การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ตารางท่ี 15.3 อตั ราตายทารกและอัตราตายของเด็กต�ำ่ กว่า 5 ปตี ่อการเกดิ มีชีพ 1,000 คน
เปรียบเทียบกับประเทศตา่ งๆ พ.ศ. 2533, 2543, 2556 และ 2559

กลุ่มประเทศ อัตราการตายต่อการเกดิ มีชีพ 1,000 คน อัตราการตายของเด็กทมี่ ีอายุตำ�่ กวา่ 5 ปตี ่อการ
เกดิ มีชีพ 1,000 คน
ไทย
ASEAN 2533* 2543* 2556* 2559** 2533* 2543* 2556* 2559**
สงิ คโปร์ 30 19 11 11 37 23 13 12
มาเลเซีย
ฟลิ ปิ ปินส์ 63228433
เวยี ดนาม 14 9 7 7 17 10 9 8
อินโดนเิ ซยี 41 30 24 22 59 40 30 27
กัมพูชา 37 27 19 17 51 35 24 22
บรูไน 62 41 25 22 84 52 29 26
สหภาพพม่า 86 82 33 26 118 111 38 31
ลาว 9 8 8 9 12 10 10 10
High income 78 59 40 40 109 80 51 51
สวเี ดน 111 83 54 49 162 117 71 64
ญป่ี ุน่
สวติ เซอร์แลนด์ 63227433
แคนาดา 53226533
ไอร์แลนด์ 75448644
World 75548655
High income 86339744
Lower Middle income 63 53 34 31 90 76 46 41
Upper Middle income 12 8 5 5 14 10 6 5
Low income 83 66 44 38 119 93 59 51
43 31 16 12 54 39 20 14
105 86 53 51 167 135 76 73

ที่มา: * World Health Organization. World Health Statistics 2015.
** World Health Organization. World Health Statistics 2018

การสาธารณสขุ ไทย 2559-2560 413

4) อตั ราตายเดก็ ต่ำ� กวา่ 5 ปี พ.ศ. 2542 เปน็ ตน้ มา (ภาพที่ 15.3) แตอ่ ย่างไรกด็ แี ม้วา่
อัตราตายของเด็กอายุต�่ำกว่า 5 ปี มีการ อตั ราตายเด็กอายุต่�ำกวา่ 5 ปี ของไทยจะตำ�่ กว่าค่าเฉล่ีย
โลก แต่ยังสูงกว่าประเทศในแถบภูมิภาคเดียวกัน เช่น
เปลี่ยนแปลงเล็กน้อยจาก 12.8 ต่อการเกิดมีชีพ 1,000 สงิ คโปร์ มาเลเซยี และบรไู น (ตารางที่ 15.3) มขี อ้ สงั เกตวา่
คน ใน พ.ศ. 2533 เป็น 8.8 ต่อการเกดิ มีชพี 1,000 คน ตวั เลข อตั ราตายเดก็ อายตุ ำ่� กวา่ 5 ปี ทร่ี ายงานจากสำ� นกั
ใน พ.ศ. 2559 น่าสังเกตว่า พ.ศ. 2541 อัตราตายเด็ก บรหิ ารการทะเบยี น กระทรวงมหาดไทย มแี นวโนม้ ตำ่� กวา่
อายุต�่ำกวา่ 5 ปี เพิม่ ขนึ้ เปน็ 16.7 ต่อการเกิดมีชีพ 1,000 ความเป็นจริง ซึ่งตัวเลขจากการส�ำรวจการเปล่ียนแปลง
คน อาจเนื่องจากมีการปรับระบบการประมวลผลของ ประชากรพบอัตราตายของเด็กอายุต�่ำกว่า 5 ปี เท่ากับ
สำ� นกั บรหิ ารการทะเบียน กระทรวงมหาดไทย ท�ำให้ไม่มี 15.7 ต่อการเกดิ มชี ีพ 1,000 คน ใน พ.ศ. 2549
การประมวลผลข้อมูลการตายของเด็กในปีดังกล่าว ท้ังน้ี
อตั ราตายของเด็กอายตุ ำ่� กว่า 5 ปี มแี นวโน้มลดลงต้ังแต่

ภาพที่ 15.3 อัตราตายเดก็ ต่�ำกวา่ 5 ปีต่อการเกิดมชี ีพ 1,000 คน ประเทศไทย พ.ศ. 2533 - 2559

ัอตราตายเด็กตํากวา 5 ปตอการเ ิกดมีชีพ 1,000 คน 18 16.7

16 14.5

14 12.8 12.3 11.7 12 11.3 10.8 10.4 10 9.9 9.8 9.8 9 9 8.7 8.8 8.6 8.8
12 11.7 11.6 11.4 11.9
10
12.8 11.6

8

6

4

2 พ.ศ.
0
2533 2535 2537 2541 2543 2545 2547 2549 2551 2553 2555 2557 2559

ทม่ี า: สถติ สิ าธารณสขุ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน ส�ำนกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ แหล่งข้อมูลจากทะเบียนราษฎร์
สำ� นกั บรหิ ารการทะเบยี น กระทรวงมหาดไทย
หมายเหตุ: พ.ศ. 2539-2540 มกี ารปรบั ระบบการประมวลผลของส�ำนักบรหิ ารการทะเบียน กระทรวงมหาดไทย
ท�ำใหไ้ ม่มกี ารประมวลผลขอ้ มลู การตายของเดก็ ในปดี งั กล่าว และอาจมผี ลกระทบตอ่ อตั ราการตายทีส่ ูงขึ้นใน พ.ศ. 2541 ด้วย

15.2. ปญั หาสขุ ภาพทส่ี ำ� คญั หญงิ คอื โรคเบาหวาน โดยลำ� ดบั 2 และ 3 ในเพศชาย คอื
1) การสญู เสยี ปสี ขุ ภาวะของคนไทย โรคหลอดเลอื ดสมองและการตดิ เชอ้ื เอชไอว/ี เอดส์ สำ� หรบั
จากการศึกษาปัญหาสขุ ภาพของคนไทย โดยใช้การ เพศหญงิ คอื โรคหลอดเลอื ดสมองและโรคหวั ใจขาดเลอื ด
ตามล�ำดบั (ตารางที่ 15.4)
สญู เสยี ปสี ขุ ภาวะ (DALYs loss)5 เปน็ ดชั นบี ง่ ชป้ี ญั หา พบ
ว่าใน พ.ศ. 2557 อบุ ัตเิ หตุทางถนนเป็นปญั หาส�ำคัญของ
การสูญเสียปีสุขภาวะล�ำดับแรกในเพศชาย ขณะที่เพศ

5 การสญู เสียปสี ุขภาวะ (DALY-Disability Adjusted Life Year) ซง่ึ หนงึ่ หน่วยเทา่ กับการสูญเสยี ชว่ งอายุของการมสี ขุ ภาพทดี่ ีไปจ�ำนวน 1 ปี
โดยคำ� นวณจาก DALY= ปที สี่ ูญเสยี ไปเพราะตายกอ่ นวยั อันควร+ปที ี่สญู เสยี เพราะเจ็บป่วยหรอื พกิ าร
การส�ำรวจความพิการของส�ำนักงานสถติ แิ ห่งชาติ พ.ศ. 2560 รายงานฉบับเตม็ ยงั ไม่เผยแพร่
414 การสาธารณสขุ ไทย 2559-2560

ตารางที่ 15.4 โรคทีเ่ ป็นสาเหตุสำ� คญั ของการสญู เสียปสี ุขภาวะ (DALYs loss) ในประเทศไทย พ.ศ. 2557
จ�ำแนกตามเพศ

ล�ำดับที่ เพศชาย เพศหญงิ
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ

1 อบุ ตั เิ หตทุ างถนน 873 10.1 โรคเบาหวาน 531 8.4

2 โรคหลอดเลอื ดสมอง 574 6.6 โรคหลอดเลอื ดสมอง 462 7.3

3 การติดเช้อื เอชไอว/ี เอดส์ 444 5.1 โรคหัวใจขาดเลอื ด 271 4.3

4 โรคหวั ใจขาดเลอื ด 425 4.9 โรคขอ้ เสอ่ื ม 244 3.9

5 การเสพตดิ เครื่องดื่มทม่ี ี 388 4.5 การตดิ เชือ้ เอชไอว/ี เอดส์ 229 3.6
แอลกอฮอล์

6 โรคมะเร็งตับ 383 4.4 อบุ ัตเิ หตุทางถนน 225 3.6

7 โรคเบาหวาน 340 3.9 โรคสมองเส่อื ม 197 3.1

8 ภาวะตับแข็ง 312 3.6 โรคมะเร็งตบั 160 2.5

9 โรคปอดอุดกนั้ เร้อื รงั 290 3.4 โรคไตอักเสบและไตพกิ าร 137 2.2

10 โรคมะเร็งหลอดลมและปอด 197 2.3 โรคมะเรง็ เต้านม 128 2.0

11 โรคอื่นๆ 4,422 51.1 โรคอื่นๆ 3,708 58.9

รวม 8,648 100.0 รวม 6,292 100.0

ที่มา: รายงานภาระโรคและการบาดเจบ็ พ.ศ. 2557 แผนยุทธศาสตร์การพฒั นาดัชนีประเมินภาระโรคและสขุ ภาพประชากรไทย
ส�ำนกั งานพฒั นานโยบายสขุ ภาพระหวา่ งประเทศ

การสูญเสียปสี ขุ ภาวะ (DALYs loss) ของประชากร ช่วงอายุ 30-59 ปี (ตารางที่ 15.7) อุบัติเหตุทาง
ไทย พ.ศ. 2557 ชว่ งอายุ 0-14 ปี (ตารางท่ี 15.5) พบวา่ ถนนเปน็ สาเหตุทส่ี ูญเสียสงู ทีส่ ดุ ในเพศชาย (ร้อยละ 9.3)
โรคที่เพศชายสูญเสียสูงท่ีสุด คือ ปัญหาน�้ำหนักแรกเกิด และโรคเบาหวานสญู เสยี สงู ทส่ี ดุ ในเพศหญงิ (รอ้ ยละ 9.2)
ต่ำ� (รอ้ ยละ 13.2) เพศหญิง คอื ทารกขาดอากาศแรกเกิด
(รอ้ ยละ 10.3) สว่ นชว่ งอายุ 60 ปขี น้ึ ไป (ตารางท่ี 15.8) การสญู เสยี ท่ี
สงู ทสี่ ดุ ทง้ั เพศชายและเพศหญงิ คอื โรคหลอดเลอื ดสมอง
ช่วงอายุ 15-29 ปี (ตารางท่ี 15.6) โรคท่ีสูญเสีย ซ่งึ เท่ากันที่รอ้ ยละ 11.2
สูงท่ีสุดทั้งเพศชายและหญิง คือ อุบัติเหตุทางถนน
ร้อยละ 29.4 และ 12.0 ตามลำ� ดับ

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 415

ตารางที่ 15.5 โรคที่เป็นสาเหตุส�ำคัญของการสูญเสียปีสุขภาวะ (DALYs loss) ในประเทศไทย พ.ศ. 2557
จ�ำแนกตามเพศ ชว่ งอายุ 0-14 ปี

ล�ำดบั ท่ี เพศชาย เพศหญงิ
โรค DALYs (‘000) ร้อยละ
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ

1 น้�ำหนกั แรกเกิดต่ำ� 119 13.2 ทารกขาดอากาศแรกเกดิ 75 10.3

2 ทารกขาดอากาศแรกเกิด 72 70.9 น้ำ� หนกั แรกเกิดต่�ำ 61 80.5

3 โรคหอบหดื 62 60.8 โรคหอบหืด 46 60.3

4 อุบัตเิ หตทุ างถนน 60 60.7 อุบัตเิ หตทุ างถนน 36 50.0

5 การจมน้�ำ 57 60.2 โรคหัวใจพกิ ารแตก่ ำ� เนิด 32 40.5

รวมทกุ สาเหตุ 908 100 รวมทกุ สาเหตุ 725 100

ที่มา: รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บ พ.ศ. 2557 แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาดัชนปี ระเมนิ ภาระโรคและสุขภาพประชากรไทย
ส�ำนกั งานพฒั นานโยบายสุขภาพระหวา่ งประเทศ

ตารางที่ 15.6 โรคท่ีเป็นสาเหตุส�ำคัญของการสูญเสียปีสุขภาวะ (DALYs loss) ในประเทศไทย พ.ศ. 2557
จำ� แนกตามเพศ ชว่ งอายุ 15-29 ปี

ล�ำดบั ที่ เพศชาย เพศหญิง
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ

1 อุบตั ิเหตุทางถนน 373 29.4 อุบัติเหตทุ างถนน 75 12.0
2 การเสพติดเครื่องดมื่ ที่มี 148 11.7
การตดิ เชือ้ เอชไอว/ี เอดส์ 55 8.7
แอลกอฮอล์

3 การติดเชื้อเอชไอว/ี เอดส์ 81 6.4 โรคซึมเศร้า 51 8.1
โรคเบาหวาน 26 4.1
4 การถกู ทำ� รา้ ย 79 3.4 ภาวะโลหติ จางจากการขาด 18 2.9
สารอาหาร
5 การท�ำรา้ ยตวั เอง 43 2.1 รวมทกุ สาเหตุ 628 100

รวมทุกสาเหตุ 1,267 100

ท่มี า: รายงานภาระโรคและการบาดเจบ็ พ.ศ. 2557 แผนยทุ ธศาสตร์การพัฒนาดัชนปี ระเมินภาระโรคและสุขภาพประชากรไทย
ส�ำนกั งานพฒั นานโยบายสุขภาพระหวา่ งประเทศ

416 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ตารางที่ 15.7 โรคที่เป็นสาเหตุส�ำคัญของการสูญเสียปีสุขภาวะ (DALYs loss) ในประเทศไทย พ.ศ. 2557
จำ� แนกตามเพศ ช่วงอายุ 30-59 ปี

ล�ำดบั ที่ เพศชาย เพศหญิง
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ
โรค DALYs (‘000) ร้อยละ

1 อบุ ัติเหตุทางถนน 393 9.3 โรคเบาหวาน 224 9.2
2 การตดิ เชือ้ เอชไอวี/เอดส์ 337 8.0
3 โรคหลอดเลือดสมอง 302 7.2 โรคหลอดเลอื ดสมอง 166 6.9
4 ภาวะตบั แขง็ 253 6.0
5 โรคมะเร็งตบั 243 5.8 การตดิ เช้ือเอชไอวี/เอดส์ 150 6.2
4,214 100
รวมทกุ สาเหตุ โรคขอ้ เสื่อม 146 6.0

โรคมะเร็งเตา้ นม 102 5.8

รวมทุกสาเหตุ 2,430 100

ท่มี า: รายงานภาระโรคและการบาดเจบ็ พ.ศ. 2557 แผนยุทธศาสตร์การพฒั นาดัชนปี ระเมินภาระโรคและสขุ ภาพประชากรไทย
สำ� นกั งานพัฒนานโยบายสุขภาพระหวา่ งประเทศ

ตารางที่ 15.8 โรคท่ีเป็นสาเหตุส�ำคัญของการสูญเสียปีสุขภาวะ (DALYs loss) ในประเทศไทย พ.ศ. 2557
จ�ำแนกตามเพศ ชว่ งอายุ 60 ปขี ้ึนไป

ลำ� ดบั ท่ี เพศชาย เพศหญิง
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ
โรค DALYs (‘000) รอ้ ยละ

1 โรคหลอดเลือดสมอง 253 11.2 โรคหลอดเลอื ดสมอง 281 11.2

2 โรคปอดอุดกัน้ เร้ือรงั 196 8.7 โรคเบาหวาน 276 11.0

3 โรคหวั ใจขาดเลือด 175 7.7 โรคสมองเสอื่ ม 194 7.7

4 โรคเบาหวาน 132 5.8 โรคหัวใจขาดเลอื ด 175 7.0

5 โรคมะเรง็ ตับ 131 5.8 โรคขอ้ เสอื่ ม 91 3.6

รวมทุกสาเหตุ 2,259 100 รวมทุกสาเหตุ 2,510 100

ที่มา: รายงานภาระโรคและการบาดเจบ็ พ.ศ. 2557 แผนยทุ ธศาสตรก์ ารพัฒนาดชั นปี ระเมนิ ภาระโรคและสขุ ภาพประชากรไทย
ส�ำนกั งานพฒั นานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 417

2) สาเหตกุ ารตาย (60.9 ตอ่ ประชากร 100,000 คน) เชน่ กัน รองลงมาอีก 3
สาเหตุการตายจากรายงานการศึกษาภาระโรค อนั ดบั คอื การตดิ เชอื้ เอชไอว/ี เอดส์ โรคมะเรง็ ตบั และโรค
หลอดเลอื ดสมองตามลำ� ดบั (ตารางท่ี 15.9)
และการบาดเจ็บของประชากรไทย พ.ศ. 2552, 2554,
2556 และ 2557 ของแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาดัชนี สำ� หรบั สาเหตกุ ารตายของเพศหญงิ ชว่ งอายุ 0-59
ประเมินภาระโรคและสุขภาพประชากรไทย ส�ำนักงาน ปี ใน พ.ศ. 2552, 2554, 2556และ 2557 อันดับแรก คือ
พัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ ซึ่งมีการปรับ การตดิ เชอื้ เอชไอว/ี เอดส์ (20.1, 15.5, 15.9 และ 16.0 ตอ่
จำ� นวนความครบถว้ นและสาเหตกุ ารตายแลว้ พบวา่ โรคที่ ประชากร 100,000 คน ใน พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ
เปน็ สาเหตกุ ารตายอบั ดบั แรกในเพศชาย ชว่ งอายุ 0-59 ปี 2557 ตามล�ำดบั ) รองลงมาอีก 3 อนั ดับใน พ.ศ. 2552
พ.ศ. 2552 คอื อบุ ตั เิ หตทุ างถนน มอี ตั ราตายเทา่ กบั 63.3 และ 2554 คือ อุบตั ิเหตุทางถนน โรคเบาหวาน และโรค
ตอ่ ประชากร 100,000 คน และเปน็ สาเหตกุ ารตายอนั ดบั หลอดเลอื ดสมองตามล�ำดับ ส่วน พ.ศ. 2556 และ 2557
แรกใน พ.ศ. 2554 (63.8 ตอ่ ประชากร 100,000 คน) พ.ศ. คือ อุบัติเหตุทางถนน โรคหลอดเลือดสมองและโรคเบา
2556 (61.8 ต่อประชากร 100,000 คน) และ พ.ศ. 2557 หวาน ตามล�ำดับ (ตารางที่ 15.10 )

ตารางที่ 15.9 อตั ราตาย (ตอ่ ประชากร 100,000 คน) ของสาเหตุการตายจากการคาดประมาณ 10 อนั ดับแรก
ในเพศชาย อายุ 0-59 ปี ในประชากร พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557

สาเหตุการตาย 0-59 ปี

อุบตั ิเหตุทางถนน 2552 2554 2556 2557
การติดเชือ้ เอชไอวี/เอดส์
โรคมะเรง็ ตับ 63.3 63.8 61.8 60.9
โรคหลอดเลือดสมอง
ภาวะตับแข็ง 38.9 34.1 35.7 35.8
โรคหัวใจขาดเลือด
การถกู ท�ำร้าย 29.4 28.8 30 29.3
การทำ� รา้ ยตัวเอง 24.3 27.5 28.6 30.0
การจมน้ำ�
โรคมะเร็งหลอดลมและปอด 23.3 24.2 26.8 27.4
โรคอ่นื ๆ
รวมทกุ โรค 22.4 24.5 24.2 25.1

15.5 14.1 13.5 12.4

14.1 13.4 12.8 12.9

11.2 11.1 9.8 9.7

10.3 10.7 10.9 11.1
154.6 165.6 162.2 165.9

407.3 417.9 416.3 420.4

ที่มา: รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บ พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557 แผนยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาดัชนปี ระเมนิ ภาระโรคและสุขภาพประชากรไทย
สำ� นักงานพัฒนานโยบายสขุ ภาพระหวา่ งประเทศ

418 การสาธารณสขุ ไทย 2559-2560

ตารางที่ 15.10 อตั ราตาย ต่อประชากร 100,000 คน ของสาเหตกุ ารตายจากการคาดประมาณ 10 อันดับแรก
ในเพศหญงิ อายุ 0-59 ปี ในประชากรไทย พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557

สาเหตุการตาย 0-59 ปี

การติดเช้ือเอชไอวี/เอดส์ 2552 2554 2556 2557
อุบตั ิเหตุทางถนน
โรคเบาหวาน 20.1 15.5 15.9 16.0
โรคหลอดเลือดสมอง 15 14.7 14.3 14.0
โรคมะเร็งปากมดลูก และมดลกู 14.5 12.5 11.9 12.7
โรคมะเรง็ ตับ 11.5 12 12.3 13.1
โรคมะเรง็ เต้านม 10.6 9.1 9.1 8.9
โรคหวั ใจขาดเลือด 9.7 8.9 8.9 8.7
ภาวะตบั แขง็ 9.1 9.2 9.8 10.3
โรคมะเรง็ หลอดลมและปอด 7.7 9 8.7 8.8
โรคอืน่ ๆ 5.4 5.5 6.1 6.3
รวมทุกโรค 5.3 6.2 5.7 5.9
92.3 95.9 91.6 92.7
201.1 198.7 194.3 197.3

ทมี่ า: รายงานภาระโรคและการบาดเจบ็ พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557 แผนยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาดัชนปี ระเมนิ ภาระโรคและสขุ ภาพประชากรไทย
สำ� นักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหวา่ งประเทศ

สาเหตกุ ารตายอนั ดบั แรกของเพศชายทอี่ ายมุ ากกวา่ มากกวา่ 60 ปขี น้ึ ไป พ.ศ. 2557 คอื โรคหลอดเลอื ดสมอง
60 ปีขึ้นไป พ.ศ. 2557 คอื โรคหลอดเลอื ดสมอง (อัตรา (อตั ราตายเทา่ กบั 543.5 ตอ่ ประชากร 100,000 คน) และ
ตายเทา่ กบั 547.2 ตอ่ ประชากร 100,000 คน) และยงั เปน็ ยงั เปน็ สาเหตกุ ารตายอบั ดบั แรกใน พ.ศ. 2552, 2554และ
สาเหตกุ ารตายอบั ดบั แรกใน พ.ศ. 2552, 2554 และ 2556 2556 เชน่ เดยี วกับเพศชาย รองลงมา 3 อับดบั ได้แก่ โรค
ส�ำหรับสาเหตุการตายรองลงมา 3 อับดบั ได้แก่ โรคปอด หัวใจขาดเลือด โรคเบาหวาน และโรคไตอักเสบและไต
อดุ กน้ั เรอ้ื รงั โรคหวั ใจขาดเลอื ด และโรคมะเรง็ ตบั (ตาราง พกิ าร (ตารางท่ี 15.12)
ที่ 15.11) สาเหตุการตายอันดับแรกของเพศหญิงที่อายุ

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 419

ตารางท่ี 15.11 อัตราตาย (ต่อประชากร 100,000 คน) ของสาเหตุการตายจากการคาดประมาณ 10 อันดับแรก
ในเพศชาย อายุ 60 ปีข้นึ ไป ในประชากรไทย พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557

สาเหตกุ ารตาย 60 ปขี นึ้ ไป
2552 2554 2556 2557

โรคหลอดเลอื ดสมอง 576.0 559.7 557.1 547.2
โรคปอดอุดกั้นเร้อื รัง 421.8 409.9 368.1 380.9
โรคหัวใจขาดเลือด 387.4 372.8 357 358.7
โรคมะเรง็ ตับ 269.3 259.6 249.7 240.8
โรคมะเรง็ หลอดลมและปอด 229.8 217.9 209.1 200.4
โรคเบาหวาน 214.3 208.3 204.7 214.3
การตดิ เชอ้ื ทางเดินหายใจสว่ นลา่ ง 136.9 135.9 131.5 138.4
วณั โรค 134.9 127.3 116.1 118.5
โรคไตอกั เสบและไตพิการ 117.7 115.5 109.7 113.0
โรคมะเรง็ ล�ำไสใ้ หญ่และทวารหนกั 103.0 106.8 105.1 102.1
โรคอ่นื ๆ 1450.4 1497.2 1446.6 1473.3
รวมทุกโรค 4041.6 4010.8 3854.7 3887.5

ที่มา: รายงานภาระโรคและการบาดเจบ็ พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557 แผนยทุ ธศาสตร์การพัฒนาดชั นีประเมินภาระโรคและสุขภาพประชากรไทย
สำ� นักงานพัฒนานโยบายสขุ ภาพระหว่างประเทศ

ตารางท่ี 15.12 อตั ราตายตอ่ ประชากร 100,000 คน ของสาเหตุการตายจากการคาดประมาณ 10 อันดับแรก
ในเพศหญงิ อายุ 60 ปีขน้ึ ไป ในประชากรไทย พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557

สาเหตกุ ารตาย 60 ปีข้ึนไป
2552 2554 2556 2557

โรคหลอดเลือดสมอง 596.1 568.5 595.1 543.5

โรคหวั ใจขาดเลือด 365.5 355.7 352.2 321.9

โรคเบาหวาน 339.0 317.9 327.1 302.1

โรคไตอักเสบและไตพกิ าร 152.7 148.6 149.0 141.2

โรคมะเรง็ ตบั 123.0 116.7 125.7 109.4

การตดิ เชือ้ ทางเดนิ หายใจส่วนล่าง 120.9 122.2 129.9 118.6

420 การสาธารณสขุ ไทย 2559-2560

ตารางท่ี 15.12 อตั ราตายต่อประชากร 100,000 คน ของสาเหตุการตายจากการคาดประมาณ 10 อันดับแรก
ในเพศหญิง อายุ 60 ปีขึน้ ไป ในประชากรไทย พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557

สาเหตุการตาย 60 ปีขนึ้ ไป
2552 2554 2556 2557

โรคปอดอดุ กน้ั เร้อื รัง 106.3 118.3 119.8 114.8
โรคมะเร็งล�ำไส้ใหญ่และทวารหนัก 82.5 78.9 85.8 78.6
โรคอจุ จาระรว่ ง 78.8 71.3 69.8 64.5
โรคมะเร็งหลอดลมและปอด 73.2 73.5 81.5 74.9
โรคอ่ืนๆ 1246.9 1265.9 1343.7 1249.0
รวมทุกโรค 3284.8 3237.6 3379.8 3118.4

ทม่ี า: รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บ พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2557 แผนยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาดัชนปี ระเมินภาระโรคและสุขภาพประชากรไทย
ส�ำนกั งานพฒั นานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ

3) สาเหตุการปว่ ย 10 ล�ำดับแรกของอัตราผู้ป่วยนอกต่อประชากรพัน
ผลการสำ� รวจอนามยั และสวสั ดกิ ารของสำ� นกั งาน คน ตามกลุ่มสาเหตุการป่วย (ไม่รวมกรุงเทพมหานคร)
พ.ศ. 2555-2559 ตารางที่ 15.14 พบว่า พ.ศ. 2559
สถิติแห่งชาติ ถึงจ�ำนวนผู้ป่วยที่เข้าพักรักษาในสถาน โรคระบบไหลเวียนเลือด (I00-I99) มีอัตราป่วยสูงสุด
พยาบาลประเภทต่างๆ ท่ีเข้าพักรักษาคร้ังสุดท้าย ตาม เท่ากับ 610.9 ต่อประชากรพันคน รองลงมา 3 อันดับ
ตารางที่ 15.13 พ.ศ. 2552, 2554 และ 2556 พบว่า คือ โรคเกี่ยวกับต่อมไร้ท่อ โภชนการ และเมตะบอลิซึม
สถานพยาบาลที่ประชาชนเข้ารับบริการสูงท่ีสุด คือ โรง (E00-E99) โรคระบบหายใจ (J00-J99) และโรคระบบยอ่ ย
พยาบาลท่ัวไป/ โรงพยาบาลศูนย์ (ร้อยละ 42.0, 44.6 อาหาร รวมโรคในชอ่ งปาก (K00-K93) ตามลำ� ดบั ซงึ่ อตั รา
และ 45.5 ใน พ.ศ. 2552, 2554 และ 2556 ตามลำ� ดับ) ปว่ ยสงู สดุ 3 ลำ� ดบั แรก ของ พ.ศ. 2557, 2558 และ 2559
รองลงมา คือ โรงพยาบาลชุมชน (ร้อยละ 38.3, 30.4 เหมอื นกนั แตต่ า่ งจากอตั ราปว่ ยใน พ.ศ. 2555 และ 2556
และ 29.4 ใน พ.ศ. 2552, 2554 และ 2556 ตามลำ� ดบั ) ซง่ึ 3 อนั ดับสูงสดุ ไดแ้ ก่ โรคระบบหายใจ (J00-J99) โรค
แต่ พ.ศ. 2558 โรงพยาบาลชุมชนกลับเป็นประเภท ระบบไหลเวยี นเลอื ด (I00-I99) และโรคเกยี่ วกบั ตอ่ มไรท้ อ่
โรงพยาบาลท่ีประชาชนเข้ารับบริการมากท่ีสุด คือร้อย โภชนการ และเมตะบอลิซมึ (E00-E99) ตามลำ� ดบั
ละ 39.6 แตก่ ม็ สี ดั สว่ นใกลเ้ คยี งกบั โรงพยาบาลทว่ั ไป/โรง
พยาบาลศนู ย์ (ร้อยละ 38.7)

การสาธารณสขุ ไทย 2559-2560 421

ตารางที่ 15.13 จ�ำนวนผู้ปว่ ยทเ่ี ข้าพักรักษาในสถานพยาบาลประเภทตา่ งๆ ท่ีเขา้ พักรกั ษาครงั้ สุดทา้ ย
พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2558

ประเภทสถานพยาบาล 2552 2554 2556 2558
ทเี่ ขา้ พักรักษาคร้งั สดุ ทา้ ย จำ� นวน ร้อยละ จำ� นวน ร้อยละ จำ� นวน ร้อยละ จ�ำนวน ร้อยละ

สถานพยาบาลของรฐั

โรงพยาบาลชมุ ชน 1,376,794 38.3 1,073,555 30.4 972,286 29.4 1,250,815 39.6

โรงพยาบาลทว่ั ไป/โรงพยาบาลศนู ย์ 1,507,697 42.0 1,573,452 44.6 1,502,234 45.5 1,222,511 38.7

โรงพยาบาลของมหาวทิ ยาลยั 52,115 1.5 159,373 4.5 52,793 1.6 48,617 1.5

โรงพยาบาลสังกัดอนื่ ของรัฐ 167,235 4.7 233,156 6.6 267,146 8.1 271,144 8.6

สถานพยาบาลของเอกชน

โรงพยาบาลเอกชน 464,422 12.9 405,282 11.5 502,111 15.2 357,315 11.3

คลินิกเอกชน 21,566 0.6 15,381 0.4 7,425 0.2 10,927 0.3

อนื่ ๆ 356 0.0 4,707 0.1 784 0.0 - -

ไม่ทราบ 780 0.0 66,547 1.9 - - - -

ทัง้ หมด 3,590,965 100.0 3,531,453 100.0 3,304,779 100.0 3,161,329 100.0

ทม่ี า: การส�ำรวจอนามัยและสวัสดกิ าร พ.ศ. 2552, 2554, 2556 และ 2558 ส�ำนักงานสถติ ิแห่งชาติ กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร

ตารางที่ 15.14 อตั ราผู้ปว่ ยนอก 10 ลำ� ดบั แรก ตอ่ ประชากร 1000 คน ตามกลมุ่ สาเหตกุ ารป่วย
(ไม่รวมกรงุ เทพมหานคร) พ.ศ. 2555-2559

ประเภทสถานพยาบาล อัตราผ้ปู ่วยนอก (ต่อประชากร 1,000 คน)
ทเ่ี ขา้ พกั รกั ษาครั้งสดุ ท้าย 2552 2554 2556 2558 2559
ลำ� ดบั อัตรา ลำ� ดบั อตั รา ล�ำดับ อัตรา ล�ำดบั อัตรา ลำ� ดับ อัตรา

โรคระบบไหลเวยี นเลือด (I00-I99) 2 425.7 2 414.0 1 438.3 1 489.9 1 610.9

โรคเกย่ี วกบั ตอ่ มไรท้ ่อ โภชนการ และเม 3 385.8 3 390.5 2 414.6 2 462.2 2 567.1
ตะบอลซิ มึ (E00-E99)

โรคระบบหายใจ (J00-J99) 1 473.3 1 418.3 3 410.0 3 408.1 3 499.6

โรคระบบย่อยอาหาร รวมโรคในชอ่ งปาก 5 337.4 5 326.9 5 323.4 5 362.5 4 440.4
(K00-K93)

โรคระบบกล้ามเนื้อ รวมโครงรา่ ง และ 4 354.9 4 351.7 4 345.1 4 371.8 5 438.5
เนอ้ื ยึดเสริม (M00-M99)

โรคผวิ หนังและเนอื้ เยื้อใต้ผวิ หนัง 7 104.9 8 98.6 6 92.3 8 98.3 6 114.6
(L00-L99)

422 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ตารางที่ 15.14 อตั ราผ้ปู ว่ ยนอก 10 ล�ำดบั แรก ตอ่ ประชากร 1000 คน ตามกลุม่ สาเหตุการปว่ ย
(ไมร่ วมกรุงเทพมหานคร) พ.ศ. 2555-2559 (ตอ่ )

ประเภทสถานพยาบาล อตั ราผู้ป่วยนอก (ต่อประชากร 1,000 คน)
ท่เี ขา้ พกั รักษาคร้งั สุดท้าย 2552 2554 2556 2558 2559
ลำ� ดบั อตั รา ล�ำดับ อตั รา ลำ� ดับ อตั รา ล�ำดับ อัตรา ลำ� ดบั อัตรา

โรคตดิ เชอื้ และปรสติ (A00-A99, 6 127.5 6 116.7 8 87.0 7 115.2 7 111.0
B00-B99)

โรคระบบสืบพันธุ์รว่ มปสั สาวะ 8 103.3 7 104.7 9 81.3 6 141.7 8 108.7
(N00-N99)

โรคตารวมส่วนประกอบของตา 9 80.7 9 75.6 7 88.9 9 86.1 9 104.4
(H00-H59)

ภาะวะแปรปรวนทางจติ และพฤตกิ รรม 10 62.4 10 59.8 10 50.8 10 72.1 10 76.4
(F00-F99)

ท่ีมา: สรุปรายงานการป่วย พ.ศ. 2559 กองยทุ ธศาสตรแ์ ละแผนงาน ส�ำนักงานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ

ส�ำหรับ 10 ล�ำดับแรกของอัตราผู้ป่วยในต่อ ทัง้ น้ีเมือ่ พจิ ารณาแยกตามชว่ งอายุ พบวา่ 10 ลำ� ดับ
ประชากร 100,000 คน ตามกลุ่มสาเหตุการป่วย (รวม แรกของอตั ราปว่ ยของผปู้ ว่ ยใน ตอ่ ประชากร 100,000 คน
ทุกการวินิจฉัย) พ.ศ. 2555-2559 (ตารางที่ 15.15) กลมุ่ อายุ 15-59 ปี ตามกลุม่ สาเหตุการปว่ ย (รวมทุกการ
พบว่า ตง้ั แต่ พ.ศ. 2555 ถึง พ.ศ. 2559 3 อันดับแรกทีม่ ี วนิ จิ ฉัย) พ.ศ. 2559 (ตารางท่ี 15.16) โรคโลหิตจางอื่นๆ
อตั ราผปู้ ว่ ยในสงู สดุ ได้แก่ ความดนั โลหิตสูงทีไ่ ม่มีสาเหตุ (D51-D64) มีอัตราป่วยสูงสุดที่ 681.4 ต่อประชากร
น�ำ (I10) เบาหวาน (E10-E14) และโลหิตจางอื่น ๆ 100,000 คน (เพศชายและหญิงเป็น 631.7 และ 730.3
(D51-D64) โดย พ.ศ. 2559 ความดนั โลหติ สงู ทไี่ มม่ สี าเหตุ ต่อประชากร 100,000 คนตามล�ำดบั ) รองลง 3 อันดับ
นำ� (I10) มอี ตั ราปว่ ยสงู สดุ ซง่ึ เทา่ กบั 1546.2 ตอ่ ประชากร ได้แก่ ภาวะแทรกซ้อนอ่ืนๆ ของการต้ังครรภ์ และการ
100,000 คน รองลงมา 3 อนั ดบั คอื เบาหวาน (E10-E14) คลอด (O20-O29, O60-O63, O67-O71, O73-O75,
(1292.8 ต่อประชากร 100,000 คน) โลหิตจางอ่ืนๆ O81-O84) เบาหวาน (E10-E14) และไตวาย (N17-N19)
(D51-D64) (1192.8 ต่อประชากร 100,000 คน) และ สว่ นกลมุ่ อายุ 60 ปขี นึ้ ไปตามตารางท่ี 15.13 พบวา่ ความ
ไตวาย (N17-N19) (1092.8 ตอ่ ประชากร 100,000 คน) ดันโลหิตสูงที่ไม่มีสาเหตุน�ำ (I10) มีอัตราป่วยสูงสุดที่
ตามล�ำดับ 9,610.8 ตอ่ ประชากร 100,000 คน (เพศชายและหญิง
เป็น 9,059.4 และ 10,054.0 ตอ่ ประชากร 100,000 คน
ตามลำ� ดบั ) รองลงมา 3 อนั ดบั ไดแ้ ก่ เบาหวาน (E10-E14)
ไตวาย (N17-N19) และโลหติ จางอนื่ ๆ (D51-D64) ตาม
ล�ำดบั

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 423

ตารางที่ 15.15 อัตราป่วยของผู้ปว่ ยใน 10 ลำ� ดบั แรก ต่อประชากร 100,000 คน ตามกลมุ่ สาเหตกุ ารปว่ ย
(รวมทุกการวินิจฉยั ) พ.ศ. 2555-2559

สาเหตกุ ารป่วย (โรค/กลุม่ โรค) อัตราผปู้ ่วยใน (ตอ่ ประชากร 100,000 คน)
ความดันโลหิตสงู ทไี่ มม่ สี าเหตนุ �ำ(I10) 2555 2556 2557 2558 2559
ลำ� ดับ อัตรา ล�ำดับ อตั รา ลำ� ดบั อตั รา ลำ� ดับ อตั รา ลำ� ดับ อตั รา
1 1546.2 1 1600.2 1 1544.3 1 1882.3 1 1993.4

เบาหวาน (E10-E14) 3 1050.1 2 1081.3 2 1032.5 2 1233.5 2 1292.8
โลหิตจางอนื่ ๆ (D51-D64) 2 1132.4 3 1127.9 3 1030.7 3 1157.0 3 1192.3
ไตวาย (N17-N19) 5 743.5 5 806.0 4 814.0 4 993.9 4 1092.8

ปอดบวม (J12-J18) 7 626.5 7 606.9 5 596.1 6 702.4 5 791.9

อาการทอ้ งรว่ ง กระเพาะและลำ� ไส้ 6 636.7 6 645.7 6 580.0 7 617.5 6 687.0
อักเสบ(A09)

ภาวะแทรกซอ้ นอื่น ๆของการต้ังครรภ์ 4 994.7 4 949.7 7 779.5 5 886.9 7 451.0
และการคลอด (O20-O29, O60-O63,
O67-O71, O73-O75, O81-O84)

โรคหลอดลมอักเสบ ถงุ ลมโปง่ พองและ 8 390.7 8 366.0 8 347.9 8 384.1 8 391.5
ปอดชนิดอดุ กั้นแบบเรอ้ื รังอน่ื (J40-J44)

โรคหวั ใจขาดเลือดอ่นื ๆ (I20, I23-I25) 9 326.6 9 327.5 9 307.7 9 375.5 9 376.9

โรคอน่ื ๆ ของระบบทางเดินปสั สาวะ 10 305.9 10 306.5 10 286.2 10 346.8 10 364.0
(N25-N29, N31-N39)

ท่มี า: สรุปรายงานการป่วย พ.ศ. 2559 กองยทุ ธศาสตร์และแผนงาน สำ� นกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสุข

ตารางที่ 15.16 อตั ราป่วยของผปู้ ว่ ยใน 10 ลำ� ดบั แรก ต่อประชากร 100,000 คน กล่มุ อายุ 15-59 ปี
ตามกลุ่มสาเหตกุ ารป่วย (รวมทุกการวนิ ิจฉยั ) พ.ศ. 2559

ลำ� ดับ สาเหตุการปว่ ย (โรค/กล่มุ โรค) อัตราป่วย (ตอ่ ประชากร 100,000 คน)
1 โลหิตจางอนื่ ๆ (D51-D64) รวม ชาย หญิง
681.4 631.7 730.0

2 ภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ของการตั้งครรภ์ และการคลอด 668.9 0.0 1323.4
(O20-O29, O60-O63, O67-O71, O73-O75, O81-O84) 647.4 583.1 710.3

3 เบาหวาน (E10-E14)

4 ไตวาย (N17-N19) 454.0 510.7 398.6

5 อาการทอ้ งรว่ ง กระเพาะและลำ� ไสอ้ กั เสบ ซง่ึ สนั นษิ ฐานวา่ เกดิ จากการตดิ เชอ้ื 277.8 221.9 332.6

424 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ตารางท่ี 15.16 อัตราป่วยของผู้ปว่ ยใน 10 ลำ� ดับแรก ตอ่ ประชากร 100,000 คน กลุ่มอายุ 15-59 ปี
ตามกลุ่มสาเหตกุ ารป่วย (รวมทกุ การวินิจฉัย) พ.ศ. 2559 (ตอ่ )

ล�ำดบั สาเหตุการปว่ ย (โรค/กลมุ่ โรค) อตั ราปว่ ย (ต่อประชากร 100,000 คน)

รวม ชาย หญงิ

6 ปอดบวม (J12-J18) 232.0 280.7 184.4

7 ความผดิ ปกตขิ องพฤติกรรมและจิตประสาททเ่ี กิดจากการเสพแอลกอฮอล์ 222.8 410.1 39.5
(F10)

8 กระดกู แตกหักของแขนขาอืน่ ๆ (S42, S52, S62, S82, S92, T10, T12) 190.2 281.1 101.3

9 โรคอนื่ ๆ ของตับ (K71-K77) 188.7 274.2 105.0

10 ภาวะเลือดออกอน่ื ๆ โรคเลอื ดและอวยั วะทีส่ รา้ งเลือด (D65-D77) 185.2 233.4 138.0

ทีม่ า: สรุปรายงานการป่วย พ.ศ. 2559 กองยุทธศาสตรแ์ ละแผนงาน สำ� นกั งานปลดั กระทรวงสาธารณสุข

ตารางท่ี 15.17 อัตราป่วยของผูป้ ว่ ยใน 10 ล�ำดบั แรก ตอ่ ประชากร 100,000 คน กลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป
ตามกลมุ่ สาเหตุการปว่ ย (รวมทุกการวนิ จิ ฉยั ) พ.ศ. 2559

ล�ำดบั สาเหตุการปว่ ย (โรค/กลุม่ โรค) อตั ราป่วย (ต่อประชากร 100,000 คน)

รวม ชาย หญงิ

1 ความดนั โลหิตสูงที่ไม่มีสาเหตุนำ� (I10) 9,610.8 9,059.4 10,054.0

2 เบาหวาน (E10-E14) 5,627.0 4,677.9 6,390.0

3 ไตวาย (N17-N19) 5,152.4 5,507.1 4,867.3

4 โลหติ จางอืน่ ๆ (D51-D64) 3,713.6 3,490.2 3,893.1

5 ปอดบวม (J12-J18) 2,388.1 2,852.3 2,015.0

6 โรคหลอมลมอักเสบ ถงุ ลมโป่งพองและปอดชนิดอดุ ก้ันแบบเรือ้ รงั อน่ื 2,144.8 3,552.0 1,013.5
(J40-J44)

7 โรคหวั ใจหลอดเลือดอ่นื ๆ (I20, I23-I25) 1,881.5 2,245.8 1,588.6

8 ตอ้ กระจกและความผดิ ปกติของเลนสอ์ ื่นๆ (H25-H28) 1,788.7 1,659.0 1,893.0

9 ความผิดปกติของการนำ� กระแสไฟฟา้ หวั ใจและหวั ใจเตน้ ผดิ จังหวะ (I44-I49) 1,735.0 1,814.4 1,671.1

10 ตาบอดและสายตาเลอื นลาง (H54) 1,727.3 1,594.0 1,834.5

ทม่ี า: สรุปรายงานการปว่ ย พ.ศ. 2559 กองยทุ ธศาสตร์และแผนงาน สำ� นักงานปลดั กระทรวงสาธารณสุข

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 425

4) ความพกิ าร ลบี /เหยยี ดงอไมไ่ ด้ เมอื่ เทยี บกบั พ.ศ. 2550 (ภาพที่ 15.4)
การส�ำรวจความพิการของส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ พบวา่ อันดบั ความพกิ าร 5 อนั ดับแรก ไม่ไดเ้ ปล่ียนไปมาก
ครง้ั ลา่ สดุ คอื พ.ศ. 25556 พบวา่ เมอื่ จำ� แนกลกั ษณะของ โดยความพิการสว่ นใหญม่ ีสัดส่วนเพม่ิ ข้ึนจากปี 2550 ซ่งึ
ความบกพรอ่ งมากทสี่ ดุ 5 ลำ� ดบั แรกของประชากรทพี่ กิ าร เพ่ิมสูงสุดเกือบร้อยละ 40 ในความพิการ แขน ขา มือ
ใน พ.ศ. 2555 คือ สายตาเลอื นลางท้ัง 2 ขา้ ง หตู งึ 2 ขา้ ง ลำ� ตวั คดงอ เกรง็ ฯ ในขณะทคี่ วามพกิ ารของสายตาเลอื น
อัมพฤกษ์ แขน ขา มอื ลำ� ตวั คดงอ เกรง็ ฯ, และแขนขา รางทง้ั สองข้างลดลงเกอื บหนง่ึ ในส่จี ากปี 2550

ภพา.พศท.่ี 1255.540สดั แสลว่ นะขพอง.ปศร.ะ2ช5า5กร5พกิ าร จำ� แนกตามลกั ษณะความบกพรอ่ ง 5 ลำ� ดบั แรก พ.ศ. 2550 และ พ.ศ. 2555


สายตาเลอื นลาง 2 ขา ง 17.2 22.3
หตู ึง 2 ขา ง
อมั พฤกษ 9.5 12.7

แขน ขาลีบ/เหยยี ดงอไมได 9.1 11.5 2555
แขน ขา มอื ลาํ ตัว คดงอ เกรง็ ฯ
8.08.9 2550
0
7.4 10.3
รอยละ

5 10 15 20 25

ทม่ี า: การสำ� รวจความพิการ พ.ศ.2550 และ 2555 ส�ำนักงานสถติ แิ หง่ ชาติ

นอกจากนี้จากการส�ำรวจความล�ำบากหรือปัญหา และการลุกจากการนอนเป็นท่าน่ัง คิดเป็นร้อยละ 48.9,
สุขภาพทเี่ ปน็ ต่อเนอ่ื งมาต้งั แต่ 6 เดอื นขนึ้ ไป พ.ศ. 2555 47.2, 46.9, 28.5 และ 25.3 ตามล�ำดบั โดย พ.ศ. 2555
(ตารางที่ 15.18) พบวา่ ปญั หาสุขภาพ 5 อนั ดับแรกทม่ี ี มีร้อยละของประชากรทพี่ กิ ารเพ่มิ สงู ขึน้ กว่า พ.ศ. 2550
ประชากรพิการเป็นมากท่สี ุด คอื การเดนิ ขึ้นบนั ได 1 ช้ัน เกือบทกุ ปญั หาสขุ ภาพ ยกเวน้ การมองเหน็ และการลกุ
การน่ังยองๆ การเดนิ ทางราบระยะ 50 กา้ ว การมองเห็น จากการนอนเป็นท่าน่ัง

6 การสำ� รวจความพิการของส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ พ.ศ. 2560 รายงานฉบับเต็มยังไม่เผยแพร่
426 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ตารางท่ี 15.18 ประชากรพกิ ารอายุต้งั แต่ 7 ปขี ้ึนไป ทม่ี คี วามลำ� บากหรือปญั หาสขุ ภาพ จำ� แนกตามประเภท
ความล�ำบากหรอื ปัญหาสขุ ภาพ 5 ล�ำดบั แรกและระดับความรนุ แรง พ.ศ. 2550 และ พ.ศ. 2555

ระดบั ความรนุ แรง (รอ้ ยละ)

ความล�ำบากหรือปัญหาสขุ ภาพ ไมล่ �ำบากแคใ่ ช้เครื่องช่วย/ยา มีความล�ำบาก/ปัญหา ทำ� ไมไ่ ด้เลย

การเดินขนึ้ บันได 1 ขั้น 2550(1) 2555(2) 2550(1) 2555(2) 2550(1) 2555(2)
42.2 48.9 30.3 32.5 11.9 16.2

การมองเห็น 40.7 28.5 38.2 25.9 2.5 2.3

การเดนิ ทางราบระยะ 50 ก้าว 40.6 46.9 30.6 34.7 9.9 11.8

การน่ังยองๆ 37.6 47.2 25.1 30.3 12.5 16.8

การลุกจากการนอนเป็นทา่ นั่ง 28.2 25.3 26.8 19.9 1.3 5.4

ที่มา: (1)การส�ำรวจความพกิ าร พ.ศ. 2550 ส�ำนักงานสถติ แิ ห่งชาติ
(2) การสำ� รวจความพิการ พ.ศ. 2555 สำ� นกั งานสถิติแหง่ ชาติ

หมายเหตุ: การส�ำรวจความพิการ ส�ำนกั งานสถิติแหง่ ชาติ พ.ศ. 2555 ปรบั ข้อค�ำถาม จาก พ.ศ. 2550 ดงั น้ี
1. ความลำ� บากหรอื ปญั หาสุขภาพจากความเจ็บปวดตามร่างกายเป็นการลกุ จากการนอนเป็นท่านั่ง
2. การเดินทางราบระยะ 50 เมตรเปน็ การเดนิ ทางราบระยะ 50 กา้ ว
3. ระดับความรนุ แรงจากเลก็ น้อยและมากเปน็ มีความลำ� บาก/ปัญหา

ท้ังน้ีจากตารางที่ 15.19 พบว่าสัดส่วนผู้พิการ กบั การสำ� รวจความพกิ ารใน พ.ศ. 2560 เชน่ กนั เนอื่ งจาก
มีแนวโน้มเพ่ิมขึ้นจากร้อยละ 0.5 ใน พ.ศ. 2517 เป็น ชดุ คำ� ถามของการสำ� รวจใน พ.ศ. 2560 มกี ารปรบั เปลย่ี น
รอ้ ยละ 2.2 ใน พ.ศ. 2555 และเปน็ รอ้ ยละ 5.5 ใน พ.ศ. โดยมาใช้ชุดค�ำถามของกลุ่มวอชิงตันและองค์การยูนิเซฟ
2560 (ตารางที่ 15.19) ซงึ่ ชว่ ง พ.ศ. 2519-2545 เป็น ในการระบุความพิการ ซ่ึงพิจารณาจากความยากล�ำบาก
ส่วนหนึ่งของโครงการส�ำรวจอนามัยและสวัสดิการ ส่วน หรอื ปญั หาสขุ ภาพ อกี ทง้ั ทศั นคตขิ องผตู้ อบแบบสอบถาม
ข้อมูลใน พ.ศ. 2550, 2555 และ 2560 เปน็ การสำ� รวจ เปลย่ี นจากเดมิ ทต่ี อ้ งการปกปดิ ความพกิ ารของสมาชกิ ใน
ความพกิ าร ซงึ่ นยิ ามของความพกิ ารมคี วามแตกตา่ งกนั จงึ ครอบครวั แตป่ จั จบุ นั ยนิ ดเี ปดิ เผย เนอื่ งจากตอ้ งการใหร้ ฐั
ไมค่ วรนำ� คา่ มาเปรยี บเทยี บกนั ทง้ั นกี้ ารสำ� รวจความพกิ าร ชว่ ยเหลอื ตลอดจนเข้าถึงสทิ ธิและสวสั ดกิ ารตา่ งๆ
ของ พ.ศ. 2550 และ 2555 กไ็ ม่ควรน�ำคา่ มาเปรยี บเทยี บ

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 427

ตารางท่ี 15.19 จ�ำนวน(ต่อ1000) และร้อยละของคนพกิ ารไทย พ.ศ. 2517- 2560

จ�ำนวนและร้อยละของคนพิการไทย จ�ำนวนและรอ้ ยละของคนพิการไทย
พ.ศ. 2517 - พ.ศ. 2555 พ.ศ. 2517 - พ.ศ. 2555

ปีสำ� รวจ คนพกิ าร อตั ราร้อยละตอ่ ประชากร ปสี �ำรวจ คนพกิ าร อัตราร้อยละตอ่ ประชากร

2517 209.0 0.5 2539 1024.1 1.7

2519 245.0 0.6 2544 1100.8 1.8

2520 296.2 0.7 2545 1098.0 1.7

2521 324.6 0.7 2550 1871.8 2.9

2524 367.5 0.8 2555 1478.6 2.2

2529 385.9 0.7 2560 3694.4 5.5

2534 1057.0 1.8

ที่มา: 1. โครงการส�ำรวจอนามยั และสวัสดกิ าร พ.ศ. 2517-2545 ส�ำนกั งานสถิติแห่งชาติ
2. การส�ำรวจความพกิ าร พ.ศ. 2550 สำ� นกั งานสถติ ิแห่งชาติ
3. การสำ� รวจความพิการ พ.ศ. 2555 สำ� นกั งานสถติ ิแห่งชาติ
4. บทสรปุ ผู้บริหารการสำ� รวจความพิการ พ.ศ. 2560

ภ2า5พ1ท0่ี 1-5.พ5.อศตั .ร2า5ต5าย9ด้วยสาเหตุทส่ี �ำคญั ตอ่ ประชากร 100,000 คน ของประเทศไทย พ.ศ. 2510-2559

140 อบุ ัตเิ หตุทกุ ประเภท มะเร็ง
โรคหัวใจ มาลาเรยี วัณโรค

120 เอดส

ัอตราตาย ตอประชากร 100,000 คน100

80

60

40

20
0 พ.ศ.
2510
2515
2520
2525
2529
2530
2532
2534
2536
2538
2540
2542
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559

ที่มา: กองยทุ ธศาสตร์และแผนงาน สำ� นักงานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ

428 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ตารางที่ 15.20 แสดงใหเ้ ห็นถงึ การเปล่ียนผา่ นของ และ 2557 สัดส่วนลดลงอยา่ งชัดเจน โดยไปเพ่มิ สัดส่วน
การสูญเสียปีสุขภาวะของประชากรไทย โดยพบว่าจาก ในกลมุ่ โรคไมต่ ดิ ตอ่ เรอื้ รงั แทน ซง่ึ จากเดมิ พ.ศ. 2547 อยทู่ ่ี
3 กลุ่มโรคหลักของการสูญเสียปีสุขภาวะใน พ.ศ. 2547 รอ้ ยละ 48.5 และ 63.8 ในเพศชายและเพศหญงิ เปน็ 65.0
กลมุ่ โรคตดิ เชอื้ ความผดิ ปกตใิ นมารดาและปรกิ ำ� เนดิ และ และ 78.0 ใน พ.ศ. 2557 สว่ นกลมุ่ การบาดเจบ็ สดั สว่ นไมม่ ี
ภาวะโภชนการบกพรอ่ ง ทง้ั เพศชายและหญงิ มสี ดั สว่ นอยู่ การเปล่ียนแปลงมากนัก
ท่รี อ้ ยละ 26.7 และ 25.5 ตามล�ำดับ แตใ่ น พ.ศ. 2552

ตารางที่ 15.20 การสญู เสยี ปสี ขุ ภาวะของประชากรไทย พ.ศ. 2547, 2552 และ 2557 จำ� แนกตามเพศ
และ 3 กลุ่มโรคหลัก

กลมุ่ โรค 2547 2552 2557
ชาย หญงิ ชาย หญงิ ชาย หญิง
1,339,925 927,392 1,273,682 846,235
กลมุ่ โรคตดิ เชื้อ ความผดิ ปกติ 2,277,338 1,468,514 (15.4%) (14.6%) (14.7%) (13.5%)
ในมารดาและปรกิ �ำเนิดและ (26.7%) (25.5%)
ภาวะโภชนการบกพรอ่ ง

โรคไม่ตดิ ตอ่ เรือ้ รงั 4,140,917 3,671,715 5,463,723 4,920,153 5,618,722 4,907,373
(48.5%) (63.8%) (62.7%) (77.2%) (65.0%) (78.0%)
1,905,607 522,035 1,756,582 535,350
การบาดเจบ็ 2,125,300 612,436 (21.9%) (8.2%) (20.3%) (8.5%)
(24.9%) (10.6%) 8,709,255 6,369,581 8,648,986 6,288,957
(100.0%) (100.0%) (100.3%) (100.0%)
รวมทุกสาเหตุ 8,543,555 5,752,664
(100.0%) (100.0%)

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 429

บทท่ี 16

บทสรุปการสาธารณสุขไทย

การสาธารณสุขไทยในปัจจุบันได้รับการพัฒนา กระจายอยู่ภายในกรม-กองต่างๆ ของกระทรวงฯ และ
มาอย่างต่อเนื่อง โดยกล่าวได้ว่า มีระบบท่ีเข้มแข็งและ หนว่ ยงานในระดบั จังหวัด ที่ครอบคลุมไปถงึ ระดับอ�ำเภอ
มีประสิทธิภาพในการท�ำหน้าท่ีขจัดปัญหาภัยสุขภาพ ตำ� บล และชุมชน ร่วมกับภาคียุทธศาสตรท์ ีห่ ลากหลาย
ของประชาชนโดยผ่านกระบวนการสร้างเสริมสุขภาพ
ป้องกันโรค และเครือข่ายการรักษาพยาบาลท่ีมีกระจาย 3. การสนับสนุนงบประมาณจากภาครัฐ และแห
อยู่ถึงระดับชุมชนในทุกภูมิภาค สามารถด�ำเนินการและ ลง่ อน่ื ๆ
ประสานงานปอ้ งกนั ควบคมุ และใหบ้ รกิ ารทางการแพทย์
และสาธารณสุขแก่ประชาชนเพ่ือให้มีสุขภาวะ สามารถ 4. นโยบายทก่ี ำ� หนดขน้ึ เพอื่ สบื ตอ่ หรอื ปรบั ปรงุ งาน
ด�ำรงชีวิตอย่างเป็นปกติสุขได้ในระดับหนึ่ง และมีอายุ ดา้ นสาธารณสขุ
ขัยยืนยาวขึ้นมาอย่างต่อเน่ือง สิ่งที่เป็นภัยสุขภาพ โดย
เฉพาะอย่างยิ่ง โรคติดต่อต่างๆ และพิษภัยจากสภาวะ อยา่ งไรกต็ าม สภาพของโลกาภวิ ตั น์ ซง่ึ เปน็ ผลจาก
ทางสขุ าภบิ าลและสงิ่ แวดลอ้ มปลอดลดลงจนทำ� ใหโ้ รคภยั การเจรญิ เตบิ โตของความสมั พนั ธท์ างเศรษฐกจิ การเมอื ง
หลายชนดิ ลกต่ำ� ลงจนไมเ่ ป็นปัญหาทางสาธารณสุข และ เทคโนโลยี และวัฒนธรรม รวมท้ังการพัฒนาการติดต่อ
บางโรคถกู ก�ำจัดไปจากประเทศ ส่ือสาร การคมนาคมขนส่ง และเทคโนโลยีสารสนเทศท่ี
เชื่อมโยงระหว่างปัจเจกบุคคล ชุมชน หน่วยธุรกิจ และ
ส่ิงท่ีเป็นปัจจัยก�ำหนดโครงสร้างและขอบข่ายงาน รัฐบาล ท่ัวทั้งโลก ท�ำให้ปัญหาสาธารณสุขไม่หยุดน่ิง มี
ของระบบสาธารณสขุ คอื การปรับเปล่ียนมาตลอด และเป็นผลให้เกิดการปรับปรุง
โครงสร้างองค์กรและการก�ำหนดนโยบายสุขภาพที่ตอบ
1. สถานการณ์โรคและภัยสุขภาพท่ีเปล่ียนแปลง สนองต่อการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว จึงเป็นเร่ืองท่ีสนใจว่า
ตลอดเวลา ทิศทางการสาธารณสุขไทยจะมีการเปล่ียนแปลงอย่างไร
ในอนาคตอนั ใกล้นี้
2. ระบบโครงสร้างองค์กรด้านสาธารณสุข ซ่ึง
ประกอบด้วยหน่วยงานภายใต้กระทรวงสาธารณสุข ซึ่ง สิ่งที่ประเทศไทยควรพิจารณาเม่ือต้องการคาด
การณเ์ กีย่ วกบั ทิศทางการสาธารณสขุ ไทย ไดแ้ ก่

16.1 สถานการณด์ า้ นสขุ ภาพทเ่ี ปลยี่ นไป อาหารที่ไม่ถูกสุขลักษณะ ท้ังอาหารที่ไม่เป็นประโยชน์
1. พฤตกิ รรมสขุ ภาพของประชาชน ตอ่ สขุ ภาพ และอาหารทม่ี สี ารอาหารไมค่ รบถว้ นตามหลกั
เป็นท่ีประจักษ์ชัดว่า พฤติกรรมของประชาชน โภชนาการ พฤตกิ รรมทเี่ สยี่ งตอ่ โรคยงั มอี กี หลากหลายใน
สังคม เช่น การเสพยาเสพติด การมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัย
มีการเปลี่ยนแปลงไปตามกระแสโลกาภิวัตน์ ประชาชน อนั ควรและการเปลย่ี นคนู่ อนบอ่ ยๆ การขบั รถในสภาวะที่
มีการปฏิบัติตนในทางท่ีเพ่ิมความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพ ก่อใหเ้ กิดอันตราย เช่นไม่สวมหมวกนิรภัย ไม่คาดเข็มขัด
ซึ่งได้แก่ การสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องด่ืมแอลกอฮอล์ การ
ไม่ออกก�ำลังกายหรือขาดกิจกรรมทางกาย และการกิน

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 431

นิรภยั ขบั รถในในสภาวะมนึ เมา เปน็ ตน้ สภาพดงั กลา่ ว วัณโรคด้ือยาบางขนาน หรือด้ือยาทุกขนานที่มีใช้อยู่ใน
ทำ� ใหป้ ระชาชนเจบ็ ปว่ ยดว้ ยโรคเรอ้ื รงั มากขน้ึ โดยเฉพาะ ปัจจุบัน นอกจากนี้ ก็เกิดปัญหาเช้ือโรคชนิดใหม่ๆ เกิด
อย่างย่ิง ในกล่มุ โรคทเี่ รียกกนั วา่ โรคไมต่ ดิ ตอ่ หรือ non- ขนึ้ เปน็ ครงั้ คราว เชน่ การระบาดของโรคไขห้ วดั หวดั ใหญ่
communicable diseases – NCD สายพันธใ์ุ หม่ในปี พ.ศ. 2546 การระบาดของโรคอโี บลา
(Ebola) ในทวปี อฟั รกิ าในปี 2558 และโรคทางเดนิ หายใจ
1.1. การเปล่ียนแปลงของสภาวะแวดล้อมที่มีผลต่อ จากเชื้อไวรัสท่ีมีต้นก�ำเนิดในแถบตะวันออกกลาง หรือ
สขุ ภาพ Middle East respiratory syndrome coronavirus
(MERS-CoV) ในปี 2558-2559 เปน็ ต้น ซึง่ ทงั้ ปญั หาเชือ้
เป็นที่ทราบกันดีว่า ภาวะโลกร้อนเป็นสาเหตุ ดอื้ ยาและโรคอบุ ตั ใิ หมย่ งั คงเกดิ ขนึ้ อยา่ งตอ่ เนอ่ื งและเปน็
ส�ำคัญท่ีก่อให้เกิดการเปล่ียนแปลงของปัจจัยต่างๆ และ ปัญหาทางสาธารณสุขที่ประเทศต้องด�ำเนินการเฝ้าระวัง
บางปัจจัยก็เป็นสาเหตุของปัญหาสุขภาพ เช่น การเกิด ปอ้ งกนั และควบคมุ อย่างตอ่ เนือ่ ง
ภยั พิบัติตา่ งๆ ได้แก่ พายุ นำ้� ทว่ ม คลืน่ สึนามิ และแผน่
ดินไหว ซึ่งเมื่อเกิดข้ึน ท�ำให้มนุษย์ได้รับภัยและบางครั้ง 1.4. อันตรายจากผลิตภัณฑ์การค้าระหว่างประเทศ
มผี เู้ สยี ชวี ติ คร้ังละมากๆ เช่นเดยี วกนั การทที่ ำ� ลายสภาพ เช่น ความไม่ปลอดภัยของอาหาร กรณีของความตื่น
แวดลอ้ มโดยการทง้ิ สารเคมที เ่ี ปน็ ขยะอตุ สาหกรรมลงบน ตัวจากสินค้านมผงท่ีผสมสารเมลามีนจากประเทศ
พน้ื ซงึ่ เกดิ โอกาสปนเปอ้ื นไปสคู่ รวั เรอื นของประชาชน กอ่ จีน และสินค้าที่อาจปนเปื้อนสารกัมมันตภาพรังสีจาก
ให้เกดิ อันตรายตามมา ญ่ีปุ่นภายหลังการเกิดแผ่นดินไหว เหล่านี้เป็นตัวอย่าง
ของภัยสุขภาพท่ีมากจากความไม่ปลอดภัยของสินค้า
1.2. ภาวะความขดั แยง้ ทางการเมือง ระหว่างประเทศ ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มมากข้ึนจากความร่วม
หลายภูมิภาคของโลกมีความขัดแย้งทางการ มือทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศและผ่านทางเครือข่าย
ความรว่ มมือในกรอบอาเซยี น
เมอื ง ทง้ั ภายในประเทศและระหวา่ งประเทศ ความคดิ เหน็
ที่แตกต่างกันทางการเมืองบางคร้ังก่อให้เกิดความรุนแรง 1.5. การเปลี่ยนแปลงโครงสรา้ งของประชากร
แบง่ แยก เป็นต้นเหตขุ องความรนุ แรง เป็นอันตรายทั้งต่อ ปจั จุบัน ความสำ� เรจ็ ของงานวางแผนครอบครวั
ชวี ติ และทรพั ยส์ นิ และทำ� ใหเ้ กดิ ปญั หาสขุ ภาพจติ ตามมา
นอกจากนี้ สภาพสังคมปัจจุบันท่ีมีปัญหาทางเศรษฐกิจ และสภาพทางสังคมที่ชาย-หญิงแต่งงานช้า เป็นผลให้
และสังคมในระดับสูงท�ำให้ประชาชนมีปัญหาสุขภาพจิต จ�ำนวนคลอดลดลง ในขณะเดียวกัน ความก้าวหน้าทาง
และเกิดความรุนแรงท้ังในระดับครอบครัวและในชุมชน สาธารณสุขได้ชว่ ยใหป้ ระชาชนมีอายุขัยยนื ยาวขึ้น ท�ำให้
อยา่ งสม�ำ่ เสมอ สัดส่วนของผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นมาตลอดจนกลายเป็นสังคม
สูงวัย หรอื ageing society นอกจากนี้ การที่วัยร่นุ มีเพศ
1.3. ภาวะเชือ้ โรคอุบัตใิ หม่และเชอ้ื ด้ือยาปฏชิ วี นะ สมั พนั ธก์ นั มากขนึ้ กอ่ ใหเ้ กดิ ปญั หาการตง้ั ครรภใ์ นเดก็ วยั
แม้ว่าความก้าวหน้าทางการแพทย์และ เรยี น กอ่ ใหเ้ กดิ ผลกระทบหลายประการตามมา ทงั้ ปญั หา
ด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ และสงั คมของวยั ร่นุ ที่ตั้งครรภ์ ซึ่ง
สาธารณสขุ ไดช้ ว่ ยใหป้ ระเทศสามารถปอ้ งกนั และควบคมุ สว่ นหนง่ึ ตอ้ งออกจากระบบการศกึ ษา และหลายรายมกี าร
โรคติดต่ออย่างได้ผล โรคติดต่อหลายชนิดถูกก�ำจัดไป ทอดทงิ้ เดก็ ทารก ทำ� ใหป้ ระเทศไทยตกอยู่ใน “ภาวะเด็ก
และมีแนวโน้มว่า อาจสามารถกวาดล้างโรคบางชนิดให้ เกิดนอ้ ย และด้อยคณุ ภาพ”
หมดไปได้ในระดับโลก แต่ก็ยังมีปัญหาความรุนแรงของ
โรคติดต่อท่ีส�ำคัญ ซ่ึงเช้ือโรคมีการปรับตัวให้ดื้อต่อยา
ปฏิชีวนะที่ใช้ในการรักษา เช่นการเดการระบาดของเช้ือ

432 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

16.2 อบุ ตั กิ ารณข์ องปัญหาสาธารณสขุ และการเปลย่ี นแปลงของภาวะความเจ็บปว่ ยหรอื โรคภยั ไข้เจบ็ ของประชาชน

ผลจากสถานการณ์ความเส่ียงหรือภัยสุขภาพที่ อ่ืนๆ แกผ่ ูส้ ูงอายุ
แปรเปลี่ยนและเพิ่มขึ้น ท�ำให้ประเทศต้องประสบกับ ความชุกชุมของเช้ือด้ือยาวัณโรค การเพิ่มข้ึนของ
ปัญหาสาธารณสขุ ท่หี ลากหลายและเรื้อรัง อันไดแ้ ก่
โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และอุบัติการณ์ของโรคติดต่อ
การเพิ่มของโรคไมต่ ิดตอ่ เช่น โรคเบาหวาน ความ อุบัติใหม่ท่ีมีศักยภาพในการแพร่ระบาดข้ามประเทศและ
ดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง อุบัติเหตุ ข้างทวปี
จราจร เป็นตน้ ซ่ึงปัจจบุ ันกลายเป็นสาเหตสุ ำ� คัญของการ
เสียชีวิตของประชาชนไทยและทุกประเทศท่ัวโลก (กว่า ปัญหาด้านอนามัยเจริญพันธุ์ โดยเฉพาะอย่างย่ิง
รอ้ ยละ 70 ของสาเหตุการเสยี ชีวิต ท้งั ในระดับนานาชาติ ความรุนแรงของปญั หาการตั้งครรภใ์ นวัยร่นุ
และในประเทศไทย
ปัญหาการตดิ ส่ิงเสพตดิ ของประชาชน โดยเฉพาะ
ความถขี่ องการเจบ็ -ตายการเกดิ ภยั ธรรมชาติ รวมถงึ กลุม่ วยั รุน่ และผมู้ ีฐานะยากจน
ปญั หาทางสาธารณสขุ ทเี่ กดิ จากความรนุ แรงทางการเมอื ง
ปัญหาส่งิ แวดลอ้ มเปน็ พษิ จากภัยของฝนุ่ สารเคมี
การเกิดความเจ็บป่วยและพิการท่ีพบได้บ่อยใน อตุ สาหกรรม สารเคมีปราบศัตรพู ืช เปน็ ตน้
ผู้สูงอายุ ท�ำให้เกิดความจ�ำเป็นท่ีต้องมีระบบการดูแล
ระยะยาว หรือ long-term care แก่ผู้สูงอายุที่อยู่ใน ปัญหาการโยกย้ายของประชากรข้ามชาติ และ
ภาวะ“ตดิ เตยี ง” รวมถงึ การเพมิ่ งานบรกิ ารทางสงั คมดา้ น ปัญหาสาธารณสขุ บรเิ วณชายแดนประเทศ

ปญั หาการเพมิ่ ข้ึนของโรคมะเรง็ ชนดิ ต่างๆ
การเพมิ่ ของปัญหาสขุ ภาพจติ ของประชาชน

16.3 โครงสรา้ งทางสาธารณสขุ ทที่ ำ� หนา้ ทตี่ อบสนองตอ่ ปญั หาทางสาธารณสขุ ของประชาชน

จากสภาพความเสยี่ งและภยั สขุ ภาพทเี่ กดิ ขน้ึ อยา่ ง ตระกูล ส. ท่ีส�ำคัญ คือ ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ
ชกุ ชมุ ในสงั คม รฐั บาลจำ� เปน็ ตอ้ งเสรมิ สรา้ งความเขม้ แขง็ แหง่ ชาติ สำ� นกั งานกองทนุ สนบั สนนุ การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ
ในแก่ระบบสุขภาพเพื่อให้สามารถรับมือกับปัญหาอย่าง สำ� นกั งานคณะกรรมการสขุ ภาพแหง่ ชาติ และสถาบนั การ
ได้ผล ท้ังนี้ ประเทศไทยมีการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลง แพทยฉ์ ุกเฉนิ แหง่ ชาติ นอกจากนี้
โครงสรา้ งองคก์ รด้านสาธารณสขุ มาตลอด ในอดตี หน่วย
งานที่ท�ำหน้าที่ในงานด้านสาธารณสุขคือกระทรวง ปัจจุบัน นอกเหนือจากหน่วยงานของกระทรวง
สาธารณสุข ซ่ึงมีการแบ่งส่วนราชการที่ซับซ้อนในส่วน สาธารณสขุ แลว้ ยงั มกี ระทรวงตา่ งๆ ทม่ี บี ทบาทเกยี่ วขอ้ ง
กลาง และมกี ารปรบั ปรงุ เปลย่ี นแปลงโครงสรา้ งเปน็ ระยะ กับการควบคุมปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคมท่ีกระทบ
แม้ในส่วนภูมิภาคก็มีการจัดต้ังเป็นส�ำนักงานสาธารณสุข ตอ่ สขุ ภาพ หรือ socio-economic determinants of
เขต 13 เขต กระจายอย่ทู ุกภาค และเพิม่ ระดบั ของสถาน health เชน่ กระทรวงศกึ ษาธิการมีส่วนเกีย่ วข้องกบั งาน
บริการระดับต�ำบลโดยเปล่ียนจากสถานีอนามัยเป็นโรง อนามัยโรงเรียน ซึ่งเป็นงานเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ
พยาบาลสง่ เสรมิ สุขภาพต�ำบล และเพิ่มจำ� นวนของอาสา และป้องกันโรคในเด็กวัยเรียน นอกจากน้ี ยังมีบทบาท
สมคั รสาธารณสขุ เปน็ จำ� นวนกวา่ 1 ลา่ นคน เพอ่ื ทำ� หนา้ ท่ี ในการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพแก่เยาวชนและ
ช่วยเหลอื และประสานบรกิ ารในระดับหมบู่ ้านและชุมชน ประชาชนผ่านทางระบบการศึกษา ซ่ึงจะช่วยพัฒนาให้
พฤติกรรมสุขภาพ และหลีกเล่ียงปจั จัยทเ่ี สี่ยงต่อโรคและ
ปัจจุบัน นอกเหนือจากหน่วยงานของกระทรวง ภยั สขุ ภาพ เชน่ บหุ ร่ี เหลา้ ยาเสพตดิ รวมถึงการมคี วาม
สาธารณสขุ แลว้ ยงั มหี นว่ ยงานระดบั กระทรวงไดแ้ ก่ กระทรวง รอบรู้ด้านอนามัยเจริญพันธุ์ สามารถป้องกันปัญหาการ
ศึกษาธิการ องค์กรอื่นๆ ที่มีบทบาทและหน้าท่ีในงาน ติดเช้ือเอดส์ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และการต้ังครรภ์
สาธารณสขุ อกี เปน็ จำ� นวนมาก โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ องค์กร ในวัยรุ่น

การสาธารณสขุ ไทย 2559-2560 433

- กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่ันคงของ ปญั หาเรอื่ งทอ้ งวยั รนุ่ หรอื ปญั หาเรอ่ื งโรคอว้ น เปน็ ตน้ ซง่ึ
มนษุ ย์ ซง่ึ ดแู ละดา้ นสงั คมสงเคราะหแ์ ละสวสั ดกิ าร การแกป้ ญั หาเหลา่ นตี้ อ้ งการความรว่ มมอื และเปน็ เจา้ ของ
แก่กลุม่ เป้าหมายตา่ งๆ ร่วมของภาคส่วนนอกระบบบริการสุขภาพในการพัฒนา
สุขภาวะของประชาชนเพ่ือน�ำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่
- กระทรวงแรงงาน ซึง่ ดูแลระบบประกนั สขุ ภาพแก่ ดีและยังความสุขถ้วนหน้าสู่ของสังคมไท คณะกรรมการ
ประชากรทเี่ ป็นกล่มุ แรงงาน ชดุ นม้ี นี ายอำ� เภอเปน็ ประธาน และสาธารณสขุ อำ� เภอเปน็
เลขานกุ าร และมภี าคจี ากสว่ นตา่ งๆ ในอำ� เภอรวม 21 คน
- กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ดแู ลความมนั่ คงและ ทั้งจากภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ร่วมเป็น
ความปลอดภัยของอาหาร กรรมการ เพอ่ื เชอ่ื มโยงภาคสว่ นอนื่ ใหม้ โี อการเขา้ รว่ มการ
แกป้ ญั หาสขุ ภาพและคุณภาพชวี ติ ประชาชนทีต่ ้นตอของ
- กระทรวงพาณิชย์ ซึ่งดูแลด้านการค้าการลงทุน เหตนุ ้นั อยู่นอกเหนืออำ� นาจของระบบบริการสาธารณสขุ
แ ล ะ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย ข อ ง ผ ลิ ต ภั ณ ฑ ์ สุ ข ภ า พ
กระทรวงการคลัง ซ่ึงจัดสรรงบประมาณแก่งาน โดยสรุป องค์กรและเครือข่ายในระบบสุขภาพมี
ดา้ นสาธารณสขุ ลักษณะงานหรือบทบาททีแ่ ตกต่างกนั กล่าวคือ
นอกจากนี้ ยังมีองค์กรสุขภาพนอกกระทรวง
- การก�ำหนดนโยบายด้านสาธารณสุขเป็นบทบาท
สาธารณสุข หรอื ท่เี รียกกันว่า องค์กรตระกลู “ส” ไดแ้ ก่ ของกระทรวงสาธารณสุขซึ่งดูแลรับผิดชอบตาม
ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือ สปสช. ภาระหนา้ ที่ที่ก�ำหนดในกฎหมาย และมสี �ำนกั งาน
ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติด�ำเนินการก�ำหนด
สสส. ส�ำนกั งานคณะกรรมการสขุ ภาพแหง่ ชาติ หรือ สช. นโยบายแบบมีส่วนร่วมผ่านกระบวนการสมัชชา
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข หรือ สวรส. สถาบันการ สขุ ภาพแหง่ ชาติ
แพทย์ฉกุ เฉนิ แหง่ ชาติ หรอื สพฉ. สถาบนั รบั รองคุณภาพ
สถานพยาบาล หรือ สรพ. รวมทงั้ ภาคภี าคประชาสงั คม - การจัดบริการรกั ษาพยาบาล สง่ เสรมิ สขุ ภาพและ
องค์กรเอกชนสาธารณประโยชน์ เช่น มลู นธิ ิสาธารณสขุ ปอ้ งกนั โรค เปน็ บทบาทของสำ� นกั งานหลกั ประกนั
แหง่ ชาติ มลู นธิ เิ พ่อื ผบู้ รโิ ภค มูลนธิ ิแพทย์ชนบท เป็นตน้ สขุ ภาพแห่งชาติ ซ่งึ ไดร้ ับงบประมาณโดยตรงเพื่อ
การนี้ โดยมีสถานบริการสาธารณสุขทุกระดับ
นอกเหนือจากองค์การและหน่วยงานดังกล่าว ด�ำเนินการและเครือข่ายบริการท่ีใหญ่ที่สุด คือ
ข้างต้นแล้ว ประเทศไทยยังมีองค์กรอื่นๆ อีกจ�ำนวน สถานบรกิ ารในสงั กัดกระทรวงสาธารณสขุ
มากท่ีท�ำงานด้านสาธารณสุขในบริบทต่างๆ เช่น
กรุงเทพมหานคร องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน องค์กร - การสร้างกระแสขับเคลื่อนและส่งเสริม
เอกชนสาธารณประโยชน์ สถานประกอบการต่างๆ สนับสนุนงานสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค
เปน็ ตน้ โดยสว่ นใหญเ่ ปน็ งานทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั บรกิ ารสขุ ภาพ ด�ำเนินการโดยส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนงาน
สร้างเสริมสุขภาพ โดยมีองค์กรที่หลากหลาย ท้ัง
สิ่งที่เป็นจดุ เปลยี่ นส�ำคญั ในปจั จุบนั คือ การจัดให้ ภาคบรกิ าร ภาควชิ าการ และภาคประชาสงั คม รบั
มีกลไกสุขภาพระดับท้องถ่ินข้ึนในทุกจังหวัดคือ การจัด การสนับสนุนงบประมาณไปด�ำเนนิ การ
ตง้ั คณะกรรมการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ระดบั อำ� เภอ (พชอ.)
ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นถึงความพยายามของกระทรวง - การเสรมิ สร้างศักยภาพของชุมชน ดำ� เนนิ การโดย
สาธารณสขุ และหนว่ ยงานอนื่ ทเี่ กยี่ วขอ้ งในการทแี่ กป้ ญั หา องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินและเครือข่ายองค์กร
สุขภาพของประชาชนตามเหตุปัจจัยก�ำหนดสุขภาพ เอกชนสาธารณประโยชน์กลุ่มต่างๆ การจัดตั้ง
(social determinants of health) ทีใ่ หค้ วามสำ� คญั กับ คณะกรรมการคุณภาพชีวิตระดับอ�ำเภอ (พชอ.)
ปัจจัยต่างๆ ที่กระทบต่อสุขภาพประชาชนทั้งปัจจัยทาง ไดเ้ นน้ เรอื่ งการสอดประสานความรว่ มมอื ของภาค
ดา้ นสงั คม เศรษฐกจิ และสง่ิ แวดลอ้ ม เชน่ ปญั หาอบุ ตั เิ หตุ ส่วนต่างๆทั้งในและนอกกระทรวงสาธารณสุขใน
ปัญหาเรอื่ งขยะ ปัญหาเร่ืองสารเคมี สารพิษ อากาศเสยี

434 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ระดบั อำ� เภอ ทงั้ ภาครฐั เอกชน และภาคประชาชน - การสรา้ งความรอบรดู้ า้ นสขุ ภาพแกป่ ระชาชน เปน็
มาร่วมมือกันในการพัฒนาให้ประชาชนมีคุณภาพ บทบาทของภาคการศึกษา
ชีวติ ทด่ี ีและมีความสขุ ถว้ นหน้า
- ควรมุ่งบูรณาการงานตามกรอบเป้าหมายการ
16.4 ทศิ ทางการดำ� เนนิ งานดา้ นสาธารณสขุ ของประเทศ พัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development
จากสถานการณ์สุขภาพ ปัญหาโรคภัยไข้เจ็บของ Goals หรือ SDGs) ซึ่งมีอยู่ 17 เป้าหมาย และ
เป้าหมายด้านสาธารณสุขคือ เป้าหมายที่ 3
ประชาชน และโครงสรา้ งทมี่ อี ยใู่ นปจั จบุ นั ควรมกี ารปรบั การพัฒนาสุขภาพอย่างยั่งยืน หรือการมีสุขภาพ
ทิศทางการขับเคลื่อนงานสาธารณสุขให้สามารถป้องกัน ดีในทุกช่วงอายุ ท้ังนี้ การด�ำเนินงานให้ได้ผล
ควบคุม และแก้ไขปัญหาสุขภาพให้ได้ผลเพื่อส่งผลให้ ควรพิจารณาถึงเป้าหมายอื่นๆ ของ SDGs ด้วย
ประชาชนไทยมีสุขภาพดี มีอายุยืนยาว เกิดความอบอุ่น ไม่ว่าจะเป็นเร่ืองการขจัดความยากจน และ
ในครอบครัว และอยู่ในสังคมแห่งความสุข รวมท้ังเสริม ความหิวโหย การให้การศึกษาอย่างทั่วถึงและ
สร้างความเขม้ แข็งแก่ชมุ ชนและทอ้ งถน่ิ มีคุณภาพ การเสริมสร้างศักยภาพของสตรีและ
ความเท่าเทยี มทางเพศ การมนี ้�ำดืม่ – น้�ำใชท้ ่ีถกู
ทิศทางในการขับเคลื่อนงานควรพิจารณาถึง สุขอนามัย และอื่นๆ บุคลากรสาธารณสุขควร
ประเด็นตา่ งๆ ดังน้ี มีศักยภาพในการสร้างความต่ืนตัวหรือสนับสนุน
ให้ภาคส่วนอ่ืนๆ ของรัฐท่ีรับผิดชอบงาน SDGs
- ควรยึดข้อก�ำหนดเกี่ยวกับสุขภาพในรัฐธรรมนูญ ต่างๆ ด�ำเนินการให้ได้ผลตามเป้าหมาย เช่น
แห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 เป็นภารกิจ หากหน่วยงานภาคเศรษฐกิจประสบความส�ำเร็จ
หลัก ซึ่งระบุว่า รัฐต้องด�ำเนินการให้ประชาชน ในการขจัดความยากจน (เป้าหมาย SDG 1)
ได้รับบริการสาธารณสุขที่มีประสิทธิภาพอย่างทั่ว ภาคเกษตรและอุตสาหกรรมอาหารช่วยสร้าง
ถึง และเสริมสร้างให้ประชาชนมีความรู้พ้ืนฐาน ความม่ันคงทางอาหาร (เป้าหมาย SDG 2)
เกยี่ วกบั การสง่ เสรมิ สขุ ภาพ การปอ้ งกันโรค การ ภาคการศึกษาจัดระบบการศึกษาให้ทั่วถึงและ
รักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสุขภาพ และรัฐต้อง มีคุณภาพ รวมถึงการเกิดโอกาสการเรียนรู้แบบ
พัฒนาการบริการสาธารณสุขให้มีคุณภาพและมี ตลอดชวี ติ (เปา้ หมาย SDG 4) เปน็ ตน้ กจ็ ะเปน็ การ
มาตรฐานสงู ข้นึ อยา่ งต่อเนอ่ื ง ลดปัจจัยทางสังคมที่มีผลต่อสุขภาพ และส่งผลให้
ปญั หาทางสุขภาพที่ก�ำหนดใน SDG 3 ลดลง
- ควรยดึ กรอบยุทธศาสตร์ชาตริ ะยะ 20 ปี (ม่นั คง
มั่งคั่ง ยั่งยืน) เป็นกรอบหลักของการจัดท�ำ - ควรยึดเป้าหมายระหว่างประเทศในการด�ำเนิน
ยทุ ธศาสตร์ และใหบ้ รู ณาการไปกบั แผนยทุ ธศาสตร์ งานด้านสาธารณสุข ซ่ึงในปัจจุบัน องค์การ
ชาติ 20 ปดี า้ นสาธารณสขุ ซงึ่ มงุ่ เนน้ ความเปน็ เลศิ สหประชาชาตมิ คี วามตนื่ ตวั ในงานดา้ นสาธารณสขุ
ด้านต่างๆ 4 ด้าน คือ ด้านส่งเสริมสุขภาพและ ซ่ึงเป็นพื้นฐานของความมั่นคงของมนุษย์ งานที่
ป้องกันโรคเป็นเลิศบริการเป็นเลิศ บุคลากรเป็น สมชั ชาสหประชาชาตกิ ำ� ลงั เนน้ หนกั อยใู่ นปจั จบุ นั
เลิศ และบรหิ ารเปน็ เลศิ ดว้ ยธรรมภิบาล คอื การปอ้ งกนั และควบคมุ โรคไมต่ ดิ ตอ่ หรอื NCD
โดยทางองค์การอนามัยโลกไดก�ำหนดเป้าหมาย
- ควรเน้นการพัฒนาให้สอดคล้องกับเป้าหมาย
Thailand 4.0 ของรัฐบาล ที่มุ่งสู่การขับเคล่ือน
งานด้วยนวัตกรรม ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และ
การสาธารณสุข

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 435

การควบคมุ โรค NCD เปน็ 9 เปา้ หมาย เชน่ การลด การส่งเสริมสุขภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กฎบัตรกรุงเทพ
อตั ราตายด้วยโรค NCD ลงรอ้ ยละ 25 จากระดบั (Bangkok Charter) ตามแนวทาง PIRAB (Partnership-
ในปี 2553 ลดการบรโิ ภคแอลกอฮอลล์ งรอ้ ยละ 10 Invest-Regulate-Advocate-Build capacity) และข้อ
ลดการบริโภคยาสูบลงร้อยละ 30 ลดการบริโภค ตกลงจากการประชมุ การสง่ เสรมิ สขุ ภาพโลกทนี่ ครเซย่ี งไฮ้
เกลือและโซเดยี มลงรอ้ ยละ 30 ลดภาวะความดัน ท่ีเน้นย้�ำให้มกี ารท�ำงานทมี่ ีธรรมาภบิ าล การพฒั นาเมือง
โลหิตสูงลงร้อยละ 25 และควบคุมโรคเบาหวาน สุขภาพดี และการพฒั นาความรอบรู้ด้านสขุ ภาพ
และโรคอ้วนไมใ่ หเ้ พิม่ สงู ข้ึน เปน็ ต้น
- ควรมีการเปล่ียนแนวคิดหรือกระบวนทัศน์ - ควรพิจารณาส่งเสริมมาตรการการบังคับ
(paradigm) ด้านสาธารณสุข โดยให้เกิดความ ใช้กฎหมายเพื่อการป้องกันและแก้ไขปัญหา
ตระหนักว่า บริการทางสาธารณสุขท่ีจะช่วยให้ สาธารณสุข เช่น การบังคับใช้เข็มขัดนิรภัยถ้วน
ประชาชนมีสุขภาพดีนั้น ไม่ใช่งานรักษาพยาบาล หนา้ เมอ่ื ขบั ข่ีรถยนต์ การบงั คบั ใช้หมวกนิรภยั เมอื่
ผู้เจบ็ ปว่ ย แต่เป็นงานส่งเสรมิ สขุ ภาพและป้องกนั ขับขี่รถจักรยานยนต์ รวมถึงการใช้มาตรการทาง
โรค บริการรักษาพยาบาลที่ดีไม่สามารถลด ภาษีเพื่อควบคุมการบริโภค เช่นการขึ้นภาษีบุหร่ี
การเกิดอุบัติเหตุได้ บริการรักษาพยาบาลโรคไต ภาษเี คร่ืองดม่ื แอลกอฮอล์ ภาษีเครือ่ งดื่มรสหวาน
โดยการฟอกไต ไม่สามารถลดการเกิดโรคไตได้ ภาษีเกลือและโซเดยี ม เป็นตน้
เช่นเดียวกับปัญหาการต้ังครรภ์ในวัยรุ่น ซ่ึงลดลง
ไม่ได้ด้วยการบริการคลอดปลอดภัยและอนามัย - ควรเน้นการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพของ
เด็กแรกคลอด ประสบการณจ์ ากประเทศทีพ่ ัฒนา ประชาชน (health literacy) และสังคม (health
แล้วพบว่า สิ่งที่ช่วยให้ประชาชนมีอายุขัยยืนยาว literate society) เพ่ือให้ประชาชนมีความรอบรู้
ไม่ใช่งานสาธารณสุข แต่เป็นงานสร้างความรอบรู้ ด้านสุขภาพ สามารถตัดสินใจและควบคุมปัจจัย
แก่ประชาชนให้สร้างเสริมสุขภาพตนเองและ ต่างๆ เพือ่ การส่งเสริมสขุ ภาพของตนเอง
ป้องกนั โรค
เมื่อวิเคราะห์เป้าหมายย่อยท่ีก�ำหนดใน SDG 3 - ควรส่งเสริมการน�ำสุขภาพเข้าเป็นองค์ประกอบ
จะพบวา่ สิ่งทช่ี ่วยให้ประเทศสามารถบรรลเุ ป้าหมายการ ในทกุ นโยบาย (health in all policies) ซึง่ ยอ่ ม
พัฒนาสุขภาพอย่างยั่งยืนนั้น องค์ประกอบท่ีส�ำคัญคือ หมายถงึ การสง่ เสรมิ การมสี ว่ นรว่ มของภาคสว่ นอน่ื
งานสร้างเสริมสุขภาวะและป้องกันโรคที่เข้มแข็งและมี ที่เก่ียวข้องกับการก�ำหนดนโยบายทางสังคม โดย
ประสิทธิผลดี ท้ังน้ี งานส่งเสริมสุขภาพที่ได้ผลควรยึด ทกุ ๆนโยบายทกี่ ำ� หนดในกระทรวงและกลมุ่ องคก์ ร
หลักการและแนวทางท่ีก�ำหนดใน “กฎบัตรออตตาวา” ต่างๆ ควรพิจารณาการท�ำงานด้วยกระบวนการ
ว่าด้วยการส่งเสริมสุขภาพ (Ottawa Charter) ที่ใช้ เพื่อส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ การตัดสิน
ยุทธศาสตร์การกส้างความตระหนักด้วยการสร้างกระแส ใจที่มีการพิจารณาถึงผลกระทบต่อสุขภาพเสมอ
สงั คม (advocacy) สรา้ งศกั ยภาพแกป่ ระชาชน (enable) ทั้งส่งเสริมปัจจัยด้านบวก (ปัจจัยคุ้มครอง) และ
และการส่ือสารสาธารณะ (mediate) โดยมุ่งเน้นใน ควบคุมหรือลดปัจจัยด้านลบ (เพิ่มความเส่ียงต่อ
การ (1) สรา้ งนโยบายสาธารณะเพ่ือสุขภาพ (2) สรา้ งสิง่ สขุ ภาพ)
แวดลอ้ มทเี่ ออ้ื ตอ่ สขุ ภาพ (3) การเพม่ิ ศกั ยภาพของชมุ ชน
(4) การพฒั นาทักษะสว่ นบุคคล และ (5) การปรบั ระบบ - ควรมุ่งเน้นความเป็นธรรมในสังคม (equity) ใน
บรกิ ารสาธารณสขุ ไมใ่ หม้ งุ่ เฉพาะดา้ นการรกั ษาโรคเทา่ นนั้ การเขา้ ถงึ บรกิ ารสาธารณสขุ ของประชาชนทกุ คน
นอกจากน้ี ควรพิจารณาถึงกฎบัตรอื่นๆที่เก่ียวข้องกับ ทุกเพศ ทุกวยั และทกุ ภมู ิภาค หลีกเล่ียงการเลอื ก
ปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคล ไม่ว่าด้วยเหตุ
ความแตกต่างในเร่ืองถิ่นก�ำเนิด เช้ือชาติ ภาษา
เพศ อายุ ความพกิ าร สภาพทางกายหรอื สุขภาพ
สถานะของบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม

436 การสาธารณสุขไทย 2559-2560

ความเชอ่ื ทางศาสนา การศึกษาอบรม หรือความ ท้ังน�ำผลท่ีได้มาประยุกต์เพ่ือการพัฒนาบริการ
คิดเห็นทางการเมือง ทั้งน้ี รัฐธรรมนูญแห่งราช ดา้ นตา่ งๆ
อาณาจกั รไทย พ.ศ. 2560 ระบใุ หม้ กี ารปรบั ระบบ - ควรมุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยี และสร้างนวัตกรรม
หลักประกันสุขภาพให้ประชาชนได้รับสิทธิและ การส่ือสาร การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพ
ประโยชน์จากการบริหารจัดการและการเข้าถึง เพอ่ื การสง่ เสรมิ สขุ ภาพและปอ้ งกนั โรค โดยเฉพาะ
บริการท่ีมคี ุณภาพและสะดวกทัดเทียมกนั อย่างยิ่งการใช้เทคโนโลยีการส่ือสารสาธารณะ
- ควรสง่ เสรมิ สทิ ธมิ นษุ ยชน (human rights) ในการ ประเภทตา่ งๆ ในการสรา้ งความรอบรแู้ กป่ ระชาชน
เข้าถึง เข้าใจ รับรู้ข้อมูลและสามารถน�ำข้อมูลไป (technology and innovations)
ประกอบการตดั สนิ ใจในการปรบั เปลย่ี นพฤตกิ รรม - ควรน�ำการตลาดเชิงสังคม (social marketing)
ตนเอง สิง่ แวดลอ้ ม ตลอดจนการเขา้ ถึง หรือเลือก เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม การสื่อสารสุขภาพและ
ใชบ้ รกิ าร ผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพ โดยใหย้ อมรบั วา่ การมี ส่ือสารความเส่ียง มาประยุกต์ใช้เพื่อการปรับ
สุขภาพดีเป็นสิทธิของประชาชนทกุ คน เปล่ียนพฤตกิ รรมสขุ ภาพ
- ควรเสริมสร้างพลังและการมีส่วนร่วมของภาค - ควรบูรณาการงานรักษาพยาบาล งานส่งเสริมสุข
ส่วนต่างๆ และชุมชน (empowerment and ภาพและการป้องกันโรค ให้เข้ากับแผนการแพทย์
participation) และส่งเสริมบทบาทขององค์กร ทุกด้าน ท้ังการแพทย์แผนปัจจุบัน การแพทย์
หลกั ภาคการศกึ ษา สงั คม สวสั ดกิ าร และเศรษฐกจิ แผนไทย การแพทย์ทางเลอื ก ซึ่งรวมถึงการแพทย์
ในการจดั บรกิ ารรกั ษาพยาบาล สรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ พน้ื บ้านไทย (integration)
และป้องกนั โรค - ควรพฒั นางานสาธารณสขุ ใหเ้ กดิ มสี ขุ ภาพองคร์ วม
- ควรสร้างความตระหนักในพันธะรับผิดชอบต่อ (สขุ ภาพกาย จิต ปัญญา และสงั คม) อย่างสมดลุ
สงั คมขององคก์ รตา่ งๆ (social accountability) ที่ (holistic health)
จะปอ้ งกันผลกระทบทางสุขภาพ ส่งเสรมิ สุขภาวะ นอกจากแนวทางการขับเคลื่อนงานดังกล่าวแล้ว
ของประชาชน และแสดงบทบาทปกปอ้ งชมุ ชนตอ่ ควรส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อการ
ภัยสขุ ภาพ แลกเปลี่ยนประสบการ ร่วมประสานงานในการควบคุม
- ควรพัฒนาคุณภาพบริการสาธารณสุข รวมถึง โรคและภัยสุขภาพข้างพรมแดน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
งานส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคที่มีการปรับ กลไกการประสานงานของเครือข่ายสมาคมประชาชาติ
กระบวนการสื่อสารสุขภาพของทุกวิชาชีพให้เอ้ือ แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออาเซียน ทั้งน้ี ในการ
ตอ่ การพฒั นาความรอบรดู้ า้ นสขุ ภาพอยา่ งตอ่ เนอื่ ง ประชุมรัฐมนตรีสาธารณสุขของอาเซียน เร่ือง 12th
(quality) ASEAN Health Ministers Meeting เดือนกันยายน
- ควรสร้างความครอบคลุมท้ังด้านบริการและ ค.ศ. 2014 ที่เมืองฮานอย ได้ออกแถลงการณ์ให้ค�ำม่ัน
ครอบคลมุ ประชาชนทุกระดบั รวมทงั้ ส่งเสรมิ การ ต่อวสิ ัยทัศน์ “A Healthy, Caring, and Sustainable
เข้าถึง เข้าใจ โต้ตอบ ซักถามจนเข้าใจในบริการ ASEAN Community” โดยจะเพม่ิ ความเขม้ แขง็ ของงาน
ท่ีจ�ำเป็น (availability & accessibility) เพ่ือ สาธารณสขุ ใน 4 กลุ่ม คือ (1) กล่มุ งานสง่ เสรมิ พฤตกิ รรม
การดแู ลสุขภาพอยา่ งตอ่ เนอ่ื งตลอดทกุ ชว่ งวยั สุขภาพ (2) กลุม่ งานตอบสนองต่อภัยสุขภาพ (hazards
- ควรใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ (evidence-based and emerging threats) (3) กลุ่มงานสร้างความเข้ม
practice) ในการขับเคล่ือนงาน เน้นการศึกษา แข็งของระบบสขุ ภาพและการเข้าถึงบริการสขุ ภาพ และ
วิจัยด้านความรอบรู้ด้านสุขภาพ การส่งเสริมสุข (4) กลุ่มงานด้านความปลอดภัยของอาหาร (ensuring
ภาพ การป้องกันโรค และการรักษาพยาบาล รวม food safety)

การสาธารณสุขไทย 2559-2560 437

16.5 การสรา้ งเสรมิ นวตั กรรมสขุ ภาพเพอ่ื การพฒั นางานสาธารณสขุ อยา่ งยง่ั ยนื

ขณะนี้ ประเทศไทยก�ำลังเปล่ียนเข้าสู่ยุทธศาสตร์ ส�ำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน และ
Thailand 4.0 ซึ่งมุ่งเน้นการขับเคล่ือนเศรษฐกิจด้วย กองทนุ สวสั ดกิ ารขา้ ราชการของกระทรวงการคลงั
นวัตกรรม งานสาธารณสุขก็เช่นกัน ควรมีการปรับโดย - การประสานความร่วมมือระหว่างส�ำนักงานหลัก
ให้เกิดความหลากหลายเชิงวิชาการ การบริหารจัดการ ประกันสุขภาพแห่งชาติ กับส�ำนักงานกองทุน
และความหลากหลายเชงิ วฒั นธรรม จะถกู เพม่ิ คณุ คา่ โดย สนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพในงานสร้าง
การเติมเต็มด้วยการวิจัยและพัฒนา วิทยาการ ความคิด เสริมสขุ ภาพและป้องกนั โรค
สร้างสรรค์ นวตั กรรม วทิ ยาศาสตร์ และเทคโนโลยี ทงั้ น้ี - การใช้กฎหมายในการสร้างความเข้มแข็งของ
การคดิ คน้ นวตั กรรมตา่ งๆ นำ� มาประยกุ ตใ์ ชใ้ นการพฒั นา งานสาธารณสขุ กรณีตวั อย่างงานทอ้ งวัยรนุ่ ตาม
งานสาธารณสุขจะเป็นทางออกหนึ่งท่ีน�ำประเทศไปสู่เป้า พ.ร.บ. การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์
หมายการพัฒนาสาธารณสุขอย่างย่ังยืนได้ โดยไม่เกิด ในวัยร่นุ พ.ศ. 2559
ภาวะการ “ย�่ำอยู่กับท่ี” บุคคลท่ีมีบทบาทส�ำคัญในการ - การขับเคลื่อนงานสุขภาพโดยการส่งเสริมกลไก
คดิ คน้ และนำ� นวตั กรรมมาใชใ้ นการขบั เคลอ่ื นงานกค็ อื ทกุ ของคณะกรรมการพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ระดบั อำ� เภอ
ภาคสว่ นในสงั คม ทง้ั เจา้ ภาพหลกั (กระทรวงสาธารณสขุ ) - การใช้กลไกของงานสาธารณสุขระดับหมู่บ้านใน
และเครือข่ายสนับสนุน ซึ่งท�ำหน้าที่ค้นหารูปแบบ และ การขับเคล่ือนงานสุขภาพ กรณีตัวอย่างบทบาท
ควบคมุ กำ� กบั งานขบั เคลอ่ื นใหเ้ ปน็ ไปตามเจตนารมยแ์ หง่ ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจ�ำหมู่บ้านกับ
รฐั ธรรมนญู โครงการ 3 ล้าน 3 ปี เลิกบุหร่ีท่ัวไทย เทิดไท้
องคร์ าชัน
ตัวอย่างนวัตกรรมหรือกลยุทธ์ในการพัฒนางาน - การเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างกระทรวง
ดา้ นสาธารณสขุ ไดแ้ ก่ สาธารณสุขกับสถาบันอุดมศึกษา กรณีตัวอย่าง
ของการขับเคลื่อนงานการลดการบริโภคเกลือ
- การกำ� หนดนโยบายสขุ ภาพโดยภาคเี ครอื ขา่ ย และ และโซเดียมเพื่อลดโรคไม่ติดต่อ การขับเคลื่อน
ชมุ ชน โดยใชม้ าตรการของสมชั ชาสขุ ภาพแหง่ ชาติ ยทุ ธศาสตรส์ ขุ ภาพโลก และงานสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ
รวมถึงการใช้กลไกสมัชชาสุขภาพในการก�ำหนด ของเครือข่ายมหาวิทยาลัยอาเซียน หรือ ASEAN
นโยบายและขบั เคลอ่ื นงานในระดบั จงั หวดั อำ� เภอ University Network (AUN)
ต�ำบล และชมุ ชน จากตัวอย่างนวัตกรรมหรือกลยุทธต่างๆ ที่
กล่าวมา มีรายละเอียดอยู่ในบทต่างของหนังสือเล่มนี้
- การเสริมสร้างความเข้มแข็งของส�ำนักงาน หากมีการศึกษาและน�ำไปขยายผลเพ่ือเพ่ิมให้ครอบคลุม
สาธารณสขุ เขต ซ่ึงมหี นา้ ท่หี ลกั ในการตดิ ตามงาน ท้ังประเทศ ก็คาดได้ว่างานสาธารณสุขของประเทศไทย
นิเทศงาน และระดมทรัพยากรในการสนับสนุน จะประสบความสำ� เรจ็ ในการพฒั นาสขุ ภาพของประชาชน
จังหวัดหรือท้องที่ท่ีมีปัญหารุนแรงหรือมีความไม่ ไทยไดอ้ ยา่ งยง่ั ยนื ทำ� ใหค้ นไทยมอี ายขุ ยั เฉลย่ี ทดั เทยี มกบั
พร้อม ประเทศทพ่ี ฒั นาแลว้ และนำ� ไปสคู่ วามเขม้ แขง็ ของชมุ ชน
และท้องถน่ิ และประชาชนมคี วามสุขโดยถ้วนหน้า
- การเสริมสร้างความเข้มแข็งของงานส่งเสริมสุข
ภาพและป้องกันโรคภายใต้ระบบหลักประกัน
สุขภาพแห่งชาติ ผ่านการบูรณาการของกองทุน
ประกนั สขุ ภาพ 3 กองทุน คือกองทุนหลกั ประกนั
สุขภาพของ สปสช. กองทุนประกันสังคม ของ

438 การสาธารณสขุ ไทย 2559-2560

บรรณานกุ รม

บรรณานกุ รม

บทที่ 1 พระราชวงค์จักรีกับการสาธารณสขุ ไทย ปจั จุบัน เยอรมนี โปรตเุ กส รสั เซีย. กรุงเทพมหานคร:
ศูนย์ยุโรปศึกษาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2546.
1. สุด แสงวิเชียร. ประวัติการแพทย์และเภสัชกรรม น.184-5.
ไทย. ใน: สารานุกรมไทยส�ำหรับเยาวชนโดยพระ 11. พิทยะ ศรีวัฒนะสาร. อาชีพของชาวโปรตุเกสในสยาม
ราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เล่ม 8. (ค.ศ.1511-1767) มุมมองใหม่กับความหลากหลาย
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภา ลาดพร้าว; 2526. ในที่แฝงเร้น. ใน: พรสวรรค์ วัฒนางกูร, บรรณาธิการ.
น. 3-14. ความสัมพันธ์ไทย-ยุโรป จากอดีตสู่ปัจจุบัน เยอรมนี
โปรตเุ กส รสั เซยี . กรงุ เทพมหานคร: ศนู ยย์ โุ รปศกึ ษาแหง่
2. ชาร์ลส ไฮแอม, รัชนี ทศรัตน์. สยามดึกด�ำบรรพ์ ยุค จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั ; 2546. น. 224-5.
กอ่ นประวตั ศิ าสตรส์ มยั สโุ ขทยั . กรงุ เทพมหานคร. สำ� นกั 12. ชยันต์ พิเชยี รสนุ ทร, แมน้ มาศ ชวลติ , วเิ ชียร จีรวงส.์
พมิ พร์ ิเวอรบ์ ุ๊คส์; 2542. ค�ำอธิบายต�ำราพระโอสถพระนารายณ์. พิมพ์คร้ังที่ 3.
กรุงเทพมหานคร: อมรนิ ทร์การพิมพ์; 2558.
3. กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทยท์ างเลอื ก. ตำ� รา 13. อาเดรยี ง โลเน. ประวัติมซิ ซงั สยาม ค.ศ. 1662-1811.
พ้ืนฐานวิชาชพี การแพทยแ์ ผนไทย เลม่ 1: ปรัชญา และ ปอล ซาเวียร์ แปล. กรุงเทพมหานคร: อัครสังฆมณฑล;
พนื้ ฐานการแพทยแ์ ผนไทย. สมทุ รสาคร: พมิ พด์ ;ี 2561. 2546.
14. เชอรว์ าเลยี ร์ เดอ ฟอรบ์ งั . จดหมายเหตฟุ อร์บงั . หม่อม
4. ชะเอม แกว้ คลา้ ย. จารกึ พระเจา้ ชยั วรมนั ท่ี 7 (อา่ น แปล เจา้ ดำ� รสั ดำ� รง แปล. กรงุ เทพมหานคร: องคก์ ารคา้ ของ
และรวบรวม). กรุงเทพมหานคร: หอสมดุ แหง่ ชาติ กรม ครุ สุ ภา; 2527.
ศิลปากร; 2527. 15. นโิ กลาส แชรแ์ วส. ประวตั ศิ าสตรธ์ รรมชาตแิ ละการเมอื ง
แห่งราชอาณาจักรสยาม. สันต์ ท. โกมลบุตร แปล.
5. ธีรเดช อทุ ัยวิทยารัตน์. ลทั ธนิ กั พรตและการเยียวยาใน กรงุ เทพมหานคร: ก้าวหนา้ ; 2506.
อนิ เดยี โบราณ: ระบบการแพทยใ์ นพทุ ธอาราม แปลจาก 16. มองซเิ ออร์ เดอ ลาลูแบร.์ จดหมายเหตุ ลา ลูแบร์ ราช
เค็นเน็ธ จี ซสิ ค์. พมิ พ์ครั้งที่ 2. กรงุ เทพมหานคร: มลู นิธิ อาณาจกั รสยาม สนั ต์ ท. โกมลบุตร แปล พมิ พค์ รั้งที่
โกมลคีมทอง; 2552. 2 กรุงเทพมหานคร ศรีปัญญา 2548
17. สมเดจ็ ฯ กรมพระยาด�ำรงราชานุภาพ. พงศาวดารเรอื่ ง
6. กรมศิลปากร. ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนา ไทยรบพม่า. พิมพ์คร้ังท่ี 2. กรุงเทพมหานคร: ไทย
ภิเษก เล่ม 3. กรุงเทพมหานคร: กองวรรณกรรมและ ควอลิตบ้ี คุ๊ ส์ (2006); 2560.
ประวตั ศิ าสตร;์ 2542. 18. สุเจน กรรพฤทธ์ิ. 2310 กรุงธนบุรีผงาด: ตากสิน
มหาราช - ประวัตศิ าสตร์นอกต�ำรา. กรุงเทพมหานคร:
7. บริติชมิวเซียม กรุงลอนดอน. พระราชพงศาวดารกรุง สารคดี; 2516.
สยาม. ใน: ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภเิ ษก เลม่
2. กรุงเทพมหานคร: กรมศิลปากร; 2542. น.10.

8. Grant N. King & Queens. London: Harper Collins;
2004.

9. ประทีป ชุมพล. ประวัติศาสตร์การแพทย์แผนไทย.
กรงุ เทพมหานคร: มติชน; 2555.

10. สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ. ความสัมพันธ์ระหว่างโปรตุเกส
และราชอาณาจักรอยุธยา. ใน: พรสวรรค์ วัฒนางกูร,
บรรณาธิการ. ความสัมพันธ์ไทย-ยุโรป จากอดีตสู่

บรรณานุกรม

19. กรมศิลปากร. พระราชพงศาวดารกรุงสยาม. พระนคร: 29. สมเดจ็ ฯ กรมพระยาดำ� รงราชานภุ าพ. นทิ านโบราณคดี
โรงพมิ พห์ มอบรัดเล; จ.ศ.1225. กรงุ เทพมหานคร: ไทยควอลิตีบ้ ุ๊คส์ (2006); 2559.

20. เจา้ พระยาทพิ ากรวงศ์ (ขำ� บนุ นาค). พระราชพงศาวดาร 30. หลวงจนิ ดาสหกจิ (ละม้าย ธนะสริ ิ). ประวตั ิของแมเ่ ต๋อ:
กรงุ รตั นโกสนิ ทร์ รชั กาลท่ี 1-4. กรงุ เทพมหานคร: สำ� นกั (พิมพ์ในงานฉลองอายคุ รบ 84 ปี บรบิ รู ณ์ ของนางเต๋อ
พิมพศ์ รีปัญญา; 2555. ประทปี ะเสน) 14 มิถนุ ายน 2471. พระนคร: โรงพมิ พ์
โสภณพพิ รรฒธนากร; 2471.
21. นิธิ เอียวศรีวงศ์. การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี.
พมิ พค์ รั้งท่ี 12. กรุงเทพมหานคร: มตชิ น; 2559. 31. วชิ ัย โชคววิ ัฒน. การสวรรคตของรัชกาลท่ี 4 และการ
เสวยราชยข์ องรชั กาลท่ี 5. กรงุ เทพมหานคร: สามดพี รนิ
22. เสถียร ลายลักษณ์. กฎหมายพนักงานโอสถเสวย: ตง้ิ อิควิปเมนต;์ 2559.
ประชมุ หมายประจ�ำสก เล่ม 4 พ.ศ. 2478. พระนคร:
โรงพมิ พเ์ ดลเิ มล;์ 2478. 32. พระราชหตั ถเลขา พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้
อยหู่ วั ถงึ เจ้าฟ้ามหาวชริ ณุ ทศิ สยามมกุฎราชกมุ าร ลง
23. ยุวดี ตปนียกร. วิวัฒนาการของการแพทย์ไทยต้ังแต่ วนั ท่ี 8 กรกฎาคม ร.ศ.112.
สมัยเร่ิมต้นจนถึงสิ้นสุดรัชกาลพระบาทสมเด็จพระ
จุลจอมเกลา้ เจ้าอยูห่ วั . กรงุ เทพมหานคร: จฬุ าลงกรณ์ 33. กระทรวงสาธารณสุข. ต�ำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์
มหาวิทยาลัย; 2522. ฉบับหลวง. พระนคร: โรงพิมพ์อุดม; 2497.

24. Bradley WL. สยามแต่ปางก่อน: 35 ปีในบางกอกของ 34. กรมศลิ ปากร. ตำ� ราเวชศาสตรฉ์ บบั หลวงรชั กาลที่ 5 เลม่
หมอบรดั เลย.์ ศรีเทพ กสุ ุมา ณ อยุธยา, ศรลี กั ษณ์ สงา่ 1-2. กรุงเทพมหานคร: กรมศลิ ปากร; 2542.
เมือง แปล. พิมพ์คร้ังท่ี 2. กรุงเทพมหานคร: มติชน;
2547. 35. หอจดหมายเหตุแห่งชาติ ร.5 ศธ 59/3. ระเบียบการ
ต้งั โรงเรียนราชแพทยาลัย, 10-20 พฤศจิกายน 2452.
25. ประโชติ เปล่งวิทยา. เภสัชกรรมไทยแห่งกรุง มปพ.
รัตนโกสินทร์ ในรอบ 200 ปี. กรุงเทพมหานคร:
จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย; 2526. 36. วชิ ยั โชคววิ ฒั น, โกมาตร จงึ เสถยี รทรพั ย,์ บรรณาธกิ าร.
รอยเวลา: เส้นทางประวัติศาสตร์สุขภาพ. นนทบุรี:
26. ยงศักดิ์ ตันตปิ ิฎก. ต�ำราการนวดไทย เลม่ 1. พิมพค์ รั้ง ส�ำนกั พิมพ์สขุ ศาลา; 2556.
ท่ี 5. สมุทรสาคร: พิมพด์ ี; 2559.
37. วิชัย โชควิวัฒน. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหา
27. วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร. ประวัติวัด- ภูมิพลอดุลยเดชกับสุขภาพคนไทย. ใน: สุขภาพคน
สุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร. กรุงเทพมหานคร: ไทย, กรงุ เทพมหานคร: อมรินทรพ์ รินต้ิงแอนดพ์ ับลชิ -
สำ� นักพมิ พเ์ ลย่ี งเชียง; มปพ. ชิ่ง; 2560.

28. องค์การค้าคุรุสภา. พระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จ 38. ภูษิต ประคองสาย. การสาธารณสุขไทย 2554-2558.
พระจอมเกลา้ เจ้าอยูห่ วั เลม่ 3. กรงุ เทพมหานคร: โรง กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก;
พิมพอ์ งค์การคา้ คุรสุ ภา; 2506. 2559.

บรรณานกุ รม

บทท่ี 2 ข้อมลู พืน้ ฐานประเทศไทย 4. กระทรวงสาธารณสุข. รายงานการสาธารณสุขไทย
2554-2558. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การ
1. กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. จำ� นวนประชากร สงเคราะหท์ หารผ่านศกึ ; 2559.
ทง้ั ประเทศไทย พ.ศ. 2560. กรุงเทพมหานคร: กรมการ
ปกครอง; 2560. 5. สำ� นกั งานคณะกรรมการขอ้ มลู ขา่ วสารของทางราชการ.
การจัดระเบียบบริหารราชการ ตามพระราชบัญญัติ
2. ส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ. การส�ำมะโนและการเคหะ, ปรบั ปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 14) พ.ศ. 2558
2553. กรงุ เทพมหานคร: สำ� นกั งานสถติ แิ หง่ ชาต;ิ 2553. [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. [สบื คน้ เมอื่ 10 ส.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู :
http://dopa.go.th
3. ส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ. การส�ำรวจสภาวะทาง London: W. Clowes and Sons for Her Majesty’s
สังคม วัฒนธรรมและสุขภาพจิตคนไทย พ.ศ. 2561. Stationery office; 1843.
กรงุ เทพมหานคร: สำ� นกั งานสถิตแิ ห่งชาติ; 2561.
8. Last JM. A dictionary of epidemiology. 4th Ed.
บทท่ี 3 ววิ ฒั นาการการสาธารณสขุ ไทย Oxford: Oxford University Press; 2001.

1. Committee of Inquiry into the Future 9. Evans AS. Causation and disease: the Henle-Koch
Development to the Public Health Function. postulates revisited. Yale J Biol Med 1976;49:
Public health in England. London: HMSO; 1988. 175-95.

2. Higher Education for Public Health. A report of 10. วิชัย โชควิวัฒน. การค้นพบเพนิซิลลิน. ใน: วิชัย โชค
Milbank Memorial Fund Commission. New York: วิวัฒน. เล่าให้ลึก 4. นนทบุร:ี สำ� นกั งานคณะกรรมการ
Higher Education for Public Health; 1976. สุขภาพแห่งชาติ; 2557. น. 29-34.

3. Winslow CEA. (1920). The untilled fields of 11. ประเวศ วะส.ี บนเสน้ ทางชวี ติ . กรงุ เทพมหานคร: สำ� นกั
public health. Modern Medicine 1920:2: 183–91. พพิ มห์ มอชาวบา้ น; 2554.

4. Possehl GL, editor. Harappan civilization: a 12. วิชยั โชควิวฒั น. ตน้ แบบการศกึ ษาวจิ ัยแบบสุม่ เปรียบ
recent perspective. 2nd Ed. New Delhi: IBH เทยี บ. ใน: วชิ ยั โชคววิ ฒั น. ปรทิ ศั นโ์ รคตดิ ตอ่ . นนทบรุ :ี
Publishing; 1993. พิมพลกั ษณ์; 2544. น. 177-80.

5. Vale B. The conquest of scurvy in the Royal Navy 13. Hirsch A. Dengue, a comparatively new disease
1793–1800: a challenge to current orthodoxy. : its symptoms: handbook of geographical
Mariner’s Mirror 2008;94:160-75. and historical pathology. Vol.1. London, UK:
Sydenham Society; 1883.
6. Selwyn S. Sir John Pringle: hospital reformer,
moral philosopher and pioneer of antiseptics, 14. Nobushi H. The symptoms of dengue-like
Medical History 1966;10266-74. illnesses recorded in a Chinese medical

7. Chadwick E. Report on the sanitary conditions
of the labouring population of Great Britain: a
supplementary report on the results of a special
inquiry into the practice of interment in Towns.

บรรณานุกรม

encyclopedia. Kanpo Rinsho 1979;26:422-5. 24. Snow J. On the mode of communication of
15. World Health Organization. Dengue haemorrhagic cholera. London: John Churchill; 1989.

fever, diagnosis, treatment and control. Geneva: 25. วชิ ยั โชคววิ ฒั น, โกมาตร จงึ เสถยี รทรพั ย,์ บรรณาธกิ าร.
World Health Organization; 1986. รอยเวลา: เส้นทางประวัติศาสตร์สุขภาพ. นนทบุรี:
16. มองซิเออร์ เดอ ลา ลูแบร์. จดหมายเหตุ ลา ลู สำ� นักพิมพ์สุขศาลา; 2556.
แบร์ ราชอาณาจักรสยาม สันต์ ท. โกมลบุตร แปล.
กรงุ เทพมหานคร: ศรปี ัญญา; 2014. 26. กรมอนามยั . 43 ปีกรมอนามยั . นนทบุร:ี กรมอนามยั ;
17. ประทีป ชุมพล. ประวัติศาสตร์การแพทย์แผนไทย. 2538.
กรงุ เทพมหานคร: มตชิ น; 2545.
18. ภราดา ฟ. ฮีแลร.์ ดรณุ ศกึ ษา ช้นั ประถมศึกษาปีที่ 4. 27. สดุ า ปรวิ ตั ธิ รรม. สภากาชาดไทย กำ� เนดิ และพฒั นาการ
พิมพ์ครั้งที่ 47. กรุงเทพมหานคร: ไทยวัฒนาพานิช; (พ.ศ.2436-2485) [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต
2561. ภาควชิ าประวตั ศิ าสตร]์ . กรงุ เทพมหานคร: จฬุ าลงกรณ์
19. Bradley WK. สยามแตป่ างกอ่ น 35 ปใี นบางกอกของ มหาวิทยาลัย; 2534.
หมอบรดั เลย์. ศรีเทพ กุสุมา ณ อยุธยา ศรลี ักษณ์ สงา่
เมือง, แปล. พิมพ์คร้ังที่ 2. กรุงเทพมหานคร: มติชน; 28. พิชาญ พัฒนา. ความเป็นมาของการแพทย์เมืองไทย.
2547. กรงุ เทพมหานคร: โอเดยี นสโตร์; 2529.
20. Jenner E. An Inquiry into the causes and effects
of the Variolae vaccinae, a disease discovered 29. ส�ำนักนโยบายและแผน กระทรวงสาธารณสุข.
in some of the Western Counties of England, การสาธารณสขุ ไทย พ.ศ.2538-2539. กรงุ เทพมหานคร:
particularly Gloucestershire, and known by the องค์การสงเคราะหท์ หารผ่านศกึ ; 2540.
name of the Cow Pox. London: Hampton Low;
1798. 30. ยุวดี ณ ถลาง. การปอ้ งกนั และปราบปรามอหวิ าตกโรค
21. ยุวดี ตปนียกร. วิวัฒนาการของการแพทย์ไทยต้ังแต่ ในจังหวัดพระนคร ในระหว่างปี พ.ศ.2501-2502
สมัยเร่ิมต้นจนถึงสิ้นสุดรัชกาลพระบาทสมเด็จพระ [วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต].
จลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั . กรุงเทพมหานคร: จฬุ าลงกรณ์ กรงุ เทพมหานคร: มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร;์ 2505.
มหาวทิ ยาลัย; 2522.
22. สมเดจ็ ฯ กรมพระยาดำ� รงราชานภุ าพ. ท�ำหนองปลกู ฝี 31. สถาบันพระปกเกล้า. แถลงการณ์คณะราษฎร 24
ดาษ. ใน: สมเดจ็ ฯ กรมพระยาดำ� รงราชานุภาพ. นทิ าน มถิ นุ ายน 2475. กรงุ เทพมหานคร: สถาบนั พระปกเกลา้ ;
โบราณคดี. กรุงเทพมหานคร: ไทยควอลติ บ้ี คุ้ ส์ (2006); มปพ.
2559.
23. วชิ ยั โชคววิ ฒั น. ประสบการณก์ ารกวาดลา้ งโรค: จากไข้ 32. ก้องสกล กวินรวีกุล. การสร้างร่างกายพลเมืองไทย
ทรพิษถงึ โปลิโอ. ใน: ปริทศั นโ์ รคติดตอ่ . นนทบรุ :ี พิม ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม พ.ศ. 2481-2487
พลักษณ;์ 2544. น. 3-12. [วิทยานิพนธ์สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต]
กรงุ เทพมหานคร: มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์; 2545.

33. วิชัย โชควิวัฒน. การปฏิรูประบบสุขภาพครั้งส�ำคัญใน
สงั คมไทย. ใน: ส�ำนักวจิ ัยสงั คมและสุขภาพ. พรมแดน
แห่งความรู้. นนทบุรี: ส�ำนักวิจัยสังคมและสุขภาพ;
2545.

34. กระทรวงสาธารณสขุ . อนสุ รณก์ ระทรวงสาธารณสขุ ครบ
20 ปี พ.ศ. 2485-2505. กรงุ เทพมหานคร: กระทรวง
สาธารณสุข; 2505.

บรรณานกุ รม

35. จินตนา ศิรินาวิน, ประเสริฐ ทองเจริญ และศุภชัย 36. กระทรวงสาธารณสุข. อนุสรณ์สาธารณสขุ ครบรอบ 40
รัตนมณีฉัตร ศิริราชร้อยปี: ประวัติและวิวัฒนาการ. ปีแห่งการสถาปนากระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2485-
กรุงเทพมหานคร: วิคตอรเ่ี พาเวอรพ์ อยท์; 2531. 2525. กรงุ เทพมหานคร: กระทรวงสาธารณสขุ ; 2525.

บทที่ 4 สถานการณ์แนวโน้มของสถานะสขุ ภาพและปัจจัยตา่ งๆ ที่เกีย่ วขอ้ ง

1. ส�ำนักงบประมาณของรัฐสภา ส�ำนักงานเลขาธิการ contents/filemanager/images/sep/VNR%20
สภาผู้แทนราษฎร. รายงานการวิเคราะห์ของส�ำนักงบ 2560%20Thai%20E-Book.pdf
ประมาณของรัฐสภา ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณ 6. ส�ำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การ
รายจา่ ยประจำ� ปงี บประมาณ พ.ศ.2562 [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. มหาชน). รายงานผลส�ำรวจพฤติกรรมผู้ใช้งาน
2561 [สืบค้นเมื่อ 13 ต.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: อนิ เทอรเ์ น็ตประเทศไทยปี 2561 [อนิ เทอร์เน็ต]. 2561
https://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/ [สืบค้นเม่ือ 26 ต.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: https://
parbudget/ewt_dl_link.php?nid=497 www.etda.or.th/content/etda-reveals-thailand-
internet-user-profile-2018.html
2. กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. สถิติการท่องเที่ยวปี 7. ส�ำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การ
2560 [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. 2561 [สบื คน้ เมอ่ื 20 ต.ค. 2561]. มหาชน). รายงานผลส�ำรวจและศึกษาวิจัยซีรีย์ความ
แหลง่ ขอ้ มลู : https://www.mots.go.th/more_news. รู้ ส่องโลก สร้างอาชีพ เรอื่ งการขยายตวั ของความเป็น
php?cid=465&filename=index เมือง (Urbanization) [อินเทอร์เน็ต]. 2558 [สืบค้น
เมอื่ 27 ต.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://www.okmd.
3. สำ� นกั งานเศรษฐกจิ การคลงั กระทรวงการคลงั . ประมาณ or.th/okmd-opportunity/urbanization/256/
การเศรษฐกจิ ไทย กรกฎาคม ปี 2561 [อินเทอรเ์ น็ต]. 8. ส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจ
2561 [สบื คน้ เมอื่ 16 ต.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http:// และสังคม. การส�ำรวจการย้ายถ่ินของประชากร ปี
www.fpo.go.th/main/getattachment/Economic- พ.ศ.2560 [อนิ เทอรเ์ น็ต]. 2558 [สืบค้นเม่ือ 31 ต.ค.
report/Thailand-Economic-Projections/9687/ 2561]. แหล่งข้อมูล: http://www.okmd.or.th/
Thailand-Economic-Outlook-2018_July- okmd-opportunity/urbanization/256/
เลม่ ฉบบั สมบูรณ์.pdf.aspx 9. World Health Organization. Ambient air
pollution: A global assessment of exposure
4. SCB Economic Intelligence Center. Outlook and burden of disease [Internet]. 2016 [cited
quarter 3/2018 [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. 2561 [สืบค้นเมอ่ื 22 2019 Nov 1]. Available from: https://www.
ต.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : https://www.scbeic.com/ who.int/phe/publications/air-pollution-global-
th/detail/product/4824 assessment/en/
10. ส�ำนักโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรม
5. สำ� นกั งานเศรษฐกจิ การคลงั กระทรวงการตา่ งประเทศ. ควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสขุ . รายงานสถานการณ์
การทบทวนการด�ำเนินการตามวาระการพัฒนาที่ยั่งยืน
ค.ศ.2030 ระดบั ชาติโดยสมคั รใจของไทย พุทธศกั ราช
2560 [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. 2561 [สบื คน้ เมอื่ 26 ต.ค. 2561].
แหล่งข้อมูล: http://www.mfa.go.th/sep4sdgs/

บรรณานุกรม

โรคและภัยสุขภาพจากการประกอบอาชีพและสิ่ง และสวัสดิการ/ส�ำรวจอนามัยและสวัสดิการ_2560/
แวดล้อม ปี 2560 [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเม่ือ สรุปผลสำ� คัญ.pdf
30 ต.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://envocc.ddc. 16. Global Nutrition Report. Global nutrition
moph.go.th/uploads/situation/01_envocc_ report 2017 [Internet]. 2015 [cited 2019 Dec 4].
situation_60.pdf Available from: https://globalnutritionreport.
11. ส�ำนักงานกองทุนเงินทดแทน กระทรวงแรงงาน. org/reports/2017-global-nutrition-report/
รายงานสถานการณโ์ รคและภยั สขุ ภาพจากการประกอบ 17. ส�ำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย กระทรวง
อาชีพและส่ิงแวดล้อม ปี 2560 [อินเทอร์เน็ต]. 2561 สาธารณสุข. ยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหา
[สืบค้นเมื่อ 25 พ.ย. 2561]. แหล่งข้อมูล: http:// การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นระดับชาติ พ.ศ.2560-2569
envocc.ddc.moph.go.th/uploads/situation/01_ ตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการ
envocc_situation_60.pdf ต้ังครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ.2559) [อินเทอร์เน็ต]. 2560
12. อารี จำ� ปากลาย, สธุ รรม นนั ทมงคลชยั , อคั ษราภคั หลกั [สืบค้นเม่ือ 14 ธ.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://
ทอง, ชาริต้า ประสิทธิหิมะ, กาญจนา ต้ังชลทพิ ย์, แคร่ี rh.anamai.moph.go.th/download/all_file/
รคิ เตอร.์ รายงานวิจัยผลกระทบของการยา้ ยถน่ิ ภายใน index/actionplan_tp/the-National-Strategy-
ประเทศที่มีต่อสุขภาวะและพัฒนาการเด็กปฐมวัย on-Prevention-and-Solution-of-Adolescent-
[อินเทอร์เน็ต]. 2559 [สืบค้นเม่ือ 20 พ.ย. 2561]. Pregnancy-B.E.2560-2569(2017-2026).pdf
แหล่งข้อมูล: https://www.unicef.org/thailand/ 18. ศริ วิ รรณ พทิ ยรงั สฤษฏ,์ ปวณี า ปน้ั กระจา่ ง, บรรณาธกิ าร.
media/396/file รายงานสถิติการบริโภคยาสูบของประเทศไทย พ.ศ.
13. สฤณี อาชวานันทกุล. ความเหลื่อมล้�ำด้านเศรษฐกิจ. 2561. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้
ความเหล่ือมล้�ำฉบับพกพา [อินเทอร์เน็ต]. 2560 เพือ่ การควบคมุ ยาสูบ; 2560.
[สืบค้นเมื่อ 15 พ.ย. 2561]. แหล่งข้อมูล: https:// 19. เยาวรัตน์ ปรปักษ์ขาม, พรพันธุ์ บุญยรัตพันธุ์,
thai-inequality.org/pages/income บรรณาธิการ. การส�ำรวจสภาวะสุขภาพอนามัยของ
14. W&S Market Research. Comparative report ประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 3 พ.ศ.
on fast food study in Thailand, Indonesia and 2546-2547. กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์
Vietnam in 2015 [Internet]. 2015 [cited 2019 Dec ทหารผ่านศกึ ; 2549.
4]. Available from: https://yimresearch.com/ 20. วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. รายงานการส�ำรวจ
sample/voluntary_surveys/detail.php?ID=82 สุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย คร้ังท่ี 4
15. ส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพ่ือเศรษฐกิจ พ.ศ. 2551-2. นนทบรุ :ี สถาบนั วิจัยระบบสาธารณสขุ ;
และสังคม. การส�ำรวจอนามัย สวัสดิการ และ 2554.
พฤติกรรมการบริโภคอาหารของประชากร พ.ศ.2560) 21. วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. รายงานการส�ำรวจ
[อินเทอร์เน็ต]. 2560 [สืบค้นเม่ือ 10 ธ.ค. 2561]. สุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย คร้ังท่ี 5
แหล่งข้อมูล: http://www.nso.go.th/sites/2014/ พ.ศ. 2557. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข;
DocLib13/ด้านสังคม/สาขาสวัสดิการสังคม/อนามัย 2559.

บรรณานุกรม

22. ส�ำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย. สถานการณ์ การคัดกรองและการรักษาโรคกระดูกพรุนในผู้หญิงวัย
อนามัยการเจริญพันธุ์ ในวัยรุ่นและเยาวชน ปี 2559 หมดประจำ� เดอื น. นนทบุร:ี โครงการประเมินเทคโนโลยี
[อินเทอร์เนท]. [สืบค้นเมื่อ 1 ธ.ค. 2561]. แหล่ง และนโยบายดา้ นสุขภาพ; 2013.
ขอ้ มลู : http://rh.anamai.moph.go.th/ewt_dl_link. 30. Patcharanarumol W, Panichkriangkrai W,
php?nid=86 Sommanuttaweechai A, Hanson K, Wanwong
Y, Tangcharoensathien V. Strategic purchasing
23. ส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ. การส�ำรวจพฤติกรรมมกา and health system efficiency: a comparison of
รบริโภคอาหารของประชากร พ.ศ. 2556. [อิน- two financing schemes in Thailand. PloS One
เทอร์เนท]. [สืบค้นเมื่อ 14 ธ.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: 2018;13: e0195179.
http://www.nso.go.th/sites/2014/Pages/ส�ำรวจ/ 31. Lindelow M, Hawkins L, Osornprasop S.
ด้านสังคม/สุขภาพ/พฤติกรรมการบริโภคอาหารของ Government spending and central-local relations
ประชากร.aspx in Thailand’s health sector. Washington DC: The
World Bank; 2012.
24. ส�ำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย. สถานการณ์ 32. Craig K, Sivathas S, Stuart F. Healthcare reimagined:
อนามยั การเจรญิ พนั ธใ์ุ นวยั รนุ่ [อนิ เตอรเ์ นท]. [สบื คน้ เมอื่ innovation trends, predictions and actions for
14 ธ.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://rh.anamai.moph. healthcare leaders. Melbourne: KPMG; 2018.
go.th/ewt_dl_link.php?nid=23 33. Duggal R, Brindle I, Bagenal J. Digital healthcare:
regulating the revolution. BMJ 2018;360:k6.
25. World Health Organization. WHA60.29 Health 34. Bauer J. Launcing the third ‘Empower the Person’
technologies. Sixtieth World Health Assembly. roadmap. Redditch UK: NHS England; 2018.
Geneva: World Health Organization; 2007. 35. NHS. Empower the person: roadmap for digital
health and care services. Redditch UK: NHS
26. GBD 2015 Mortality and Causes of Death England; 2018.
Collaborators. Global, regional, and national 36. กระทรวงสาธารณสุข. ยุทธศาสตร์เทคโนโลยีสารสนเทศ
life expectancy, all-cause mortality, and cause- สุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2560 – 2569.
specific mortality for 249 causes of death, นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2017.
1980–2015: a systematic analysis for the Global 37. Sakulbumrungsil R, Taychakhoonavudh S,
Burden of Disease Study 2015. Lancet 2015;388: Udomaksorn K, Kessomboon N, Ngorsuraches S.
1459-544. Pricing and patient access framework to support
universal coverage in Thailand. Bangkok: IMS
27. World Health Organization. Monitoring the Consulting Group; 2016.
building blocks of health systems: a handbook 38. World Health Organization. WHO global health
of indicators and their measurement strategies. expenditure atlas. Geneva: World Heath
Geneva: World Health Organization; 2010. Organization; 2014.

28. Appleby J. Spending on health and social care
over the next 50 years: why think long term?
London: The King’s Fund; 2013.

29. ปฤษฐพร กิ่งแก้ว, ฉัตรเลิศ พงษ์ไชยกุล, สุมาลัย สม-
ภิทักษ์, ธนพร บุษบาวไล. การประเมินความคุ้มค่าของ

บรรณานุกรม

39. Organisation for Economic Co-operation and เทคโนโลยีด้านสุขภาพส�ำหรับประเทศไทย. นนทบุรี:
Development. Tackling wasteful spending on โครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ;
health. Paris: OECD; 2017. 2552.
43. Teerawattananon Y, Tritasavit N, Suchonwanich
40. อโิ มเจน อแี วนส,์ เฮเซล ทอรน์ ตนั , เอยี น ชาลเมอรส์ , พอล N, Kingkaew P. The use of economic evaluation
กลาสซิโอ. Testing Treatments การรักษาตอ้ งสงสยั . for guiding the pharmaceutical reimbursement
ผแู้ ปล: เบญจรินทร์ สนั ตติวงศไ์ ชย. นนทบรุ ี: โครงการ list in Thailand. Z Evid Fortbild Qual Gesundhwes
ประเมนิ เทคโนโลยีและนโยบายดา้ นสขุ ภาพ; 2018. 2014;108:397-404.
44. Mohara A, Youngkong S, Velasco RP, Werayingyong
41. แผนงานพัฒนากลไกเฝ้าระวังระบบยา (กพย.) คณะ P, Pachanee K, Prakongsai P, et al. Using health
เภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. การทบทวน technology assessment for informing coverage
ทะเบียนต�ำรับยาของไทย: มหากาพย์อันยาวนานที่ decisions in Thailand. J Comp Eff Res 2012;1:137-
ตอ้ งหาภาคจบให้ได้. ยาวิพากษ์ 2557;6:3-15. 46.

42. คณะท�ำงานพัฒนาคู่มือการประเมินเทคโนโลยีด้าน
สขุ ภาพส�ำหรับประเทศไทย. บทที่ 10 ระบบสุขภาพและ
การประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพ. คู่มือการประเมิน

บทท่ี 5 ระบบสุขภาพของประเทศไทย สาธารณสขุ . การสาธารณสขุ ไทย พ.ศ. 2554 – 2558.
กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก;
1. สุรเกียรติ อาชานานุภาพ. สุขภาพและปัจจัยก�ำหนด 2559.
สุขภาพ. ใน: อ�ำพล จินดาวัฒนะ, สุรเกียรติ อาชา- 6. ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. ธรรมนูญว่า
นานภุ าพ, สรุ ณี พพิ ฒั นโ์ รจนกมล. การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ: ด้วยระบบสขุ ภาพแหง่ ชาติ ฉบบั ท่ี 2 พ.ศ. 2559. พมิ พ์
แนวคดิ หลกั การ และบทเรยี นของไทย. กรงุ เทพมหานคร: ครง้ั ท่ี 2. นนทบุร:ี สำ� นักงานคณะกรรมการสุขภาพแหง่
หมอชาวบา้ น; 2550. น. 1-24. ชาติ; 2560.
7. ศุมล ศรีสุขวัฒนา. รายงานผลการศึกษา บทบัญญัติ
2. อ�ำพล จินดาวัฒนะ. การสร้างนโยบายสาธารณะเพ่ือ รัฐธรรมนูญ (ฉบับที่ผ่านประชามติ) กับการคุ้มครอง
สขุ ภาพแบบมสี ว่ นรว่ ม มติ ใิ หมข่ องการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ. สุขภาพประชาชน เชื่อมโยงกับธรรมนูญว่าด้วยระบบ
พิมพค์ รง้ั ที่ 5. กรุงเทพมหานคร: พมิ พ์ดี; 2556. สขุ ภาพแหง่ ชาติ (ฉบบั ที่ 2) และพระราชบัญญัตสิ ุขภาพ
แหง่ ชาติ พ.ศ.2550. นนทบุร:ี สำ� นักงานคณะกรรมการ
3. สนุ ยี ์ สขุ สวา่ ง, บรรณาธกิ าร. ศพั ทใ์ ชบ้ อ่ ยในแวดวงปฏริ ปู สุขภาพแห่งชาต;ิ 2559.
สุขภาพ. นนทบรึ ี: สำ� นกั งานคณะกรรมการสุขภาพแหง่ 8. นาตยา พรหมทอง. เขตสขุ ภาพเพอ่ื ประชาชน. มติ ใิ หมใ่ น
ชาต;ิ 2560. การจดั การระบบสขุ ภาพ. พมิ พค์ รงั้ ท1ี่ . ปี 2559. นนทบรุ :ี
ส�ำนกั งานคณะกรรมการสุขภาพแหง่ ชาติ; 2559.
4. ภษู ติ ประคองสาย, มนทริ า อตุ มานันท์, จริ ภฎา วานิช
องั กรู , สภุ าวณิ ี แซดกระโทก. พจนานกุ รมการสาธารณสขุ
ไทย พ.ศ.2561 ฉบับ 100 ปี การสาธารณสุขไทย.
นนทบรุ :ี สำ� นักงานปลดั กระทรวงสาธารณสขุ ; 2561.

5. ศุภกิจ ศิริลักษณ์, ทวีเกียรติ บุญยไพศาลเจริญ, ทอง
ดี มงุ่ ด.ี ระบบสุขภาพของประเทศไทย. ใน: กระทรวง

บรรณานุกรม

9. อนุศักดิ์ สุภาพร. แผนหลักส�ำนักงานคณะกรรมการ 12. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. www.nhso.
สุขภาพแห่งชาติ รองรับการด�ำเนินงานตามพระ go.th. ส�ำนักงานหลักประกันสขุ ภาพแหง่ ชาต.ิ 2561.
ราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ฉบับท่ี 3
(ปีงบประมาณ พ.ศ.2560 - 2564). นนทบรุ :ี ส�ำนกั งาน 13. สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล(องค์การมหาชน).
คณะกรรมการสขุ ภาพแห่งชาติ; 2560. รายงานประจ�ำปี 2559 สถาบันรับรองคุณภาพสถาน
พยาบาล (องค์การมหาชน). นนทบุรี: สถาบันรับรอง
10. สถาบนั วิจยั ระบบสาธารณสุข. https://www.hsri. คณุ ภาพสถานพยาบาล (องคก์ ารมหาชน); 2559.
or.th/researcher/about/organize. สถาบนั วจิ ยั ระบบ
สาธารณสุข. 2561. 14. สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ. รายงานประจ�ำ
ปี 2560 สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ. นนทบุรี:
11. ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. แผน สถาบันการแพทย์ฉกุ เฉนิ แหง่ ชาต;ิ 2560.
หลกั สสส. 2558 - 2560. กรุงเทพมหานคร: ส�ำนกั งาน
กองทุนสนบั สนนุ การสรา้ งเสรมิ สุขภาพ; 2558.

บทท่ี 6 กรอบนโยบายและยทุ ธศาสตรด์ า้ นสขุ ภาพของไทย 4.0 และนโยบายสาธารณะทกุ ภาคสว่ น (Health in all)

1. Tangcharoensathien V, Witthayapipopsakul W, 6. ประกาศสาํ นกั นายกรฐั มนตรี เรอื่ ง การประกาศแผนการ
Panichkriangkrai W, Mills A. Health systems ปฏิรปู ประเทศ (ร่างแผนปฏิรปู ประเทศด้านสาธารณสุข)
development in Thailand: a solid platform for 6 เมษายน 2561. http://www.ratchakitcha.soc.
successful implementation of universal health go.th/DATA/PDF/2561/A/024_5/1.PDF
coverage. Lancet 2018;391:1205–23
7. สุพัตรา ศรีวณิชชากร แผนยุทธศาสตร์ทศวรรษพัฒนา
2. Delany L, Signal L, Thomson G. International ระบบบริการปฐมภมู ิ พ.ศ.2559-2569 http://kb.hsri.
trade and investment law: a new framework for or.th/dspace/handle/11228/4411?locale-
public health and the common good. BMC Public attribute=th
Health 2018;18:602.
8. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ยุทธศาสตร์การ
3. Gleeson D, Friel S. Emerging threats to public พฒั นาระบบ หลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ฉบบั ท่ี 4 (พ.ศ.
health from regional trade agreements. Lancet 2560 - 2564) https://www.nhso.go.th/frontend/
2013; 381:1507-9. page-contentdetail.aspx?CatID=MTAzMg

4. ไพบูลย์ สุริยะวงศ์ไพศาล, บรรณาธิการ. โค้งใหม่ 5 ปี 9. James Macinko; Inês Dourado; Rosana Aquino;
ขา้ งหน้า... ถนนปลอดภัยไทย [อนิ เทอร์เน็ต]. https:// Palmira de Fátima Bonolo; Maria F.et al. Major
dol.thaihealth.or.th/File/media/4e06b51f-892a- Expansion Of Primary Care In Brazil Linked To
416d-a5db-056acd86b75d.pdf Decline In Unnecessary Hospitalization. Health
Affairs; Dec 2010; 29, 12
5. Funston J ed. Thaksin’s Thailand: Populism and
polarization. Thailand. Institute of Security and 10. Macinko J, Harris MJ, Rocha MG. Brazil’s national
International Studies.2009 program for improving primary care access

บรรณานกุ รม

and quality (PMAQ): fulfilling the potential of เศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาต,ิ editor. กรงุ เทพมหานคร:
the world’s largest payment for performance ส�ำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์
system in primary care. Journal of Ambulatory ชาติ; 2561.
Care Management. 2017;40(2 Suppl):S4-S11. 19. กองยุทธศาสตรแ์ ละแผนงาน, editor การประชมุ ชแ้ี จง
doi:10.1097/JAC.0000000000000189. แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข)
11. Bärnighausen T1, Bloom DE. Financial incentives และการมอบนโยบายการด�ำเนินงานของกระทรวง
for return of service in underserved areas: a สาธารณสุขประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. 25622561:
systematic review. BMC Health Serv Res. 2009 กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำ� นักงานปลัดกระทรวง
May 29;9:86. doi: 10.1186/1472-6963-9-86. สาธารณสขุ .
12. Hara K, Otsubo T, Kunisawa S, Imanaka Y. 20. คณะกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผล.
Examining sufficiency and equity in the คู่มือการด�ำเนินโครงการโรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยา
geographic distribution of physicians in Japan: a อย่างสมเหตุผล นนทบุรี: โรงพิมพ์สหกรณ์การเกษตร
longitudinal study. BMJ Open. 2017;7(3):e013922. แห่งประเทศไทย.
doi:10.1136/bmjopen-2016-013922. 21. ส�ำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค. แนวทางการควบคุม
13. Jui-fen RachelLu, Tung-liang Chiang. Developing วัณโรคประเทศไทย พ.ศ. 2561. นนทบุรี ส�ำนักพิมพ์
an adequate supply of health services: Taiwan’s อกั ษรกราฟฟคิ แอนดด์ ีไซด์ 2561.
path to Universal Health Coverage. Social 22. Marmot M. Social determinants of health
Science & Medicine Volume 198, February 2018, inequalities. Lancet 2005;365:1099-104.
Pages 7-13 23. Wilkinson R, Marmot ?. The Solid Facts.
14. โสภณ เมฆธน แนวทางการด�ำเนินงาน คลินิกหมอ Copenhagen: World Health Organization; 2003.
ครอบครัว ส�ำหรับหน่วยบริการ http://www.ato. 24. World Health Organization. Prevention of
moph.go.th/sites/default/files/download/ congenital rubella syndrome (CRS). http://
primary%20care%20cluster_guide%20 www.who.int/reproductivehealth/publications/
%28pcc%29.pdf maternal_perinatal_health/prevention_crs.pdf
15. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550, 124 25. Robert W Aldridge, Alistair Story, Stephen
(2550). W Hwang et al. Morbidity and mortality in
16. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560, 134 homeless individuals, prisoners, sex workers,
(2561). and individuals with substance use disorders in
17. คณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. high-income countries: a systematic review and
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับท่ีสิบสอง meta-analysis Lancet 2018; 391: 241–50
พ.ศ. 2560-2564. In: ส�ำนักนายกรัฐมนตรี, editor. 26. The Health and Safety Executive(HSE). At a
กรุงเทพมหานคร2560. Glance Guide to Health and Safety Statistics
18. คณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ. ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2011/12, 2012. http://www.hse.gov.uk/statistics/
2561-2580. In: ส�ำนักงานคณะกรรมการพัฒนา overall/hssh1112.pdf

บรรณานกุ รม

27. Abdalla Ibrahim, Salma M Abdalla, Mohammed 2018;7:e008078.
Jafer, Jihad Abdelgadir, Nanne de Vries; Child 34. Schwedhelm C, Boeing H, Hoffmann G,
labor and health: a systematic literature review
of the impacts of child labor on child’s health Aleksandrova K, Schwingshackl L. Effect of diet
in low- and middle-income countries, Journal of on mortality and cancer recurrence among
Public Health, https://doi.org/10.1093/pubmed/ cancer survivors: a systematic review and meta-
fdy018 analysis of cohort studies, Nutrition Reviews
2016;74:737–48.
28. Milner A, Page A, LaMontagne AD. Long-term 35. ไพบูลย์ สุริยะวงศ์ไพศาล, บรรณาธิการ. รายงาน
unemployment and suicide: a systematic review สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของประเทศไทย พ.ศ.
and meta-analysis. PLoS ONE 2013;8:e51333. 2555–2556 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเม่ือ 15 ม.ค.
2561]. แหล่งข้อมูล: http://www.roadsafetythai.
29. Barth J, Schneider S, Von Känel R. Lack of social org/uploads/userfiles/file_20160112050838.pdf
support in the etiology and the prognosis of 36. พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์. ระบาดวิทยาเป็นเพียง
coronary heart disease: a systematic review คณิตศาสตร์จริงหรือ. เอกสารประกอบการบรรยาย
and meta-analysis. Psychosomatic Medicine สำ� หรับนักศึกษาแพทย์ หลกั สตู ร RAID302.
2010;72:229-38. 37. พงศเ์ ทพ วงศ์วัชรไพบลู ย์. เรยี นรู้อะไร เมอื่ ทำ� งานสรา้ ง
เสรมิ สุขภาพ (ตอนที่ 3). คลินกิ 2552;26:ฉบับท่ี 1.
30. Mathers BM, Degenhardt L, Bucello C, Lemon J, 38. World Health Organization. 100% condom use
Wiessing L, Hickman M. Mortality among people programme in entertainment establishments.
who inject drugs: a systematic review and meta- http://www.who.int/hiv/topics/vct/sw_toolkit/
analysis. World Health Organization. Bull World sti_hiv_100percent_condom_use.pdf
Health Organ 2013;91:102-23. 39. Charumilind S, Jain S, Rhatigan J. Cases in global
health delivery: the 100% condom program: part
31. Degenhardt L, Whiteford HA, Ferrari AJ, Baxter B. GHD-01B. https://www.globalhealthdelivery.
AJ, Charlson FJ, Hall WD, et al. Global burden org/files/ghd/files/ghd-001b_5reueb9.pdf
of disease attributable to illicit drug use and 40. เส้นทางการท�ำงานแด่น้องผู้หิวโหย [อินเทอร์เน็ต].
dependence: findings from the Global Burden of [สืบค้นเมื่อ 15 ม.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล:
Disease Study 2010. Lancet 2013;382:1564-74. http://www.iamchild.org/index.php/act/
pfarm/399-2010-10-23-03-51-40.html
32. Atkins JL, Whincup PH, Morris RW, Lennon
LT, Papacosta O, Wannamethee SG. Dietary
patterns and the risk of CVD and all-cause
mortality in older British men. British Journal
of Nutrition 2016;116:1246-55.

33. Shikany JM, Safford MM, Bryan J, Newby PK,
Richman JS, Durant RW, Brown TM, Judd SE.
Journal of the American Heart Association:
Cardiovascular and Cerebrovascular Disease.

บรรณานกุ รม

บทท่ี 7 การพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสขุ ภาพแบบมีส่วนร่วม

1. โกมาตร จงึ เสถยี รทรพั ย,์ วิบูลย์ วัฒนนามกลุ , ฉันทนา 9. อ�ำพล จินดาวัฒนะ. การสร้างนโยบายสาธารณะเพ่ือ
ผดุงทศ, สธุ รี ์ รตั นะมงคลกลุ , มธรุ ส ศิริสถิตยก์ ุล. ปฏิรปู สุขภาพแบบมีส่วนร่วม มิติใหม่ของการสร้างเสริมสุข
สขุ ภาพ ปฏิรปู ประชาธิปไตย: นโยบายสาธารณะ การมี ภาพ. พมิ พ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: พมิ พ์ด;ี 2556.
สว่ นรว่ มกบั ประชาธิปไตยแบบรว่ มไตรต่ รอง. ปี 2558.
กรุงเทพมหานคร: ส�ำนกั พมิ พส์ ุขศาลา; 2558. 10. Van den Broucke S. Implementing health in all
policies post Helsinki 2013: why, what, who and
2. บวรศกั ด์ิ อวุ รรณโณ, ถวิลวดี บุรีกลุ . ประชาธิปไตยแบบ how. Health Promot Int 2013;28:281–4.
มสี ว่ นรว่ ม (participatory democracy). พมิ พค์ รงั้ ที่ 3.
กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า; 2555. 11. World Health Organization. Mission statement
of the goal network for Health in All Policies
3. สถาพร เริงธรรม. นโยบายสาธารณะของประชาชน [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. 2018 [cited 2018 Sep 10]. Available
(people public policy). ปี 2560. ขอนแก่น: from: http://www.who.int/phe/events/GNHiAP-
มหาวิทยาลัยขอนแกน่ ; 2560. mission-statement_may2017.pdf

4. เรืองวิทย์ เกษสุวรรณ. นโยบายสาธารณะ. พิมพ์ครั้งท่ี 12. Lin V, Kickbusch I, Baer B. Progressing the
2. กรุงเทพมหานคร: บพธิ การพมิ พ์; 2557. sustainable development goals through health
in all policies: case studies from around the
5. อ�ำพล จินดาวัฒนะ. ระบบการสร้างเสริมสุขภาพของ world. Geneva: World Health Organization; 2017.
ประเทศไทย. ใน: การสาธารณสุขไทย 2551-2553.
กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 13. World Health Organization. Health in all policies:
2554. Helsinki statement, framework for country
action: the 8th Global Conference on Health
6. อำ� พล จินดาวัฒนะ, สมยศ ศรีจารนยั , อรพรรณ ศรีสุข Promotion, 10-14 June 2013 [อนิ เทอรเ์ น็ต]. 2014
วัฒนา, พิชญาภัสสร์ วรรณศิริกุล, ทีมบรรณาธิการ. [cited 2017 Dec 3]. Available from: https://www.
กรอบนโยบายและยทุ ธศาสตร์ด้านสุขภาพของไทย. ใน: who.int/healthpromotion/conferences/8gchp/
การสาธารณสุขไทย 2554-2558. กรุงเทพมหานคร: statement_2013/en/
สำ� นกั นโยบายและยุทธศาสตร์ ส�ำนกั งานปลดั กระทรวง
สาธารณสุข; 2559. 14. ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. พระราช
บัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550. พิมพ์คร้ังที่ 3.
7. World Health Organization. Social determinants นนทบุรี: ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ;
of health [Internet]. [cited 2018 Sep 10]. 2555.
Available from: http://www.who.int/social_
determinants/sdh_definition/en/ 15. ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. ธรรมนูญว่า
ด้วยระบบสขุ ภาพแห่งชาติ ฉบับท่ี 2 พ.ศ.2559. พมิ พ์
8. ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. ถมช่องว่าง คร้ังท่ี 2. กรุงเทพมหานคร: อีแอนด์ไอ ครีเอทพลัส;
ทางสังคมในช่วงชีวิตเรา บรรลุความเป็นธรรมทาง 2560.
สุขภาพด้วยปัจจัยสังคมท่ีก�ำหนดสุขภาพ. พิมพ์ครั้งท่ี
1. กรุงเทพมหานคร: ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพ 16. พระครูพิพธิ สตุ าธร (บุญชว่ ย สิรนิ ธโร), พระมหาประยูร
แหง่ ชาต;ิ 2552. โชติวโร, วิสุทธิ บุญญะโสภิต, ทิพิชา โปษยานนท์,

บรรณานกุ รม

พินิจ ลาภธนานนท์, นงลกั ษณ์ ยอดมงคล, และคณะ. 20. วันวิสา แสงทิม. การพัฒนาองค์ประกอบ บทบาท
ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ พุทธศักราช 2560. คมส. ที่มีต่อการขับเคล่ือนมติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ.
พมิ พค์ รงั้ ท่ี 5. นนทบรุ :ี สำ� นกั งานคณะกรรมการสขุ ภาพ นนทบุรี: ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ;
แหง่ ชาติ; 2561. 2561.
17. ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. หลัก
เกณฑ์และวิธีการประเมินผลกระทบด้านสุภาพท่ี 21. วลิ าวณั ย์ เอื้อวงศ์กูล. บทเรยี นระบบการจัดการอาหาร
เกิดจากนโยบายสาธารณะ ฉบับท่ี 2. พิมพ์ครั้งที่2. ในโรงเรียน. พิมพ์คร้ังท่ี 2. นนทบุรี: ส�ำนักงานคณะ
กรงุ เทพมหานคร: บรษิ ัทส�ำนกั พิมพส์ ุภา จำ� กดั ; 2560. กรรมการสุขภาพแห่งชาต;ิ 2561.
18. กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ. รายงานประจ�ำ
ปี 2560. นนทบรุ :ี กองประเมนิ ผลกระทบตอ่ สุขภาพ; 22. สำ� นักงานคณะกรรมการสขุ ภาพแหง่ ชาติ. รายงานสาน
2561 พลงั 9: รายงานประจำ� ปี 2559. นนทบรุ :ี สำ� นกั งานคณะ
19. สำ� นกั งานคณะกรรมการสขุ ภาพแหง่ ชาต,ิ บรรณาธกิ าร. กรรมการสุขภาพแหง่ ชาติ; 2561.
รายงานประจ�ำปี 2560. นนทบุรี: ส�ำนักงานคณะ
กรรมการสขุ ภาพแหง่ ชาติ; 2561.

บทที่ 8 การบูรณาการระบบหลักประกนั สุขภาพถว้ นหน้าในประเทศไทย

1. Health Focus. Health card before Thailand ประกนั สุขภาพแหง่ ชาติ พ.ศ. 2545. กรงุ เทพมหานคร:
achieving UHC, 5 August 2014 [Internet]. [cited สำ� นกั งานหลกั ประกันสขุ ภาพแห่งชาต;ิ 2545.
2018 October 05]. Available from: https://www. 6. สำ� นกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาต.ิ คมู่ อื หลกั ประกนั
hfocus.org/content/2014/08/7835. สุขภาพแห่งชาติ. กรุงเทพมหานคร: ส�ำนักงานหลัก
ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาต;ิ 2560
2. The World Bank. Data of Thailand: GNI per capita 7. Tangcharoensathien V, Witthayapipopsakul W,
[Internet]. [cited 2018 Oct 05]. Available from: Panichkriangkrai W, Patcharanarumol W, Mills
https://data.worldbank.org/country/thailand A. Health systems development in Thailand: a
solid platform for successful implementation
3. Towse A, Mills A, Tangcharoensathien V. of universal health coverage. 2018. Lancet
Learning from Thailand’s health reforms. British 2018;391:1205-23.
Medical Journal 2004;328:103-5 8. Patcharanarumol W, Tangcharoensathien V,
Limwattananon S, Panichkriangkrai W, Pachanee
4. สำ� นกั บรหิ ารงานทะเบยี น สำ� นกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพ K, Poungkantha W, et al. Why and how did
แห่งชาติ. รายงานเกี่ยวกับระบบลงทะเบียนประชากร: Thailand achieve good health at low cost? In:
รายงานแสดงความครอบคลุมการลงทะเบียนผู้มีสิทธิ Balabanova D, McKee M, Mills A, eds. Good
[อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเม่ือ 10 ต.ค. 2561]. แหล่ง health at low cost’ 25 years on. What makes
ขอ้ มูล: https://www.nhso.go.th/FrontEnd/page-
contentdetail.aspx?CatID=MTA5NQ

5. สำ� นกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาต.ิ พระราชบญั ญตั ิ

บรรณานกุ รม

a successful health system? London: London รายงานแสดงความครอบคลุมการลงทะเบียนผู้มีสิทธิ
School of Hygiene & Tropical Medicine; 2011. [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 10 ต.ค. 2561]. แหล่ง
p 193-223. ขอ้ มูล: https://www.nhso.go.th/FrontEnd/page-
9. World Health Organization. World Health contentdetail.aspx?CatID=MTA5NQ
Assembly: Resolution and Decisions - WHA58.33 15. สำ� นกั บรหิ ารงานทะเบยี น สำ� นกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพ
Sustainable health financing, universal coverage แห่งชาติ. รายงานเกี่ยวกับระบบลงทะเบียนประชากร:
and social health insurance [Internet]. [cited รายงานจำ� นวนประชากร จำ� แนกตามสทิ ธแิ ตล่ ะจงั หวดั
2018 Oct 05]. Available from: http://apps.who. [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเม่ือ 10 ต.ค. 2561]. แหล่ง
int/iris/bitstream/10665/20383/1/WHA58_33-en. ขอ้ มลู : https://www.nhso.go.th/FrontEnd/page-
pdf?ua=1 contentdetail.aspx?CatID=MTA5NQ
10. Sustainable Development Solutions Network. 16. กลุ่มงานบริหารกองทุนประกันสุขภาพคนต่างด้าว
Indicators and a monitoring framework for the และแรงงานต่างด้าว กองเศรษฐกิจและหลักประกัน
Sustainable Development Goals: launching สุขภาพ ส�ำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แนวทาง
a data revolution. A report to the Secretary- การด�ำเนินการบริหารจัดการการท�ำงานของแรงงาน
General of the United Nations. New York: United ต่างด้าวในประเทศไทย ด้านการตรวจสุขภาพและการ
Nations; 2015. ประกันสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเม่ือ 15 ต.ค.
11. Kutzin, J. Towards universal health care 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : https://dhes.moph.go.th/wp-
coverage: a goal-oriented framework for content/uploads/2018/01/แนวทางการดำ� เนนิ การ
policy analysis [Internet]. [cited 2017 Feb 6]. ประกนั สุขภาพแรงงานตา่ งด้าว-OSS61.pdf
Available from: http://siteresources.worldbank. 17. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงาน
org/HEALTHNUTRITIONANDPOPULATION/ การสร้างระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประจ�ำ
Resources/281627-1095698140167/Kutzin- ปงี บประมาณ 2560 [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. [สบื ค้นเมอื่ 9 ต.ค.
TowardUniversal-whole.pdf 2561]. แหล่งข้อมูล: https://www.nhso.go.th/
12. World Health Organization. The World frontend/page-about_result.aspx
Health Report 2010: health system 18. Thammatacharee N, Tisayaticom K,
financing; the path to universal coverage Suphanchaimat R, Limwattananon S, Puthasri
[Internet]. [cited 2017 Oct 7]. Available W, Netsaengtip R, et al. Prevalence and profiles
from: http://apps.who.int/iris/bitstream/ of unmet need in Thailand. BMC Public Health
handle/10665/44371/9789241564021_eng. 2012;12:923.
13. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. คู่มือหลัก 19. Limwattananon S, Tangcharoensathien V,
ประกันสุขภาพแหง่ ชาต.ิ กรุงเทพมหานคร: แสงจันทร์ Tisayathicom K, Boonyapaisarncharoen T,
การพมิ พ์; 2561. Prakongsai P. Why has the universal coverage
14. สำ� นกั บรหิ ารงานทะเบยี น สำ� นกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพ scheme in Thailand achieved a pro-poor public
แห่งชาติ. รายงานเกี่ยวกับระบบลงทะเบียนประชากร: subsidy for health care? BMC Public Health

บรรณานุกรม

2012;12(suppl1):S6. V. Thailand (chapter 10). In: Legido-Quigley
20. Tangcharoensathien V, Patcharanarumol H, Asgari-Jirhandeh N, editors. Resilient and
people-centred health systems: progress,
W, Prakongsai P, Panichkriangkrai W, challenges and future directions in Asia, 346–73.
Sommanustweechai A, Silva C. Pro-poor and New Delhi: World Health Organization, Regional
equity-oriented universal health coverage: Office for South-East Asia; 2018.
perspectives from Thailand. In: Quan A, editor. 24. International Health Policy Program. National
The Journey of universal access to antiretroviral Health Account [Internet]. [cited 2018 Oct 05].
treatment in Thailand. Bangkok: United Nations Available from: http://www.ihppthaigov.net/
Development Programme, 2017. p. 21–33. research-program/national-health-accounts-
21. World Health Organization Regional Office for nha/
the Western Pacific, Asia Pacific Observatory 25. The Committee on Resource Mobilization for
on Health Systems and Policies. Health system Sustainable Universal Health Coverage. National
in transition Vol 5: the Kingdom of Thailand Health Financing for Sustainable Universal
health system review. Manila: World Health Health Coverage: goals, indicators and targets.
Organization Regional Office for the Western Nonthaburi: International Health Policy Program;
Pacific; 2015. 2016.
22. สำ� นกั งานพฒั นานโยบายสขุ ภาพระหวา่ งประเทศ. บญั ชี 26. ส�ำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ.
รายจ่ายสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2558 [อินเทอร์เน็ต]. รายงานภาระโรคและการบาดเจ็บของประชากรไทย
[สืบคน้ เมื่อ 9 ต.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://www. พ.ศ. 2557: การสูญเสียปีสุขภาวะ. [อินเทอร์เน็ต].
ihppthaigov.net/research-program/national- [สืบค้นเมื่อ 24 ต.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://
health-accounts-nha/ bodthai.net/download/รายงานภาระโรคและการ
23. Patcharanarumol W, Pongutta S, Witthaya- บาดเจบ็
pipopsakul W, Viriyathorn S, Tangcharoensathien

บทท่ี 9 การสาธารณสขุ ชมุ ชนและท้องถน่ิ

1. ศมุ ล ศรสี ขุ วัฒนา. อบต. กับการจัดการปญั หาสขุ ภาพ 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://www.dla.go.th/work/abt/
และสิง่ แวดล้อม: นนทบรุ ี: ส�ำนักท่ีปรึกษา กรมอนามยั ; 4. รตั นะขวญั สนั ตช์ ยั . การยบุ รวมองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่
มปป. 143 หนา้ .
[อนิ เทอรเ์ นต็ ]. สถาบนั พระปกเกลา้ . 2560 [สบื คน้ เมอื่ 20
2. สภุ ชั ญา สนุ นั ตะ๊ . องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ กบั บทบาท เม.ย. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://wiki.kpi.ac.th/index.
การสร้างเสริมสุขภาพชุมชน. วารสารกฎหมายสุขภาพ php?title=?title=การยบุ รวมองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ
และสาธารณสขุ 2561;4:98-107. 5. ศิริวรรณ พิทยรังสฤษฏ์, จิรบูรณ์ โตสงวน, หทัยชนก
สุมาลี. บทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการสร้าง
3. กรมส่งเสรมิ การปกครองท้องถ่นิ . สรุปข้อมลู อปท. ทวั่ เสริมสุขภาพและข้อเสนอเชิงนโยบายเร่ืองการกระจาย
ประเทศ [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [สืบค้นเมื่อ 20 เม.ย.

บรรณานุกรม

อ�ำนาจด้านการสรา้ งเสรมิ สุขภาพ. นนทบุรี: คลงั ข้อมลู 13. วินัย ลีสมิทธ์ิ, สมศักด์ิ ชุณหรัศมิ์. บทบาทที่เหมาะ
และความรรู้ ะบบสขุ ภาพ สถาบนั วจิ ยั ระบบสาธารณสขุ ; สมของกระทรวงสาธารณสุขภายใต้การกระจาย
2553. อ�ำนาจดา้ นสาธารณสุข. วารสารวจิ ยั ระบบสาธารณสขุ
6. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2559;10:262-76.
2540. กรุงเทพมหานคร: กลุ่มงานผลิตเอกสาร ส�ำนัก
ประชาสมั พนั ธ์ สำ� นกั งานเลขาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร; 14. ภดู ิท เตชาติวฒั น,์ อภชิ าต วิสิทธ์วิ งษ์, ไพฑูรย์ ออ่ นเกตุ,
2540. พชั รนิ ทร์ สริ สนุ ทร, ทวศี กั ดิ์ นพเกษร, วนิ ยั ลสี มทิ ธ,์ิ และ
7. พระราชบัญญัติกําหนดแผนและข้ันตอนการกระ- คณะ. รายงานการสังเคราะห์ทางเลือกของการพัฒนา
จายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ระบบบรกิ ารสขุ ภาพเขตเมอื ง เขตสขุ ภาพที่ 3. นนทบรุ :ี
2542. กรุงเทพมหานคร: ส�ำนักงานคณะกรรมการ คลังข้อมูลและความรู้ระบบสุขภาพ สถาบันวิจัยระบบ
กฤษฎีกา; 2542. สาธารณสุข; 2561.
8. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช
2550. กรุงเทพมหานคร: กลุ่มงานผลิตเอกสาร ส�ำนัก 15. รัฐบาลไทย. ข่าวท�ำเนียบรัฐบาลไทย. การประชุมคณะ
ประชาสมั พันธ์ ส�ำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร; กรรมการกระจายอำ� นาจใหแ้ กอ่ งคก์ รปกครอง สว่ นทอ้ ง
2550. ถน่ิ (กกถ.) ครั้งท่ี 2/2561 [อินเทอรเ์ น็ต]. [สืบคน้ เมือ่
9. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 20 เม.ย. 2561]. แหล่งข้อมลู : http://www.thaigov.
2560. กรุงเทพมหานคร: กลุ่มงานผลิตเอกสาร ส�ำนัก go.th/news/contents/details/12644.
ประชาสมั พันธ์ สำ� นักงานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร;
2560. 16. อัชกรณ์ วงศ์ปรีด.ี ความพรอ้ มของชุมชนทอ้ งถนิ่ ในการ
10. อภิชัย ลิมานนท์. การจัดระบบบริการสาธารณสุขของ จดั การดา้ นสขุ ภาพ กรณศี กึ ษาองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ ง
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น [อินเทอรเ์ นต็ ]. [สบื คน้ เมื่อ ถนิ่ ในภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ตอนบนในประเทศไทย.
20 เม.ย. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://bps.moph. วารสารการบรหิ ารทอ้ งถิน่ 2558;8:1-15.
go.th/new_bps/sites/default/files/the_public_
health_system_local_level.pdf 17. World Health Organization. Global report on
11. ส�ำนักข่าว Hfocus. เจาะลึกระบบสุขภาพ. ทางเลือก urban health: equitable, healthier cities for
ถ่ายโอนภารกิจ 2560 [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเม่ือ 20 sustainable development. Geneva: World
เม.ย. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : https://www.hfocus.org/ Health Organization; 2016.
content/2018/06/15902
12. โกวิทย์ พวงงาม, ศุภสวัสด์ิ ชัชวาล, ธีรศักดิ์ อุ่นอา- 18. สุรศักดิ บูรณตรีเวทย์, วิวัฒน์ พุทธวรรณไชย, วิศรี
รมย์เลิศ, ทัศนีย์ บัวคา, สุวรรณา มานะโรจนานนท์. วายรุ กลุ , จรรยา ภทั รอาชาชยั . ระบบบรกิ ารปฐมภมู เิ ขต
การศึกษาวิเคราะห์สถานการณ์การจัดบริการด้าน เมือง 14 ประเทศ. นนทบรุ ี: โครงการการจัดการความรู้
สาธารณสขุ ในพนื้ ทอ่ี งคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ . วารสาร และการวจิ ยั เพอ่ื พฒั นาระบบบรกิ ารสขุ ภาพ สถาบนั วจิ ยั
วิชาการ Veridian E-Journal 2557;7:440-53. ระบบสาธารณสุข; 2555.

19. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
สขุ ภาพคนไทย 2559. นครปฐม: อมั รนิ ทรพ์ รนิ้ ตงิ้ แอนด์
พบั ลชิ ชงิ่ ; 2559.

20. คณะอนุกรรมการปรับปรุงยุทธศาสตร์ระบบบริการ
สขุ ภาพเขตเมอื ง. ร่างยุทธศาสตร์ ระบบบริการสขุ ภาพ
เขตเมือง พ.ศ.2561-2570 [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. [สืบค้นเมื่อ

บรรณานกุ รม

20 เม.ย. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://bps.moph. systems management as entry point to achieve
go.th/new_bps/sites/default/files/Urban%20 health related sustainable development goals.
Health%20Services.pdf Asia Pacific Journal of Health Management
21. คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. รายงาน 2016;11:81-6.
โครงการศึกษาสภาวะสุขภาพประชาชนในเขต 28. เดชา แซ่หลี, บรรณาธิการ. เสริมคุณค่าปฐมภูมิด้วย
กรงุ เทพมหานครแบบครบวงจร. นนทบุร:ี สถาบนั วจิ ยั ระบบสขุ ภาพระดบั อำ� เภอ (รสอ.). นนทบรุ :ี มลู นธิ แิ พทย์
ระบบสาธารณสขุ ; 2556. ชนบทภายใต้การสนับสนุนจากส�ำนักงานกองทุนสบับ
22. ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. มติสมัชชา สนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2557.
สขุ ภาพแหง่ ชาติ ครง้ั ท่ี 8 พ.ศ. 2558. กรงุ เทพมหานคร: 29. กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย, ส�ำนักงาน
สริ พิ ฒั นา; 2559. บริหารยุทธศาสตร์สุขภาพดวี ถิ ีชีวิตไทย สำ� นักงานปลัด
23. ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. ยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสขุ . คมู่ อื แนวทางการดำ� เนนิ งานตาม
ระบบบรกิ ารสขุ ภาพเขตเมอื ง พ.ศ. 2561-2570. เอกสาร ระเบียบส�ำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัฒนาคุณภาพ
น�ำเสนอการประชมุ เพ่อื พิจารณาร่าง ยุทธศาสตร์ระบบ ชีวติ ระดับพ้นื ท่ี พ.ศ. 2561. กรงุ เทพมหานคร: กรมการ
บรกิ ารสขุ ภาพเขตเมอื ง 2561. นนทบรุ :ี สำ� นกั งานคณะ ปกครอง; 2561.
กรรมการสขุ ภาพแห่งชาต;ิ 2561. 30. เดชา แซห่ ล,ี บรรณาธกิ าร. การขบั เคลอื่ นระบบสขุ ภาพ
24. ส�ำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการ ระดับอ�ำเภอ (รสอ.) District Health System (DHS).
ด�ำเนินงานคลินิกหมอครอบครัวส�ำหรับหน่วยบริการ. นนทบุรี : มูลนิธิแพทย์ชนบทภายใต้การสนับสนุนจาก
กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่ง ส�ำนักงานกองทุนสบับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ,
ประเทศไทย; 2559. 2557.
25. วทิ ยาลยั การจดั การระบบสขุ ภาพ มหาวทิ ยาลยั นเรศวร. 31. World Health Organization. Declaration of
โครงการจัดตั้งวิทยาลัยการจัดการระบบสุขภาพ Alma-Ata. International Conference on Primary
มหาวทิ ยาลยั นเรศวร เสนอตอ่ สภามหาวทิ ยาลยั นเรศวร Healthcare; Alma-Ata. Geneva: World Health
ประชมุ ครั้งที่ 219 (5/2559). พิษณุโลก: วิทยาลัยการ Organization; 1978.
จัดการระบบสขุ ภาพ มหาวทิ ยาลัยนเรศวร; 2559. 32. World Health Organization. Declaration on
26. วโิ รจน์ ต้งั เจรญิ เสถียร, วรณัน วิทยาพภิ พสกลุ , วรศิ า Strengthening district health systems based on
พานิชเกรียงไกร, วลัยพร พชั รนฤมล, แอนน์ มลิ ส์. การ primary health care. Harare, Zimbabwe, 7 August
พฒั นาระบบสขุ ภาพในประเทศไทย: รากฐานสำ� คญั ของ 1987. Geneva: World Health Organization; 1987.
การบรรลุหลักประกันสุขภาพถ้วหน้า. บทความแปล 33. สำ� นกั งานคณะกรรมการพฒั นาการเศรษฐกจิ และสงั คม
จาก Health systems development in Thailand: แห่งชาติ. แผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคมแหง่ ชาตฉิ บบั
a solid platform for successful implementation ที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564) [อนิ เทอร์เน็ต]. [สบื ค้นเม่อื 1
of universal health coverage. The Lancet ก.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://www.nesdb.go.th/
2018;391:1025-223. ewt_dl_link.php?nid=6422
27. Tejativaddhana P, Briggs DS, Thonglor R. From 34. สภาปฏิรูปแห่งชาติ. ประมวลรายงานวาระปฏิรูป
global to local: strengthening district health ที่ 22: การปฏิรประบบบริการสุขภาพ วาระปฏิรูปที่

บรรณานกุ รม

23: การปฏิรูปการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันควบคุมโรค 40. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. ประกาศคณะ
และภัยคุกคามสุขภาพ วาระปฏิรูปที่ 24: การปฏิรูป กรรมการหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ เรอื่ ง การกำ� หนด
ระบบบริหารจัดการและการเงินการคลังด้านสุขภาพ หลักเกณฑ์เพื่อสนับสนุนให้องค์การบริหารส่วนต�ำบล
[อนิ เทอร์เนต็ ]. [สบื ค้นเม่ือ 1 ก.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : หรือเทศบาลด�ำเนินงานและบริหารจัดการระบบหลัก
https://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/ ประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือพื้นท่ี พ.ศ. 2552.
parliament_parcy/download/parcy/038.pdf กรุงเทพมหานคร: ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่ง
35. ส�ำนักงานบริหารยุทธศาสตร์สุขภาพดีวิถีไทย. เอกสาร ชาต;ิ 2552.
รายงานเรื่อง คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตและ
ระบบสุขภาพอ�ำเภอ (district health board: DHB) 41. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานการ
แนวทางการด�ำเนินงาน บนพื้นฐานของการเชื่อม สรา้ งหลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ ประจำ� ปงี บประมาณ
โยงระหว่างหลักการกับการสังเคราะห์บทเรียนจาก 2560. กรุงเทพมหานคร: แสงจนั ทร์การพิมพ;์ 2560.
ประสบการณ์ จาก...พัฒนาการและการด�ำเนินการใน
73 พื้นท่ี สู่...การขยายผลเป็น 200 พ้ืนที่ กระทรวง 42. โอปอล์ ประภาวด.ี นวตั กรรมสขุ ภาพชุมชนดเี ดน่ ระดับ
มหาดไทย กระทรวงสาธารณสขุ สำ� นักงานหลักประกนั จังหวัด: เสริมศักยภาพท้องถ่ิน สร้างสุขภาพชุมชนให้
สุขภาพแห่งชาติ และส�ำนักงานกองทุนสนับสนุน ยงั่ ยนื . กรงุ เทพมหานคร: สำ� นกั งานหลกั ประกนั สขุ ภาพ
การสร้างเสริมสุขภาพ. นนทบุรี: ส�ำนักงานบริหาร แหง่ ชาต;ิ 2552.
ยทุ ธศาสตรส์ ุขภาพดีวถิ ีไทย; 2560.
36. Pongsuparp Y, Archananuparp S, Boon- 43. ศูนย์บริการวิชาเศรษฐศาสตร์ คณะเศรษฐศาสตร์
yapaisarncharoen T, Srimuang P NS, Tiptiengtae มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. รายงานการวิจัยประเมิน
Ch, et al. District Health System Management กองทุนสุขภาพต�ำบล. กรุงเทพมหานคร: พีดอลีฟว่ิง;
Learning (DHML): A big leap forward to people- 2552.
centred District Health System in Thailand.
Journal of Public Health and Development. 44. ส�ำนักสนับสนุนระบบสุขภาพชุมชน. เอกสารรายงาน
2016;14(3). การประชมุ คณะกรรมการบรหิ ารสำ� นกั งานหลกั ประกนั
37. พระราชบญั ญตั หิ ลกั ประกนั สขุ ภาพแหง่ ชาติ พ.ศ. 2545. สขุ ภาพแหง่ ชาติระดับเขต เมอ่ื วนั ท่ี 13 สงิ หาคม 2561.
ราชกจิ จานุเบกษา เล่ม 119, ตอนที่ 116 ก (ลงวันที่ 18 กรุงเทพมหานคร: ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่ง
พฤศจกิ ายน 2545). ชาติ; 2561.
38. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานการ
สรา้ งหลักประกนั สขุ ภาพแห่งชาติ ประจำ� ปงี บประมาณ 45. คณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. ประกาศ
2559. กรงุ เทพมหานคร: เอบิชอิตเตอร์กรุป๊ ; 2559. คณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เร่ือง การ
39. ส�ำนกั งานหลกั ประกันสขุ ภาพแหง่ ชาติ. คู่มือปฏิบัตงิ าน กําหนดหลักเกณฑ์เพ่ือสนับสนุนให้กรุงเทพมหานคร
กองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถ่ินหรือพื้นท่ี ดาํ เนนิ งานและบรหิ ารจดั การระบบหลกั ประกนั สขุ ภาพ
(ฉบับปรบั ปรุง พ.ศ. 2557). กรุงเทพมหานคร: สหมิตร กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2561. ราชกิจจานเุ บกษา เล่ม
พรน้ิ ติ้งแอนดพ์ บั ลิชชง่ิ จำ� กัด; 2557. 135, ตอนพิเศษ 60 ง (ลงวนั ที่ 14 มีนาคม 2561).

46. ประชาชาติธุรกิจออนไลน์. คนกรุง 8 ล้านคนเฮ! รับ
สทิ ธกิ องทุนหลักประกันสขุ ภาพ [อนิ เทอร์เน็ต]. [สบื คน้
เมื่อ 16 ก.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: https://www.
prachachat.net/breaking-news/news-191209.

บรรณานุกรม

47. ส�ำนกั งานคณะกรรมการสขุ ภาพแห่งชาติ. รายงานสาน 54. กรมสนบั สนนุ บรกิ ารสขุ ภาพ กระทรวงสาธารณสขุ . คมู่ อื
พลัง ประจำ� ปี 2558. กรงุ เทพมหานคร: พมิ พ์ดี; 2558. อาสาสมคั รประจ�ำครอบครัว (อสค.). กรงุ เทพมหานคร:
ชุมนมุ สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย; 2559.
48. Routine to Research. ประกาศโครงการสนับสนุน
การพัฒนางานประจ�ำสู่งานวิจัยระดับประเทศ ที่ R2R 55. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
002/2561 เรื่อง ผลการตัดสินรางวัลผลงาน R2R ดี ค่มู ือ อสม. ยุคใหม.่ กรุงเทพมหานคร: ชุมนมสหกรณ์
เดน่ ประจำ� ปี 2561 [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. [สบื คน้ เมอ่ื 16 ก.ค. การเกษตรแหง่ ประเทศไทย; 2554.
2561]. แหล่งข้อมูล: http://www.r2rthailand.org/
56. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
49. สมั ฤทธิ์ ศรีธำ� รงสวัสด,ิ์ พงคเ์ ทพ สธุ ีวรวุฒิ, ภัทระ แสน จ�ำนวน อสม. จ�ำแนกตามระดับการศึกษา ตามราย
ไชยสุริยา, สงครามชัย ลีทองดี, มุกดา ส�ำนวนกลาง, จังหวัด [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเม่ือ 20 เม.ย. 2561].
ทัศนีย์ ญาณะ; และคณะ. ผลของกองทุนหลักประกัน แหล่งข้อมูล: http://www.thaiphc.net/phc/
สุขภาพต�ำบลต่อการเสริมพลังอ�ำนาจองค์กรปกครอง phcadmin/administrator/Report/OSMRP00014.
ส่วนท้องถ่ินและองค์กรชุมชนในการจัดการปัญหา php.
สุขภาพชุมชน. นนทบุรี: ส�ำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนา
หลกั ประกันสขุ ภาพไทย; 2555. 57. โกมาตร จึงเสถียรทรพั ย์, ปารณฐั สขุ สทุ ธ.์ิ อาสาสมคั ร
สาธารณสขุ : ศกั ยภาพและบทบาทในบรบิ ทสงั คมไทยที่
50. สุทธิพงษ์ โคตรวันทา. การพัฒนารูปแบบการด�ำเนิน เปลย่ี นไป. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2550;1:268-
งานเชิงกลยุทธ์ของกองทุนหลักประกันสุขภาพองค์การ 79.
บริหารส่วนต�ำบลแก่งเค็ง อ�ำเภอกุดข้าวปุ้น จังหวัด
อุบลราชธานี. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ 58. กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน. แนวทางการ
2557;7:284-95. พฒั นาศกั ยภาพ อสม. 4.0: กรมสนบั สนนุ บรกิ ารสขุ ภาพ
กระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเม่ือ 20
51. นพดล พรมรักษา, สมโภช รติโอฬาร, นิตยา เพ็ญศิริ เม.ย. 2561]. แหล่งข้อมลู : http://phc.moph.go.th/
นภา. ปจั จยั ทม่ี คี วามสมั พนั ธก์ บั การบรหิ ารกองทนุ หลกั www_hss/data_center/dyn_ mod/Guideline_
ประกนั สขุ ภาพในระดบั ทอ้ งถนิ่ หรอื พน้ื ที่ สำ� นกั งานหลกั VHV.4.0.pdf.
ประกนั สุขภาพภาพแหง่ ชาติ เขต 1 เชยี งใหม่. วารสาร
ความปลอดภัยและสุขภาพ 2559;9:31-43. 59. ส�ำนักงานสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ. รู้จัก สช.
[อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 20 เม.ย. 2561]. แหล่ง
52. World Health Organization. The World Health ข้อมูล: https://www.nationalhealth.or.th/it-is-
Report 2007: primary health care now more all-about-us.
than ever. Geneva: World Health Organization;
2007. 60. ส�ำนักงานสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ. รู้จักและเข้าใจ
สมัชชาสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 20 เม.ย.
53. Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. กวา่ 3 ทศวรรษ การ 2561]. แหล่งข้อมลู : https://www.nationalhealth.
สาธารณสุขมลู ฐานไทย [อนิ เทอร์เนต็ ]. [สืบคน้ เมอื่ 20 or.th/gettoknow-samatcha.
เม.ย. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : https://www.hfocus.org/
content/2014/07/7622. 61. ส�ำนักงานสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ. รวมมติสมัชชา
สุขภาพแหง่ ชาติ [อินเทอร์เนต็ ]. [สบื ค้นเมือ่ 20 เม.ย.
2561]. แหล่งข้อมูล: https://www.samatcha.org/
all_media.

บรรณานุกรม

62. สายพิณ หัตถีรัตน์. คู่มือการดูแลสุขภาพครอบครัว. 67. กองการพยาบาลสาธารณสขุ . คมู่ อื การดแู ลสขุ ภาพทบ่ี า้ น
กรงุ เทพมหานคร: สำ� นักพมิ พห์ มอชาวบ้าน; 2553. (home health care) กรุงเทพมหานคร: สำ� นักอนามัย
กระทรวงสาธารณสุข; 2555.
63. Clemen-Stone S, McGuire SL, Eigsti DG, McGuire
S, Eigsti D. Comprehensive community health 68. สายพณิ หัตถรี ตั น.์ คมู่ ือหมอครอบครัว (ฉบบั สมบูรณ)์ .
nursing: family aggregate & community practice. กรงุ เทพมหานคร: สำ� นกั พมิ พ์หมอชาวบ้าน; 2549.
4th ed. St Louis: Mosby Year Book; 1995.
69. วรณัน ประสารอธิคม. แนวคิดการดูแลสุขภาพท่ีบ้าน
64. นชิ ธมิ า เสรวี ชิ ยสวสั ด,์ิ พชั ระกรพจน์ ศรปี ระสาร. บทบาท (concept of home care) [อินเทอร์เนต็ ]. [สบื คน้ เมื่อ
ของพยาบาลในการดแู ลผปู้ ว่ ยทบ่ี า้ นในโรงพยาบาลระดบั 12 ส.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: https://med.mahidol.
มหาวทิ ยาลยั . วารสารพยาบาลสาธารณสขุ 2557;28:92- ac.th/.../แนวคิดการดูแลสุขภาพท่บี า้ น.pdf
108.
70. สายพณิ หตั ถีรตั น.์ Home Care [อินเทอร์เน็ต]. [สบื ค้น
65. พิศษิ ฐ์ ศรปี ระเสรฐิ . การดแู ลสุขภาพทีบ่ ้าน: สารานกุ รม เมื่อ 22 ส.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: https://med.
ไทยส�ำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาท mahidol.ac.th/fammed/th/postgrad/homecare
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 22
ส.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://kanchanapisek. 71. สภาการพยาบาล. การสร้างสุขภาวะที่บ้านสู่การสร้าง
or.th/kp6/sub/book/book.php?book รากฐานท่ีม่ันคงของสังคมไทย. ร่างเอกสารหลัก เพื่อ
=29&chap=9&page=t29-9-infodetail01.html น�ำสู่การพิจารณาของคณะอนุกรรมการวิชาการ คณะ
กรรมการจัดงานสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2561-
66. หทยั ทิพย์ ธรรมวริ ิยะกุล. ความตอ้ งการการดแู ลสุขภาพ 2562. นนทบุรี: ส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่ง
ทบี่ า้ นของผปู้ ว่ ยในพนื้ ทภ่ี าคใตต้ อนลา่ งของประเทศไทย. ชาต;ิ 2561.
วารสารระบบบริการปฐมภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว
2554;2:15-25.

บทท่ี 10 ประเทศไทยกับเปา้ หมายการพัฒนาทีย่ ัง่ ยืน

1. กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำ� นักงานปลัดกระทรวง พฒั นาท่ยี ง่ั ยนื คร้งั ที่ 1/2560. กรงุ เทพมหานคร: สำ� นกั
สาธารณสขุ . แนวทางการขบั เคลอื่ นเปา้ หมายการพฒั นา นโยบายและแผน ส�ำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย;
ท่ียั่งยืน [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 12 ธ.ค. 2561]. 2560.
แหล่งข้อมูล: http://bps.moph.go.th/new_bps/ 4. World Health Organization Southeast Asia
sites/default/files/SDG%20Goal3_220960.pdf Regional Office. Monitoring the health-related
Sustainable Development Goals (SDGs). Regional
2. United Nations in Thailand. เป้าหมายการพัฒนา technical consultation on monitoring the health-
อย่างยัง่ ยืนของประเทศไทย [อินเทอร์เนต็ ]. [สบื คน้ เม่ือ related Sustainable Development Goals (SDGs);
12 ส.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : https://www.un.or.th/ 9-10 February 2017; New Delhi, India.
globalgoals/th/the-goals/

3. ส�ำนักนโยบายและแผน ส�ำนักงานปลัดกระทรวง
มหาดไทย. สรุปผลการประชุมคณะกรรมการเพ่ือการ

บรรณานกุ รม

5. Organisation for Economic Co-operation and 9. กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำ� นักงานปลัดกระทรวง
Development. Health at a glance 2015: OECD สาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ด้าน
Indicators [Internet]. [cited 2018 Nov 15]. สาธารณสขุ ประจ�ำปงี บประมาณพ.ศ. 2561. นนทบุรี:
Available from: http://dx.doi.org/10.1787/ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข;
health_glance-2015-en 2561.

6. World Health Organization. World health 10. World Health Organization. Strategies for health
statistics 2018: monitoring health for the SDGs, promotion in a globalized world. The Bangkok
sustainable development goals. Geneva: World Charter for Health Promotion in a Globalized
Health Organization; 2018. World. Geneva: World Health Organization;
2005.
7. กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำ� นักงานปลัดกระทรวง
สาธารณสุข. สถติ สิ าธารณสุขพ.ศ.2560. 11. World Health Organization. Monitoring the
building blocks of health systems: a handbook
8. กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำ� นักงานปลัดกระทรวง of indicators and their measurement strategies.
สาธารณสขุ . สรปุ สถติ ทิ ส่ี ำ� คญั พ.ศ.2560. นนทบรุ :ี กอง Geneva: World Health Organization; 2010.
ยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสขุ ; 2560.

บทท่ี 11 ประเทศไทยกบั การพฒั นาระบบสขุ ภาพโลก 6. Institute for Health Metrics and Evaluation.
Financing Global Health 2015: Development
1. Frenk J, Moon S. Governance challenges in assistance steady on the path to new Global
global health. New Engl J Med 2013;368:936–42. Goals. Seattle, WA: Institute for Health Metrics
and Evaluation; 2016.
2. Kickbusch I. A game change in global health:
the best is yet to come. Public Health Rev 7. Dieleman JL, Schneider MT, Haakenstad A,
[Internet]. 2013;35:2. Singh L, Sadat N, Birger M, et al. Development
assistance for health: past trends, associations,
3. Kickbusch I. Global health governance challenges and the future of international financial flows
2016 – are we ready? Int J Health Policy Manag for health institute for health metrics and
2016;5:349-53. evaluation. Lancet 2016;387:2536-44.

4. Frenk J, Gómez-Dantés O, Chacón F. Global 8. The Lancet Commission on Investing in Health.
health in transition. In: Parker RG, Sommer Global health 2035: A world converging within
M, eds. Routledge handbook of global public a generation. Lancet 382:1898-955.
health. New York: Rout- ledge, 2011. p 11-7.
9. Berlinguer G. Globalization and global health.
5. Frenk J, Sepúlveda J, Gómez-Dantés O, Int J Health Serv 1999;29:579-95.
McGuiness MJ, Knaul F. The new world order
and international health. BMJ 1997;314:1404-7.

บรรณานกุ รม

10. Woodward D, Drager N, Beaglehole R, Lipson 15]. Available from: http://www.post2015hlp.
D. Globalization and health: a framework for org/the-report/
analysis and action. Bull World Health Organ 15. Kickbusch I, Ivanova M. The history and
2001;79:875-81. evolution of global health diplomacy. New York:
Springer; 2012.
11. McMichae AJ, Beaglehole R. The changing global 16. กระทรวงการต่างประเทศ. การเตรียมความพร้อมของ
context of public health. Lancet 2000,356:577– ประเทศไทยสกู่ ารเปน็ ประชาคมอาเซยี น [อนิ เทอรเ์ นต็ ].
82. [สบื คน้ เมือ่ 30 ส.ค. 2561]. แหล่งขอ้ มูล: www.mfa.
go.th/asean.
12. World Health Organization. Definition of 17. United Nations. Main organs [Internet]. [cited
health. Preamble to the Constitution of the 2018 Aug 30]. Available from: http://www.
World Health Organization as adopted by the un.org/en/sections/about-un/main-organs/
International Health Conference, New York, 19- index.html
22 June, 1946; signed on 22 July 1946 by the 18. WHO. Governing bodies [Internet]. [cited
representatives of 61 States. Geneva: World 2018 Aug 30]. Available from: www.who.int/
Health Organization; 1948. governance
19. Thailand Ministry of Foreign Affairs. Structure of
13. United Nations. Millennium Development ASEAN [Internet]. [cited 2018 Aug 30]. Available
Goals and beyond 2015 [Internet]. [cited 2018 from: www.mfa.go.th/asean
Aug 30]. Available from: http://www.un.org/ 20. Gostin LO, Tomori O, Wibulpolprasert S, Jha
millenniumgoals AK, Frenk J, Moon S, et al. Toward a common
secure future: four global commissions in the
14. United Nations. A new global partnership: wake of ebola. PLoS Med 2016;13:e1002042.
eradicate poverty and transform economies
through sustainable development. United
Nations; 2013. The Report of the High-Level
Panel of Eminent Persons on the Post-2015
Development Agenda [Internet]. [cited 2013 Oct

บทท่ี 12 การขับเคลอื่ นงานปอ้ งกันและควบคมุ โรคไม่ตดิ ต่อในประเทศไทย

1. World Health Organization. Global action 2. World Health Organization. 2008-2013 action
plan for the prevention and control of plan for the global strategy for the prevention
noncommunicable diseases 2013-2020. Geneva: and control of non-communicable diseases:
World Health Organization; 2013. prevent and control cardiovascular diseases,

บรรณานุกรม

cancers, chronic respiratory diseases and socioeconomic inequalities and non-
diabetes. Geneva: World Health Organization; communicable diseases in low-income and
2008. middle-income countries under the Sustainable
3. World Health Organization. Global status report Development agenda. Lancet 2018;2036-46.
on noncommunicable diseases 2010. Geneva: 11. Jan S, Laba TL, Essue BM, Gheorghe A,
World Health Organization; 2010. Muhunthan J, Engelgau M. Action to address
4. World Health Organization. Global status report the household economic burden of non-
on noncommunicable diseases 2014. Geneva: communicable diseases. Lancet 2018;391:2047-
World Health Organization; 2014. 58.
5. World Health Organization. Noncommunicable 12. Sassi F, Belloni A, Mirelman AJ, Suhrcke M,
diseases progress monitor, 2015. Geneva: World Thomas A, Salti N, et al. Equity impacts of price
Health Organization; 2015. policies to promote healthy behaviours. Lancet
6. World Health Organization. Noncommunicable 2018;391:2059-70.
diseases progress monitor, 2017. Geneva: World 13. Bertram MY, Sweeny K, Lauer JA, Chisholm D,
Health Organization; 2017. Sheehan P, Rasmussen B, et al. Investing in
7. United Nations. Text of Dr. Sania Nishtar’s non-communicable diseases: an estimation of
speech at the opening session of the Interactive the return on investment for prevention and
Hearing, as part of the preparatory process treatment services. Lancet 2018;391-2071-8.
towards the third High Level Meeting of the 14. World Health Organization. Saving lives, spending
General Assembly on NCDs, United Nations, less. Geneva: World Health Organization; 2018.
New York, 5th July 2018. New York: United 15. ศิริวรรณ ทิพยรังสฤษฎ์, บรรณาธิการ. รายงาน
Nations; 2018. สถานการณโ์ รค NCDs: kick off to the goals. นนทบรุ :ี
8. ทกั ษพล ธรรมรังสี, บรรณาธกิ าร. รายงานสถานการณ์ ส�ำนักวิจัยนโยบายสร้างเสริมสุขภาพ ส�ำนักงานพัฒนา
โรค NCDs: วกิ ฤตสุขภาพ วกิ ฤตสังคม. นนทบุร:ี สำ� นัก นโยบายสุขภาพระหวา่ งประเทศ; 2559.
วจิ ยั นโยบายสรา้ งเสริมสุขภาพ; 2557. 16. World Health Organization. Prevention and
9. Nugent R, Bertram MY, Jan S, Niessen LW, control of noncommunicable diseases:
Sassi F, Jamison DT, et al. Investing in non- responses to specific assignments in preparation
communicable disease prevention and for the third High-level Meeting of the United
management to advance the Sustainable Nations General Assembly on the Preventoin
Development Goals. Lancet 2018;391:2029-35. and Control of Non-communicable diseases
10. Niessen LW, Mohan D, Akuoku JK, Mirelman in 2018, A69/10. Geneva: World Health
AJ, Ahmed S, Koehlmoos TP, et al. Tackling Organization; 2016.

บรรณานกุ รม

17. Oxford Academic. Ottawa Charter for Health 25. พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ. 2535.
Promotion. Oxford: Oxford University Press; ราชกจิ จานเุ บกษา [อนิ เทอร์เนต็ ]. 2535 [สบื คน้ เม่ือ 31
1987. ส.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://web.krisdika.go.th/
data/law/law2/%A464/%A464-20-2535-001.pdf
18. พระราชบัญญัติสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข พ.ศ.
2535. ราชกจิ จานเุ บกษา [อินเทอรเ์ น็ต]. 2535 [สืบค้น 26. พระราชบัญญัติคุ้มครองสุขภาพผู้ไม่สูบบุหร่ี
เมอ่ื 31 ส.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มูล: https://www.hsri. พ.ศ. 2535. ราชกิจจานุเบกษา [อินเทอร์เน็ต].
or.th/sites/default/files/attachment/content. 2535 [สืบค้นเมื่อ 31 ส.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล:
pdf http://www.psdgreenoffice.mju.ac.th/
goverment/25600508142424_psdgreenoffice/
19. พระราชบญั ญัติกองทนุ สนบั สนนุ การสรา้ งเสริมสุขภาพ Doc_25600518181756_542497.pdf
พ.ศ. 2544. ราชกิจจานุเบกษา [อินเทอร์เน็ต]. 2544
[สบื คน้ เมอ่ื 31 ส.ค. 2561]. แหลง่ ขอ้ มลู : http://wops. 27. กรมควบคุมโรค. แผนยุทธศาสตร์การควบคุมยาสูบ
moph.go.th/ops/oic/data/20131007143525_1_. แห่งชาติ ฉบบั ทีส่ อง พ.ศ. 2559-2562. นนทบุรี: กรม
pdf ควบคมุ โรค; 2559.

20. พระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. ราชกิจ 28. พระราชบญั ญตั คิ วบคมุ ผลติ ภณั ฑย์ าสบู พ.ศ. 2560. ราช
จานเุ บกษา [อนิ เทอร์เนต็ ]. 2545 [สบื ค้นเม่อื 31 ส.ค. กจิ จานเุ บกษา [อนิ เทอรเ์ นต็ ]. 2560 [สบื คน้ เมอ่ื 31 ส.ค.
2561]. แหลง่ ข้อมลู : http://nih.dmsc.moph.go.th/ 2561]. แหล่งข้อมูล: http://law.ddc.moph.go.th/
law/pdf/031.pdf login/filedata/mannual_prb_btc60_06072560.
pdf
21. พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550. ราชกิจ
จานเุ บกษา [อินเทอร์เนต็ ]. 2550 [สืบค้นเมื่อ 31 ส.ค. 29. พระราชบัญญัติควบคุมเคร่ืองดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ.
2561]. แหล่งข้อมูล: http://pcmc.swu.ac.th/EC/ 2551. ราชกิจจานเุ บกษา [อินเทอรเ์ น็ต]. 2551 [สืบคน้
document/form/dw_form4/17.pdf เมื่อ 31 ส.ค. 2561]. แหล่งข้อมูล: http://old.ddc.
moph.go.th/law/showimg5.php?id=77
22. ส�ำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่ง
ชาติ, กระทรวงสาธารณสุข, มหาวทิ ยาลัยมหดิ ล. แผน 30. กรมควบคุมโรค. ยุทธศาสตร์นโยบายแอลกอฮอล
ยุทธศาสตร์สุขภาพดีวิถีชีวิตไทย พ.ศ. 2554-2563. ระดบั ชาติ [อินเทอร์เน็ต]. [สืบคน้ เมือ่ 31 ส.ค. 2561].
นนทบรุ :ี กระทรวงสาธารณสขุ ; 2553. แหล่งข้อมูล: http://www.thaiantialcohol.com/
uploads/ files/NationalStrategyalProlicy.pdf
23. ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
ทิศทาง เปา้ หมาย และ ยทุ ธศาสตร์ ระยะ 10 ปี (2555- 31. คณะกรรมการอาหารแห่งชาติ. กรอบยุทธศาสตร์การ
2564). กรุงเทพ: ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้าง จดั การดา้ นอาหารของประเทศไทย. นนทบรุ :ี สำ� นกั งาน
เสริมสขุ ภาพ; 2554. คณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข;
2556.
24. กลุ่มยุทธศาสตร์และแผนงาน. แผนยุทธศาสตร์การ
ป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ 5 ปี (พ.ศ. 32. กรมควบคุมโรค. ยุทธศาสตร์ลดการบริโภคเกลือและ
2560-2564). นนทบุรี: ส�ำนักโรคไม่ติดต่อ กระทรวง โซเดียมในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2559-2568. นนทบุร:ี
สาธารณสขุ ; 2560. กรมควบคุมโรค; 2559.