ราชาศัพท์

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


โคมไฟท่ีทรงจุดให้วัดต่างๆ รับไปจุดเทียนพรรษาท่ีทรงพระ
ราชอทุ ิศถวาย


พระราชพธิ ีทรงบำเพญ็ พระราช- – วันอาสาฬหบูชา ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน ๘ เป็นวันที่
กศุ ลเนอื่ งในวนั อาสาฬหบูชา
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา เป็น
และวนั เขา้ พรรษา

พระราชพิธีท่ีจัดให้มีขึ้นเป็นครั้งแรกในรัชกาลปัจจุบัน ก่อน

วันเข้าพรรษา ๑ วัน กำหนดการพระราชพิธีในเวลาเย็น

๑๖ นาฬิกา ๓๐ นาที พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จ

พระราชดำเนินเข้าสู่พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม

ทรงจุดเทียนพรรษาบูชาพระรัตนตรัย ถวายพุ่มธูปเทียน

บูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร พระสัมพุทธพรรณี

พระพทุ ธยอดฟ้าจฬุ าโลกย์ พระพทุ ธเลศิ หล้านภาไลย แลว้

ทรงจุดธูปเทียนเคร่ืองนมัสการ ทรงประเคนพุ่มธูปเทียน

ถวายสมเด็จพระสังฆราช สมเด็จพระราชาคณะ พระราชา
คณะ พระภกิ ษุนาคหลวง เป็นเสรจ็ พธิ ี


เทศกาลเข้าพรรษา เร่ิมต้ังแต่วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๘

จนถงึ วนั แรม ๑ คำ่ เดือน ๑๑ เปน็ การบำเพญ็ พระราชกศุ ล
ทางพระพุทธศาสนาท่ีต่อเน่ืองกับการบำเพ็ญพระราชกุศล
วันอาสาฬหบูชา มีมาแต่ครั้งสุโขทัย ในสมัยกรุงรัตน
โกสินทร์ ถือเป็นพระราชพิธีที่กำหนดไว้ในกฎมณเฑียรบาล
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราช-
วนิ ิจฉยั ว่า น่าจะเป็นเพียงพระราชกุศล


ในรัชกาลปัจจุบัน กำหนดการพระราชกุศล วันแรม ๑
ค่ำ เดือน ๘ เวลาเช้า โปรดเกล้าฯให้เจ้าพนักงานนิมนต์
พระสงฆ์ ๑๕๐ รูป เข้าไปรับพระราชทานอาหารบิณฑบาต
ของหลวงในพระบรมมหาราชวังตามราชประเพณี เวลา
บ่าย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนิน
ไปยังวัดบวรนิเวศวิหาร เสด็จพระราชดำเนินเข้าสู่พระ
อุโบสถ ทรงจุดเทียนพรรษาบูชาพระรัตนตรัย ถวายพุ่มธูป
เทียนบูชาพระพุทธชินสีห์ พระรูปสมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ พระรูปสมเด็จพระมหา

151

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


สมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส พระรูปสมเด็จพระ
สังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ พระราชอุปัธยา-
จารย์ แล้วทรงจุดธูปเทียนเคร่ืองนมัสการและเคร่ืองราช-
สักการะ ถวายพุ่มธูปเทียนแด่สมเด็จพระญาณสังวร
สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เสด็จ
พระราชดำเนินออกจากพระอุโบสถไปทรงจุดเทียนพรรษา
บูชาพระรัตนตรัย ถวายพุ่มธูปเทียนบูชา ณ ปูชนียสถาน
ในพระอารามน้ี

เวลา ๑๗ นาฬิกา โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให ้
พระราชวงศ์เสด็จไปยังพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมล
มังคลาราม ทรงจุดเทียนพรรษาบูชาพระรัตนตรัย ถวาย
พุ่มบูชาพระพุทธเทวปฏิมากร ทรงจุดธูปเทียนเครื่อง
นมัสการและเคร่ืองราชสักการะ แล้วเสด็จฯ ไปทรงจุด
เทียนบูชาพระพุทธรูป ณ ปูชนียสถานต่างๆ ถวายพุ่มบูชา
พระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิต
ชิโนรสที่ตำหนักวาสุกรี และถวายพุ่มดอกไม้ธูปเทียนแด่
พระราชาคณะเจ้าอาวาส กับทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
โปรดกระหม่อมให้พระราชวงศ์เสด็จไปยังพระอุโบสถวัด
เบญจมบพิตรดุสิตวนาราม ถวายพุ่มบูชาพระพุทธชินราช
จำลอง และถวายเคร่ืองราชสักการะพระบรมราชสรีราง-
คาร พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เช่นเดียว
กับท่ีวดั พระเชตพุ นวิมลมงั คลาราม


พระราชพธิ ีเฉลมิ พระชนมพรรษา – การบำเพ็ญพระราชกุศลในวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพ
ของพระมหากษัตริย์ สมเด็จพระบรมราชินีนาถ สมเด็จ
พระบรมราชนิ ี เม่ือบรรจบรอบทางสรุ ยิ คตกิ าล เกดิ ขึ้นโดย
พระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
มีการบำเพ็ญพระราชกุศลสวดมนต์เลี้ยงพระ เป็นต้นเค้า
ให้เจ้านายขุนนางทำบุญวันเกิดกันแพร่หลายในเวลาต่อมา
ครั้นพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระชนม-
พรรษา ๖๐ พรรษา จึงจัดพระราชพิธีเฉลิมพระชนม-
พรรษาเปน็ การใหญ่ มีพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ ๖๐ รูป

152

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


และเจ้านายข้าราชการทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระทุกวัง
ทุกบ้าน มีการจุดประทีปตามวังเจ้านายและบ้านเรือน
ขุนนางราษฎรท่ัวไป พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้า
อยู่หัว เสด็จออก ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม (ในพระบรม
มหาราชวัง ซึ่งรื้อลงแล้วในรัชกาลท่ี ๕) ผู้แทนเจ้านาย
ขุนนางกราบบังคมทูลถวายพระพรชัยมงคล พระราชทาน
เหรียญทองคำตรามงกุฎหนักตำลึงทอง มีห่วงบนสำหรับ
ร้อยสาย ห่วงล่างสำหรับห้อยพู่ ซึ่งผู้ได้รับโดยเฉพาะพวก
จีนนำไปร้อยไหมห้อยคอในเวลาแต่งตัวเต็มยศเข้าเฝ้าฯ ใน
รัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเริ่ม
ประกอบพระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลวันคล้ายวันพระ
บรมราชสมภพตั้งแต่ยังทรงพระผนวชอยู่ เป็นการบำเพ็ญ
พระราชกุศลส่วนพระองค์ คร้ันถึง พ.ศ. ๒๔๑๓ ทรงหล่อ
พระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา จึงโปรดให้จัดงาน
ฉลองพระพุทธรูป มีการบำเพ็ญกุศล จุดประทีปตามไฟ
ในพระบรมมหาราชวัง ในวังเจ้านาย บ้านขุนนางและ
บ้านราษฎร ผู้แทนพระบรมวงศานุวงศ์กราบบังคมทูล
ถวายพระพรชัยมงคล ซึ่งได้โปรดให้จัดต่อมาเป็นงาน ๔
วันบ้าง ๕ วันบ้าง มีการสรงพระมูรธาภิเษกและพระราช-
ทานเลี้ยงอาหารคำ่

ในรัชกาลปัจจุบัน พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาจัด
๒ วัน

วันที่ ๕ ธันวาคม เวลาเช้า เสด็จออก ณ พระท่ีนั่ง
อมรินทรวินิจฉัย ประทับเหนือพระท่ีนั่งพุดตานกาญจน-
สิงหาสน์บนพระราชบัลลังก์ ภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตร
ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ยิงปืนใหญ่เฉลิม
พระเกียรติ ฝ่ายละ ๒๑ นัด พระบรมวงศานุวงศ์ นายก
รัฐมนตรี ประธานรัฐสภา กราบบังคมทูลถวายพระพร
ชัยมงคลตามลำดับ

เวลาบ่าย เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระอุโบสถวัด
พระศรรี ตั นศาสดาราม บรรพชติ จนี และญวนถวายพระพร

153

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


ชัยมงคลหน้าพระอุโบสถ แล้วเสด็จเข้าสู่พระอุโบสถ ทรง
จุดธูปเทียนบูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร พระสัม-
พุทธพรรณี และพระพทุ ธรูปฉลองพระองค์ แลว้ ทรงจดุ ธูป
เทียนเคร่ืองนมัสการ เทียนบูชาเทพดานพเคราะห์ พระ
สงฆ์เจริญพระพุทธมนต์นวัคคหายุสมธัมม์ โหรบูชาเทพดา
นพเคราะห์ แล้วเสด็จออก ณ หน้ามุขพระอุโบสถ พระ
ราชทานราชสังคหวัตถุแก่ข้าทูลละอองธุลีพระบาท

ผู้สูงอายุ แล้วเสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่น่ังไป
ยังพระที่น่ังอมรินทรวินิจฉัย ทรงสถาปนาสมณศักด์ ิ
พระสงฆ์ชั้นสมเด็จพระราชาคณะ รองสมเด็จพระราชา
คณะ และพระสงฆท์ ีไ่ ด้รบั พระราชทานสมณศักดิ์ใหม่


ทรงจุดเทียนพระมหามงคล เทียนเท่าพระองค์ ธูป
เทียนบูชาพระพุทธรูป เทวดาพระเคราะห์ ทรงจุดธูปเทียน
เครื่องนมัสการบูชาพระรัตนตรัย ทรงศีล แล้วเสด็จข้ึนบน
พระท่ีน่ังไพศาลทักษิณ ทรงจุดธูปเทียนบูชาพระสยาม
เทวาธิราช แล้วเสด็จออก ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย
พระสงฆเ์ จรญิ พระพทุ ธมนตก์ ารพระราชพธิ เี ฉลมิ พระชนม-
พรรษา แลว้ เสดจ็ พระราชดำเนินกลับ


ในวันน้ี ตั้งแต่เวลา ๙ นาฬิกาถึง ๑๗ นาฬิกา สำนัก
พระราชวังจัดที่สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการ
และประชาชนลงพระนามและลงนามถวายพระพรใน
พระบรมมหาราชวงั


วันท่ี ๖ ธันวาคม เวลาเช้า เสด็จพระราชดำเนินไป
ยังพระบรมมหาราชวัง ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวาย
ภัตตาหารแด่พระสงฆ์ ทรงสดับพระธรรมเทศนามงคล
วิเศษกถา(๑) กัณฑ์ ๑ แล้วเสด็จพระราชดำเนินกลับ
เจ้าพนักงานตั้งบายศรีแก้ว ทอง เงิน เวียนเทียนสมโภช
ดวงพระบรมราชสมภพ


(๑) ในการเทศนามงคลวิเศษกถา พระธรรมกถึกจะหยิบยกหัวข้อธรรมะในทศพิธราชธรรมและจักรวรรดิวัตรข้ึนแสดงถวายปีละ ๑
คร้งั เนือ่ งในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา


154

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


เวลาบ่าย เสด็จออก ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา
พระราชวังดุสิต คณะทูตต่างประเทศและผู้แทนฝ่ายกงสุล
เฝา้ ทลู ละอองธลุ พี ระบาทถวายพระพรชยั มงคล มพี ระราช-
ดำรัสตอบ และพระราชทานเลี้ยงรับรอง(๑) เน่ืองในโอกาส
พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษานี้ ทรงพระกรุณาโปรด
เกล้าฯพระราชทานเคร่ืองราชอิสริยาภรณ์แก่ข้าราชการ
และผู้บำเพ็ญประโยชน์ด้วย หน่วยราชการและประชาชน
ต่างพร้อมใจจดุ ประทีปโคมไฟเฉลมิ ฉลอง


พระราชพิธีตรยี ัมปวายและ – เป็นพิธีพราหมณ์ คือพระราชพิธีรับเสด็จและส่งเสด็จพระ
ตรปี วาย
อิศวรและพระนารายณ์ที่เสด็จลงมาเยี่ยมโลกปีละคร้ังใน
เดือนยี่ พระอิศวรเสด็จลงวันขึ้น ๗ ค่ำ เดือนย่ี แรม
ค่ำหนึ่งเสด็จกลับ และวันแรมค่ำหนึ่งวันเดียวกันน้ัน พระ
นารายณ์เสด็จลง มีขบวนแห่รับเสด็จและส่งเสด็จเป็นที่
สนกุ ครึกครน้ื


พระราชพิธีน้ีมีมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ทำพิธีที่
เทวสถาน เพราะถือเป็นพิธีพราหมณ์ ต่อมาในสมัยกรุง
รัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมี
พระราชดำริว่าพระราชพิธีตรียัมปวายและตรีปวายเป็น
พิธีใหญ่สำหรับพระนคร จึงโปรดให้มีพิธีสงฆ์ข้ึนในวันข้ึน
๗ ค่ำ ขึน้ ๘ คำ่ ข้นึ ๙ ค่ำ พระสงฆส์ วดมนตแ์ ละรับพระ
ราชทานฉัน คร้ันถึงวันแรม ๕ ค่ำเร่ิมพระราชพิธีตรีปวาย
พระสงฆ์สวดมนตร์และรับพระราชทานฉัน ในพระราชพิธี
นี้ มีข้าราชการคนหน่ึงรับหน้าที่สมมติว่าเป็นพระอิศวร

เป็นเจ้าเสด็จลงมาเย่ียมโลกตามที่พราหมณ์คอยรับอยู่

จึงมี พิธีโล้ชิงช้า เดิมเจ้าพระยาพลเทพ ซ่ึงเป็นตำแหน่ง
เกษตราธิบดี เป็นผู้รับหน้าที่ ต่อมาเปล่ียนเป็นข้าราชการ

ท่ีได้รับพระราชทานพานทองเปลี่ยนกันยืนชิงช้าปีละคน

มีขบวนแห่ประกอบด้วยข้าราชการตำแหน่งต่าง ๆ

๘๐๐ คน


(๑) ปจั จุบันทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ โปรดกระหมอ่ มใหจ้ ัดในวันท่ี ๘ ธนั วาคม



155

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


การโล้ชิงช้ามีในวันขึ้น ๗ ค่ำ ตอนเช้า และวันขึ้น ๙

คา
ตอนเย็น มีขบวนแห่ทั้ง ๒ วัน พระยายืนชิงช้าเข้า
ขบวนแห่ไปน่ังในปะรำไม้ไผ่ดาดผ้าขาว เรียกว่า ชมรม
มีพราหมณ์ยืนข้างขวา ๔ คน ข้างซ้ายข้าราชการกรม
มหาดไทย และกรมพระกลาโหม กรมละ ๒ คน มพี ราหมณ์
เป่าสังข์อยู่ข้างหน้า ๒ คน นาลิวัน หรือผู้โล้ชิงช้าข้ึน
กระดานชงิ ชา้ กระดานละ ๔ คน ๓ คร้งั ๓ กระดาน มเี สา
ไม้ไผ่ปลายผูกถุงใส่เงินปักไว้กระดานแรก ๓ ตำลึง (๑๒
บาท) กระดานท่ีสอง ๒ ตำลึงกง่ึ (๑๐ บาท) กระดานทส่ี าม
๒ ตำลึง (๘ บาท) นาลิวันจะคอยคาบถุงเงินท่ีห้อยไว้ตรง
ปลายไม้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและ
เจ้านายทั้งพระเจ้าลูกเธอและเจ้านายฝ่ายในเสด็จไปทอด
พระเนตรกันมาก แต่งพระองค์เต็มยศถึงทรงเกี้ยวทรง
นวมเสด็จไปเป็นกระบวนช้างกม็
ี

พิธีโล้ชิงช้าน้ี ได้เลิกไปเมื่อรัชกาลพระบาทสมเด็จ
พระปกเกลา้ เจา้ อยหู่ ัว หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง


พระราชพธิ จี ร – พระราชพิธีท่ีพระมหากษัตริย์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้ประกอบข้ึนในมงคลสมัยพิเศษต่าง ๆ นอกเหนือพระ
(๑) จำนวนปีท่ีครองราชย
์ ราชพิธีปรกติเป็นประจำแผ่นดิน เป็นต้นว่า พระราชพิธี
รัชฎาภิเษก สมภาคาภิเษก ทวีธาภิเษก รัชมงคล รัชมัง-
คลาภิเษก พระราชพิธีกาญจนาภิเษก พระราชพิธีฉลอง
สิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี และพระราชพิธีสมโภชกรุง
รัตนโกสินทร์ครบ ๒๐๐ ปี โดยหลักการจะโปรดให้จัดเป็น
สองภาค ภาคหน่ึงเป็นการทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวาย
สนองพระเดชพระคุณในสมเด็จพระบรมราชบุรพการี
บางทีก็หมายถึงสมเด็จพระมหากษัตริย์ในโบราณสมัยด้วย
อีกภาคหนึ่งเป็นการเฉลิมฉลองสมโภช และแผ่ส่วนพระ
ราชกุศลบุญราศีเป็นเทวพลีเพื่อสวัสดิมงคล ความรุ่งเรือง
ไพบูลย์ ความผาสุกถาวรในพระองค์ ในสิริราชสมบัต ิ
รัชพรรษา(๑) ในประเทศชาติ ราษฎร พระราชพิธีท้ังน้ ี

156

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


ในชั้นเดิมเปน็ การทโี่ ปรดเกลา้ โปรดกระหม่อมให้ทำเปน็ ของ
หลวง ตอ่ มาพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าทูลละอองธุลพี ระบาท
และพสกนิกร ได้มีส่วนเข้าจัดกิจกรรมต่าง ๆ เสริมพระ
ราชพิธีให้ย่ิงใหญ่ขึ้น เป็นการสนองพระมหากรุณาธิคุณ
เฉลิมพระเกียรติ เช่นท่ีปรากฏชัดในคราวมีการพระราชพิธี
รัชมังคลาภิเษกในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว เมื่อพุทธศักราช ๒๔๕๑ ในปัจจุบัน เมื่อถึงวาระ
พเิ ศษทจี่ ะมกี ารประกอบพระราชพธิ สี ำคญั ๆ เชน่ พระราช-
พิธีรัชดาภเิ ษก พระราชพธิ มี หามงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา
๕ รอบ พระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก รัฐบาลและประชาชน
พร้อมใจกันจัดทำโครงการสร้างสรรค์งานที่มีคุณประโยชน์
ถวายเฉลิมพระเกียรติสนองพระเดชพระคณุ เพม่ิ ขึ้น


พระราชพธิ รี าชาภเิ ษกสมรส – พิธีแต่งงานของพระมหากษัตริย์ มีข้ึนเป็นครั้งแรกใน
รชั กาลพระบาทสมเดจ็ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยูห่ ัว แตค่ รั้งน้ัน
เปน็ พระราชนยิ มแบบตะวนั ตก พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทร
มหาภูมิพลอดุลยเดชทรงประกอบพระราชพิธีตามแบบ
ประเพณีไทย ทรงจดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมาย
แพ่งและพาณชิ ย์


พระราชพธิ ีบรมราชาภิเษก – พระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นพระราชพิธีที่สำคัญท่ีสุด
ต่อการดำรงพระราชสถานะของพระมหากษัตริย์ที่มีสืบ
ต่อมาทุกยุคทุกสมัย ด้วยมีคติความเช่ือว่าพระมหากษัตริย์
ทรงเป็นสมมุติเทพ อุบัติมาเพ่ือขจัดทุกข์เข็ญของอาณา
ประชาราษฎร์ให้มีความสุขและบำรุงอาณาจักรให้พร้อมไป
ดว้ ยความอดุ มสมบูรณ์และมีความเจริญร่งุ เรือง


พระราชพิธีบรมราชาภิเษกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

มีข้ึนเป็นครั้งแรกในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอด
ฟ้าจุฬาโลกมหาราช เม่ือพุทธศักราช ๒๓๒๕ แต่คร้ังน้ัน
การพระราชพิธียังไม่สมบูรณ์ ต่อมาโปรดให้สืบค้นแบบ
แผนการพระราชพิธีตามโบราณราชประเพณี แล้วโปรดให้
สร้างเคร่ืองราชกกุธภัณฑ์ เคร่ืองราชูปโภค และเคร่ือง
ประกอบพระบรมราชอิสริยยศขึ้น จึงประกอบพระราชพิธี

157

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


บรมราชาภิเษกอีกคร้ังหน่ึงเม่ือพุทธศักราช ๒๓๒๘ ซ่ึงได้
ยึดถืออนุโลมพระราชประเพณีครั้งนั้นเป็นแบบแผนที่ถูก
ตอ้ งท่สี ดุ ปฏบิ ตั ิสบื มา แตไ่ ดด้ ัดแปลงเพื่อความเหมาะสมใน
แต่ละรชั กาล

พระราชพิธีบรมราชาภิเษกในรัชกาลพระบาทสมเด็จ
พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จัดข้ึน ๒ วัน คือ วันท่ี
๔ และ ๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๓ ก่อนและหลัง
พระราชพิธี มีพระราชพิธีอื่นท่ีเกี่ยวเนื่องกับพระราชพิธี
ดังกล่าว คือ

พระราชพิธีจารึกพระสุพรรณบัฏ ดวงพระบรมราช-
สมภพ และพระราชลญั จกรประจำรชั กาล จัดข้นึ ระหวา่ ง
วันที่ ๒๐–๒๑ เมษายน พุทธศกั ราช ๒๔๙๓

พระราชพิธีทำน้ำอภิเษก การทำน้ำอภิเษกเป็นพระ
ราชพิธีที่จัดต่อเนื่องกัน ๒ วัน ณ สถานที่ ๒ แห่ง คือ
สถานที่พลีกรรมตักน้ำจากแหล่งน้ำศักด์ิสิทธ์ิ ซึ่งอยู่ใน
จังหวัดท่ีพุทธเจดียสถานสำคัญแห่งพระราชอาณาจักร
ตั้งอยู่ทั้ง ๘ ทิศ รวม ๑๘ แห่ง และสถานท่ีสำหรับเสกทำ
เป็นน้ำอภิเษก ณ พุทธเจดียสถานนั้น กำหนดข้ึนระหว่าง
วนั ที่ ๑๘ -๑๙ มนี าคม พุทธศักราช ๒๔๙๓ วนั แรกเป็นการ
พลีกรรมตักน้ำแล้วแห่มาเข้าพิธีเสกในพุทธเจดียสถาน
ตลอดท้ังคืนจนถึงวันรุ่งขึ้น ตอนสายดับเทียนชัย เจือด้วย
น้ำพระพุทธมนต์ ตั้งบายศรีเวียนเทียนสมโภชแล้วเชิญ
มายังกระทรวงมหาดไทยเพื่อนำส่งยังสำนักพระราชวัง
ก่อนวันที่ ๒๐ เมษายน

วนั ท่ี ๓ พฤษภาคม พทุ ธศกั ราช ๒๔๙๓ การถวายบงั คม
พระบรมอฐั ิ และพระอฐั ขิ องสมเด็จพระบรมราชบุรพการี
ในหอพระธาตุมณเฑียร ณ พระทีน่ ่งั ไพศาลทักษิณ

วันท่ี ๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๓ แห่พระ
สุพรรณบัฏ ดวงพระบรมราชสมภพ และพระราช-

ลัญจกรประจำรัชกาล จากพระอุโบสถวัดพระศรีรัตน-
ศาสดารามมาประดิษฐานท่ีพระแท่นมณฑล ณ พระที่น่ัง

158

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


ไพศาลทักษิณ เวลาเย็น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระท่ีนั่งไพศาลทักษิณ ทรงจุด
เทียนทองด้วยชนวนไฟฟ้าแล้วทรงถวายเทียนทองชนวน
นั้นแด่สมเด็จพระสังฆราช (หม่อมราชวงศ์ช่ืน นพวงษ์)
สมเด็จพระสังฆราชเสด็จไปทรงจุดเทียนชัยท่ีพระที่นั่ง
อมรินทรวินิจฉัย พระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์พระราชพิธี
บรมราชาภิเษกและพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงจุดเทียนชนวนแล้ว
พระราชทานเจ้าพนักงานพร้อมด้วยธูปเงินเทียนทอง
ดอกไม้ไปบูชาพระมหาเศวตฉัตร ๕ แห่ง(๑) และบูชา
ปูชนยี วัตถสุ ถานสำคญั ๑๓ แห่ง(๒)

วันท่ี ๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๓ เป็นวัน
ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวสรงมูรธาภิเษก ณ มณฑปพระกระยา

สนาน แล้วทรงเครื่องต้นเสด็จออกประทับเหนือพระท่ีนั่ง
อัฐทิศภายใต้สัปตปฎลเศวตฉัตร สมาชิกรัฐสภาถวายน้ำ
อภิเษกและพราหมณ์พิธีถวายน้ำเทพมนตร์ เวียนไปครบ
แปดทิศ เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา)
ประธานวุฒิสภาถวายพระพรชัยมงคลเป็นภาษามคธ
และประธานสภาผู้แทนราษฎร (นายเพียร ราชธรรม
นิเทศ) ถวายพระพรเป็นภาษาไทย พระราชครูวามเทพมุนี
(สวาสด์ิ รงั สพิ ราหมณกลุ ) ถวายพระนพปฎลมหาเศวตฉตั ร
แล้วเสด็จพระราชดำเนินไปประทับเหนือพระท่ีน่ังภัทรบิฐ
พราหมณ์ร่ายเวทย์เปิดศิวาลัยไกรลาส ทูลเกล้าทูลกระ
หม่อมถวายพระสุพรรณบัฏ เครื่องราชกกุธภัณฑ์ เคร่ือง
ราชูปโภค และพระแสงอัษฎาวุธ จากน้ันพระราชครูวาม-
เทพมุนีถวายพระพรชัยมงคลด้วยภาษามคธ พระบาท

(๑) พระมหาเศวตฉัตร ๕ แห่ง คือ พระมหาเศวตฉัตรในพระท่ีนั่งอมรินทรวินิจฉัย พระท่ีน่ังไพศาลทักษิณ พระท่ีนั่งจักรี
มหาปราสาท พระท่นี งั่ ดสุ ติ มหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวงั และพระทีน่ ัง่ อนนั ตสมาคม พระราชวงั ดสุ ติ


(๒) ปูชนียวัตถุสถาน ๑๓ แห่ง คือ พระสยามเทวาธิราชในพระที่น่ังไพศาลทักษิณ หุ่นพระบรมรูปรัชกาลท่ี ๑ ทรงเครื่องต้นที่ห้อง
ภูษามาลา เทวรูป ณ หอแก้วพระภูมิ ในพระบรมมหาราชวัง พระหลักเมือง พระเส้ือเมือง พระกาฬไชยศรี พระเพลิง พระ
เจตคุปต์ท่ีศาลหลักเมือง เทวสถานพระอิศวร เทวสถานพระนารายณ์ เทวสถานพระคเณศ ท่ีเทวสถานโบสถ์พราหมณ์ เทวรูป
ณ หอเชอื กในบริเวณกรมศลิ ปากร และเทวรูป ณ ตึกดนิ


159

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงตั้งพระราชสัตยาธิษฐาน
พระราชทานพระปฐมบรมราชโองการว่า

เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่ง
มหาชนชาวสยาม

พระราชครูวามเทพมุนีรับพระบรมราชโองการด้วย
ภาษามคธและภาษาไทยแล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้า
อยู่หัวทรงหล่ังทักษิโณทก ต้ังพระราชสัตยาธิษฐานจะทรง
ป ฏิ บั ติ พ ร ะ ร า ช ก ร ณี ย กิ จ ค ร อ ง ร า ช อ า ณา จั ก ร ไ ท ย โด ย
ทศพิธราชธรรมจริยา จากน้ันทรงเปลื้องพระมหาพิชัย
มงกุฎ พระธำมรงค์รัตนวราวุธและพระธำมรงค์วิเชียร
จินดา จม่ืนสิริวังรัตน (เฉลิม คชาชีวะ) เลขานุการสำนัก
พระราชวัง ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายดอกพิกุลทอง ดอก
พิกุลเงิน ทรงโปรยพระราชทานแก่พราหมณ์ แล้วเสด็จ
พระราชดำเนินออกจากพระที่นั่งไพศาลทักษิณ สู่พระที่นั่ง
อมรินทรวินิจฉัย ทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรมแด่พระ
สงฆ์ ๘๐ รูป พระสงฆ์ถวายอนโุ มทนา สมเด็จพระสังฆราช
ถวายอดิเรก สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ถวายพระพรลา
แลว้ เสด็จขนึ้ สมเด็จพระสังฆราชดบั เทยี นชัย

เวลาบ่าย เสด็จออกมหาสมาคม ณ พระที่นั่งอมรินทร
วนิ จิ ฉยั ใหค้ ณะรฐั มนตรี คณะทตู สมาชิกวฒุ ิสภา สมาชิก
สภาผแู้ ทนราษฎร และขา้ ราชการเฝา้ ทลู ละอองธลุ พี ระบาท
ถวายพระพรชัยมงคล จากน้ัน เสด็จข้ึนพระท่ีนั่งไพศาล
ทักษิณ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้
อาลักษณ์อ่านประกาศสถาปนาสมเด็จพระราชินีสิริกิติ ์
ขึ้นเป็นสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินี แล้วทั้ง
สองพระองคท์ รงรบั การถวายพระพรชยั มงคลจากพระบรม-
วงศานวุ งศแ์ ละข้าทูลละอองธลุ ีพระบาท

เวลาเย็น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ประทับ
พระที่นั่งราชยานพุดตานทอง เสด็จพระราชดำเนินโดย
ขบวนราบใหญ่ไปยังพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
เพื่อทรงประกาศพระองค์เป็นพุทธศาสนูปถัมภก แล้ว
เสด็จพระราชดำเนินขึ้นหอพระธาตุมณเฑียร พร้อมด้วย

160

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เพื่อถวายบังคม
พระบรมอัฐแิ ละพระอัฐขิ องสมเด็จพระบรมราชบรุ พการ
ี
วันท ี่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๓ เวลาค่ำ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพร้อมด้วยสมเด็จพระนาง
เจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินจากพระที่นั่ง
ไพศาลทักษิณไปยังพระท่ีนั่งจักรพรรดิพิมาน เพื่อทรง
ประกอบพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร ซ่ึงพระบรม-
วงศานุวงศ์ฝ่ายในจัดถวาย โดยประทับแรมเป็นคร้ังแรกใน
พระบรมมหาราชวงั ร่งุ ข้นึ เช้าจงึ เสดจ็ พระราชดำเนนิ กลบั

วันท่ี ๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๓ พระบาท
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระ
บรมราชินี เสด็จออกท้องพระโรงกลางพระท่ีนั่งจักรีมหา
ปราสาท เพื่อพระราชทานพระบรมราชวโรกาสให
้
คณะทูตานุทูตเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทถวายพระพร
ชัยมงคล และตอนเย็นพระราชทานพระบรมราชวโรกาส
ให้นายต่วน สุวรรณศาสน์ จุฬาราชมนตรีและคณะบุคคล
ต่างๆ เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทถวายพระพรชัยมงคล
จากน้ัน ทั้งสองพระองค์ได้เสด็จออกสีหบัญชร ณ พระ

ท่ีน่ังสุทไธสวรรย์ปราสาท พระราชทานพระบรมราช-
วโรกาสให้ประชาชนเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวาย
พระพรชัยมงคล แล้วเสด็จออก ณ พระที่น่ังอมรินทร

วินิจฉัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมสถาปนา
เฉลิมพระนามสมเด็จพระสงั ฆราชและตั้งพระราชาคณะ

วันที่ ๘ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๓ พระบาท
สมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั พรอ้ มดว้ ยสมเดจ็ พระบรมราชนิ ี เสดจ็
ออก ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ทรงพระกรุณาโปรด
เกล้าโปรดกระหม่อมให้สถาปนาฐานันดรศักด์ิพระราชวงศ์
๔ พระองค์ คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารังสิต
ประยูรศักด์ิ กรมพระชัยนาทนเรนทร พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าธานีนิวัติ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย และพระวรวงค์

161

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล ซึ่งเป็นพิธีสุดท้ายในการ
พระราชพธิ ีบรมราชาภเิ ษกตามโบราณราชประเพณ
ี

พระราชพิธีทรงบำเพญ็ พระราชกศุ ล – พระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลในมหามงคลสมัยท่ีเสด็จ
เสมอดว้ ยรัชกาลใดรัชกาลหนง่ึ
ดำรงสิริราชสมบัติเสมอด้วยรัชกาลท่ีล่วงมา เช่น รัชกาล
ปัจจุบันโปรดให้ประกอบการพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระ
ราชกุศลเสมอด้วยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจา้ อยหู่ วั สมเดจ็ พระบรมอยั กาธริ าช


พระราชพธิ รี ชั ดาภเิ ษก – พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลและเฉลิมพระเกียรติ
พระมหากษัตริย์ซ่ึงทรงดำรงสิริราชสมบัติยั่งยืนมา ๒๕ ปี
บริบูรณ์


พระราชพิธีสมภาคาภเิ ษก – พระราชพิธีที่พระมหากษัตริย์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
โปรดกระหม่อมให้ประกอบข้ึนในวาระที่ทรงครองราชย์
ยาวนานเท่าสมเด็จพระบรมราชบุรพการี เช่น พระบาท
สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงครองราชย์ยาวนาน
เท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระบาทสมเด็จ
พระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า
เจา้ อยหู่ ัว รวม ๔ ครงั้ ดว้ ยกัน


พระราชพธิ ที วธี าภเิ ษก – พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลในรัชกาลพระบาท
สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสทรงครอง
ราชย์เป็นสองเท่าของรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า
เจ้าอยหู่ วั เมือ่ วันท่ี ๗ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๔๖


พระราชพธิ รี ชั มงคล – พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลในรัชกาลพระบาท
สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ระหว่างวันที่ ๒๙
พฤศจิกายน - ๔ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๕๐ ในโอกาส

ท่ีทรงดำรงสิริราชสมบัติยาวนานเท่ารัชพรรษาสมเด็จ
พระบรมไตรโลกนาถ แห่งกรุงศรีอยุธยา ทรงครองราชย์
๔๒ ปี ซ่ึงยาวนานกว่าพระมหากษัตริย์พระองค์อ่ืนๆ

ทป่ี รากฏในพระราชพงศาวดาร


162

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระราชพธิ รี ชั มังคลาภเิ ษก – พระราชพิธีเฉลิมพระเกียรติพระมหากษัตริย์ซ่ึงทรงครอง
ราชย์ยาวนานกว่าพระมหากษัตริย์พระองค์ใดในพระราช-
พงศาวดาร พระราชพิธีนี้มีข้ึนเป็นครั้งแรกในรัชกาลพระ
บาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ระหว่างวันที่ ๑๑ -
๑๘ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๕๑ และครั้งท่ี ๒ เมื่อ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเสด็จ
ดำรงสิริราชสมบัติ ๔๒ ปี ๒๓ วัน เม่ือวันท่ี ๒ กรกฎาคม
พุทธศักราช ๒๕๓๑ ยาวนานกว่าพระบาทสมเด็จพระจุล-
จอมเกลา้ เจ้าอยหู่ ัว


พระราชพิธกี าญจนาภิเษก – พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลและเฉลิมพระเกียรติ
พระมหากษัตริย์ซึ่งทรงดำรงสิริราชสมบัติยั่งยืนมาครบ ๕๐
ปี มีข้ึนเป็นครั้งแรกในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรมินทร
มหาภูมิพลอดุลยเดช เม่ือวันท่ี ๙ มิถุนายน พุทธศักราช
๒๕๓๙


พระราชพธิ ีฉลองสิริราชสมบัติ – พระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลและเฉลิมพระเกียรติ
ครบ ๖๐ ป
ี พระมหากษัตริย์ ซ่ึงทรงดำรงสิริราชสมบัติย่ังยืนมาครบ
๖๐ ปี มีขึ้นเป็นครั้งแรกในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระ
ปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช เมอื่ วนั ที่ ๙ มถิ นุ ายน ๒๕๔๙


พระราชพธิ ถี อื นำ้ พระพพิ ัฒน์สัตยา – พระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา ตามขัตติยประเพณี
(ศรสี ัจจปานกาล)
ในประเทศไทยมีมาแต่โบราณกาล ตั้งแต่คร้ังต้นสมัย

อยุธยา พระมหากษัตริย์ของไทยทรงถือปฏิบัติตลอดมา

จนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นพระราชพิธีที่มีประโยชน์

ในด้านการปกครอง เพ่ือให้พระบรมวงศ์ ข้าราชการท้ัง

ทหาร พลเรือนทีไ่ ด้รับพระราชทานยศศักดิ์ ตำแหน่งหน้าท่ี

ปกครองดูแลราษฎรต่างพระเนตรพระกรรณ ตลอดจน

ประเทศราชท่ีเป็นเมืองออก พร้อมด้วยภริยามีจิตใจจงรัก

ภกั ดีต่อพระประมุขของชาติ ปฏิบัตหิ นา้ ทดี่ ้วยความซอ่ื สัตย์
สุจริตพร้อมไตรทวาร(๑) พระราชพิธีน้ีมีอิทธิพลต่อชนใน

ปกครองแตเ่ กา่ กอ่ นทง้ั ทางจติ ใจและทางวนิ ยั เปน็ พระราช-

(๑) ทวารทงั้ ๓ คอื กาย เรยี ก กายทวาร วาจา เรียก วจที วาร ใจ เรยี ก มโนทวาร


163

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พธิ ซี งึ่ บรรดาชนในปกครองทกี่ ลา่ วมาแลว้ ไดร้ บั พระราชทาน
น้ำพระพิพัฒน์สัตยา ซึ่งพระราชครูพราหมณ์อ่านโองการ
แช่งน้ำ เสกน้ำ แทงน้ำด้วยพระแสงราชศัสตราวุธให้ทุก
คนท่ีมีหน้าท่ีเฝ้าฯ ดื่มในสถานที่ซ่ึงเป็นท่ีศักดิ์สิทธิ์อันเป็น
ท่ีเคารพ เช่น ในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
พระอารามสำคัญ ในพระท่ีน่ัง ต่อหน้าพระพุทธรูป และ
เฉพาะพระพักตร์พระมหากษัตริย์ แล้วต้องกล่าวคำสัตย์
ปฏิญาณ สาบานตนว่าจะไม่ทรยศกบฏต่อพระมหากษัตริย์
ต่อบ้านเมือง และราษฎร ถ้าผิดคำสาบานก็จะถึงความ
พินาศ แต่ถ้าซื่อตรงสุจริตก็จะมีความเจริญสุข ในการพระ
ร า ช พิ ธี ศ รี สั จ จ ป า นก า ล น้ี พ ร ะ ม ห า ก ษั ต ริ ย์ ก็ ท ร ง ด่ื ม น้ ำ
พระพิพัฒน์สัตยาปฏิญาณพระองค์ว่า จะทรงปกครอง
บ้านเมืองด้วยความซื่อสัตย์ต่อประชาชนด้วย พระราช-
พธิ ศี รีสัจจปานกาลได้คอ่ ย ๆ เปล่ียนแปรรูปพธิ ีและถอ้ ยคำ
ในโองการแช่งน้ำ ส่วนคำสาบานฝ่ายหน้าฝ่ายในเห็นได้
ในสมัยรัตนโกสินทร์แต่ละรัชกาล มาถึงสมัยท่ีประเทศไทย
เปลยี่ นแปลงการปกครองจากระบอบสมบรู ณาญาสทิ ธริ าชย์
มาเป็นระบอบประชาธิปไตยมีพระมหากษัตริย์เป็นพระ
ประมุข พระราชพิธีนี้จึงเลิกราไป ครั้นพุทธศักราช ๒๕๑๒
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระ
ราชดำริให้ฟ้ืนพระราชพิธีน้ีเป็นพระราชพิธีถวายสัตย์
สาบานของทหารตำรวจผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราช-
อิสริยาภรณ์อันมีศักด์ิรามาธิบดี มีคำถวายสัตย์สาบาน
อย่างย่อๆ ประกอบพิธี ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตน-
ศาสดาราม(๑)


พระราชพิธรี ับและสมโภช – พระราชพิธีท่ีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณา
ขึน้ ระวาง ชา้ งสำคญั
โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดขึ้นเพ่ือสมโภชการรับช้าง
สำคัญขึ้นระวางเป็นช้างต้น หรือช้างหลวงของพระมหา
กษตั ริย์ตามโบราณราชประเพณ
ี

(๑) ดคู ำถวายสัตย์สาบาน และคำสาบานถือนำ้ พระพิพัฒน์สตั ยาทา้ ยบท


164

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


ช้างเผือกเป็นรัตนะคู่พระบารมีของพระมหากษัตริย์
สิ่งหน่ึงในเจ็ดส่ิงที่เรียกว่า สัปตรัตนะ อันได้แก่ จักรแก้ว
ช้างแก้ว ม้าแก้ว ขุนคลังแก้ว ดวงแก้ว (มณี) และ

นางแก้ว ดังน้ันเมื่อได้ช้างเผือกมาสู่พระราชอาณาจักร

จึงเป็นนิมิตที่ดีของแผ่นดินและเป็นประเพณีที่จะสมโภชรับ
และข้ึนระวางเป็นพระยาช้างต้น หรือนางพระยาช้างต้น
ซึ่งถือเป็นช้างหลวงของพระมหากษัตริย์สืบไป พระราชพิธี
ในรชั กาลปจั จุบนั ประกอบด้วย


วันแรก พิธีจารึกนามช้างสำคัญ ลงบนอ้อยแดง
ประกอบพิธีในพระอุโบสถ ก่อนหน้าวันพระราชพิธีฯ หรือ
ในชว่ งเช้าของวนั พระราชพิธฯี


วันที่สอง เป็นวันประกอบพิธีน้อมเกล้าน้อมกระหม่อม
ถวายช้างสำคัญและข้ึนระวางสมโภช พระราชพิธี

เร่ิมในตอนบ่าย มีพิธีแห่ช้างสำคัญเข้าสู่โรงพระราชพิธี

เมื่อช้างสำคัญลอดโขลนทวาร พราหมณ์และราชบัณฑิต
ประพรมน้ำเทพมนตร์ นำช้างสำคัญเข้ายืนแท่นในโรง

พระราชพิธี พระสงฆ์เจริญชัยมงคลคาถา พระบาท

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงจุดธูปเทียนเคร่ืองนมัสการบูชา
พระพุทธปฏิมาพระชัยหลังช้าง แล้วทรงจุดธูปเทียนบูชา
พระเทวกรรม ทรงศีล ราชบัณฑิตบูชาจุฬาฐทิศ ผู้ว่า
ราชการจังหวัดน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายช้างสำคัญ
เมอ่ื ไดเ้ วลาพระฤกษ์ ทรงหลงั่ นำ้ พระพทุ ธมนต์ด้วยพระเต้า
เทวบิฐ และพระมหาสังข์ทักษิณาวัฏพระราชทานช้าง
สำคัญ ทรงเจมิ ท่ีกระพองชา้ งสำคัญ แล้วพระราชทานอ้อย
แดงจารึกนามช้างสำคัญ พระราชทานคชาภรณ์เคร่ืองยศ
พรอ้ มด้วยเสมาทองมสี ายไปคล้องคอ ทรงพระสหุ รา่ ย ทรง
เจมิ แผ่นป้ายนามช้างต้น สำหรับไปติดทีเ่ สาหน้าโรงช้างตน้
พราหมณ์อ่านฉันท์ดุษฎีสังเวย ศิลปินกรมศิลปากรขับไม้
ประกอบซอสามสายกลอ่ มชา้ งตน้


165

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


วันที่สาม เวลาเช้า พิธีนำช้างต้นอาบน้ำ แล้วนำ
ช้างต้นไปตักบาตรเพื่อความเป็นสิริมงคล จากน้ันนำ
ช้างต้นเข้ายืน ณ แท่นเบญพาดในโรงพระราชพิธี เวลา
๑๐ นาฬิกา ๓๐ นาที พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
พระราชทานเล้ียงภัตตาหารพระสงฆ์ท่ีเจริญพระพุทธมนต์
แต่วันก่อน เมื่อพระสงฆ์รับพระราชทานฉันเสร็จแล้ว ทรง
ประเคนจตุปจั จัยไทยธรรม พระสงฆถ์ วายอนโุ มทนา ถวาย
อดิเรก แล้วออกจากโรงพระราชพิธีช้างต้น พราหมณ์เบิก
แว่นเวียนเทียนสมโภช พระราชครูวามเทพมุนีเจิมและ
ปอ้ นน้ำมะพรา้ วออ่ นแก่ชา้ งตน้ เปน็ เสร็จพิธ
ี

ช้างสำคัญในรัชกาลปัจจุบันที่ขึ้นระวางสมโภชแล้วมี
๑๐ ชา้ ง คือ


– พระเศวตอดุลยเดชพาหนฯ

– พระเศวตวรรตั นกรฯี

– พระเศวตสุรคชาธารฯ

– พระศรีเศวตศภุ ลักษณฯ์

– พระเศวตศุทธวิลาสฯ

– พระวิมลรตั นกริ ณิ ีฯ

– พระศรีนรารฐั ราชกิริณีฯ

– พระเศวตภาสุรคเชนทรฯ์

– พระเทพวัชรกริ ิณฯี

– พระบรมนขทัศฯ






166

ตัวอยา่ งคำประกาศเทวดา คำบวงสรวง คำสาบาน คำถวายอดเิ รก


(๑)


พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

พุทธศักราช ๒๔๕๑


(๑) พมิ พ์ตามอกั ขรวธิ ีในต้นฉบบั เดิมที่สมเดจ็ พระเจา้ บรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานรศิ รานวุ ดั ตวิ งศ์ทรงเรียบเรียง


167

168

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


169

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


170

171

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


172

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


173

คำถวายสตั ย์สาบาน

ในพระราชพธิ พี ระราชทาน

เครือ่ งราชอสิ ริยาภรณ์อนั มศี ักดริ์ ามาธิบด
ี
ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรมนิ ทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

ณ พระอโุ บสถวดั พระศรีรัตนศาสดาราม





174

175

(๑)


(๑) พมิ พต์ ามอกั ขรวิธีในตน้ ฉบบั เดมิ


176

ประกาศพระราชาภิสดุดี
(๑)

๖ เมษายน พทุ ธศักราช ๒๕๒๕


พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร
สยามินทราธริ าช บรมนาถบพิตร มพี ระบรมราชโองการเหนือเกล้าเหนือกระหมอ่ มใหป้ ระกาศว่า


ปีพุทธศกั ราชสองพันหา้ ร้อยย่ีสบิ หา้ นี้ กรุงเทพมหานครอมรรตั นโกสินทร์มอี ายจุ ำเริญยืนยาว
มาครบสองร้อยปี ประชาชนท้ังหลายต่างมีความปราโมทย์บันเทิงใจ ที่สามารถต้ังบ้านเมืองเป็น
อิสระสถาวรสืบมาได้อีกถึงสองศตพรรษ และสมัครสามัคคีกันจัดงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ข้ึน
ทั่วราชอาณาจักร เพื่อปลูกฝังความจงรักและภาคภูมิในประเทศชาติให้เพ่ิมพูนแน่นแฟ้นขึ้นในวาระ
จิตของคนไทย เป็นเหตุให้ทรงพระราชอนุสรณ์ถึงกาลก่อนท่ีล่วงมา ว่าการที่สยามประเทศสถิต
เสถียรรุ่งเรืองมาจนบัดนี้ได้ ก็ด้วยอาศัยพระบรมโพธิสมภารบารมี แห่งสมเด็จพระบรมราชบุรพ

การีแต่ละพระองค์ทรงปกครองนำพา ให้ผ่านพ้นอุปสรรคและภยันตรายนานามาโดยสวัสดีทุกยุค
สมัย ทั้งทรงทำนุบำรุงให้เจริญมั่นคงพร้อมด้วยอิสรภาพอันไพบูลย์เสมอด้วยอารยประเทศท้ังมวล
บรรดาการท่ีทรงกระทำให้แก่ชาติน้ันล้วนลำบากยากย่ิง แต่ละเร่ืองแต่ละส่ิงต้องปฏิบัติบำเพ็ญ
อย่างอุกฤฎ์ด้วยพระปรีชาญาณอันลึกซึ้งกว้างไกล ซึ่งจะพิจารณาให้เห็นถ่องแท้ได้จากพระราช
กรณียกิจในแต่ละแผ่นดินมีพระบาสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินรมหาจักรีบรมนาถ พระพุทธยอดฟ้า
จุฬาโลกมหาราชาธิราชเป็นอาทิ เม่ือแรกท่ีทรงพระราชดำริรับอัญเชิญข้ึนผ่านพิภพ ประเทศชาติ
กำลังประสบความบอบช้ำ ระส่ำระสาย ประการหน่ึงเพราะถูกข้าศึกย่ำยีทำลายเม่ือคราวเสีย
พระนครศรีอยุธยา อีกประการหนึ่ง เพราะประจวบกับเวลาท่ีบ้านมืองเกิดวิกฤตจลาจลพ่ึงสงบลง
สมเด็จพระปฐมบรมนาถจึงต้องทรงเร่งฟื้นฟูบำรุถงประเทศเป็นการใหญ่ทั่วทุกด้าน ด้วยได้ทรงตั้ง
พระราชปณิธานปรารถนาไว้แน่วแน่ท่ีจะให้เกิดความเจริญมั่นคงทั้งในพุทธจักรอาณาจักร ข้างฝ่าย
พุทธจักรนั้น พระพุทธศาสนาและสังฆมณฑลเส่ือมทรุดเศร้าหมองมาช้านาน จึงโปรดให้ทำการ
สังคายนาพระธรรมวินัย ท้ังพระบาลีอรรถกถาฎีกาอนุฎีกาลัทธาวิเสสให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ สำหรับ
เป็นพื้นฐานเก้ือกูลพระปริยัติศาสนา ทั้งยังตรากฎหมายขึ้นจัดระเบียบสงฆ์และสมณปฏิบัติให้
เรียบร้อยงดงาม ข้างฝ่ายอาณาจักรก็ทรงพระราชอุตสาหะพยายามดำเนินพระบรมราโชบาย ให้
บรรลุผลสมบูรณ์ตามท่ีทรงมุ่งหมายถ้วนทุกอย่าง เร่ิมด้วยการสร้างพระนครราชธานี มีป้อม
ปราการคูเมืองช้ันนอกชั้นใน เร่งบำรุงกำลังพลและอาวุธยุทธปัจจัยให้เข้มแข็งพร้อมสรรพทุกขณะ
โปรดให้ประมวลและชำระพระราชกำหนดกฎหมาย อันพลัดพรายสูญหายให้ถ่องเที่ยงทุกกระบวน

(๑) นายภาวาส บนุ นาค รองราชเลขาธิการ ประพนั ธ
์

177

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


สำหรับใช้เป็นหลักราชการ นอกจากน้ียังได้ทส่งเสริมฟ้ืนฟูทางด้านศิลปะวรรณคดี ขนบธรรมเนียม
ราชประเพณอี กี เป็นอเนกปริยาย พระราชกรณยี กจิ มากหลายทส่ี มเด็จพระมหากษตั รยิ าธิราชเจ้าจะ
ต้องทรงกระทำน้ี พ้นวิสัยธรรมดาที่สามัญมนุษย์จะปฏิบัติได้ แต่เหตุเพราะทุกพระองค์มีพระราช
หฤทัยต้ังม่ันเป็นสัจจาธิษฐาน ท่ีจะทรงกระทำการเพื่อชาติ ศาสนา มหาชนอย่างแท้จริงไม่ท้อถอย
หลัง จึงบันดาลพลังอันอุดมเลิศบังเกิดส่งสนองให้ทรงสัมฤทธ์ิ ในพระราชกิจจานุกิจเป็นมหัศจรรย์
อนั ทวยราษฎร์ทราบตระหนกั อย่ทู ั่วกันว่าคือพระบญุ ญาธิการบารมี ซงึ่ ปกปกั รักษาสยามรฐั ใหม้ ั่นคง
สวัสดีมาตราบกาลปัจจุบัน พระเดชพระคุณแห่งพระมหากษัตริยาธิราชเจ้า จึงมีอยู่อเนกอนันต์พ้น
พรรณา


ในวาระอันเป็นมหาสมัยมงคลท่ีระลึกแห่งการประดิษฐานพระบรมราชจักรีวงศ์น้ี พระบาท
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงมีพระบรมราชโองการสั่ง ให้ตั้งการพระราชพิธีถวายราชสักการะสมเด็จ
พระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้าขึ้น ณ ท้องสนามหลวง เสด็จพระราชดำเนินมาทรงบูชา

พระรัตนตรยั และทรงถวายเครื่องราชสกั การะบวงสรวงตามโบราณราชประเพณี โปรดเกล้าฯ อา่ น
ประกาศราชาภสิ ดุดีท่ามกลางมหาสันนิบาตแห่งพระราชวงศข์ ้าราชการและประชาชน


ด้วยอานุภาพพระราชศรัทธาคารวะอันมั่นคงในพระรัตนตรัย และในสมเด็จพระบรมราช
บุรพการี ขอพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระราชสิริสวัสดิ์ ปราศจากพระโรคพิบัติ
อุปัทวันตราย ทรงพระเกษมสมบูรณ์สบายพระราชหฤทัย ดำรงในสิริราชสมบัติพิพัฒไพบูลย์
เพิ่มพูนพระเกยี รติคุณอดลุ ยภาพลบสมัย ผ่องพ้นจากพพิ ธิ ภยั ปีฬิตาทิทุกขท์ ุกเวลา


ขอพระบรมเดชานุภาพมหึมาแห่งสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราช จงคุ้มครองประเทศ
ชาติและประชาชนชาวไทย ให้ผ่านพ้นสรรพอุปัทว์พิบัติภัยท้ังปวง อริราชศัตรูภายนอกอย่าล่วงเข้า
ทำอันตรายได้ ศัตรูหมู่พาลภายในให้วอดวายพ่ายแพ้ภัยตัว บันดาลความสุขความม่ันคงให้บังเกิด
ท่ัวภูมิมณฑล บนั ดาลความร่มเยน็ แกอ่ เนกนิกรชนครบคามเขตขอบขัณฑสมี า


ขอพระมหากรุณาบุญญาธิการจงชักนำ ให้เกิดสามัคคีธรรมในหมู่ไทยอย่าได้รู้ร้าวราน ให้ทุก
ฝ่ายมีใจสมัครสมานเป็นอันหนึ่งอันเดียวเกลียวกลม เป็นพลังอันอุดมย่ิงใหญ่ ที่จะประกอบกิจ
กรณีย์นำไทยให้วัฒนายนื ยงิ่ ประสบแตส่ ง่ิ ศภุ สวสั ดิ์ตลอดจริ ฏั ฐติ ิกาล


178

179

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


180

(๑)


ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช


(๑)นายภาวาส บุนนาค รองราชเลขาธกิ าร ประพันธ์


181

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


182

เฉพาะพระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอย่หู วั


183

สำหรบั พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั และสมเดจ็ พระบรมราชินนี าถ


184

เฉพาะสมเดจ็ พระบรมราชนิ นี าถ


185

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


“..... ปัญหาเฉพาะในด้านรักษาภาษานี้ก็มีหลายประการ อย่างหนึ่งต้อง
รักษาให้บริสุทธ์ิในทางออกเสียง คือให้ออกเสียงถูกต้องชัดเจน อีกอย่างหน่ึงต้อง
รักษาให้บริสุทธ์ิในวิธีใช้ หมายความว่าวิธีใช้คำมาประกอบเป็นประโยค นับเป็น
ปญั หาที่สำคัญ ปัญหาท่สี ามคือ ความรำ่ รวยในคำของภาษาไทย ซ่งึ พวกเรานกึ ว่า
ไมร่ ่ำรวยพอ จึงต้องมีการบัญญัติศพั ท์ใหมม่ าใช้ .....

..... การบัญญัติศพั ท์ใหมก่ ็เป็นสง่ิ สำคัญเหมือนกัน จำเปน็ แต่อันตราย .....”

พระราชดำรสั พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยูห่ ัว


พระราชทานในการประชุมวิชาการของชุมนุมภาษาไทย

คณะอักษรศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย

วันที่ ๒๙ กรกฎาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๐๕


186

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


เครอ่ื งเบญจราชกกุธภณั ฑ
์
187

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระมหาเศวตฉัตร (ฉัตรขาว 9 ชน้ั ) ในท้องพระโรงกลาง พระทนี่ ่งั จักรมี หาปราสาท

188

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระมหาพิชัยมงกฎุ

189

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระแสงขรรค์ชัยศรี


ธารพระกรชยั พฤกษ
์
190

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พดั วาลวิชนี และพระแสห้ างชา้ งเผือก


ฉลองพระบาทเชิงงอน

191

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระชฎา 5 ยอด


พระชฎาเดนิ หน

192

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระเกี้ยว
พระมาลาเส้าสะเทิน


พระมาลาเสา้ สูง
พระมาลาเบย่ี ง


193

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี พระราชธิดาในพระบาท
สมเด็จพระจลุ จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระชฎา 5 ยอด เม่อื เสด็จไปสมโภชเวยี นเทียน หลังตัดพระเมาฬี
ในพระราชพธิ ีโสกนั ต
์

194

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเหมวดี พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงพระมาลาเสา้ สะเทินประดับขนนกการเวกในพิธสี ่งพระกรและเขา้ กระบวนแหใ่ นพระราชพธิ ีโสกันต์


195

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระสัปตปฎลเศวตฉตั ร (ฉตั รขาว 7 ชัน้ )

196

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระสปั ตปฎลเศวตฉัตร ปักเหนอื พระคชาธารพระทน่ี ัง่

197

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


พระเบญจปฎลเศวตฉัตร (ฉตั รขาว 5 ชัน้ )

198

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


เศวตฉัตร 3 ช้นั ปกั เหนอื พระแทน่ ประจำตำแหน่งสมเด็จพระสงั ฆราช


ฉัตรขาวลายทอง 5 ชนั้ หรอื ฉตั รกำมะลอ

199

ราชาศัพท์


เฉลิมพระเกียรติในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔


ฉัตรโหมดทอง 5 ชัน้

200