MODUL ATP BIOLOGI TING 5

(c) Pembakaran (i)……………………………………….. oleh loji pembakaran arang batu,
kilang perindustrian dan kenderaan membebaskan gas (ii) …………………………………,
gas (iii) ……………………………………………serta gas (iv)……………………………
ke atmosfera. Gas – gas ini bergabung dengan (v)…………………. di dalam atmosfera
untuk membentuk asid (vi) ……………….. dan asid (vii)……………………, kemudian
turun sebagai (viii) ………….………………….. Hujan asid menjadikan tanah (ix)
……………… subur kerana nilai (x) ……………….kurang daripada 5. Hujan asid juga
memusnahkan (xi)…………………….. dan (xii) …………………………akar tumbuhan.
Peningkatan keasidan air pula akan mengurangkan populasi (xiii)
………………………..yang menjadi sumber (xiv) ………………………………….. ikan.
Hal ini mengganggu (xv)………………..………………………. dan dapat menyebabkan
kematian organisma. Hujan asid juga menyebabkan (xvi)…………………………………….
dan kerosakan tisu manusia.

(d) Isikan tempat kosong dalam kotak di bawah bagi pembentukan hujan asid.

201

2. Pencemaran Terma
(a) Pencemaran terma merujuk kepada
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
(b) Air digunakan sebagai agen ………………………….. untuk menyejukkan generator di
dalam kilang industri dan
…………………………………………………………………………
(c) Air ……………….. yang terhasil kemudiannya disalurkan kembali ke sungai atau ke tasik
dan ini menyebabkan pencemaran …………………………………
(d) ………………………………suhu air sungai tidak sesuai dijadikan sebagai …………………
(e) Apabila suhu air meningkat, kandungan ………………………… terlarut di dalam air
……………………….. dan menyukarkan kemandirian hidupan akuatik.
(f) Pencemaran terma akan mengganggu dan membahayakan kehidupan organisma dan alam
sekitar. Peningkatan suhu air mengganggu proses biokimia di dalam organisma akuatik
kerana biasanya ikan dan haiwan akuatik yang lain hanya boleh hidup dalam julat
………………. tertentu.
(g) Sebagai contohnya, peningkatan suhu air menyebabkan …………………………..
berkemungkinan menetas lebih awal atau gagal menetas.
(h) Bagi sesetengah spesies , ………………………………. suhu air secara …………………….
menyebabkan kematian serta – merta. Bagi organisma seperti ………………..., suhu yang
lebih …………………… akan menggalakkan pertumbuhannya. Pertumbuhan alga
seterusnya meningkatkan …………….. air.

3. Pencemaran bunyi

(a) Pencemaran bunyi ialah
………………………………………………………………………………………………....

(b) Nyatakan bentuk-bentuk pencemaran bunyi:
…………………………………………………………………………………………………

(c) Pendedahan kepada bunyi bising secara berterusan menyebabkan masalah kesihatan
berkaitan tekanan seperti :
(i) …………………………………………………………………………
(ii)…………………………………………………………………………
(iii)…………………………………………………………………………
(iv)…………………………………………………………………………

202

E LEDAKAN PERTUMBUHAN POPULASI MANUSIA
1 Ledakan pertumbuhan populasi ialah
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………

2 Oleh sebab pertumbuhan populasi bertambah dengan pesat, pengurangan sumber alam sekitar
juga berlaku dengan cepat, yang membawa kepada …………………………………….,
kehilangan ………………………………………. dan ………………………………….
kawasan hutan ditebang bagi menyediakan ……………………………, pembangunanan,
pertanian dan kemudahan kepada jumlah penduduk yang semakin meningkat.

3 Akibat daripada aktiviti ini, organisma terdedah kepada pelbagai ancaman seperti masalah
sumber air mentah dan ………………… , peningkatan pencemaran serta penyakit seterusnya
…………… kepelbagaian hidupan.

4 Permintaan ………dan sumber daripada penduduk setempat tidak dapat diuruskan
sepenuhnya dengan sumber alam sekitar yang ada di kawasan tersebut. Hal ini menyebabkan
pemindahan sumber dari lokasi yang jauh ke kawasan permintaan.

5 Selain itu, ………………………………………….. juga akan menimbulkan ancaman
pencemaran kepada alam sekitar.

6 Bagi mengatasi masalah ini, ………………………………………............. digunakan tetapi
akan menyebabkan peningkatan ………………………………………termasuk air terawat

203

10.2 PEMELIHARAAN, PEMULIHARAAN DAN PEMULIHAN EKOSISTEM

STANDARD PEMBELAJARAN TARIKH: ……………………

o _________________
Mendefinisi pemeliharaan ekosistem, pemuliharaan ekosistem dan
pemulihan ekosistem. F KF TF

o Mewajarkan keperluan pemeliharaan ekosistem, pemuliharaan ekosistem F KF TF
dan pemulihan ekosistem.

AKTIVITI 1: DEFINISI

[Buku Teks m/s 202-223]

1 (a) Suai padankan istilah berikut dengan penerangan masing-masing.

ISTILAH PENERANGAN

(i) PEMELIHARAAN Usaha-usaha bagi memperbaharu dan
EKOSISTEM memulihkan ekosistem semulajadi
yang merosot, rosak atau musnah
akibat aktiviti manusia.

(ii) PEMULIHARAAN Usaha melindungi komponen-
EKOSISTEM komponen dalam suatu ekosistem
supaya dapat mengekalkan keadaan
(iii) PEMULIHAN semulajadinya.
EKOSISTEM
Usaha membaik pulih sumber-sumber
alam sekitar seperti air, hutan, tenaga,
udara, mineral dan lain-lain yang telah
digunakan tanpa membiarkan sumber-
sumber itu pupus.

204

2 Keperluan Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem.

Isikan dengan perkataan Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan bagi setiap keperlun
berikut.

(a) Penanaman semula hutan dan penanaman tanaman tutup ……………………………
bumi bagi memastikan kesinambungan sumber alam untuk
generasi akan datang ……………………………
……………………………
(b) Mewartakan hutan simpan untuk mengekalkan keindahan ……………………………
semula jadi flora dan faunanya. …………………………….

(c )Strategi bagi memastikan komponen-komponen ekosistem
yang terancam dapat diselamatkan

(d) Hutan simpan dilindungi daripada sebarang aktiviti
pembangunan

(e)Terdapat 2 jenis strategi iaitu in situ dan ex situ

(f) 90 % daripada bahagian atas Hutan Simpan Belum belum …………………………….
diterokai dan menjadi tempat penyelidikan. …………………………..
…………………………..
(g) In situ mengekalkan spesies hidupan liar di habitat asalnya
seperti taman negara dan taman laut.

(h) Ex situ memelihara spesies hidupan liar di luar habitat
asalnya seperti zoo dan taman botani

10.3 AMALAN DALAM MELESTARIKAN ALAM SEKITAR

1. Apakah tujuan amalan yang menyumbang kelestarian alam sekitar?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

2. Nyatakan tiga amalan yang berkaitan dengan melestarikan alam sekitar.
(a) …………………………………………………………………………………………………
(b) …………………………………………………………………………………………………

(c) …………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………

205

3. Jelaskan amalan – amalan yang menyumbang kepada Kelestarian Alam.

(g) Pengangkutan (a) Konsep 5 R (b) Penjimatan
Mesra Alam Penggunaan
……………………… Tenaga
…………………………… ………………………
…………………………… ……………………… ……………………………
…………………………… ……………………… ……………………………
…………………………. ……………………………
…………………. ………………………….

(f) Penggunaan AMALAN (c) Pengurusan
Tenaga Alternatif Sisa Domestik
KELESTARIAN
yang Boleh dan Toksik
Diperbaharui ALAM
SEKITAR ……………………………
…………………………… ……………………………
…………………………… ……………………………
…………………………… ………………………….
………………………….

( e )Kawalan (d) Penjimatan
Biologi Penggunaan Air

…………………………… ……………………………
…………………………… ……………………………
…………………………… ……………………………
…………………………. ………………………….

206

AKTIVITI 2: STATUS SEKURITI MAKANAN DI MALAYSIA

1. Sekuriti makanan diterjemahkan sebagai
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

2. Lengkapkan empat komponen penting dalam sekuriti makanan dalam kotak berikut,

Komponen Sekuriti Makanan

A B CD

Keupayaan untuk Makanan Kemampuan untuk Setiap individu
mendapatkan mudah mendapatkan mempunyai akses
diperolehi nutrient yang
bekalan makakan bagi untuk
yang mencukupi menampung mencukupi melalui mendapatkan
dengan kualiti keperluan diet pemakanan, air
yang baik dalam bernutrisi yang bersih serta makanan
pasaran domestik pemprosesan dan berkhasiat yang
mahupun bekalan penyediaan mencukupi pada
makanan yang makanan
setiap masa
diimport

3. ………………….. merupakan elemen penting dalam menentukan status sekuriti makanan.
Makanan halal mesti dihasilkan dalam persekitaran yang ……………………dengan kaedah yang
menitikberatkan
………………………… dan ……………………………… dalam proses pembuatannya.

4. Halal merangkumi semua perkara bermula dari …………………… sehingga ke ke produk
…………….
makanan.

207

5. Panduan lain yang dilaksanakan bagi menentukan sekuriti makanan ialah
……………………………….., ……………………………. dan ……………………………

6. Kedua-dua panduan ini turut menekankan proses pembuatan makanan yang
……………………………., ……………, ………………….. dan ……………………… seperti
halal.

10.4 TEKNOLOGI HIJAU

1. Apakah definisi teknologi hijau?
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………

2. Teknologi hijau menjadi portfolio kementerian
……………………………………………………………
yang ditubuhkan pada ………………………………… yang mengambil kira kesan jangka
panjang dan jangka pendek sebarang ………………………………….. terhadap alam sekitar.

3. Dasar …………………………………………. menyatakan bahawa sebarang …………,
……………….
atau ……………… yang memenuhi kriteria dikategorikan sebagai teknologi hijau.

4. Nyatakan kriteria sesuatu produk, peralatan atau sistem untuk dikategorikan sebagai teknologi
hijau di dalam kotak di bawah.

(a)Meminimum (b) Mempunyai (c )……………
……………… tenaga dan
pembebasan gas sumber asli
alam sekitar ………………

yang rendah dan

sifar

(d) …………… (e)Menggalakka
digunakan dan
menyediakan n penggunaan
persekitaran
yang sihat dan sumber-sumber
lebih baik untuk
semua hidupan yang boleh
……………….

208

5. Dasar ………………………………….. yang dilancarkan pada ………………….menekankan

pertumbuhan ekonomi negara dan pembangunan mampan.
6. ……………………………………. hendaklah memenuhi keperluan masyarakat kini tanpa

mengabaikan keperluan generasi ………………
7. DTHN adalah berasaskan empat tonggak, iaitu ………………., …………………………,

……………..
dan ……………………..
8. Apabila sesebuah negara pesat membangun, ……………………….semakin meningkat.
9. Hal ini menyebabkan kadar ……………………….terhadap sesuatu keperlun juga meningkat.
10. ………………………………………………. yang tidak terancang seperti
…………………………. tidak terkawal, …………………………………. secara berleluasa,
……………………….gas karbon dioksida ke atmosfera, ………………………………sisa
pepejal dan sebagainya menyebabkan …………………………………
11. Jika perkara ini tidak diuruskan dengan baik, ………………………………manusia dan alam

sekitar akan terjejas.
12. ………………………………………. mendorong masyarakat mempraktikan amalan

melestarikan alam sekitar dan cara hidup yang lebih baik.

13. Lengkapkan dalam kotak berikut tentang amalan-amalan yang berkonsepkan teknologi hijau yang
dapat anda lakukan di sekolah dan di rumah untuk melestarikan alam sekitar.

AMALAN BERKONSEPKAN TEKNOLOGI HIJAU

AB C D E

Menghasilkan Mengitar semula Menghasilkan Menghasilkan
…………………… …………………. …………………….
Menghasilkan tepung daripada
…………………………………………. dan daripada (cecair ) daripada
……………………. …………………. sisa dapur untuk
daripada untuk dijadikan digunakan pada
untuk menghasilkan organik ………………….
……………………. sebagai bahan …………………….
sebagai
sebagai pembuatan Atau …………………..
…………………….
agen ……………………. ……………………. pertumbuhan
……………………. semula jadi sayur-sayuran

tanaman

209

APLIKASI SAINS SOSIAL UNTUK MENYELESAIKAN MASALAH DAN
CABARAN ALAM SEKITAR

1. Bidang ……………………………..menggunakan kaedah saintifik untuk mengkaji bidang
Kemanusiaan.

2. Salah satu cabang dalam bidang sains sosial ialah ……………………………….
3. Dalam Rancangan …………………………………. , penekanan terhadap

……………………………….
diperkenalkan dalam Sistem Pendidikan Malaysia.
4. Pendidikan Alam Sekitar bertujuan membentuk satu generasi penduduk yang sedar dan
mengambil berat terhadap keadaan ………………………… serta masalah-masalah alam
sekitar.
5. Lengkapkan objektif pendidikan alam sekitar seperti berikut,

(a) Meningkatkan (b) Memberikan ……………………..
……………………………………..
individu dan masyarakat terhadap kepada individu dan masyarakat tentang
keadaan ……………………………
dan masalahnya alam sekitar, masalah

serta ……………..dan tanggungjawab

setiap individu.

(c ) Memperoleh (d) Mengambil berat tentang alam sekitar
………………………………………. dan sanggup ……………………………
untuk menyelesaikan masalah alam dan ……………………………………..
sekitar
alam sekitar

210

6. …………………………..juga merupakan cabang dalam bidang sains sosial yang memainkan
peranan penting dalam menyelesaikan masalah dan cabaran alam sekitar melalui penggunaan
………………….., risalah , majalah, poster dan filem.

7. Pelbagai aktiviti yang dijalankan untuk menggalakkan orang ramai menjaga ……………………
8. Sebagai contohnya, kempen menggalakkan penduduk mengurangkan ……………………...,

kempen kesedaran untuk memelihara ………………., aktiviti …………………... secara besar-
besaran di kawasan perumahan, sekolah, taman rekreasi dan pantai serta pertandingan
…………………dan …………………………..taman di sekolah atau di halaman rumah.

211

LATIHAN (KERTAS 1)

1 Rajah 1 menunjukkan satu kejadian fenomena alam
Diagram 1 shows the occurrence of one natural phenomenon.

Rajah 1 / Diagram 1

Namakan fenomena alam berdasarkan rajah 1.
Name the natural phenomenon based on diagram 1.

A Pemanasan global B Hujan asid
Global warming Acid rain

C Kesan rumah hijau D Penipisan lapisan ozon
Green house effect Thinning ozone layer

212

2 Rajah 2 menunjukkan satu aktiviti manusia
Diagram 2 shows a human activity.

Rajah 2/ Diagram 2

Apakah impak kepada ekosistem?
What are the impacts on the eco system?

1 Kepupusan flora dan fauna 111 Suhu Bumi menurun
Extinction of flora and fauna The decereasing of Earth temperature

11 Hakisan tanah 1V Keseimbangan alam terganggu
Soil erosion The balane of nature is disturbed

A 1 dan 11 sahaja
1 and 11 only

B 1, 11 dan 111 sahaja
1, 11 and 111 only

C 1, 11 dan 1V sahaja
1 , 11 and 1v only

D 1, 11 , 111 dan 1V
1, 11 , 111 and 1V

213

3 Sekumpulan pelajar telah menjalankan eksperimen tentang tahap pencemaran air bagi sungai
X dan Y. Keputusan eksperimen telah direkodkan dalam jadual berikut.
A group of students carried out an experiment about the level of water pollution on rivers X
and Y. The result of experiment is recorded in the following table.

Sampel air sungai Masa larutan metelina biru luntur ( minit )
Samples of water river Time taken for methylene blue solution to decolourise(

X minutes )
Y 15
4

Apakah kesimpulan penyiasatan ini?
What conclusion can be made from this investigation?

A Sungai X lebih tercemar berbanding sungai Y
River X has more polluted than river Y

B Sungai Y lebih rendah BOD berbanding sungai X
River Y has lower BOD than river X

C Sungai X lebih rendah kandungan oksigen terlarut berbanding sungai Y
River X has lower oxygen content than river Y

D Sungai Y mengandungi lebih banyak bakteria berbanding sungai X.
River Y has contains more bacteria than river X

4 Antara berikut yang manakah tidak berkaitan dengan teknologi hijau?
Which of the following cannot be related to the green technology?

A Penggunaan kereta solar
The usage of solar car

B Menggalakkan pengedaran dokumen secara elektronik
Encourage the distribution of documents electronically

C Mempraktikkan penggunaan cahaya secara semula jadi
Practising the use of light naturally

D Mengamalkan penggunaan kereta persendirian ke tempat kerja
Adopt the use of a private car to work.

214

5 Antara berikut yang manakah bukan merupakan amalan melestarikan alam?
Which of the following is non practices in sustaining environment?
A

B
C
D

215

LATIHAN (KERTAS 2 BAHAGIAN B)

1 Rajah 1 menunjukkan satu fenomena alam.
. Diagram 1 shows a natural phenomenon.

Rajah 1 / Diagram 1
a. Namakan proses dalam kejadian alam di rajah 1.

Name the process in the occurrence of nature in diagram 1.

………………………………………………………………………………………………………

[1 Markah]

b. Jelaskan bagaimana proses yang kamu nyatakan di soalan 1(a) boleh berlaku.
Explain how the process that you mentioned in question 1(a) can occurred.

……………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………….

c. i [2 Markah]

Apakah yang akan berlaku kepada nilai BOD jika proses di rajah 1 berterusan berlaku?.
What will happen to the BOD value if the process in diagram 1 is continues ?
…………………………………………………………………………………………………

[1 Markah]

216

ii Berdasarkan Rajah 1, nyatakan dua bahan yang boleh meransang pertumbuhan alga dengan
pesat.
Based on the Diagram 1, state two substances that can stimulate the rapid growth of algae
1. ………………………………………………………………………………………..
2. …………………………………………………………………………………………
[2 Markah]

217

TEMA 3
PEWARISAN DAN TEKNOLOGI GENETIK

BAB 11
TINGKATAN 5

Pewarisan

218

BAB 11: PEWARISAN

11.1 PEWARISAN MONOHIBRID TARIKH: ……………………

_________________

STANDARD PEMBELAJARAN: F KF TF

• Menghuraikan maksud kacukan monohibrid.

• Menerangkan kacukan monohibrid berdasarkan eksperimen Mendel. F KF TF

• Membezakan istilah yang berhubung dengan pewarisan: F KF TF
(i) gen dan alel

(ii) ciri dan trait

(iii) fenotip dan genotip

(iv) alel dominan dan alel resesif

(v) trait dominan dan trait resesif

(vi) homozigot dan heterozigot

(vii) baka tulen dan hibrid

(viii) generasi induk dan generasi filial F KF TF
• Membina rajah kacukan pewarisan monohibrid.

• Menentukan nisbah genotip dan nisbah fenotip bagi generasi filial dalam F KF TF

kacukan monohibrid. F KF TF
• Memerihalkan Hukum Mendel I.

AKTIVITI 1: PEWARISAN MONOHIBRID [Buku Teks 230-231]

Isi tempat kosong pada ruangan yang disediakan.

1. Pewarisan monohibrid melibatkan _____________ dan ______________ yang dikawal
oleh _________________.

2. Bidang kajian tentang pewarisan dan variasi dikenali sebagai ______________________.
3. Orang pertama yang mengemukakan prinsip pewarisan secara saintifik ialah

_________________ dan juga dikenali sebagai pengasas kepada __________________.
4. Berdasarkan Eksperimen Mendel, ciri pada induk diturunkan kepada anak melalui

____________ dan _________________ dan faktor pewarisan yang menentukan sesuatu
ciri dikenali sebagai _________.

219

5. Tujuh ciri kacang pis, Pisum sativum yang dikaji di dalam Eksperimen Mendel:

Ciri Trait Resesif
Dominan

Bentuk biji benih
________________ ________________

Warna biji benih
_________________ ________________

Bentuk pod

_________________ ________________

Warna pod

_________________ _________________

Warna bunga

_________________ _________________

Kedudukan bunga
_________________ _________________

Ketinggian pokok _________________ _________________

220

6. Dalam ekseprimen pewarisan monohibrid, Mendel telah menggunakan pokok kacang pis
berbaka tulen yang dihasilkan melalui ______________________ dan mempunyai trait
______________ dengan _____________ .

7. Menurut Prinsip Kedominanan, faktor pewarisan yang _______________________ akan
menindas kesan faktor pewarisan __________________.

8. Berdasarkan rajah kacukan monohibrid oleh Mendel,

Mendel mengacukkan pokok kacang
pis baka ______________ dengan
kacang pis baka _______________.
Hasil kacukan dua induk
menghasilkan generasi F1 yang
terdiri daripada tumbuhan
__________________.
Trait tinggi (T) bersifat
____________ manakala trait rendah
(t) bersifat _______________.

Mendel mengacukkan generasi F1
secara pendebungaan
_________________.

Nisbah generasi F2 ialah __________
untuk tumbuhan ________ terhadap
tumbuhan ______________.

221

AKTIVITI 2: ISTILAH YANG BERHUBUNG DENGAN PEWARISAN
[Buku Teks 232-233]

1. Padankan istilah dengan pernyataan yang betul.

Istilah Maksud
Gen • • Komposisi gen suatu organisma

Alel • • Bentuk alternatif gen bagi trait tertentu

Ciri • • Variasi bagi ciri tertentu
Trait •
Fenotip • • Unit asas perwarisan yang terdiri daripada
segmen DNA

• Ciri yang ditunjukkan atau dipamerkan

Genotip • • Faktor yang diwariskan

3. Labelkan rajah dibawah.

222

3. Isi pernyataan dibawah dengan menggunakan istilah-istilah yang diberikan.

alel dominan baka tulen alel resesif heterozigot generasi filial
homozigot trait dominan trait resesif hibrid generasi induk

a. ________________ merupakan alel yang sentiasa menunjukkan traitnya apabila
hadir dan menutup atau menindas kesan alel resesif.

b. ________________ merupakan alel yang menunjukkan traitnya apabila kedua-dua alel
ialah alel resesif.

c. ___________________ akan ditunjukkan apabila kedua-dua alel dominan berpasangan
atau satu alel dominan berpasangan dengan satu alel resesif.

d. ___________________ akan dipamerkan jika alel resesif berpasangan dengan alel
resesif.

e. ___________________ialah apabila kedua-dua alel di lokus pasangan kromosom
homolog adalah sama.

f. ________________ ialah apabila alel di lokus pasangan kromosom homolog adalah
berbeza.

g. ________________ ialah generasi pertama yang melibatkan dua individu yang
dikacukkan bagi meramalkan atau menganalisis genotip anak yang dihasilkan.

h. _______________ ialah generasi yang terhasil daripada kacukan berturut-turut dari satu
generasi induk yang mempunyai baka tulen.

i. ____________________ bermaksud individu tersebut membawa dua alel yang sama
untuk trait tersebut.

j. _____________________ ialah hasil kacukan dua varieti berbaka tulen.

223

AKTIVITI 3: RAJAH SKEMA KACUKAN MONOHIBRID BAGI CIRI WARNA
BUNGA
[Buku Teks 234-235]

Diberi bunga ungu dan bunga putih, alel untuk trait bunga berwarna ungu adalah dominan (B)

berbanding bunga trait berwarna putih yang resesif (b). Petunjuk :

Apakah kebarangkalian genotip dan fenotip anak? B mewakili alel dominan bagi trait ungu

b mewakili alel resesif bagi trait putih

Kacukan generasi induk

Fenotip induk Ungu Putih
Genotip induk

Meiosis

Gamet

Persenyawaan Ungu X Ungu
Genotip F1
Fenotip F1

Kacukan generasi F1
Fenotip F1
Genotip F1

Meiosis

Gamet

Persenyawaan

Genotip F2
Fenotip F2

Nisbah
Fenotip F2

224

Segi empat Punnett juga boleh digunakan untuk meramal nisbah dan kebarangkalian genotip
dan fenotip anak F2.

Gamet ♀ ♂ B b
B
b

AKTIVITI 4: HUKUM MENDEL I (HUKUM SEGREGASI) [Buku Teks 237]
Lengkapkan peta buih Hukum Mendel I dibawah:

HUKUM
MENDEL I

225

BAB 11: PEWARISAN

11.2 PEWARISAN DIHIBRID TARIKH: ……………………

_________________

STANDARD PEMBELAJARAN: F KF TF

• Menghuraikan maksud pewarisan kacukan dihibrid.

• Menerangkan kacukan dihibrid berdasarkan eksperimen Mendel. F KF TF

• Membina rajah kacukan pewarisan dihibrid. F KF TF
• Menentukan nisbah genotip dan nisbah fenotip bagi generasi filial dalam F KF TF
F KF TF
kacukan dihibrid.
• Memerihalkan Hukum Mendel I

AKTIVITI 1: PEWARISAN DIHIBRID [Buku Teks 238-239]

Isi tempat kosong pada ruangan yang disediakan.

1. Pewarisan dihibrid melibatkan _____________ dimana setiap satu ciri dikawal oleh
________________________________.

2. Menurut Hukum Mendel II atau Hukum Pengaturan Bebas, semasa pembentukan
_______________________________________________________________________.

3. Lengkapkan rajah skema kacukan bagi kacang pis berbiji benih bulat dikacukkan dengan
kacang pis berbiji benih berkedut dan berwarna hijau.

Petunjuk :
B: alel dominan bagi biji benih bulat
b: alel resesif bagi biji benih berkedut
K: alel dominan bagi biji benih berwarna kuning
k: alel resesif bagi biji benih berwarna hijau

226

Kacukan generasi induk

Fenotip induk (P) Biji benih bulat Biji benih berkedut
Genotip induk berwarna kuning berwarna hijau

Meiosis

Gamet

Persenyawaan Biji benih bulat Biji benih bulat
Genotip F1 berwarna kuning berwarna kuning
Fenotip F1

Kacukan generasi F1
Fenotip F1
Genotip F1

Meiosis
Gamet

Persenyawaan gamet atau kacukan gamet boleh ditunjukkan melalui Segi

Empat Punnett.

Gamet ♂ BK bK
Gamet♀

Nisbah fenotip Bk
generasi F2:

bk

227

BAB 11: PEWARISAN

11.3 GEN DAN ALEL TARIKH: ……………………

STANDARD PEMBELAJARAN: _________________
F KF TF
• Menghuraikan maksud lokus.

• Menghubung kait alel dan lokus dengan gen pada kromosom. F KF TF

AKTIVITI 1: GEN DAN ALEL [Buku Teks 240]

Labelkan istilah berikut pada rajah yang ditunjukkan dibawah:

• alel • homozigot dominan • homozigot resesif
• sentromer • heterozigot • pasangan kromosom

homolog

228

BAB 11: PEWARISAN

11.4 PEWARISAN MANUSIA TARIKH: ……………………

_________________

STANDARD PEMBELAJARAN: F KF TF

• Mengenal pasti jenis kromosom manusia:

(i) autosom

(ii) kromosom seks F KF TF
• Menganalisis dan menghuraikan kariotip manusia. F KF TF
• Memadankan kromosom paternal dan kromosom maternal dalam

lukisan / mikrograf kromosom manusia untuk membina kariotip lengkap

sesorang individu. F KF TF
• Memerihalkan Hukum Mendel dengan pewarisan manusia.

• Menganalisis pewarisan manusia dengan membina rajah kacukan pewarisan. F KF TF

• Menganalisis pewarisan manusia dengan mengkaji pedigri keluarga. F KF TF

AKTIVITI 1: JENIS KROMOSOM MANUSIA [Buku Teks 242-243]

Lengkapkan pernyataan dan jadual dibawah.

1. Terdapat dua jenis kromosom dalam manusia iaitu___________________ dan

______________.

2. Sel soma manusia mempunyai _________________ dan ______________.

3. Perbandingan di antara autosom dan kromosom seks:

Jenis kromosom Autosom Kromosom seks

Ciri-ciri

Fungsi

Contoh

4. Kariotip ialah____________________________________________________________.

229

5. Lengkapkan kariotip dibawah dengan menampal kromosom yang dikepilkan pada halaman
belakang .

230

AKTIVITI 2: PENYAKIT GENETIK

[Buku Teks 243-244]

Perubahan bilangan kromosom disebabkan kegagalan kromosom homolog berpisah semasa
anafasa I atau kromatid kembar gagal terpisah semasa anafasa II. Peristiwa ini dikenali sebagai
tak disjungsi. Apabila tak disjungsi berlaku dalam gamet manusia, sperma atau ovum boleh
mempunyai bilangan kromosom yang kurang daripada 23 atau lebih daripada 23.

Apabila persenyawaan berlaku, zigot yang terhasil mempunyai kromosom tidak normal iaitu 45
atau 47 kromosom.

Kenal pasti penyakit genetik yang disebabkan oleh tak disjungsi kromosom berdasarkan susunan
kariotipnya.

Nama Susunan Kromosom Ciri Penyakit
Penyakit

231

Nama Susunan Kromosom Ciri Penyakit
Penyakit

AKTIVITI 3: PEWARISAN MANUSIA

[Buku Teks 244-247]

Tuliskan ‘BETUL’ bagi pernyataan yang benar dan ‘SALAH’ bagi pernyataan yang tidak benar.

Kumpulan darah

(a) Terdapat empat kumpulan darah iaitu kumpulan darah A, B, AB dan O.

(b) Pewarisan kumpulan darah adalah mengikut Hukum Mendel.
(c) Alel IA dan IO adalah kodominan antara satu sama lain.

(d) Kumpulan darah dikawal oleh satu gen yang terdiri daripada tiga alel
berlainan pada satu lokus.

(e) Genotip bagi fenotip kumpulan darah B ialah IBIB sahaja.

Faktor Rhesus (Rh)

(a) Terdapat tiga jenis antigen pada permukaan membran sel darah manusia iaitu,
antigen A, antigen B dan antigen D.

(b) Rhesus positif (Rh+) ialah individu yang mempunyai faktor Rhesus, manakala
Rhesus negatif (Rh-) ialah individu yang tidak mempunyai faktor Rhesus.

(c) Alel Rh- adalah dominan, manakala alel Rh+ bersifat resesif.

(d) Fenotip anak Rhesus positif terhasil apabila individu homozigot dominan
berkahwin dengan individu homozigot resesif.

(e) Pewarisan faktor Rhesis daripada ibu bapa kepada anak tidak mengikut
Hukum Mendel.

232

Talasemia

(a) Talasemia merupakan mutasi gen yang berlaku pada kromosom sex.

(b) Talasemia menyebabkan pembentukan hemoglobin yang abnormal dan saiz
sel darah merah yang lebih kecil dan pucat.

(c) Simptom pesakit talasemia ialah kelihatan pucat, sesak nafas dan mudah
pitam.

(d) Individu menjadi talasemia major apabila mewarisi kedua-dua alel resesif
talasemia.

(e) Pembawa talasemia mempunyai alel resesif dan mempunyai tanda-tanda
anemia.

AKTIVITI 4: PENENTUAN JANTINA

Lengkapkan rajah skema dibawah bagi menentukan jantina anak. [Buku Teks 247]
Ibu
Induk : Bapa

:

:

:
:

Genotip Anak :

Fenotip Anak : 1 :1
Nisbah fenotip :

233

AKTIVITI 5: CIRI SEKS TERAKAI [Buku Teks 247-249]

Isi tempat kosong.

1. Gen-gen yang mengawal ciri tertentu pada kromosom seks tetapi tidak terlibat dalam

penentuan ciri seks dikenali sebagai __________________________.

2. Contoh gen terangkai pada kromosom X ialah _____________ dan ________________.

3. Kromosom Y adalah lebih ___________ daripada kromosom X kerana ______________
______________________. Maka, mana-mana trait alel dominan mahupun alel resesif
pada kromosom _____ akan ditunjukkan.

4. Buta warna ialah keadaan sesesorang yang tidak dapat __________ yang tertentu
disebabkan _________________ pada kromosom ____ .

5. _______________ merupakan keadaan darah tidak dapat membeku secara normal
disebabkan kekurangan _______________.

6. ____________ hanya akan mendapat hemofilia apabila terdapat ______ alel resesif pada
____________ kromosom X.

234

AKTIVITI 6: KEBOLEHAN MENGGULUNG LIDAH DAN BENTUK
LEKAPAN CUPING TELINGA

[Buku Teks 247-249]
Tanda ( / ) bagi trait dominan pada rajah yang ditunjukkan.
(a) (b)

(c) (d)

235

AKTIVITI 7: PEDIGRI KELUARGA

[Buku Teks 250]
Pedigri atau salasiah keluarga digunakan untuk menyiasat pewarisan ciri manusia. Ia merupakan satu carta
aliran beberapa generasi untuk menunjukkan perhubungan keturunan dan pewarisan ciri yang dikaji
daripada nenek moyang sepunya kepada individu-individu dalam generasi semasa. Ia digunakan bagi
meramal tentang pewarisan gen.
Lukiskan satu contoh pedigri keluarga pewarisan penyakit.

236

237

LATIHAN KERTAS 1

Jawab semua soalan dibawah.

Bahagian A

1 Dalam tumbuhan, bunga putih dikawal oleh sepasang alel resesif. Sebatang pokok
dengan bunga putih dikacukkan dengan sebatang pokok heterozigot dengan bunga ungu.
Apakah kebarangkalian menghasilkan anak dengan bunga ungu?
In plants, white flowers are controlled by a pair of recessive alleles. A plant with white
flowers is interbreed with a heterozygous plant with purple flowers.
What is the probability of producing a child with purple flowers?

A 0.25 C 0.75
B 0.50 D 1.00

2 Apakah kumpulan darah seorang individu yang mempunyai genotip IBIO?
What is the blood group of an individual with the IBIO genotype?

AA CB
B AB DO

3 Rajah 1 menunjukkan kariotip seorang individu.
Diagram 1 shows a karyotype an individual.

Rajah 1
Diagram 1

Antara yang berikut, yang manakah menunjukan bilangan kromosom dalam gamet yang
dihasilkan oleh individu tersebut?
Which of the following shows the number of chromosomes in the gamete produced by
that individual?

A 22 + Y C 44 + X
B 22 + XY D 44 + XY

238

4 Apakah yang menyebabkan penyakit hemofilia?
What causes hemophilia?

A Pengurangan bilangan kromosom
Decrease number of chromosome

B Kekurangan ferum dalam gizi
Iron deficiency in nutrition

C Kehilangan darah semasa haid
Blood loss during menstruation

D Perubahan struktur gen
Changes in gene structure

5 Rajah 2 meunjukkan rajah skema pewarisan bagi satu penyakit genetic.
Diagram 2 shows a schematic diagram of genetic disease inheritance.

Rajah 2
Diagram 2

Antara yang berikut, yang manakah ciri kanak-kanak tersebut?
Which of the following is a characteristic of the child?

A Kulit sensitif terhadap cahaya matahari
Skin is sensitive to sunlight

B Mata dan kulit berwarna merah jambu
Eyes and skin are pink

C Proses penuaan yang cepat
Rapid aging process

D Leher yang pendek dan bermata sepet
Short neck and slanted eyes

239

LATIHAN KERTAS 2

Jawab soalan dibawah.

1. Rajah 1.1 menunjukkan pewarisan warna badan dan saiz sayap dalam Drosophilla sp di antara
dua baka tulen A dan B.
G mewakili alel dominan bagi badan kelabu sementara g mewakili alel resesif bagi badan hitam.
N mewakili alel dominan bagi sayap normal sementara n mewakili alel resesif bagi sayap
pendek.
Diagram 1.1 shows the inheritance of colour body and size of wing in Drosophilla sp. Between
pure breeding A and B.
G represents the dominant allele for grey body while g represents the recessive allele for black
body.
N represents the dominant allele for normal wing while n represent the recessive allele for short
wing.
AB

Induk (P) X
Parent (P)

Generasi F1 C
F1 generation X

Generasi F2 DE F G

F2 generation

Rajah 1.1
Diagram 1.1

(a) Nyatakan genotip bagi A dan C
State the genotype of A and C.

Genotip A : ……………………………………………………
Genotype A

Genotip C : ……………………………………………………
Genotype C [2 Markah]

240

(b) Nyatakan mengapa pewarisan di atas adalah dihibrid?
State why the above inheritance is dihybrid?

………………………………………………………………….…………………………
[1 Markah]

(c) Dengan menggunakan segi empat Punnett, lukis rajah skema pewarisan hasil kacukan di
antara C dan B untuk menunjukkan nisbah antara D, E, F dan G
By using Punnett Square, draw a schematic diagram of inheritance between the
crossing of C and B to show ratio D, E, F and G.

Induk CXB
Parent

[5 markah]

(d) Nyatakan Hukum Mendel Kedua.
State Mendel Second Law.

………………………………………………………………….…………………………

………………………………………………………………….…………………………

………………………………………………………………….…………………………

[2 markah]

(e) Terangkan mengapa pewarisan kumpulan darah tidak mengikut Hukum Mendel?
Explain why inheritance of blood group does not obey Mendel’s Law?

………………………………………………………………….…………………………

………………………………………………………………….…………………………

………………………………………………………………….…………………………
[2 markah]

241

TEMA 3
PEWARISAN DAN TEKNOLOGI GENETIK

BAB 12
TINGKATAN 5

Variasi

242

BAB 12: VARIASI

12.1 JENIS DAN FAKTOR VARIASI TARIKH: ……………………

_________________

STANDARD PEMBELAJARAN: F KF TF
F KF TF
• Menghuraikan maksud variasi.
• Mewajarkan keperluan variasi untuk kemandirian spesies.

• Membanding dan membezakan antara variasi selanjar dengan variasi F KF TF
tak selanjar.

• Menghubung kait punca variasi dengan jenis variasi F KF TF

• Memerihalkan variasi yang berpunca daripada interaksi antara faktor F KF TF
genetik dengan faktor persekitaran.

AKTIVITI 1: DEFINISI VARIASI DAN JENIS VARIASI [Buku Teks 256-260]

1. Maksud variasi: ......................................... dalam organisma daripada populasi atau spesies yang
……….

2. Keperluan variasi:
a) Dapat menjamin ……………………………….. apabila keadaan di persekitaran …….

b) Membolehkan alam semula jadi ........................................................... agar dapat diteruskan

dan menyingkirkan sifat yang tidak bersesuaian.
c) Membenarkan ………………………………. antara spesies untuk membentuk

………………………

3. Terdapat dua jenis variasi iaitu variasi selanjar dan variasi tidak selanjar.

- Lakarkan bentuk graf untuk setiap jenis variasi berikut.

- Lengkapkan jadual di bawah untuk menunujukkan perbandingan antara variasi selanjar

dengan variasi tak selanjar

Variasi Selanjar Variasi Tak Selanjar

Graf berbentuk taburan normal Graf berbentuk taburan diskrit

243

Ciri-ciri dikawal oleh Cirinya dikawal oleh
…………………….. …………………………........

……….. menunjukkan perbezaan yang Menunjukkan perbezaan yang …….. pada

ketara pada variasi yang terhasil. variasi yang terhasil

(Terdapat ………………………………..) Dipengaruhi oleh ……………………..
sahaja. (Tidak dipengaruhi oleh faktor
Dipengaruhi oleh ………………….. dan persekitaran)
………………………… Berbentuk ………………………. kerana trait
bagi cirinya adalah sama ada hadir atau tidak
Berbentuk …………………………. hadir
kerana terdapat ciri yang Contoh: jenis cap ibu jari, kebolehupayaan
…………………………….. guling lidah, kumpulan darah manusia
Contoh: ketinggian, berat badan, warna
kulit

AKTIVITI 2: PUNCA VARIASI [Buku Teks 261-265]

- Kelaskan faktor-faktor berikut kepada punca variasi yang betul.
Penyusunan bebas kromosom, Cahaya, pH, Mutasi, Pindah silang, Suhu, Persenyawaan rawak

Punca variasi

Variasi selanjar Variasi tak selanjar
Faktor persekitaran Faktor genetik

244

1. Faktor genetik: Pertukaran segmen kromatid berlaku
(a) Pindah silang melibatkan ……………………………
menghasilkan kromosom baru yang
……………………. berlaku di terbentuk mangandungi gen yang
kiasmaantara ……………………
……. pada kromosom homolog berbeza di mana penggabungan
semasa semula
peringkat …………………………. menghasilkan ……………………
…………………………..

(b) Penyusunan Bebas Kromosom

- Semasa peringkat ……………………………………. meiosis, pasangan kromosom homolog
………………………………………. pada ……………………………. bagi satu sel diploid.

- Pada akhir meiosis, terdapat pelbagai gamet dengan kombinasi kromosom paternal dan
maternal yang berbeza dan menyebabkan kandungan genetik dalam setiap gamet juga
……………...

245

(c) Persenyawaan rawak

- …………………………. antara sperma dengan oosit sekunder yang melibatkan
penggabungan bahan genetik yang berbeza dalam nukleus berlaku secara ……….

- Ini menyebabkan ………………………. yang terhasil selepas persenyawaan akan
mempunyai ……………………………………………………….

(d) Mutasi
- Mutasi ialah …………………………………… yang berlaku secara ………………………

pada gen atau kromosom yang akan mewujudkan …………………………………………….

2. Faktor persekitaran:
(a) pH

Pokok Hydrangea sp. menghasilkan bunga
berwarna …………. sekiranya tumbuh dalam keadaan

tanah beralkali tetapi menghasilkan bunga
berwarna ………………. dalam keadaan tanah berasid.

(b) Suhu

- Kucing siam mempunyai gen yang menghasilkan
………………………. bagi warna bulu yang hanya
berfungsi pada suhu yang kurang daripada suhu badan.

- Bahagian badan kucing siam yang bersuhu lebih rendah
seperti telinga, muka, ekor serta tapak kaki akan
mempunyai warna gelap.

246

(c) Cahaya
- Orang yang selalu terdedah kepada cahaya matahari dalam jangka masa yang panjang
lazimnya mempunyai tona kulit yang lebih ……………………………….

3. Interaksi antara Faktor Genetik dengan Faktor Persekitaran
- Ciri-ciri yang diwarisi daripada induk (Faktor genetik) seperti ketinggian, kepintaran dan
warna kulit amat dipengaruhi oleh faktor persekitaran.
- Sebagai contoh, kes tentang anak kembar seiras

Selepas 18
tahun

(a) Duan orang kembar seiras ini mempunyai genotip obesiti yang …………………….. kerana
berasal daripada embrio yang sama.

(b) Mereka berpisah sejak kecil lagi. Seorang mengamalkan diet rendah lemak dan suka
menjalankan aktiviti fizikal membolehkannya memiliki berat badan yang ………….
manakala seorang mengamalkan diet tinggi lemak dan tidak suka menjalankan aktiviti fizikal
menyebabkannya mengalami ……………………………… selepas 18 tahun.

(c) Maka, ………………………………., ……………………….. yang dijalankan dan faktor
persekitaran yang berbeza sewaktu membesar menghasilkan
…………………………………………...

247

12.2 VARIASI DALAM MANUSIA TARIKH: ……………………

_________________

STANDARD PEMBELAJARAN:

• Menghubung kait jenis variasi dengan pewarisan manusia. F KF TF

AKTIVITI 1: HUBUNG KAIT JENIS VARIASI DENGAN PEWARISAN

MANUSIA [Buku Teks 266]

1. Trait dalam manusia dikawal oleh ………………………, sama ada alel dominan atau alel resesif.
2. Trait …………………….. ditunjukkan apabila kedua-dua alel dominan berpasangan atau satu

alel dominan berpasangan dengan satu alel resesif.
3. Trait …………………………….. dipamerkan jika alel resesif berpasangan dengan alel resesif.

Ciri dalam manusia Trait yang diwarisi
Kebolehan menggulung lidah
Dominan Resesif
………………………… Tidak boleh menggulung

lidah

Kehadiran lesung pipit Ada lesung pipit ……………………….

Lekapan cuping telinga ………………………. Cuping telinga melekap
……………………….

Ketinggian Tinggi ………………………
Jenis rambut ……………………….
Kecenderungan penggunaan tangan Rambut lurus
Tidak kidal (menggunakan ……………

tangan kanan) (menggunakan tangan kiri)

248

12.3 MUTASI TARIKH: ……………………

_________________

STANDARD PEMBELAJARAN: F KF TF
F KF TF
• Menghuraikan maksud mutagen, mutase gen dan mutase kromosom
• Memerihalkan jenis mutagen

• Menghuraikan jenis mutasi dengan contoh F KF TF

• Menghubung kait mutasi sel soma dan sel gamet dengan variasi F KF TF

AKTIVITI 1: JENIS MUTAGEN [Buku Teks 269]

1. Mutasi ialah perubahan secara spontan dan rawak pada kandungan genetik, iaitu DNA dalam sel
organisma.

2. Mutagen ialah bahan yang dapat ………………………………. atau meninggikan kadar mutasi
pada ……………………………………………..

- Kelaskan jenis mutagen di bawah

Bahan karsinogen(asap rokok), Bahan pengawet, Bakteria, Sinar pengionan (sinar-X, sinar
alfa, sinar beta, sinar gama), Sinar ultraungu, Virus, Formaldehid, Benzena

Agen biologi JENIS Agen kimia
MUTAGEN

Agen fizikal

249

AKTIVITI 2: JENIS MUTASI: MUTASI GEN [Buku Teks 269-270]

1. Mutasi gen terjadi jika terdapat perubahan dalam ……………………….. dalam sesuatu gen.
2. Mutasi gen juga dikenali sebagai ……………………………...

- Mutasi gen mengubah ………….. yang
digunakan bagi sintesis asid amino.

- Ini menyebabkan struktur protein yang
dihasilkan berubah dan protein baharu yang
disintesis …………………………………..

3. Terdapat 3 jenis mutasi gen. Contoh penyakit
Sistik fibrosis (cystic fibrosis)
Jenis mutasi gen
……………………………….

250