การจ้างกอ่ สร้าง
การทาสญั ญา
และการบรหิ ารสญั ญา
(ปรับปรุงครั้งท่ี 2)
อธิวฒั น์ โยอาศรี
❑ การเตรยี มการจ้างก่อสร้าง
❑ การจดั ทาราคากลาง
❑ การดาเนนิ การจา้ งก่อสรา้ งแต่ละวธิ ี
❑ การทาสญั ญา
❑ การบริหารสัญญา
❑ กรณศี ึกษา
❑ แบบฟอร์ม ตวั อยา่ งเอกสาร
คู่มอื เล่มนีเ้ หมาะสาหรับ อธิวฒั น์ โยอาศรี
เจา้ หนา้ ท่ีพสั ดุ หรือผไู้ ด้รบั มอบหมาบยธใ.หบป้ .ฏ(ิบกัตางิราบนญั ดา้ ชนี)พนัส.ดบุ . บธ.ม.
และผ้สู นใจทั่วไปของหน่วยงานภาครัฐ
W63-01-001
คู่มอื การจ้างก่อสร้าง การทำสญั ญา และการบรหิ ารสญั ญา
เกีย่ วกบั ผจู้ ดั ทำ
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
นกั วิชาการพสั ดุชำนาญการพิเศษ
ทำหนา้ ที่ ผู้อำนวยการส่วนพัฒนาระบบพสั ดุ
กองพสั ดุ กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ประวตั ิการศกึ ษา
ประถมศกึ ษา โรงเรยี นบ้านหินฮาวลำวังชู ต.ขามปอ้ ม อ.เปอื ยน้อย จ.ขอนแกน่
มธั ยมศกึ ษาตน้ โรงเรยี นเปือยน้อยศกึ ษา (สาขา) อ.เปอื ยนอ้ ย จ.ขอนแกน่
ปจั จบุ นั โรงเรียนกู่ทองพทิ ยาลัย อ.เปือยน้อย จ.ขอนแกน่
ประกาศนยี บตั รวชิ าชีพ (ปวช.) วิทยาลยั อาชวี ศกึ ษามหาสารคาม
ประกาศนียบตั รวิชาชพี ช้ันสูง (ปวส.) วทิ ยาลยั เทคนิคกาฬสินธ์ุ
ปริญญาตรี ⬧ บรหิ ารธรุ กจิ บณั ฑิต (การบัญช)ี มหาวทิ ยาลยั มหาสารคาม
⬧ นิติศาสตรบ์ ัณฑติ มหาวิทยาลยั สุโขทัยธรรมาธริ าช
ปริญญาโท บรหิ ารธุรกจิ มหาบณั ฑติ มหาวทิ ยาลยั รามคำแหง
เกียรติประวตั ิ
• รางวลั ขา้ ราชการพลเรอื นดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2550
• รางวัล “เพชรพสั ด”ุ ประจำปี พ.ศ. 2562 จากสมาคมนกั บรหิ ารพสั ดแุ หง่ ประเทศไทย
การอบรม
• หลกั สตู รนักบริหารการพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ ระดบั กลาง
• หลกั สูตรมาตรฐานวิชาชีพด้านการจัดซอ้ื จดั จ้างและการบรหิ ารพสั ดุภาครฐั
(Certificate in Public Procurement - CPP)
หน้าที่พเิ ศษ
• คณะกรรมการบริหารสถานศกึ ษาข้ันพน้ื ฐาน โรงเรียนกู่ทองพิทยาลัย ตำบลขามปอ้ ม
อำเภอเปือยน้อย จงั หวัดขอนแกน่
ประสบการณท์ ำงาน
• วทิ ยากรอบรมเกยี่ วกับกฎหมาย ระเบียบ และแนวทางปฏบิ ตั เิ กย่ี วกบั การจัดซ้ือจดั จา้ งและ
การบริหารพสั ดุภาครัฐ ให้กับส่วนราชการ รัฐวิสาหกจิ องคก์ ารมหาชน และหนว่ ยงานเอกชน
• คณะกรรมการบริหารสมาคมนกั บรหิ ารพสั ดุแหง่ ประเทศไทย
• อนุกรรมการจดั การประชมุ สัมมนาทางวิชาการ สมาคมนกั บริหารพสั ดุแห่งประเทศไทย
พมิ พ์ : มกราคม 2563
ประสบการณบ์ รรยาย • หลักสูตร การบริหารพัสดุภายใต้ พระราชบัญญัติการ
จัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ของ
• หลักสูตร โครงการเสริมสร้างศักยภาพเครือข่ายการพัสดุ สำนักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษา สำนักงานเขต
ด้ าน ก ารป้ อ งกั น ก ารทุ จ ริ ต แ ล ะ ป ระพ ฤ ติ มิ ช อ บ ข อ ง พ้ืนทีก่ ารศึกษามัธยมศึกษา สงั กัดสำนักงานคณะกรรมการ
สำนักงานปลดั กระทรวงแรงงาน การศึกษาขนั้ พน้ื ฐาน
• หลักสูตร การพัฒนาศักยภาพบุคลากรด้านการเงินการคลัง • หลักสูตร การจัดทำข้อกำหนดขอบเขตของงาน (Term of
ของสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด สำนักงานปลัดกระทรวง Reference : TOR) ราคากลาง (ราคาอ้างอิง) ของสำนักงาน
อุตสาหกรรม ปลดั กระทรวงการท่องเทยี่ วและกีฬา
• หลักสูตร พระราชบัญญัติการจัดซื้อและจัดจ้างและการ • หลักสูตร โครงการสัมมนานักบริหารการเงินและพัสดุ
บริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ขององค์การพิพิธภัณฑ์ ของสำนกั งาน ป.ป.ช.
วิทยาศาสตรแ์ หง่ ชาติ
• หลักสูตร การจัดซื้อจัดจ้างงบลงทุน (ครุภัณฑ์ และ
• หลักสูตรกระบวนการจัดซือ้ จัดจ้างตามระเบียบกระทรวงการคลัง ส่ิงก่อสร้าง) ของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบรการบริหารบริหารพัสดุ แหง่ ประเทศไทย (วว.)
ภาครัฐฉบับใหม่ และการบันทึกข้อมูลในระบบ e-gp”
ของศูนยบ์ รกิ ารวิชาการ มหาวิทยาลยั ศรีนครนิ ทรวโิ รฒ • หลักสูตร การเพิ่มประสิทธิภาพงานด้านพัสดุ และการ
เตรียมความพร้อมการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยวิธีการทาง
• หลักสูตร พระราชบัญญัติการจัดซ้ือและจัดจ้างและการ อเิ ล็กทรอนิกส์ (e-GP) ของการประปาสว่ นภมู ิภาค
บริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 กับการจัดซ้ือจัดจ้างด้วย
ระบบอิเล็กทรอนิกส์ ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราช • หลักสูตร การเสริมสร้างประสิทธิภาพเจ้าหน้ าท่ี
มงคลธญั บุรี ผู้ ป ฏิ บั ติ งาน ด้ าน การจั ดซื้ อจั ดจ้ าง เพ่ื อรองรั บ
พระราชบัญญัติการจัดซ้ือจัดจ้างและการบริหารพัสดุ
• หลักสูตร แนวทางปฏิบัติการบริหารพัสดุ ตามพระราชบัญญัติ ภาครฐั พ.ศ. 2560
การจัดซอื้ จัดจ้างและการบรหิ ารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ของ
สำนักงานสาธารณสขุ จังหวัดสตลู • หลักสูตร ร่าง พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุ
ภาครัฐ และระบบการเงินการคลังด้วยวิธีการทาง
• หลักสูตร การเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารงานด้านการเงิน อิเล็กทรอนกิ ส์” ของกรมแพทย์ทหารเรอื
การคลัง ตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการ
บริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ของสมาคมสาธารณสขุ แห่ง • หลักสูตร การปฏิบัติงานด้านการจัดซ้ือจัดจ้าง ตาม พ.ร.บ.
ประเทศไทย การจัดซ้ือจัดจา้ งและการบริหารพัสดภุ าครัฐ” ของ กองทุน
พฒั นาส่อื ปลอดภยั และสรา้ งสรรค์
• หลักสูตร กระบวนการจัดซ้ือจัดจ้างตามระเบี ยบ
กระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหาร • หลักสูตร เทคนิคการบริหารพัสดุข้ันสูง ของมหาวิทยาลัย
พัสดภุ าครัฐฉบับใหม่ และการบันทึกข้อมูลในระบบ e-GP” วลยั ลกั ษณ์
ของสำนกั งานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
• หลักสูตร แนวทางการปฏิบัติเก่ียวกับการจัดซอื้ จัดจ้างและ
• หลักสูตร กระบวนการจัดซ้ือจัดจ้างของสถานธนานุบาล การบริหารพัสดุ จัดโดย
กรุงเทพมหานครตามพระราชบัญญัติการจัดซอ้ื จัดจ้างและ o ศนู ยบ์ ริการวิชาการ มหาวิทยาลยั ศรนี รนิ ทรวิโรฒ
การบริหารพสั ดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 o มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลลา้ นนา เชียงราย
o มหาวทิ ยาลยั อุบลราชธานี
• หลักสูตร การบริหารงานพัสดุ วิทยาเขตขอนแก่น ของ o มหาวิทยาลยั ขอนแกน่
มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลอสี าน วทิ ยาเขตขอนแกน่ o มหาวิทยาลยั มหาสารคาม
• หลักสูตร การเสริมสร้างสมรรถนะด้านคลัง พัสดุ และการ • หลักสูตร แนวทางการปฏิบัติเก่ียวกับการจัดซื้อจัดจ้างและ
บริหารงานบุคคล ของสถาบันพัฒนาบุคลากรด้านการ การบริหาร จัดโดยหน่วยงานราชการ หน่วยงานท้องถ่ิน
พฒั นาเมือง กรมโยธาธกิ ารและผงั เมอื ง รฐั วิสาหกิจ องค์การมหาชน
• หลักสูตร การเสริมสร้างความรู้ด้านการเงิน การคลัง และ
พัสดุ สำหรับเจ้าหน้าที่ท่ี เก่ียวข้อง ของสำนักงาน
สรรพสามติ ภาคท่ี 6 กรมสรรพสามติ ร
คำนำ
การดำเนินการก่อสร้างภายใต้พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหาร
พัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 กฎกระทรวง ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซ้อื
จัดจ้างและบรหิ ารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ประกาศ และหนังสือเวียนทีเ่ กี่ยวข้อง
ผู้ปฏิบัติงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบในขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้าง การทำสัญญา การ
บริหารสัญญา และการตรวจรับพัสดุ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีองค์ความรู้เกี่ยวกับ
วิธีปฏิบตั ทิ เี่ กี่ยวขอ้ ง
คู่มือปฏิบัติงานเล่มนี้ ผู้จัดทำได้รวบรวมและเรียบเรียงเนื้อหาเกี่ยวกับการ
ดำเนินการจ้างกอ่ สร้าง ในหวั ข้อท่สี ำคญั เช่นบรบิ ทการจัดซื้อจัดจ้างของหนว่ ยงาน
ภาครัฐ ขั้นตอนและกระบวนการดำเนินการจ้างก่อสร้าง เช่น การจัดทำแผนการ
จัดซื้อจัดจ้าง การจัดทำร่างขอบเขตของงาน การจัดทำและประกาศเผยแพร่
ราคากลาง การดำเนินการจ้างแต่ละวิธี การทำสัญญาจ้างก่อสร้าง การบริหาร
สัญญาจ้างก่อสร้าง การงดหรือลดค่าปรับ การขยายอายุสัญญา การแก้ไขสัญญา
การบอกเลิกสัญญา และการตรวจรับงานก่อสร้าง รวมทั้ง การจัดทำแบบฟอร์ม
ตัวอย่าง และรวบรวมกรณีศกึ ษาที่เกี่ยวข้องการดำเนินการจ้างก่อสร้าง เพื่อใช้เป็น
แนวทางให้กับผู้ปฏิบัติงานด้านการจัดซื้อจัดจ้าง คณะกรรมการซื้อหรือจ้าง
คณะกรรมการตรวจรับพัสดุ ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า เอกสารชุดนี้จะเป็น
ประโยชน์แกท่ ่านและหน่วยงานต่อไป
อธวิ ฒั น์ โยอาศรี
มกราคม 2563
สารบญั หนา้
บทท่ี 1 ข้นั ตอนและกระบวนการเตรยี มการจ้างก่อสรา้ ง 2–3
4–5
1.1 ความหมายงานกอ่ สรา้ ง 6–7
1.2 การจดั ทำแผนและเปดิ เผยแผนการจดั ซอื้ จดั จา้ งประจำปี 7–9
1.3 การเห็นชอบวงเงนิ งบประมาณทจ่ี ะใช้ในการจัดซ้อื จดั จา้ ง 9 – 11
1.4 การแบ่งซ้ือแบง่ จา้ ง
1.5 อำนาจดำเนินการและอนมุ ตั สิ ่ังซื้อสง่ั จ้าง 12
12 – 15
บทท่ี 2 การจัดทำราคากลางงานกอ่ สร้าง 15 – 32
32 – 33
2.1 ความหมายราคากลาง 33 – 35
2.2 แหล่งทีม่ าของราคากลาง และการเลือกใช้ราคากลาง 35 – 71
2.3 หลักเกณฑ์และวธิ ีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง 72 – 74
2.4 คณะกรรมการกำหนดราคางานก่อสร้าง 75 – 94
2.5 การประกาศรายละเอียดข้อมลู ราคากลางและการคำนวณราคากลาง 95 – 96
2.6 แบบฟอรม์ ที่ใชเ้ ปดิ เผยราคากลาง และคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
2.7 การคำนวณราคากลางงานกอ่ สร้างอเิ ลก็ ทรอนิกส์ 97
2.8 ตวั อยา่ งการจดั ทำ บก.01 และการคำนวณราคากลางงานกอ่ สรา้ ง
2.9 ตวั อย่างบันทึกและเอกสารดำเนนิ การที่เกีย่ วข้อง 98 – 99
2.10 คมู่ ือเอกสารเก่ียวกับการจดั ทำราคากลางงานก่อสร้าง 101 – 102
103 – 107
บทท่ี 3 การจดั ทำขอบเขตของงานจ้างกอ่ สรา้ ง 107 – 118
การกำหนดคณุ สมบตั ผิ ู้ยน่ื ขอ้ เสนอ และเง่อื นไขการจ้างกอ่ สร้าง 118 – 121
122 – 129
3.1 หลักการกำหนดคุณลักษณะของพัสดุ และแบบรูปรายการกอ่ สร้าง
3.2 การจดั ทำขอบเขตของงานจา้ งก่อสรา้ ง 130
3.3 การกำหนดคุณสมบตั ิผู้ยน่ื ข้อเสนอ 130 – 132
3.4 การกำหนดเง่อื นไขการซ้อื หรอื จา้ ง
3.5 หลักเกณฑ์ในการพจิ ารณาคดั เลือกข้อเสนอ 133 – 134
3.6 ตัวอย่างการกำหนดขอบเขตของงานจา้ งกอ่ สรา้ ง 134 – 136
บทที่ 4 ขั้นตอนการดำเนนิ การจ้างกอ่ สร้างแต่ละวธิ ี
4.1 ข้ันตอนดำเนนิ การจ้างกอ่ สร้างทกุ วธิ ี
4.2 การจดั ทำรายงานขอจา้ ง
4.3 ข้นั ตอนดำเนินการจ้างก่อสร้างโดยวธิ ีเฉพาะเจาะจง
4.3.1 กฎหมาย และระเบียบท่ีเกี่ยวขอ้ ง
4.3.2 หน้าที่ของคณะกรรมการซอื้ หรอื จ้างโดยวิธเี ฉพาะเจาะจง
4.3.3 ขนั้ ตอนการจดั จ้างโดยวธิ เี ฉพาะเจาะจง กรณจี ำเป็นเรง่ ด่วน หนา้
4.3.4 ตัวอยา่ งเอกสารดำเนินการจา้ งกอ่ สรา้ งโดยวิธีเฉพาะเจาะจง
4.4 ขนั้ ตอนดำเนนิ การจา้ งกอ่ สร้างโดยวธิ ีคดั เลอื ก 137
4.4.1 กฎหมาย และระเบียบที่เกย่ี วขอ้ ง 138 – 149
4.4.2 หนา้ ท่ีของคณะกรรมการซือ้ หรอื จา้ งโดยวธิ ีคดั เลอื ก
4.4.3 ผลการพิจารณาจดั ซ้อื จดั จา้ งโดยวธิ ีคัดเลอื ก 151 – 152
4.3.4 ตัวอย่างเอกสารดำเนนิ การจา้ งกอ่ สรา้ งโดยวธิ ีคัดเลือก 153
4.5 ข้ันตอนดำเนินการจ้างกอ่ สรา้ งโดยวธิ ีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) 154
4.5.1 กฎหมาย และระเบยี บทเ่ี กี่ยวขอ้ ง
4.5.2 ขัน้ ตอนการย่ืนเสนอราคาของผูป้ ระกอบการ 155 – 170
4.5.3 กรอบระยะเวลาดำเนนิ การ
4.5.4 หนา้ ท่ีคณะกรรมการพจิ ารณาผลประกวดราคาอิเล็กทรอนกิ ส์ 172 – 180
4.5.5 การดำเนินการตรวจสอบเอกสารหลักฐานของผยู้ ่ืนขอ้ เสนอ 181
4.5.6 หนงั สอื เวียน และขอ้ ตอบหารอื ท่นี ่าสนใจ
4.5.7 การพจิ ารณาคดั เลอื กผยู้ น่ื ขอ้ เสนอ 182 – 182
4.5.8 ตวั อย่างเอกสารดำเนนิ การประกวดราคาจา้ งกอ่ สร้างดว้ ยวิธีประกวดราคา 183 – 184
184 – 189
อเิ ลก็ ทรอนิกส์ 189 – 201
4.5.9 การแจ้งผลการจัดซอื้ จดั จ้าง 202 – 204
4.6 การอทุ ธรณ์ผลการจดั ซอื้ จดั จ้างและการยกเลกิ การจดั ซื้อจัดจา้ ง 205 – 249
4.7 การยกเลกิ การจัดซ้ือจดั จา้ ง
250 – 253
บทที่ 5 การทำสัญญา 254 – 260
5.1 ขั้นตอนการทำสัญญา 261
5.2 การปิดอากรแสตมป์ หรอื การตีตราสาร
5.3 แบบสญั ญาจ้างกอ่ สรา้ ง 262 – 272
5.4 การจัดทำสญั ญาจ้างกอ่ สรา้ งในระบบ e-GP 273 – 274
5.5 ขอ้ ควรรู้เกย่ี วกบั การจดั ทำสญั ญา 275 – 287
5.6 คสู่ ญั ญาแปรสภาพนติ ิบุคคล 288 – 306
5.7 การโอนสทิ ธิเรียกรอ้ งในการรบั เงนิ 307 – 311
312 – 313
บทที่ 6 การบริหารสญั ญา 314 – 320
6.1 ความหมายการบรหิ ารสัญญา 321
6.2 ผมู้ ีหนา้ ทบี่ ริหารสัญญา 321 – 322
6.3 คณะกรรมการตรวจรบั พัสดุ 322 – 324
6.4 หนา้ ทค่ี ณะกรรมการตรวจรบั พสั ดใุ นงานจ้างกอ่ สร้าง 324 – 325
6.5 หน้าทผ่ี คู้ วบคมุ งานในงานจ้างก่อสร้าง
326
6.6 การดำเนนิ การตามสัญญา หนา้
6.7 การแก้ไขเปลย่ี นแปลงสญั ญา
6.8 การงดหรอื ลดคา่ ปรบั หรือการขยายเวลาทำการตามสัญญา 326 – 329
6.9 การปรบั 329 – 334
6.10 การบอกเลกิ หรือตกลงกนั เลกิ สัญญาหรอื ขอ้ ตกลง 334 – 337
6.11 คา่ เสยี หาย 337 – 340
6.12 การคนื หลกั ประกันสญั ญา 341 – 344
345 – 346
บทท่ี 7 ขอ้ ควรรู้เกย่ี วกับการบริหารสญั ญาจ้างก่อสรา้ ง 346 – 347
7.1 วัตถปุ ระสงค์ 348
7.2 ความหมาย 348 – 349
7.3 เป้าหมายและหลักปฏบิ ตั ขิ ้ันพนื้ ฐาน
7.4 ทม่ี าของคณะกรรมการตรวจรบั พสั ดแุ ละผู้ควบคมุ งาน 349
7.5 หลักและแนวทางปฏิบัตทิ ่เี กี่ยวข้องกับการก่อสร้าง 349 – 350
7.6 กรณ๊ศึกษา การบรหิ ารสญั ญา 350 – 360
361 - 373
บทท่ี 8 การตรวจรบั พสั ดุ
374
8.1 ระยะเวลาในการตรวจการจ้างงานกอ่ สรา้ งและตรวจรบั พสั ดุ 375
8.2 การสง่ มอบพสั ดุ 376 - 395
8.3 ตวั อย่างเอกสารดำเนินการตรวจรบั งานจา้ งก่อสร้าง
396
บทที่ 9 การพิจารณาชว่ ยเหลือผู้ประกอบอาชีพงานกอ่ สรา้ งสญั ญา 397
แบบปรบั ราคาได้ (ค่า K)
413
9.1 หลกั เกณฑ์การพจิ ารณาชว่ ยเหลอื ผู้ประกอบอาชีพงานกอ่ สรา้ ง
9.2 แนวทางปฏบิ ัติในการกำหนดเงือ่ นไขและหลกั เกณฑส์ ัญญาแบบปรบั ราคาได้ (คา่ K) 414 – 416
ไว้ในสญั ญาจ้างกอ่ สรา้ ง 417 – 422
9.3 ประกาศคณะกรรมการว่าดว้ ยการปฏบิ ตั ริ าชการเพ่อื ประชาชาของหน่วยงานรฐั
423
เรอ่ื ง การกำหนดมาตรฐานการปฏิบัติราชการในการเบิกจา่ ยเงินชดเชยค่างาน 423
กอ่ สรา้ งตามสัญญาแบบปรบั ราคาได้ (ค่า K)
9.4 มาตรฐานการปฏบิ ตั ริ าชการในการเบกิ จา่ ยค่าชดเชย
คา่ งานกอ่ สร้างตามสญั ญาแบบปรบั ราคาได้ (คา่ K)
9.5 การตรวจสอบการเบิกจา่ ยเงนิ ชดเชยค่างานกอ่ สร้าง
ตามสญั ญาแบบปรบั ราคาได้ (ค่า K)
หนงั สือเวยี น ขอ้ ตอบหารือทีเ่ กีย่ วขอ้ ง (ไฟล์ดาวน์โหลด)
ตัวอยา่ ง แบบฟอร์ม เอกสารที่ใช้ดำเนนิ การจ้างก่อสรา้ ง (ไฟลด์ าวนโ์ หลด)
อธิวฒั น์ โยอาศรี
บทที่ 1
ขั้นตอนและกระบวนการเตรยี มการจา้ งก่อสร้าง
• จัดทำโครงการ/รายละเอียด
•ออกแบบรูปรายการงานกอ่ สรา้ ง
กระบวนการงบประมาณ
จดั ทำและแผน จดั ทำ ทบทวน ปรบั ปรุง
การจดั ซ้อื จัดจ้าง แบบรปู รายการงานก่อสรา้ ง
จดั ทำราคากลางงานกอ่ สรา้ ง
ตามหลกั เกณฑ์
• รายงานขอซอื้ ขอจ้าง เอกสารการจ้างกอ่ สร้าง
• ดำเนนิ การจัดจา้ งกอ่ สรา้ ง
ดำเนนิ การจดั จา้ ง
- ประกาศเชญิ ชวนท่วั ไป
- คัดเลือก บริหารสัญญา ควบคมุ งาน
ตรวจรับ ประเมนิ ผล
- เฉพาะเจาะจง ผ้ปู ระกอบการ และการ
ลงโทษเป็นผูท้ ง้ิ งาน
• อนมุ ัตสิ ั่งซื้อส่งั จ้าง
• ประกาศผลฯ
• ทำสญั ญา
ควบคมุ พสั ดุ
ปรบั ปรงุ ต่อเติม
ร้ือถอน ซอ่ มแซม
ภาพรวมขน้ั ตอนและกระบวนการดำเนินการจา้ งกอ่ สร้าง
ค่มู อื การจ้างกอ่ สร้าง 1
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
1.1 ความหมายงานก่อสร้าง
(1) ความหมายงานก่อสรา้ ง ตามพระราชบญั ญัตกิ ารจดั ซ้อื จดั จ้างฯ มาตรา 4
งานกอ่ สรา้ งอาคาร
“งานก่อสร้าง” หมายความว่า งานก่อสร้างอาคาร งานก่อสร้าง งานก่อสร้าง
สาธารณูปโภค หรือสิ่งปลูกสร้างอื่นใด และการซ่อมแซม สาธารณูปโภค
ต่อเติม ปรับปรุง รื้อถอน หรือการกระทำอื่นที่มีลักษณะทำนอง
เดียวกันต่ออาคารสาธารณูปโภค หรือสิ่งปลูกสร้างดังกล่าว ส่งิ กอ่ สร้างอ่ืนใด
รวมทั้งงานบริการที่รวมอยู่ในงานก่อสร้างนั้นด้วย แต่มูลค่าของ
งานบรกิ ารต้องไมส่ ูงกวา่ มูลคา่ ของงานกอ่ สร้างน้ัน การซ่อมแซม
ต่อเติม
ปรับปรงุ
รอื้ ถอน
“อาคาร” หมายความว่า สิ่งปลูกสร้างถาวรที่บุคคลอาจเข้าอยู่หรือใช้สอยได้ เช่น อาคารที่
ทำการ โรงพยาบาล โรงเรียน สนามกฬี า หรอื สิ่งปลกู สรา้ งอยา่ งอืน่ ท่ีมีลกั ษณะทำนองเดียวกนั รวมท้ัง
สิ่งก่อสร้างอื่นๆ ซึ่งสร้างขึ้นเพื่อประโยชน์ใช้สอยสำหรับอาคารนั้นๆ เช่น เสาธง รั้ว ท่อระบายน้ำ
หอถังน้ำ ถนน ประปา ไฟฟ้า หรือสิ่งอื่น ๆ ซึ่งเป็นส่วนประกอบของตัวอาคาร เช่น เครื่องปรับอากาศ
ลฟิ ท์ หรอื เครอ่ื งเรือน
“สาธารณูปโภค” หมายความว่า งานอันเกี่ยวกับการประปา การไฟฟ้า การสื่อสาร การ
โทรคมนาคม การระบายน้ำ การขนส่งทางท่อ ทางน้ำ ทางบก ทางอากาศ หรือทางราง หรือการอื่นที่
เก่ยี วข้อง ซึ่งดำเนินการในระดบั พ้นื ดนิ ใต้พ้ืนดิน หรือเหนือพนื้ ดิน
หนังสือด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.2/ว 259 ลงวันที่ 4 มิถุนายน 2561 ซ้อมความ
เขา้ ใจนิยามความหมาย “งานกอ่ สร้าง” ไวด้ ังนี้
การซ่อมแซม หมายถึง การซ่อม การดำเนินการ และหรือการเปลี่ยนแปลงส่วนประกอบอนั
เป็นโครงสร้างของสิ่งก่อสร้างหรือสิ่งก่อสร้างทั้งหมดหรือบางส่วน ให้คงสภาพและหรือใช้งานได้
ตามปกตดิ ังเดิม
การปรับปรุง หมายถึง การแก้ไข การกระทำ และหรือการดำเนินการอื่นใด อันเป็น
โครงสรา้ งของสิ่งก่อสร้างหรอื สง่ิ กอ่ สร้างทัง้ หมดหรือบางส่วน ซึง่ ได้กอ่ สร้างไวแ้ ล้วให้มสี ภาพทด่ี ยี ง่ิ ขนึ้
2 คูม่ อื การจา้ งกอ่ สรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา
อธิวฒั น์ โยอาศรี
การต่อเติม หมายถงึ การดัดแปลง เปลย่ี นแปลง เพ่ือเพ่ิมเติม หรอื ขยาย ซ่งึ ลกั ษณะขอบเขต
แบบ รูปทรง สัดส่วน น้ำหนัก เนื้อที่ อันเป็นโครงสร้างของสิ่งก่อสร้างหรือสิ่งก่อสร้างทั้งหมดหรือ
บางสว่ น ซงึ่ ได้กอ่ สรา้ งไวแ้ ล้วให้ผดิ ไปจากเดมิ แต่มใิ ช่เป็นกรณขี องการซ่อมแซม
การรือ้ ถอน หมายถงึ การรอื้ หรอื การดำเนนิ การอน่ื ใด เพื่อนำส่วนประกอบอนั เปน็ โครงสร้าง
ของสง่ิ กอ่ สรา้ งหรือส่ิงกอ่ สร้างทัง้ หมดหรือบางสว่ นออกไป
ทั้งนี้ การจะพิจารณาว่าการซ่อมแซม การปรับปรุง การต่อเติม หรือการรื้อถอน เป็นงาน
กอ่ สร้างหรอื ให้พจิ ารณาลกั ษณะงานดังน้ี
ลกั ษณะการดำเนนิ การ มี ไมม่ ี ผลการพิจารณา
ผลกระทบต่อโครงสร้างหลกั ✓ ✓จัดจา้ งในลกั ษณะงานกอ่ สร้าง
ผลกระทบตอ่ ความปลอดภัย ✓
ความจำเป็นต้องมีการควบคุมดูแลการ ✓ จัดจ้างในลักษณะอื่นที่มิใช่งาน
ปฏบิ ัตงิ านตลอดระยะเวลาดำเนนิ การ ก่อสรา้ ง (จา้ งทำของ)
(2) ความหมายงานก่อสร้าง ตามคู่มือแนวทางการประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลาง
และการคำนวณราคากลางเกยี่ วกับการจดั ซ้ือจัดจ้างของหนว่ ยงานของรัฐ (หนังสอื ที่ กค 0433.2/
ว 206 ลงวันท่ี 1 พฤษภาคม 2562)
งานก่อสร้าง หมายความว่า งานก่อสร้างอาคาร งานก่อสร้างสาธารณูปโภค หรือสิ่งปลูกสร้าง
อื่นใดและการซ่อมแซม ต่อเติม ปรับปรุง รื้อถอน หรือการกระทำอื่นที่มีลักษณะทำนองเดียวกันต่อ
อาคาร สาธารณูปโภค หรือสิ่งปลูกสร้างดังกล่าว รวมทั้งงานบริการที่รวมอยู่ในงานก่อสร้างน้ันด้วย
แต่มูลค่าของงานบริการต้องไม่สูงกว่ามูลค่าของงานก่อสร้างนั้น โดยการดำเนินการซ่อมแซม ต่อเติม
ปรับปรุง รื้อถอนดังกล่าวจะต้องมีผลกระทบต่อโครงสร้างหลัก หรือมีผลกระทบต่อความปลอดภัย
หรือมีความจำเป็นตอ้ งการมีการควบคมุ ดแู ลการปฏิบัติงานตลอดระยะเวลาดำเนินการด้วย
คมู่ อื การจา้ งก่อสรา้ ง 3
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
1.2 การจัดทำแผนและเปดิ เผยแผนการจัดซื้อจัดจา้ งประจำปี
มาตรา 11 ให้หน่วยงานของรฐั จดั ทำแผนการจดั ซื้อจัดจ้างประจำปี และประกาศเผยแพร่ใน
ระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลางและของหน่วยงานของรัฐตามวิธีการที่กรมบัญชีกลาง
กำหนด และให้ปดิ ประกาศโดยเปิดเผย ณ สถานที่ปิดประกาศของหน่วยงานของรฐั นั้น เว้นแต่
(1) การจดั ซือ้ จดั จ้างโดยวิธคี ดั เลอื ก
(1.1) มคี วามจำเปน็ เรง่ ด่วน ตามมาตรา 56 (1) (ค)
(1.2) เป็นพสั ดุท่ใี ช้ในราชการลับ ตามมาตรา 56 (1) (ฉ)
(2) การจัดซื้อจัดจ้างโดยวธิ เี ฉพาะเจาะจง
(2.1) มีวงเงินในการจัดซื้อจัดจ้างตามที่กำหนดในกฎกระทรวง (วงเงินไม่เกิน
500,000 บาท) ตามมาตรา 56 (2) (ข)
(2.2) มคี วามจำเป็นต้องใชพ้ ัสดุโดยฉกุ เฉนิ ตามมาตรา 56 (2) (ง)
(2.3) เป็นพัสดทุ ีจ่ ะขายทอดตลาด ตามมาตรา 56 (2) (ฉ)
(3) งานจา้ งที่ปรึกษา
(3.1) มีวงเงินค่าจ้างตามที่กำหนดในกฎกระทรวง (วงเงินไม่เกิน 500,000 บาท)
ตามมาตรา 70 (3) (ข)
(3.2) งานที่เก่ยี วกบั ความม่ันคงของชาติ ตามมาตรา 70 (3) (ฉ)
(4) งานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานก่อสร้าง ที่มีความจำเป็นเร่งด่วนหรือที่เกี่ยวกับ
ความมน่ั คงของชาติ ตามมาตรา 82 (3)
หลักเกณฑ์ วิธกี าร และรายละเอยี ดการจัดทำแผนการจัดซื้อจดั จ้าง และการเปลยี่ นแปลงแผน
ตามระเบียบ ข้อ 11-13 กำหนดว่า เมื่อหน่วยงานของรัฐได้รับความเห็นชอบวงเงิน
งบประมาณที่จะใช้ในการจัดซื้อจัดจ้างจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือผู้มีอำนาจในการพิจารณา
งบประมาณแล้ว ให้เจ้าหน้าทีห่ รือผู้ทีไ่ ดร้ ับมอบหมายในการปฏบิ ัติงานนั้นจัดทำแผนการจัดซือ้ จัดจา้ ง
ประจำปีเสนอหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเพื่อขอความเห็นชอบ หลังจากที่ได้ประกาศเผยแพร่การจัดซ้ือ
จัดจา้ งประจำปแี ล้ว ให้หนว่ ยงานของรัฐรีบดำเนนิ การจัดซื้อจัดจา้ งใหเ้ ปน็ ไปตามแผนและขั้นตอนของ
ระเบยี บ เพอื่ ใหพ้ ร้อมท่จี ะทำสัญญาหรือขอ้ ตกลงได้ทนั ที เมอ่ื ไดร้ ับอนมุ ตั ทิ างการเงินแล้ว และในกรณี
ที่มีความจำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงแผนการจัดซื้อจัดจ้างประจำปีให้เจ้าหน้าที่หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายใน
การปฏิบัติงานนั้นจัดทำรายงานพร้อมระบุเหตุผลที่ขอเปลี่ยนแปลงเสนอหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเพื่อขอ
ความเห็นชอบและเมื่อได้รบั ความเห็นชอบแล้วให้ดำเนนิ การตามข้อ 11 วรรคสาม ตอ่ ไป
4 ค่มู ือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
การประกาศเผยแพร่แผนการจดั ซ้อื จดั จ้างประจำปี
หนังสือด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.2/ว 371 ลงวันที่ 5 สิงหาคม 2562 ข้อ 3 กำหนดว่า
เมื่อหน่วยงานของรัฐได้รับความเห็นขอบวงเงินงบประมาณแล้ว ให้หน่วยงานของรัฐจัดทำแผนการ
จัดซื้อจัดจ้างประจำทั้งปี และประกาศเผยแพร่ในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลางและ
ของหน่วยงานของรัฐ และปิดประกาศโดยเปิดเผย ณ สถานที่ปิดประกาศของหน่วยงานของรัฐนั้น
และให้หน่วยงานของรัฐรีบดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างเพื่อให้พร้อมที่จะทำสัญญาหรือข้อตกลงได้ทันที
เมื่อได้รับอนุมัติทางการเงินแล้ว กล่าวคือ หน่วยงานของรัฐสามารถดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างจนถึง
ขนั้ ตอนไดต้ ัวผขู้ ายหรอื ผู้รบั จา้ งไว้กอ่ นได้
ภาพรวมการจัดทำและประกาศแผนการจดั ซ้ือจดั จ้าง
คมู่ อื การจา้ งกอ่ สรา้ ง 5
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา
อธิวฒั น์ โยอาศรี
1.3 การเหน็ ชอบวงเงินงบประมาณทจ่ี ะใช้ในการจดั ซ้ือจัดจ้าง
คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ กำหนดแนวทาง
ปฏบิ ตั ทิ ีเ่ กยี่ วขอ้ ง ดังนี้
(1) หนังสือด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.2/ว 371 ลงวันที่ 5 สิงหาคม 2562 กำหนดว่า
การที่ถือว่าหน่วยงานของรัฐได้รับความเห็นชอบวงเงินงบประมาณที่จะใช้ในการจัดซื้อจัดจ้างตาม
ระเบียบฯ 2560 ขอ้ 11 ได้แกก่ รณดี ังต่อไปนี้
(1.1) กรณีใช้งบประมาณตามพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี หรือ
พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีเพิ่มเติม หรือพระราชบัญญัติโอนงบประมาณ
รายจ่าย พ.ศ. ..... หมายถึง เมื่อคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณ
รายจ่าย ได้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. .... หรือ
พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีเพิ่มเติม หรือพระราชบัญญัติโอนงบประมาณรายจ่าย
พ.ศ. ... แลว้ เสร็จ กอ่ นเสนอสภาผู้แทนราษฎรพิจารณาในวาระที่ 2
(1.2) กรณีที่พระราชบัญญัติงปบระมาณรายจ่ายประจำปีออกใช้ไม่ทัน ซึ่งตาม
พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 มาตรา 12 บัญญัติว่า “ในกรณีที่พระราชบัญญัติ
งบประมาณรายจ่ายประจำปีออกใช้ไม่ทันปีงบประมาณใหม่ ให้ใช้งบประมาณรายจ่ายประจำปี
งบประมาณที่ล่วงแล้วไปพลางก่อนได้ตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่ผู้อำนวยกา รกำหนดโดยอนุมัติ
รัฐมนตรี” หมายถึง การจัดซื้อจัดจ้างโดยใช้เงินงบประมาณรายจ่ายของหน่วยงานของรัฐ ตาม
หลกั เกณฑ์และเงอ่ื นไขการใช้งบประมาณรายจ่ายประจำปงี บประมาณ พ.ศ. .... ไปพลางก่อน สำหรบั
วงเงินงบประมาณเมื่อสำนักงบประมาณเห็นชอบแผนปฏิบัติงาน และแผนการใช้จ่ายงบประมาณของ
แต่ละหน่วยงานของรัฐแล้ว ถือว่าหน่วยงานของรัฐได้รับความเห็นชอบวงเงินงบประมาณที่จะใช้ใน
การจัดซื้อจัดจ้างตามระเบียบฯ ขอ้ 11
(1.3) กรณีเป็นเงินงบประมาณรายจ่าย งบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณี
ฉุกเฉิน หรือจำเป็น หมายถึง หน่วยงานของรัฐได้รับความเห็นชอบวงเงินงบประมาณรายจ่าย งบ
กลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น ที่หน่วยงานของรัฐได้รับการอนุมัติแล้วตาม
กฎหมายว่าดว้ ยวธิ กี ารงบประมาณ
(1.4) กรณีเป็นเงินงบประมาณเบิกแทนกัน หมายถึง หน่วยงานของรัฐเจ้าของ
งบประมาณที่ได้รับอนุมัติเงินจัดสรรงบประมาณจากสำนักงบประมาณแล้ว และหน่วยงานผู้เบิกแทน
ได้ยื่นแบบใบแจงการเบิกเงินงบประมาณแทนกันต่อกรมบัญชีกลางหรือสำนักงานคลังจังหวัดแล้ว
แล้วแต่กรณี และกรมบัญชีกลางหรือสำนักงานคลังจังหวัดได้ตรวจสอบรายการถูกต้องและมีเงิน
จัดสรรเพียงพอแลว้
6 คมู่ อื การจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
(1.5) กรณีที่เป็นเงินงบประมาณที่ต้องดำเนินการโอนเปลี่ยนแปลงรายจ่าย
งบประมาณรายจ่าย ซึ่งตามกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ ข้อบัญญัติ และข้อกำหนดใดๆ
เกี่ยวกับการโอนเปลี่ยนแปลงงบประมาณรายจ่ายของหน่วยงานของรัฐ หมายความถึง หัวหน้า
หน่วยงานของรัฐหรือผู้ได้รับมอบอำนาจจากหัวหน้าหน่วยงานของรัฐได้อนุมัติให้โอนและหรือ
เปลย่ี นแปลงงบประมาณรายจา่ ยแล้ว หรอื สำนักงบงประมาณได้อนุมตั ิ แล้วแต่กรณี
(2) กรณีมิได้ใช้จา่ ยจากเงนิ งบประมาณตามพระราชบญั ญตั ิรายจา่ ยประจำปี
หนังสือด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.2/ว 414 ลงวันที่ 17 กันยายน 2561 ได้วาง
หลักการเกี่ยวกับการเห็นชอบวงเงินงบประมาณที่มิได้ใช้จ่ายจากเงินงบประมาณตามพระราชบัญญัติ
รายจา่ ยประจำปี เพอื่ ใช้ในการจัดซอ้ื จัดจ้าง ขอ้ 1 กำหนดวา่ “กรณหี นว่ ยงานของรฐั ดำเนนิ การจดั ซอ้ื
จดั จ้างโดยมใิ ช้จ่ายจากเงินงบประมาณตามพระราชบญั ญตั งิ บประมาณรายจ่ายประจำปี แต่ใช้จา่ ยเงิน
ซึ่งหน่วยงานของรัฐได้รับไว้โดยได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังให้ไม่ต้องนำส่งคลงั
ตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณหรือกฎหมายว่าด้วยเงินคงคลัง เงินซึ่งหน่วยงานได้รับไว้โดย
ไมต่ ้องนำส่งคลงั เปน็ รายไดแ้ ผ่นดนิ ตามกฎหมาย และเงนิ ภาษีอากร ค่าธรรมเนยี ม หรอื ผลประโยชน์
อื่นใดที่ตกเป็นรายได้ของราชการส่วนท้องถิ่นตามกฎหมายหรือที่ราชการส่วนท้องถิ่นมีอำนาจเรียก
เก็บตามกฎหมาย และให้หมายความรวมถึงเงินกู้ช่วยเหลือ และเงินอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
เป็นตน้
การที่จะถือว่าหน่วยงานของรัฐได้รับความเห็นชอบวงเงินงบประมาณที่จะใช้ในการ
จดั ซ้อื จัดจ้างตามระเบียบฯ ข้อ 11 หมายความถงึ เม่อื หน่วยงานของรฐั ได้รบั ความเหน็ ชอบวงเงนิ
งบประมาณจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือผู้มีอำนาจในการพิจารณางบประมาณที่กำหนดไว้ใน
กฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ ข้อบัญญัติ ข้อกำหนด หรือแนวทางปฏิบัติว่าด้วย
งบประมาณของหนว่ ยงานนั้นๆ แล้ว
1.4 การแบง่ ซอื้ หรือแบ่งจา้ ง
1.4.1 ความหมาย “การแบง่ ซื้อแบง่ จา้ ง”
(1) การแบ่งซ้ือหรือแบง่ จา้ งโดยลดวงเงนิ ท่จี ะซื้อหรอื จ้างในครง้ั เดยี วกัน
(1.1) เพ่ือใหว้ ิธีการจดั ซอื้ จัดจา้ งเปลีย่ นแปลงไป หรอื
(1.2) อำนาจในการส่งั ซ้อื สัง่ จา้ งเปล่ยี นแปลงไป
(2) กรณใี ดจะเปน็ การแบ่งซ้ือหรอื แบง่ จา้ งใหพ้ ิจารณาถึง
(2.1) วตั ถุประสงคใ์ นการจดั ซ้อื จดั จ้างคร้งั นั้น
(2.2) ความคุ้มคา่ ของทางราชการเป็นสำคัญ
คมู่ อื การจ้างก่อสรา้ ง 7
การทำสัญญา และการบรหิ ารสญั ญา
อธวิ ฒั น์ โยอาศรี
1.4.2 แนวการวนิ จิ ฉัยของคณะกรรมการวนิ จิ ฉัย
หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ
ดว่ นทส่ี ุด ที่ กค (กวจ) 0405.2/022120 ลงวันท่ี 31 พฤษภาคม 2561 ไดว้ างหลักการแบ่งซอ้ื แบง่ จ้าง
ไว้ดงั น้ี
1. ตามระเบียบกระทรวงการคลังวา่ ดว้ ยการจัดซ้ือจดั จา้ งและการบรหิ ารพัสดุภาครัฐ
พ.ศ. 2560 ขอ้ 20 การจะพิจารณาว่าเป็นการแบ่งซื้อแบ่งจ้างหรือไม่ จะต้องพิจารณาจากหลักเกณฑ์
ดังนี้ กล่าวคือ มีการแบ่งวงเงินที่จะซื้อหรือจ้าง ในครั้งเดียวกันออกเป็นส่วนๆ โดยไม่มีเหตุผลความ
จำเปน็ ทำให้
(1) วิธีการซื้อหรือจ้างเปลี่ยนแปลงไป เช่น วงเงินที่จะซื้อหรือจ้างซึ่งจะต้อง
ดำเนนิ การโดยการเชญิ ชวนทว่ั ไปแล้วไปดำเนินการโดยวิธีเฉพาะเจาะจง เป็นตน้ หรือ
(2) อำนาจในการซื้อหรือจ้างเปลี่ยนแปลงไป เช่น แบ่งวงเงินที่จะซื้อหรือจ้าง
แล้ว วิธีการซ้ือหรือจ้างในแต่ละครั้ง ยังคงเป็นวิธีประกาศเชิญชวนทั่วไปอยู่ แต่อำนาจสั่งซื้อหรือสั่งจ้าง
ในแตล่ ะคร้งั เปล่ยี นจากผมู้ ีอำนาจเหนอื ข้นึ ไปชน้ั หนง่ึ มาเปน็ ของหัวหน้าหน่วยงานของรฐั เป็นต้น
ทัง้ น้ี การแบง่ วงเงนิ ในการซอื้ หรอื จา้ งในครง้ั เดยี วกันออกเปน็ สว่ นๆ ซงึ่ มีผลทำ
ให้การซื้อหรือจ้างเปลี่ยนแปลงไปน้ี หรือมีผลทำให้อำนาจในการสั่งซื้อหรือสั่งจ้างเปลี่ยนแปลงไปน้ี
จะตอ้ งพิจารณาในขณะทเี่ รม่ิ ดำเนนิ การจดั ซือ้ หรือจัดจ้าง มใิ ช่พิจารณาจากผลของการดำเนินการ
(3) คำว่า “ในครั้งเดียวกัน” ตามนัยระเบียบฯ ข้อ 20 วรรคหนึ่ง นั้น มุ่ง
หมายถึง การจัดหาพัสดุควรจะจัดซื้อหรือจัดจ้างครั้งเดียว ดังนั้น กรณีการได้รับอนุมัติจัดสรรเงิน
งบประมาณในครั้งเดียวกัน หากไม่มีเหตุผลประการใดที่ทำให้หน่วยงานของรัฐไม่สามารถดำเนินการ
ในคร้ังเดียวกนั ได้แลว้
หน่วยงานของรัฐจะต้องจัดซื้อหรือจัดจ้างในครั้งเดียวกัน หากหน่วยงานของรัฐได้
แยกการดำเนินการจนมผี ลทำใหว้ ธิ กี ารซอื้ หรอื จ้างเปลย่ี นแปลงไป หรือเพอื่ ให้อำนาจส่ังซ้อื หรือส่ังจ้าง
เปลีย่ นแปลงไป กรณจี ะเป็นการดำเนินการที่ไมช่ อบดว้ ยระเบียบฯ
2. เงนิ งบประมาณทแ่ี ยกออกเป็นแตล่ ะรายการ ไมถ่ ือว่าเป็นการแบ่งซอื้ แบ่งจ้าง
2.1 หนังสือกรมบัญชีกลาง ที่ กค (กวพ) 0421.3/05120 ลงวันที่ 11 มีนาคม
2552 คณะกรรมการว่าด้วยการพัสดุ (กวพ.) พิจารณาแล้วเห็นว่า ส่วนราชการได้รับการจัดสรรเงิน
งบประมาณโครงการก่อสร้างอาคาร ซึ่งมีหลายอาคาร โดยเงินระบุจำแนกเป็นรายอาคาร ถือว่า เงิน
งบประมาณคา่ กอ่ สรา้ งอาคารของแตล่ ะอาคารแยกออกจากกัน การดำเนนิ การจดั จ้างกอ่ สร้างอาคาร
สามารถดำเนนิ การได้ในลกั ษณะหนึ่งลักษณะใดดงั น้ี
(1) ดำเนินการจดั จ้างก่อสร้างเป็นรายครั้ง ๆ ละอาคาร
(2) ดำเนนิ การจดั จา้ งก่อสรา้ งเป็นรายครั้ง ๆ ละกล่มุ อาคาร
(3) ดำเนนิ การจัดจ้างก่อสร้างเปน็ รายครัง้ ๆ ละหลายกลุ่มอาคาร
(4) ดำเนินการจัดจ้างกอ่ สรา้ งทกุ อาคารในครัง้ เดยี ว
8 คูม่ ือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
2.2 ตามคำวินิจฉัยของคณะกรรมการว่าด้วยการพัสดุ ที่ นร (กวพ) 1002/1669
ลงวันที่ 8 มีนาคม 2534 กรณีตอบข้อหารือที่ทำการปกครองจังหวัดเพชรบุรี ซึ่งได้รับเงินอุดหนุนเปน็
ค่าก่อสร้างซ่อมแซมถนนในเขตอำเภอเขาย้อย จำนวน 22 สาย เป็นเงินรวมทั้งสิ้น 2,300,000 บาท
โดยอธิบดีกรมการปกครอง ได้มอบอำนาจให้นายอำเภออนมุ ัติจัดจ้างได้ไม่เกิน 200,000 บาท อำเภอ
จึงได้ดำเนินการโดยวิธีสอบราคาซ่อมถนน 7 สาย หรือ 4 สาย เมื่องานแล้วเสร็จก็ส่งเรื่องขอเบิกจ่าย
แต่คลังจังหวัด แย้งว่า ลักษณะะงานจ้างดังกล่าวเป็นการแบ่งซื้อแบ่งจ้าง โดยลดวงเงินการจัดซื้อจัด
จ้างให้ลดลงเพื่อเปลี่ยนวิธีการจัดหา คณะกรรมการว่าด้วยการพัสดุ (กวพ.) ได้พิจาณาตรวจสอบ
ข้อเท็จจริง ปรากฏว่า สำนักงบประมาณได้จัดสรรงบประมาณค่าซ่อมแซมถนนเป็นรายสาย หรือ
จำแนกงบประมาณเป็นรายถนน ถือว่า เงินงบประมาณแยกกันสิ้นเชิง การดำเนินการจัดจ้างสมารถ
จดั จา้ งในลกั กษณะหนง่ึ ลกั ษณะใดดังน้ี
(1) กอ่ สร้างเป็นรายสายถนน หรอื
(2) ก่อสร้างเปน็ กลุ่มถนน หรือ
(3) กอ่ สรา้ งเป็นรายคร้งั ๆ ละ หลายถนน หรือ
(4) ก่อสร้างพรอ้ มกันทุกถนน
1.5 อำนาจดำเนนิ การและอนมุ ัตสิ งั่ ซือ้ สง่ั จ้าง
หวั หน้าหนว่ ยงานของรฐั มีอำนาจในการสั่งซือ้ หรือจา้ ง ตามระเบียบข้อ 84 อำนาจในการสง่ั จา้ ง
ทป่ี รึกษาตามระเบยี บขอ้ 127 และอำนาจในการสั่งจ้างออกแบบหรอื ควบคุมงานก่อสร้างตามระเบียบขอ้
158 ดังนี้
การซอ้ื หรอื จา้ ง (ขอ้ 84) หัวหนา้ หน่วยงานของรัฐ ผมู้ อี ำนาจเหนือขนึ้ ไปหนึ่งชน้ั
โดยวธิ ปี ระกาศเชญิ ชวนทัว่ ไป ไมเ่ กนิ 200,000,000 บาท เกนิ 200,000,000 บาท
โดยวิธีคัดเลอื ก ไมเ่ กนิ 100,000,000 บาท เกนิ 100,000,000 บาท
โดยวิธเี ฉพาะเจาะจง ไม่เกิน 50,000,000 บาท เกิน 50,000,000 บาท
ผมู้ ีอำนาจเหนอื ขึ้นไปหน่งึ ชั้น
บัญชีเอกสารแนบท้ายกำหนดประเภทของผู้มีอำนาจเหนือขึ้นไปหนึ่งขั้น ตามความใน
ระเบยี บกระทรวงการคลงั ว่าด้วยการจดั ซอ้ื จัดจ้างและการบรหิ ารพัสดุภาครฐั พ.ศ. 2560 ไวด้ ังนี้
หน่วยงานของรัฐ ผูม้ อี ำนาจเหนือขึ้นไปหนง่ึ ชั้น
(1) ราชการสว่ นกลางทีม่ ฐี านะเทียบเทา่ กรม ปลัดกระทรวงหรือปลดั ทบวง แล้วแต่กรณี
(2) ราชการส่วนภูมภิ าค ปลัดกระทรวงตน้ สังกดั ของหนว่ ยงานของรัฐ
เจ้าของเงนิ งบประมาณ
(3) ราชการส่วนทอ้ งถ่ิน ผู้ว่าราชการจังหวัด
คู่มอื การจา้ งกอ่ สร้าง 9
การทำสัญญา และการบรหิ ารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
หน่วยงานของรฐั ผมู้ ีอำนาจเหนอื ขึน้ ไปหนึง่ ช้ัน
คณะกรรมการของรฐั วสิ าหกิจ
(4) รฐั วิสาหกจิ สภามหาวทิ ยาลัย
หวั หน้าหนว่ ยงานของรัฐน้นั เป็นผู้ใช้อำนาจเหนือ
(5) มหาวทิ ยาลัยในกำกบั ของรัฐ ขนึ้ ไปหนง่ึ ชน้ั เอง
(6) สว่ นราชการทีข่ ้ึนตรงต่อนายกรฐั มนตรีหรือรฐั มนตรี ผู้บังคับบัญชา ผู้กำกับดูแล หรือผู้ควบคุมช้ัน
สำนักงานเลขาธกิ ารวุฒิสภา เหนือขึ้นไปชั้นหนง่ึ แลว้ แตก่ รณี
สำนกั งานเลขาธกิ ารสภาผแู้ ทนราษฎร ให้หวั หน้าหน่วยงานของรฐั น้นั เป็นผู้ใช้อำนาจ
กรุงเทพมหานคร เหนอื ขน้ึ ไปหน่ึงช้ันเอง
ให้ผู้รักษาการตามระเบียบมีอำนาจออกประกาศ
(7) ในกรณนี อกเหนือจากทกี่ ำหนดไวต้ าม กำหนดแก้ไขเพิ่มเติมประเภทของผู้มีอำนาจเหนือ
(1)– (6) ขน้ึ ไปหนง่ึ ชัน้ ได้ตามความจำเป็นและเหมาะสม
(8) ในกรณีทีไ่ ม่มผี บู้ ังคบั บญั ชา
ผ้กู ำกับดูแล หรอื ผู้ควบคุม
(9) การกำหนดเพ่ิมเติม
ผู้มอี ำนาจดำเนินการ และการมอบอำนาจ
ขอ้ 6 ผมู้ อี ำนาจดำเนินการตามระเบียบน้ี ได้แก่
(1) ผูซ้ ึ่งดำรงตำแหนง่ เป็นหัวหน้าหน่วยงานของรฐั
(2) เว้นแต่กระทรวงกลาโหม หรือหน่วยงานของรัฐอื่นท่ีผู้รักษาการตามระเบียบ
ประกาศกำหนด ให้หน่วยงานของรัฐนั้นสามารถกำหนดหน่วยงานระดับใด
ผู้บังคับบัญชาชั้นใด ตำแหน่งใด มีอำนาจดำเนินการตามระเบียบนี้ก็ให้กระทำได้
และเมื่อได้กำหนดเป็นประการใดแล้ว ให้แจ้งผู้รักษาการตามระเบียบและ
สำนักงานการตรวจเงินแผน่ ดินทราบด้วย
การมอบอำนาจใหท้ ำเป็นหนงั สือ
ข้อ 7 ผู้มีอำนาจดำเนินการตามข้อ 6 หรือผู้มีอำนาจสั่งซื้อหรือสั่งจ้างตามระเบียบน้ีจะมอบ
อำนาจเป็นหนังสือให้แก่ผู้ดำรงตำแหน่งใดก็ได้ซึ่งสงั กัดหน่วยงานของรัฐเดียวกัน โดยให้คำนึงถึงระดับ
ตำแหนง่ หนา้ ท่ีและความรบั ผดิ ชอบของผ้ทู ไี่ ดร้ บั มอบอำนาจเปน็ สำคญั
เมื่อมีการมอบอำนาจตามวรรคหนึ่ง ผู้รับมอบอำนาจมีหน้าที่ต้องรับมอบอำนาจนั้นและ
จะมอบอำนาจน้นั ใหแ้ กผ่ ดู้ ำรงตำแหนง่ อ่ืนต่อไปไมไ่ ด้ เวน้ แต่
(1) การมอบอำนาจให้แก่ผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้ว่าราชการจังหวัดอาจมอบอำนาจนั้น
ต่อไปได้ในกรณีดังตอ่ ไปนี้
(ก) กรณีมอบอำนาจให้แก่รองผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้ช่วยผู้ว่าราชการจังหวัด ปลัด
จังหวดั หรือหวั หน้าส่วนราชการประจำจงั หวดั ให้ผวู้ ่าราชการจังหวัดแจ้งใหผ้ ูม้ อบอำนาจช้ันต้นทราบดว้ ย
10 คู่มือการจา้ งก่อสร้าง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
(ข) กรณีมอบอำนาจให้แก่บุคคลอื่น นอกจากที่กล่าวใน (ก) จะกระทำได้ต่อเมื่อ
ได้รับความเห็นชอบจากผู้มอบอำนาจชัน้ ต้นแล้ว
(2) การมอบอำนาจและการมอบอำนาจต่อตามระเบียบหรือคำสั่งของกระทรวงกลาโหม
หรือของหน่วยงานของรฐั อ่ืนทร่ี ัฐมนตรีประกาศกำหนดตามข้อ 6
ในกรณีที่มีกฎหมายกำหนดเรื่องการมอบอำนาจและการมอบอำนาจต่อไว้เป็นกา ร
เฉพาะกใ็ ห้เปน็ ไปตามกฎหมายวา่ ด้วยการนนั้
เพื่อความคล่องตัวในการจัดซื้อจัดจ้าง ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐมอบอำนาจในการส่ัง
การและดำเนนิ การจัดซอื้ จดั จ้าง ให้แก่ผู้ดำรงตำแหน่งรองลงไปเปน็ ลำดับ
ให้ผู้มอบอำนาจส่งสำเนาหลักฐานการมอบอำนาจให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินทราบ
ทกุ ครั้ง
การมอบอำนาจให้หนว่ ยงานของรฐั แหง่ อ่นื
ข้อ 8 ในกรณีที่มีความจำเป็นเพื่อประโยชน์ของภาครัฐโดยรวม หน่วยงานของรัฐใดจะมอบ
อำนาจให้หน่วยงานของรัฐแห่งอื่นดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างแทนก็ให้กระทำได้ โดยให้ผู้มอบอำนาจส่ง
สำเนาหลักฐานการมอบอำนาจใหส้ ำนกั งานการตรวจเงินแผน่ ดนิ ทราบดว้ ย
ขอ้ หารือเกยี่ วกบั การมอบอำนาจ
หนังสือด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.4/59205 ลงวันที่ 23 ธันวาคม 2562 คณะกรรมการ
วินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พิจารณาประเด็นข้อหารือของกรม
ชลประทาน มคี วามเหน็ ดังน้ี
กรณีข้อหารือ 1 หากข้อเท็จจริงปรากฏว่า จังหวัดระยอง ซึ่งเป็นราชการส่วนภูมิภาค จะ
มอบอำนาจในการจัดซื้อจัดจ้างให้กับผู้ดำรงตำแหน่งในราชการส่วนกลาง จะต้องดำเนินการตาม
ระเบียบฯ ขอ้ 8 ทั้งนี้ ให้จังหวดั ฯ สง่ สำเนาหลักฐานการมอบอำนาจให้สำนกั งานการตรวจเงินแผ่นดิน
ทราบ และจะต้องถือปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องด้วย สำหรับการที่อธิบดีกรมชลประทานจะมอบ
อำนาจต่อให้กับผู้อำนวยการโครงการชลประทานระยอง และผู้อำนวยการโครงการส่งน้ำและ
บำรุงรกั ษาประแสร์ จังหวัดระยอง ย่อมสามารถดำเนินการได้ โดยถือปฏิบัตติ ามระเบียบฯ ข้อ 6 และ
ขอ้ 7 วรรคหน่งึ
กรณขี ้อหารือ 2 การท่ผี วู้ า่ ราชการจังหวัดระยอง จะมอบอำนาจในการจัดซ้อื จดั จ้างโดยตรง
กับโครงการชลประทานระยอง และโครงการส่งน้ำบำรุงรักษาประแสร์ ซึ่งทั้ง 2 หน่วยงานดังกล่าว
เป็นหน่วยงานของรฐั ที่ขึน้ ตรงต่อกรมชลประทาน ดังนั้น กรณีดังกล่าวผู้ว่าราชการจงั หวัดระยอง ย่อม
ไม่สามารถมอบอำนาจในการจัดซื้อจัดจ้างโดยตรงให้กับโครงการชลประทานระยอง และโครงการส่งน้ำ
และบำรงุ รักษาประแสร์ ตามระเบยี บฯ ข้อ 8 ได้แตอ่ ย่างใด
11คมู่ อื การจา้ งกอ่ สร้าง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
บทที่ 2
การจดั ทำราคากลางงานกอ่ สร้าง
2.1 ความหมายราคากลาง
ราคากลาง หมายความว่า ราคาเพื่อใช้เป็นฐานสำหรับเปรียบเทียบราคาที่ผู้ยื่นข้อเสนอได้
ยน่ื เสนอไวซ้ ่งึ สามารถจดั ซอ้ื จัดจา้ งได้จรงิ ตามลำดับ (มาตรา 4 แหง่ พระราชบัญญตั กิ ารจัดซื้อจัดจ้างฯ)
ความหมายราคากลางงานก่อสร้างตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง ได้ให้
ความหมาย ไวด้ งั น้ี
ราคากลางงานกอ่ สร้าง หมายถงึ ราคาคา่ ก่อสร้างในงานก่อสรา้ งของทางราชการในแต่ละ
งานโครงการ ที่มีความเป็นปัจจุบัน ซึ่งได้จากการคำนวณตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามที่
คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการกำหนด โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นราคา
อ้างอิงในกระบวนการจัดจ้างก่อสร้าง ตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุ
ภาครฐั และเพ่อื การอืน่
ราคากลางงานก่อสร้างของทางราชการ ไม่ใช่ราคามาตรฐานของงานก่อสร้าง แต่เป็น
ราคาค่าก่อสร้างที่ประเมินหรือคำนวณตามข้อมูลข้อเท็จจริงที่เป็นปัจจุบัน ในขณะที่ประเมิ นหรือ
คำนวณราคากลางโครงการงานก่อสร้างนนั้
ราคากลางเป็นราคาที่ทางราชการยอมรับได้ ไม่สูงจนผู้ประกอบการได้กำไรมากเกินกว่าที่
ควรไดร้ บั และเป็นราคาทไ่ี ม่ตำ่ จนผปู้ ระกอบการไมส่ ามารถทจ่ี ะดำเนินการกอ่ สรา้ งได้
2.2 แหล่งทม่ี าของราคากลาง และการเลือกใชร้ าคากลาง
กลุ่ม ที่มาของราคากลาง ประเภท แนวทางปฏิบตั ทิ ีเ่ ก่ยี วขอ้ ง การเลอื กใช้ราคา
งาน กลาง
1 (1) ราคาท่ีไดม้ าจากการคำนวณ
ตามหลกั เกณฑท์ ่ีคณะกรรมการ งานกอ่ สรา้ ง ประกาศคณะกรรมการราคา ในกรณที ่มี รี าคาตาม
ราคากลางกำหนด ก ล า ง แ ล ะ ข ึ ้ น ท ะ เ บ ี ย น (1) ใหใ้ ชร้ าคาตาม (1)
ผู้ประกอบการ เรื่อง หลักเกณฑ์ กอ่ น
และวิธีการกำหนดราคากลาง
งานก่อสร้าง
2 (2) ราคาทไ่ี ดม้ าจากฐานขอ้ มลู ทุกประเภท ขณะนี้กรมบัญชีกลางอยู่ ในกรณีท่ไี มม่ รี าคา
ราคาอ้างองิ ของพสั ดุที่ ยกเว้น (1) ระหว่างจดั ทำราคาอ้างองิ พสั ดุ ตาม (1) แตม่ ีราคา
กรมบัญชกี ลางจดั ทำ ตาม (2) หรือ (3)
(3) ราคามาตรฐานทสี่ ำนกั ทกุ ประเภท 1. ราคามาตรฐานครภุ ณั ฑส์ ำนัก ให้ใช้ราคาตาม (2)
หรือ (3) กอ่ น
งบประมาณหรือหนว่ ยงานกลางอนื่ ยกเวน้ (1) งบประมาณ
กำหนด
12 คู่มอื การจา้ งก่อสร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
กลมุ่ ทีม่ าของราคากลาง ประเภท แนวทางปฏิบตั ิทเ่ี ก่ยี วข้อง การเลอื กใช้ราคา
3 (4) ราคาท่ไี ดม้ าจากการสืบราคา งาน กลาง
จากทอ้ งตลาด
(5) ราคาทเี่ คยซอ้ื หรือจ้างครง้ั 2. ราคามาตรฐานครุภัณฑ์ โดยจะใชร้ าคาใดตาม
หลงั สุดภายในระยะเวลาสอง
ปีงบประมาณ คอมพิวเตอร์ ของกระทรวง (2) หรอื (3) ให้
(6) ราคาอ่นื ใดตามหลักเกณฑ์
วิธกี าร หรอื แนวทางปฏบิ ัตขิ อง ดจิ ิทลั เพ่ือเศรษฐกจิ และสังคม คำนึงถึงประโยชน์
หนว่ ยงานของรัฐน้นั ๆ
3. ประกาศคณะกรรมการพัฒนา ของหน่วยงานของรฐั
ระบบยาแหง่ ชาติ เร่อื ง กำหนด เปน็ สำคัญ
ราคากลางยา
ฯลฯ
ทุกประเภท การสืบราคาจากบรษิ ทั /ห้าง/ ในกรณที ี่ไมม่ รี าคา
ยกเวน้ (1) ร้าน ทอ้ งตลาด เวบ็ ไซต์ หรอื ตาม (1) (2) และ (3)
ชอ่ งทางอ่ืนๆ ให้ใชร้ าคาตาม (4) (5)
การใช้ราคาซือ้ หรอื จา้ งครง้ั หรอื (6)
หลังสดุ ภายใน 2 ปี ระบุเลขที่ โดยจะใช้ราคาใดตาม
สัญญา/ใบส่ังซอ้ื หรอื จ้าง (4) (5) หรือ (6) ให้
คำนึงถึงประโยชน์
ของหนว่ ยงานของรฐั
เปน็ สำคญั
หนังสือกรมบัญชีกลาง ด่วนที่สุด ที่ กค 0433.2/ว 206 ลงวันที่ 1 พฤษภาคม 2562
เรื่อง แนวทางการประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและการคำนวณราคากลางเกี่ยวกับการจัดซื้อ
จัดจา้ งของหนว่ ยงานของรฐั สามารถสรปุ แหลง่ ที่มาของราคากลางได้ดงั น้ี
การคำนวณราคากลาง หมายความว่า วธิ ีการคำนวณราคากลางจัดซ้ือจดั จ้างในแต่ละ
รายการตามหลักเกณฑ์ วิธีการ ที่คณะกรรมการราคากลางกำหนด หรือหน่วยงานของรัฐกำหนดหรือ
ปฏบิ ตั ิ เพือ่ ใหไ้ ด้มาซง่ึ ราคากลาง
(1) งานกอ่ สรา้ ง
ใช้หลักเกณฑท์ ี่คณะกรรมการราคากลางกำหนด ตามประกาศคณะกรรมการราคา
กลางและขน้ึ ทะเบียนผปู้ ระกอบการกำหนด
(2) การจา้ งควบคมุ งานกอ่ สร้าง
หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการกำหนดราคากลางหรืออัตราที่ใช้อ้างอิงเพื่อคิดราคาค่าจ้าง
ควบคุมงานก่อสร้าง ตามอัตราทกี่ ำหนดในกฎกระทรวง มาตรา 90 วรรคสอง แหง่ พระราชบญั ญตั กิ าร
จดั ซอ้ื จัดจ้างและการบริหารพัสดภุ าครัฐ พ.ศ. 2560 หรือ ตามมตคิ ณะรฐั มนตรี เช่น
- ร้อยละ ............ ของมูลค่างานก่อสร้างตามกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าจ้าง
ผูใ้ หบ้ ริการงานจ้างออกแบบหรือควบคุมงานกอ่ สรา้ ง พ.ศ. 2562 หรือ
13คู่มือการจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
- ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2556 แจ้งตามหนังสือสานัก
เลขาธิการคณะรัฐมนตรี ด่วนที่สดุ ที่ นร 0506/ว 128 ลงวันที่ 8 สิงหาคม 2556 สำหรับงานก่อสร้าง
ทย่ี งั ไมไ่ ด้กำหนดอัตราไวใ้ นกฎกระทรวงดังกล่าว เปน็ ตน้
(3) การจ้างออกแบบ
หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการกำหนดราคากลางหรืออัตราที่ใช้อ้างอิงเพื่อคิดราคาค่าจ้าง
ออกแบบ ตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวง มาตรา 90 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัด
จา้ งและการบรหิ ารพสั ดภุ าครัฐ พ.ศ. 2560 หรือ ตามมตคิ ณะรฐั มนตรี เช่น
- ร้อยละ ............ ของมูลค่างานก่อสร้างตามกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าจ้างผู้
ใหบ้ รกิ ารงานจ้างออกแบบหรือควบคมุ งานกอ่ สรา้ ง พ.ศ. 2562 หรือ
- ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2556 แจ้งตามหนังสือสานัก
เลขาธิการคณะรัฐมนตรี ด่วนที่สุด ที่ นร 0506/ว 128 ลงวันท่ี 8 สิงหาคม 2556 สำหรับงานก่อสร้าง
ท่ยี ังไมไ่ ดก้ ำหนดอตั ราไว้ในกฎกระทรวงดังกล่าว เป็นตน้
(4) การจ้างท่ีปรกึ ษา
หลักเกณฑ์ในการคิดอัตราค่าตอบแทนที่ปรึกษาไทยของสำนักงานบริหารหน้ี
สาธารณะ (สบน.) เป็นตน้
(5) การจ้างพฒั นาระบบคอมพิวเตอร์
(5.1) ค่า Hardware ค่า Software ค่าพัฒนาระบบ ใช้เกณฑ์ราคามาตรฐานที่
กระทรวงดจิ ิทลั เพ่ือเศรษฐกิจและสังคมกำหนด (ถา้ มี)
(5.2) ถ้าไม่มีราคาราคามาตรฐานที่กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ให้ใช้
วิธกี ารสบื ราคาจากทอ้ งตลาด เวบ็ ไซด์ต่างๆ เปน็ ราคาอา้ งองิ หรอื ใช้ราคาทเ่ี คยซื้อหรอื จ้างครั้งหลังสุด
ภายในระยะเวลาสองปงี บประมาณ
(6) การจัดซือ้ จดั จ้างท่ีมิใชง่ านกอ่ สร้าง
(6.1) ใช้ราคาที่ได้มาจากการคำนวณตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการราคา
กลางกำหนด ตามประกาศคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการกำหนด (ณ วันที่
1 มกราคม 2563 ยงั ไมม่ กี ำหนดราคากลางสำหรบั การจัดซ้ือจดั จา้ งทีม่ ใิ ชง่ านกอ่ สรา้ ง)
(6.2) ใช้ราคาที่ได้มาจากฐานข้อมูลราคาอ้างอิงของพัสดุที่กรมบัญชีกลาง
จัดทำ (ณ วันท่ี 1 มกราคม 2563 กรมบัญชีกลางยังไม่มกี ารจัดทำฐานข้อมลู ราคาอ้างองิ พสั ด)ุ
(6.3) ใช้ราคามาตรฐานที่สำนักงบประมาณหรือหน่วยงานกลางอื่นกำหนด
(ตรวจสอบรายละเอียดไดท้ ่เี ว็บไซต์ www.bb.go.th)
(6.4) ใชร้ าคาทไ่ี ดม้ าจากการสบื ราคาจากทอ้ งตลาด การสืบราคาจากท้องตลาด
ต้องสืบราคาให้เหมาะสมกับขอบเขตของงานหรือคุณลักษณะเฉพาะของพัสดุที่จะซื้อหรือจ้าง โดยสบื
14 คู่มอื การจา้ งกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
ราคาไม่นอ้ ยกวา่ 3 ราย เว้นแต่ บางกรณมี นี อ้ ยกวา่ 3 ราย ใหส้ ืบเทา่ ทม่ี ี และเม่อื สืบราคาแลว้ ไม่ว่าจะ
3 รายขนึ้ ไป หรือกรณนี ้อยกวา่ 3 ราย จะนำราคาใดเปน็ ราคาอา้ งอิงให้พจิ ารณาดำเนนิ การ ดงั นี้
(6.4.1) กรณีการจดั หาท่ีมกี ารประกาศเชญิ ชวน ให้ใชเ้ ฉลี่ยเปน็ ราคาอา้ งองิ เว้น
แต่หน่วยงานของรัฐพิจารณาแล้วเห็นว่า ราคาต่ำสุดสามารถดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างได้ ก็ให้ใช้ราคาต่ำสดุ
เปน็ ราคาอา้ งองิ
(6.4.2) กรณกี ารจัดหาทไี่ ม่มีประกาศเชญิ ชวน ใหใ้ ชร้ าคาตำ่ สุดเปน็ ราคาอ้างองิ
(6.5) ใชร้ าคาท่ีเคยซ้ือหรอื จา้ งครั้งหลังสดุ ภายในระยะเวลาสองปงี บประมาณ
(6.6) ใช้ราคาอื่นตามหลักเกณฑ์ วิธีการ หรือแนวทำงปฏิบัติของหน่วยงาน
ของรฐั น้ันๆ
2.3 หลกั เกณฑแ์ ละวธิ ีการกำหนดราคากลางงานกอ่ สรา้ ง
(1) ประกาศคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ เรื่อง หลักเกณฑ์และ
วิธกี ารกำหนดราคากลางงานกอ่ สรา้ ง
(2) ประกาศคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ เรื่อง หลักเกณฑ์และ
วิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง ฉบับท่ี 2
(3) ประกาศคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ เรื่อง หลักเกณฑ์และ
วิธกี ารกำหนดราคากลางงานกอ่ สรา้ ง ฉบับท่ี 3
(4) ประกาศคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ เรื่อง หลักเกณฑ์และ
วธิ ีการกำหนดราคากลางงานกอ่ สร้าง ฉบับท่ี 4
โดยท่ีหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้างตามประกาศคณะกรรมการ
ราคากลางและขนึ้ ทะเบียนผู้ประกอบการ ได้กำหนดแนวทางปฏิบตั ิไว้ดังน้ี
(1) ให้หน่วยงานของรัฐถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง
ซึ่งประกอบด้วย แนวทาง และวิธีปฏิบัติ เกี่ยวกับหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอาคาร หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
ทางสะพานและท่อเหลยี่ ม และหลักเกณฑก์ ารคำนวณราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน
(2) การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างด้วยอิเล็กทรอนิกส์ของหน่วยงานนำร่อง จำนวน 4
หน่วยงาน ประกอบด้วย กรมโยธาธิการและผังเมือง กรมทางหลวง กรมทางหลวงชนบท และกรม
ชลประทาน ใหด้ ำเนนิ การตอ่ ไป
(3) การใช้งานระบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้างด้วยอิเล็กทรอนิกส์ สำหรับทุกหน่วยงาน
ภาครัฐใหเ้ ป็นไปตามที่กรมบญั ชกี ลางกำหนด
ทั้งนี้ กรมบัญชีกลางมีหนังสือด่วนที่สุด ที่ กค 0405.3/ว 386 ลงวันที่ 29 สิงหาคม 2561
ขยายหน่วยงานของรัฐใช้งานระบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้างของทางราชการด้วยอิเล็กทรอนกิ ส์
ขยายให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เริ่มใช้งานระบบคำนวณราคากลางงานก่สอร้างของทางราชการ
ด้วยอิเลก็ ทรอนกิ ส์กับโครงการกอ่ สรา้ งท่ีมวี งเงินเกนิ 2 ลา้ นบาท แต่ไมเ่ กนิ 20 ลา้ นบาท ตั้งแต่วันที่ 1
ตลุ าคม 2561 เปน็ ตน้ ไป
15คูม่ ือการจา้ งก่อสร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
16 คู่มอื การจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
17คมู่ ือการจ้างก่อสร้าง
การทำสญั ญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
18 คู่มอื การจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
แนวทางและวิธีปฏิบตั ิ เก่ียวกับหลักเกณฑก์ ารคำนวณราคากลางงานก่อสรา้ ง
แนวทางและวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างเป็นส่วนหน่ึง
ของหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างที่มีความสำคัญ ซึ่งเป็นส่วนของข้อกำหนดหรือ
ข้อบังคับเพื่อให้มีการนำหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างไปใช้ปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง
เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และในแนวทางเดียวกันทั้งในส่วนของหน่วยงานผู้ปฏิบัติ หน่วยงานและ
หรือคณะกรรมการที่มีหน้าที่ตรวจสอบ หน่วยงานที่มีหน้าที่พิจารณาจัดสรรและบริหารจัดการด้าน
การงบประมาณ รวมทั้งผู้ท่ีเกี่ยวข้อง โดยได้กำหนดให้มีแนวทางและวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การ
คำนวณราคากลางงานกอ่ สร้าง รวม 22 ข้อดงั นี้
1. หลกั เกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างน้ี ให้บงั คบั ใชก้ บั หนว่ ยงานของรัฐ
2. หลักเกณฑ์ แนวทาง วิธีปฏิบัติ และรายละเอียดเกี่ยวกับการกำหนดราคากลางงาน
ก่อสร้าง ของทางราชการตามมติคณะรัฐมนตรี กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง รวมทั้งตามประกาศและ
หนังสือเวียนอื่นใด ซึ่งได้กำหนดไว้แล้วในหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนี้ ให้ใช้ตาม
หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างน้ี
3. หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนีใ้ ห้ใชก้ ับงานก่อสร้าง โดยไม่คำนึงถึงวงเงิน
มูลค่า และหรือวงเงนิ งบประมาณของงานกอ่ สรา้ ง
4. งานก่อสร้างที่ต้องคำนวณราคากลางตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงาน
กอ่ สร้างน้ี หมายถึง
4.1 กิจกรรม การกระทำ การประกอบ การติดตั้ง และหรือการดำเนินการอื่นใด เพ่ือ
ก่อให้เกิดเป็นสิ่งก่อสร้าง อันได้แก่ อาคาร โครงสร้าง ระบบสาธารณูปโภค หรือสิ่งอื่นใด ซึ่งมีลักษณะ
คงทน ถาวร และ ใช้ประโยชน์ได้ และให้หมายความรวมถึง การปรับปรุง การรื้อถอน การต่อเติม
และการซอ่ มแซมสิ่งที่ก่อสรา้ งดงั กลา่ วดว้ ย
การปรับปรุง หมายถึง การแก้ไข การกระทำ และหรือการดำเนินการอื่นใด เพื่อให้
สิ่งก่อสร้างซง่ึ ได้กอ่ สร้างไวแ้ ล้วคงสภาพเดมิ หรอื ใหม้ ีสภาพทดี่ ียิ่งขนึ้
การรื้อถอน หมายถึง การรื้อหรือการดำเนินการอื่นใด เพื่อนำส่วนประกอบอันเป็น
โครงสรา้ งของสงิ่ กอ่ สร้างหรอื สิ่งก่อสรา้ งท้ังหมดออกไป
การต่อเติม หมายถึง การดัดแปลง เปลี่ยนแปลง เพิ่มเติม ลดหรือขยาย ซึ่งลักษณะ
ขอบเขต แบบ รูปทรง สัดส่วน น้ำหนัก เนื้อที่ของโครงสร้างหรือส่วนต่างๆ ของสิ่งก่อสร้างซ่ึงได้
กอ่ สร้างไว้แลว้ ให้ผดิ ไปจากเดมิ แตม่ ิใชเ่ ป็นกรณขี องการซอ่ มแซม
การซ่อมแซม หมายถึง การซ่อม การดำเนินการ และหรือการเปลี่ยนแปลง
ส่วนประกอบอันเป็นโครงสร้างของสิ่งก่อสร้างหรือสิ่งก่อสร้างทั้งหมดให้คงสภาพและหรือใช้งานได้
ตามปกติดงั เดมิ
ทั้งนี้ การปรับปรุง การรื้อถอน การต่อเติม และการซ่อมแซม ดังกล่าว ต้องมีแบบรูป
รายการงานกอ่ สรา้ ง และจำเป็นตอ้ งมกี ารควบคุมดแู ลการปฏิบัติงานตลอดระยะเวลาดำเนนิ การด้วย
19คู่มือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ฒั น์ โยอาศรี
4.2 งานก่อสร้างดังกล่าวตามข้อ 4.1 ต้องดำเนินการจัดจ้างก่อสร้างตามพระราชบัญญัติ
การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 รวมทั้งกฎกระทรวง ระเบียบ และประกาศ
ทีอ่ อกตามความในพระราชบญั ญัติการจัดซื้อจัดจา้ งและการบรหิ ารพัสดุภาครฐั พ.ศ. 2560 ดว้ ย
5. หลกั เกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสรา้ งนี้ ประกอบดว้ ยหลักเกณฑก์ ารคำนวณราคา
กลางงานก่อสร้างอาคาร หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างทาง สะพาน และท่อเหลี่ยม
และหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสรา้ งชลประทาน
ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางต้องเลือกใช้หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างให้
ถูกตอ้ งตามท่ีกำหนดสำหรบั แตล่ ะหลกั เกณฑก์ ารคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง ดังน้ี
5.1 งานก่อสร้างที่อยู่ในกลุ่มงานก่อสร้างอาคาร ให้ใช้หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลาง
งานกอ่ สร้างอาคาร
5.2 งานก่อสร้างที่อยู่ในกลุ่มงานก่อสร้างทาง ให้ใช้หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลาง
งานกอ่ สร้างทาง สะพาน และท่อเหล่ียม
5.3 งานก่อสร้างที่อยู่ในกลุ่มงานก่อสร้างสะพานและท่อเหลี่ยม ให้ใช้หลักเกณฑ์การ
คำนวณราคากลางงานกอ่ สร้างทาง สะพาน และท่อเหลย่ี ม
5.4 งานก่อสร้างที่อยู่ในกลุ่มงานก่อสร้างชลประทาน ให้ใช้หลักเกณฑ์การคำนวณ
ราคากลาง งานกอ่ สรา้ งชลประทาน
6. เพื่อให้การเลือกใช้หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง มีความชัดเจนและไม่มี
ปัญหาในทางปฏิบัติ จึงกำหนดความหมายและขอบเขตของงานก่อสร้างสำหรับแต่ละกลุ่มไว้เพื่อ
ประกอบการพจิ ารณาเลือกใช้หลักเกณฑ์ฯ ดังนี้
6.1 งานก่อสร้างอาคาร หมายถึง งานก่อสร้างใหม่ งานปรับปรุง งานซ่อมแซม งานรื้อถอน
และหรืองานต่อเติมอาคาร บ้าน เรือน โรง ร้าน แพ เรือหรือพาหนะสำหรับขนส่งข้ามฟาก ท่าเทียบ
เรือ ตึกแถว ร้านค้า โรงเรือน โรงเรียน โรงพยาบาล โรงงาน โรงภาพยนตร์ ศูนย์การค้า คลังสินค้า
อาคารสำนักงาน อาคารที่ทำการ อาคารชุดพักอาศัย ศาลาที่พัก วัด พระอุโบสถ หอระฆัง กุฏิพระ
มัสยิด สุเหร่า อนสุ าวรีย์ หอสงู หอประชุม ห้องสมดุ ตลาด อูเ่ รอื คานเรือ ท่าน้ำ ทา่ จอดเรอื สถานีนำรอ่ ง
สถานีขนส่งฯ หรือสิ่งกอ่ สร้างอ่ืน ที่มีลักษณะ รูปแบบ และหรือโครงสรา้ งคลา้ ยกับส่ิงกอ่ สร้างดังกล่าว
ซึ่งบุคคลอาจเข้าอยู่และหรอื เข้าไปใช้สอยได้ และให้หมายความรวมถึง งานก่อสร้างใหม่ งานปรับปรุง
งานซอ่ มแซม งานร้ือถอน และหรอื งานตอ่ เติมสง่ิ ก่อสรา้ ง ดังตอ่ ไปนด้ี ว้ ย
(1) งานภูมิทัศน์และอัฒจันทร์หรือสิ่งก่อสร้างอย่างอื่นที่มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็น ท่ี
เล่นกีฬาและหรือออกกำลังกาย เช่น สนามกีฬา สนามฟุตบอล ลู่กีฬา สนามเทนนิส สนาม
บาสเกตบอล สนามแบดมินตนั สระวา่ ยน้ำ สวนสาธารณะ เปน็ ตน้
(2) ป้ายและหรือสิ่งที่สร้างขึ้นสำหรับติดหรือตั้ง เพื่อการประชาสัมพันธ์หรือเพื่อการ
โฆษณา
20 คู่มอื การจา้ งก่อสร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
(3) ถนน ทางเท้า พื้นที่ สิ่งที่สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นที่จอดรถ ที่กลับรถ พื้นลานคอนกรีต
และหรือทางเข้าออกของรถ ภายในบริเวณซึ่งเป็นส่วนประกอบหรือเกี่ยวเนื่องกับงานก่อสร้างอาคาร
และหรอื อยภู่ ายในบริเวณอาคารหรอื สวนสาธารณะ
(4) รางระบายน้ำ ท่อระบายน้ำ บ่อพัก บ่อบาบัดน้ำเสีย บ่อเกรอะบ่อซึม บ่อเก็บน้ำ
ถังพักน้ำ งานระบบประปา งานปักเสาพาดสาย และหรืองานระบบไฟฟ้าแสงสว่างภายในบริเวณซ่ึง
เป็นส่วนประกอบหรือเกี่ยวเนื่องกับงานก่อสร้างอาคาร และหรืออยู่ภายในบริเวณอาคารหรือ
สวนสาธารณะ
(5) สระน้ำ น้ำพุ เขื่อนกันดิน สะพานข้ามคูคลอง ทางเดิน งานปลูกต้นไม้ งาน
ประติมากรรม งานปลูกหญ้า และหรืองานจัดสวน ภายในบริเวณซึ่งเป็นส่วนประกอบหรือเกี่ยวเนื่องกับ
งานก่อสร้างอาคาร และหรืออยภู่ ายในบริเวณอาคารหรือสวนสาธารณะ
(6) เสาธง รั้ว กำแพง ประตูรั้ว และหรือป้อมยาม ภายในบริเวณ ซ่ึงเป็นส่วนประกอบ
หรือเกย่ี วเนอื่ งกับงานกอ่ สรา้ งอาคาร และหรืออย่ภู ายในบริเวณอาคารหรอื สวนสาธารณะ
(7) งานตกแต่งภายในและหรืองานก่อสร้างอื่นใด ภายในบริเวณซึ่งเป็นส่วนประกอบ
หรอื เก่ียวเน่ืองกับงานก่อสร้างอาคาร และหรอื อย่ภู ายในบรเิ วณอาคารหรอื สวนสาธารณะ
(8) งานระบบปรับอากาศ ระบายอากาศ งานระบบลิฟต์และบันไดเลื่อน งานระบบ
เครื่องกล งานระบบพิเศษอื่นๆ และหรืองานอื่น ๆ ที่เป็นส่วนประกอบและติดตั้งอยู่กับตัวอาค าร
(Build in)
(9) งานก่อสร้างอื่นที่ไม่อยู่ในกลุ่มงานก่อสร้างทาง งานก่อสร้างสะพานและ
ท่อเหลี่ยม งานก่อสร้างชลประทาน และตามที่คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ
กำหนด
6.2 งานก่อสร้างชลประทาน หมายถึง การก่อสร้าง ปรับปรุง ซ่อมแซม รื้อถอน และหรือ
ต่อเติมสิ่งก่อสร้าง ที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมน้ำเพื่อการชลประทานหรือเพื่อการอื่น เช่น การประมง
การเกษตรกรรม การป้องกนั น้ำเคม็ การป้องกันน้ำท่วม การผนั น้ำ การจัดรปู ทด่ี ิน และหรอื เพอ่ื การผลิต
กระแสไฟฟ้า เป็นต้น โดยทาการก่อสร้างอาคารและหรือสิ่งก่อสร้างต่างๆ เช่น เขื่อนทดน้ำ อาคาร
ประกอบของเขื่อนทดน้ำ เขื่อนเก็บกักน้ำ อาคารประกอบของเขื่อนเก็บกักน้ำ คลองส่งน้ำ อาคารของ
คลองส่งน้ำ คลองระบายน้ำ คูส่งน้ำ คูระบายน้ำ สถานีสูบน้ำ เป็นต้น และให้หมายความรวมถึง
สิ่งก่อสร้างอื่นใดซึ่งมีลักษณะ รูปแบบ วัตถุประสงค์หรือโครงสร้างคลา้ ยกับส่ิงก่อสรา้ งดังกล่าว หรือเปน็
สว่ นประกอบ และหรอื เกีย่ วเน่อื งกับส่ิงก่อสร้างดังกลา่ วด้วย
6.3 งานก่อสร้างทาง หมายถึง การก่อสร้าง การขยาย การบูรณะ และหรือการบำรุงรักษา
ทางหรือถนน ซึ่งจัดไว้เพื่อประโยชน์ในการจราจรและการสาธารณะทางบก แต่ไม่รวมทางรถไฟ ไม่ว่าใน
ระดับพื้นดิน ใต้ หรือเหนือพื้นดิน และให้หมายความรวมถึงที่ดิน พืช พันธุ์ไม้ทุกชนิด ท่อกลม
รางระบายน้ำ ร่องน้ำ กำแพงกันดิน เขื่อน รั้ว หลักสำรวจ หลักเขต หลักระยะ ป้ายจราจร เครื่องหมาย
เครื่องสัญญาณไฟฟ้า เครื่องแสดงสัญญาณ ที่จอดรถ ที่พักคนโดยสาร ท่ีพักริมทาง อาคาร และหรือสิ่ง
21คู่มือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
อื่นใดอันเป็นอุปกรณ์ งานก่อสร้างทางในบรรดาที่มีอยู่ หรือที่ได้จัดไว้ในเขตงานก่อสร้างทาง หรือเพ่ือ
ประโยชนแ์ ก่งานก่อสร้างทางและหรอื ผ้ใู ช้สิง่ ก่อสร้างท่ีเป็นงานกอ่ สรา้ งทางนน้ั ด้วย
6.4 งานก่อสร้างสะพานและท่อเหลี่ยม หมายถึง การก่อสร้าง การขยาย การบูรณะ และ
หรือการบำรุงรักษาสะพาน ท่อเหลี่ยม ทางต่างระดับ และหรือสะพานลอยคนเดินข้าม ซึ่งจัดไว้เพื่อ
ประโยชน์ ในการจราจรและการสาธารณะทางบก แต่ไม่รวมทางรถไฟ ไม่ว่าในระดับพื้นดิน ใต้ หรือ
เหนือพื้นดิน และให้หมายความรวมถึง อุโมงค์ ท่าเรือสำหรับข้ึนหรือลงรถ และหรือสิ่งอื่นใดอันเป็น
อุปกรณง์ านกอ่ สร้างสะพาน และท่อเหลย่ี มในบรรดาทม่ี อี ยู่ หรือทไี่ ด้จดั ไวใ้ นเขตงานก่อสร้างสะพานและ
ท่อเหลี่ยม หรือเพื่อประโยชน์แก่งานก่อสร้างสะพานและท่อเหลี่ยม และหรือผู้ใช้สิ่งก่อสร้างที่เป็นงาน
ก่อสร้างสะพาน และทอ่ เหลี่ยมนน้ั ดว้ ย
ความหมายและขอบเขตของงานก่อสร้างดังกล่าว กำหนดขึ้นให้การเลือกใช้หลักเกณฑ์ การ
คำนวณราคากลางงานก่อสร้างมีความชัดเจนและไม่มีปัญหาในทางปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การคำนวณ
ราคากลางงานก่อสรา้ งนเี้ ทา่ นั้น
7. สำหรับงานก่อสร้างอื่นที่ไม่อยู่ในความหมายและขอบเขตของงานก่อสร้าง 4 กลุ่ม ตามท่ี
กำหนดตามข้อ 6 โดยตรง ให้พิจารณาวัตถุประสงค์ และหรือรายละเอียดของโครงสร้าง ลักษณะงาน
หรือขอบเขต ของงานก่อสร้างนั้น สอดคล้องหรือใกล้เคียงกับกลุ่มงานก่อสร้างใดมากที่สุด ให้ใช้
หลกั เกณฑ์การคำนวณราคากลางงานกอ่ สร้างที่กำหนดสำหรบั กลุ่มงานกอ่ สรา้ งน้นั
ในกรณีที่เป็นโครงการงานก่อสร้างซึ่งประกอบด้วยงานหรือโครงการก่อสร้างหลาย
โครงการ มีความซับซ้อน ใช้งบประมาณมาก มีลักษณะการก่อสร้างเป็นการเฉพาะ และหรือใช้
เทคโนโลยีพเิ ศษ ซึ่งแตกต่างไปจากความหมายและขอบเขตงานกอ่ สร้าง 4 กลุ่ม ตามท่ีกำหนดตามขอ้
6 และไม่สามารถคำนวณราคากลางตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนี้ได้ ให้กำหนด
หลักเกณฑ์หรือวิธีการกำหนดราคากลางเป็นการเฉพาะตามความเหมาะสม แต่อย่างไรก็ดี หาก
โครงสร้างและลักษณะงานในส่วนใด สามารถนำหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนี้มา
ปรับใชไ้ ด้ กส็ ามารถทจี่ ะพิจารณาปรับใชไ้ ด้ ตามความเหมาะสมและสอดคลอ้ งตามขอ้ เทจ็ จริง
8. กรณีโครงการงานก่อสร้างซึ่งจัดจ้างก่อสร้างเป็นสัญญาเดียว ประกอบด้วยงานหรือกลุ่ม
งานกอ่ สร้างตามความหมายและขอบเขตของงานกอ่ สร้างตามท่ีกำหนดตามขอ้ 6 มากกวา่ 1 กลุ่มงาน
มีปริมาณงานของแต่ละกลุ่มงานก่อสร้างใกล้เคียงกัน และผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางไดพ้ ิจารณาแล้ว
เห็นว่าจะเป็นประโยชน์ต่อทางราชการยิ่งขึ้น ก็สามารถแยกรายการงานก่อสร้างของโครงการงาน
ก่อสร้างดังกล่าวออกเป็นของแต่ละกลุ่มงาน แล้วใช้หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างที่
กำหนดสำหรับแต่ละกลุ่มงานได้ โดยใช้แบบฟอร์มสรุปราคากลางของหลักเกณฑ์การคำนวณราคา
กลางงานก่อสรา้ งท่ีกำหนดสำหรับกลุ่มงานท่ีมีปริมาณงานมากท่ีสดุ น้ัน เป็นแบบฟอร์มสรุปราคากลาง
งานกอ่ สร้างทง้ั โครงการงานกอ่ สรา้ ง
22 คูม่ ือการจา้ งก่อสร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธิวฒั น์ โยอาศรี
กรณีการดำเนินการตามวรรคหนึ่ง ให้นำค่างานต้นทุนรวมทั้งโครงการงานก่อสร้างไป
คำนวณหรือเทียบหาค่า Factor F จากตาราง Factor F ที่เกี่ยวข้อง เพื่อนามาคำนวณกับค่างาน
ต้นทนุ ตามหลกั เกณฑ์ และวธิ กี ารที่กำหนดสำหรับแตล่ ะหลกั เกณฑ์การคำนวณราคากลางงานกอ่ สร้าง
9. กรณีที่ในรายละเอียดของการคำนวณตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
ในทั้ง 3 หลักเกณฑ์ มิได้มีข้อกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางใช้ราคาและแหลง่
วสั ดกุ ่อสร้างตามเงื่อนไขและข้อกำหนด ดงั นี้
1. ราคาวัสดกุ ่อสรา้ งใหใ้ ช้ราคาปัจจุบัน ในขณะท่ีคำนวณราคากลางงานกอ่ สรา้ งนั้น
2. การก่อสร้างในส่วนกลาง ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางใช้ราคาและแหล่งวัสดุ
ก่อสรา้ ง ดงั น้ี
2.1 ราคาวัสดุก่อสร้างตามท่ีสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวง
พาณิชยเ์ ผยแพร่
2.2 วัสดุก่อสร้างรายการใดที่สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวง
พาณิชย์ไม่มีข้อมูลราคาเผยแพร่ไว้ ให้ใช้ราคาวัสดุก่อสร้างรายการนั้นตามที่สำนักงานพาณิชย์จังหวัด
ใกล้เคียงเผยแพร่ หากวัสดุก่อสร้างรายการนั้นมีสำนักงานพาณิชย์จังหวัดใกล้เคียงเผยแพร่ราคาไว้
มากกว่าหนึ่งจังหวัด ให้ใช้ราคาของสำนักงานพาณิชย์จังหวัดที่เผยแพร่ราคาไว้ต่ำสุด ซึ่งพิจารณาจาก
ราคาวสั ดรุ วมค่าขนส่งถงึ สถานทกี่ อ่ สร้าง
2.3 วัสดุก่อสร้างรายการใดที่ผู้มีหน้าท่ีคำนวณราคากลางได้พิจารณาแล้วเห็นว่ามี
มูลค่าตั้งแตร่ ้อยละ 20 ขึ้นไป เมื่อเทียบกบั มลู ค่าวัสดุกอ่ สร้างรวมท้ังโครงการงานก่อสรา้ ง และราคาท่ี
สืบได้ต่ำกว่าราคาที่สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ หรือสำนักงาน
พาณิชย์จังหวัดใกล้เคียงเผยแพร่ให้ใช้ราคาสืบ โดยไม่ต้องถือปฏิบัติตามข้อ 2.1 และข้อ 2.2 ทั้งน้ี ใน
การสืบและกำหนดราคาวัสดุก่อสร้างดังกล่าว ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางจัดทำบันทึกแสดง
รายละเอียดของการสืบและการกำหนดราคาประกอบไว้กับเอกสารการคำนวณราคากลางงาน
กอ่ สรา้ งนนั้ ด้วย
2.4 สำหรับกรณีราคาวัสดุก่อสร้างของโครงการนั้นมีมูลค่าน้อยกว่าร้อยละ 20 เมื่อ
เทียบกบั วงเงินคา่ ก่อสร้างทั้งโครงการ จะดำเนินการตามข้อ 2.3 หรือไม่ก็ได้
2.5 กรณีวัสดุก่อสร้างรายการใดท่ีสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวง
พาณิชย์และสำนักงานพาณิชย์จังหวัดใกล้เคียง ไม่มีข้อมูลราคาเผยแพร่ไว้ ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคา
กลาง สืบและใช้ราคาวสั ดกุ ่อสร้างรายการนัน้ ในท้องที่ของส่วนกลางหรือในทอ้ งทีข่ องจังหวัดใกลเ้ คียง
โดยใช้ราคาต่ำสุด ซึ่งพิจารณาจากราคาวัสดุรวมค่าขนส่งถึงสถานที่ก่อสร้าง ทั้งน้ี ในการสืบและ
กำหนดราคาวัสดุก่อสร้างดังกล่าว ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางจัดทำบันทึกแสดงรายละเอียดของ
การสบื และการกำหนดราคาประกอบไว้กบั เอกสารการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนั้นดว้ ย
3. การก่อสร้างในส่วนภูมิภาค ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางใช้ราคาและแหล่งวัสดุ
ก่อสรา้ ง ดงั น้ี
23คูม่ อื การจา้ งกอ่ สร้าง
การทำสัญญา และการบรหิ ารสญั ญา
อธิวฒั น์ โยอาศรี
3.1 ราคาวสั ดกุ ่อสร้างตามที่สำนกั งานพาณชิ ยจ์ ังหวดั ทีส่ ถานทกี่ อ่ สร้างต้งั อยู่ เผยแพร่
3.2 วัสดุก่อสร้างรายการใดท่ีสำนักงานพาณิชย์จังหวัดที่สถานที่ก่อสร้างตั้งอยู่ไม่มี
ข้อมูลราคาเผยแพร่ไว้ ให้ใช้ราคาวัสดุก่อสร้างรายการนั้นตามท่ีสำนักงานพาณิชย์จังหวัดใกล้เคียง
เผยแพร่ หากวัสดกุ ่อสรา้ งรายการนนั้ มีสำนกั งานพาณิชย์จงั หวดั ใกล้เคยี งเผยแพรร่ าคาไวม้ ากกว่าหน่ึง
จังหวดั ให้ใชร้ าคาของสำนักงานพาณชิ ย์จังหวดั ที่เผยแพร่ราคาไว้ต่ำสุด ซ่ึงพจิ ารณาจากราคาวัสดุรวม
ค่าขนส่งถึงสถานท่ีก่อสร้าง
3.3 วัสดุก่อสร้างรายการใดที่ผู้มีหน้าท่ีคำนวณราคากลางได้พิจารณาแล้วเห็นว่ามี
มูลค่าตั้งแต่ร้อยละ 20 ขึ้นไป เมื่อเทียบกับมูลค่าวัสดุก่อสร้าง รวมทั้งโครงการงานก่อสร้าง และราคา
ที่สืบได้ต่ำกว่าราคาที่สำนักงานพาณิชย์จังหวัดที่สถานที่ก่อสร้างตั้งอยู่ หรือสำนักงานพาณิชย์จังหวัด
ใกล้เคียง เผยแพร่ให้ใช้ราคาสืบ โดยไม่ต้องถือปฏิบัติตามข้อ 3.1 และข้อ 3.2 ทั้งนี้ ในการสืบและ
กำหนดราคาวัสดุก่อสร้างดังกล่าว ให้ผู้มีหน้าท่ีคำนวณราคากลางจัดทำบันทึกแสดงรายละเอียดของ
การสืบและการกำหนดราคาประกอบไว้กบั เอกสารการคำนวณราคากลางงานกอ่ สรา้ งนั้นด้วย
3.4 สำหรับกรณีราคาวัสดุก่อสร้างของโครงการนั้นมีมูลค่าน้อยกว่าร้อยละ 20 เม่ือ
เทียบกบั วงเงนิ ค่าก่อสรา้ งทงั้ โครงการ จะดำเนินการตามข้อ 3.3 หรือไม่ก็ได้
3.5 กรณีวัสดุก่อสร้างรายการใดที่สำนักงานพาณิชย์จังหวัดที่สถานที่ก่อสร้างตั้งอยู่
และสำนักงานพาณิชย์จังหวัดใกล้เคียง ไม่มีข้อมูลราคาเผยแพร่ไว้ ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางสบื
และใช้ราคาวัสดุก่อสร้างรายการนั้นในท้องที่ของจังหวัดที่สถานที่ก่อสร้างตั้งอยู่หรือในท้อง ที่ของ
จังหวัดใกล้เคียงโดยใช้ราคาต่ำสุดซึ่งพิจารณาจากราคาวัสดุรวมค่าขนส่งถึงสถานที่ก่อสร้าง ทั้งน้ี ใน
การสืบและกำหนดราคาวัสดุก่อสร้างดังกล่าว ให้ผู้มีหน้าท่ีคำนวณราคากลางจัดทำบันทึกแสดง
รายละเอียดของการสืบและการกำหนดราคาประกอบไว้กับเอกสารการคำนวณราคากลางงาน
ก่อสร้างนั้นด้วย
3.6 ในกรณีที่สถานที่ก่อสร้างอยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดที่สถานที่ก่อสร้างตั้งอยู่เกิน
80 กิโลเมตร ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางสามารถสืบและใช้ราคาวัสดุก่อสร้างในท้องที่ของจังหวัดที่
สถานที่ก่อสร้างตั้งอยู่ หรือในท้องที่ของจังหวัดใกล้เคียง หรือในท้องที่อื่นใด โดยใช้ราคาต่ำสุด ซ่ึง
พิจารณาจากราคาวัสดุรวมค่าขนส่งถึงสถานที่ก่อสร้าง โดยไม่ต้องถือปฏิบัติตามข้อ 3.1 ข้อ 3.2 และ
ข้อ 3.5 ก็สามารถกระทำได้ ทั้งนี้ ในการสืบและกำหนดราคาวัสดุก่อสร้างในกรณีนี้ ให้ผู้มีหน้าท่ี
คำนวณราคากลางจัดทำบันทึกแสดงรายละเอียดของการสืบและการกำหนดราคาประกอบไว้กับ
เอกสารการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนัน้ ด้วย
4. กรณีเพื่อประโยชน์ของทางราชการ หรือโครงการงานก่อสร้างนั้นจำเป็นต้องใช้วัสดุ
ก่อสร้างบางรายการเป็นจำนวนมาก และหรือเป็นวัสดุก่อสร้างที่กำหนดคุณลักษณะไว้เป็นการเฉพาะ
และหรือต้องใช้จากหลายแหล่งรวมกัน ผู้มีหน้าท่ีคำนวณราคากลางสามารถสืบและใช้ราคาวัสดุ
ก่อสร้างรายการนั้นจากแหล่งผลิตโดยตรง และหรือจากแหล่งอ่ืนใดนอกเหนือจากที่กำหนดตามข้อ 2
สำหรับกรณีการก่อสร้างในส่วนกลาง และตามข้อ 3 สำหรับกรณีการก่อสร้างในส่วนภูมิภาค ก็
24 คูม่ ือการจ้างก่อสร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธิวฒั น์ โยอาศรี
สามารถกระทำได้ โดยให้สืบและใช้ราคาวัสดุก่อสร้างที่ตรงตามคุณลักษณะเฉพาะของวัสดุก่อสร้าง
ตามท่ีกำหนดในแบบรปู รายการงานก่อสร้าง โดยใชร้ าคาตำ่ สดุ ซึ่งพจิ ารณาจากราคาวสั ดรุ วมค่าขนสง่
ถึงสถานที่ก่อสร้าง ทั้งนี้ ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางจดั ทำบันทึกแสดงรายละเอียดของการสืบและ
กำหนดราคา รวมท้ังเหตผุ ลและความจำเป็นประกอบไว้กับเอกสารการคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
นน้ั ดว้ ย
5. กรณีการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอาคารตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลาง
งานก่อสร้างอาคารใด มีเหตุผลและความจำเป็นต้องคำนวณค่าขนส่งวัสดุก่อสร้างบางรายการหรือ
หลายรายการให้คำนวณค่าขนส่งวัสดุก่อสร้างรายการนั้นเป็นค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อ กำหนดและ
ค่าใช้จ่ายอื่นที่จำเป็นต้องมีตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอาคารในส่วนของการ
คำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดและค่าใช้จ่ายอื่นที่จำเป็นต้องมี โดยให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคา
กลางสืบราคาค่าขนส่ง และหรือประเมินราคาค่าขนส่งวัสดุก่อสร้างรายการนั้นตามความเป็นจริง มา
เป็นเกณฑก์ ารคำนวณ
6. หน่วยงานของรัฐอาจตั้งคณะกรรมการหรือดำเนินการอื่นใด เพื่อรวบรวมข้อมูล และ
กำหนดราคาและแหล่งวัสดุก่อสร้าง ที่ต้องดำเนินการตามข้อ 2.3 ข้อ 2.4 และข้อ 2.5 สำหรับการ
กอ่ สร้างในส่วนกลาง และตามขอ้ 3.3 ขอ้ 3.4 ขอ้ 3.5 และข้อ 3.6 สำหรับการก่อสรา้ งในส่วนภูมิภาค
รวมทัง้ ทต่ี ้องดำเนนิ การตามขอ้ 4 ไว้เปน็ บัญชีราคาและแหล่งวัสดกุ อ่ สรา้ งของหน่วยงาน เพ่ือลดภาระ
ใช้อ้างอิงและอำนวยความสะดวกในการสืบและกำหนดราคาและแหล่งวัสดุก่อสร้างของผู้มีหน้าท่ี
คำนวณราคากลางของหน่วยงาน โดยผู้มีหน้าท่ีคำนวณราคากลางสามารถนำราคาและแหล่งวัสดุ
ก่อสร้างตามบัญชีดังกล่าวมาใช้คำนวณราคากลางตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
ไดต้ ามความเหมาะสม ท้ังน้ีต้องมกี ารปรับปรงุ บญั ชีราคาและแหล่งวัสดุกอ่ สรา้ งดงั กลา่ วให้มีความเปน็
ปจั จบุ ันอยเู่ สมอด้วย
7. การกำหนดราคาและแหล่งวัสดุก่อสร้างนอกเหนือจากท่ีกำหนดไว้นี้ ให้เป็นไปตาม
ข้อกำหนดเกี่ยวกับราคาและแหล่งวัสดุก่อสร้าง ซึ่งได้กำหนดไว้ในรายละเอียดการคำนวณของแต่ละ
หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง และตามที่คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียน
ผู้ประกอบการกำหนด
8. ตามเงือ่ นไขและขอ้ กำหนดเกย่ี วกับราคาและแหลง่ วสั ดกุ อ่ สรา้ งดงั กลา่ วข้างต้น
8.1 ราคาปัจจุบัน หมายถึง ราคาวัสดุก่อสร้างในช่วงระยะเวลาท่ีคำนวณราคากลางงาน
ก่อสร้างนัน้
8.2 ส่วนกลางหรอื ท้องท่ขี องสว่ นกลาง หมายถงึ พน้ื ทใ่ี นเขตกรงุ เทพฯ นนทบุรี ปทมุ ธานี
และสมุทรปราการ
8.3 ส่วนภูมิภาค หมายถึง พื้นที่จังหวัดอื่นที่ไม่ใช่พื้นท่ีในเขตกรุงเทพฯ นนทบุรี ปทุมธานี
และสมุทรปราการ
25คู่มอื การจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
8.4 ท้องที่หรือจังหวัดใกล้เคียง หมายถึง ท้องที่หรือจังหวัดที่มีพื้นที่อยู่ติดกับท้องที่หรือ
จงั หวดั หรือทอ้ งทขี่ องส่วนกลาง ท่สี ถานทีก่ ่อสรา้ งตง้ั อยู่
8.5 วัสดุก่อสร้าง ให้หมายความรวมถึงครุภัณฑ์ที่เป็นส่วนประกอบหรือเป็นส่วนหนึ่งของ
โครงการงานก่อสร้างที่ตอ้ งจดั หาและคำนวณรวมในราคากลางงานก่อสร้างนัน้ ดว้ ย
8.6 การสืบราคา หมายถึง การดำเนินการใดๆ เพื่อให้ทราบราคาและหรือแหล่งวัสดุ
ก่อสร้างทีม่ ีความเปน็ ปัจจบุ ันและสอดคล้องกับราคาวัสดกุ อ่ สรา้ งท่ีเปน็ จรงิ
8.7 ราคาวัสดุที่ใช้คำนวณในหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง ในทั้ง 3
หลักเกณฑ์ใหใ้ ชร้ าคาต้นทุนซง่ึ ไมร่ วมคา่ ขนสง่ และค่าใชจ้ า่ ยใดๆ
8.8 ในการสืบและใช้ราคาวัสดุก่อสร้าง ให้สืบและใช้ราคาวัสดุก่อสร้างที่ถูกต้องตรงตาม
คุณลักษณะเฉพาะตามท่ีกำหนดในแบบรูปรายการงานก่อสร้าง ในกรณีที่ไม่สามารถสืบและใช้ราคา
วสั ดกุ อ่ สรา้ งทีถ่ กู ตอ้ งตรงตามคณุ ลกั ษณะเฉพาะตามที่กำหนดในแบบรปู รายการงานก่อสรา้ งได้ ให้สบื
และใช้ราคาวัสดุก่อสร้างที่ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางได้พิจารณาแล้วเห็นว่ามีคุณลักษณะเฉพาะ
ใกลเ้ คยี งกับที่กำหนดในแบบรปู รายการงานกอ่ สร้าง หรอื ท่ีสามารถใชท้ ดแทนกนั ได้
8.9 การคำนวณค่าขนส่งวัสดุก่อสร้างตามข้อกำหนดเกี่ยวกับราคาและแหล่งวัสดุก่อสร้าง
นี้ให้คำนวณหรือประเมินค่าขนส่งตามข้อเท็จจริงในแต่ละท้องที่ โดยให้คำนวณหรือประเมิน จาก
แหล่งวสั ดกุ ่อสรา้ งถึงสถานทกี่ อ่ สรา้ ง หากส่งิ กอ่ สร้างหรอื โครงการก่อสร้างเปน็ ทางยาวให้คำนวณหรือ
ประเมินจากแหล่งวสั ดกุ อ่ สร้างถงึ กงึ่ กลางของสิง่ กอ่ สรา้ งหรือโครงการกอ่ สร้างนนั้
8.10 ใช้วัสดุก่อสร้างบางรายการเป็นจำนวนมาก หมายถึง กรณีผู้มีหน้าท่ีคำนวณราคา
กลางได้ประเมินแล้วเห็นว่า โครงการงานก่อสร้างที่คำนวณราคากลางนั้น ต้องใช้วัสดุก่อสร้างรายการ
ใดรายการหน่งึ ท่ีมีมลู ค่าต้ังแต่รอ้ ยละ 20 ของมลู คา่ วสั ดกุ ่อสร้างรวมทงั้ โครงการงานก่อสร้าง
8.11 แบบฟอร์มบันทึกแสดงรายละเอียดของการสืบและกำหนดราคาและแหล่งวัสดุ
ก่อสร้างรวมทั้งบันทึกชี้แจงเหตุผลความจำเป็น และแบบฟอร์มอื่นๆ ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลาง
กำหนดและบนั ทึกเองตามความเหมาะสมและสอดคล้องตามขอ้ มลู และข้อเท็จจริง”
10. ให้กระทรวงพาณิชย์ (สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้าและสำนักงานพาณิชย์
จังหวัด) พิจารณาเผยแพร่ราคาวัสดุก่อสร้างให้ครอบคลุมประเภทและรายการที่จำเป็นสำหรับการ
คำนวณราคากลางงานก่อสร้าง รวมทั้งการปรับปรุงราคาให้มีความเป็นปัจจุบัน และประกาศเป็นการ
ทวั่ ไปอย่างตอ่ เนือ่ ง
11. ค่าขนส่งวัสดุก่อสร้าง ค่าดำเนินการและค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร อัตราราคางานดิน
อัตราราคางานปรับปรงุ ฐานรากและงานระเบิดหิน รวมท้ังรายละเอยี ดประกอบการคำนวณราคากลาง
งานก่อสร้างอื่นใด ให้กำหนดตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามท่ีกำหนดในหลักเกณฑ์การคำนวณราคา
กลางงานกอ่ สรา้ ง และหรอื ตามทีค่ ณะกรรมการราคากลางและข้ึนทะเบียนผู้ประกอบการกำหนด
ให้กรมบัญชีกลางร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ปรับปรุงตารางค่าขนส่งวัสดุก่อสร้าง
ค่าดำเนินการและค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร อัตราราคางานดิน อัตราราคางานปรับปรุงฐานรากและ
26 คมู่ ือการจา้ งกอ่ สร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
งานระเบิดหินรวมทั้งรายละเอียดประกอบการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอื่นใด ให้สอดคล้องตาม
ราคาน้ามนั สภาวการณท์ างดา้ นเศรษฐกิจ และหรอื เทคโนโลยดี า้ นการก่อสรา้ งทีเ่ ปลีย่ นแปลงไป และ
แจง้ เวยี นให้หนว่ ยงานของรฐั ทราบและถอื ปฏบิ ัติ โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการราคากลางและ
ขึน้ ทะเบยี นผู้ประกอบการ
12. อัตราค่าแรงงาน/ดำเนินการสำหรับการถอดแบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้างให้
กำหนด ตามหลักเกณฑแ์ ละวธิ กี ารตามท่ีกำหนดในหลกั เกณฑ์การคำนวณราคากลางงานกอ่ สรา้ ง และ
หรือตามทคี่ ณะกรรมการราคากลางและขนึ้ ทะเบยี นผู้ประกอบการกำหนด
ให้กรมบัญชีกลางปรับปรุงบัญชีค่าแรงงาน/ดำเนินการสำหรับการถอดแบบคำนวณ
ราคากลางงานก่อสร้างตามความเหมาะสมและสอดคล้องตามประกาศค่าแรง ขั้นต่ำและหรือ
สภาวการณ์ทางเศรษฐกิจ และเทคโนโลยีด้านการก่อสร้างที่เปลี่ยนแปลงไป และแจ้งเวียนให้
หนว่ ยงานของรฐั ทราบและถอื ปฏิบัติ โดยความเหน็ ชอบของคณะกรรมการราคากลางและขึน้ ทะเบียน
ผปู้ ระกอบการ
13. อัตราดอกเบี้ยเงินกู้ที่ใช้เป็นเกณฑ์พิจารณากำหนดค่าดอกเบี้ยสำหรับการคำนวณราคา
กลางงานก่อสร้างตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานกอ่ สร้างนี้ ให้ใช้ค่าเฉลี่ยอัตราดอกเบี้ยเงนิ
ให้กยู้ มื ประเภท MLR ของธนาคารขนาดใหญ่ อยา่ งน้อย 3 ธนาคาร เปน็ เกณฑพ์ ิจารณาโดยให้กำหนด
เป็นตวั เลขกลม กรณอี ตั ราดอกเบ้ยี ฯ เปน็ เศษ ถา้ เศษถึง 0.50 ใหป้ ัดขนึ้ ถ้าไม่ถึง 0.50 ใหป้ ดั ลง
ให้กรมบัญชีกลางกำหนดและประกาศอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ที่ใช้เป็นเกณฑ์ในการคำนวณ
ราคากลางงานก่อสร้างตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง หากอัตราดอกเบี้ยเงินกู้
เฉลี่ยฯ เปลี่ยนแปลงถึงร้อยละ 1 พร้อมทั้งจัดทำและแจ้งเวียนตาราง Factor F ใหม่ที่สอดคล้องกับ
การประกาศเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยเงินกู้เฉลี่ยฯ เพื่อหน่วยงานของรัฐทราบและใช้ในการคำนวณ
ราคากลางงานก่อสรา้ ง ตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานกอ่ สร้างตอ่ ไปดว้ ย
14. อัตราภาษีตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนี้ ให้เป็นไปตามอัตรา
ภาษีมูลค่าเพิ่มโดยให้กำหนดเป็นตัวเลขกลม กรณีอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นเศษ ถ้าเศษถึง 0.50 ให้ปดั
ขึ้น ถ้าไมถ่ ึง 0.50 ใหป้ ดั ลง
ให้กรมบัญชีกลางประกาศเปลี่ยนแปลงอัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อมีพระราชกฤษฎีกา
เปลี่ยนแปลงอัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม พร้อมทั้งจัดทำและแจ้งเวียนตาราง Factor F ใหม่ ที่สอดคล้องกับ
การประกาศเปลี่ยนแปลงอัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม เพื่อหน่วยงานของรัฐทราบและใช้ในการคำนวณราคา
กลางงานก่อสรา้ ง ตามหลักเกณฑก์ ารคำนวณราคากลางงานก่อสรา้ งตอ่ ไปดว้ ย
15. ในการแบ่งงวดงาน การจ่ายเงิน และการกำหนดระยะเวลาแล้วเสร็จของงานจะต้อง
กำหนด ให้ถกู ต้องชดั เจนตามหลกั วิชาการ ปรมิ าณงานในแตล่ ะงวดจะต้องสอดคล้องกับจำนวนเงินใน
แตล่ ะงวด โดยคำนึงถึงความเปน็ ธรรมของทงั้ ผรู้ ับจ้างและผู้วา่ จ้าง
27คู่มอื การจ้างก่อสรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
16. ในการออกแบบรูปรายการงานก่อสร้าง หน่วยงานของรัฐเจ้าของโครงการงานก่อสร้าง
จะดำเนินการเอง หรือขอความร่วมมือหน่วยงานของรัฐอื่น หรือจะดำเนินการจัดจ้างออกแบบรูป
รายการงานก่อสรา้ งกไ็ ด้
ผู้ออกแบบรูปรายการงานก่อสร้างต้องออกแบบให้ถูกต้องเหมาะสมกับการใช้งาน และ
เป็นไป ตามหลักวิชาการ โดยผู้ออกแบบต้องถอดแบบรูปรายการงานก่อสร้างและจัดทำรายการ
ปรมิ าณงานและราคา และประมาณการราคาในเบ้อื งต้นไวด้ ้วย รวมทงั้ ต้องรบั รองแบบรูปรายการงาน
ก่อสรา้ งและรายการ ปริมาณงานทไี่ ด้ถอดแบบฯ นนั้ ไวด้ ว้ ยทุกครง้ั
ในการถอดแบบรูปรายการงานก่อสร้าง การจัดทำรายการ ปริมาณงาน และราคา และ
การประมาณการราคาในเบื้องต้น ผู้ออกแบบรูปรายการงานก่อสร้างอาจดำเนินการตามหลักเกณฑ์
การคำนวณราคากลางงานกอ่ สร้างนี้ กไ็ ด้
ทั้งนี้ การออกแบบรูปรายการงานก่อสร้างดังกล่าว ให้รวมถึงการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง
และแกไ้ ขแบบรปู รายการงานก่อสรา้ งด้วย
17. ให้มีคณะกรรมการกำหนดราคากลาง เป็นผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการคำนวณราคากลาง
งานกอ่ สรา้ งภายใตห้ ลกั เกณฑ์การคำนวณราคากลางงานกอ่ สร้างนี้ ดังตอ่ ไปนี้
ในการจ้างก่อสร้างแต่ละครั้ง ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ แต่งตั้งคณะกรรมการกำหนด
ราคากลางโดยให้มีองค์ประกอบและอำนาจหน้าที่ ดงั นี้
17.1 องค์ประกอบ ประกอบด้วย ประธานซึ่งเป็นข้าราชการหรือเทียบเท่าโดยคำนึงถึง
ลักษณะงาน หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นสำคัญ 1 คน และให้มีกรรมการ
อย่างน้อย 2 คน กรรมการควรแต่งตั้งจากข้าราชการหรือเทียบเท่า โดยคำนึงถึงลักษณะงาน หน้าที่
และความรับผิดชอบของผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นสำคัญ และควรมีผู้มีความรู้เกี่ยวกับการประมาณ
ราคาร่วมเปน็ กรรมการด้วย
กรณีจำเป็นหรือเพื่อประโยชน์ของทางราชการ จะแต่งตั้งบุคคลภายนอกซึ่งไม่มีส่วนได้
สว่ นเสียกับการก่อสรา้ งนน้ั รว่ มเป็นกรรมการด้วยก็ได้
องค์ประชุมของคณะกรรมการกำหนดราคากลาง ให้ถือปฏิบัติเช่นเดียวกับ
คณะกรรมการซื้อหรือจ้าง ตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพสั ดุ
ภาครัฐ พ.ศ. 2560
17.2 อำนาจหน้าที่ ให้คณะกรรมการกำหนดราคากลางมีอำนาจหน้าที่และรับผิดชอบ
คำนวณราคากลางงานก่อสร้างครั้งนั้นให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
แล้วนาเสนอหัวหน้าหน่วยงานของรัฐผ่านหัวหน้าเจ้าหน้าที่พิจารณาให้ความเห็นชอบ ก่อนการจัดทำ
รายงานขอซื้อหรือ ขอจ้าง และหรือก่อนการจัดทำเอกสารประกาศสอบราคาหรือเอกสารประกาศ
ประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ หรือประกาศร่างขอบเขตของงาน หรือตามที่กำหนดสำหรับการจัดจ้าง
กอ่ สรา้ งดว้ ยวธิ ีการอื่น แล้วแตก่ รณี
28 คู่มือการจา้ งกอ่ สร้าง
การทำสัญญา และการบรหิ ารสญั ญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
ในกรณีทีร่ าคาของผูเ้ สนอราคารายที่ส่วนราชการเห็นสมควรจ้างแตกต่างจากราคากลาง
ที่คณะกรรมการกำหนดราคากลางคำนวณไว้ตั้งแต่ร้อยละ 15 ขึ้นไป โดยใช้ราคาของผู้เสนอราคาราย
ที่หน่วยงานของรัฐเห็นสมควรจ้างเป็นฐานในการคำนวณ ให้คณะกรรมการกำหนดราคากลางหรือผู้ท่ี
เกี่ยวข้องแจ้งรายละเอียดการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนั้นให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
ทราบโดยเรว็
การแจ้งรายละเอียดการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างของคณะกรรมการกำหนดราคา
กลาง หรือผู้ท่ีเกีย่ วข้องตอ่ สำนักงานการตรวจเงนิ แผน่ ดินดงั กล่าว ไม่มีผลผูกพันต่อผูม้ ีอำนาจในการที่
จะพจิ ารณารับหรอื ไม่รับราคาของผูเ้ สนอราคารายนนั้
กรณีที่มีความจำเป็น เพื่อประโยชน์ของทางราชการ และหรือเพื่อให้เกิด ความคล่องตวั
ในทางปฏิบัติและหน่วยงานของรัฐนั้นมีงานก่อสร้างจำนวนมาก หน่วยงานของรัฐนั้นอาจแต่งตั้ง
คณะกรรมการกำหนดราคากลางเพื่อทาหน้าท่ีคำนวณราคากลางงานก่อสร้างหลายโครงการงาน
ก่อสร้างก็สามารถกระทำได้ โดยองค์ประกอบและอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการกำหนดราคากลาง
ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดดังกล่าวข้างต้น รวมทั้งให้ระบุหรือกำหนดภารกิจและระยะเวลาในการ
ดำเนินงานของคณะกรรมการกำหนดราคากลางที่แต่งตั้งตามกรณีดังกล่าวให้เกิดความชัดเจนไว้ใน
คำส่งั แตง่ ตั้งฯ ดว้ ย
ค่าตอบแทนของคณะกรรมการกำหนดราคากลาง ให้เป็นไปตามที่กระทรวงการคลัง
กำหนด
18. กรณีที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐได้ให้ความเห็นชอบราคากลางงานก่อสร้างที่
คณะกรรมการกำหนดราคากลางได้คำนวณไว้แล้ว และยังไม่ประกาศสอบราคา ประกาศประกวด
ราคาอิเล็กทรอนิกส์ ประกาศร่างขอบเขตของงาน หรือตามที่กำหนดสำหรับการจัดจ้างก่อสร้างด้วย
วิธีการอื่น ภายใน 30 วัน นับถัดจากวันที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐได้ให้ความเห็นชอบราคากลางงาน
ก่อสร้างนั้น ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐมอบหมายให้คณะกรรมการกำหนดราคากลางท่ีคำนวณราคา
กลางงานก่อสร้างนั้นพิจารณาทบทวนราคากลาง ให้มีความเป็นปัจจุบัน แล้วนำเสนอหัวหน้าหน่วยงาน
ของรัฐพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนการประกาศ สอบราคา ประกาศประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์
ประกาศรา่ งขอบเขตของงาน หรอื ตามทก่ี ำหนดสำหรับการจดั จ้างก่อสร้างดว้ ยวธิ ีการอนื่
19. กรณีที่มีการประกาศเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ อัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม ตารางค่า
ขนส่งวัสดุก่อสร้าง ตารางค่าดำเนินการและค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร ตารางอัตราราคางานดิน ตาราง
อัตราราคางานปรับปรุงฐานรากและงานระเบิดหิน บัญชีค่าแรงงาน/ดำเนินการสำหรับการถอดแบบ
คำนวณราคากลางงานก่อสร้าง และหรือรายละเอียดประกอบการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอื่น
ใด ซึ่งใช้ในการคำนวณราคากลาง งานก่อสร้างตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างน้ี
รวมทั้งหนังสือเวียนและซักซ้อมความเข้าใจ ในเรื่องต่าง ๆ หากหน่วยงานของรัฐยังไม่ได้รับแจ้งการ
เปลี่ยนแปลงดังกล่าว ให้ถือปฏิบัติตามอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ อัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม ตารางค่าขนส่งวัสดุ
ก่อสร้าง ตารางค่าดำเนินการและค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร ตารางอัตราราคางานดิน ตารางอัตราราคา
29คมู่ อื การจา้ งก่อสร้าง
การทำสัญญา และการบรหิ ารสัญญา
อธวิ ฒั น์ โยอาศรี
งานปรับปรุงฐานรากและงานระเบิดหิน บัญชีค่าแรงงาน/ดำเนินการสำหรับการถอดแบบคำนวณ
ราคากลางงานก่อสร้าง และหรือรายละเอียดประกอบการคำนวณราคากลาง งานก่อสร้างอื่นใด
รวมทั้งหนังสือเวียนและซักซ้อมความเข้าใจในเรื่องต่าง ๆ ที่มีอยู่เดิมก่อนได้รับการรับแจ้ง การ
เปล่ียนแปลง
หากหนว่ ยงานของรฐั ได้รับแจ้งการเปลยี่ นแปลงอตั ราดอกเบย้ี เงินกู้ อตั ราภาษีมลู คา่ เพม่ิ
ตารางค่าขนส่งวัสดุก่อสร้าง ตารางค่าดำเนินการและค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร ตารางอัตราราคางานดิน
ตารางอัตราราคางานปรบั ปรุงฐานรากและงานระเบดิ หนิ บัญชีค่าแรงงาน/ดำเนินการสำหรับการถอด
แบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้างและหรือรายละเอียดประกอบการคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
อื่นใด รวมทั้งหนังสือเวียนและซักซ้อมความเข้าใจในเรื่องต่าง ๆ ที่เปลี่ยนแปลงใหม่ และ
คณะกรรมการกำหนดราคากลางสามารถคำนวณราคากลางใหม่ได้ทันก่อนการประกาศสอบราคา
ประกาศประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ ประกาศร่างขอบเขตของงาน หรือตามที่กำหนดสำหรับการจัด
จ้างก่อสร้างด้วยวิธีการอื่น แล้วแต่กรณี ให้คณะกรรมการกำหนดราคากลางคำนวณราคากลางใหม่
และให้ถือราคากลางท่ีคำนวณใหม่นั้น เปน็ ราคากลางในการจดั จา้ งกอ่ สร้างครง้ั น้ัน
ในกรณีที่หน่วยงานของรัฐได้รับแจ้งการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ อัตรา
ภาษีมูลค่าเพิ่ม ตารางค่าขนส่งวัสดุก่อสร้าง ตารางค่าดำเนินการและค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร ตาราง
อัตราราคางานดิน ตารางอัตราราคางานปรับปรุงฐานรากและงานระเบิดหิน บัญชีค่าแรงงาน/
ดำเนินการสำหรับการถอดแบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง และหรือรายละเอียดประกอบการ
คำนวณราคากลางงานก่อสร้างอื่นใดรวมทั้งหนังสือเวียนและซักซ้อมความเข้าใจในเรื่องต่าง ๆ
ภายหลังวันประกาศสอบราคา ประกาศประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ ประกาศร่าง TOR หรือตามที่
กำหนดสำหรับการจัดจ้างก่อสร้างด้วยวิธีการอื่นแล้วแต่กรณีก็ให้ดำเนินการต่อไป โดยไม่ต้องคำนวณ
ราคากลางงานกอ่ สรา้ งนนั้ ใหม่
หมายเหตุ
1. คำว่า ได้รับแจ้ง หมายถึง การได้รับแจ้งเป็นหนังสือ โดยให้นับวันที่หน่วยงานของรัฐ
นน้ั ลงทะเบียนหนงั สือรบั เป็นวันแรกของการไดร้ บั แจ้ง
2. เมื่อมีประกาศและหรือหนังสือแจ้งเวียนเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ อัตรา
ภาษีมูลค่าเพิ่ม ตารางค่าขนส่งวัสดุก่อสร้าง ตารางค่าดำเนินการและค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร ตาราง
อัตราราคางานดิน ตารางอัตราราคางานปรับปรุงฐานรากและงานระเบิดหิน บัญชีค่าแรงงาน/
ดำเนินการสำหรับการถอดแบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง และหรือรายละเอียดประกอบการ
คำนวณราคากลาง งานก่อสร้างอื่นใด รวมทั้งหนังสือเวียนและซักซ้อมความเข้าใจในเรื่องต่าง ๆ ทาง
เว็บไซต์ของกรมบญั ชีกลาง (www.gprocurement.go.th) แตห่ นว่ ยงานของรัฐนัน้ ยังไมไ่ ด้รับแจ้งเปน็
หนังสือ หน่วยงานของรัฐนั้นสามารถดำเนินการไปก่อนได้รับแจ้งเป็นหนังสือก็ได้ และเมื่อดำเนินการ
แล้วให้ถือวา่ เป็นหนว่ ยงานของรัฐนัน้ ไดร้ ับแจ้งแล้ว
30 คู่มือการจา้ งก่อสร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
20. ในการจ้างก่อสร้างทุกครั้งให้หน่วยงานของรัฐที่จะมีการจ้างก่อสร้างประกาศเปิดเผย
ข้อมูลราคากลาง ทางเว็บไซต์ของหน่วยงานของรัฐนั้นและทางเว็บไซต์ของกรมบัญชีกลาง
(www.gprocurement.go.th) โดยให้แนบรายละเอียดการคำนวณราคากลางตาม BOQ. (Bill of
Quantities) ซึ่งผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางได้จัดทำขึ้น ตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงาน
ก่อสร้างและหัวหน้าหน่วยงานของรัฐได้ให้ความเห็นชอบแล้วเป็นเอกสารหรือเอกสารทาง
อิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้ผู้สนใจสามารถตรวจดูและหรือดาวน์โหลดไปตรวจดูได้พร้อมกับการประกาศ
สอบราคา ประกาศประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ ประกาศร่างขอบเขตของงาน หรือตามที่กำหนด
สำหรบั การจัดจา้ งก่อสร้างดว้ ยวิธกี ารอนื่ แล้วแตก่ รณี
ท้งั นี้ รายละเอียดการคำนวณราคากลางตาม BOQ. (Bill of Quantities) ทตี่ ้องประกาศ
เปดิ เผยดังกลา่ วใหห้ มายถึงรายละเอยี ดการคำนวณราคากลางตามแบบฟอร์ม ดงั นี้
(1) กรณีงานก่อสร้างอาคาร หมายถึง แบบฟอรม์ ปร. 4, ปร.4 (พ), ปร.5 (ก), ปร. 5 (ข)
และ ปร.6
(2) กรณีงานก่อสร้างทาง สะพาน และท่อเหลี่ยม หมายถึง แบบฟอร์มสรุปราคากลาง
งานกอ่ สรา้ งทาง สะพาน และทอ่ เหลีย่ ม
(3) กรณีงานก่อสร้างชลประทาน หมายถึง แบบฟอร์มสรุปราคากลางงานก่อสร้าง
ชลประทาน
21. สำหรับการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างด้วยอิเล็กทรอนิกส์ ให้หน่วยงานของรัฐ
ดำเนินการตามหลักเกณฑ์ แนวทาง และวิธีการตามที่กรมบัญชีกลางกำหนด โดยความเห็นชอบของ
คณะกรรมการราคากลางและขน้ึ ทะเบียนผ้ปู ระกอบการ
22. ให้กรมบัญชีกลาง ในฐานะที่เป็นหน่วยงานกลางซึ่งกากับดูแลการกำหนดราคากลางงาน
ก่อสร้างของทางราชการ และเป็นฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบี ยน
ผู้ประกอบการ รวมทง้ั คณะอนกุ รรมการและคณะทางานตา่ ง ๆ ทีแ่ ตง่ ตัง้ โดยคณะกรรมการราคากลาง
และขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ ให้มีอำนาจหน้าที่นอกเหนือจากที่ได้กำหนดไว้แล้วในหลักเกณฑ์การ
คำนวณ ราคากลางงานกอ่ สร้างนี้ ดังนี้
22.1 ประชาสัมพันธ์และเผยแพร่เอกสารหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
นี้ รวมทั้งหลักเกณฑ์ แนวทาง และวิธีการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างด้วยอิเล็กทรอนิกส์ให้
หน่วยงานของรัฐได้รับทราบและนาไปใชป้ ฏบิ ตั ไิ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ งและมปี ระสทิ ธภิ าพ
22.2 ส่งเสริมสนบั สนนุ ให้คำปรึกษาแนะนา จัดทำคู่มอื และดำเนนิ การฝึกอบรมสัมมนา
เกี่ยวกับการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง รวมทั้งการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างด้วย
อเิ ลก็ ทรอนิกส์ ใหห้ นว่ ยงานของรัฐไดม้ ีความรู้ความเข้าใจ และสามารถคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
ตามหลักเกณฑ์ การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนี้ รวมทั้งการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างด้วย
อิเล็กทรอนิกส์ได้ อย่างถกู ต้องและมปี ระสทิ ธิภาพ
31คูม่ อื การจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
22.3 ศึกษาวิเคราะห์ สำรวจ รวบรวมข้อมูล และเสนอแนะแนวทางและวิธีการในการ
พัฒนา ทบทวน และปรับปรุงหลักเกณฑ์ ข้อมูล แนวทางและวิธีปฏิบัติ รวมทั้งรายละเอียด
ประกอบการคำนวณราคากลางงานกอ่ สรา้ งและการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างด้วยอิเลก็ ทรอนิกส์
ให้มีความครบถ้วนสมบูรณ์มีความเป็นมาตรฐานตามหลักวิชาการ และสอดคล้องตามสภาวการณแ์ ละ
เทคโนโลยที ีเ่ ปล่ยี นแปลงไป
22.4 อำนาจหน้าที่อื่นๆ ตามที่คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ
คณะรฐั มนตรมี อบหมาย
2.4 คณะกรรมการกำหนดราคางานก่อสรา้ ง
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง เป็นผู้มีหน้าที่และรับผิดชอบในการคำนวณราคากลางงาน
ก่อสรา้ งภายใตห้ ลกั เกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง ดังตอ่ ไปน้ี
ในการจ้างก่อสร้างแต่ละครั้ง ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดราคา
กลาง โดยใหม้ อี งคป์ ระกอบและอำนาจหน้าท่ี ดงั นี้
(1) องค์ประกอบ
ประกอบด้วย ประธานซึ่งเป็นข้าราชการหรือเทียบเท่า โดยคำนึงถึงลักษณะงาน หน้าท่ี
และความรับผิดชอบของผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นสำคัญ 1 คน และให้มีกรรมการอย่างน้อย 2 คน
กรรมการควรแต่งตั้งจากข้าราชการหรือเทียบเท่า โดยคำนึงถึงลักษณะงาน หน้าที่ และความ
รับผิดชอบของผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นสำคัญ และควรมีผู้มีความรู้เกี่ยวกับการประมาณราคาร่วมเป็น
กรรมการด้วย
กรณีจำเป็นหรือเพื่อประโยชน์ของทางราชการ จะแต่งตั้งบุคคลภายนอกซึ่งไม่มีส่วนได้
สว่ นเสียกับการก่อสรา้ งนนั้ ร่วมเป็นกรรมการด้วยก็ได้
องค์ประชุมของคณะกรรมการกำหนดราคากลาง ให้ถือปฏิบัติเช่นเดียวกับ
คณะกรรมการซื้อหรือจ้าง ตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพสั ดุ
ภาครัฐ พ.ศ. 2560
(2) อำนาจหน้าที่
ให้คณะกรรมการกำหนดราคากลางมีอำนาจหน้าที่และรับผิดชอบคำนวณราคากลาง
งานก่อสรา้ งครั้งน้ัน ให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสรา้ ง แล้วนำเสนอหัวหน้า
หน่วยงานของรัฐผ่านหัวหน้าเจ้าหน้าที่พิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนการจัดทำรายงานขอซื้อหรื อขอ
จ้างและหรือก่อนการจัดทำเอกสารประกาศสอบราคา หรือเอกสารประกาศประกวดราคา
อิเล็กทรอนิกส์ หรือประกาศร่างขอบเขตของงาน หรือตามที่กำหนดสำหรับการจัดจ้างก่อสร้างด้วย
วิธกี ารอื่น แลว้ แต่กรณี
ในกรณีทีร่ าคาของผู้เสนอราคารายท่ีส่วนราชการเห็นสมควรจ้างแตกต่างจากราคากลาง
ท่ีคณะกรรมการกำหนดราคากลางคำนวณไว้ ตั้งแตร่ อ้ ยละ 15 ขึน้ ไป โดยใช้ราคาของผูเ้ สนอราคาราย
32 คมู่ ือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
ที่หน่วยงานของรัฐเห็นสมควรจ้างเป็นฐานในการคำนวณ ให้คณะกรรมการกำหนดราคากลางหรือผู้ท่ี
เก่ียวข้องแจ้งรายละเอียดการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างนั้นให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
ทราบโดยเร็ว
การแจ้งรายละเอียดการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างของคณะกรรมการกำหนดราคา
กลางหรือผู้ที่เกี่ยวข้องต่อสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินดังกล่าว ไม่มีผลผูกพันต่อผู้มีอำนาจในการที่
จะพิจารณารับหรอื ไม่รับราคาของผูเ้ สนอราคารายนั้น
2.5 การประกาศรายละเอียดข้อมลู ราคากลางและการคำนวณราคากลาง
ตามหนังสือด่วนที่สุด ที่ กค 0433.2/ว 206 ลงวันที่ 1 พฤษภาคม 2562 กรมบัญชีกลางได้
แนวทางการประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและการคำนวณราคากลางเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้าง
ของหน่วยงานของรัฐ สรปุ สาระสำคญั ไดด้ งั น้ี
1. ประเภทการจัดซอ้ื จดั จ้าง และแบบฟอรม์ ท่ีใช้ในการเผยแพร่ราคากลาง
1.1 แบบ บก.01 สำหรับงานก่อสร้าง
1.2 แบบ บก.02 สำหรับการจ้างควบคมุ งานกอ่ สร้าง
1.3 แบบ บก.03 สำหรับการจ้างออกแบบ
1.4 แบบ บก.04 สำหรบั การจา้ งท่ปี รกึ ษา
1.5 แบบ บก.05 สำหรับการจา้ งพฒั นาระบบคอมพวิ เตอร์
1.6 แบบ บก.06 สำหรบั การจัดซือ้ จดั จา้ งท่มี ิใชง่ านกอ่ สรา้ ง
2. วงเงนิ ท่ตี ้องประกาศ
ให้หน่วยงานของรัฐประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและคำนวณราคากลางในการ
จดั ซอื้ จัดจา้ งท่มี ีวงเงินเกินกวา่ 500,000 บาท เวน้ แต่
2.1 กรณีมีความจำเป็นเร่งด่วนที่ต้องใช้พัสดุนั้นอันเนื่องมาจากเกิดเหตุการณ์ที่ไม่อาจ
คาดหมายได้ ตามมาตรา 56 วรรคหนง่ึ (1) (ค)
2.2 เป็นพัสดุที่ใช้ในราชการลับ หรือเป็นงานที่ต้องปกปิดเป็นความลับของหน่วยงานของ
รัฐหรอื ท่ีเกยี่ วกับความม่นั คงของประเทศ ตามมาตรา 56 วรรคหนึ่ง (1) (ฉ)
2.3 กรณมี คี วามจำเป็นตอ้ งใชพ้ สั ดุโดยฉุกเฉิน ตามมาตรา 56 (2) (ง)
2.4 การจัดซื้อจัดจ้างพัสดุตามกฎกระทรวงกำหนดกรณีการจัดซ้ือจัดจ้างพัสดุโดยวิธี
เฉพาะเจาะจง พ.ศ. 2561 ลงวนั ที่ 30 มกราคม 2561
ข้อ 2 (2) การจัดซื้อจัดจ้างพัสดุเพื่อช่วยผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉินตามระเบียบที่
ออกตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ หรอื ตามระเบียบทอี่ อกตามกฎหมายอ่นื
ขอ้ 2 (3) การจัดซอื้ จัดจ้างพสั ดุท่เี กีย่ วกบั ความม่นั คงของสถาบนั พระมหากษตั ริย์
33คู่มอื การจ้างก่อสร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
ข้อ 2 (5) การจัดซื้อจัดจ้างพัสดุที่ต้องใช้พัสดุนั้นโดยฉุกเฉิน ซึ่งหากใช้วิธีประกาศเชิญ
ชวนท่วั ไปหรอื วธิ คี ัดเลือกอาจก่อใหเ้ กิดความล่าชา้ และอาจทำให้เกดิ ความเสียหายแก่หน่วยงานของรฐั
กรณีนี้ให้หน่วยงานของรัฐประกาศภายใน 30 วันนับถัดจากวันที่มีการจัดซื้อจัดจ้าง ทั้งน้ี
หน่วยงานของรัฐอาจนำใบสั่งซื้อสั่งจ้างหรือเอกสารซึ่งมีรายการแสดงเกี่ยวกับรายละเอียดค่าใช้จ่าย
ดังกล่าวแนบพร้อมกบั การประกาศด้วยกไ็ ด้
3. วิธกี ารประกาศ
ให้หน่วยงานของรัฐจัดทำและประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและการคำนวณราคา
กลางในการจดั ซ้อื จัดจ้างในระบบฐานข้อมูล (เวบ็ ไซต์) 2 แหง่ ดงั นี้
3.1 ระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบญั ชกี ลาง (www.gprocurement.go.th)
3.2 เว็บไซต์ของหน่วยงานของรัฐที่จัดซื้อจัดจ้าง หรือในกรณีที่หน่วยงานของรัฐไม่มี
เว็บไซต์ของตนเองให้ประกาศหน้าเว็บไซต์ของหน่วยงานของรัฐที่เป็นต้นสังกัด เช่น บริษัทในเครือ
บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจ หากไม่มีเว็บไซต์เป็นของตนเองให้ประกาศที่หน้า
เว็บไซต์ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) หรือบริษัทอื่นที่เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ เป็นต้น โดยระบุใน
เว็บไซต์วา่ จะประกาศเปิดเผยราคากลาง การคำนวณราคากลางของบรษิ ทั หรือหนว่ ยงานใดบ้าง
4. ระยะเวลาท่ีประกาศ
4.1 กรณกี ารจดั หาท่มี ีการประกาศเชญิ ชวน
การจัดหาที่มีการประกาศเชิญชวน ได้แก่ วิธีตลาดอิเล็กทรอนิกส์ วิธีประกวดราคา
อิเล็กทรอนิกส์ วิธีการสอบราคา การจ้างท่ีปรึกษา โดยวิธีประกาศเชิญชวนทั่วไป การจ้างออกแบบ
หรือควบคุมงานโดยวิธีประกาศเชิญชวนทั่วไป หรือวิธีอื่นใดอันมีลักษณะที่ต้องประกาศเชิญชวนให้มี
การแข่งขนั ใหห้ น่วยงานของรัฐประกาศรายละเอียดขอ้ มูลราคากลางและการคำนวณราคากลาง ดังน้ี
(1) กรณีมีการนำร่างประกาศและร่างเอกสารซื้อหรือจ้างเผยแพร่เพื่อรับฟังความ
คิดเห็น ใหป้ ระกาศพร้อมกับรา่ งประกาศและรา่ งเอกสารซือ้ หรอื จ้างดังกลา่ ว
(2) กรณีไม่มีการนำร่างประกาศและร่างเอกสารซื้อหรือจ้างเผยแพร่เพื่อรับฟังความ
คิดเห็น ใหป้ ระกาศพร้อมกับการประกาศจดั ซ้อื จัดจ้าง
ระยะเวลาการปลดประกาศ
เมื่อหน่วยงานของรัฐได้ดำเนินการประกาศรายละเอียดการข้อมูลราคากลางและการ
คำนวณราคากลางในการจดั ซ้ือจัดจา้ ง หน่วยงานของรัฐอาจปลดประกาศไดด้ ังนี้
(1) เม่ือผู้มอี ำนาจอนมุ ัตกิ ารสงั่ ซอื้ สัง่ จ้าง ได้มีคำสัง่ รบั คำเสนอซือ้ หรือจ้างแลว้ หรือ
(2) เมื่อพ้น 30 วันนับแต่วันที่คณะกรรมการพิจารณาผลหรือผู้มีอำนาจหน้าที่
พิจารณาผลเสนอความเห็นตอ่ ผมู้ ีอำนาจอนมุ ตั สิ งั่ ซอ้ื สั่งจ้าง ทั้งนี้ แล้วแต่ระยะเวลาใดถงึ กำหนดกอ่ น
34 คูม่ ือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
4.2 กรณีการจดั หาท่ไี ม่มกี ารประกำศเชญิ ชวน
การจัดหาที่ไม่มีประกาศเชิญชวน ให้หน่วยงานของรัฐประกาศรายละเอียดข้อมูล
ราคากลางและการคำนวณราคากลาง ให้ประกาศภายใน 3 วันทำการ นับถัดจากวันที่หัวหน้า
หนว่ ยงานของรฐั ได้ให้ความเหน็ ชอบหรอื อนมุ ัติรายงานขอซือ้ ขอจา้ ง
ระยะเวลาการปลดประกาศ
เมื่อหน่วยงานของรัฐได้ดำเนินการประกาศรายละเอียดการข้อมูลราคากลางและการ
คำนวณราคากลางในการจดั ซ้ือจัดจ้าง หน่วยงานของรฐั อาจปลดประกาศเมื่อไดป้ ระกาศครบ 30 วนั แล้ว
2.6 แบบฟอร์มท่ีใชเ้ ปิดเผยราคากลาง และคำนวณราคากลางงานกอ่ สรา้ ง
(1) ตารางแสดงวงเงนิ งบประมาณท่ีได้รบั จดั สรรและราคากลางในงานจา้ งกอ่ สร้าง (แบบ บก.01)
แบบ บก.01
ตารางแสดงวงเงนิ งบประมาณท่ไี ดร้ บั จัดสรรและราคากลางในงานจา้ งกอ่ สรา้ ง
1. ช่ือโครงการ..........................................................................................................................................
2. หนว่ ยงานเจ้าของโครงการ..................................................................................................................
3. วงเงนิ งบประมาณทไ่ี ด้รบั จดั สรร.................................................................บาท
4. ลกั ษณะงาน (โดยสังเขป) ............................................................................................................
5. ราคากลางคำนวณ ณ วนั ที.่ .....................................เป็นเงิน..........................................................บาท
6. บัญชปี ระมาณการราคากลาง
6.1 .....................................................................................................................................................
6.2 .....................................................................................................................................................
6.3 .....................................................................................................................................................
6.4 .....................................................................................................................................................
6.5 .....................................................................................................................................................
7. รายชื่อคณะกรรมการกำหนดราคากลาง .........................................................................................
วิธีการบันทึกข้อมลู
1. ชื่อโครงการ ให้ระบุชื่อโครงการตามที่กำหนดไว้ในแผนงานของหน่วยงานของรัฐหรือท่ี
หน่วยงานของรัฐได้กำหนดไว้เพือ่ ให้มีการดำเนินการ ในกรณีที่มีการดำเนินกิจกรรมย่อย หรือรายการ
อนั เป็นส่วนหนึ่งของโครงการให้ใสช่ อ่ื กิจกรรมย่อยหรือรายการด้วย
2. หน่วยงานเจ้าของโครงการ ให้ระบุชื่อหน่วยงานของรัฐที่เป็นนิติบุคคลที่เป็นเจ้าของ
โครงการในการจัดซ้อื จัดจา้ ง
กรณีเป็นหนว่ ยงานย่อยหรือหนว่ ยงานภายในให้ระบุตน้ สังกัดที่เปน็ นิตบิ ุคคลดว้ ย
ตวั อย่าง กองพสั ดุ กรมชลประทาน
35คมู่ ือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบรหิ ารสญั ญา
อธวิ ัฒน์ โยอาศรี
3. วงเงินงบประมาณที่ได้รับจัดสรร (บาท) ให้ระบุจานวนเงินที่หน่วยงานของรัฐได้รับ
และหรอื มีเพ่ือใช้ในการจัดจ้าง
4. ลักษณะงาน (โดยสังเขป) ให้ระบุลักษณะงานก่อสร้างให้ทราบว่าหน่วยงานรัฐ จะ
ดำเนินการ (จ้าง) งานก่อสร้างประเภทใด
ตัวอย่าง งานก่อสร้างอาคาร ให้มีบรรยายลักษณะงานตามหัวข้อที่กำหนดไว้ใน BOQ
(Bill of Quantities) เช่น งานก่อสร้างอาคาร 12 ชั้น ระบบฐานราก... ระบบโครงสร้าง... ระบบพื้น
อาคาร...ระบบไฟฟ้า... ระบบฝา้ เพดาน... ระบบเฟอรน์ เิ จอร์... และมีพนื้ ทใ่ี ช้สอยรวม ... ตารางเมตร
5. ราคากลางคำนวณ ณ วันที่ ให้ระบุวันที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐได้อนุมัติให้ความ
เหน็ ชอบราคากลางงานก่อสร้างที่คณะกรรมการกำหนดราคากลางได้คำนวณไว้แลว้
เป็นเงิน ............... บาท ให้ระบุจำนวนเงินท่เี ป็นราคากลาง
6. บัญชีประมาณการราคากลาง ให้ระบุรายละเอียดของการประมาณการที่เกี่ยวข้องกับ
ชนิดจำนวน ปริมาณ รายการของพัสดุ วัสดุต่างๆ ค่าแรงงาน ฯลฯ ที่ต้องนามาใช้ในการคำนวณที่
เกี่ยวกับงานก่อสร้างซึ่งได้แก่ การประมาณการราคากลางตามรูปแบบของงานก่อสร้างที่ได้มีการ
คำนวณตามหลักวิชาการในทางช่างซึ่งผู้ทำการประมาณการราคากลางจะต้องเลือกใช้ให้ตรงกับ
ประเภทของงานก่อสร้าง โดยแนบเอกสารรายการตามประเภทของงานก่อสร้าง ดงั ต่อไปนี้
6.1 กรณีงานก่อสร้างอาคาร หมายถึง แบบแสดงรายการปริมาณงานและราคา (แบบ
ปร.4) แบบสรุปค่าก่อสร้าง (แบบ ปร.5ก) แบบสรุปค่าครุภัณฑ์จัดซื้อ (แบบ ปร.5ข) และแบบสรุป
ราคากลางงานกอ่ สรา้ งอาคาร (แบบ ปร.6)
6.2 กรณีงานก่อสร้างทาง สะพาน และท่อเหลี่ยม หมายถึง แบบสรุปราคากลางงาน
กอ่ สร้างทาง สะพาน และทอ่ เหล่ียม
6.3 กรณงี านก่อสรา้ งชลประทาน หมายถึง แบบสรปุ ราคากลางงานกอ่ สรา้ งชลประทาน
6.4 แบบประมาณราคากลางอื่นๆ จะใช้ในกรณีที่หน่วยงานของรัฐมีแบบประมาณการ
ราคากลางที่หน่วยงานของรัฐได้กำหนดขึ้นและให้นามาใช้ในการประมาณการราคากลางสาหรับงาน
ก่อสรา้ งประเภทน้ันๆ
7. รายชื่อคณะกรรมการกำหนดราคากลาง ให้ระบุรายชื่อเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ทำหน้าที่เป็น
คณะกรรมการกำหนดราคากลาง หรือชื่อเจ้าหน้าที่ของรัฐตามที่กำหนดไว้ในสรุปผลการประมาณ
ราคาค่าก่อสร้างซึ่งได้ลงชื่อไว้ใน (แบบ ปร.5 และ ปร.6) หรือแบบสรุปราคากลางงานก่อสร้าง
ชลประทานหรือแบบประเมินราคางานก่อสรา้ งทาง สะพานและท่อเหลยี่ ม หรือแบบอ่ืนๆ
หมายเหตุ กรณีกำหนดจำนวนเงินเป็นเงินตราต่างประเทศหน่วยงานของรัฐอาจระบุจำนวน
เงนิ ตามตารางน้ีเป็นเงนิ ตราตา่ งประเทศกไ็ ด้
36 คมู่ ือการจา้ งก่อสร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
(2) รายละเอียด ข้อมูล และเอกสารที่จำเป็นสำหรับการคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง
ชลประทาน
ในการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน ผู้ที่มีหน้าที่คำนวณราคากลางจะต้อง
ถือปฏิบัติและคำนวณให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน โดยมี
รายละเอียด ข้อมูลและเอกสารตา่ งๆ ที่เกยี่ วข้อง เพ่ือประกอบการคำนวณฯ สรุปได้ดงั น้ี
1. แบบรูปรายการงานก่อสร้าง (แบบก่อสร้าง) รายละเอียดประกอบแบบฯ ข้อมูล และ
เอกสารที่เกี่ยวขอ้ งกับโครงการ/งานกอ่ สร้าง และแบบกอ่ สร้างนน้ั
2. รายละเอียดการถอดแบบและประมาณการราคาเบื้องตันของผู้ออกแบบ (ในขั้นตอน
การออกแบบก่อสรา้ ง)
3. เงื่อนไขและข้อกำหนดในการจ้างก่อสร้าง ที่สำคัญ ได้แก่ อัตราเงินประกันผลงานหัก
และอัตราเงนิ ลว่ งหน้าจา่ ย ทีจ่ ะกำหนดในสัญญาจ้างก่อสรา้ ง
4. หลักเกณฑ์การคำนวณ ข้อมูล และรายละเอียดประกอบการคำนวณราคากลางงาน
ก่อสร้างชลประทานที่เป็นปัจุบัน ณ วันที่คำนวณราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน นั้น เช่น ตาราง
Factor F ข้อกำหนดเกี่ยวกับราคาและแหล่งวัสดุก่อสร้าง ตารางและหลักเกณฑ์การคำนวณค่าขนส่งวัสดุ
ก่อสร้าง บัญชีค่าแรงงาน/ดำเนินการสำหรับการถอดแบบคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง ข้อมูลและ
รายละเอียดเกีย่ วกับส่วนขยายตัวและส่วนยุบตัวและส่วนสูญเสียเมื่อบดทับ ตารางคำนวณอัตราราคางาน
คอนกรีตและหินต่างๆ ตารางอัตราราคางานดิน ตารางอัตราราคางานปรับปรุงฐานรากและระเบิดหิน
อัตราราคางานบานฝากอ่ และเครื่องยก และอัตราคา่ ใช้จา่ ยตอ่ หนว่ ยในงานปลูกหญา้ เปน็ ต้น
5. รายละเอียดเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ และข้อกำหนดอื่นๆ ที่ต้อง
พิจารณาคำนวณ หรอื ท่ตี ้องสืบค้นข้อมูล หรือต้องดำเนินการเป็นกรณพี เิ ศษ
6. แบบฟอรม์ ท่ีจำเปน็ ตอ้ งใช้สำหรับการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน
37คมู่ อื การจา้ งกอ่ สร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสัญญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
(3) แบบฟอรม์ สำหรบั การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน
ในการคำนวณราคากลางตามหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน ได้กา
หนดใหม้ ีแบบฟอรม์ เพ่อื ผู้มหี น้าทีค่ ำนวณราคากลางไดน้ ำไปใชเ้ ป็นแนวทางและในรูปแบบเดียวกัน ดังน้ี
1. แบบสรปุ ราคากลางงานก่อสร้างชลประทาน
เป็นแบบฟอร์มรายงานสรุปการคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง สำหรับการคำนวณราคา
กลางงานก่อสร้างชลประทาน (BOQ.) ซึ่งผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางต้องจัดทำในทุกโครงการ/งานก่อสร้าง
เรยี กว่าแบบสรุปราคากลางงานกอ่ สรา้ งชลประทาน ประกอบด้วย ชอ่ งและรายละเอียดตา่ งๆ ดังนี้
โครงการ/งานก่อสรา้ ง ............. ระบชุ ่ือโครงการ/งานก่อสร้างที่คำนวณราคากลางน้นั
หนว่ ยงาน .........ระบชุ อ่ื หนว่ ยงานเจา้ ของโครงการ/งานกอ่ สรา้ งทค่ี ำนวณราคากลางน้นั
ช่องท่ี 1 : ลำดบั ที่ หมายถงึ ลำดับทขี่ องกลมุ่ งาน/งาน และรายการงานก่อสรา้ งตา่ งๆ
ช่องท่ี 2 : รายการ ใชแ้ สดงกลมุ่ งาน/งาน และรายการงานกอ่ สรา้ งตา่ งๆ
ช่องท่ี 3 : ปรมิ าณ ระบจุ ำนวนหรือปรมิ าณงานของรายการงานกอ่ สรา้ งนน้ั ๆ
ชอ่ งท่ี 4 : หน่วย หมายถึง หน่วยวดั สำหรบั รายการงานกอ่ สร้างนนั้ ๆ เชน่ ลบ.ม. เปน็ ตน้
ช่องท่ี 5 : ค่างานต้นทุนต่อหน่วย (บาท) หมายถึง ราคาหรือค่างานต้นทุนต่อหน่วย
ของรายการงานก่อสรา้ งนน้ั ๆ
ช่องที่ 6 : ค่างานต้นทุน (บาท) หมายถึง ค่างานต้นทุนหรือราคาทุนของรายการงาน
กอ่ สร้างนั้นๆ ซึ่งไดจ้ ากชอ่ งท่ี 3 คูณดว้ ยช่องที่ 5 (ปรมิ าณ × คา่ งานต้นทุนต่อหนว่ ย)
- รวมค่างานตน้ ทุนทั้งสิ้น หมายถึง ผลรวมของค่างานต้นทุน (ช่องที่ 6) ของทุกรายการ
งานกอ่ สรา้ ง ซงึ่ จะมคี า่ เท่ากบั ค่างานต้นทุนท้ังโครงการ/งานกอ่ สรา้ ง
- ชอ่ งคา่ Factor F หมายถึง คา่ Factor F ของแต่ละรายการงานก่อสร้าง
ช่องท่ี 7 : ราคากลาง แบ่งออกเปน็
- ราคากลางต่อหน่วย หมายถึง ราคากลางของรายการงานก่อสร้างนั้นๆ ที่คำนวณเป็น
ตอ่ หน่วย ซงึ่ มีคา่ = ชอ่ งท่ี 5 : คา่ งานต้นทนุ ต่อหน่วย (บาท) X ค่า Factor F
- ราคากลาง หมายถึง ราคากลางของรายการงานก่อสรา้ งน้ันๆ ซึ่งมีคา่ = ราคากลางต่อ
หน่วย X ชอ่ งท่ี 3 : ปรมิ าณ (หรอื = ชอ่ งท่ี 6 : ค่างานต้นทนุ (บาท) X ค่า Factor F )
- รวมราคากลางท้ังส้ิน หมายถึง ผลรวมของราคากลางของทุกรายการงานก่อสร้าง
(ผลรวมชอ่ งราคากลาง) ซึ่งจะมคี า่ เทา่ กับราคากลางท้งั โครงการ/งานกอ่ สรา้ ง
ตวั หนังสือ.... ให้ระบุจำนวนราคากลางทงั้ โครงการ/งานกอ่ สร้างเป็นตวั อักษรภาษาไทย
ที่ท้ายสุดของแบบฟอร์มนี้ ให้คณะกรรมการกำหนดราคากลางทุกคน เริ่มตั้งแต่ประธาน
กรรมการกรรมการ รวมท้ังเลขานุการและผชู้ ่วยเลขานกุ าร (ถ้าม)ี เป็นผลู้ งนาม
ทั้งนี้ ให้แนบรายละเอียดการคานวณค่างานต้นทุนต่อหน่วยหรือราคาต่อหน่วยของทุก
รายการงานก่อสร้าง เรียงตามลาดับประกอบไว้หลังแบบฟอร์มนี้ด้วย และผู้มีหน้าที่คานวณราคากลาง
และหรือผู้ที่เกี่ยวข้องสามารถเปลี่ยนแปลงและปรับปรุงแบบฟอร์มนี้ได้ตามความเหมาะสมและสอดคลอ้ ง
ตามขอ้ เทจ็ จริงสาหรบั การใชง้ านในแต่ละโครงการ/งานก่อสรา้ งทคี่ านวณราคากลางน้ันๆ
38 คมู่ อื การจา้ งกอ่ สรา้ ง
การทำสัญญา และการบรหิ ารสญั ญา
อธิวัฒน์ โยอาศรี
39คมู่ ือการจ้างก่อสร้าง
การทำสญั ญา และการบริหารสัญญา
อธิวฒั น์ โยอาศรี
2. แบบฟอร์มสำหรับการคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดและค่าใช้จ่ายอื่นท่ี
จำเปน็ ตอ้ งมี
การคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ ในงานก่อสร้างชลประทาน ตามหลักเกณฑ์
และวิธีการในการคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ ในงานก่อสร้างชลประทาน และเพื่อให้ผู้มี
หนา้ ทค่ี ำนวณราคากลางไดม้ แี บบฟอร์มสาหรับคำนวณ สรปุ และรวบรวมค่าใชจ้ ่ายพิเศษตามขอ้ กำหนดฯ
ในรปู แบบและในแนวทางเดียวกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กรณขี องคา่ ใชจ้ ่ายทเ่ี กิดขึ้นตามเงอื่ นไขที่กาหนดให้
ผู้รับจ้างต้องจัดหาที่พักและอุปกรณ์อำนวยความสะดวกสำหรับผู้ควบคุมงานและผู้ที่เกี่ยวข้อง จึงได้
กำหนดให้มีแบบฟอร์มสำหรับการคำนวณ สรุป และรวบรวมค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดและค่าใช้จ่าย
อื่นที่จำเป็นต้องมีไว้ เพื่อผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางนำไปปรับใช้ได้ตามความเหมาะสมและสอดคล้อง
ตามข้อเทจ็ จริงสำหรับแตล่ ะโครงการ/งานกอ่ สรา้ งที่คำนวณราคากลางนัน้ ดงั นี้
2.1 แบบสรุปค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดและค่าใชจ้ ่ายอ่ืนที่จำเป็นต้องมีงานก่อสร้าง
ชลประทาน เปน็ แบบฟอรม์ รวมค่าใชจ้ า่ ยพเิ ศษตามขอ้ กำหนดและค่าใช้จา่ ยอ่นื ทจี่ ำเปน็ ตอ้ งมีทุกรายการ
2.2 แบบแสดงการคำนวณและเหตผุ ลความจำเปน็ สำหรบั ค่าใช้จ่ายพเิ ศษตามข้อกำหนดฯ
แต่ละรายการ เป็นแบบฟอร์มสำหรับแสดงรายละเอียดการคำนวณและคำชี้แจงเหตุผลความจำเป็นที่ต้องมี
คา่ ใชจ้ า่ ยพิเศษตามขอ้ กำหนดและคา่ ใช้จ่ายอน่ื ท่ีจาเปน็ ตอ้ งมสี ำหรับแตล่ ะรายการ
ในกรณมี ีเง่ือนไขกำหนดใหผ้ ้รู ับจา้ งตอ้ งจดั หาที่พักและอุปกรณอ์ ำนวยความสะดวก
สำหรับผู้ควบคุมงานและผู้ที่เกี่ยวข้อง ให้จัดทำรายละเอียดตามแบบคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตาม
ข้อกำหนดฯ กรณีมีเงื่อนไขกำหนดให้ผู้รับจ้างต้องจัดหาที่พักและอุปกรณ์อำนวยความสะดวกสาหรับผู้
ควบคมุ งานและผ้ทู ่เี ก่ยี วขอ้ ง ซงึ่ ประกอบด้วย
(1) แบบฟอร์มคำนวณค่าใชจ้ ่ายพิเศษตามขอ้ กำหนดฯ : งานจดั หายานพาหนะ
(2) แบบฟอร์มคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ : งานจัดหาคอมพิวเตอร์
Scanner กล้องถา่ ยภาพ มัลติมเี ดยี โปรเจคเตอร์ หรอื อุปกรณท์ ่ไี มม่ ีค่าใชจ้ า่ ยวสั ดุสนิ้ เปลอื ง
(3) แบบฟอร์มคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ : งานจัดหาเครื่องพิมพ์
เอกสาร (Laser Printer) พรอ้ มอปุ กรณ์ครบชุด
(4) แบบฟอร์มคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ : งานจัดหาเครื่องพิมพ์
เอกสาร (Inkjet Printer) พร้อมอปุ กรณค์ รบชดุ
(5) แบบฟอร์มคำนวณค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ : งานจัดหาอินเตอร์เน็ต
ความเร็วสงู พรอ้ มติดตั้งระบบ LAN ครบชดุ
(6) แบบฟอรม์ คำนวณคา่ ใชจ้ า่ ยพเิ ศษตามข้อกำหนดฯ : งานจัดหาเครอ่ื งถา่ ยเอกสาร
(7) ในกรณีที่มีค่าใช้จ่ายในการจัดหาที่พักและหรืออุปกรณ์อำนวยความสะดวก
สำหรบั ผูค้ วบคมุ งานและผทู้ ี่เกี่ยวขอ้ งรายการอน่ื ๆ และไม่สามารถใชห้ รือปรบั แบบฟอร์มตามข้อ (1) – ข้อ
(6) มาใช้ได้ ให้ผู้มีหน้าที่คำนวณราคากลางกาหนดแบบฟอร์มขึ้นเองตามความเหมาะสมและสอดคล้อง
ตามข้อมูลและข้อเท็จจริงสำหรับค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนดฯ แต่ละรายการ โดยไม่รวมค่า
ภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วสรุปรวมค่าใช้จ่ายทั้งหมด พร้อมชี้แจงเหตุผลและความจำเป็น ไว้ในแบบแสดงการ
คำนวณและเหตผุ ลความจำเปน็ สาหรับค่าใช้จา่ ยพิเศษตามข้อกำหนดฯ แต่ละรายการ
40 ค่มู ือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
รูปเล่ม คู่มือการจ้างก่อสร้าง (ปรับปรุงครั้งที่ 2)
Related Publications
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search