รูปเล่ม คู่มือการจ้างก่อสร้าง (ปรับปรุงครั้งที่ 2)

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

บนั ทกึ ข้อความ

ส่วนราชการ

ที่ วันที่
เร่อื ง รายงานผลการกอ่ สร้าง.......... ประจำสัปดาห์ท.ี่ ....... ครั้งที่ ......

เรงียงน ประธานกรรมการตรวจรับพัสดุ

ตามที่ .......(หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ)...... ได้แต่งตั้งผู้ควบคุมงานสำหรับงานก่อสร้าง......... โดยมี
รายละเอียดตามคำสั่งที่ ........... ลงวันท่ี ................................ น้ัน

ผู้ควบคุมงานขอรายงานผลการก่อสร้าง...................... ประจำสัปดาห์ที่................. ครั้งที่ ................
ระหว่างวันที่ ......................... ถึงวนั ที่.......................................... โดยมรี ายละเอยี ด ดงั น้ี
ผ้วู ่าจ้าง............................................................................ผูร้ ับจ้าง.............................................................
ชื่อโครงการ................................................................................................................................................
สถานทกี่ อ่ สร้าง..........................................................................................................................................
สัญญาจ้างเลขที่.....................ลงวันที่...............................วงเงินค่าก่อสร้าง........................ .....................บาท
ค่าปรับวันละ ....................................... บาท ระยะเวลาก่อสร้างตามสัญญาระหว่างวันที่............................
ถึงวันท.ี่ ......................................... (และไดร้ ับการขยายระยะเวลาถงึ วนั ท่.ี ...................................(ถ้ามี))

การปฏิบตั ิงาน งบประมาณและการเบิกจา่ ย (ล้านบาท)

ผลงานก่อสรา้ ง (%) ระยะเวลา จำนวนงวดงาน ปี จำนวน เบิกจ่าย คงเหลอื

แผนงาน ผลงาน ช้า ก่อสรา้ ง ทง้ั หมด ตรวจ งบประมาณ แล้ว

กวา่ คงเหลือ รบั แล้ว

รวม

โดยมีรายละเอยี ดผลการดำเนนิ งานตามเอกสารแนบ
จงึ เรียนมาเพือ่ โปรดทราบ

ลงชอื่ ....................................................
(....................................................)
ผู้ควบคุมงาน

391คู่มือการจ้างกอ่ สรา้ ง

การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

รายละเอยี ดผลการดำเนนิ งานกอ่ สรา้ ง ประจำสัปดาหท์ ี.่ ................ ครั้งที่ ................

ลำดบั งานที่ดำเนนิ การ สัดส่วน ผลงาน (%) รวม (%)

งาน ถึงสปั ดาห์ ใน สะสม
(%) ก่อน สปั ดาห์

1 หมวดงานวศิ วกรรมโครงสร้าง

..................................

.................................

2 หมวดงานสถาปตั ยกรรม

..................................

.................................

3 หมวดงานระบบสุขาภิบาลและ

ระบบดับเพลิง

..................................

.................................

4 งานระบบไฟฟ้าและสอ่ื สาร

..................................

.................................

5 งานระบบปรับอากาศและระบาย

อากาศ

..................................

.................................

6 งานระบบลิฟท์

..................................

.................................

7 ผังบริเวณ

..................................

.................................

8 งานครภุ ณั ฑ์ประกอบอาคาร

..................................

.................................

9 งานอน่ื ๆ

..................................

.................................

รวม

392 ค่มู ือการจ้างกอ่ สร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสญั ญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

ปญั หาและอุปสรรค  มี  ไมม่ ี

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

การดำเนนิ การแกไ้ ข
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

ลงชอ่ื ....................................................
(....................................................)
ผคู้ วบคมุ งาน

393คูม่ อื การจา้ งกอ่ สร้าง

การทำสัญญา และการบรหิ ารสญั ญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี บันทึกรายละเอยี ดการปฏิบตั งิ านประจำวนั หมายเหตุ
รายละเอยี ดการปฏบิ ัตงิ าน
วันที่ คืนวันท่ี 1 ตลุ าคม 25XX
1 ตุลาคม 25XX ผูกเหล็ก ชั้นที่ ......... เกิดฝนตกหนักทำให้น้ำ
เทพื้นคอนกรีต ชนั้ ที่ ........ ท่วมสถานที่ก่อสร้างจน
2 ตลุ าคม 25XX ......ฯลฯ…… ไม่สามารถปฏบิ ัติงานได้
……………………..
3 ตลุ าคม 25XX สูบน้ำออกจากสถานทีก่ ่อสร้าง
ฯลฯ ฯลฯ
………………………………………………..
ฯลฯ

ลงชื่อ....................................................
(....................................................)
ผ้คู วบคุมงาน

394 ค่มู อื การจา้ งก่อสร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสญั ญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

บนั ทึกเหตุการณแ์ วดลอ้ ม ประจำสัปดาห์

วันที่

รายละเอียด 1 ต.ค. 2 ต.ค. 3 ต.ค. 4 ต.ค. 5 ต.ค. 6 ต.ค. 7 ต.ค.
XX
XX XX XX XX XX XX
✓
สภาพอากาศ
1
แจม่ ใส ✓ ✓✓ 4
2
ฝนตกทำงานได้ ✓✓ 10
20
ฝนตกทำงานไมไ่ ด้ ✓ 8

จำนวนบคุ ลากร/แรงงาน ของผรู้ ับจา้ ง

ผจู้ ดั การโครงการ 1 11111

วิศวกรโครงการ 5 43555

โฟร์แมน 3 32332

ชา่ ง 10 8 6 5 8 8

กรรมกร 30 25 25 28 30 29

อนื่ ๆ 1 3 4 6 2 2

จำนวนเคร่ืองจักร

ทาวเวอร์เครน

รถเครน

รถแบคโฮล์

รถปนู

รถตัก

รถบรรทกุ /ขนถา่ ย

โม่ผสมปูน

ลงชอ่ื ....................................................
(....................................................)
ผูค้ วบคุมงาน

395คู่มือการจ้างกอ่ สรา้ ง

การทำสัญญา และการบริหารสัญญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

บทท่ี 9

การพิจารณาช่วยเหลือผ้ปู ระกอบอาชพี งานกอ่ สร้าง
สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K)

9.1 หลกั เกณฑก์ ารพิจารณาช่วยเหลอื ผู้ประกอบอาชพี งานกอ่ สรา้ ง

มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันท่ี 22 สิงหาคม 2532 แจ้งโดยหนังสือ ที่ นร 0203/ว 109 ลงวันที่
24 สิงหาคม 2532 ลงมตอิ นมุ ตั ิตามทคี่ ณะกรรมการเฉพาะกิจพิจารณาแก้ไขปญั หาการก่อสรา้ ง เสนอ
ทั้ง 6 ข้อ ให้ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น
หน่วยงานอ่ืนที่มีกฎหมายบัญญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานอื่นของรัฐ
ถอื ปฏบิ ัติ ดงั นี้

1. ให้นำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้กับสัญญาที่ลงนามหลงั วันท่ี 28 มิถุนายน 2531 โดยมี
เงอ่ื นไข หลักเกณฑ์ ประเภทงานกอ่ สร้าง สตู รและวิธีการคำนวณที่ใช้กับสญั ญาแบบปรบั ราคาได้

2. ให้นำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้เป็นการถาวร โดยมีเงื่อนไข หลักเกณฑ์ ประเภท
งานกอ่ สร้าง สูตรและวธิ ีการคำนวณทใี่ ชก้ ับสัญญาแบบปรบั ราคาได้

3. งานจ้างเหมาก่อสร้างของรัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการ
ส่วนท้องถิ่น หน่วยงานอื่นที่มีกฎหมายบัญญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นหรือ
หน่วยงานอื่นของรัฐ ก็ให้นำเงื่อนไข หลักเกณฑ์ ประเภทงานก่อสร้าง สูตรและวิธีการคำนวณที่ใช้
กับสัญญาแบบปรับราคาได้ไปใช้ด้วย ในกรณีที่จำเป็นต้องเพิ่มเงิน ให้ใช้เงินงบประมาณของ
รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น หน่วยงานอื่นที่มีกฎหมาย
บัญญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นหรือหน่วยงานอื่นของรัฐนั้นเอง หรือจ่ายตามสัดส่วน
แหลง่ ที่มาของเงินคา่ ก่อสร้างนนั้ หรอื ตามที่สำนักงบประมาณพิจารณาวนิ ิจฉยั แลว้ แตก่ รณี

4. เมื่อให้มีการนำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้แล้ว มีผลทำให้ผู้ว่าจ้างต้องจ่ายเงินชดเชย
เพิ่ม จนทำให้เกินวงเงินงบประมาณที่ได้รับอนุมัติ ก็ให้ถือได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีให้ก่อหน้ี
ผูกพนั เกินกว่างบประมาณ ตามนัยมาตรา 23 แหง่ พระราชบญั ญตั วิ า่ ด้วยการงบประมาณ และให้สว่ น
ราชการเจา้ ของสญั ญานนั้ ๆ ขอทำความตกลงเรอื่ งการเงินกบั สำนักงบประมาณ

5. การพิจารณาคำนวณเงินเพิ่มหรือลด และการจ่ายเงินเพิ่มหรือเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้าง
ตามเงื่อนไขของสัญญาแบบปรับราคาได้ ต้องได้รับการตรวจสอบและเห็นชอบจากสำนักงบประมาณ
และใหถ้ ือการพจิ ารณาวนิ ิจฉยั ของสำนักงบประมาณเปน็ ทสี่ ิ้นสุด

6. เพื่อความรวดเร็วในการดำเนินงาน และเพื่อให้การปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้สัญญาจ้างแบบ
ปรับราคาได้เป็นมาตรฐานเดียวกัน จึงมอบอำนาจให้สำนักงบประมาณทำการวินิจฉยั ปัญหาข้อหารือ
และกำหนดแนวทางปฏบิ ตั ทิ เ่ี หมาะสมไดต้ ามความจำเปน็ ดว้ ย

396 คู่มอื การจ้างกอ่ สร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

9.2 แนวทางปฏิบัตใิ นการกำหนดเง่ือนไขและหลักเกณฑ์สัญญาแบบปรบั ราคาได้ (ค่าK)
ไวใ้ นสญั ญาจ้างก่อสร้าง

หนงั สือด่วนทส่ี ดุ กค (กวจ) 0405.2/ว 110 ลงวนั ท่ี 5 มนี าคม 2561 เรื่อง ซอ้ มแนวทาง
ปฏิบัติในการกำหนดเงื่อนไขและหลักเกณฑ์สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่าK) ไว้ในสัญญาจ้าง
ก่อสร้าง คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ซ้อมความเข้าใจ
แนวทางปฏิบัติในการกำหนดเงื่อนไขและหลักเกณฑ์สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) ไว้ในสัญญาจ้าง
ก่อสร้างตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2532 แจ้งตามหนังสือสำนักเลขาธิการ
คณะรัฐมนตรี ที่ นร 0203/ว 109 ลงวนั ท่ี 24 สิงหาคม 2532 เร่อื ง การพิจารณาช่วยเหลือผู้ประกอบ
อาชีพงานก่อสร้าง โดยให้กำหนดเงื่อนไขและหลักเกณฑ์สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) ไว้ใน
ประกาศ เอกสารเชิญชวน และหนังสือเชิญชวน รวมถึงระบุไว้ในสัญญาจ้างก่อสร้างเพ่ิมเติม ใน
แบบสญั ญาจา้ งกอ่ สร้างทคี่ ณะกรรมการนโยบายการจัดซอื้ จัดจ้างและการบรหิ ารพัสดภุ าครัฐกำหนด

397คมู่ ือการจา้ งกอ่ สรา้ ง

การทำสัญญา และการบริหารสัญญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

ที่ นร 0203/ว 109 สำนกั เลขาธิการคณะรัฐมนตรี
ทำเนยี บรัฐบาล กทม. 10300

24 สงิ หาคม 2532

เรอื่ ง การพจิ ารณาช่วยเหลอื ผปู้ ระกอบอาชพี งานกอ่ สรา้ ง

เรียน

อ้างถงึ หนังสอื สำนกั เลขาธกิ ารคณะรัฐมนตรี ที่ นร 0203/ว 81 ลงวนั ท่ี 30 มิถนุ ายน 2532

ส่ิงทีส่ ่งมาด้วย สำเนาหนงั สือสำนกั งบประมาณ ท่ี กพส 7/2532 ลงวันที่ 4 สิงหาคม 2532
และเอกสารประกอบ

ตามที่ได้ยืนยันคณะรัฐมนตรี เรื่อง การพิจารณาช่วยเหลือผู้ประกอบอาชีพงานก่อสร้าง เพื่อถือ
ปฏบิ ัติต่อไป นนั้

บัดนี้ คณะกรรมการเฉพาะกิจพิจารณาแก้ไขปัญหาการก่อสร้างได้เสนอเงื่อนไข หลักเกณฑ์
ประเภทงานก่อสร้าง สูตร และวิธีการคำนวณที่ใช้กับสัญญาแบบปรับราคาได้ รวม 6 ข้อ มาเพ่ือคณะรัฐมนตรี
พจิ ารณาอนุมัติ ความละเอยี ดปรากฏตามส่งิ ท่สี ง่ มาดว้ ย

คณะรัฐมนตรีได้ประชุมปรึกษาเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2532 ลงมติอนุมัติตามที่คณะกรรมการ
เฉพาะกิจพิจารณาแก้ไขปัญหาการก่อสร้าง เสนอ ทั้ง 6 ข้อ โดยข้อ 1 ให้ตัดคำว่า “ก่อนหรือ” ออก และให้ส่วน
ราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น หน่วยงานอ่ืนที่มีกฎหมาย
บัญญตั ใิ หม้ ีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนทอ้ งถ่นิ และหนว่ ยงานอืน่ ของรฐั ถอื ปฏิบัติตอ่ ไป

จงึ เรยี นยืนยนั มา และขอไดโ้ ปรดแจ้งให้ส่วนราชการ รฐั วิสาหกจิ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วย
การบริหารราชการส่วนท้องถิ่น หน่วยงานอื่น ที่มีกฎหมายบัญญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่น และ
หนว่ ยงานอนื่ ถอื ปฏิบัติต่อไปด้วย

ขอแสดงความนับถอื

(ลงชื่อ) อนันต์ อนนั ตกลู

(นายอนันต์ อนนั ตกูล)
เลขาธกิ ารคณะรฐั มนตรี

กองนิตธิ รรม
โทร 2828149

ที่ กพส 7/2532 สำนกั งบประมาณ
ถนนพระรามที่ 6 กทม.10400
398 คู่มือการจ้างก่อสรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

4 สิงหาคม 2532

เร่ือง การพิจารณาช่วยเหลอื ผูป้ ระกอบอาชพี งานกอ่ สร้าง

เรียน เลขาธิการคณะรฐั มนตรี

อา้ งถึง หนังสือสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ที่ นร 0203/ว 81 ลงวนั ที่ 30 มิถุนายน 2532

ส่งิ ท่ีสง่ มาด้วย 1. เอกสารผนวก ก จำนวน 13 แผน่
2. เอกสารผนวก ข จำนวน 11 แผน่

ตามหนังสือที่อ้างถึง คณะรัฐมนตรีมีมติวันที่ 27 มิถุนายน 2532 เห็นชอบตามข้อเสนอของ
คณะกรรมการเฉพาะกจิ พจิ ารณาแก้ไขปญั หาการก่อสร้าง ในเรอื่ งสญั ญาแบบปรบั ราคาได้ (ค่า K) ดังน้ี

1. เห็นชอบในหลักการที่จะนำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้กับสัญญาที่ลงนามหลังวันที่ 28
มถิ นุ ายน 2531 ในการพิจารณาจ่ายเงินชดเชยคา่ งานก่อสร้างใหแ้ ก่ผู้รบั เหมาก่อสร้างของทางราชการ

2. เห็นควรนำสญั ญาแบบปรับราคาได้มาใช้เปน็ การถาวร
3. ให้ตั้งคณะอนุกรรมการเพื่อพิจารณากำหนดเงื่อนไข หลักเกณฑ์ ประเภทงานก่อสร้าง สูตร
และวิธีการคำนวณในการพิจารณาจ่ายเงินชดเชยให้สอดคล้องกับวิกฤตการณ์และลักษณะงานก่อสร้าง แล้ว
นำเสนอคณะรัฐมนตรพี ิจารณาต่อไป
คณะกรรมการเฉพาะกิจพิจารณาแก้ไขปัญหาการก่อสรา้ ง พิจารณาเงื่อนไข หลักเกณฑ์ ประเภท
งานกอ่ สร้าง สตู รและวธิ ีการคำนวณท่ใี ชก้ บั สัญญาแบบปรับราคาได้ ตามทคี่ ณะอนมุ ัตกิ รรมการเฉพาะกิจพิจารณา
การใช้สัญญาแบบปรับราคาได้นำเสนอตามมติคณะรัฐมนตรีแล้วเห็ฯว่า การนำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้ เพื่อ
เป็นการช่วยเหลือผู้รับจ้างไทยที่ได้รับความเดือดร้อนและสามารถที่จะประกอบกิจการต่อไปได้ในช่วงที่เกิดภาวะ
วัสดุก่อสร้างขาดแคลนและขึ้นราคา ตลอดจนเป็นการช่วยลดความเสี่ยงของผู้รับจ้างและป้องกันมิให้ผู้รับจ้างบวก
ราคาเผื่อการเปลีย่ นแปลงราคาวัสดไุ วล้ ่วงหน้ามากๆ รวมทั้งเกิดความเหน็ ธรรมต่อคู่สัญญาทัง้ สองฝา่ ยด้วย จึงเห็น
ควรนำเงื่อนไข หลักเกณฑ์ ประเภทงานก่อสร้าง สูตรและวิธีการคำนวณที่ใช้กับสัญญาแบบปรับราคาได้ ตลอดจน
ตัวอย่างการแก้ไขเพ่ิมเติมสัญญาเดิมมาใชเ้ พื่อช่วยเหลือผู้ประกอบอาชีพงานก่อสร้างตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว
และเหน็ ควรนำเสนอคณะรฐั มนตรีเพอื่ ขออนมุ ตั ิ ดงั นี้
1. ให้นำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้กับสัญญาที่ลงนาม หลังวันที่ 28 มิถุนายน 2531 โดยมีเงื่อนไข
หลกั เกณฑ์ ประเภทงานก่อสรา้ ง สตู รและวิธีการคำนวณทีใ่ ช้กบั สัญญาแบบปรับราคาได้ (ดงั เอกสารผนวก ก)
2. ให้นำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้เป็นการถาวร โดยมีเงื่อนไข หลักเกณฑ์ ประเภทงาน
กอ่ สร้าง สตู รและวิธกี ารคำนวณที่ใชก้ ับสัญญาแบบปรบั ราคาได้
3. งานจ้างเหมาก่อสร้างของรัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการส่วน
ท้องถิ่น หน่วยงานอื่นที่มีกฎหมายบัญญัติให้มีฐานะเปน็ ราชการบริหารส่วนท้องถิ่นหรือหน่วยงานอื่นของรัฐ ก็ให้
นำเง่อื นไข หลกั เกณฑ์ ประเภทงานก่อสรา้ ง สูตรและวธิ ีการคำนวณท่ีใช้กับสญั ญาแบบปรับราคาไดไ้ ปใชด้ ้วย ใน
กรณีที่จำเป็นต้องเพิ่มเงิน ให้ใช้เงินงบประมาณของรัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการ
ส่วนท้องถิ่น หน่วยงานอื่นที่มีกฎหมายบัญญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นหรือหน่วยงานอื่นของรัฐ
นั้นเอง หรือจา่ ยตามสดั สว่ นแหล่งทมี่ าของเงนิ คา่ ก่อสร้างนั้นหรอื ตามทส่ี ำนกั งบประมาณพิจารณาวนิ จิ ฉยั แล้วแต่กรณี
4. เมื่อให้มีการนำสัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้แล้ว มีผลทำให้ผู้ว่าจ้างต้องจ่ายเงินชดเชยเพิ่ม
จนทำให้เกินวงเงินงบประมาณที่ได้รับอนุมัติ ก็ให้ถือได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีให้ก่อหนี้ผูกพันเกินกว่า

399คู่มือการจ้างก่อสร้าง

การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

งบประมาณ ตามนัยมาตรา 23 แห่งพระราชบัญญัตวิ า่ ดว้ ยการงบประมาณ และใหส้ ่วนราชการเจา้ ของสัญญาน้ันๆ
ขอทำความตกลงเรอื่ งการเงินกับสำนกั งบประมาณ

5. การพิจารณาคำนวณเงินเพิ่มหรือลด และการจ่ายเงินเพิ่มหรือเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้างตาม
เงื่อนไขของสัญญาแบบปรับราคาได้ ต้องได้รับการตรวจสอบและเห็นชอบจากสำนักงบประมาณ และให้ถือการ
พิจารณาวนิ จิ ฉัยของสำนักงบประมาณเปน็ ที่สนิ้ สดุ

6. เพื่อความรวดเร็วในการดำเนินงาน และเพื่อให้การปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้สัญญาจ้างแบบปรับ
ราคาได้เป็นมาตรฐานเดียวกัน จึงมอบอำนาจให้สำนักงบประมาณทำการวินิจฉัยปัญหาข้อหารือ และกำหนด
แนวทางปฏบิ ตั ิทเ่ี หมาะสมไดต้ ามความจำเปน็ ดว้ ย

จงึ เรียนมาเพอ่ื นำเสนอคณะรฐั มนตรีพิจารณาตอ่ ไป
ขอแสดงความนบั ถอื

(ลงชอื่ ) พงส์ สารสนิ
(นายพงส์ สารสนิ )
รองนายกรฐั มนตรี

ประธานคณะกรรมการเฉพาะกิจพจิ ารณาแก้ไขปัญหาการก่อสร้าง

กองกลาง
โทร 2710092 ตอ่ 245

400 คู่มอื การจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

เงอ่ื นไข หลกั เกณฑ์ ประเภทงานก่อสร้าง
สตู รและวิธกี ารคำนวณที่ใชก้ บั สัญญาแบบปรบั ราคาได้

______________________

ก. เงือ่ นไขและหลกั เกณฑ์
1. สัญญาแบบปรับราคาได้นี้ให้ใช้กับงานก่สอร้างทุกประเภท รวมถึงงานปรับปรุง และซ่อมแซม ซึ่ง

เบิกจ่ายค่างานในลักษณะหมวดค่าครุภัณฑ์ ที่ดินและสิ่งก่อสร้าง หมวดเงินอุดหนุน และหมวดรายจ่ายอื่นท่ี
เบิกจา่ ยในลักษณะคา่ ทดี่ นิ และสง่ิ กอ่ สร้าง ทีอ่ ยใู่ นเง่ือนไขและหลักเกณฑต์ ามทไ่ี ด้กำหนดนี้

2. สัญญาแบบปรับราคาได้นี้ให้ใช้ทั้งในกรณีเพิ่มหรือลดค่างานจากค่างานเดิมตามสัญญา เมื่อดัชนี
ราคาซงึ่ จดั ทำข้ึนโดยกระทรวงพาณิชย์ มกี ารเปลย่ี นแปลงสูงข้ึนหรือลดลงจากเดมิ ขณะเมื่อวันท่ีเปิดซองประกวด
ราคา สำหรบั กรณีท่ีจดั จา้ งโดยวธิ อี นื่ ใหใ้ ชว้ ันเปดิ ซองราคาแทน

3. การนำสัญญาแบบปรับราคาได้ไปใช้นั้น ผู้ว่าจ้างต้องแจ้งและประกาศให้ผู้รับจ้างทราบ เช่น ในการ
ประกาศประกวดราคาฯ และต้องระบุในสัญญาจ้างด้วยว่างานจ้างเหมานั้นๆ จะใช้สัญญาแบบปรับราคาได้ พร้อม
ทง้ั กำหนดประเภทของงานกอ่ สรา้ ง สูตรและวิธีการคำนวณทใ่ี หม้ ีการปรับเพิ่มหรอื ลดคา่ งานไว้ใหช้ ดั เจน

ในกรณที ีม่ งี านก่อสร้างหลายประเภทในงานจา้ งคราวเดยี วกัน จะต้องแยกประเภทงานก่อสร้างแต่ละ
ประเภทใหช้ ดั เจนตามลกั ษณะของงานกอ่ สร้างน้นั ๆ และใหส้ อดคลอ้ งกับสตู รท่กี ำหนดไว้

4. การขอเงินเพิ่มค่างานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้นี้ เป็นหน้าที่ของผู้รับจ้างที่จะต้อง
เรียกร้องภายในกำหนด 90 วัน นับตั้งแต่วันที่ผู้รับจ้างได้ส่งมอบงานงวดสุดท้าย หากพ้นกำหนดนี้ไปแล้ว ผู้รับจ้าง
ไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องเงินเพิ่มค่างานก่อสรา้ งจากผู้ว่าจา้ งได้อีกต่อไป และในกรณีที่ผู้ว่าจา้ งจะต้องเรียกเงินคืนจาก
ผู้รับจ้าง ให้ผู้ว่าจ้างที่เป็นคู่สัญญารีบเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้างโดยเร็ว หรือให้หักค่างานของงวดต่อไป หรือให้หัก
เงินจากหลกั ประกันสัญญา แลว้ แต่กรณี

5. การพิจารณาคำนวณเงินเพิ่มหรือลด และการจ่ายเงินเพิ่มหรือเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้างตามเงื่อนไข
ของสัญญาแบบปรับราคาได้ ต้องได้รับการตรวจสอบและเห็นชอบจากสำนักงบประมาณและให้ถือการพิจารณา
วินจิ ฉยั ของสำนกั งบประมาณเป็นทส่ี นิ้ สดุ

ข. ประเภทงานก่อสร้างและสูตรท่ีใชก้ ับสญั ญาแบบปรบั ราคาได้
ในการพิจารณาเพิ่มหรือลดราคาค่างานจ้างเหมาก่อสรา้ งใหค้ ำนวณตามสตู ร ดงั นี้
P = (Po) x (K)

กำหนดให้ P = ราคาค่างานตอ่ หนว่ ยหรอื ราคาคา่ งานเป็นงวดที่จะต้องจา่ ยให้ผรู้ บั จา้ ง
Po = ราคาค่างานต่อหน่วยทผ่ี ู้รับจา้ งประมูลได้ หรือราคาค่างานเปน็ งวด
ซึ่งระบไุ วใ้ นสัญญาแลว้ แตก่ รณี
K = ESCALATION FACTOR ท่หี ักดว้ ย 4% เม่ือต้องเพิ่มคา่ งานหรือบวกเพม่ิ 4%
เมือ่ ตอ้ งเรยี กค่างานคืน

ESCALATION FACTOR K หาไดจ้ ากสูตร ซ่ึงแบ่งตามประเภทและลกั ษณะงาน ดงั น้ี

401คมู่ ือการจา้ งกอ่ สร้าง

การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

หมวดที่ 1 งานอาคาร
งานอาคาร หมายถึง ตัวอาคาร เช่น ที่ทำการ โรงเรียน โรงพยาบาล หอพัก ที่พักอาศัย

หอประชุม อฒั จนั ทร์ ยมิ เนเซียม สระวา่ ยนำ้ โรงอาหาร คลังพสั ดุ โรงงาน รว้ั เป็นต้น และให้ความรวมถงึ
1.1. ไฟฟ้าของอาคารบรรจบถึงสายเมนจำหน่วย แต่ไม่รวมถึงหม้อแปลงและระบบไฟฟ้าภายใน

บรเิ วณ
1.2 ประปาของอาคารบรรจบถงึ ท่อเมนจำหนา่ ย แต่ไม่รวมถึงระบบประปาภายในบริเวณ
1.3 ระบบท่อหรือระบบสายต่างๆ ที่ติดหรือฝังอยู่ในส่วนของอาคาร เช่น ท่อปรับอากาศท่อก๊าซ

สายไฟฟา้ สำหรบั เครอ่ื งปรับอากาศ สายลอ่ ฟา้ ฯลฯ
1.4 ทางระบายนำ้ ของอาคารจนถึงทางระบายนำ้ ภายนอก
1.5 ส่วนประกอบที่จำเป็นสำหรับอาคาร เฉพาะส่วนที่ติดกับอาคารโดยต้องสร้างหรือประกอบ

พร้อมกับการก่อสร้างอาคาร แต่ไม่รวมถึงเครื่องจักรหรือเครื่องมือที่นำมาประกอบหรือติดตั้ง เช่น ลิฟท์ เครื่อง
คอมพวิ เตอร์ เครอื่ งสูบนำ้ เครอื่ งปรบั อากาศ พดั ลม ฯลฯ

1.6 ทางเทา้ รอบอาคาร ดินถม ดนิ ตัก หา่ งจากอาคารโดยรอบไมเ่ กิน 3 เมตร

ใช้สตู ร K = 0.25 + 0.15 It/Io + 0.10 Ct/Co + 0.40 Mt/Mo +0.10 St/So

หมวดท่ี 2 งานดนิ
2.1 งานดิน หมายถึง การขุดดิน การตักดิน การบดอัดดิน การขุดเปิดหน้าดิน การเกลี่ยบดอัดดิน

การขุด-ถมบดอดั แน่นเขอื่ น คลอง กนั คลอง คนั กัน้ น้ำ คนั ทาง ซึ่งต้องใชเ้ ครอ่ื งจกั รเครือ่ งมอื กลปฏิบตั ิงาน
สำหรับการถมดินให้ หมายความถึง การถมดินหรือทรายหรือวัสดุอื่นที่มีการควบคุมคุณสมบัติของ

วัสดุนั้นๆ และมีข้อกำหนดวิธีการถม รวมทั้งมีการบดอัดแน่นโดยใช้เครื่องจักร เครื่องมือกล เพื่อให้ได้มาตรฐาน
ตามท่กี ำหนดไว้ เช่นเดยี วกบั งานกอ่ สร้างถนนหรอื เขอ่ื นชลประทาน

ทง้ั นี้ ใหร้ วมถึงงานประเภท EMBANKMENT , EXCAVATION , SUBBASE, SELECTED MATERLAL,
UNTREATED BASE และ SHOULDER

ใช้สูตร K = 0.30 + 0.10It/Io + 0.40 Et/Eo + 0.20 Ft/Fo

2.2 งานหินเรียง หมายถึง งานหินขนาดใหญ่นามาเรียงกันเป็นชั้นให้เป็นระเบียบจนได้ความหนาท่ี
ต้องการ โดยในช่องว่างระหว่างหินใหญ่จะแซมด้วยหินย่อยหรือกรวดขนาดต่าง ๆ และทรายให้เต็มช่องว่าง มีการ
ควบคุมคณุ สมบัติของวัสดุและมีข้อกำหนดวิธีปฏิบัติโดยใช้เครื่องจักร เครื่องมือกล หรือแรงคน และให้หมายความ
รวมถึงงานหินทิ้ง งานหินเรียวยาแนว หรืองานหินใหญ่ที่มีลักษณะคล้ายคลังกัน เพื่อการป้องกันการกัดเซาะ
พังทลายของลาดตลิง่ และทอ้ งลาน้ำ

ใชส้ ตู ร K = 0.40 + 0.20 It/Io + 0.20Mt/Mo + 0.20 Ft/Fo

2.3 งานเจาะระเบิดหนิ หมายถึง งานเจาะระเบดิ หนิ ทัว่ ๆ ไป ระยะทางขนยา้ ยไป - กลบั ประมาณไม่
เกิน 2 กิโลเมตร ยกเว้นงานเจาะระเบิดอโุ มงคซ์ ึ่งตอ้ งใชเ้ ทคนิคชนั้ สูง

ใชส้ ตู ร K = 0.45 + 0.15It/Io + 0.10Mt/Mo - 0.20Et/Eo + 0.10Ft/Fo

402 คู่มอื การจา้ งกอ่ สร้าง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

หมวดที่ 3 งานทาง
3.1 งานผิวทาง PRIME COAT, TACK COAT, SEAL COAT

ใชส้ ตู ร K = 0.30 + 0.40 At/Ao + 0.20Et/Eo + 0.10 Ft/Fo
3.2 งานผวิ ทาง SURFACE TREATMENT SLURRY SEAL

ใช้สูตร K = 0.30 + 0.10 Mt/Mo + 0.30 At/Ao + 0.20 Et/Eo + 0.10 Ft/Fo
3.3 งานผวิ ทาง ASPHALTIC CONCRETE, PENETRATION MACADAM

ใช้สตู ร K = 0.30 + 0.10 Mt/Mo + 0.40 At/Ao + 0.10 Et/Eo + 0.10 Ft/Fo
3.4 งานผิวถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก หมายถึง ผิวถนนคอนกรีตที่ใช้เหล็กเสริมซึ่งประกอบ ด้วย

ตะแกรงเหล็กเส้นหรือตะแกรงลวดเหล็กกล้าเชื่อมติด (WELDED STEEL WIRE FABPIC) เหล็กเดือย(DOWEL
BAR) เหล็กยืด (DEFORMED TIE BAR) และรอยต่อต่าง ๆ (JOINT) ทั้งนี้ ให้หมายความรวมถึงแผ่นพื้นคอนกรีต
เสริมเหลก็ บรเิ วณคอสะพาน (R.C BRIDGE APPROACH) ด้วย
ใช้สตู ร K = 0.30 + 0.10 It/Io + 0.35 Ct/Co + 0.10 Mt/Mo + 0.15 St/So

3.5 งานท่อระบายน้ำคอนกรีตเสริมเหลก็ และงานบ่อพกั หมายถงึ ท่อคอนกรีตเสริมเหลก็ สำหรับงาน
ระบายน้ำ (PRECAST REINFORCERD CONCRETE DRAINAGE PIPE) งานรางระบายน้ำคอนกรีตเสริมเหล็ก งาน
คาดคอนกรีตเสริมเหล็กรางระบายน้ำและบริเวณลาดคอสะพาน รวมทั้งงานบ่อพักคอนกรีตเสริมเหล็กและงาน
คอนกรีตเสริมเหล็กอื่นที่มีรูปแบบและลักษณะงานคล้ายคลึงกัน เช่น งานบ่อพัก (MANPOLE) ท่อร้อย
สายโทรศพั ท์ ทอ่ รอ้ ยสายไฟฟ้า เป็นต้น
ใชส้ ตู ร K = 0.35 + 0.20 It/Io + 0.15Ct/Co + 0.15Mt/Mo + 0.15St/So

3.6 งานโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กและงานเขื่อนกันตลิ่ง หมายถึง สะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก
โครงสร้างฐานรากคอนกรีตเสริมเหล็กคอสะพาน (R.C BEARING UNIT) ท่อเหลี่ยมคอนกรีตเสริมเหล็ก (R.C.BOX
CULVERT) หอถังน้ำโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก เขื่อนกันตลิ่งคอนกรีตเสริมเหล็กท่าเทียบเรือคอนกรีตเสริม
เหล็กและส่ิงก่อสร้างอ่นื ทีม่ ลี ักษณะคลา้ ยคลงึ กนั
ใชส้ ตู ร K = 0.30 +0.10It/Io + 0.15 Ct/Co + 0.20Mt/Mo + 0.25St/So

3.7 งานโครงสร้างเหล็ก หมายถึง สะพานเหล็กสำหรับคนเดินข้ามถนน โครงเหล็กสำหรับติดตั้งป้าย
จราจรชนิดแขวนสูง เสาไฟฟ้าแรงสูง เสาวิทยุ เสาโทรทัศน์ หรืองานโครงเหล็กอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน แต่ไม่
รวมถงึ งานตดิ ตัง้ เสาโครงเหล็กสายส่งของการไฟฟา้ ฝา่ ยผลิตแหง่ ประเทศไทย
ใชส้ ูตร K = 0.25 + 0.10It/Io + 0.05Ct/Co + 0.20Mt/Mo + 0.40St/So

403คู่มอื การจ้างก่อสร้าง

การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

หมวดที่ 4 งานชลประทาน
4.1 งานอาคารชลประทานไม่รวมบานเหล็ก หมายถึง อาคารคอนกรีตเสริมเหล็กชนิดต่างๆ ที่

ก่อสร้างในแนวคลองส่งน้ำหรือคลองระบายน้ำ เพื่อควบคุมระดับและหรือปริมาณน้ำ ได้แก่ ท่อระบายน้ำ น้ำตก ราง
เท สะพานน้ำ ท่อลอด ไซฟอน และอาคารชลประทานชนิดอื่นๆ ที่ไม่มีบานระบายเหล็ก แต่ไม่รวมถึงงานอาคาร
ชลประทานขนาดใหญ่ เชน่ ฝาย ทางระบายนำ้ ล้น หรืออาคารชลประทานประกอบของเขอ่ื น เป็นต้น

ใชส้ ูตร K = 0.40 + 0.20 It/Io + 0.10Ct/Co + 0.10 Mt/Mo + 0.20St/So

4.2 งานอาคารชลประทานรวมบานเหล็ก หมายถึง อาคารคอนกรีตเสริมเหล็กชนิดต่าง ๆ ที่ก่อสร้าง
ในแนวคลองส่งน้ำหรือคลองระบายน้ำ เพื่อควบคุมระดับและหรือปริมาณน้ำ ได้แก่ ท่อส่งน้ำเข้านา ท่อระบายน้ำ
ประตูระบายน้ำ อาคารอัดน้ำ ท่อลอดและอาคารชลประทานชนิดอื่นๆ ที่มีบานระบายน้ำ แต่ไม่รวมถึงงานอาคาร
ชลประทานขนาดใหญ่ เชน่ ฝาย ทางระบายนำ้ ล้น หรืออาคารชลประทานประกอบของเข่อื น เป็นตน้

ใชส้ ตู ร K = 0.35 + 0.20It/Io + 0.10Ct/Co + 0.10Mt/Mo + 0.25St/So

4.3 งานบานระบาย TRASMRACK และ STEEL LINER หมายถึง บานระบายเหล็กเครื่องกว้านและ
โครงยก รวมทัง้ BULK HEAD GATE และงานทอ่ เหลก็

ใช้สตู ร K = 0.35 + 0.20 It/Io + 0.45Gt/Go

4.4 งานเหล็กเสริมคอนกรีต และ ANCHOR BAR หมายถึง เหล็กเส้นที่ใช้เสริมในงานคอนกรีตและ
เหล็ก ANCHOP BAR ของงานฝาย ทางระบายน้ำล้น หรืออาคารชลประทานประกอบของเขื่อน ซึ่งมีสัญญาแยก
จ่ายเฉพาะงานเหลก็ ดังกลา่ วเท่านั้น

ใช้สตู ร K = 0.25 + 0.15It/Io + 0.60 St/So

4.5 งานคอนกรีตไมร่ วมเหลก็ และคอนกรีตคาดคลอง หมายถงึ งานคอนกรตี เสรมิ เหลก็ ที่หักส่วนของ
เหล็กออกมาแยกคำนวณต่างหากของงานฝาย ทางระบายน้ำล้นหรืออาคารชลประทานประกอบของเขื่อนซึ่งมี
สญั ญาแยกจ่ายเฉพาะงานคอนกรีตดังกลา่ วเท่านั้น

ใช้สูตร K = 0.40 + 0.15It/Io + 0.25Ct/Co + 0.20Mt/Mo

4.6 งานเจาะ หมายถงึ การเจาะพรอ้ มท้งั ฝังทอ่ กรขุ นาดรใู นไม่นอ้ ยกว่า 48 มลิ ลเิ มตร ในช้นั ดนิ หนิ ผุ
หรือหินที่แตกหัก เพื่ออัดฉีดน้ำปูน และให้รวมถึงงานซ่อมแซมฐานรากอาคารชลประทาน ถนนและอาคารต่าง ๆ
โดยการอดั ฉดี น้ำปูน

ใชส้ ูตร K = 0.40 + 0.20It/Io + 0.10Mt/Mo + 0.20Et/Eo + 0.10Ft/Fo

4.7 งานอัดฉีดน้ำปูน ค่าอัดฉีดน้ำปูนจะเพิ่มหรือลด ให้เฉพาะราคาซีเมนต์ที่เปลี่ยนแปลงตามดัชนี
ราคาของซเี มนต์ ท่กี ระทรวงพาณิชย์จัดทำขนึ้ ในเดือนท่ีสง่ งานแต่ละงวด กบั เดือนที่เปดิ ซองประกวดราคา

หมวดที่ 5 งานระบบสาธารณปู โภค
5.1 งานวางท่อ AC และ PVC
5.1.1 ในกรณที ่ผี ้วู ่าจ้างเปน็ ผู้จัดหาทอ่ และหรอื อปุ กรณใ์ ห้

ใช้สตู ร K = 0.50 + 0.25It/Io + 0.25Mt/Mo

404 คูม่ ือการจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

5.1.2 ในกรณที ผ่ี ูร้ ับจ้างเปน็ ผ้จู ดั หาท่อ AC และหรอื อปุ กรณ์
ใชส้ ตู ร K = 0.40 + 0.10It/Io + 0.10Mt/Mo + 0.40Act/Aco

5.1.3 ในกรณีทผ่ี รู้ บั จ้างเปน็ ผู้จัดหาทอ่ PVC และหรอื อุปกรณ์
ใช้สตู ร K = 0.40 + 0.10It/Io + 0.10Mt/Mo + 0.40PVCt/PVCo

5.2 งานวางท่อเหล็กเหนยี วและท่อ HYDENSITY POLYETHYLENE
5.2.1 ในกรณีที่ผวู้ ่าจา้ งเปน็ ผูจ้ ัดหาท่อและหรอื อุปกรณ์ให้

ใช้สูตร K = 0.40 + 0.10It/Io + 0.15 Mt/Mo + 0.20Et/Eo + 0.15Ft/Fo
5.2.2 ในกรณีที่ผู้รับจ้างเป็นผู้จัดหาท่อเหล็กเหนียวและหรืออุปกรณ์และให้รวมถึงงาน

TRANSMISSION CONDUIT
ใชส้ ูตร K = 0.40 + 0.10It/Io + 0.10Mt/Mo + 0.10Et/Eo + 0.30GIPt/GIPo

5.2.3 ในกรณีทผี่ รู้ ับจา้ งเป็นผจู้ ัดหาทอ่ HYDENSITY POLYETHYLENE และหรอื อุปกรณ์
ใช้สตู ร K = 0.50 + 0.10It/Io + 0.10Mt/Mo + 0.30Pet/Peo

5.3 งานปรับปรุงระบบอุโมงค์ส่งนา้ และงาน SECONDARY LINING
ใช้สูตร K = 0.40 + 0.10It/Io + 0.15Et/Eo + 0.35 GIPt/GIPo

5.4 งานวางท่อ PVC หุม้ ด้วยคอนกรีต
ใชส้ ตู ร K = 0.30 + 0.10It/Io + 0.20 Ct/Co + 0.05Mt/Mo + 0.05St/So + 0.30PVCt/PVCo

5.5 งานวางท่อ PVC กลบทราย
ใช้สตู ร K = 0.25 + 0.05It/Io + 0.05Mt/Mo + 0.65PVCt/PVCo

5.6 งานวางทอ่ เหลก็ อาบสงั กะสี
ใชส้ ตู ร K = 0.25 + 0.25It/Io + 0.50GIPt/GIPo

ประเภทงานและสูตรต่อไปน้ีเฉพาะงานกอ่ สรา้ งของการไฟฟ้าฝา่ ยผลติ แหง่ ประเทศไทยเทา่ นั้น
5.7 งานก่อสร้างระบบสายส่งแรงสงู และสถานีไฟฟา้ ยอ่ ย
5.7.1 งานตดิ ตั้งเสาโครงเหลก็ สายสง่ และอุปกรณ์ รวมทง้ั งานตดิ ตั้งอุปกรณ์ไฟฟา้ สถานีไฟฟ้ายอ่ ย
สำหรับงานติดตั้งเสาโครงเหล็กสายส่งและอุปกรณ์ ประกอบด้วยลักษณะงานดังน้ี คือ

PRELIMINARY WORK (ย ก เ ว ้ น BOUNDARY POST), TOWERS, INSULATOR STRING AND OVERHEAD
GROUND WIRE ASSEMBLIES, CONDUCTOR AND OVERHEAD GROUND WIRE STRINGING, LINE
ACCESSORIES, GROUNDING MATERIALS

สำหรับงานติดต้ังอปุ กรณ์ไฟฟ้าสถานีไฟฟ้ายอ่ ย หมายถงึ เฉพาะการตดิ ตั้งอุปกรณไ์ ฟฟ้าเท่าน้ัน
ใช้สตู ร K = 0.60 + 0.25It/Io + 0.15 Ft/Fo

5.7.2 งานก่อสรา้ งฐานเสาไฟฟ้า (TOWER FOUNDATION) และงานตดิ ตั้ง BOUNDARY POST

405คู่มือการจา้ งก่อสรา้ ง

การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

ใช้สตู ร K = 0.35 + 0.20It/Io + 0.20Ct/Co + 0.10St/So + 0.15Ft/Fo
5.7.3 งานกอ่ สรา้ งฐานรากอปุ กรณ์ไฟฟ้าสถานีไฟฟา้ ยอ่ ย

ใชส้ ูตร K = 0.50 + 0.20It/Io + 0.15Ct/Co + 0.15St/So
5.8 งานหลอ่ และตอกเสาเข็มคอนกรีตอดั แรง
5.8.1 งานเสาเข็มคอนกรีตอดั แรง

ใช้สตู ร K = 0.35 + 0.15It/Io + 0.20Ct/Co + 0.30St/So
5.8.2 งานเสาเข็มแบบ CAST IN PLACE

ใชส้ ูตร K = 0.30 + 0.10It/Io + 0.25Ct/Co + 0.35St/So
ประเภทงานและสูตรตอ่ ไปนใ้ี ชเ้ ฉพาะงานกอ่ สรา้ งของการไฟฟ้าสว่ นภมู ิภาคเทา่ นน้ั

5.9 งานก่อสร้างสายส่งแรงสงู ระบบแรงดัน 69 – 115 KV.
5.9.1 ในกรณีท่ีผวู้ ่าจา้ งเป็นผ้จู ดั หาวัสดแุ ละหรืออปุ กรณใ์ ห้

ใชส้ ตู ร K = 0.80 + 0.05 It/Io + 0.10Mt/Mo + 0.05Ft/Fo
5.9.2 ในกรณีที่ผ้รู ับจ้างเป็นผูจ้ ดั หาวัสดหุ รืออปุ กรณ์

ใชส้ ตู ร K = 0.45 + 0.05It/Io + 0.20Mt/Mo + 0.05Ft/Fo + 0.25Wt/Wo

406 คู่มือการจ้างกอ่ สร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

ดชั นีราคาท่ใี ชค้ ำนวณตามสตู รทใี่ ชก้ บั สญั ญาแบบปรบั ราคาได้ จัดทำขน้ึ โดยกระทรวงพาณชิ ย์

K = ESCALATION FACTOR
It = ดัชนรี าคาผบู้ ริโภคท่ัวไปของประเทศ ในเดอื นทีส่ ่งงานแต่ละงวด
Io = ดัชนีราคาผูบ้ ริโภคทว่ั ไปของประเทศ ในเดอื นทเ่ี ปดิ ซองประกวดราคา
Ct = ดัชนีราคาซีเมนต์ ในเดือนที่สง่ งานแต่ละงวด
Co = ดชั นรี าคาซเี มนต์ ในเดอื นที่เปดิ ซองประกวดราคา
Mt = ดัชนีราคาวสั ดกุ อ่ สรา้ ง (ไมร่ วมเหล็กและซเี มนต)์ ในเดอื นทสี่ ่งงานแตล่ ะงวด
Mo = ดัชนีราคาวสั ดกุ อ่ สร้าง (ไม่รวมเหล็กและซีเมนต์) ในเดือนท่เี ปิดซองประกวดราคา
St = ดัชนรี าคาเหล็ก ในเดือนทสี่ ่งงานแตล่ ะงวด
So = ดัชนรี าคาเหลก็ ในเดอื นท่ีเปิดซองประกวดราคา
Gt = ดัชนรี าคาเหล็กแผน่ เรียบทผ่ี ลติ ในประเทศ ในเดือนทสี่ ง่ งานแตล่ ะงวด
Go = ดชั นีราคาเหลก็ แผ่นเรยี บทผ่ี ลิตในประเทศ ในเดอื นที่เปดิ ซองประกวดราคา
At = ดัชนีราคาแอสฟลั ท์ ในเดอื นทส่ี ่งงานแต่ละงวด
Ao = ดัชนีราคาแอสฟัลท์ ในเดือนท่ีเปิดซองประกวดราคา
Et = ดัชนีราคาเครื่องจกั รกลและบริภณั ฑ์ ในเดือนที่สง่ งานแต่ละงวด
Eo = ดชั นรี าคาเครอ่ื งจกั รกลและบริภัณฑ์ ในเดอื นทเ่ี ปดิ ซองประกวดราคา
Ft = ดัชนรี าคาน้ำมันดีเซลหมนุ เร็ว ในเดอื นทส่ี ง่ งานแต่ละงวด
Fo = ดัชนีราคานำ้ มันดเี ซลหมนุ เรว็ ในเดอื นทีเ่ ปดิ ซองประกวดราคา
ACt = ดชั นีราคาท่อซีเมนต์ใยหิน ในเดือนทส่ี ง่ งานแต่ละงวด
ACo = ดชั นรี าคาท่อซีเมนตใ์ ยหิน ในเดอื นท่เี ปดิ ซองประกวดราคา
PVCt = ดชั นรี าคาท่อ PVC ในเดอื นทสี่ ง่ งานแตล่ ะงวด
PVCo = ดชั นีราคาท่อ PVC ในเดือนท่เี ปดิ ซองประกวดราคา
GIPt = ดัชนีราคาท่อเหลก็ อาบสงั กะสี ในเดือนทส่ี ่งงานแต่ละงวด
GIPo = ดชั นีราคาท่อเหล็กอาบสังกะสี ในเดือนทเ่ี ปดิ ซองประกวดราคา
Pet = ดชั นีราคาทอ่ HYDENSITY POLYETHYLENE ในเดอื นท่ีส่งงานแตล่ ะงวด
PEo = ดัชนีราคาท่อ HYDENSITY POLYETHYLENE ในเดอื นทีเ่ ปดิ ซองประกวดราคา
Wt = ดชั นีราคาสายไฟฟา้ ในเดือนที่ส่งงานแตล่ ะงวด
Wo = ดัชนีราคาสายไฟฟ้า ในเดือนท่เี ปดิ ซองประกวดราคา

407ค่มู อื การจ้างกอ่ สร้าง

การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

ค. วิธกี ารคำนวณทใี่ ช้กบั สญั ญาแบบปรับราคาได้
1. การคำนวณค่า K จากสูตรตามลักษณะงานนั้น ๆ ให้ใช้ตัวเลขดัชนีราคาวัสดุก่อสร้าง ของ

กระทรวงพาณิชย์ โดยใชฐ้ านของปี 2530 เป็นเกณฑใ์ นการคำนวณ
2. การคำนวณค่า K สำหรับกรณีที่มีงานก่อสร้างหลายประเภทรวมอยู่ในสัญญาเดียวกัน จะต้องแยก

ค่างานก่อสรา้ งแต่ละประเภทให้ชัดเจนตามลักษณะของงานน้ัน และให้สอดคล้องกับสตู รท่ีได้กำหนดไว้
3. การคำนวณหาค่า K กำหนดให้ใช้เลขทศนิยม 3 ตำแหน่งทุกขั้นตอนโดยไม่มีการปัดเศษ และ

กำหนดให้ทำเลขสมั พันธ์ (เปรียบเทียบ) ให้เป็นผลสำเร็จกอ่ น แล้วจงึ นำผลลพั ทไ์ ปคณู กบั ตัวเลขคงท่ี
หน้าเลขสัมพนั ธ์ นน้ั

4. ให้พิจารณาเงินเพิ่มหรือลดราคาค่างานจากราคาที่ผู้รับจ้างทาสัญญาตกลงกับผู้ว่าจ้าง เมื่อค่า K
ตามสตู รสำหรบั งานกอ่ สร้าง นน้ั ๆ ในเดือนทสี่ ่งมอบงานมีคา่ เปลีย่ นแปลงไปจากค่า K ในเดือน
เปิดซองราคามากกว่า 4% ข้ึนไป โดยนำเฉพาะสว่ นทเี่ กนิ 4% มาคำนวณปรบั เพ่ิมหรอื ลดค่างานแลว้ แตก่ รณี (โดย
ไมค่ ิด 4% แรกให้)

5. ในกรณที ผี่ ู้รับจา้ งไมส่ ามารถทำการก่อสร้างให้แล้วเสร็จตามระยะเวลาในสัญญา โดย เปน็ ความผดิ
ของผู้รับจ้าง ค่า K ตามสูตรต่าง ๆ ที่จะนำมาใช้ในการคำนวณค่างานให้ใช้ค่า K ของเดือนสุดท้าย ตามอายุสัญญา
หรือค่า K ของเดือนทีส่ ่งมอบงานจรงิ แลว้ แต่ว่าคา่ K ตวั ใดจะมีค่านอ้ ยกว่า

6. การจ่ายเงินแต่ละงวดให้จ่ายค่าจ้างงานที่ผู้รับจ้างทำได้แต่ละงวดตามสัญญาไปก่อน ส่วนค่างาน
เพิ่มหรือค่างานลดลงซึ่งจะคำนวณได้ต่อเมื่อทราบดัชนีราคาวัสดุก่อสร้างซึ่งนามาคำนวณหาค่า K ของเดือนที่ส่ง
มอบงานงวดนัน้ ๆ เปน็ ท่ีแนน่ อนแล้ว เม่ือคำนวณเงินเพม่ิ ไดใ้ หข้ อทำความตกลงเรือ่ งการเงนิ กับสำนกั งบประมาณ

408 คมู่ ือการจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

ดว่ นมาก สำนักงบประมาณ
ถนนพระรามท่ี 6 กทม. 10400
ท่ี นร 0407/ว 24

2 พฤศจิกายน 2543

เร่ือง การเบกิ จา่ ยเงินชดเชยค่างานส่งิ กอ่ สร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K)

เรยี น ผ้อู ำนวยการสำนักงบประมาณ

อ้างถงึ หนงั สือสำนกั เลขาธิการคณะรฐั มนตรี ที่ นร 0203/ว 109 ลงวนั ท่ี 24 สิงหาคม 2532

สิ่งท่ีส่งมาด้วย สำเนาประกาศคณะกรรมการวา่ ดว้ ยการปฏิบตั ิราชการเพ่อื ประชาชนของหนว่ ยงานภาครฐั
ลงวนั ที่ 29 กันยายน 2543 จำนวน 6 หนา้

ตามหนังสือที่อ้างอิง คณะรัฐมนตรีมีมติวันที่ 22 สิงหาคม 2532 กำหนดให้นำสัญญาแบบปรับราคา
ไดม้ าใช้กบั งานกอ่ สรา้ งของส่วนราชการ รัฐวิสาหกจิ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการส่วนท้องถ่ิน
หน่วยงานอื่นที่มีกฎหมายบัญญัติให้เป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานอื่นของรัฐถือปฏิบัติต่อไป
เนื่องจากการดำเนินงานของส่วนราชการที่เกี่ยวข้องในการพิจารณาเงินชดเชยค่างานสิ่งก่อสร้างตามสัญญาแบบ
ปรับราคาได้ (ค่า K) มีความล่าช้าในแนวทางปฏิบัติ นับแต่เสนอขอ การอนุมัติและการเบิกจ่ายเงินชดเชยค่างาน
สิ่งก่อสร้างตามแบบสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) ทำให้ผู้ประกอบการซึ่งเป็นคู่สัญญากับส่วนราชการและ
รฐั วิสาหกิจได้รบั ความเดอื ดรอ้ น คณะกรรมการวา่ ดว้ ยการปฏบิ ตั ิราชการเพื่อประชาชนของหน่วยงานของรัฐ จงึ ได้
กำหนดมาตรฐานการปฏิบัติราชการในการเบิกจ่ายเงินชดเชยค่างานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K)
ตามเอกสารส่งิ ท่สี ง่ มาด้วย นั้น

สำนักงบประมาณในฐานะหน่วยงานซึ่งเป็นผู้พิจารณาอนุมัติและตรวจสอบให้ความเห็นชอบตาม
กระบวนการภายในระยะเวลา เรื่องละ 20 วนั ทำการ จึงขอเรียนชีแ้ จงและซักซ้อมความเขา้ ใจในทางปฏบิ ตั ิดังนี้

1. การขอเงินเพิ่มเงินชดเชยค่างานส่ิงก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) เป็นหน้าที่ของผู้
รับจ้างท่ีจะตอ้ งเรียกร้องภายในกำหนด 90 วัน นับตั้งแต่วันถัดจากวันที่ผู้รับจ้างได้มีหนังสือสง่ มอบงานงวดสุดทา้ ยเป็น
ครั้งแรก จนถึงวันที่ผู้รับจ้างมีหนังสือขอเงินเพิ่มค่างานที่ส่วนราชการและรัฐวสิ าหกิจประทับตรารับตามระเบียบฯ เปน็
วันสุดท้าย หากพ้นกำหนดนี้ไปแล้ว ผู้รับจ้างไม่มีสิทธิเรียกร้องเงินเพิ่มค่างานก่อสร้างจากผู้ว่าจ้างได้อีกต่อไป และใน
กรณีที่ผู้ว่าจ้างจะต้องเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้าง ให้ผู้ว่าจ้างเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้างโดยเร็ว และการพิจารณาเงินเพ่ิม
หรือลดและการจ่ายเงินเพิ่มหรือเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้างตามเงื่อนไขของสัญญาแบบปรับราคาได้ ต้องได้รับการ
ตรวจสอบและเหน็ ชอบจากสำนักงบประมาณ และให้ถอื การพจิ ารณาวนิ จิ ฉัยของสำนักงบประมาณเป็นทสี่ นิ้ สุด

2. การขอเงินเพิ่มหรือเรียกเงินคืนค่างานก่อสร้างตามนัยมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว รวมทั้งแนวทาง
ของคณะกรรมการวา่ ด้วยการปฏิบัติราชการเพือ่ ประชาชนของหน่วยงานของรัฐ ซึ่งต้องขอทำความตกลงกบั สำนกั
งบประมาณนน้ั ของให้ส่วนราชการและรฐั วิสาหกิจดำเนนิ การ ดังน้ี

2.1 พิจารณาตรวจสอบเอกสารประกอบการพิจารณาให้ครบถ้วน ก่อนนำเสนอขออนุมัติจาก
สำนักงบประมาณ

2.2 พิจารณาตรวจสอบรายละเอียดประกอบการขอเงินเพิ่มหรือลดค่างาน ตามเงื่อนไข
หลกั เกณฑ์ ประเภทงานก่อสร้าง สูตรและวธิ ีการคำนวณ ตามนัยมตคิ ณะรฐั มนตรีใหถ้ ูกตอ้ ง โดยไมต่ อ้ งรอใหส้ ิน้ สุด
งานงวดสุดท้าย หรือไม่ต้องรวมหลายๆ สัญญาในคราวเดียวกัน แล้วจึงขอทำความตกลงกับสำนักงบประมาณ ทั้งนี้ ใน

409ค่มู อื การจา้ งก่อสรา้ ง

การทำสญั ญา และการบริหารสัญญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

กรณีมีงานก่อสร้างหลายประเภทรวมอยู่ในสัญญาเดียวกัน ขอให้แยกค่างาน แต่ละประเภทให้ชัดเจนตามลักษณะของ
งานกอ่ สรา้ งนนั้ และใหส้ อดคลอ้ งกบั สตู รท่ีกำหนดไว้ในแตล่ ะงวดทข่ี อเงินเพ่ิม

3. เมื่อส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจดำเนินการตามข้อ 2 แล้ว หากผู้รับจ้างปฏิบัติไม่ครบถ้วนถูกต้อง
จำเป็นท่ีส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจจะตอ้ งส่งเรื่องดงั กล่าวคืนผู้รบั จ้าง เพื่อดำเนนิ การใหม่ให้ครบถ้วนและถูกต้อง เพื่อ
ขจัดความล่าช้า อันเกิดจากความไม่สมบูรณ์ของเอกสารเสนอขอ และหากผู้รับจ้างดำเนินการครบถ้วนและถูกต้องแล้ว
ให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจขอทำความตกลงกับสำนักงบประมาณภายใน 30 วันทำการ สำหรับกรณีหน่วยงานของ
รับผู้ว่าจ้างตั้งอยู่ในส่วนกลาง และภายใน 40 วันทำการ สำหรับกรณีหน่วยงานของรัฐผู้ว่าจ้างตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาค
นับตั้งแต่วันที่ผู้รับจ้างมีหนังสือขอเงินเพิ่มที่ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจประทับตรารับตามระเบียบฯ โดยให้ส่วน
ราชการและระบุแหล่งท่ีมาของเงนิ ค่ากอ่ สร้างตามสัญญา และแหลง่ ท่มี าของจำนวนเงนิ ท่ขี อเพิ่มหรอื ลดคา่ งานทถ่ี กู ต้อง
แต่ละงวด ตลอดจนระบุหนว่ ยเบกิ จา่ ยว่าจะจ่ายทสี่ ว่ นกลางหรอื สำนักงานคลงั จงั หวดั ใดใหช้ ดั เจน

4. ให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจจัดส่งเอกสารและรับรองความถูกต้องเพื่อประกอบการพิจารณา
ของสำนักงบประมาณ ดงั น้ี

(1) สำเนาประกาศแจ้งความประกวดราคา พร้อมเอกสารประกวดราคาจ้าง หรือใบเสนอราคา
โดยการว่าจา้ งวิธีอืน่

(2) สำเนาสัญญาจา้ งเหมากอ่ สรา้ ง
(3) สำเนาหนังสือการตอ่ อายุสัญญา (ถ้ามี)
(4) สำเนาหนังสือส่งมอบงานของผรู้ บั จ้าง (ทุกงวดท่ีขอเงินเพม่ิ )
(5) สำเนาดชั นีราคาวสั ดุก่อสรา้ ง เดือนที่เปดิ ซองประกวดราคาหรอื เสนอราคาโดยวธิ อี ื่น แลเดือน
ทสี่ ่งมอบงานทกุ เดือนท่ีขอเงินเพ่ิม
(6) สำเนาบัญชีรายละเอยี ดการก่อสรา้ งของผูร้ ับจ้าง (Bill of Quantities)
(7) ตน้ ฉบับหนังสอื ทผี่ ู้รับจ้างขอเงนิ เพมิ่ พรอ้ มวิธีการคำนวณ
(8) เอกสารทเ่ี กี่ยวขอ้ งอืน่ ๆ เชน่ หนงั สอื ตองข้อหารอื จากสำนกั งบประมาณ (ถา้ มี)
(9) กรณที ห่ี ลักฐานเอกสารไม่ชัดเจน ขอให้สง่ สำเนาคู่ฉบับตัวจริงเพอ่ื ประกอบการพิจารณา
5. หากส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจไม่สามารถจัดทำรายละเอียดประกอบการพิจารณาเพื่อการเสนอขอ
ตามนัยดังกล่าวข้างต้น สำนักงบประมาณจำเป็นต้องส่งเรื่องคืนให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจดำเนินการใหม่อีกคร้ัง
และไมถือเป็นเรื่องสืบเนื่องในการปฏิบัติงานพิจารณาชดเชยสิ่งก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) และจะเริม่
นับเวลาเริ่มต้นโดยใช้วันทไ่ี ด้รับเอกสารเพิ่มเติมซึ่งถือวา่ สมบรู ณ์ครบถว้ นในรายละเอียดประกอบการพิจารณา

จึงเรยี นมาเพอื่ โปรดทราบและถือเป็นแนวทางปฏิบตั ิตอ่ ไป

ขอแสดงความนบั ถือ

(ลงชื่อ) พลูทรพั ย์ ปยิ ะอนันต์

(นายพลทู รพั ย์ ปิยะอนันต)์
ผู้อำนวยการสำนกั งบประมาณ

สำนกั มาตรฐานงบประมาณ
โทร. 0273-9027-28 ต่อ 3549
โทรสาร 0 2273 9240

410 คมู่ อื การจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสัญญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

411คมู่ ือการจา้ งกอ่ สร้าง

การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

412 คู่มือการจ้างกอ่ สรา้ ง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

ประกาศคณะกรรมการวา่ ดว้ ยการปฏิบตั ิราชการเพอื่ ประชาชาของหนว่ ยงานรัฐ

เรอื่ ง การกำหนดมาตรฐานการปฏิบตั ิราชการในการเบิกจ่ายเงนิ ชดเชยคา่ งานกอ่ สรา้ งตามสญั ญา
แบบปรับราคาได้ (คา่ K)
_______________

ด้วยกระทรวงการคลัง ขอให้คณะกรรมการว่าด้วยการปฏบิ ัตริ าชการเพือ่ ประชาชนของหน่วยงานรฐั
พิจารณากำหนดมาตรการให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจดำเนินการเบิกจ่ายเงินชดเชยค่างานก่อสร้างตามสัญญา
แบบปรบั ราคาได้ (คา่ K) เพื่อบรรเทาความเดือดร้อน ทงั้ เป็นการกระตุน้ เศรษฐกิจของประเทศโดยสว่ นรวม

อาศัยอำนาจตามความในข้อ 8 วรรคสอง และข้อ 7 ทวิ แห่งระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วย
การปฏิบัติราชการเพื่อประชาชนของหน่วยงานรัฐ พ.ศ. 2532 และแก้ไขเพิ่มเติม โดยระเบียบสำนักนายยก
รัฐมนตรีว่าด้วยปฏิบัติราชการเพื่อประชาชนของหน่วยงานรัฐ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2540 จึงได้กำหนดมาตรฐานใน
การปฏิบัติราชการในการเบิกจ่ายค่าชดเชยค่างานก่อสร้างตามสัญญาปรับราคาได้ (K) ดังรายละเอียดปรากฏตาม
เอกสารท่แี นบ

ประกาศ ณ วนั ท่ี 29 กนั ยายน พ.ศ. 2543
อภสิ ิทธ์ิ เวชชาชวี ะ

(นายอภิสทิ ธิ์ เวชชาชีวะ)
รฐั มนตรีประจำสำนักงานนายกรฐั มนตรี
ประธานคณะกรรมการว่าด้วยการปฏบิ ัติราชการ

เพ่อื ประชาชนของหนว่ ยงานรฐั

413คู่มือการจา้ งก่อสร้าง

การทำสัญญา และการบรหิ ารสัญญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

มาตรฐานการปฏิบัตริ าชการในการเบิกจา่ ยค่าชดเชย
ค่างานกอ่ สรา้ งตามสญั ญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K)

_______________

เพื่อให้การปฏิบัติงานของหน่วยงานของรัฐในการเบิกจ่ายค่าชดเชยงานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับ
ราคาได้ (ค่า K) ให้กับผู้ประกอบการเป็นระบบเปิด โปร่งใส เสมอภาค เป็นธรรม โดยมีการกำหนดขั้นตอน
ระยะเวลา และหลักเกณฑ์การพิจารณาอย่างชัดเจน ผู้ประกอบการมีความพึงพอใจและสามารถคาดหวงั ต่อการ
บริหารของหน่วยงานของรัฐได้ คณะกรรมการส่าด้วยการปฏิบัติราชการเพื่อประชาชนของหน่วยงานของรัฐจึงได้
กำหนดมาตรฐานการปฏิบัติราชการในการเบิกจ่ายเงินชดเชยค่างานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้( ค่า K)
ขึน้ เพือ่ ใหห้ น่วยงานของรฐั ยึดถือเปน็ แนวทางปฏบิ ตั ติ อ่ ไป

ขอบเขตและลกั ษณะงาน
ให้ใช้มาตรฐานการปฏิบัติราชการในการเบิกจ่ายเงินชดเชยค่างานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคา

ได้ (ค่า K) กับหน่วยงานของรัฐ ตามที่กำหนดตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการปฏิบัติราชการเพ่ือ
ประชาชนของหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2532 และที่แก้ไขเพ่ิมเติม ซึ่งหมายความถึง กระทรวง ทบวง กรม หรือส่วน
ราชการที่เรยี กชอ่ื อย่างอ่นื และมีฐานะเปน็ กรม คณะกรรมการท่ตี งั้ ข้ึนตามกฎหมาย หน่วยงานอนื่ ใดของภาครัฐใน
ต่างประเทศ ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจเฉพาะที่ตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือพระราช
กฤษฎกี า และหนว่ ยงานอ่ืนของรัฐ

สำหรับกรณีที่เป็นการเบิกจ่ายเงินค่าชดเชยงานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) ให้เป็น
เงื่อนไข หลักเกณฑ์ ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2532 เรื่อง การพิจารณาช่วยเหลือผู้ประกอบอาชีพ
งานก่อสร้างตามหนงั สือสำนกั เลขาธกิ ารคณะรฐั มนตรี ที่ นร 0203/ว 109 ลงวนั ท่ี 24 สิงหาคม 2532

ขัน้ ตอน ระยะเวลา และเอกสารประกอบการดำเนินการ
ขัน้ ตอนระยะเวลาดำเนนิ การ
เมื่อหน่วยงานของรัฐผู้ว่าจ่ายได้รับคำขอเบิกจ่ายเงินค่าก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่าK) จาก

ผปู้ ระกอบการ ใหห้ นว่ ยของรัฐผูว้ ่าจา้ งและหนว่ ยงานท่เี กยี่ วข้องดำเนินการตามข้นั ตอนและระยะเวลาท่กี ำหนด ดังนี้

ขั้นตอนดำเนนิ การ ระยะเวลา/วันทำการ

1. หน่วยงานของรัฐผวู้ า่ จา้ งดำเนนิ การกอ่ นส่งสำนักงบประมาณ 30
ก. กรณีหนว่ ยงานของรัฐของผู้วา่ จา้ งตัง้ อยใู่ นสว่ นกลาง 40
ข. กรณหี น่วยงานของรัฐผวู้ ่าจ้างตง้ั อยู่ในสว่ นภมู ิภาค 20
10
2. สำนกั งบประมาณพิจารณาอนุมตั ิ 3
3. หนว่ ยงานของรฐั ผู้วา่ จา้ งของอนมุ ัตฎิ ีกาจากกรมบัญชีกลาง 7
4. กรมบัญชีกลางพิจารณาอนมุ ัติฎีกา
5. หน่วยงานของรัฐผ้วู า่ จา้ งผปู้ ระกอบการรับเงิน

รวมระยะเวลาดำเนินการ

414 คมู่ อื การจ้างก่อสร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

- 70 วนั ทำการ สำหรบั หน่วยงานของรฐั ผ้วู ่าจา้ งตัง้ อย่ใู นส่วนกลาง
- 80 วันทำการ สำหรบั หนว่ ยงานของรฐั ผู้วา่ จา้ งตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาค
ทั้งนี้ ระยะเวลาดั้งกล่าวไม่รวมระยะเวลาสำหรับที่ผู้ประกอบการเป็นผู้ดำเนินการเอง และขั้นตอน
ท่หี นว่ ยงานของรัฐเจ้าของเรือ่ งแจ้งใหผ้ ู้ประกอบการแก้ไขหรือสง่ เอกสารหลักฐานเพิม่ เตมิ หรือดำเนนิ การใดๆ ใน
กรณีท่คี ำรอ้ งไมถ่ ูกต้อง ครบถว้ น หรือไมส่ มบรู ณ์ตามหลักเกณฑ์ วธิ ีการ หรือเงอื่ นไขท่ีกฎหมายระเบยี บข้อบังคับท่ี
กำหนด จนวนั ทีผ่ ปู้ ระกอบการไดด้ ำเนนิ การถูกต้อง ครบถ้วนและสมบูรณแ์ ล้ว
หากหน่วยงานของรัฐหน่วยใดดำเนินการเสร็จก่อนระยะเวลาที่กำหนดไว้ข้างต้น ให้ส่งเรื่องดังกล่าว
ไปตามขั้นตอนต่อไปโดยไม่ต้องรอให้ครบกำหนดระยะเวลาที่กำหนด ทั้งนี้ เพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกให้
ผูป้ ระกอบการ
กรณีที่หน่วยงานของรัฐหน่วยงานใดมีกฎหมาย กฎ ระเบียบ ที่ทำให้ขั้นตอนการดำเนินการแตกต่าง
จากที่กำหนดก็ให้ปรับใช้ได้โดยอนโุ ลม แตท่ ั้งน้ี กรอบระยะเวลาดำเนนิ การโดยรวมตอ้ งเป็นไปตามท่กี ำหนด
ทั้งนี้ หากรัฐประสบปัญหาการจัดสรรเงินงบประมาณประจำปีเพื่อการนี้ไว้ไม่เพีองพอ สำนัก
งบประมาณมคี วามจำเป็นทจ่ี ะต้องจัดหาเพม่ิ เตมิ โดยประสานงานกับหน่วยงานของรัฐในการใช้บรหิ ารงบประมาณ
เพื่อเจียดจ่ายมาใชเ้ พือ่ การนี้ ก็จะมีผลทำให้การได้รับเงินชดเชยค่างานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K
) ล่าช้ากว่าที่กำหนดได้ แต่ทั้งนี้ผู้ประกอบการจะได้รับแจ้งถึงจำนวนเงินที่ควรจะได้รับภายในภายในระยะเวลาท่ี
กำหนดไว้

เอกสารหลักฐานท่ีตอ้ งการ
ในการยนื่ คำขอเบกิ จ่ายเงนิ ค่างานกอ่ สร้างตามสญั ญาแบบปรับราคาได้ (คา่ K) ผปู้ ระกอบการจะต้อง

เตรยี มเอกสารเพอ่ื ยน่ื ต่อหนว่ ยงานของรัฐผวู้ ่าจา้ ง ดังน้ี
(1) สำเนาประกาศแจ้งความประกวดราคา พร้อมเอกสารประกวดราคาจ้าง หรือใบเสนอราคาโดย

การวา่ จา้ งวิธอี นื่
(2) สำเนาภาพถา่ ยจากคู่ฉบบั สญั ญาจ้างเหมาก่อสร้าง
(3) สำเนาหนงั สอื การตอ่ อายสุ ญั ญา (ถ้าม)ี
(4) สำเนาหนงั สือส่งมอบงานของผูร้ บั จ้าง (ทกุ งวดท่ีขอชดเชย)
(5) ต้นฉบบั หนังสอื ที่ผู้รบั จ้างเสนอขอเงินชดเชย พรอ้ มวิธคี ำนวณเงนิ ชดเชยค่า K
(6) ต้นฉบับหนังสือการคำนวณรายละเอียดประมาณราคาของผู้ประกอบการทั้งค่างานส่วนที่เพิ่มข้ึน

และสว่ นท่ีลดลงเพือ่ เรยี กเงนิ คนื
(7) สำเนาดัชนีราคาวัสดุก่อสร้าง เดือนที่เปิดซองประกวดราคา และเดือนที่ส่งมอบงาน (รับรอง

สำเนาถกู ต้องโดยผปู้ ระกอบการ)
(8) สำเนาหนังสอื แจง้ ใหผ้ ้รู ับจ้างเข้าปฏิบตั ิงาน (ถา้ มี)
ให้หนว่ ยงานของรัฐผ้วู ่าจา้ งมอบสำเนาหนังสอื คำขอ ขอเบกิ จา่ ยเงินชดเชยค่า K พร้อมกับ

ประทับตราหนังสอื รบั ใหผ้ ูป้ ระกอบการไว้เปน็ หนกั ฐาน
กรณีที่หน่วยงานของรัฐผู้ว่าจ้างหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเห็นว่า คำขอไม่ถูกต้อง ครบถ้วน หรือ

สมบูรณ์ ให้หน่วยงานของรัฐผู้ว่าจ้างหรือหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องแจ้งให้ผู้ประกอบการทราบทั้งหมดในคราว
เดยี วกนั ภายใน 10 วันทำการ

415คมู่ ือการจา้ งก่อสร้าง

การทำสัญญา และการบรหิ ารสัญญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

คำมั่นสญั ญากบั ประชาชน
หน่วยงานของรัฐมีหน้าที่ให้บริการแก่ประชาชน โดยมุ่งหวังให้ประชาชนได้รับบริการที่สะดวก

รวดเร็ว เป็นธรรมและพึงพอใจ เพื่อสร้างความมั่นใจกับผู้ประกอบการ ไม่ว่าจะไปติดต่อกับหน่วยงานรัฐหน่วยใด
เพื่อขอเบิกจ่ายเงินค่าชดเชยค่างานก่อสร้างตามสัญญาแนบแบบปรับราคาได้ (ค่า K) ก็จะได้รับบริการจาก
หนว่ ยงานของรฐั น้นั ๆ ตามมาตรฐานดงั น้ี

⚫ จะได้รับบริการตามขน้ั ตอนและพจิ ารณาแล้วเสรจ็ ตามระยะเวลาทีก่ ำหนดข้างตน้ อยา่ งเครง่ ครัด
⚫ จะตดิ ประกาศเกยี่ วกบั ขน้ั ตอนและระยะเวลาดำเนนิ การให้ทราบอย่างเปดิ เผย
⚫ จะจัดให้มีแบบฟอร์ม ตัวอย่างการกรอกแบบฟอร์ม และเอกสสารต่างๆ เพื่อเป็นแนวทางการ

กรอกรายละเอยี ดและการศึกษา ค้นควา้ ในเรอ่ื งดังกลา่ วได้
⚫ จะจัดให้มีการรับฟัง สำรวจความคิดเห็นเพื่อนำมาปรับปรุงการปฏิบัติงานให้สอดคล้องกับความ

ต้องการของผู้ประกอบการเป็นประจำ
⚫ จะให้บริการอย่างเท่าเทียม เป็นธรรม และเสมอภาคโดยจัดให้บริการตามลำดับก่อนหลังของการ

ยนื่ คำขอ และพร้อมทีจ่ ะช้ีแจงและเปิดโอกาสใหก้ บั ผปู้ ระกอบการเข้าตรวจสอบได้
⚫ จะให้บริการด้วยความเหน็ อกเห็นใจ จัดให้มีเจ้าหน้าที่ที่ผ่านการอบรมและความรู้ ความเข้าใจใน

เรอื่ งดังกล่าวเปน็ อยา่ งดีไว้บริการผูป้ ระกอบการ
⚫ จะชี้แจงเหตุผลให้ทราบโดยชัดเจน ในกรณีที่ไม่สามารถให้บริการได้ตามคำขอ หรือไม่สามารถ

บริการได้เสร็จสิ้นตามระยะเวลาที่กำหนด และจะแจ้งกำหนดการขยายเวลาพิจารณาในเรื่องนั้น
ให้ทราบพรอ้ มกันด้วย
⚫ จะปรับปรุงประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่อย่างต่อเนื่องเพื่อให้ผู้ประกอบการได้รับ
บริการทด่ี ีย่ิงขนึ้
⚫ จะกำหนดสูตรการคำนวณค่า K ไวใ้ นสัญญาแต่ละงวดในการทำสัญญากอ่ สรา้ งของหนว่ ยงานของ
รัฐที่มคี วามพรอ้ ม เพ่อื อำนวยความสะดวกให้กบั ผู้ประกอบการ และจะขยายให้ครบทุกหนว่ ยงาน
ในโอกาสตอ่ ไป
⚫ จะจัดเตรียมสถานที่และสิ่งแวดล้อมที่ดีให้พร้อมที่จะบริการ และอำนวยความสะดวกให้
ผปู้ ระกอบการ
รายละเอยี ดอนื่ ๆ
⚫ ผู้ประกอบการจะต้องศึกษาทำความเข้าใจเรื่องดงั กล่าวนี้ และเตรียมหลักฐานประกอบการย่นื คำ
ขอให้ถูกต้องและครบถว้ น
⚫ ผู้ประกอบการควรจะยื่นคำขอเงนิ ชดเชยค่า K ในแตล่ ะงวดเปน็ ระยะๆ โดยไม่ปลอ่ ยให้เวลาเนนิ่ นาน
เกินควร จนทำใหม้ ปี ัญหาในการค้นหาเอกสารหลกั ฐานประกอบการยืน่ คำขอ
⚫ หากผู้ประกอบการต้องการทราบรายละเอียดนอกเหนือจากนี้ เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐ
เจา้ ของเรื่องจะใหค้ ำชแี้ จงได้
⚫ หากผู้ประกอบการเห็นว่าไม่ได้รับบริการตามที่มาตรฐานที่กำหนด อาจสอบถามเพื่อขอคำชี้แจง
จากเจ้าหน้าที่ผู้รับคำขอได้โดยตรง ถ้ายังไม่ได้รับคำชี้แจงในเวลาอันสมควรหรือได้รับคำชี้แจงไม่
เป็นที่พอใจ อาจเข้าพบผู้บัญชาของเจ้าหน้าที่ของรัฐผู้รับคำขอนั้น ซึ่งหน่วยงานของรัฐจะ
ประกาศชื่อ ตำแหน่ง และหมายเลขโทรศัพท์ของผู้บัญคับบัญชาดังกล่าวให้ทราบอย่างชัดเจน ณ
สถานทที่ ำงานนั้น
⚫ เมื่อได้ดำเนินการตามขั้นตอนทั้งหมดแล้ว หากยังไม่ได้เป็นที่พอใจ ผู้ประกอบการสามารถส่ง
หนังสอื รอ้ งเรยี น หรือใหข้ ้อเสนอแนะเกย่ี วกับการบรกิ ารได้ที่

416 คมู่ อื การจา้ งกอ่ สร้าง
การทำสญั ญา และการบรหิ ารสญั ญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

การตรวจสอบการเบิกจา่ ยเงนิ ชดเชยค่างานก่อสร้าง
ตามสญั ญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K)

____________________

ความหมายของสัญญาแบบปรบั ราคาได้ (ค่า K)
สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) ย่อมาจาก ESCALATION FACTOR เป็นสัญญาก่อสร้างทุกประเภท

ทีก่ ำหนดให้ กรณีภายหลังทม่ี ีการตกลงทำสญั ญากับภาครัฐแล้ว แต่ ณ เดอื นทสี่ ่งมอบงานปรากฏว่าดชั นีราคาวัสดุ
กอ่ สร้างมกี ารเปลย่ี นแปลงเพม่ิ ขนึ้ หรือลดลง จากเดอื นที่เปดิ ซองประกวดราคาหรือเปิดซองใบเสนอราคา ใหม้ ีการ
คำนวณแทนค่าในสูตรค่า K (ดัชนีราคาสินค้าของสำนักดัชนีเศรษฐกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์) ผลจากการ
คำนวณได้หกั ดว้ ย 4% เม่อื ต้องเพ่ิมคา่ งาน หรือให้บวกเพิ่ม 4% เม่ือต้องการเรยี กคา่ งานคอื แล้วจงึ นำไปคูณกับค่า
งานท่ีมีสิทธิขอเงินชดเชย (หกั คา่ งานทไี่ มม่ ีสทิ ธขิ องเงินชดเชยออก) ผลลัพธ์ที่ไดจ้ ะเป็นเงินชดเชยคา่ งานก่อสร้างใน
แต่ละงวดงาน

หมายเหตุ เหตุผลที่ให้บวก/ลบ 4% เนื่องจากเป็นกำไรเฉลี่ยของผู้รับจ้าง ที่แฝงอยู่ในดัชนีราคาวัสดุ
ก่อสร้าง (กระทรวงพาณิชย์) ในค่า Factor F ซึ่งประกอบด้วย ค่าอำนวยการ ค่าดอกเบี้ย ค่ากำไร ค่าใช้จ่ายอื่น
และรวมท้งั ภาษมี ลู ค่าเพม่ิ ดว้ ย

ประวัตคิ วามเปน็ มา
ในปี พ.ศ. 2516-2524 ได้มีการนำมาตรการการใช้สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) มาใช้เป็นครั้งแรก

เน่ืองจากราคาวสั ดุกอ่ สรา้ งที่สำคญั ในขณะนั้น ไดแ้ ก่ เหล็ก และน้ำมนั เกดิ การขาดแคลนและมีราคาสงู ข้นึ อย่างมาก
ในปี พ.ศ. 2524-2531 ได้ยกเลิกการใช้สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) และนำสัญญาจ้างเหมาแบบ

ราคาเดยี วมาใช้ เน่อื งจากภาวะราคาวสั ดกุ อ่ สรา้ งท่ผี ันแปรได้กลับคืนส่สู ภาพปกติ
ในปี พ.ศ. 2531-2532 ได้นำสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) มาใช้เป็นการชั่วคราวเนื่องจากภาวะ

เศรษฐกิจของประเทศไทยเจริญก้าวหน้าและขยายตัวอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดภาวะวิกฤตการณ์เกี่ยวกับวัสดุ
กอ่ สรา้ ง คือ เหลก็ ขาดแคลนและมรี าคาสงู มาก รฐั บาลขณะนนั้ จึงไดก้ ำหนดแนวทางแก้ไข ดงั นี้

(1) ขยายเวลาการลงนามในสญั ญาท่ีจะมีขึ้น และใหข้ ยายระยะเวลาในสญั ญาจา้ งเหมา ออกไปอกี 120 วนั
(2) ลดหย่อนภาษนี ำเขา้ เหล็กเส้นเป็นการช่ัวคราว
ในปี พ.ศ. 2532-ปัจจบุ ัน ไดน้ ำมาตรการการใช้สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) มาใช้เป็นการถาวร

วตั ถุประสงคข์ องการนำสัญญาแบบปรบั ราคาได้ (คา่ K) มาใช้
(1) เพื่อใช้เป็นหลักประกันในกรณีที่ราคาวัสดุก่อสร้างสำคัญๆ เกิดการเปลี่ยนแปลงราคาในลักษณะ

เพิม่ ข้ึนและลดลงในอนาคต
(2) เพอ่ื สร้างความเปน็ ธรรมให้แก่คู่สญั ญาท้ังสองฝ่าย
(3) เพ่อื สร้างระบบการก่อสร้างของภาคราชการเข้าสู่ความเปน็ มาตรฐานสากล

417คมู่ อื การจ้างก่อสร้าง

การทำสัญญา และการบริหารสัญญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

องค์ประกอบของค่า K
1. เงือ่ นไขและหลักเกณฑ์
1.1 สัญญาก่อสร้างทุกประเภท รวมถึงการปรับปรุง ซ่อมแซมสิ่งก่อสร้างทดแทนของเดิมทั้งหมด

จะต้องแจง้ ประกาศประกวดราคาว่าจะใช้สญั ญาแบบปรบั ราคาได้ (คา่ K)
1.2 ต้องกำหนดเงื่อนไข หลักเกณฑ์ ประเภทงานก่อสร้าง สูตร และวิธีการคำนวณตามสัญญา

แบบปรับราคาได้ (ค่า k) โดยแยกลักษณะประเภทของงานทีม่ ีสิทธิขอเงินชดเชยอยา่ งถกู ตอ้ ง ชัดเจน
1.3 สัญญาต้องระบุวา่ เปน็ สัญญาแบบปรบั ราคาได้ (คา่ K)
1.4 ณ เดือนที่ส่งงาน มีดัชนีราคาวัสดุก่อสร้างของกระทรวงพาณิชย์ สูงขึ้น หรือ ลดลง ให้แทน

ค่าสูตรค่า K โดยใช้เดือนที่เปิดซองประกาศประกวดราคา หรือเดือนที่เปิดซองใบเสนอราคา เปรียบเทียบกับเดือน
ทสี่ ่งมอบงาน (ทกุ งวดงาน)

1.5 ผู้รับจ้างต้องเรียกร้องขอเงินเพิ่มค่างานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) ภายใน
90 วัน นับถัดจากวันที่ผู้รับจ้างได้ส่งมอบงานงวดสุดท้าย หากพ้นกำหนดผู้รับจ้างจะไม่มีสิทธิที่จะรียกร้องเงินเพิ่ม
ค่างานก่อสรา้ งจากผวู้ า่ จา้ งอีกตอ่ ไป

1.6 หน่วยงานที่ผู้ว่าจ้างมีหน้าที่ต้องตรวจสอบทุกงวดงาน ที่ผู้รับจ้างได้ส่งงวดงานแล้ว แต่มิได้
เรียกร้องเงินเพิ่มค่างานก่อสร้าง หากพบว่า ผู้ว่าจ้างจะต้องเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้างที่เป็นคู่สัญญา ให้หน่วยงานผู้
ว่าจ้างดำเนินการเรียกเงินคืนจากผู้รับจ้างโดยเร็ว อาจได้หักจากค่างานของงวดต่อไป หรือให้หักเงินจาก
หลกั ประกนั สัญญา (หากเป็นงวดสดุ ท้าย) แล้วแต่กรณี

1.7 ข้อหารือและการพิจารณาคำนวณเงินเพิ่ม หรือลด การจ่ายเงินเพิ่มหรือเรียนเงินคืนจากผู้
รับจา้ งตามเงอื่ นไขของสัญญาแบบปรบั ราคาได้ (คา่ K) ตอ้ งไดร้ บั การตรวจสอบและเหน็ ชอบจากสำนักงบประมาณ
และใหถ้ ือวา่ การพจิ ารณาวนิ จิ ฉยั ของสำนักงบประมาณเปน็ ที่สิ้นสุด

2. ประเภทงานกอ่ สร้าง มี 5 ประเภท ไดแ้ ก่
2.1 งานอาคาร
2.2 งานดนิ
2.3 งานทาง
2.4 งานชลประทาน
2.5 งานสาธารณูปโภค
หมายเหตุ สูตรเฉพาะงานก่อสร้างงานของการไฟฟ้าฝ่ายผลิต และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค หาก

หนว่ ยงานอื่นทีไ่ มเ่ ก่ยี วข้อง มีความจำเปน็ ต้องใช้ ตอ้ งทำความตกลงกนั สำนักงบประมาณกอ่ น

3. สูตร ประกอบด้วย 35 สูตร (ครบตามจำนวนของราคาดัชนีวัสดุก่อสร้าง ที่กระทรวงพาณิชย์
กำหนด โดยใช้ฐานปี พ.ศ. 2530) ดงั น้ี

3.1 ประเภทงานอาคาร
K1 = 0.25 + 0.15 lt/lo + 0.10 Ct/Co + 0.40 Mt/Mo + 0.10 St/So
3.2 ประเภทงานดิน
K2.1 = 0.30 + 0.10 lt/lo + 0.40 Et/Eo + 0.20 Ft/oF
K2.2 = 0.40 + 0.20 lt/lo + 0.20 Mt/Mo + 0.20 Ft/oF
K2.3 = 0.45 + 0.15 lt/lo + 0.10 Mt/Mo + 0.20 Et/Eo + 0.10 Ft/oF

418 คมู่ อื การจา้ งกอ่ สรา้ ง
การทำสัญญา และการบริหารสญั ญา

อธวิ ฒั น์ โยอาศรี

3.3 ประเภทงานทาง
K3.1 = 0.30 + 0.40 At/Ao + 0.20 Et/Eo + 0.10 Ft/oF
K3.2 = 0.30 + 0.10 Mt/Mo + 0.30 At/Ao + 0.20 Et/Eo + 0.10 Ft/oF
K3.3 = 0.30 + 0.10 Mt/Mo + 0.40 At/Ao + 0.10 Et/Eo + 0.10 Ft/oF
K3.4 = 0.30 + 0.10 lt/lo + 0.35 Ct/Co + 0.10 Mt/Mo + 0.15 St/So
K3.5 = 0.35 + 0.20 lt/lo + 0.15 Ct/Co + 0.15 Mt/Mo + 0.15 St/So
K3.6 = 0.30 + 0.10 lt/ll + 0.15 Ct/Co + 0.20 Mt/Mo + 0.25 St/So
K3.7 = 0.25 + 0.10 lt/lo + 0.05 Ct/Co + 0.20 Mt/Mo + 0.40 St/So

3.4 ประเภทงานชลประทาน
K4.1 = 0.40 + 0.20 lt/lo + 0.10 Ct/Co + 0.10 Mt/Mo + 0.20 St/So
K4.2 = 0.35 + 0.20 lt/lo + 0.10 Ct/Co + 0.10 Mt/Mo 0.25 St/So
K4.3 = 0.35 + 0.20 lt/lo + 0.45Gt/Go
K4.4 = 0.25 + 0.15 lt/lo + 0.60 St/So
K4.5 = 0.40 + 0.15 lt/lo + 0.25 Ct/Co + 0.20 Mt/Mo
K4.6 = 0.40 + 0.20 lt/lo + 0.10 Mt/Mo + 0.20 Et/Eo + 0.10Ft/Fo
K4.7 = CtCo

3.5 ประเภทงานระบบสาธารณูปโภค
K5.1.1 = 0.50 + 0.25 lt/lo + 0.25 Mt/Mo
K5.1.2 = 0.40 + 0.10 lt/lo + 0.10 Mt/Mo + 0.40ACt/ACo
K5.1.3 = 0.40 + 0.10 lt/lo + 0.10 Mt/Mo + 0.40PVCt/PVCo
K5.2.1 = 0.40 + 0.10 lt/lo + 0.15 Mt/Mo + 0.20 Et/Eo + 0.15 Ft/Fo
K5.2.2 = 0.40 + 0.10 lt/lo + 0.10 Mt/Mo 0.10 Et/Eo 0.30GIPt/GIPo
K5.2.3 = 0.50 + 0.10 lt/lo + 0.10 Mt/Mo + 0.30 PEt/PEo
K5.3 = 0.40 + 0.10 lt/lo + 0.15 Et/Eo + 0.35 GIPt/GIPo
K5.4 = 0.30 + 0.10 lt/lo + 020 Ct/Co + 0.05 Mt/Mo + 0.05 St/So

+ 0.30 PVCt/PVCo
K5.5 = 0.25 + 0.05lt/lo + 0.05 Mt/Mo + 0.65 PVCt/PVCo
K5.6 = 0.25 + 0.25 lt/lo + 0.50 GIPt/GIPo
3.6 สตู รเฉพาะงานก่อสร้างของการไฟฟา้ ฝา่ ยผลิตแหง่ ประเทศไทย
K5.7.1 = 0.60 + 0.25 lt/lo + 0.15 Ft/oF
K5.7.2 = 0.35 + 0.20 lt/lo + 0.20 Ct/Co + 0.10 St/So + 0.15 Ft/oF
K5.7.3 = 0.50 + 0.20 lt/lo + 0.15 Ct/Co + 0.15 St/So
K5.8.1 = 0.35 + 0.15 lt/lo + 0.20 Ct/Co + 0.30 St/So
K5.8.2 = 0.30 + 0.10 lt/lo + 0.25 Ct/Co + 0.35 St/So

419คู่มือการจ้างก่อสร้าง

การทำสัญญา และการบริหารสัญญา

อธวิ ัฒน์ โยอาศรี

3.7 สตู รเฉพาะงานก่อสรา้ งของการไฟฟ้าส่วนภมู ิภาคเท่านัน้
K5.9.1 = 0.80 + 0.05 lt/lo + 0.10 Mt/Mo + 0.05 Ft/oF
K5.9.2 = 0.45 + 0.05 lt/lo + 0.20 Mt/Mo + 0.05 Ft/oF + 0.25Wt/Wo

ดัชนรี าคาท่ใี ช้คำนวณตามสตู รทีใ่ ช้กบั สญั ญาแบบปรบั ราคาได้ จดั ทำขึ้นโดย กระทรวงพาณิชย์
K = EXCALATION FACTOR
It = ดชั นรี าคาผบู้ ริโภคท่ัวไปของประเทศ ในเดอื นทสี่ ่งงานแตล่ ะงวด
Io = ดัชนีราคาผู้บริโภคทัว่ ไปของประเทศ ในเดือนทเ่ี ปิดซองประกวดราคา
Ct = ดัชนรี าคาซีเมนต์ ในเดือนท่ีส่งงานแตล่ ะงวด
Co = ดัชนีราคาซเี มนต์ ในเดอื นทเี่ ปิดซองประกวดราคา
Mt = ดชั นีราคาวัสดุกอ่ สรา้ ง (ไม่รวมเหลก็ และซเี มนต)์ ในเดือนทีส่ ง่ งานแตล่ ะงวด
Mo = ดชั นวี สั ดกุ ่อสร้าง (ไม่รวมเหล็กและซีเมนต)์ ในเดือนท่เี ปิดซองประกวดราคา
St = ดัชนรี าคาเหลก็ ในเดอื นที่ส่งงานแตล่ ะงวด
So = ดัชนีราคาเหล็ก ในเดือนที่เปิดซองประกวดราคา
Gt = ดัชนีราคาเหลก็ แผน่ เรียบที่ผลติ ในประเทศ ในเดือนท่สี ง่ งานแตล่ ะงวด
Go = ดชั นีราคาเหล็กแผ่นเรียบที่ผลติ ในประเทศ ในเดอื นทเ่ี ปิดซองประกวดราคา
At = ดัชนรี าคาแอสฟัลท์ ในเดอื นที่ส่งงานแตล่ ะงวด
Ao = ดชั นีราคาแอสฟัลท์ ในเดือนทีเ่ ปิดซองประกวดราคา
Et = ดัชนีราคาเคร่ืองจกั รกลและบริภัณฑ์ ในเดอื นทีส่ ง่ งานแต่ละงวด
Eo = ดัชนรี าคาเคร่ืองจักรกลปละบริภณั ฑ์ ในเดือนทีเ่ ปดิ ซองประกวดราคา
Ft = ดชั นรี าคาน้ำมนั ดีเซลหมนุ เรว็ ในเดอื นที่สง่ งานแต่ละงวด
Fo = ดัชนรี าคาน้ำมนั ดีเซลหมุนเร็ว ในเดอื นทเ่ี ปดิ ซองประกวดราคา
Act = ดชั นรี าคาท่อซเี มนตใ์ ยหิน ในเดือนทส่ี ่งงานแตล่ ะงวด
Aco = ดชั นีราคาท่อซเี มนต์ใยหิน ในเดือนที่เปดิ ซองประกวดราคา
PVCt = ดัชนีราคาท่อ PVC ในเดือนทสี่ ่งงานแต่ละงวด
PVCo = ดชั นรี าคาท่อ PVC ในเดอื นท่ีเปิดซองประกวดราคา
PET = ดชั นรี าคาทอ่ HYDENSITY POLYHYLENE ในเดอื นที่สง่ งานแต่ละงวด
PEO = ดัชนรี าคาท่อ HYDENSITY POLYHYLENE ในเดอื นท่ีเปิดซองประกวดราคา
Wt = ดัชนีราคาสายไฟ ในเดอื นทส่ี ง่ งานแต่ละงวด
Wo = ดัชนีราคาสายไฟ ในเดือนทเ่ี ปดิ ซองประกวดราคา

4. วิธกี ารคำนวณ
4.1 การคำนวณค่า K ต้องใช้สูตรลักษณะงานให้ถูกต้อง โดยใช้ตัวเลขแทนค่าในสูตรด้วยดัชนี

ราคาวัสดุก่อสร้างกระทรวงพาณิชย์ ซ่ึงเป็นฐานของปี พ.ศ. 2530
4.2 สัญญาเดียวกันที่มีงานประเภทต้องแยกค่างานก่อสร้างแต่ละประเภท ตามลักษณะของงาน

อย่างชดั เจน ใหต้ รงและสอดคลอ้ งกับสูตรทก่ี ำหนด

420 คู่มือการจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

4.3 การคำนวณค่า K กำหนดให้ใช้ทศนิยม 3 ตำแหน่ง ทุกขั้นตอน โดยมีการปัดเศษและกำหนดให้
ทำเลขสัมพันธ์ (เปรียบเทียบ) ให้เป็นผลสำเรจ็ ก่อน แล้วจงึ นำผลทไี่ ดไ้ ปคูณกับตัวเลขคงทห่ี นา้ เลขสัมพนั ธ์ น้นั

4.4 ให้พิจารณาเงินเพิ่มขึ้น หรือลดราคาค่างาน จากราคาที่ผู้รับจ้างทำสัญญาตกลงกับผู้ว่าจ้าง
ในเดือนที่ส่งมอบงาน มีค่าเปลี่ยนแปลงไปจากค่า K ในเดือนเปิดซองประกวดราคามากกว่า 4% ขึ้นไป โดยนำ
เฉพาะสว่ นท่เี กิน 4% มาคำนวณปรับเพมิ่ หรอื ลดคา่ งานแลว้ แต่กรณี (ไม่คดิ 4% แรก)

4.5 กรณีที่ผู้รับจ้างไม่สามารถทำการก่อสร้างให้แล้วเสร็จตามระยะเวลาในสัญญา ให้ถือว่าเป็น
ความผิดของผู้รับจ้าง การคำนวณค่างานให้ใช้คา่ K ของเดือนที่มีค่า K น้อยจ่าย ในทางกลับกัน ให้เปรียบเทียบค่า
K มากเรียกเกบ็ คนื จากผูร้ ับจ้าง โดยหกั เงินจากหลกั ประกนั สัญญา

4.6 การจ่างเงินในแต่ละงวด ให้จ่ายค่าจ้างงานที่ผูร้ บั จ้างทำได้แต่ละงวดตามสัญญาไปก่อน ส่วน
คา่ งานเพิม่ หรอื ค่างานลดลง ให้นำเดอื นทีส่ ่งมอบงานจรงิ มาคำนวณหาค่า K ในเดอื นทที่ ราบดัชนีราคาวัสดุก่อสร้าง
ของกระทรวงพาณิชย์ (เดือนละครั้ง) เดือนเดียวกัน และเมื่อคำนวณเงินเพิ่มและลดลงได้แล้ว ให้ขอทำความตกลง
เรอ่ื งการเงินกบั สำนกั งบประมาณ

5. การตรวจสอบ
สำนักงบประมาณได้มอบอำนาจในการตรวจและอนมุ ัติเงินเพิ่มหรอื เรียกเงินคืน สำหรับสัญญาจ้างท่ี
มวี งเงินคา่ จา้ งไมเ่ กนิ 50 ล้านบาท ตามมตคิ ณะรฐั มนตรี เมอื่ วนั ท่ี 5 มิถุนายน 2544

ขน้ั ตอนในการตรวจสอบและอนุมัติคา่ K สำหรบั สัญญาวงเงินไมเ่ กนิ 50 ลา้ นบาท
(1) หน่วยงานปฏิบัติ รับเรื่องเรียกร้องจากผู้ว่าจ้างขอเงินเพิ่มค่างานก่อสร้างตามสัญญาแบบปรับ
ราคาได้ (ค่า K) ภายใน 90 วัน นับถัดจากวันที่ผู้รับจ้างได่ส่งมอบงานงวดสุดท้าย หากพ้นกำหนด ผู้รับจ้างไม่มี
สิทธิ์ท่ีจะเรียกรอ้ งเงนิ เพม่ิ คา่ งานก่อสร้างจากผูว้ ่าจา้ งอีกต่อไป
(2) หน่วยงานปฏบิ ตั ิ ต้องลงทะเบยี นและประทบั ตรารับ
(3) หน่วยงานปฏิบตั ิ ต้องตรวจสอบเอกสารให้ถกู ต้องและครบถว้ น
(4) หนว่ ยงานปฏบิ ตั ิ ตอ้ งคำนวณคา่ K และตรวจสอบความถูกต้อง
(5) หนว่ ยงานปฏบิ ตั ิ ตอ้ งส่งใหผ้ บู้ รหิ ารของหนว่ ยงานอนุมตั ิค่า K ใหค้ วามเหน็ ชอบ
(6) หน่วยงานปฏิบัติ ต้องขออนุมัติเงินประจำงวดจากหน่วยงานของตนเอง หากไม่เพียงพอให้ขอ
ทำความตกลงอนมุ ตั กิ บั สำนักงบประมาณ แล้วแตก่ รณี
(7) หนว่ ยงานปฏิบตั ิ วางฎกี าเบกิ เงินจากกรมบัญชีกลาง พร้อมทัง้ หกั ภาษี ณ ทีจ่ า่ ย
(8) หนว่ ยงานปฏบิ ตั ิ จ่ายเงนิ ให้แก่ผรู้ ับจา้ ง
(9) หน่วยงานปฏิบัติ ต้องรายงาน กรมบัญชีกลาง สำนักการตรวจเงินแผ่นดิน และสำนักงบประมาณ
เพือ่ ทราบ

ขั้นตอนในการตรวจสอบและอนุมัติค่า K สำหรับสัญญาวงเงินเกินกว่า 50 ล้านบาท และตามมติ
คณะรฐั มนตรี เมอื่ วันที่ 8 กรกฎาคม 2551 (ให้หกั ในอตั รา บวก/ลบ ร้อยละ 2 เปน็ การชัว่ คราว)

(1) ใหป้ ฏบิ ัติเช่นเดียวกบั สญั ญาวงเงนิ ไม่เกนิ 50 ล้านบาท ในขอ้ 1 ถงึ ข้อ 4 ทุกประการ
(2) หน่วยงานปฏิบัติ ไม่มีอำนาจในการอนุมัติ จะต้องส่งเอกสารให้สำนักงบประมาณพิจารณา
ตรวจสอบและอนมุ ัตคิ ่า K และอนุมัติเงินประจำงวด ก่อนสง่ ให้หนว่ ยงานดำเนินการต่อไป

421คมู่ ือการจ้างกอ่ สร้าง

การทำสญั ญา และการบริหารสญั ญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

(3) หนว่ ยงานปฏบิ ัติ วางฎีกาเบิกเงนิ จากกรมบัญชกี ลาง พร้อมทัง้ หักภาษี ณ ท่ีจา่ ย
(4) หน่วยงานปฏิบตั ิ จ่ายเงินให้แก่ผรู้ บั จ้าง
(5) หน่วยงานปฏิบัติ ต้องรายงานกรมบัญชีกลาง สำนักการตรวจเงินแผ่นดิน และสำนักงบประมาณ

เพอื่ ทราบ

ข้นั ตอน ระยะเวลา และเอกสารประกอบการดำเนินการ ระยะเวลา/วันทำการ

ข้นั ตอนดำเนนิ การ 30
1. หน่วยงานของรัฐผวู้ ่าจา้ งดำเนินการกอ่ นสง่ สำนกั งบประมาณ 40
20
ก. กรณหี นว่ ยงานของรฐั ของผวู้ า่ จา้ งตง้ั อยใู่ นสว่ นกลาง 10
ข. กรณหี นว่ ยงานของรฐั ผวู้ า่ จา้ งตง้ั อยใู่ นสว่ นภมู ภิ าค 3
2. สำนักงบประมาณพจิ ารณาอนุมัติ 7
3. หนว่ ยงานของรัฐผู้ว่าจา้ งของอนุมัตฎิ ีกาจากกรมบญั ชีกลาง
4. กรมบญั ชกี ลางพิจารณาอนุมัตฎิ ีกา
5. หนว่ ยงานของรัฐผูว้ ่าจ้างผูป้ ระกอบการรับเงนิ

เอกสารหลักฐานที่ใช้ประกอบในการพจิ ารณา
(1) สำเนาประกาศแจ้งความในประกวดราคา พร้อมเอกสารประกอบราคาจ้าง หรอื ใบเสนอราคาโดยวธิ ีอื่น
(2) สำเนาภาพถ่ายจากคฉู่ บับสัญญาจ้างเหมากอ่ สรา้ ง
(3) สำเนาหนังสอื การตอ่ อายุสัญญา (ถา้ ม)ี
(4) สำเนาหนงั สอื สง่ มอบงานของผรู้ บั จา้ ง (ทกุ งวดทีข่ อชดเชย)
(5) ต้นฉบับหนังสือที่ผู้รบั จา้ งเสนอขอเงนิ ชดเชย พรอ้ มวธิ ีคำนวณเงนิ ชดเชยคา่ K
(6) ต้นฉบับหนังสือการคำนวณรายละเอียดประมาณราคาของผู้ประกอบการทั้งค่างานส่วนที่
เพิม่ ข้ึนและสว่ นทล่ี ดลงเพ่อื เรียกเงนิ คืน
(7) สำเนาดัชนีราคาก่อสร้างเดือนที่เปิดซองประกวดราคาและเดือนที่ส่งมอบงาน (รับรองสำเนา
ถูกต้องโดยผู้ประกอบการ)
(8) สำเนาหนังสือแจง้ ให้ผู้รับจ้างเข้าปฏบิ ตั ิงาน (ถ้าม)ี

สรุป สัญญาก่อสร้างทุกประเภท รวมถึงงานปรับปรุงซ่อมแซมสิ่งก่อสร้างทดแทนเดิมทั้งหมด ที่เปน็
สัญญากับหน่วยงานภาครัฐ (ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการส่วน
ท้องถิ่น หน่วยงานอื่นที่มีกฎหมายบัญญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานอื่นของรัฐ) ต้อง
ปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2532 แจ้งตามนัยหนังสือสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ที่ นร
0203/ว 100 ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2532 ที่กำหนดให้ต้องใช้สัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K ) แต่หากมิได้มีการนำ
สัญญาแบบปรับราคาได้มาใช้ตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าวข้างต้น และก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นแก่ทางราชการ
ยอ่ มรับผิดทางปกครอง เช่น ถกู สอบสวนทางวินัย หรือถกู ฟ้องร้องดำเนนิ คดตี ่อศาลปกครอง ตามมาตรา 9(1) แหง่
พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครองฯ เนื่องจากเป็นการเลือกปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม และ
หรือเป็นกี่ใช้ดุลยพินิจโดยมิชอบที่ไม่กำหนดแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับงานก่อสร้างโดยใ ช้สัญญาแบบปรับราคาได้
(คา่ K) ตามมตคิ ณะรัฐมนตรี ดงั กลา่ ว

422 คู่มอื การจา้ งก่อสรา้ ง
การทำสัญญา และการบรหิ ารสัญญา

อธิวัฒน์ โยอาศรี

ดาวนโ์ หลด
หนงั สอื เวียน ขอ้ ตอบหารือทน่ี า่ สนใจ

ตวั อยา่ ง แบบฟอร์ม เอกสารที่ใชด้ ำเนนิ การจ้างก่อสร้าง

423คู่มอื การจ้างก่อสรา้ ง

การทำสญั ญา และการบรหิ ารสัญญา

มกราคม 2563