แผนเศรษฐศาสตร์

189 ใบงานที่ 3 วิเคราะห์ลักษณะของตลาดตามตารางที่กำหนดให้ ประเภทของตลาด ลักษณะของตลาด ตัวอย่างสินค้า ตลาดแข่งขันสมบูรณ์ ตลาดกึ่งแข่งขันกึ่งผูกขาด ตลาดผู้ขายน้อยราย ตลาดผูกขาด

190 บันทึกหลังการสอน ข้อสรุปหลังการสอน .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ปัญหาที่พบ .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. แนวทางแก้ปัญหา .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ..................................................................................................................................................

191 แผนการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการที่9 หน่วยที่ - รหัส 30200-1001 หลักเศรษฐศาสตร์ สอนครั้งที่ - ชื่อหน่วย สอบกลางภาค จำนวน 3 ชั่วโมง สาระสำคัญ - จุดประสงค์การเรียนรู้ - สมรรถนะประจำหน่วย - สาระการเรียนรู้ -

192 กิจกรรมการเรียนการสอน ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน - ขั้นสอน - ขั้นสรุปและการประยุกต์ - สื่อและแหล่งการเรียนรู้ - หลักฐาน - การวัดผลและการประเมินผล วิธีวัดผล 1. ตรวจข้อสอบกลางภาค เครื่องมือวัดผล 1. ข้อสอบกลางภาค เกณฑ์การประเมินผล 1. เกณฑ์ผ่านการทดสอบความรู้ โดยใช้ข้อสอบกลางภาค กิจกรรมเสนอแนะ ข้อสอบขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของผู้สอน

193 บันทึกหลังการสอน ข้อสรุปหลังการสอน .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ปัญหาที่พบ .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. แนวทางแก้ปัญหา .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ..................................................................................................................................................

194 แผนการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการที่10 หน่วยที่8 รหัส 30200-1001 หลักเศรษฐศาสตร์ สอนครั้งที่ 10 ชื่อหน่วย รายได้ประชาชาติ จำนวน 3 ชั่วโมง สาระสำคัญ ในระบบเศรษฐกิจหนึ่ง ๆ จะมีกิจกรรมทางเศรษฐกิจอยู่มากมาย ทั้งด้านการผลิตสินค้าเกษตร สินค้าอุตสาหกรรม และบริการ การบริโภคและการลงทุนของภาครัฐและเอกชน การส่งออกและการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ หากเรา ต้องการทราบถึงปริมาณและมูลค่าของกิจกรรมทางเศรษฐกิจเหล่านี้ในแต่ละปี เราจำเป็นต้องจัดออกมาในรูปของ รายได้ ประชาชาติ ซึ่งสามารถจัดออกมาได้ทั้งทางด้านการผลิต ด้านรายได้ และด้านรายจ่าย จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายความหมายของรายได้ประชาชาติ 2. คำนวณหารายได้ประชาชาติด้านผลผลิต ด้านรายได้ และด้านรายจ่ายได้ 3. เข้าใจรายได้ประชาชาติและความสัมพันธ์ระหว่างกัน 4. อธิบายรายได้ประชาชาติที่แท้จริงและรายได้เฉลี่ยต่อบุคคลได้ 5. เข้าใจประโยชน์และข้อควรระวังในการใช้บัญชีรายได้ประชาชาติ สมรรถนะประจำหน่วย 1. แสดงความรู้ในเรื่องรายได้ประชาชาติ 2. แสดงความรู้ในเรื่องรายได้เฉลี่ยต่อบุคคล สาระการเรียนรู้ 1. ความหมายของรายได้ประชาชาติ 2. การคำนวณรายได้ประชาชาติ 3. ความสัมพันธ์ระหว่างกันของรายได้ประชาชาติ 4. รายได้ประชาชาติที่แท้จริงและรายได้เฉลี่ยต่อบุคคล 5. ประโยชน์และข้อควรระวังในการใช้บัญชีรายได้ประชาชาติ

195 กิจกรรมการเรียนการสอน ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน 1. ครูกล่าวว่า เศรษฐศาสตร์มหภาคเป็นการศึกษาในหลักการและทฤษฎีที่มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษา เสถียรภาพ รวมทั้งการสร้างความเจริญเติบโตของระบบเศรษฐกิจโดยรวม ตัวแปรสำคัญที่ใช้วัด ความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่นัก เศรษฐศาสตร์ประเภทต่าง ๆ นิยมใช้กันมาก ก็คือ “รายได้ประชาชาติ” (National Income) นอกจากนี้ส่วนประกอบต่าง ๆ ของรายได้ประชาชาติยังมีความสัมพันธ์กับปัจจัย ที่กำหนด เสถียรภาพทางเศรษฐกิจ ฉะนั้น การศึกษาเรื่องรายได้ประชาชาติจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับ การวิเคราะห์สถานการณ์ ทางเศรษฐกิจของประเทศ การวางแผน และการกำหนดนโยบายทางเศรษฐกิจ ต่าง ๆ ตลอดจนการวางแผนในการประกอบ ธุรกิจของภาคเอกชน 2. ครูกล่าวว่า ในหน่วยการเรียนรู้ที่ 8 นี้ ผู้เรียนจะได้เรียนรู้รายได้ประชาชาติ เพื่อนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใน การวิเคราะห์และคำนวณรายได้ประชาชาติ รวมไปถึงประโยชน์และข้อควรระวังในการใช้บัญชีรายได้ประชาชาติ ขั้นสอน 3. ครูใช้เทคนิคการบรรยาย ความหมายของรายได้ประชาชาติ รายได้ประชาชาติ (National Income) หมายถึง มูลค่าที่เป็นตัวเงินของสินค้าและบริการ ขั้นสุดท้ายทั้งหมด ที่ผลิตขึ้นในระบบเศรษฐกิจใดระบบเศรษฐกิจหนึ่ง ภายในระยะเวลาหนึ่ง โดยปกติ ใช้ระยะเวลา 1 ปี ด้วยปัจจัยการผลิตของ ประเทศที่ถือกรรมสิทธิ์อยู่ รายได้ประชาชาติจะถูกใช้เป็นเครื่องมือ ในการวัดระดับฐานะทางเศรษฐกิจของประเทศ 4. ครูใช้สื่อ PowerPoint ประกอบเทคนิคการบรรยาย การคำนวณรายได้ประชาชาติ การคำนวณรายได้ประชาชาติกระทำได้3 วิธี คือ 1. การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านผลผลิต (Product Approach) 2. การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายได้ (Income Approach) 3. การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายจ่าย (Expenditure Approach) การคำนวณรายได้ประชาชาติทั้ง 3 วิธีนี้ จะได้ค่ารายได้ประชาชาติเท่ากัน เนื่องจากเป็นการวัดค่า ผลผลิต รายได้ และรายจ่ายอันเดียวกัน แต่มีวิธีการวัดที่แตกต่างกัน 4.1 การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านผลผลิต (Product Approach) เป็นการคำนวณรายได้ ประชาชาติ โดยการหาผลรวมมูลค่าของสินค้าและบริการขั้นสุดท้าย (Final Goods and Service) ที่ประเทศผลิตขึ้นได้ใน ระยะเวลา 1 ปี การคำนวณหามูลค่าของผลผลิตกระทำได้2 วิธี คือ 1. คิดเฉพาะมูลค่าของสินค้าและบริการขั้นสุดท้าย วิธีนี้จะเป็นไปได้ในทางทฤษฎีเท่านั้น ในทางปฏิบัติเป็นไป ได้ยากมาก กล่าวคือ เป็นการยากที่จะจำแนกว่าสินค้าใดเป็นสินค้าและบริการขั้นสุดท้าย และสินค้าใดเป็นสินค้าขั้นกลาง (Intermediate Goods) บางครั้งสินค้าชนิดเดียวกันเป็นทั้งสินค้าขั้นสุดท้าย และสินค้าขั้นกลาง เช่น ข้าวโพดที่เกษตรกร

196 ขายให้กับผู้บริโภคก็ถือว่าเป็นสินค้าขั้นสุดท้าย แต่ถ้าเกษตรกร ขายให้แก่โรงงานผลิตอาหารสัตว์ ซึ่งนำข้าวโพดไปผลิตเป็น อาหารสัตว์ ในกรณีนี้ข้าวโพดก็จะเป็นสินค้า ขั้นกลาง เมื่อเป็นเช่นนี้อาจก่อให้เกิดการนับซ้ำ (Double Counting) ทำให้ มูลค่าของรายได้ประชาชาติสูงเกิน ความเป็นจริงเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการนับซ้ำจึงได้ มีการใช้วิธีคิดแบบมูลค่าเพิ่ม(Value Added Method) 2. คิดแบบมูลค่าเพิ่ม วิธีนี้นักเศรษฐศาสตร์นิยมใช้และเป็นที่ยอมรับกันอย่างแพร่หลาย กล่าวคือ “มูลค่าเพิ่ม” หมายถึง มูลค่าของสินค้าและบริการที่ขายหักด้วยมูลค่าของวัตถุดิบหรือสินค้า ขั้นกลาง เช่น พ่อค้าขายสินค้าชนิดหนึ่งใน ราคา 1,500 บาท สินค้านี้ทำจากวัตถุดิบที่ซื้อมาราคา 1,000 บาท มูลค่าที่เพิ่มของสินค้านี้จึงเท่ากับ 1,500 – 1,000 = 500 บาท เป็นต้น เพื่อความเข้าใจจะยกตัวอย่างวิธี การคำนวณมูลค่าเพิ่มดังนี้ สมมติว่าเป็นสินค้ารถยนต์ โดยกำหนดว่าการผลิตรถยนต์ต้องผ่าน 5 ขั้นตอน แต่ละขั้นตอนจะผลิต สินค้าและ ซื้อสินค้าขั้นกลางต่าง ๆ ดังตารางต่อไปนี้ หน่วย : บาท/หน่วย ขั้นการผลิต มูลค่าสินค้าที่ขาย มูลค่าสินค้าขั้นกลาง มูลค่าเพิ่ม 1. แร่เหล็ก 10,000 0 10,000 2. เหล็กแผ่น 40,000 10,000 30,000 3. ชิ้นส่วนรถยนต์ 200,000 40,000 160,000 4. โรงงานประกอบ 300,000 200,000 100,000 5. บริษัทขายรถยนต์ 600,000 300,000 300,000 รวม 1,150,000 550,000 600,000 จากตาราง จะเห็นได้ว่า ถ้าหากนับมูลค่ารถยนต์ที่ขายในแต่ละขั้นตอนจะได้ค่าเท่ากับ 1,150,000 บาท ในขณะที่ผลรวมของมูลค่าเพิ่มของการผลิตรถยนต์จะได้เพียง 600,000 บาท ซึ่งเท่ากับมูลค่าของรถยนต์ ที่บริษัทขายให้กับ ผู้บริโภค การที่มูลค่าของรถยนต์มีค่าสูงเกินความเป็นจริงก็เนื่องจากเกิดการนับซ้ำ กล่าวคือ มูลค่าของแร่เหล็กได้รวมอยู่ใน มูลค่าของเหล็กแผ่นแล้ว มูลค่าของเหล็กแผ่นก็รวมอยู่ในมูลค่าของชิ้นส่วน รถยนต์ และมูลค่าของชิ้นส่วนรถยนต์ก็รวมอยู่ใน มูลค่าของรถยนต์แล้วเช่นกัน ดังนั้น การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านผลผลิตของประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการ พัฒนาการ เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) จึงใช้วิธีการคิดแบบมูลค่าเพิ่มโดยจัดแบ่งการผลิตของ ประเทศออกเป็นสาขาการผลิต ต่าง ๆ ดังตัวอย่างในตารางต่อไปนี้ ตาราง การคำนวณมูลค่ารถยนต์โดยวิธีรวมมูลค่าเพิ่ม

197 หน่วย : ล้านบาท หมายเหตุ : 1/GNI = GNP (ผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ) ปี2559 - 2560 เป็นตัวเลขปรับปรุงใหม่ ปี2561 เป็นตัวเลขเบื้องต้น ที่มา : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี ตาราง รายได้ประชาชาติ โดยคิดจากมูลค่าผลผลิตของประเทศ พ.ศ. 2557-2561

198 4.2 การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายได้ (Income Approach) วิธีนี้เป็นการ นำเอารายได้ทุกประเภทที่เจ้าของปัจจัยการผลิตได้รับจากการขายหรือให้บริการปัจจัยการผลิตแก่ หน่วยธุรกิจต่าง ๆ ในการผลิตสินค้าและบริการมารวมเข้าด้วยกันในระยะเวลา 1 ปี ซึ่งผลตอบแทนของ ปัจจัยการผลิตที่ เจ้าของปัจจัยการผลิตได้รับ ประกอบด้วย ค่าจ้าง ค่าเช่าดอกเบี้ ยและกำไร รายได้ เหล่านี้จะแสดงค่าเป็นรายได้ประชาชาติ (NI) ในการคำนวณจะมีรายการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องดังต่อไปนี้ 1. ค่าจ้าง เงินเดือน และเงินทดแทนอื่น ได้แก่ ค่าตอบแทนที่จ่ายให้โดยตรงแก่ลูกจ้าง คือ เงินเดือน ค่าจ้าง และ ผลประโยชน์ตอบแทนอย่างอื่นที่จ่ายเพิ่มเติมทางอ้อมทั้งที่เป็นตัวเงินและสิ่งของ เช่น ค่ารักษาพยาบาล เงินโบนัส ค่า ประกันสังคม เป็นต้น ในกรณีที่เป็นสิ่งของซึ่งสามารถประเมินค่า ออกมาเป็นตัวเงินตามราคาตลาดได้ เช่น ที่อยู่อาศัย เสื้อผ้า อาหาร เป็นต้น 2. รายได้ที่เอกชนได้รับในรูปของค่าเช่า หมายถึง ค่าเช่าที่เอกชนได้รับจากการให้เช่า ที่ดิน เคหสถาน และ ทรัพย์สินอื่น แต่ถ้าในกรณีที่ผู้ประกอบการเป็นเจ้าของที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างเอง ให้ประเมินค่าเช่าเป็นรายได้เข้าในรายการนี้ ด้วย ส่วนค่าเช่าที่หน่วยธุรกิจได้รับไม่รวมในรายการนี้ ให้แยก ไปรวมอยู่ในยอดกำไรของหน่วยธุรกิจ 3. ดอกเบี้ยสุทธิ หมายถึง ดอกเบี้ยที่เอกชนได้รับหักด้วยดอกเบี้ยที่ได้รับจากรัฐบาล และ ดอกเบี้ยของการกู้เพื่อ การบริโภค เหตุที่ไม่ถือว่าดอกเบี้ยที่รับจากรัฐบาลเป็นรายได้เพราะเป็นดอกเบี้ย ที่เกิดจากหนี้เพื่อการบริโภคทั้งจากภาครัฐ และภาคเอกชนไม่ใช่หนี้เพื่อการผลิต 4. รายได้ของผู้มีอาชีพอิสระ หมายถึง กำไรและรายได้ของกิจการที่มีเจ้าของคนเดียวหรือ ผู้ผลิตในอาชีพต่าง ๆ ที่ ไม่อยู่ในรูปบริษัท ได้แก่ การประกอบอาชีพอิสระ ห้างหุ้นส่วน ร้านค้า เกษตรกร และกิจการที่ไม่แสวงหากำไร เช่น สหกรณ์ ประเภทต่าง ๆ เป็นต้น 5. ค่าเสื่อมราคา หมายถึง เงินส่วนหนึ่งที่หน่วยธุรกิจกันไว้เพื่อชดเชยการสึกหรอหรือ การเสื่อมค่าของทุน และเก็บ ไว้ซื้อปัจจัยทุนทดแทนของเดิมเมื่อสิ้นสุดอายุการใช้งาน เงินที่กันไว้นี้อาจถือ เป็นกำไรของบริษัทอย่างหนึ่ง แต่เป็นกำไรที่ ต้องเก็บไว้เพื่อจุดประสงค์ดังกล่าวข้างต้น 6. กำไรของหน่วยธุรกิจก่อนหักภาษี หมายถึง กำไรของหน่วยธุรกิจที่แบ่งแยกเป็น เงินปันผลที่ยังไม่ได้จัดสรรให้แก่ ผู้ถือหุ้น และภาษีเงินได้ของหน่วยธุรกิจ 7. ภาษีทางอ้อมธุรกิจ ได้แก่ ภาษีชนิดต่าง ๆ ที่เก็บจากสินค้า เช่น ภาษีสรรพสามิต ภาษีการค้า ภาษีศุลกากร ภาษี ทรัพย์สิน เป็นต้น ภาษีทางอ้อมธุรกิจนี้แม้จะไม่ใช่ค่าใช้จ่ายโดยตรงในการผลิต แต่ใน การคำนวณรายได้ประชาชาติต้องมี ภาษีทางอ้อมธุรกิจรวมอยู่ด้วยการคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายได้ของประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการ พัฒนาการ เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้จำแนกรายได้ด้านต่าง ๆ ของภาคเอกชนและรัฐบาลไว้ในตารางต่อไปนี้

199 หน่วย : ล้านบาท หมายเหตุ : ปี2558 – 2559 เป็นตัวเลขปรับปรุงใหม่ ปี2560 เป็นตัวเลขเบื้องต้น ที่มา : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี 4.3 การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายจ่าย (Expenditure Approach) วิธีนี้ได้แก่ การคำนวณจากรายจ่ายทั้งสิ้นที่นำมาซื้อสินค้าและบริการในระยะเวลา 1 ปี ซึ่งโดยทั่วไปรายจ่าย ทั้งสิ้น ที่เกิดขึ้นแบ่งออกเป็น 4 ประเภทใหญ่ ๆ คือ 1. รายจ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภคภาคเอกชน (Consumption Expenditure) 2. รายจ่ายเพื่อการลงทุนของเอกชน (Investment Expenditure) 3. รายจ่ายของรัฐบาล (Government Expenditure) 4. การส่งออกสุทธิ (Net Exports) รายจ่ายในแต่ละรายการมีรายละเอียดในการพิจารณาดังต่อไปนี้ 1) รายจ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภคภาคเอกชน หมายถึง ค่าใช้จ่ายทั้งหมดของภาคครัวเรือนใน การซื้อสินค้า และบริการในปีหนึ่ง ๆ ซึ่งสินค้านี้มีทั้งที่เป็นประเภทถาวร เช่น รถยนต์ ตู้เย็น โทรทัศน์ พัดลม เป็นต้น (ยกเว้นรายจ่ายที่ใช้ จ่ายเพื่อซื้อที่อยู่อาศัย เพราะถือเป็นรายจ่ายเพื่อการลงทุน) และสินค้าประเภทไม่ถาวร เช่น สินค้าอุปโภคบริโภค ได้แก่ อาหาร เสื้อผ้า ยารักษาโรค บุหรี่ ผงซักฟอก ยาสีฟัน เป็นต้น อีกทั้งยังรวมถึง รายจ่ายค่าบริการ เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าดู ภาพยนตร์ ค่าตัดผม ค่าเช่าบ้าน ค่าบริการซ่อมรถยนต์ เป็นต้น ตาราง รายได้ประชาชาติโดยคิดจากมูลค่าด้านรายได้ของประเทศ พ.ศ. 2556 - 2560

200 2) รายจ่ายเพื่อการลงทุนของเอกชน หมายถึง รายจ่ายที่จ่ายโดยผ่านทางหน่วยธุรกิจ ประกอบด้วย รายจ่าย 3 ประเภท คือ (1) รายจ่ายเพื่อการก่อสร้างใหม่ ได้แก่ ค่าก่อสร้างโรงงาน คลังเก็บสินค้า และที่อยู่อาศัย ถือเป็นการลงทุน อย่างหนึ่ง (2) รายจ่ายเพื่อซื้อเครื่องมือเครื่องจักรและอุปกรณ์ต่างๆ เพื่อการผลิตสินค้าและบริการ และเพื่อทดแทน เครื่องมือเครื่องจักรเก่า (3) ส่วนเปลี่ยนของสินค้าคงเหลือ เนื่องจากในการผลิตสินค้าไม่จำเป็นเสมอไปว่าสินค้าที่ ขายได้ทั้งสิ้นใน ระยะเวลาหนึ่งจะมีจำนวนเท่ากับสินค้าที่ผลิตได้ทั้งสิ้นในระยะเวลาเดียวกัน โดยปกติแล้ว จะขายได้มากกว่าหรือน้อยกว่า สินค้าที่ผลิตได้ ด้วยเหตุนี้การคำนวณรายได้จากรายจ่ายจำเป็นต้องรวม ส่วนเปลี่ยนของสินค้าคงเหลือไว้ด้วย โดยถือเป็น ค่าใช้จ่ายเพื่อการลงทุน การคำนวณหาส่วนเปลี่ยนของสินค้าคงเหลือ จะคิดเฉพาะมูลค่าของสินค้าคงเหลือในปีหนึ่ง ๆ เท่านั้น ซึ่งสามารถ หาได้ดังนี้ ส่วนเปลี่ยนของสินค้าคงเหลือ = มูลค่าสินค้าคงเหลือปลายปี – มูลค่าสินค้าคงเหลือต้นปี ส่วนเปลี่ยนของสินค้าคงเหลือนี้อาจจะมีค่าเป็นบวกหรือลบก็ได้ ถ้าตัวเลขเป็นบวก แสดงว่า สินค้า ที่ขายได้ในปีนี้มี มูลค่าน้อยกว่าสินค้าที่ผลิตได้ในปีนี้ แต่ถ้าตัวเลขเป็นลบ แสดงว่า สินค้าที่ขายได้ในปีนี้มี มูลค่ามากกว่าสินค้าที่ผลิตได้ในปี เดียวกัน 3) รายจ่ายของรัฐบาล หมายถึง รายจ่ายทั้งหมดของรัฐบาลในการซื้อสินค้าและบริการขั้นสุดท้าย จากภาคเอกชน ในปีหนึ่ง ๆ ได้แก่ ก. รายจ่ายในการซื้อสินค้าและบริการจากองค์กรการผลิตต่าง ๆ ข. รายจ่ายประเภทเงินเดือน ค่าจ้าง ค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าล่วงเวลา ค่าเครื่องใช้ของข้าราชการ เป็นต้น ค. รายจ่ายทางด้านการทหารและการป้องกันประเทศ แต่ทั้งนี้ไม่รวมรายจ่ายในรูปเงินโอนต่าง ๆ เช่น รายจ่ายเพื่อสวัสดิการสังคม เงินบำนาญ เงินสงเคราะห์ ทหารผ่าน ศึก เงินช่วยเหลือผู้สูงอายุ เป็นต้น และรายจ่ายเพื่อชำระเงินต้น และบริษัทเงินกู้ของรัฐบาล 4) การส่งออกสุทธิ หมายถึง ผลต่างระหว่างมูลค่าสินค้าที่ส่งไปขายยังต่างประเทศ (Export: X) กับมูลค่าสินค้าที่ นำเข้ามาจากต่างประเทศ (Import: I) ดังนั้น การคำนวณรายได้จึงต้องใช้มูลค่า การส่งออกสุทธิ นั่นคือ Net Exports = Exports - Imports = X - M

201 มูลค่าส่งออกสุทธินี้อาจมีค่าเป็นบวกหรือลบก็ได้ ขึ้นอยู่กับมูลค่าการส่งออกมากหรือน้อยกว่า การนำเข้า ถ้ามูลค่า สินค้าส่งออกมากกว่ามูลค่าสินค้านำเข้า จะได้ยอดสุทธิเป็นบวก มูลค่ารายได้ประชาชาติ จะเพิ่มขึ้น แต่ถ้ามูลค่าสินค้านำเข้า มากกว่ามูลค่าสินค้าส่งออก จะได้ยอดสุทธิเป็นลบ มูลค่ารายได้ ประชาชาติก็จะลดลง GDP = C + I + G + (X - M) เมื่อ C = รายจ่ายเพื่อการบริโภคของภาคเอกชน I = รายจ่ายเพื่อการลงทุนของภาคเอกชนและรัฐบาล G = รายจ่ายของรัฐบาล (X-M) = การส่งออกสุทธิ การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายจ่ายของประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการ เศรษฐกิจและ สังคมแห่งชาติ ได้จำแนกรายจ่ายด้านต่าง ๆ ของภาคเอกชนและรัฐบาลไว้ในตารางต่อไปนี้ หน่วย : ล้านบาท ตาราง แสดงรายได้ประชาชาติโดยคิดจากมูลค่าด้านรายจ่ายของประเทศ พ.ศ. 2558 - 2562

202 หมายเหตุ : r คือ การปรับปรุงค่า p คือ ที่มีค่ารายปีเป็นค่าตัวรวมเบื้องต้น p1 คือ ยังไม่มีค่ารายปี ที่มา : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี 5. ครูใช้สื่อ PowerPoint ประกอบเทคนิคการบรรยาย ความสัมพันธ์ระหว่างกันของรายได้ประชาชาติ โดยทั่วไปคำว่า “รายได้ประชาชาติ” มักใช้เป็นคำกลางๆ สำหรับเรียกรายได้หรือผลิตผลรวมของชาติ แท้จริง แล้วรายได้ประชาชาติมีอยู่7 ประเภท ดังนี้ 1. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติในประเทศเบื้องต้น (Gross Domestic Product: GDP) 2. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้น (Gross National Product: GNP) 3. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติสุทธิ (Net National Product: NNP) 4. รายได้ประชาชาติ (National Income: NI) 5. รายได้ส่วนบุคคล (Personal Income: PI) 6. รายได้ที่สามารถใช้จ่ายได้จริง (Disposable Income: DI) 7. รายได้เฉลี่ยต่อบุคคล (Per Capita Income) รายได้ประชาชาติแต่ละชนิดมีความหมายและความสัมพันธ์กันดังต่อไปนี้ 5.1 ผลิตภัณฑ์ประชาชาติในประเทศเบื้องต้น (Gross Domestic Product: GDP) หมายถึง มูลค่ารวม ของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายที่ผลิตขึ้นได้ภายในประเทศในระยะเวลา 1 ปี กล่าวคือ สินค้า และบริการใดก็ตามที่ผลิตขึ้น ภายในประเทศใดถือเป็นผลผลิตภายในประเทศนั้น โดยไม่คำนึงว่าทรัพยากร ที่นำมาผลิตสินค้านั้นเป็นของชนชาติใด เช่น ชาวเยอรมันมาตั้งโรงงานผลิตรถยนต์ในประเทศไทย ผลผลิตที่ได้จะรวมอยู่ใน GDP ของไทย ในทางตรงข้าม คนไทยที่ไปเปิด ร้านขายอาหารในประเทศเยอรมนี ผลผลิตที่ได้ก็จะรวมอยู่ใน GDP ของประเทศเยอรมนี มูลค่า GDP ที่คำนวณได้นี้จะแสดง ถึงความสามารถ ในการผลิตของประเทศนั้น ๆ GDP = GNP – F F = รายได้สุทธิจากต่างประเทศ (Net Income From Abroad) คือ ส่วนต่างระหว่างรายได้ที่เกิด จาก ปัจจัยการผลิตที่ประชาชนของประเทศนั้นได้ก่อให้เกิดขึ้นในต่างประเทศกับรายได้ที่ประชาชนของ ประเทศอื่นได้ก่อให้เกิด ขึ้นในประเทศนั้น GDP จะคิดจากรายได้ของประชาชนทุกคนที่ทำรายได้ในประเทศ และรวมถึงรายได้ของชาวต่างชาติ ที่ทำรายได้ในประเทศนั้นด้วย (โดยปกติใช้ระยะเวลา 1 ปี ) ทรัพยากรที่ ใช้ในการผลิตจะไม่คำนึงถึงสัญชาติของผู้ผลิต คือ จะเป็นของพลเมืองในประเทศนั้นหรือจะเป็นของชาวต่างประเทศก็ได้ ตัวอย่างเช่น ตัวเลข ผลิตภัณฑ์ในประเทศเบื้องต้น

203 (GDP) ของประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. 2556 มีจำนวน 12,910,038 ล้านบาท หมายความว่า สินค้าและบริการที่คนไทยและคน ต่างชาติที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทยช่วยกันผลิตได้12,910,038 ล้านบาท เป็นต้น 5.2 ผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้น (Gross National Product: GNP) หมายถึง มูลค่ารวม ของสินค้า และบริการขั้นสุดท้ายทั้งหมดที่ประชาชนของประเทศหนึ่ง ๆ สามารถผลิตได้ในระยะเวลา 1 ปี ซึ่งผลิตขึ้นโดยพลเมืองและ ทรัพยากรของประเทศนั้น ๆ ทั้งที่ผลิตขึ้นภายในประเทศและต่างประเทศ กล่าวคือ ในระบบเศรษฐกิจแบบเปิด (Open Economy) จะมีการนำเอาทรัพยากรภายในประเทศ ออกไปผลิตในประเทศอื่น และประเทศอื่นนำทรัพยากรเข้ามาผลิต ภายในประเทศ ด้วยเหตุนี้ รายได้ประชาชาติของระบบเศรษฐกิจแบบเปิด ส่วนหนึ่งจะเป็นสินค้าและบริการที่ผลิต ภายในประเทศ แต่อีกส่วนหนึ่งจะเป็นสินค้าและบริการที่ผลิตในประเทศอื่น สำหรับประเทศที่มีระบบเศรษฐกิจแบ บปิด (Closed Economy) จะมีเฉพาะสินค้าและบริการที่ผลิตภายในประเทศเพียงอย่างเดียว ดังนั้น GNP จะเท่ากับ GDP ก็ต่อเมื่อไม่มีการเคลื่อนย้ายทรัพยากรระหว่างประเทศ แต่ถ้ามี การเคลื่อนย้าย ทรัพยากรระหว่างประเทศ ส่วนต่างระหว่าง GNP กับ GDP จะเท่ากับรายได้สุทธิจาก ต่างประเทศ (net income from abroad: F) เขียนเป็นสมการได้ดังนี้ GNP = GDP + F ประโยชน์ของ GDP และ GNP มีดังนี้ 1. GDP เหมาะที่จะนำไปใช้วัดกิจกรรมทางเศรษฐกิจภายในประเทศ ซึ่งกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ได้แก่ การผลิต การบริโภค และการแลกเปลี่ยนสินค้าหรือบริการ หากต้องการดูว่าประเทศนั้น ๆ มีภาวะเศรษฐกิจ เป็นอย่างไร อาจทำได้โดยการหามูลค่าของสินค้าและบริการที่ทุกคนในประเทศช่วยกันผลิตออกมาเป็นตัวเงิน มูลค่าที่คำนวณออกมาได้ เรียกว่า รายได้ประชาชาติ ปีใดรายได้ประชาชาติสูงขึ้น แสดงว่าปีนั้นประชากร จะมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น 2. GNP เหมาะที่จะนำไปใช้วัดความอยู่ดีกินดีในทางเศรษฐกิจของคนในประเทศและใช้วัด สวัสดิการ ทางเศรษฐกิจของคนในชาต 5.3 ผลิตภัณฑ์ประชาชาติสุทธิ (Net National Product: NNP) หมายถึง มูลค่าของสินค้า และบริการ ขั้นสุดท้ายทั้งหมด โดยหักด้วยค่าใช้จ่ายในการบริโภคทุน รายจ่ายเพื่อการลงทุนในส่วนหนึ่งนั้น จะถูกนำไปชดเชยค่าเสื่อม ราคาของสินค้าประเภททุนที่หายไป และอีกส่วนหนึ่งจะนำไปลงทุนในระบบเศรษฐกิจ เขียนในรูปของสมการได้ดังนี้ NNP = GNP – ค่าใช้จ่ายในการบริโภคทุน ค่าใช้จ่ายในการบริโภคทุน (Capital Consumption Allowances) ประกอบด้วย 1. ค่าเสื่อมราคา (Depreciation) 2. ค่าเครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิตที่ชำรุดสึกหรอหรือล้าสมัย 3. ค่าทรัพย์สินสูญหาย เช่น ถูกไฟไหม้ น้ำท่วม ถูกโจรกรรม ระเบิด วาตภัย เป็นต้น

204 มูลค่า NNP ที่คำนวณได้นี้จะแสดงถึงความสามารถในการผลิตระยะยาวของประเทศ เนื่องจาก NNP จะ รวมเฉพาะค่าใช้จ่ายในการลงทุนสุทธิ ซึ่งเป็นการเพิ่มกำลังการผลิตให้แก่ประเทศในอนาคตเท่านั้น ฃอย่างไรก็ตาม การหามูลค่า NNP ให้ถูกต้องและตรงกับความเป็นจริงนั้นทำได้ยาก เพราะ แต่ละหน่วย ธุรกิจมีการคิดค่าเสื่อมราคาแตกต่างกัน ด้วยเหตุนี้นักเศรษฐศาสตร์จึงนิยมใช้ตัวเลข GNP มากกว่าจะใช้NNP เพราะถือว่าใน แง่สถิติGNP มีความถูกต้องมากกว่า 5.4 รายได้ประชาชาติ (National Income: NI) หมายถึง ผลตอบแทนที่แท้จริงของปัจจัยการผลิต โดยคำนวณ ได้จากผลิตภัณฑ์ประชาชาติสุทธิ (NNP) หักด้วยภาษีทางอ้อมธุรกิจ (Indirect Dusiness Tax) เหตุผลที่ต้องนำภาษีทางอ้อม ธุรกิจมาหักออก เนื่องจากผู้ผลิตสินค้าจะต้องเสียภาษีทางอ้อมให้กับรัฐบาล เช่น ภาษีการค้า ภาษีสรรพสามิต ภาษีศุลกากร เป็นต้น เมื่อรัฐบาลเก็บภาษีเหล่านี้แล้ว ผู้ผลิตสามารถ ผลักภาระภาษีไปยังผู้บริโภคได้ โดยการเพิ่มเข้าไปในราคาสินค้าที่ขาย เมื่อเป็นเช่นนี้ มูลค่า NNP ซึ่งรวมเอาภาษี ทางอ้อมธุรกิจเข้าไว้ ทำให้มูลค่าของสินค้าที่ปรากฏในรายได้ประชาชาติสูงกว่า ความเป็นจริงเท่ากับ จำนวนภาษีทางอ้อมธุรกิจเหล่านั้น ฉะนั้นเพื่อให้ได้รายได้ประชาชาติที่แท้จริง จึงจำเป็นต้องหักภาษี ทางอ้อมธุรกิจออกไป เขียนเป็นสมการได้ดังนี้ NI = NNP – ภาษีทางอ้อมธุรกิจ – เงินโอนของธุรกิจ – เงินอุดหนุนของรัฐบาล มูลค่า NI ที่คำนวณได้นี้จะแสดงถึงความสามารถในการวัดรายได้ที่เกิดจากการผลิตโดยตรง 5.5 รายได้ส่วนบุคคล (Personal Income: PI) หมายถึง รายได้ที่บุคคลได้รับทั้งหมดโดยรวมทั้ง รายได้ที่เป็น ผลตอบแทนจากการขายหรือให้บริการปัจจัยการผลิต และรายได้ที่มิใช่ผลตอบแทนจาก การขายหรือให้บริการปัจจัยการ ผลิต ทั้งนี้ต้องหักภาษีรายได้จากทุกภาคธุรกิจ และเงินปันผลที่ยังไม่ได้ มีการจัดสรร และรวมเงินโอนจากภาครัฐบาลรวมไว้ ด้วย ซึ่งเป็นรายได้ที่จะตกมาถึงมือบุคคลจริง ๆ ใน ระยะเวลา 1 ปี การคำนวณหารายได้ส่วนบุคคลนี้ จะคำนวณจากรายได้ประชาชาติ (NI) ซึ่งเป็นรายได้ทั้งหมด ที่เกิดจากการผลิต ของประเทศ แต่รายได้ส่วนบุคคลที่ได้รับจากการผลิตนั้นบางส่วนจะไม่ตกมา ถึงมือของบุคคล ได้แก่ ภาษีเงินได้นิติบุคคล เงินประกันสังคม และเงินปันผลที่ยังไม่ได้นำมาจัดสรร นอกจากนี้ รายได้บางส่วนที่ได้รับมาก็ไม่ได้เกิดจากการผลิต ได้แก่ เงินโอนหรือเงินบริจาค และรายได้ ค่าดอกเบี้ยที่เอกชนได้รับจากรัฐบาลและที่ผู้บริโภคจ่ายให้ ดังนั้น การคำนวณรายได้ส่วน บุคคลจากรายได้ ประชาชาติ จึงเขียนเป็นสมการได้ดังนี้ PI = NI – (ภาษีเงินได้นิติบุคคล + เงินปันผลที่ยังไม่ได้จัดสรร) + เงินโอน + รายได้ค่าดอกเบี้ยที่เอกชนได้รับจากรัฐบาลและที่ผู้บริโภคจ่ายให้

205 ภาษีเงินได้นิติบุคคล ปกติบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเมื่อดำเนินกิจการมีกำไร จะต้องนำกำไรนี้ ไปเสียภาษี เงินได้นิติบุคคลให้รัฐบาล เช่น สมมติว่า รัฐบาลไทยเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลจากบริษัททั่วไป ในอัตราร้อยละ 40 ของกำไร สมมติว่า บริษัท ก. มีกำไร 1 ล้านบาท บริษัท ก. จะต้องเสียภาษีให้รัฐบาล 400,000 บาท ภาษีเงินได้นิติบุคคลนี้มิได้ตกไป ถึงมือของบุคคล ผู้ถือหุ้นจึงต้องนำมาหักออกจากรายได้ ประชาชาติ เงินปันผลที่ยังไม่ได้จัดสรรของบริษัท เมื่อบริษัทดำเนินกิจการมีกำไร ถ้าจ่ายเป็นเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้น เงินปันผล นั้นจะเป็นรายได้ส่วนบุคคล หากบริษัทกันเงินกำไรไว้ขยายกิจการ ผู้ถือหุ้นก็จะไม่ได้รับเงินปันผล ดังนั้นจึงต้องนำเอากำไรที่ ยังไม่ได้จัดสรรของบริษัทไปหักออกจากรายได้ประชาชาติ เพราะกำไรส่วนนี้มิได้ ตกไปถึงมือของบุคคล เงินโอน เงินโอนอาจเป็นเงินหรือสิ่งของก็ได้ คือ เป็นการให้เปล่าโดยไม่มีสินค้าหรือบริการตอบแทน เป็นการโอน อำนาจซื้อจากบุคคลหนึ่งไปยังบุคคลหนึ่งโดยมิได้ก่อให้เกิดผลผลิตเพิ่มขึ้นแต่อย่างใด แต่เงินโอน ในกรณีนี้ เมื่อบุคคลได้รับ เข้ามาก็ถือได้ว่าเป็นรายได้ที่ช่วยให้มีอำนาจซื้อสูงขึ้น จึงต้องนำเอาเงินโอน มารวมเป็นรายได้ส่วนบุคคล (PI) รายได้ค่าดอกเบี้ยที่รัฐบาลและที่ผู้บริโภคจ่ายให้ เป็นดอกเบี้ยที่เอกชนได้รับจากองค์กรการผลิต ต่าง ๆ แม้จะ เป็นรายได้ที่ไม่ได้เป็นผลตอบแทนของปัจจัยการผลิตก็ตาม แต่ตกทอดถึงมือของบุคคลจริง ๆ จึงต้องนำมารวมเป็นรายได้ ส่วนบุคคล (PI) 5.6 รายได้ที่สามารถใช้จ่ายได้จริง (Disposable Income: DI) หมายถึง รายได้ที่ครัวเรือน ทั้งหมดในระบบ เศรษฐกิจสามารถนำไปใช้จ่ายซื้อสินค้าและบริการได้จริง หลังจากหักภาษีเงินได้ บุคคลธรรมดาออกแล้ว เขียนเป็นสมการได้ ดังนี้ DI = PI – ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา มูลค่า DI ที่คำนวณได้นี้จะแสดงถึงอำนาจซื้อที่แท้จริงของประชาชนว่ามีอยู่มากน้อยเพียงใด และแสดงให้ เห็นถึงความสามารถในการออมของประชาชนด้วย เนื่องจากประชาชนจะนำไปใช้จ่าย เพื่อการบริโภค และเก็บออม 5.7 รายได้เฉลี่ยต่อบุคคล (Per Capita Income) หมายถึง รายได้ที่เกิดจากมูลค่าของสินค้า และบริการใน ราคาตลาดหารด้วยจำนวนประชากรของประเทศทั้งหมด รายได้ต่อบุคคล = รายได้ประชาชาติ จำนวนประชากร จากความสัมพันธ์ของรายได้ประชาชาติทั้ง 7 ประเภทดังกล่าวแล้ว อาจสรุปความสัมพันธ์ได้ดังนี้ 1. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติในประเทศเบื้องต้น (GDP) = มูลค่ารวมของสินค้าและบริการขั้นสุดท้าย ที่ผลิต ขึ้นได้ภายในประเทศ ในระยะเวลา 1 ปี 2. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้น (GNP) = GDP + รายได้สุทธิจากต่างประเทศ (F)

206 3. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติสุทธิ (NNP) = GNP - ค่าใช้จ่ายในการบริโภคทุน 4. รายได้ประชาชาติ (NI) = NNP - ภาษีทางอ้อมธุรกิจ 5. รายได้ส่วนบุคคล (PI) = NI – (ภาษีเงินได้นิติบุคคล +เงินปันผลที่ยังไม่ได้จัดสรร) + เงินโอน + รายได้ ค่าดอกเบี้ยที่เอกชนได้รับจากรัฐบาลและที่ผู้บริโภคจ่ายให้ 6. รายได้ที่สามารถใช้จ่ายได้จริง (DI) = PI – ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 7. รายได้เฉลี่ยต่อบุคคล (Per Capita Income) = รายได้ประชาชาติ จำนวนประชากร 6. ครูใช้สื่อ PowerPoint ประกอบเทคนิคการบรรยาย รายได้ประชาชาติที่แท้จริงและรายได้เฉลี่ยต่อบุคคล รายได้ประชาชาติที่แท้จริง (Real GNP) ในการคำนวณรายได้ประชาชาติตามวิธีต่าง ๆ ที่กล่าวมาแล้วข้างต้น เป็นรายได้ในรูปตัวเงิน (Money GNP) หรือผลิตภัณฑ์ประชาชาติตามราคาปัจจุบันหรือราคาตลาด ซึ่งราคามักจะมีการเปลี่ยนแปลง อยู่ตลอดเวลา ฉะนั้น การ นำเอามูลค่าของรายได้ประชาชาติต่างปีมาเปรียบเทียบกัน จึงไม่สามารถบอกได้ว่า ผลิตภัณฑ์ที่แท้จริงเพิ่มขึ้นหรือลดลง เพียงใด ทั้งนี้เพราะการคำนวณจากราคาปัจจุบัน นั่นคือ รายได้ของ ปีใดก็คำนวณจากราคาในปีนั้น ซึ่งราคาสินค้าแต่ละปีไม่ เท่ากัน บางปีสูงบางปีต่ำ ดังนั้น การเปลี่ยนแปลง ในมูลค่า GNP ที่คิดจากราคาปัจจุบันจึงไม่สามารถบอกให้ทราบได้ว่า ใน แต่ละปีผลิตภัณฑ์ที่แท้จริงของ ประเทศเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรและเท่าไร การแก้ไขปัญหานี้ก็คือ ปรับเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ประชาชาติตามราคาปัจจุบันให้เป็นผลิตภัณฑ์ ประชาชาติที่แท้จริง (Real GNP) โดยใช้ดัชนีราคาของปีฐาน (Price Index) ซึ่งเป็นปีที่มีราคาคงที่มาก ที่สุด ซึ่งหาได้โดยใช้สูตรดังนี้ Real GNP = ผลิตภัณฑ์ประชาชาติที่เป็นตัวเงิน x 100 ดัชนีราคาของปีเดียวกัน หรือ Real GNP = Money GNP ปีที่ n x 100 ดัชนีราคาของปีn

207 ตัวอย่าง กำหนดให้Money GNP ในปี2557 มีมูลค่า 3,000 ล้านบาท ดัชนีราคาของปี2557 เท่ากับ 150 จงหาReal GNP Real GNP (2557) = Money GNP (2557) x 100 ดัชนีราคาของปี2557 = 3,000 x 100 150 = 2,000 ล้านบาท รายได้ประชาชาติเฉลี่ยต่อบุคคล (Per Capital Income) รายได้ประชาชาติเฉลี่ยต่อบุคคล หมายถึง รายได้เฉลี่ยต่อบุคคลต่อปีในประเทศหนึ่ง ๆ คำนวณ ได้จากมูลค่าของรายได้ประชาชาติหารด้วยจำนวนประชากรของ ประเทศนั้น ๆ ตัวเลขที่ได้จะแสดงถึง ประสิทธิภาพในการผลิตของระบบเศรษฐกิจ และบ่งบอกถึงความกินดีอยู่ดีของ ประชาชนของประเทศนั้น สามารถคำนวณหารายได้เฉลี่ยต่อบุคคลโดยใช้สูตรดังนี้ รายได้ประชาชาติเฉลี่ยต่อบุคคล = รายได้ประชาชาติในปีที่พิจารณา จำนวนประชากรของประเทศในปีที่พิจารณา ประเภท จำนวนประชากร (ล้านคน) รายได้ประชาขาติ (ล้านบาท) รายได้ประชาชาติเฉลี่ยต่อบุคคล (บาท) A 250 780,000 3,120 B 170 600,000 3,235.29 C 20 75,000 3,750 จากตาราง สมมติให้เห็นว่า ถึงแม้ว่ารายได้ประชาชาติของประเทศ A จะมีมากที่สุด แต่เมื่อหารด้วย จำนวน ประชากรที่มีอยู่ในประเทศ กลับมีรายได้เฉลี่ยต่อบุคคลน้อยที่สุด เนื่องจากประเทศ A มีจำนวน ประชากรมากกว่าประเทศ B และประเทศ C ในทางตรงข้าม ประเทศ C แม้จะมีรายได้ประชาชาติน้อยกว่า ประเทศ A และประเทศ B แต่รายได้ ประชาชาติเฉลี่ยต่อบุคคลของประชากรมีมากที่สุด เนื่องจากจำนวน ประชากรที่น้อยกว่า ซึ่งแสดงว่าสัดส่วนโดยเฉลี่ยของ ประชากรในประเทศ C จะมีโอกาสที่จะได้รับสินค้า และบริการมากกว่าประเทศ B และประเทศ A ตามลำดับ ตาราง แสดงรายได้ประชาชาติเฉลี่ยต่อบุคคล

208 7. ครูใช้เทคนิคการบรรยาย ประโยชน์และข้อควรระวังในการใช้บัญชีรายได้ประชาชาติ ประโยชน์จากบัญชีรายได้ประชาชาติ บัญชีรายได้ประชาชาติมีประโยชน์แก่ผู้นำประเทศ นักวิเคราะห์เศรษฐกิจ นักวิชาการ นักธุรกิจ ซึ่งสรุประโยชน์ ของบัญชีรายได้ประชาชาติไว้ดังนี้ 1. ประโยชน์ในด้านการวิเคราะห์ภาวะเศรษฐกิจของประเทศ เป็นการแสดงให้ทราบถึงการพัฒนา ประเทศ ในปีที่ผ่านมาหรือปีก่อนหน้านี้ว่ามีสถานการณ์เป็นอย่างไร ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการบริโภคของ ประชาชน การลงทุนที่ เพิ่มขึ้นหรือลดลง ซึ่งสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ล้วนแต่เกี่ยวกับความเป็นอยู่ของประชาชน ในประเทศ 2. ประโยชน์ด้านการกำหนดนโยบายทางเศรษฐกิจของประเทศ เป็นผลพวงที่เกิดจากการวิเคราะห์ ภาวะ เศรษฐกิจของประเทศ โดยการกำหนดเป็นนโยบายหรือมาตรการต่าง ๆ เพื่อให้สอดคล้องกับ สถานการณ์ในเรื่องของความ แตกต่างในด้านการผลิตของแต่ละสาขา และเพื่อลดช่องว่างระหว่างคนรวย กับคนจนที่อยู่ในประเทศในภาคต่างๆ 3. ประโยชน์ในการใช้เป็นเครื่องมือวางนโยบายในการเก็บภาษีอากร ในการวางแผนเก็บภาษี จะมีผลต่อ ราคาสินค้าภายในประเทศ เช่น การเก็บภาษีนำเข้าจากสินค้าประเภทพลังงาน จะส่งผลทำให้ ราคาสินค้าในประเทศนั้นมี ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น หากประชาชนในประเทศมีรายได้เฉลี่ยต่อหัวต่ำ ย่อม ไม่เป็นผลดีต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศนั้น ดังนั้น การวางนโยบายในการเก็บภาษีอากรจำเป็นต้องให้ สอดคล้องกับสถานการณ์ทางด้านเศรษฐกิจของประเทศด้วย 4. ประโยชน์ในการใช้เป็นเครื่องมือเทียบเคียงฐานะทางเศรษฐกิจ เป็นการเปรียบเทียบรายได้ ต่อบุคคลใน แต่ละประเทศ เพื่อให้ทราบถึงฐานะความเป็นอยู่ของประชาชนในประเทศ และคุณภาพชีวิต ของประชาชนที่เป็นอยู่ เพื่อ กำหนดแนวทางในการส่งเสริมหรือแก้ไขต่อไป ข้อควรระวังของบัญชีรายได้ประชาชาติ 1. การนับซ้ำ การนำมูลค่าของสินค้าและบริการมาคำนวณจะต้องเป็นสินค้าและบริการที่อยู่ใน ขั้นสุดท้าย เท่านั้น ไม่เช่นนั้นอาจจะส่งผลทำให้มูลค่าของรายได้ประชาชาติมีมูลค่าที่สูงเกินความเป็นจริง 2. รายได้ประชาชาติไม่ได้รวมสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายที่ผลิตได้ทั้งหมดอย่างแท้จริง กล่าวคือ รายได้ ประชาชาติจะรวมเฉพาะสินค้าและบริการที่ผ่านตลาดเท่านั้น แต่สินค้าและบริการที่ไม่ได้ผ่านตลาด จะไม่ปรากฏในรายได้ ประชาชาติ เช่น การทำงานบ้านของแม่บ้าน การปลูกสร้างที่พักอาศัยอยู่เอง การเพาะปลูกเพื่อบริโภคเอง เป็นต้น ในกรณี เช่นนี้หากสินค้าและบริการที่ไม่ผ่านตลาดมีมูลค่าเพียงเล็กน้อย รายได้ประชาชาติก็จะเป็นเครื่องชี้ให้เห็นสวัสดิการทาง เศรษฐกิจที่ใกล้เคียงกับความเป็นจริง แต่ถ้าหาก สินค้าและบริการที่ไม่ได้ผ่านตลาดมีมูลค่ามาก รายได้ประชาชาติก็จะเป็น เครื่องชี้ให้เห็นสวัสดิการทาง เศรษฐกิจที่ต่ำกว่าความเป็นจริง 3. บัญชีรายได้ประชาชาติไม่ได้แสดงวัตถุประสงค์หรือประเภทของสินค้าหรือบริการที่ผลิต เพิ่มขึ้น เนื่องจากรายได้ที่เพิ่มขึ้นอาจแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการผลิตที่เพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้บอกว่า เศรษฐกิจจะเติบโตไปทิศทาง ใด บางครั้งรายได้ประชาชาติอาจเพิ่มขึ้นจากกิจกรรมอื่น อาทิ การผลิต ยุทธปัจจัยทางสงครามเพิ่มขึ้น ซึ่งผลผลิตที่เพิ่มขึ้น

209 เหล่านี้ไม่ส่งผลให้ประชาชนมีมาตรฐานการครองชีพ ที่ดีขึ้น ซึ่งเป็นส่วนที่ก่อให้เกิดความสูญเสียและสิ้นเปลืองทรัพยากรของ ประเทศอีกประการหนึ่ง 4. บัญชีรายได้ประชาชาติเน้นเพียงทำให้รายได้เฉลี่ยต่อบุคคลเพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้คำนึงถึง ความเป็นธรรมใน การกระจายสินค้าและบริการไปยังบุคคลต่าง ๆ ในสังคม และยังไม่ได้แสดงถึงเรื่องของ สวัสดิการ หรือคุณภาพชีวิตของ ประชาชนที่ควรจะได้รับ เช่น การพักผ่อนหย่อนใจ ภัยธรรมชาติ เป็นต้น 5. บัญชีรายได้ประชาชาติแสดงแค่การเปลี่ยนแปลงในมูลค่าและปริมาณของสินค้าและบริการ ขั้นสุดท้าย ซึ่งไม่ได้แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงในการพัฒนาคุณภาพของสินค้าและบริการที่ผลิตขึ้น แม้จะ เพิ่มผลผลิตได้ แต่ไม่อาจกล่าว ได้ว่าคนในสังคมมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นได้ สรุป รายได้ประชาชาติ คือ รายได้ของประชาชนทั้งหมดในประเทศที่เกิดขึ้นในรอบ 1 ปี เช่น ค่าจ้าง ค่าเช่า ดอกเบี้ย และกำไร โดยรายได้ประชาชาติจำแนกออกเป็น 7 ชนิด ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ประชาชาติในประเทศเบื้องต้น (GDP) ผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้น (GNP) ผลิตภัณฑ์ ประชาชาติสุทธิ (NNP) รายได้ประชาชาติ (NI) รายได้ส่วนบุคคล (PI) รายได้ ที่สามารถใช้จ่ายได้ จริง (DI) และรายได้เฉลี่ยต่อบุคคล (Per Capita Income) โดยรายได้ดังกล่าวสามารถคำนวณ ได้3 ทาง คือ 1. การคำนวณหารายได้ประชาชาติทางด้านผลผลิต เช่น การคำนวณเฉพาะผลผลิต ที่เพิ่มขึ้นแต่ละขั้นตอน เท่านั้น เพราะการคิดเช่นนี้จะไม่ก่อให้เกิดการนับซ้ำอีกต่อไป 2. การคำนวณหารายได้ประชาชาติทางด้านรายได้ ได้แก่ รายรับที่ได้จากค่าจ้างแรงงาน ที่เป็นเงินเดือน ค่าเช่า ทรัพย์สินต่าง ๆ ค่าดอกเบี้ยจากเงินทุน และกำไรที่ได้จากการดำเนินธุรกิจ 3. การคำนวณหารายได้ประชาชาติทางด้านรายจ่าย เช่น รายจ่ายของรัฐบาล รายจ่าย เ พื่อการบริโภค รายจ่ายเพื่อการลงทุน และรายจ่ายในการซื้อสินค้าจากต่างประเทศ อย่างไรก็ตาม การคำนวณรายได้ประชาชาติทั้ง 3 วิธีดังกล่าว อาจมีทั้งข้อดีและ ข้อบกพร่องอยู่บ้าง เช่น ข้อดีของรายได้ประชาชาติ 1. สามารถนำมาวิเคราะห์ภาวะเศรษฐกิจของประเทศได้ 2. ใช้ในการเปรียบเทียบมาตรฐานการครองชีพของประชาชนว่าอยู่ในระดับใด 3. ใช้เป็นเครื่องมือกำหนดนโยบายทางเศรษฐกิจของประเทศได้เป็นอย่างดี 4. ทำให้ทราบว่า เศรษฐกิจของภาคเกษตรกรรม อุตสาหกรรม และบริการมีความ แตกต่างกันอย่างไร ข้อบกพร่องของรายได้ประชาชาติ 1. การคิดค่าเสื่อมราคา ในแต่ละหน่วยงานคิดค่าเสื่อมราคาแตกต่างกัน 2. ผลิตภัณฑ์บางชนิดไม่ผ่านตลาด เช่น งานของแม่บ้าน ทำอาหาร และการตัดเย็บ เสื้อผ้า เป็นต้น 3. การตีราคาสินค้าคงเหลือไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับเกณฑ์ของแต่ละหน่วยงาน 4. อาจเกิดการนับซ้ำ เช่น การ คำนวณจากรายได้และรายจ่าย

210 8. ครูสอนผู้เรียนเพิ่มเติมในเรื่องของการประหยัดอดออม รวมไปถึงการทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย เพื่อเป็นการจัดสรร การใช้จ่ายให้พอดี ขั้นสรุปและการประยุกต์ 9. ครูสรุปบทเรียน โดยใช้สื่อ PowerPoint และเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ซักถามข้อสงสัย 10. ผู้เรียนทำกิจกรรมใบงาน และแบบประเมินผลการเรียนรู้ สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนหลักเศรษฐศาสตร์ รหัสวิชา 30200-1001 2. สื่อ PowerPoint 3. แบบประเมินผลการเรียนรู้ 4. กิจกรรมการเรียนการสอน 5. แบบประเมินกิจกรรมใบงาน หลักฐาน 1. บันทึกการสอนของผู้สอน 2. ใบเช็ครายชื่อ 3. แผนจัดการเรียนรู้ 4. การตรวจประเมินผลงาน การวัดผลและการประเมินผล วิธีวัดผล 1. สังเกตพฤติกรรมรายบุคคล 2. ตรวจกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมนำความรู้ 3. ตรวจแบบประเมินผลการเรียนรู้ แบบฝึกปฏิบัติ 4. ตรวจใบงาน เครื่องมือวัดผล 1. แบบสังเกตพฤติกรรมรายบุคคล 2. แบบประเมินผลการเรียนรู้ และแบบฝึกปฏิบัติ 3. แบบประเมินกิจกรรมใบงาน

211 เกณฑ์การประเมินผล 1. เกณฑ์ผ่านการสังเกตพฤติกรรมรายบุคคล ต้องไม่มีช่องปรับปรุง 2. แบบประเมินผลการเรียนรู้มีเกณฑ์ผ่าน และแบบฝึกปฏิบัติ 50% 3. แบบประเมินกิจกรรมใบงานมีเกณฑ์ผ่าน 50% กิจกรรมเสนอแนะ 1. แนะนำให้ผู้เรียนอ่านทบทวนเนื้อหาเพิ่มเติม 2. ควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมจากสื่ออินเทอร์เน็ต

212 แบบประเมินผลการเรียนรู้หน่วยการเรียนรู้ที่ 8 ตอนที่ 1 จงตอบคำถามต่อไปนี้ 1. รายได้ประชาชาติคืออะไร การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายได้ ประกอบด้วยรายได้ประเภทใดบ้าง ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 2. ประโยชน์ของผลิตภัณฑ์ประชาชาติในประเทศเบื้องต้น (GDP) คืออะไร ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 3. มีรายได้ประเภทใดบ้างที่ไม่ได้นำมารวมเป็นรายได้ประชาชาติ เพราะเหตุใด ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 4. การคำนวณรายได้ประชาชาติทางด้านรายจ่าย ประกอบด้วยค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................................................

213 5. การคำนวณรายได้ประชาชาติมีกี่วิธี ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 6. จงอธิบายความหมายของคำต่อไปนี้ 1) ผลิตภัณฑ์ประชาชาติในประเทศเบื้องต้น (GDP) ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 2) ผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้น (GNP) ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 3) ผลิตภัณฑ์ประชาชาติสุทธิ (NNP) ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 4) รายได้ประชาชาติ (NI) ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................................................

214 7. ทำไมในการเปรียบเทียบรายได้ประชาชาติที่ต่างปีกันจึงต้องใช้รายได้ประชาชาติที่แท้จริง ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 8. รายได้เฉลี่ยต่อบุคคลคืออะไร และมีวิธีวัดอย่างไร ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 9. จงอธิบายถึงประโยชน์ของรายได้ประชาชาติ ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... 10. ทำไมรายได้ประชาชาติจึงมิใช่ดัชนีที่สมบูรณ์ในการวัดสวัสดิการของประชาชน ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................................................

215 ตอนที่2 จงเลือกข้อที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. รายได้ประชาชาติมีความหมายตรงกับข้อใด ก. ค่าจ้าง ค่าเช่า ดอกเบี้ย และกำไร ข. ค่าใช้จ่ายในการอุปโภคบริโภคของคนทั้งประเทศ ค. ค่าใช้จ่ายในการบริโภค ค่าใช้จ่ายในการลงทุน รายจ่ายของรัฐบาล และรายจ่ายจากต่างประเทศสุทธิ ง. มูลค่าที่เป็นตัวเงินของสินค้าและบริการทั้งหมดที่ผลิตขึ้นได้ในระบบเศรษฐกิจหนึ่งภายใน ระยะเวลาหนึ่งปี จ. ถูกทุกข้อ 2. การวัดรายได้ประชาชาติทำได้กี่วิธี อะไรบ้าง ก. วิธีเดียว คือ รายได้ส่วนบุคคล ข. วิธีเดียว คือ การวัดโดยใช้มูลค่าเพิ่ม ค. 2 วิธี คือ ผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้น และผลิตภัณฑ์ประชาชาติสุทธิ ง. 3 วิธี คือ ด้านรายได้ ด้านรายจ่าย และด้านผลผลิต จ. 4 วิธี คือ ด้านรายได้ ด้านรายจ่าย ด้านผลิตภัณฑ์ และด้านมูลค่าเพิ่ม 3. การวัดรายได้ประชาชาติด้านรายได้ ทำได้อย่างไร ก. C + I + G + (X – M) ข. มูลค่าเพิ่ม ค. ค่าจ้าง + ค่าเช่า + ดอกเบี้ย + กำไร ง. รายได้จากการส่งออกและนำเข้า จ. มูลค่าสุทธิจากการขายให้ต่างประเทศ 4. มูลค่าเพิ่มของแต่ละธุรกิจคืออะไร ก. มูลค่าผลิตภัณฑ์ของธุรกิจนั้น ข. มูลค่าสินค้าและบริการหน่วยสุดท้าย ค. มูลค่าผลิตภัณฑ์ธุรกิจนั้นหักด้วยกำไร ง. มูลค่าผลิตภัณฑ์ของธุรกิจนั้นหักด้วยมูลค่าของวัตถุดิบ จ. รายรับจากการขายทั้งหมดในราคาตลาด 5. การนับซ้ำในการคำนวณรายได้ประชาชาติหมายถึงข้อใด ก. รายได้ประชาชาติหลายปีติดต่อกัน ข. รายได้ประชาชาติตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป ค. การรวมผลิตภัณฑ์ขั้นกลางเข้าไปด้วย ง. การรวมรายได้จากการขายทั้งหมดในตลาด จ. การนับเฉพาะผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้าย

216 6. รายได้ที่ตกไม่ถึงมือผู้บริโภคคือข้อใด ก. ค่าจ้าง ข. ค่าเช่า ค. ดอกเบี้ย ง. เงินเดือน จ. กำไรที่ไม่ได้จัดสรร 7. ทำไมเงินโอนจึงไม่รวมอยู่ในรายได้ประชาชาติ ก. ไม่ได้ก่อให้เกิดผลผลิตเพิ่มขึ้น ข. ไม่ได้รวมผลผลิตที่เพิ่มขึ้น ค. เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาที่จะเกิดจากมูลค่าเพิ่ม ง. เงินโอนเป็นเงินที่จ่ายให้แก่นักธุรกิจต่างชาติ จ. เงินโอนเป็นเงินที่จ่ายให้แก่บุคคลซึ่งพำนักอยู่ต่างประเทศ 8. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้นไม่ได้รวมรายการใดบ้าง ก. สินค้าประเภทคงทนถาวร ข. ผลิตภัณฑ์ที่ส่งไปขายต่างประเทศ ค. ผลผลิตทางการเกษตร ง. รายรับจากต่างประเทศ จ. บริการของแม่บ้าน 9. สมมติว่านาย ก ซื้อข้าวเปลือกจากชาวนาไปสีเป็นข้าวสารแจกคนในชุมชนแออัด อยากทราบว่าข้าว ที่นาย ก นำไปแจก นั้นเป็นสินค้าในข้อใด ก. สินค้าขั้นสุดท้าย ข. สินค้าขั้นกลาง ค. สินค้าระหว่างการผลิต ง. สินค้าเสรี จ. สินค้าที่ไม่รวมในรายได้ประชาชาติ 10. ความแตกต่างระหว่าง GNP กับ GDP คืออะไร ก. ค่าเสื่อมราคา ข. ค่าใช้จ่ายกินทุน ค. รายได้จากการส่งออกและนำเข้า ง. รายได้สุทธิจากต่างประเทศ จ. ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

217 ตอนที่3 จงใส่เครื่องหมาย ✓ หรือ × หน้าข้อความที่เหมาะสม .............. 1. มูลค่าของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายที่ประเทศผลิตได้ใน 1 ปี คือ รายได้สุทธิจากต่างประเทศ .............. 2. การคำนวณรายได้ประชาชาติประเภทต่าง ๆ ค่าที่ได้จะไม่เท่ากัน .............. 3. ต้นทุนที่เป็นค่าจ้าง ค่าเช่า และดอกเบี้ย เป็นตัวที่เกิดจากการซื้อปัจจัยการผลิตของผู้ผลิต .............. 4. การคำนวณทางด้านผลผลิตเป็นการคำนวณรายได้ประชาชาติโดยการหาผลรวมของสินค้าและบริการขั้นสุดท้าย .............. 5. การคำนวณทางด้านผลผลิตก่อให้เกิดการกระจายรายได้ที่ไม่เป็นธรรม .............. 6. รายได้ประชาชาติใช้วัดระดับกิจกรรมและกำหนดนโยบายเศรษฐกิจของประเทศ .............. 7. รายได้ประชาชาติรวมสินค้าและบริการทุกชนิดที่ไม่ผ่านตลาด .............. 8. รายได้ประชาชาติคำนึงถึงการพักผ่อนหย่อนใจของบุคคล .............. 9. รายได้ประชาชาติแสดงให้เห็นถึงการกระจายรายได้ที่เป็นธรรม .............. 10. ผลิตภัณฑ์ประชาชาติสุทธิ (NNP) มีค่าเท่ากับผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้น (GNP) หักด้วย ค่าใช้จ่ายใน การบริโภคทุน

218 ใบงานที่ 1 สมมติว่าระบบเศรษฐกิจเกิดภาวะเงินเฟ้ออย่างรุนแรง จนทำให้ประชาชนจำนวนมากพึ่งพาตลาด ผลผลิต และตลาดปัจจัยการผลิตน้อยลง โดยหันมาผลิตสินค้าใช้เอง เหตุการณ์ดังกล่าวจะส่งผลต่อมูลค่า ผลิตภัณฑ์ ประชาชาติในประเทศเบื้องต้น (GDP) อย่างไร อธิบาย ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ใบงานที่ 2 วิเคราะห์ว่าเหตุการณ์ต่อไปนี้นับรวมอยู่ในการคำนวณ GDP หรือไม่ เพราะเหตุใด (ก) รัฐบาลมีรายได้จากการขายสลากกินแบ่งรัฐบาล ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... (ข) ค่าเสื่อมราคาของปัจจัยทุน ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... (ค) กำไรของธุรกิจที่จัดสรรเป็นเงินปันผล ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................

219 (ง) สินค้าที่ผลิตในระหว่างปี แต่ยังจำหน่ายไม่ได ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (จ) นางสาวเอ ตัดเย็บเสื้อผ้าใส่เอง ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (ฉ) นายสรรค์ เสียการพนันฟุตบอล ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (ช) การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................

220 ใบงานที่ 3 วิเคราะห์ผลกระทบของเหตุการณ์ต่อไปนี้ที่มีต่อมูลค่าผลิตภัณฑ์ประชาชาติเบื้องต้นของไทย (ก) เกิดอุทกภัยทางภาคใต้ ทำให้ผลผลิตปาล์มน้ำมันเสียหาย ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (ข) รัฐบาลแจกเงินหมู่บ้านละ 1 ล้านบาท ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (ค) ประชาชนจำนวนมากเสียการพนันฟุตบอลโลก ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (ง) การเพิ่มงบประมาณรายจ่ายด้านสาธารณสุข ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................

221 (จ) รัฐบาลขายพันธบัตรรัฐบาลจำนวน 5 แสนล้านบาท ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (ฉ) การส่งออกของไทยเพิ่มขึ้น ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... (ช) การนำเข้าเพิ่มขึ้น ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................................

222 บันทึกหลังการสอน ข้อสรุปหลังการสอน .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ปัญหาที่พบ .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. แนวทางแก้ปัญหา .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ..................................................................................................................................................

223 แผนการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการที่11 หน่วยที่9 รหัส 30200-1001 หลักเศรษฐศาสตร์ สอนครั้งที่ 11 ชื่อหน่วย การกำหนดรายได้ประชาชาติ จำนวน 3 ชั่วโมง สาระสำคัญ กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่มีส่วนสำคัญในการกำหนดรายได้ประชาชาติ ได้แก่ รายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออม รายจ่ายเพื่อการลงทุน การใช้จ่ายของภาครัฐบาล และการส่งออกสุทธิ กิจกรรมเหล่านี้จะมีมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับปัจจัย หลายประการ เช่น รายได้ อัตราดอกเบี้ย โดยการบริโภค การออม การลงทุน และการส่งออก-นำเข้า ที่มีความสัมพันธ์กัน และการบริโภค การออม และการลงทุน จะมีผลก่อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ต่อเนื่องต่อ ๆ กันไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายรายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออม ปัจจัยที่กำหนดการบริโภคและการออม ฟังก์ชันการบริโภค และ การออม เส้นการบริโภคและเส้นการออม และทราบถึงกฎว่าด้วยการบริโภคของเคนส์ 2. อธิบายเกี่ยวกับรายจ่ายเพื่อการลงทุน ปัจจัยที่กำหนดการลงทุน ฟังก์ชันการลงทุน การเปลี่ยนแปลงระดับ การลงทุนและการย้ายเส้นการลงทุน ความไม่มีเสถียรภาพของการลงทุนได้ 3. อธิบายการใช้จ่ายของภาครัฐบาล ปัจจัยที่กำหนดการใช้จ่ายของรัฐบาล เส้นรายจ่ายของรัฐบาลและ การย้าย ของเส้นรายจ่ายของรัฐบาลได้ 4. อธิบายการส่งออกและการนำเข้า ปัจจัยที่กำหนดความต้องการส่งออก เส้นความต้องการส่งออกและ การย้าย เส้นความต้องการส่งออก ปัจจัยที่กำหนดความต้องการนำเข้า และเส้นความต้องการนำเข้า และการย้ายเส้นความต้องการ นำเข้าได้ สมรรถนะประจำหน่วย อธิบายการกำหนดรายได้ประชาชาติจากปัจจัยที่กำหนด สาระการเรียนรู้ 1. รายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออม 2. รายจ่ายเพื่อการลงทุน 3. การใช้จ่ายของภาครัฐบาล 4. การส่งออกสุทธิ

224 กิจกรรมการเรียนการสอน ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน 1. ครูกล่าวว่า การกำหนดรายได้ประชาชาติ จะกล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างระดับรายได้ประชาชาติและ ความ ต้องการใช้จ่ายมวลรวม (Desired Aggregate Expenditure) ซึ่งประกอบด้วย รายจ่ายเพื่อการบริโภค รายจ่ายเพื่อการ ลงทุน การใช้จ่ายของรัฐบาล และการส่งออกสุทธิ โดยมุ่งศึกษาถึงปัจจัยต่าง ๆ ที่เป็น ตัวกำหนดหรือมีอิทธิพลต่อความ ต้องการใช้จ่ายมวลรวม เครื่องมือสำคัญที่ใช้ประกอบการศึกษา ได้แก่ ฟังก์ชัน สมการ และเส้นกราฟ 2. ครูกล่าวว่า ในหน่วยการเรียนรู้ที่ 9 นี้ ผู้เรียนจะได้เรียนรู้การกำหนดรายได้ประชาชาติ เพื่อนำความรู้ที่ได้ไป ประยุกต์ในการวิเคราะห์และคำนวณการกำหนดรายได้ประชาชาติ ขั้นสอน 3. ครูใช้สื่อ PowerPoint ประกอบกับเทคนิคการบรรยาย รายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออม รายได้ประชาชาติเป็นดัชนีตัวหนึ่งที่แสดงให้เห็นถึงการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ดังนั้น จึงจำเป็น ต้องศึกษา รายละเอียดของรายได้ประชาชาติโดยเฉพาะรายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออม ทั้งนี้ เมื่ อประชาชนมีการบริ โภคมากขึ้น จะทำให้ ความต้ องการในสิ นค้าและบริ การในตลาดสูงขึ้ นและการออม ก็จะส่งผลให้มีเงินทุนหมุนเวียนเพื่อการลงทุนมาก ขึ้น ซึ่งจูงใจให้ผู้ผลิตขยายการลงทุนมากขึ้น และเมื่อมี การลงทุนเพิ่มขึ้นก็จะมีการใช้ปัจจัยการผลิตต่าง ๆ เพิ่มมากขึ้น เจ้าของปัจจัยการผลิตจะมีรายได้เพิ่มขึ้น คนมีงานทำมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้ประเทศมีรายได้ประชาชาติสูงขึ้น 3.1 ปัจจัยที่กำหนดการบริโภคและการออม การที่ประชาชนจะสามารถมีรายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออมมากน้อยเพียงใดนั้น ขึ้นอยู่กับ ปัจจัยต่าง ๆ ที่ มีอิทธิพลต่อการบริโภคและการออมดังนี้ 1. รายได้สุทธิส่วนบุคคล เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อรายจ่ายในการบริโภคและการออมมากที่สุด กล่าวคือ รายได้สุทธิส่วนบุคคลเป็นรายได้ที่ภาคครัวเรือนได้รับหลังจากหักภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแล้ว จึงสามารถนำไปใช้จ่ายเพื่อ การบริโภคและการออมได้ ผู้ที่มีรายได้ส่วนนี้มากสามารถใช้จ่ายเพื่อการบริโภคและการออมได้มากกว่าผู้ที่มีรายได้สุทธิส่วน บุคคลน้อย 2. สภาพคล่องสินทรัพย์ที่บุคคลมีอยู่ เนื่องจากทรัพย์สินที่ครัวเรือนถือครองอยู่มีสภาพคล่องสูง หรือต่ำ ไม่เท่ากัน ซึ่งทรัพย์สินที่มี สภาพคล่อง ได้แก่ เงินสด เงินฝากกระแสรายวันเงินฝากประจำ พันธบัตร หุ้น ทองคำ และที่ดิน ในกรณีที่ประชาชนถือครองสินทรัพย์สภาพคล่องสูงไว้มากประชาชนจะรู้สึกว่าตน มีฐานะทางการเงินที่มั่นคง สามารถใช้จ่าย เพื่อการบริโภคและการออมได้มากกว่าประชาชนที่ถือสินทรัพย์ สภาพคล่องต่ำ เพราะไม่แน่ใจว่าจะสามารถเปลี่ยนสินทรัพย์ ให้เป็นเงินสดได้ตามเวลาที่ต้องการหรือไม่ และได้รับมูลค่าที่ตนพอใจมากน้อยเพียงใดหรือไม่ จึงต้องชะลอการบริโภคและ การออมบางส่วนไว้ก่อน

225 3. สินทรัพย์ถาวรที่บุคคลมีอยู่ ถ้าประชาชนมีสินทรัพย์ถาวร เช่น รถยนต์ โทรทัศน์ ตู้เย็น คอมพิวเตอร์ เครื่องเรือน อยู่แล้ว ความจำเป็นในการซื้อสินค้าเหล่านี้จะอยู่ในระดับต่ำ ทำให้ ลดการใช้จ่ายลงได้มาก เพราะสินค้าเหล่านี้มี ความคงทนถาวรและมีอายุการใช้งานนาน 4. รายได้ในอนาคต เกี่ยวกับรายได้ในอนาคตนี้ จะมีผลต่อการบริโภคและการออมในปัจจุบัน ซึ่งเป็น ปัจจัยที่เอื้อให้มีการออมเพิ่มมากขึ้น หากประชาชนคาดการณ์ว่าจะมีรายได้เพิ่มขึ้นในอนาคต เขาอาจจะ เพิ่มการบริโภคและ การออมในปัจจุบันให้มากขึ้น ในทางตรงข้าม เขาจะลดการบริโภคและการออมในปัจจุบันลง ถ้าเขาคาดว่ารายได้ในอนาคต จะลดน้อยลง 5. การคาดคะเนระดับราคาสินค้าถ้าหากประชาชนคาดว่าราคาสินค้าในอนาคตจะสูงขึ้น เขาจะรีบ ซื้อ สินค้ามากกว่าปกติเพื่อกักตุนไว้ ทั้งนี้เป็นพฤติกรรมของบุคคลโดยทั่วไปที่ไม่อยากซื้อของแพง โดยเฉพาะ สินค้าประเภท คงทนถาวร ทำให้รายจ่ายเพื่อการบริโภคขณะนั้นเพิ่มขึ้น การออมลดลง แต่ถ้าหากคาดว่า ราคาสินค้าในอนาคตจะลดลง เขา จะชะลอการซื้อสินค้าในปัจจุบันเพื่อรอซื้อสินค้าในอนาคตแทน จะทำให้ รายจ่ายเพื่อการบริโภคในระยะนั้นลดลง 6. สินเชื่อเพื่อการบริโภค ณ ระดับรายได้ที่ใช้จ่ายได้เท่ากัน ในกรณีที่สังคมนั้นมีระบบการให้ สินเชื่อ เพื่อการบริโภคในรูปของการจ่ายเงินดาวน์ต่ำและดอกเบี้ยต่ำ จะจูงใจให้ประชาชนมีการใช้จ่าย เพื่อการบริโภคสูงกว่าในกรณี ที่ไม่มีระบบการให้สินเชื่อในลักษณะดังกล่าว 7. อัตราดอกเบี้ย เมื่อประชาชนมีรายได้ ส่วนหนึ่งจะถูกใช้ไปในการบริโภค ส่วนที่เหลือก็จะเก็บ ออมไว้ และการที่ประชาชนจะมีการออมมากน้อยแค่ไหนขึ้นอยู่กับอัตราดอกเบี้ย ถ้าอัตราดอกเบี้ยเงินฝากสูง ก็จะจูงใจให้ประชาชน เก็บออมมากขึ้น และใช้จ่ายเพื่อการบริโภคลดลง แต่ถ้าอัตราดอกเบี้ยเงินฝากต่ำ บุคคลจะมีการออมลดลง และมีใช้จ่ายเพื่อ การบริโภคมากขึ้น 8. การเก็บภาษี มีผลโดยตรงต่อรายได้สุทธิส่วนบุคคล ถ้ารัฐบาลเก็บภาษีมาก รายได้สุทธิ ส่วนบุคคลที่ จะนำไปใช้จ่ายเพื่อการบริโภคจะเหลือน้อย การบริโภคและการออมของบุคคลจะลดลง ซึ่งการขึ้นภาษีนี้จะมีผลกระทบต่อ บุคคลที่มีรายได้ต่ำมากกว่าผู้ที่มีรายได้สูง เนื่องจากผู้ที่มีรายได้ต่ำจะใช้ รายได้ส่วนใหญ่เพื่อการบริโภคและเหลือก็เก็บออม 9. การกระจายรายได้ เนื่องจากผู้ที่มีรายได้ตํ่าจะใช้จ่ายในการบริโภคในสัดส่วนที่มากกว่าผู้ที่ มีรายได้สูง การกระจายรายได้ที่มีความยุติธรรมจะทำให้ค่าใช้จ่ายในการบริโภคของสังคมสูง แต่ถ้าหาก การกระจายรายได้มีความ เหลื่อมลํ้ากันมาก รายจ่ายเพื่อการบริโภค รวมไปถึงการออมของสังคมจะต่ำลง เพราะว่าผู้มีรายได้สูงจะมีเพียงกลุ่มน้อย เมื่อ มีรายได้สูงขึ้น รายจ่ายเพื่อการบริโภคจะเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย ดังนั้น ประเทศใดที่มีการกระจายรายได้เท่าเทียมกัน รายจ่าย เพื่อการบริโภคและการออมของประเทศนั้น จะสูงกว่าประเทศที่มีการกระจายรายได้ที่ไม่เท่าเทียมกัน 10. ค่านิยมทางสังคม เป็นคุณค่าที่สังคมได้กำหนดไว้ว่าเป็นสิ่งที่น่าประพฤติปฏิบัติ โดยไม่คำนึงถึง ความเหมาะสมและความสอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจและสังคม หากค่านิยมทางสังคมให้ความสำคัญกับวัตถุ จะทำให้บุคคล บางกลุ่มมีการใช้จ่ายในสินค้าและบริการที่ฟุ่มเฟือยและมีราคาสูง ทำให้สังคมนั้นมีการบริโภค อยู่ในระดับสูงและการออมอยู่ ในระดับต่ำ ส่วนสังคมที่ยึดค่านิยมการประหยัด สังคมนั้นก็จะมีการบริโภค และการออมอยู่ในระดับที่เหมาะสมและเป็นผลดี ต่อระบบเศรษฐกิจในระยะยาว

226 11. อัตราเพิ่มของประชากรและโครงสร้างอายุของประชากร ถ้าหากอัตราเพิ่มของประชากร อยู่ใน ระดับสูง รายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออมจะเพิ่มมากขึ้น แต่ถ้าอัตราเพิ่มของประชากรอยู่ในระดับต่ำรายจ่ายเพื่อการ บริโภคก็จะลดลง นอกจากนี้โครงสร้างอายุของประชากรก็มีอิทธิพลต่อรายจ่ายเพื่อการบริโภค โดยทั่วไปหากจำนวน ประชากรวัยทำงานมีสัดส่วนต่ำ การใช้จ่ายเพื่อการบริโภคจะมีมาก เพราะประชากร ที่ไม่อยู่ในวัยทำงานแม้จะไม่มีรายได้แต่ ก็ยังต้องบริโภค แต่ถ้าจำนวนประชากรวัยทำงานมีสัดส่วนมาก รายจ่ายเพื่อการบริโภคและการออมก็จะน้อย 3.2 ฟังก์ชันการบริโภคและการออม ฟังก์ชันการบริโภค จากปัจจัยต่าง ๆ ที่เป็นตัวกำหนดรายจ่ายเพื่อการบริโภค เราสามารถแสดง ความสัมพันธ์ระหว่างการบริโภคกับตัวกำหนดต่าง ๆ ด้วยสัญลักษณ์ทางพีชคณิตซึ่งเรียกว่า “ฟังก์ชันการบริโภค (Consumption Function)” C = f(Yd , A1, A2, A3, ...) เมื่อ C = รายจ่ายเพื่อการบริโภค Yd = รายได้สุทธิส่วนบุคคล A1 = สินทรัพย์ที่บุคคลมีอยู่ A2 = สินค้าถาวรที่บุคคลมีอยู่ A3 = รายได้ในอนาคต เป็นต้น จากฟังก์ชันการบริโภค จะเห็นได้ว่ารายจ่ายเพื่อการบริโภคขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ มากมาย แต่ในระยะ สั้นปัจจัยที่มีความสำคัญและมีอิทธิพลต่อการบริโภคมากที่สุด คือ รายได้สุทธิส่วนบุคคล ส่วนปัจจัยอื่น ๆ ค่อนข้างคงที่ไม่ เปลี่ยนแปลง จึงสรุปได้ว่า รายได้สุทธิส่วนบุคคลเป็นตัวกำหนดโดยตรง ของการบริโภค ส่วนปัจจัยอื่น ๆ ถือเป็นตัวกำหนด โดยอ้อมของการบริโภค ดังนั้น ถ้าสมมติให้ปัจจัยอื่น ๆ ที่เป็นตัวกำหนดโดยอ้อมอยู่คงที่ ฟังก์ชันการบริโภคจะเป็นตัวแสดง ให้ เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างรายได้สุทธิส่วนบุคคลกับรายจ่ายเพื่อการบริโภค ดังนี้ C = f(Yd ) โดยธรรมชาติของบุคคลต้องมีการบริโภคขั้นต่ำสุดระดับหนึ่ง ซึ่งเป็นการบริโภคเพื่อการยังชีพ ให้ชีวิตอยู่ รอด ถึงจะไม่มีรายได้เลยก็ตาม หรือเป็นการบริโภคโดยอัตโนมัติ เงินที่นำมาใช้จ่ายนี้อาจได้มาจาก การกู้ยืมหรือนำเงินออมที่ มีอยู่ออกมาใช้ หรือนำทรัพย์สินที่มีอยู่ออกขายเพื่อให้ได้เงินมาใช้จ่ายในการบริโภค และเมื่อรายได้สูงขึ้น การบริโภคก็จะ

227 สูงขึ้น เมื่อรายได้ลดลง การบริโภคก็จะลดลงเช่นกัน ดังนั้น อาจแสดง ความสัมพันธ์ระหว่างการบริโภคกับรายได้สุทธิส่วน บุคคลในรูปสมการเส้นตรง (Linear Equation) ดังนี้ C = Ca + bYd เมื่อ C = รายจ่ายเพื่อการบริโภค Yd = รายได้สุทธิส่วนบุคคล Ca = ระดับการบริโภคเมื่อรายได้เท่ากับศูนย์หรือระดับการบริโภคที่ไม่ขึ้นกับรายได้ b = สัดส่วนของรายจ่ายเพื่อการบริโภคที่เพิ่มขึ้น เมื่อรายได้เพิ่มขึ้น 1 หน่วย หรือ ค่าความชันของ เส้นการบริโภค ฟังก์ชันการออม เมื่อบุคคลมีรายได้เขาจะตัดสินใจว่า จะจัดสรรรายได้ของเขาอย่างไรระหว่าง การ บริโภคกับการออม กล่าวคือ ถ้าตัดสินใจที่จะบริโภคมากขึ้น ก็จะมีเงินออมน้อยลง แต่ถ้าตัดสินใจที่จะ ลดการบริโภคก็จะมี เงินออมมากขึ้น ฉะนั้น จึงกล่าวได้ว่า การออมเป็นรายได้สุทธิส่วนที่เหลือจากการบริโภค และจากที่กล่าวมาข้างต้นเราทราบ ว่าการบริโภคจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับรายได้สุทธิส่วนบุคคล เช่นเดียวกับ การออมที่ขึ้นอยู่กับรายได้สุทธิส่วนบุคคลด้วย ดังนั้น ฟังก์ชันการออมจึงเป็นการแสดงความสัมพันธ์ระหว่าง การออมกับรายได้สุทธิส่วนบุคคล นั่นคือ S = f(Yd ) เมื่อ S = การออม Yd = รายได้สุทธิส่วนบุคคล เนื่องจากรายได้สุทธิส่วนบุคคลจะถูกจัดสรรไประหว่างการบริโภคกับการออม ดังนั้น Yd = C + S หรือ S = Yd – C จากสมการการบริโภค C = Ca + bYd

228 แทนค่า C ในสมการ S จะได้สมการการออมดังนี้ S = -Ca + (1 - b)Yd จากสมการการออมที่ได้ เมื่อบุคคลไม่มีรายได้สุทธิส่วนบุคคลเลย เงินที่เก็บออมไว้จะถูก นำออกมาใช้จ่าย ทำให้ เงินออมลดลงเท่ากับ Ca (ค่าของ Ca มีค่าติดลบ) ซึ่งเป็นรายจ่ายเพื่อการบริโภคขั้นต่ำสุด ในการดำรงชีวิต และความสัมพันธ์ ระหว่างการออมกับรายได้สุทธิส่วนบุคคลจะมีทิศทางไปในทางเดียวกัน เช่นเดียวกับสมการการบริโภค กล่าวคือ ถ้ารายได้ สุทธิส่วนบุคคลสูงขึ้น การออมก็จะสูงขึ้นด้วย แต่ถ้า รายได้สุทธิส่วนบุคคลลดลง การออมก็จะลดลงด้วย 3.3 เส้นการบริโภคและเส้นการออม เส้นการบริโภค จากสมการเส้นตรงแสดงรายจ่ายเพื่อการบริโภค สามารถนำไปสร้างเส้น การบริโภคได้ ดังนี้ สมมติให้Ca = 40 และ b = 0.60 สามารถเขียนสมการการบริโภคได้ คือ C = 40 + 0.60Yd จากสมการการบริโภคข้างต้น สามารถแสดงเส้นการบริโภคได้โดยการกำหนดค่า Yd ณ ระดับต่าง ๆ ก็จะได้ค่า C มาชุดหนึ่ง ดังตารางต่อไปนี้ รายได้สุทธิ (Yd ) รายจ่ายเพื่อการบริโภค (C) 0 40 50 70 100 100 150 130 200 160 250 190 300 220 ตาราง แสดงรายจ่ายเพื่อการบริโภค ณ ระดับรายได้ต่าง ๆ

229 จากตาราง นำไปสร้างเส้นการบริโภค (Consumption Curve) จะมีลักษณะเป็นเส้นตรงทอด ขึ้น ซึ่งแสดงให้เห็น ถึงความสัมพันธ์ระหว่างรายได้กับการบริโภคที่มีทิศทางไปในทางเดียวกัน กล่าวคือ เมื่อรายได้เพิ่มขึ้น รายจ่ายเพื่อการ บริโภคก็จะสูงขึ้น ในทางตรงกันข้าม เมื่อรายได้ลดลง รายจ่ายเพื่อการบริโภค ก็จะลดต่ำลงเช่นกัน เส้นการบริโภคตาม ตัวอย่างนี้ เริ่มที่40 (Ca = 40) จะเห็นได้ว่าแม้ผู้บริโภคจะไม่มี รายได้เลย แต่ก็ยังต้องบริโภค ดังแสดงในรูป เส้นการออม จากสมการการออม สามารถนำไปสร้างเส้นการออมได้ดังนี้ จากสมการการบริโภค C = 40 + 0.60Yd และ Yd = C + S แทนค่า C ในสมการ Yd จะได้สมการการออม คือ S = -40 + 0.40Yd จากสมการการออมข้างต้น สามารถแสดงเส้นการออมได้โดยการกำหนดค่า Yd ณ ระดับต่าง ๆ ก็จะได้ค่า S มาชุด หนึ่ง ดังตารางต่อไปนี้ แสดงเส้นการบริโภค (consumption curve)

230 รายได้สุทธิ (Yd ) รายจ่ายเพื่อการออม (S) 0 -40 50 -20 100 0 150 20 200 40 250 60 300 80 จากตารางนำไปสร้างเส้นการออม (Saving Curve) จะมีลักษณะเป็นเส้นตรงทอดขึ้นเช่นเดียวกับ เส้นการ บริโภค แต่มีส่วนตัดแกนตั้งเป็นลบ เนื่องจากจะมีการบริโภคในขณะที่ไม่มีรายได้เลย เงินที่เก็บออมไว้ จะถูกนำออกมาใช้จ่าย ทำให้เงินออมลดลงเท่ากับ Ca (ค่าของ Ca มีค่าติดลบ) ดังรูป ตาราง แสดงการออม ณ ระดับรายได้ต่าง ๆ แสดงเส้นการออม (saving curve)

231 3.4 ความโน้มเอียงเฉลี่ยและความโน้มเอียงหน่วยเพิ่มในการบริโภคและการออม ความโน้มเอียงเฉลี่ยในการบริโภค (Average Propensity to Consume: APC) หมายถึง อัตราส่วน ระหว่างรายจ่ายเพื่อการบริโภคต่อรายได้สุทธิส่วนบุคคล ณ ระดับใดระดับหนึ่ง นั่นคือ APC = รายจ่ายเพื่อการบริโภค = C รายได้สุทธิส่วนบุคคล Yd จากค่า APC ข้างต้นทำให้ทราบว่า ถ้า C > Yd APC > 1 ถ้า C = Yd APC = 1 ถ้า C < Yd APC< 1 ค่าของ APC จะไม่เท่ากับศูนย์ เพราะถึงอย่างไรก็ตาม บุคคลก็ต้องมีรายจ่ายเพื่อการบริโภคจำนวนหนึ่ง แม้ว่า จะไม่มีรายได้เลยก็ตาม ดังนั้น ค่า C จึงไม่เท่ากับศูนย์ ทำให้ค่า APC ไม่เท่ากับศูนย์ด้วย ความโน้มเอียงเฉลี่ยในการออม (Average Propensity to Save: APS) หมายถึง อัตราส่วน ระหว่างการ ออมต่อรายได้สุทธิส่วนบุคคล ณ ระดับใดระดับหนึ่ง นั่นคือ APS = การออม = S รายได้สุทธิส่วนบุคคล Yd จากค่า APS ข้างต้นทำให้ทราบว่า ถ้า S > 0 APS > 0 ถ้า S = 0 APS = 0 ถ้า S < 0 APS < 0 ความโน้มเอียงหน่วยเพิ่มในการบริโภค (Marginal Propensity to Consume: MPC) หมายถึง อัตราการ เปลี่ยนแปลงของรายจ่ายเพื่อการบริโภคต่ออัตราการเปลี่ยนแปลงของรายได้สุทธิส่วนบุคคล กล่าวคือ เป็นการวัดรายจ่ายเพื่อ การบริโภคว่าจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร เมื่อรายได้เปลี่ยนแปลงไป 1 หน่วย นั่นคือ MPC = อัตราการเปลี่ยนแปลงของรายจ่ายเพื่อการบริโภค = ΔC อัตราการเปลี่ยนแปลงของรายได้สุทธิส่วนบุคคล ΔYd

232 เนื่องจากรายจ่ายเพื่อการบริโภคมีความสัมพันธ์ไปในทางเดียวกับรายได้ กล่าวคือ เมื่อรายได้สูงขึ้น การบริโภค ก็จะสูงขึ้น และเมื่อรายได้ลดลง การบริโภคก็จะลดลงด้วย ดังนั้น ค่า MPC จึงมีค่ามากกว่าศูนย์ (มีค่าเป็นบวก) และอัตรา การเปลี่ยนแปลงของรายจ่ายเพื่อการบริโภคจะน้อยกว่าอัตราการเปลี่ยนแปลง ของรายได้ เนื่องจากบุคคลจะเก็บรายได้ส่วน หนึ่งไว้ นั่นคือ MPC จะมีค่าน้อยกว่า 1 เสมอ ดังนั้น จะได้ว่า 0 < MPC < 1 ในตัวอย่างสมการของเส้นบริโภค C = 40 + 0.60Yd ความโน้มเอียงหน่วยเพิ่มในการบริโภค คือ b ซึ่งมีค่า เท่ากับ 0.60 และเป็นค่าความชันของเส้นสมการนั่นเอง ความโน้มเอียงหน่วยเพิ่มในการออม (Marginal Propensity to Save : MPS) หมายถึง อัตรา การ เปลี่ยนแปลงของการออมต่ออัตราการเปลี่ยนแปลงของรายได้สุทธิส่วนบุคคล กล่าวคือ เป็นการวัด การออมว่าจะ เปลี่ยนแปลงไปอย่างไร เมื่อรายได้เปลี่ยนแปลงไป 1 หน่วย นั่นคือ MPS = อัตราการเปลี่ยนแปลงของการออม = ΔS อัตราการเปลี่ยนแปลงของรายได้สุทธิส่วนบุคคล ΔYd จากข้อมูลในตาราง สามารถหาค่า APC, APS, MPC และ MPS ได้ดังตารางต่อไปนี้ ตาราง แสดงรายจ่ายในการบริโภคและการออม ณ ระดับรายได้ ต่าง ๆ และวิธีการหาค่าAPC, APS, MPC และ MPS

233 จากความสัมพันธ์ระหว่างรายจ่ายเพื่อการบริโภค การออม และรายได้ อาจแสดงได้โดยกราฟ ดังต่อไปนี้ จากรูป (ก) และรูป (ข) มีข้อสังเกตดังต่อไปนี้ ในรูป (ก) เส้นรายจ่ายเพื่อการบริโภคตัดแกนตั้งเท่ากับ Ca ณ รายได้เท่ากับ 0 ซึ่งเป็นรายได้ที่ การออมติดลบ และมีค่าเท่ากับ –Ca เส้นตรงที่ออกจากจุดกำเนิด และทำมุม 45 องศากับแกนนอน เป็นเส้น ที่แสดงว่าทุก ๆ จุดบนเส้นนี้ แสดงถึงปริมาณรายจ่ายเพื่อการบริโภคเท่ากับรายได้ที่ใช้จ่ายได้จริง คือ C = Yd เส้น C เป็นเส้นการบริโภคหรือเส้นที่แสดง ความสัมพันธ์ระหว่างรายจ่ายเพื่อการบริโภคกับรายได้ที่ใช้จ่ายได้จริง ในรูป (ข) ถึงแม้ว่าภาคครัวเรือนจะไม่มีรายได้เลย เงิน ที่เก็บออมไว้จะถูกนำออกมาใช้จ่าย ทำให้เงินออมลดลง เท่ากับ –Ca นอกจากนี้จะเห็นได้ว่า ณ จุด a รายจ่ายเพื่อการบริโภค เท่ากับรายได้ที่ใช้จ่ายได้จริงและ การออมเท่ากับ 0 จากตารางจุดนี้อยู่ตรงกับรายได้ที่ใช้จ่ายได้จริงเท่ากับ 100 บาท ณ รายได้ที่อยู่ต่ำกว่า Yd2 ครัวเรือนใช้จ่ายมากกว่ารายได้ จึงต้องกู้ยืมหรือนำเงินออมออกมาใช้ และการออมติดลบเท่ากับ dfใน รูป (ก) หรือเท่ากับ d'f' ในรูป (ข) ณ รายได้ที่สูงกว่า Yd2 ภาคครัวเรือนจะใช้จ่ายรายได้เพียงส่วนหนึ่ง เพื่อการบริโภค ทำให้มี เงินเหลือเท่ากับ bc ในรูป (ก) และเก็บออมเท่ากับ b'c' ในรูป (ข) นอกจากนี้จะเห็นได้ว่า ณ รายได้Yd2 ค่า APC มีค่าเท่ากับ 1 ณ รายได้Yd1 ค่า APC มีค่ามากกว่า 1 และ ณ รายได้Yd3 ค่า APC มีค่าน้อยกว่า 1

234 การเปลี่ยนแปลงปริมาณรายจ่ายเพื่อการบริโภคและการเปลี่ยนแปลงการบริโภค การเปลี่ยนแปลง ปริมาณ รายจ่ายเพื่อการบริโภค และการเปลี่ยนแปลงการบริโภค มีความหมายแตกต่างกัน และจะได้รับ ผลกระทบจากการ เปลี่ยนแปลงของรายได้สุทธิส่วนบุคคล ซึ่งเป็นตัวกำหนดโดยตรงของการบริโภค และ ตัวกำหนดโดยอ้อม เช่น สินทรัพย์ที่ บุคคลมีอยู่ สินทรัพย์ถาวรที่บุคคลมีอยู่ รายได้ในอนาคต การคาดคะเน ราคาสินค้า สินเชื่อเพื่อการบริโภค อัตราดอกเบี้ย เป็นต้น จะมีผลต่อการบริโภคดังนี้ การเปลี่ยนแปลงปริมาณรายจ่ายเพื่อการบริโภค (Change in The Amount Consumed) หมายถึง การ เปลี่ยนแปลงของรายจ่ายเพื่อการบริโภคอันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงรายได้สุทธิ ส่วนบุคคล ซึ่งเป็นตัวกำหนดโดยตรงใน การบริโภค การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นการย้ายจากจุดหนึ่ง ไปยังอีกจุดหนึ่งบนเส้นการบริโภคเดียวกัน ดังรูป จากรูป กำหนดให้ปัจจัยอื่น ๆ อยู่คงที่ เมื่อรายได้เท่ากับ Yd1 การบริโภคเท่ากับ C1 (ณ จุด A) ต่อมา รายได้ เพิ่มขึ้นเป็น Yd2 การบริโภคจึงเพิ่มตามเป็น C2 (ณ จุด B) นั่นคือ เกิดการย้ายจากจุด A ไปยังจุด B บนเส้นการบริโภคเส้น เดียวกัน หากรายได้เพิ่มขึ้นอีกเป็น Yd3 การบริโภคจะเพิ่มขึ้นอีกเป็น C3 (ณ จุด D) เป็นการย้ายจากจุด B ไปยังจุด D บนเส้น การบริโภคเส้นเดิมเช่นกัน การเปลี่ยนแปลงการบริโภค (Shift in Consumption) หมายถึง การเปลี่ยนแปลงรายจ่าย เพื่อการบริโภค อันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงของตัวกำหนดโดยอ้อมตัวใดตัวหนึ่งหรือหลายตัว โดยที่ รายได้สุทธิส่วนบุคคลไม่ เปลี่ยนแปลง การเปลี่ยนแปลงการบริโภคในลักษณะนี้จะมีผลต่อรูปแบบการบริโภค คือ ทำให้เส้นการบริโภคทั้งเส้น เคลื่อนย้ายไปจากตำแหน่งเดิม ดังรูป แสดงการเปลี่ยนแปลงปริมาณรายจ่ายเพื่อการบริโภค

235 จากรูป C1 เป็นเส้นการบริโภคเริ่มแรก ต่อมาสมมติว่า ผู้บริโภคคาดการณ์ว่าจะเกิดภาวะราคา สินค้าเพิ่มสูงขึ้น อย่างรุนแรงในระบบเศรษฐกิจ ผู้บริโภคต่างตัดสินใจเพิ่มการบริโภคโดยเร่งรีบซื้อสินค้า มากักตุนไว้ ฉะนั้น ณ รายได้Yd1 การบริโภคจะเพิ่มจาก C1 (ณ จุด A) เป็น C2 (ณ จุด B) เหตุการณ์ดังกล่าวนี้ จะมีผลทำให้การบริโภคเพิ่มขึ้น ดังนั้น เส้นการ บริโภคจึงเคลื่อนย้ายไปจากเดิมทั้งเส้นจากเส้น C1 เป็นเส้น C2 ในทางตรงข้าม ถ้าผู้บริโภคคาดการณ์ว่าราคาสินค้าโดยทั่วไป จะลดลง ผู้บริโภคจะชะลอการซื้อสินค้า ในปัจจุบันเพื่อรอซื้อสินค้าเมื่อราคาสินค้าลดลงในอนาคต การบริโภคในระยะนี้จะ ลดลง มีผลทำให้ เส้นการบริโภคเคลื่อนย้ายจากเส้น C1 เป็นเส้น C3 จึงสรุปได้ว่า การเปลี่ยนแปลงในตัวกำหนดโดยอ้อม จะ ทำให้เส้นการบริโภคเคลื่อนยายไปจากเดิมทั้งเส้น 3.5 กฎว่าด้วยการบริโภคของเคนส์ จากการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างรายจ่ายเพื่อการบริโภคกับรายได้สุทธิส่วนบุคคล อาจสรุปได้ ตามกฎ ว่าด้วยการบริโภคของเคนส์ (John Maynard Keynes) ภายใต้ข้อสมมติที่กำหนดให้ปัจจัยที่เป็น ตัวกำหนดโดยอ้อมของการ บริโภคคงที่ ดังต่อไปนี้ 1. แม้บุคคลจะไม่มีรายได้เลย การบริโภคก็จำเป็นต้องมีเพื่อการดำรงชีวิตให้อยู่รอด แสดงว่า ค่าของ C จะไม่เท่ากับศูนย์ ทำให้ค่า APC ไม่เท่ากับศูนย์ด้วย ณ ระดับรายจ่ายเพื่อการบริโภคมากกว่ารายได้สุทธิ ส่วนบุคคล ค่า APC จะมีค่ามากกว่า 1 2. เมื่อรายได้สุทธิส่วนบุคคลเพิ่มขึ้นจะส่งผลให้รายจ่ายเพื่อการบริโภคเพิ่มขึ้น เมื่อรายได้สุทธิ ส่วนบุคคล ลดลง จะทำให้รายจ่ายเพื่อการบริโภคลดลงไปด้วย แสดงว่าค่า MPC จะมีค่าเป็นบวกเสมอ 3. อัตราการเปลี่ยนแปลงของรายจ่ายเพื่อการบริโภคจะน้อยกว่าอัตราการเปลี่ยนแปลงของรายได้ สุทธิ ส่วนบุคคล แสดงว่าค่า MPC จะมีค่าน้อยกว่า 1 เสมอ และค่า APC จะลดลงเมื่อรายได้สุทธิ ส่วนบุคคลสูงขึ้น แสดงการเปลี่ยนแปลงการบริโภค

236 4. รายได้สุทธิส่วนบุคคลจะถูกแบ่งออกเป็นรายจ่ายเพื่อการบริโภคส่วนหนึ่งและเป็นเงินเก็บ ออมไว้ส่วน หนึ่ง 5. MPC ณ รายได้สูงจะมีค่าน้อยกว่า MPC ณ รายได้ต่ำ แสดงว่า MPC ของประเทศยากจน จะมีค่าสูง กว่า MPC ของประเทศร่ำรวย และ MPC ของคนจนจะสูงกว่า MPC ของคนรวย จากการที่กฎว่าด้วยการบริโภคของเคนส์ มีข้อสมมติว่าปัจจัยที่เป็นตัวกำหนดโดยอ้อมของการ บริโภคคงที่ กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ กฎนี้มีข้อสมมติว่าการบริโภคจะเปลี่ยนแปลงเมื่อรายได้เปลี่ยนแปลงเท่านั้น การตั้งข้อสมมติเช่นนี้ขัดกับ ความเป็นจริงอยู่บ้าง เพราะการบริโภคอาจเปลี่ยนแปลงแม้รายได้คงที่ อย่างไรก็ตาม กฎนี้ยังมีประโยชน์ในการวิเคราะห์ใน ระยะสั้น เพราะการเปลี่ยนแปลงการบริโภคในระยะสั้นอันเนื่องมาจากปัจจัยอื่นมักจะมีไม่มากดังนั้นรายได้ จึงเป็นตัวกำหนด สำคัญที่สุดของการบริโภคในระยะสั้น 3.6 ความสัมพันธ์ระหว่างการบริโภคและการออม เมื่อได้ทำการศึกษาลักษณะของฟังก์ชันการบริโภคและการออมแต่ละส่วนแล้ว ในที่นี้จะศึกษาถึง ความสัมพันธ์ระหว่างการบริโภคและการออม ดังนี้ ความโน้มเอียงเฉลี่ยในการบริโภคและความโน้มเอียงเฉลี่ยในการออม จากที่ทราบแล้วว่า เมื่อบุคคลมีรายได้ ส่วนหนึ่งจะถูกใช้ไปเพื่อการบริโภคและอีกส่วนหนึ่งจะเก็บ ออมไว้ นั่นคือ Yd = C + S เอา Yd หารตลอดจะได้ว่า Yd = C + S Yd Yd Yd 1 = APC + APS นั่นคือ APC + APS = 1 เสมอ เนื่องจากค่า APC จะไม่เท่ากับศูนย์ ดังนั้น ค่าของ APS ก็จะไม่เท่ากับหนึ่ง กล่าวคือ เมื่อรายได้สูงขึ้นค่า APC จะมีค่าลดลง แต่ค่า APS จะมีค่าสูงขึ้น ในทางตรงข้าม ถ้ารายได้ลดลงค่า APC จะมีค่าสูงขึ้น แต่ค่า APS จะมีค่าลดลง ความโน้มเอียงหน่วยเพิ่มในการบริโภคและความโน้มเอียงหน่วยเพิ่มในการออม ดังที่กล่าวมาแล้วว่า เมื่อบุคคลมีรายได้ ส่วนหนึ่งจะถูกใช้ไปเพื่อการบริโภค และอีกส่วนจะเก็บ ออมไว้ นั่นคือ Y = C + S เมื่อรายได้เปลี่ยนแปลงไป บุคคลจะมีการเปลี่ยนแปลงปริมาณรายจ่ายเพื่อการบริโภค และ การเก็บออม ตามไปด้วย นั่นคือ

237 ΔYd = ΔC + ΔS เอา ΔYd หารตลอดจะได้ว่า ΔYd ΔC ΔS ΔYd ΔYd ΔYd MPC + MPS = 1 เสมอ และเมื่อพิจารณาจากสมการ S = -Ca + (1-b)Yd จะพบว่า MPS ก็คือ ค่า 1 – b ซึ่ง b ก็คือ ค่าของ MPC นั่นคือ MPS = 1 – MPC นั่นเอง ดังนั้น เมื่อทราบค่า MPC ก็สามารถหาค่า MPS ได้หรือเมื่อทราบค่า MPS ก็สามารถหาค่า MPC ได้ เช่นกัน เนื่องจากค่า MPC มีค่าอยู่ระหว่าง 0 กับ 1 คือ 0 < MPC < 1 ค่าของ MPS ก็จะอยู่ระหว่าง 0 กับ 1 ด้วยเช่นกัน นั่นคือ 0 < MPS < 1 ดังนั้น ถ้าค่าของ MPC เข้าใกล้0 ค่าของ MPS จะมีค่าใกล้1 ในทางตรงข้าม ถ้าค่าของ MPC เข้าใกล้1 ค่าของ MPS จะมีค่าใกล้0 4. ครูใช้สื่อ PowerPoint ประกอบกับเทคนิคการบรรยาย รายจ่ายเพื่อการลงทุน การลงทุน (Investment) หมายถึง การใช้จ่ายที่ธุรกิจมีวัตถุประสงค์สำคัญในการวางแผนไว้ เพื่อผลิตสินค้า และบริการในอนาคตเพิ่มขึ้น ฉะนั้นการลงทุนในทางเศรษฐศาสตร์จะพิจารณาเฉพาะ การเพิ่มสินค้าทุน ซึ่งรายจ่ายเพื่อการ ลงทุน (Investment Expenditures: I) จะประกอบด้วย 1. รายจ่ายในการก่อสร้าง เช่น รายจ่ายในการก่อสร้างโรงงานผลิตสินค้า เป็นต้น 2. รายจ่ายในการซื้อเครื่องมือเครื่องจักรใหม่ในการผลิตต่าง ๆ 3. ส่วนเปลี่ยนของสินค้าคงเหลือ ดังนั้น การลงทุนจึงนับว่ามีความสำคัญในระบบเศรษฐกิจของประเทศ เพราะการลงทุนมีบทบาท สำคัญต่อ ความเจริญเติบโตและความมีเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ อย่างไรก็ตาม มีข้อสังเกตว่าการลงทุน ทางการเงิน เช่น การซื้อหุ้นใน ตลาดหลักทรัพย์ การซื้อที่ดินเพื่อเก็งกำไร การซื้อพันธบัตร การซื้อสินทรัพย์ และหลักทรัพย์มือสอง ไม่ถือว่าเป็นรายจ่ายเพื่อ การลงทุน เพราะการลงทุนทางการเงินไม่ได้ทำให้สินทรัพย์ ประเภททุนในระบบเศรษฐกิจมีจำนวนเพิ่มขึ้น ดังนั้น จึงไม่มีผล ต่อการเพิ่มผลผลิตโดยตรงในระบบเศรษฐกิจ ปัจจัยที่กำหนดการลงทุน มีดังนี้ เนื่องจากวัตถุประสงค์หลักของผู้ประกอบการในการลงทุนก็เพื่อมุ่งหวังผลตอบแทนจากการลงทุน กล่าวคือ การลงทุนจะมีมากหรือน้อยย่อมขึ้นอยู่กับปัจจัยต่าง ๆ หลายประการ ดังนี้ 1. รายได้ประชาชาติ รายได้ประชาชาติเป็นตัวที่สามารถสะท้อนถึงอำนาจซื้อของคนในระบบ เศรษฐกิจได้ ระดับหนึ่ง คือ ถ้ารายได้ประชาชาติสูง จะส่งผลให้ประชาชนมีอำนาจในการซื้อสินค้าและบริการเพิ่มขึ้น นั่นคือ รายได้ของ = +

238 บุคคลสูงขึ้น จะมีการใช้จ่ายในการซื้อสินค้าและบริการมากขึ้น ผู้ผลิตสามารถขายสินค้า และบริการได้เพิ่มมากขึ้น รายได้ ของผู้ผลิตก็จะสูงขึ้นส่งผลให้มีการลงทุนมากขึ้น แต่ถ้ารายได้ประชาชาติ ต่ำลง ก็จะส่งผลให้ประชาชนมีอำนาจซื้อต่ำลง นั่น หมายความว่า รายได้ของบุคคลลดลง การใช้จ่ายในการ ซื้อสินค้าและบริการน้อยลง ผู้ผลิตจะขายสินค้าและบริการได้น้อย รายได้ของผู้ผลิตจะลดลง ทำให้ผู้ผลิต มีการลงทุนน้อยลง ดังนั้น รายได้จึงเป็นตัวกำหนดที่สำคัญของการลงทุน 2. อัตราดอกเบี้ย เป็นปัจจัยที่มีความสำคัญในการกำหนดการลงทุน ผู้ลงทุนมักจะพิจารณา อัตราดอกเบี้ย ประกอบ ถ้าอัตราดอกเบี้ยสูง การลงทุนอาจมีน้อยหรือไม่มีเลย แต่ถ้าอัตราดอกเบี้ยลดต่ำลง การลงทุนจะมีมากขึ้น ทั้งนี้ เพราะอัตราดอกเบี้ยเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนที่ผู้ลงทุนต้องจ่ายให้แก่เจ้าของทุน กรณีที่ต้องกู้เงินมาเพื่อการลงทุน ถ้าอัตรา ดอกเบี้ยสูง ปริมาณการลงทุนจะต่ำ แต่ถ้าอัตราดอกเบี้ยต่ำ ปริมาณการลงทุนจะสูง 3. ภาษี นักลงทุนมักจะให้ความสนใจกับอัตราผลตอบแทนจากการลงทุนที่เขาคาดว่าจะได้รับ หลังจากหัก ภาษี ดังนั้น ถ้าอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลเพิ่มขึ้น โดยปัจจัยอื่น ๆ ไม่เปลี่ยนแปลง จะมีผลทำให้ อัตราผลตอบแทนหลังจาก หักภาษีที่เขาคาดว่าจะได้รับลดลง และถ้าอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลลดลง อัตรา ผลตอบแทนหลังจากหักภาษีที่เขาคาดว่าจะ ได้รับก็จะเพิ่มขึ้น 4. กำไรที่คาดว่าจะได้รับ เนื่องจากการลงทุนจะต้องจ่ายค่าตอบแทนแก่เจ้าของเงินทุน ดังนั้น ผู้ลงทุนจึง ต้องเปรียบเทียบต้นทุนและผลได้จากการลงทุน หากต้นทุนต่ำกว่าผลได้ก็จะได้กำไร ซึ่งเป็น แรงจูงใจให้นักลงทุนตัดสินใจ เพิ่มการลงทุน แต่ถ้าต้นทุนสูงกว่าผลได้ก็จะขาดทุน นักลงทุนก็จะระงับการลงทุน 5. ความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์จะทำให้มีการผลิต เครื่องมือ เครื่องจักรที่ทันสมัยใช้สะดวก สามารถผลิตได้ครั้งละมาก ๆ มีประสิทธิภาพในการผลิตสูงขึ้น จะทำให้ ต้นทุนการผลิตต่ำ และอัตราผลตอบแทนที่ได้รับจากการลงทุนสูงขึ้น การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีเป็น ปัจจัยหนึ่งที่เป็นสาเหตุให้มีการเพิ่ม การลงทุน 6. ราคาสินค้าทุน ถ้าราคาสินค้าทุนเพิ่มขึ้น และต้นทุนในการบำรุงรักษาสินค้าทุนสูงขึ้น ความต้องการ ลงทุนก็จะลดลง เพราะต้นทุนของการลงทุนเพิ่มขึ้น จะทำให้กำไรของผู้ผลิตลดลง 7. ปริมาณสินค้าทุน ถ้าปริมาณสินค้าทุนที่มีอยู่มีมากอยู่แล้ว และผู้ผลิตยังไม่ได้ใช้เครื่องมือ เครื่องจักร อย่างเต็มกำลัง เพราะฉะนั้นเขาจะยังไม่เพิ่มการซื้อเครื่องมือเครื่องจักร การลงทุนก็จะน้อยลง 8. นโยบายของรัฐบาลและเสถียรภาพทางการเมือง บรรยากาศทางการเมืองเป็นปัจจัยสำคัญต่อ การ ลงทุน ถ้าการเมืองไม่มีเสถียรภาพจะทำให้นักลงทุนเกิดความกลัวไม่กล้าลงทุน นอกจากนี้ นโยบายต่าง ๆ ของรัฐบาลที่ ออกมายังมีผลต่อการลงทุน โดยเฉพาะภาษีจะมีผลกระทบต่อกำไรของผู้ผลิต ถ้ารัฐบาล เก็บภาษีมากขึ้น จะทำให้ผู้ผลิตได้ กำไรลดลง หรือไม่ได้กำไรก็ไม่ลงทุน แต่ถ้ารัฐบาลเก็บภาษีลดลง จะทำให้ ผู้ผลิตผลิตสินค้าและบริการมากขึ้น 9. ความมั่นใจของผู้ลงทุนเกี่ยวกับอนาคตของธุรกิจ ถ้าผู้ลงทุนมั่นใจว่าอนาคตธุรกิจจะดีก็จะ ลงทุน เพิ่มขึ้น ในทางตรงกันข้าม ถ้ามั่นใจว่าอนาคตธุรกิจจะแย่ลง การลงทุนก็จะน้อยลง