วัจนกรรมอ้อมในภาษาเกาหลี.pdf

43แนวคิิดสำคััญในการศึึกษาวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์7. หลัักเห็็นพ้้อง (Agreement)ให้้ค่่าสููงกัับความเห็็นผู้้อื่่�นGive a high value to O’s opinions(เหตุุการณ์์การพููดที่่�ใช้้หลัักข้้อชี้้�-การแสดงความเห็็นพ้้องและการแสดงความเห็็นแย้้ง)8. หลัักสงวนความเห็็น (Opinion reticence)ให้้ค่่าต่่ำกัับความเห็็นของตนเองGive a low value to S’s opinions(เหตุุการณ์์การพููดที่่�ใช้้หลัักข้้อชี้้-�การเสนอความเห็็น)9. หลัักเห็็นใจ (Sympathy)ให้้ค่่าสููงกัับความรู้้สึึกของผู้้อื่่�น Give a high value to O’s feelings (เหตุุการณ์์การพููดที่่�ใช้้หลัักข้้อชี้้�-การแสดงความยิินดีีและการแสดงความเสีียใจ)10. หลัักสงวนความรู้้สึึก (Feeling reticence)ให้้ค่่าต่่ำกัับความรู้้สึึกของตนเองGive a low value to S’s feelings(เหตุุการณ์์การพููดที่่�ใช้้หลัักข้้อชี้้-�การข่่มความรู้้สึึก)[Leech (2014:87-90) อ้้างถึึงใน ณััฐพร พานโพธิ์์�ทอง (2566:30-31)ตััวอย่่างการแสดงความสุุภาพด้้วยการปฏิิบััติิตามหลัักการที่่� Leech ให้้ไว้้ในสัังคมเกาหลีี เช่่น การขึ้้�นบ้้านใหม่ข่องชาวเกาหลีี เมื่่�อมีแีขกมาที่่�บ้้านคำกล่่าวเชิิญแขกทานข้้าว “차린 게 없지만 많이 드세요 (ไม่่ได้้เตรีียมอะไร แต่่ทาน ให้้เยอะ ๆ นะ)” เจ้้าของบ้้านใช้้หลัักถ่่อมตน “ให้ค่้ ่าต่่ำกัับคุณสมบัุติัขิองตนเอง”กล่่าวคืือ ผู้้พููดมีีเจตนาเชิิญให้้แขกทานอาหารที่่�ตนเตรีียมไว้้หลากหลายอย่่าง แต่ก็่ต้็ ้องการถ่่อมตัวัจึึงกล่่าวถ้้อยคำที่่�ตรงข้้ามกัับความเป็็นจริิง การให้้ความสำคััญกัับการปฏิิบััติิตามหลัักปฏิิบััติิในแต่่ละสัังคมไม่่เท่่ากััน ตััวอย่่างการให้้ของขวััญ ในสัังคมเกาหลีีเมื่่�อได้รั้ับของขวััญมัักจะแกะกล่่องดููในทัันทีี เพราะคนที่่�มอบให้้จะได้รู้้สึ้ ึกดีีใจที่่�ผู้้รัับมีคีวามสนใจในสิ่่�งที่่�ตนมอบให้้ “เป็็นการให้ค่้ ่ากัับความรู้้สึึกของผู้้อื่่�น” ในขณะที่่�สัังคมไทยให้้ความสำคััญกัับ “ให้้ค่่าต่่ำกัับความรู้้สึึกของตนเอง” ที่่�มัักจะสงวนท่่าทีี เก็็บความรู้้สึึกของตนเองเอาไว้้ไม่่แสดงออก สาเหตุุ

44บทที่่� 2ที่่�แต่่ละสัังคมให้้ความสำคััญกัับการปฏิิบัติัิตามหลัักปฏิิบัติัต่ิ่างกัันก็็เพราะบริิบทLeech ได้้เสนอบริิบทที่่�ส่่งผลต่่อหลัักปฏิิบััติ “scale of value” ิ คืือ ระยะห่่างในเรื่่�องความสัมพัันธ์์ (อายุุ สถานะทางสัังคม ความสนิทสินม คุ้้นเคยในระดัับใด) ปริมิาณผลประโยชน์์(ผลประโยชน์์ที่่�จะได้ม้ากน้้อยเพีียงใด ใครได้้ประโยชน์์หรืือเสีียประโยชน์์) หน้้าที่่�และสิิทธิ์์�ที่่�คู่่สนทนาพึึงกระทำต่่อกััน ขอบเขตของตนเองและขอบเขตของผู้้อื่่�น” [(Leech (2014) อ้้างถึึงใน วรวรรณ เฟื่่�องขจรศัักดิ์์�(2560:28)]การเลืือกใช้้ภาษาที่่�เหมาะสมช่่วยให้้การสื่่�อสารราบรื่่�นและส่่งเสริิมความสัมพัันธ์์ระหว่่างคู่่สนทนา อย่่างไรก็็ตามยัังมีีปัจจััยอื่ั ่�น ๆ ที่่�ผู้้พููดควรพิจิารณาก�อนที่่�จะกล่่าวถ้้อยคำออกไป ปัจจััยัที่่�กล่่าวถึึงในที่่�นี้้คืื�อ “เกณฑ์์วััจนปฏิิบัติัิศาสตร์”์(pragmatic scale) ซึ่่�งแบ่่งออกเป็็น 5 ระดัับ โดย Leech เสนอการใช้้เกณฑ์์นี้้�เพื่่�อช่วย่ ให้้เราสามารถเลืือกใช้ภ้าษาที่่�เหมาะสมตามสถานการณ์์ โดยต้้องพิจิารณาปัจจััยต่ั ่าง ๆ เช่่น ระยะห่่างในความสัมพัันธ์์ (อายุุสถานะทางสัังคมความสนิทสินม)และผลประโยชน์์ที่่�ผู้้พููดหรืือคู่่สนทนาได้้รัับ “เกณฑ์์วััจนปฏิิบััติิศาสตร์์”ช่่วยให้้เราเข้้าใจถึึงการเลืือกใช้ภ้ าษาที่่�เหมาะสม และสามารถควบคุมุระดัับความสุภุาพที่่�เหมาะสมเพื่่�อให้้การสื่่�อสารเป็็นไปอย่่างราบรื่่�น การใช้ภ้ าษาในแต่่ละบริิบทนั้้�นได้้รัับอิิทธิิพลจากหลายปััจจััย โดยแต่่ละปััจจััยมีีลัักษณะเฉพาะที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับสถานการณ์์ต่่าง ๆ ดัังนี้้ “�เกณฑ์์ต้้นทุุนและผลประโยชน์์ (Cost-benefit scale)” การใช้้ภาษาที่่�ให้้ประโยชน์์แก่่ผู้้ฟัังถืือเป็็นภาษาที่่�สุุภาพ เช่่น การเสนอให้้ผู้้ฟัังเลืือกสิ่่�งของที่่�ชอบในร้้าน ในขณะที่่�การใช้้ภาษาที่่�ทำให้้ผู้้ฟัังต้้องเสีียเวลา หรืือรัับภาระถืือเป็็นภาษาที่่�ไม่สุ่ภุาพ เช่่น การขอให้้ผู้ฟััง้ ยกของหนััก “เกณฑ์์ทางเลืือก (Optionality scale)” การให้้ผู้้ฟัังมีีโอกาสเลืือกตััดสิินใจด้้วยตนเองถืือเป็็น การใช้้ภาษาที่่�สุุภาพ ในขณะที่่�การจำกััดทางเลืือกหรืือบัังคัับให้้ผู้้ฟัังทำตามถืือเป็็นการใช้ภ้ าษาที่่�ไม่สุ่ภุาพ เช่่น เมื่่�อขอความช่วย่เหลืือ ควรถามความสะดวกของผู้ฟััง้ ก่่อนหลีีกเลี่ย่� งการใช้้คำสั่่�ง “เกณฑ์์ความอ้้อมค้้อม (Indirectness scale)” การใช้้ภาษาที่่�ไม่่ตรงไปตรงมาหรืือการแสดงความตั้้�งใจเป็็นนััย ๆ ถืือเป็็นภาษา

45แนวคิิดสำคััญในการศึึกษาวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์ที่่�สุภุาพ เพราะช่วย่เปิิดโอกาสให้้ผู้ฟััง้ ตีีความและตััดสิินใจเอง การใช้วิ้ธีีนี้้ ิท�ำงานร่่วมกัับเกณฑ์์ทางเลืือกเพื่่�อให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกว่่าได้้รัับความเคารพ “เกณฑ์์อำนาจ(Authority scale)” การใช้้ภาษาแสดงความแตกต่่างของอำนาจและสถานะ ในสัังคม เช่่น ผู้้บัังคัับบััญชาสามารถใช้ภ้าษาที่่�เป็็นกัันเองกัับพนัักงานในบางกรณีีเช่่น สั่่�งให้้จััดเตรีียมเอกสาร แต่่ไม่่ควรขอให้้ทำงานส่่วนตััวที่่�ไม่่เกี่่�ยวข้้อง เช่่น เลี้้ย�งสุนัุขั พนัักงานควรใช้ภ้ าษาที่่�สุภุาพและแสดงความเคารพต่่อผู้้บัังคัับบััญชา“เกณฑ์์ระยะห่่างทางสัังคม (Social distance scale)” การใช้้ภาษาแสดงถึึงระดัับความสนิทสินมระหว่่างผู้้พููดและผู้ฟััง หาก ้ ทั้้�งสองฝ่่ายสนิทสินมกัันการใช้้ภาษาที่่�ไม่่เป็็นทางการหรืือแสดงความเป็็นกัันเองเป็็นสิ่่�งที่่�เหมาะสม แต่่หากมีีระยะห่่างทางสัังคมมากควรใช้ภ้ าษาที่่�สุภุาพและทางการ เช่่น การพููดกัับผู้ให้ ญ่่หรืือผู้้บัังคัับบััญชา ดัังนั้้�นการเลืือกใช้้ภาษาในแต่่ละบริิบทต้้องพิิจารณาตามความเหมาะสมของผู้้พููดและผู้้ฟััง โดยพิิจารณาจากความยืืดหยุ่่นของการใช้้ภาษา ระดัับ ความอ้้อมค้้อมที่่�ต้้องการ สถานะของผู้้พููดและผู้้ฟััง และความสนิิทสนมใน ความสััมพัันธ์์ ทั้้�งนี้้�การใช้้ภาษาที่่�เหมาะสมจะทำให้้การสื่่�อสารเป็็นไปอย่่างมีีประสิิทธิิภาพ3. ความสุุภาพในฐานะกลวิิธีีลดการคุุกคามหน้้าแนวคิิดเรื่่�องหน้้าของ Brown and Levinson (1987:62) เป็็นการนำเรื่่�องหน้้ามาเชื่่�อมโยงกัับความต้้องการพื้้�นฐานในเรื่่�องของภาพลัักษณ์์ของมนุุษย์์ มีีการแบ่่งลัักษณะหน้้าไว้้สองประเภท หน้้าด้้านบวก (Positive face)ต้้องการความเอาใจใส่่ การยอมรัับ คำชื่่�นชมจากคนในสัังคม หน้้าด้้านลบ (Negative face) ต้้องการความเป็็นอิิสระที่่�จะทำสิ่่�งใดสิ่่�งหนึ่่�ง ไม่่ชอบการก้้าวก่่าย รุุกล้้ำความเป็็นส่่วนตััว ในการสนทนาบ่่อยครั้้�งที่่�คำพููดหรืือการกระทำเป็็นเหตุุ ให้้เกิิดการกระทบกระทั่่�งกััน การแสดงออกว่่าเราไปขััดขวางความต้้องการ บางอย่่างของคู่่สนทนา การกระทำดัังกล่่าวเป็็นการกระทำที่่�คุุกคามหน้้า

46บทที่่� 2(face threatening acts) ตััวอย่่างการกระทำที่่�คุุกคามหน้้า เช่่น การที่่�ผู้้พููดกล่่าวขััดแย้้งหรืือการไม่่เห็็นด้้วยกัับความคิิดเห็็นของผู้้ฟััง ทำให้้ความคิิดเห็็นของผู้้ฟัังไม่่ได้้รัับการยอมรัับ ถืือว่่าผู้้พููดกำลัังไปคุุกคามหน้้าด้้านบวกของผู้้ฟััง Brown and Levinson จึึงได้้เสนอกลวิธีีิการแสดงหรืือการลดทอนการคุุกคามหน้้า การที่่�ผู้้พููดจะใช้้กลวิิธีีใดในการลดทอนการคุุกคามนั้้�นมัักจะขึ้้�นอยู่่กัับลัักษณะของการคุุกคามหน้้า และความสัมพัันธ์์ระหว่่างคู่่สนทนา มีราียละเอีียดดัังนี้้�ตารางที่่� 4 กลวิิธีีการแสดงหรืือการลดทอนการคุุกคามหน้้าตามหลัักของ Brown and Levinson นั่่�นคืือ1. การกล่่าวตรงไปตรงมา (Blad record)กลวิิธีีแสดงการคุุกคามหน้้าอย่่างตรงไปตรงมามากที่่�สุุด ไม่่กำกวม กระชัับ 2. การใช้้ความสุุภาพด้้านบวก (Positive politeness)มีีการปรัับแต่่งถ้้อยคำโดยการใช้้ภาษาสุุภาพ ทางบวก โดยผู้้พููดแสดงให้้เห็็นว่่าตนก็็ต้้องการ ชื่่�นชอบสิ่่�งเดีียวกัันกัับผู้้ฟััง แสดงว่่าผู้้พููดและ ผู้้ฟัังเป็็นพวกพ้้องเดีียวกััน กลวิิธีีที่่�ใช้้ ได้้แก่่ การกล่่าวแสดงความสนใจผู้้ฟััง ชื่่�นชอบ เห็็นอกเห็็นใจ การใช้้สรรพนามเรีียกกลุ่่มเดีียวกััน เป็็นต้้น3. การใช้้ความสุุภาพด้้านลบ (Negative politeness)มีีการปรัับแต่่งถ้้อยคำโดยการใช้้ภาษาสุุภาพทางลบ ผู้้พููดแสดงให้้เห็็นว่่าผู้้พููดได้้ตระหนัักถึึง สิิทธิิ ความเป็็นอิิสระของผู้้ฟััง กลวิิธีีที่่�ใช้้ ได้้แก่่การกล่่าวอ้้อมแบบขนบ การเกลื่่�อนความ (hedges) การลดการบัังคัับผู้้ฟัังมากที่่�สุุด การขอโทษ เป็็นต้้น

47แนวคิิดสำคััญในการศึึกษาวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์4. การกล่่าวอ้้อม (Off record)การปรัับแต่่งถ้้อยคำอาจจะไม่่เพีียงพอเพราะมีีความเสี่่�ยงต่่อการคุุกคามหน้้ามาก ผู้้พููดเลืือกวิิธีีกล่่าวอ้้อมถ้้อยคำตีีความได้้หลายความหมายกลวิิธีีที่่�ใช้้ได้้แก่่ การเปรย การสื่่�อมููลบท การใช้้อุุปลัักษณ์์ การพููดกำกวม เป็็นต้้น5. การกระทำที่่�ไม่่คุุกคามหน้้า (Don’t do the FTA)ไม่่มีีกลวิิธีีใดสามารถลดทอนการถููกคุุกคามหน้้าได้้ ผู้้พููดเลืือกที่่�จะไม่่คุุกคามหน้้า โดยการไม่่พููด นิ่่�งเฉย[Brown &Levinson (1987:316)อ้้างถึึงใน ณััฐพร พานโพธิ์์ท�อง (2566:36-39)]สำนวนทัักทายภาษาเกาหลีี“잘 부탁드립니다 (ขอรบกวนด้้วยนะคะ/ครัับ)” เป็็นสำนวนที่่�เราพบบ่่อยในการพููดคุุยของชาวเกาหลีี โดยเฉพาะ การเข้้าทำงานใหม่ข่องพนัักงานหลัังจากแนะนำตัวัแล้วจ้ ะใช้้ประโยค “잘부탁드립니다” ในการพููดทิ้้�งท้้ายเสมอ เป็็นการบอกไว้้ล่่วงหน้้าว่่าในอนาคต จะมีการกระีทำของผู้้พููดที่่�จะต้้องไปรบกวนเวลาหรืือคุุกคามหน้้าเพื่่�อนร่วม่งาน ดัังนั้้�นการกล่่าวฝากเนื้้�อฝากตััวไว้้กัับเพื่่�อนร่่วมงานจึึงเป็็นการลดระดัับ การคุุกคามหน้้า หากพิิจารณา “잘 부탁드립니다” ตามแนวคิิดของ Brown and Levinson เป็็นถ้้อยคำที่่�เสดงการใช้้ความสุุภาพด้้านลบของผู้้พููด นอกจากแนวคิิดเกี่่�ยวกัับความสุุภาพของ Lakoff, Leech, Brown และ Levinson แล้้ว ยัังมีีนัักภาษาศาสตร์์ชาวเกาหลีีที่่�ได้้นำเสนอแนวคิิดเกี่่�ยวกัับความสุุภาพในการสื่่�อสารระหว่่างบุุคคล ในหนัังสืือเล่่มนี้้�ได้้นำเสนอแนวคิิด ความสุุภาพของ Lee, Song Young (1994) และ Lee, Hai Young (1996) โดยได้้พิิจารณาหลัักการในการทำงานของวิิธีีการแสดงออกไว้้ 2 หลัักการ คืือ หลัักการของขอบเขต (Boundary Principle) ซึ่่�งเน้้นการรัักษาขอบเขตระหว่่างสิ่่�งที่่�สามารถพููดได้้และสิ่่�งที่่�ไม่่ควรพููดในสถานการณ์์ต่่าง ๆ และหลัักการของความสุุภาพ (Politeness Principle) มีีรายละเอีียดดัังนี้้�

48บทที่่� 24. ความสุุภาพ 가능한 청자 위주로 말하라 “จงพููดให้้ความสำคััญกัับ ผู้้ฟัังเท่่าที่่�จะทำได้”้ตารางที่่� 5 หลัักการใช้้ภาษาสุุภาพของ Lee, Song-young 가능한 청자 위주로 말하라 (พููดให้้ผู้้�ฟัังเป็็นหลัักเท่่าที่่�จะทำได้้)1. 청자에게 실(失)이 되는 행위는 직접 요구하지 말라.(อย่่าขอสิ่่�งที่่�อาจทำให้้ผู้้ฟัังเสีียหายโดยตรง)2. 청자의 바람이나 믿음에 위배되는 것은 직접 말하지 말라.(อย่่าพููดสิ่่�งที่่�ขััดแย้้งกัับความต้้องการหรืือความเชื่่�อของผู้้ฟัังโดยตรง)3. 타인이 부정적인 것은 줄여서 말하라. (พููดสิ่่�งที่่�เป็็นลบเกี่ยวกั่� ับผู้้อื่่�นให้น้้ ้อยที่่�สุุด)4. 나의 긍적인 것을 줄여서 말하라. (พููดถึึงสิ่่�งที่่�ดีีเกี่ยวกั่� ับตัวัเองให้น้้ ้อยที่่�สุุด)หลัักการเหล่่านี้้�ช่่วยให้้การสื่่�อสารมีีความสุุภาพลดการกระทบกระเทืือนหรืือทำให้้ผู้้อื่่�นรู้้สึึกไม่่ดีีในการสนทนา หลัักการข้้อที่่� 1 “อย่่าขอสิ่่�งที่่�อาจทำให้้ผู้้ฟัังเสีียหายโดยตรง” การสื่่�อสารไม่่ควรกระทำในลัักษณะที่่�อาจทำให้้ผู้้ฟััง เสีียหายหรืือมีีผลกระทบในทางลบ โดยเฉพาะการขอสิ่่�งที่่�อาจทำให้้ผู้้ฟััง เกิิดความรู้้สึึกไม่่ดีีหรืือไม่่สะดวกใจ หลัักการข้้อที่่� 2 “ sอย่่าพููดสิ่่�งที่่�ขััดแย้้งกัับความต้้องการหรืือความเชื่่�อของผู้ฟัังโด ้ ยตรง” การพููดสิ่่�งที่่�ตรงข้้ามกัับความต้้องการหรืือความเชื่่�อของผู้ฟัังอา ้ จทำให้้เกิิดความขััดแย้้งหรืือความไม่่พอใจ การหลีีกเลี่ย่�งการพููดในลัักษณะนี้้�ช่่วยรัักษาความสััมพัันธ์์ที่่�ดีีในการสื่่�อสาร หลัักการข้้อที่่� 3 “พููดสิ่่�งที่่�เป็็นลบเกี่ยวกั่� ับผู้้อื่่�นให้น้้ ้อยที่่�สุุด” ในการพููดถึึงเรื่่�องลบหรืือไม่ดีี่เกี่ยวกั่� ับผู้้อื่่�น ควรใช้้คำพููดที่่�ระมััดระวัังและลดความรุุนแรงของคำพููดให้้น้้อยที่่�สุุด เพื่่�อไม่่ให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกไม่่ดีีหรืือรู้้สึึกถููกโจมตีี หลัักการข้้อที่่� 4 “พููดถึึงสิ่่�งที่่�ดีีเกี่่�ยวกัับตัวัเองให้น้้ ้อยที่่�สุุด” การพููดถึึงความสำเร็จ็หรืือข้้อดีีของตัวัเองในลัักษณะที่่�เกิินจริิงหรืือมากเกิินไปอาจทำให้้ผู้ฟััง้ รู้้สึึกไม่่พอใจหรืือรู้้สึึกว่่าไม่สุ่ภุาพ การพููดในลัักษณะที่่�ถ่่อมตััวจะช่่วยสร้้างความสััมพัันธ์์ที่่�ดีี

49แนวคิิดสำคััญในการศึึกษาวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์ในงานของ Lee, Hai-young (1996) เสนอให้้ใช้้คำว่่า “การลดภาระ” หรืือ “การลดความรู้้สึึกกดดััน” แทนคำว่่า “ความสุุภาพ” เนื่่�องจากมองว่่าความหมายของคำว่่า “ความสุภุาพ” มัักเน้้นไปที่่�การแสดงความเคารพต่่อผู้ที่่�มี้ ีสถานะหรืือผู้มี้อายุุ ซึ่ี ่�งมัักจะทำให้้เราเชื่่�อมโยงกัับการใช้ภ้าษาที่่�แสดงความเคารพในลัักษณะดัังกล่่าวเท่่านั้้�น ในที่่�นี้้�คำว่่า “การลดภาระ” หรืือ “การลดความรู้้สึึกกดดััน” สามารถแบ่่งออกเป็็นสองประเภท คืือ ความกดดัันที่่�เกิิดจากมุุมมองของผู้้ฟัังและความกดดัันที่่�เกิิดจากมุุมมองของผู้้พููด ซึ่่�งความกดดัันของผู้้ฟััง หมายถึึง ความยากลำบากที่่�ผู้ฟััง้ รู้้สึึกเมื่่�อรัับฟัังถ้้อยคำที่่�ผู้้พููดกล่่าวส่ว่นความกดดัันของผู้้พููด หมายถึึง ความรัับผิิดชอบหรืือความหนัักใจที่่�เกิิดจากการกล่่าวถ้้อยคำของผู้้พููดเอง การใช้้คำว่่า “การลดภาระ” หรืือ “การลดความรู้้สึึกกดดััน” นั้้�นมีีจุุดมุ่่งหมายเพื่่�อให้้เห็็นภาพของความสุุภาพในมิิติิที่่�กว้้างขึ้้�น ซึ่่�งไม่่ได้้มุ่่งเน้้นเฉพาะการแสดงความเคารพตามสถานะหรืืออายุุของบุุคคล แต่ยั่ ังให้้ความสำคััญกัับการลดความรู้้สึึกกดดัันหรืืออึึดอััดระหว่่างการสื่่�อสาร ความสุภุาพในมุมมุองนี้้�จึึงมุ่่งเน้้นที่่�การสร้้างความสัมพัันธ์์ที่่�ดีีระหว่่างผู้้พููดและผู้ฟััง และใ ้ ห้้ความสำคััญกัับการรัับผิิดชอบในบทบาทของทั้้�งสองฝ่่าย5. ความสุุภาพ 부담줄이기 (Boodam-jooligi) “การลดภาระ” หรืือ “การลดความรู้้สึึกกดดััน”คำว่่า “부담줄이기”(Boodam-jooligi) ประกอบด้วย้ คำสองคำ คืือ “부담” (ภาระหรืือความหนัักใจ) และ “줄이기” (การทำให้้ลดลง) ดัังนั้้�น “부담줄 이기” จึึงแปลได้้ว่่า “การลดภาระ”หรืือ“การลดความรู้้สึึกกดดััน” ในบริิบทความสุภุาพ “부담줄이기(Boodam-jooligi)” มีีจุุดมุ่่งหมายเพื่่�อลดความรู้้สึึกไม่่สะดวกใจหรืือความอึึดอััดที่่�อาจเกิิดจากถ้้อยคำของผู้้พููด ช่่วยให้้การสื่่�อสารเป็็นไปอย่่างราบรื่่�นทำให้้ผู้้ฟัังไม่่รู้้สึึกถููกกดดัันจากถ้้อยคำของผู้้พููด Lee, Hai-young (1996:27-28) ได้้เสนอวิิธีีการที่่�ใช้้ในการสื่่�อสารเพื่่�อให้้ถ้้อยคำ ของผู้้พููดไม่ท่ ำให้้ผู้ฟััง ้ รู้้สึึกกดดััน โดยมุ่่งเน้้นที่่�จะรัักษาความสัมพัันธ์์ที่่�ดีีระหว่่างผู้้พููดและผู้้ฟััง

50บทที่่� 2ตารางที่่� 6 วิิธีีการลดความกดดัันของ Lee, Hai-youngวิิธีีที่่� 1 발화내용이 청자에게 부담이 되지 않도록 발화할 것 (กล่่าวสิ่่�งที่่�ไม่ท่ ำให้้ผู้ฟััง้ รู้้สึึกกดดััน)① 청자를 부담스럽게 만드는 화자의 의도나 생각을 드러내지 말 것(หลีีกเลี่่�ยงการแสดงเจตนาหรืือความคิิดของผู้้พููดที่่�อาจทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกอึึดอััด) ⓐ 청자에게 이익이 되지 않는 일에 대해 단호하고 명백한 태도로 발화하지 말 것 (อย่่าพููดในท่่าทีีที่่�เด็็ดขาดและชดเจนเกี่ยวกั่� ับเรื่่�องที่่�ไม่่เป็็นประโยชน์ต่์ ่อผู้ฟััง) ้ ⓑ 청자에게 이익이 되지 않는 일을 수행하도록 강요하지 말 것 (อย่่าบัังคัับให้้ผู้้ฟัังทำสิ่่�งที่่�ไม่่มีีประโยชน์์ต่่อผู้้ฟััง)② 자신을 긍정적으로 부각시키거나 청자를 부정적으로 부각시키지 말 것(อย่่ายกย่่องตััวเองในทางบวกหรืือทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกไม่่ดีี)③ 청자에 불리한 일에 동참하거나 동류의식을 표하는 발화를 할 것(แสดงความร่่วมมืือ/แสดงความรู้้สึึกเป็็นหนึ่่�งเดีียวกัับผู้้ฟัังในเรื่่�องที่่�ไม่่ส่่งผลเสีีย)วิิธีีที่่� 2 담화참여자간의 수직적,수평적 관계를 고려하여 발화할 것(คำนึึงถึึงความสััมพัันธ์์ของผู้้มีีส่่วนร่่วมในการสนทนาทั้้�งในกรณีีที่่�มีีสถานะต่่างกัันและสถานะเท่่าเทีียมกััน)วิิธีีที่่� 3 담화장면의 격식성 여부를 고려하여 발화할 것 (พิิจารณาบริิบทของการสนทนาว่่ามีีความเป็็นทางการหรืือไม่่ในการพููด)

51แนวคิิดสำคััญในการศึึกษาวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์วิิธีีที่่� 1 “การกล่่าวสิ่่�งที่่�ไม่่ทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกกดดััน” คืือ วิิธีีการที่่�ช่่วยลด ความกดดัันที่่�อาจเกิิดขึ้้�นจากการพููด โดยประกอบด้้วยวิิธีีย่่อย 3 ข้้อ วิิธีีย่่อยคืือ การลดความกดดัันที่่�เกิิดจากการเปิิดเผยความคิิดหรืือเจตนาของผู้้พููดโดยการรัักษาระยะห่่างระหว่่างสิ่่�งที่่�ผู้้พููดต้้องการสื่่�อ (ซึ่่�งไม่่ได้้กล่่าวออกมา) กัับสิ่่�งที่่�กล่่าวออกไปจริิง ๆในวิิธีีย่่อย ① ยัังแบ่่งออกเป็็นวิิธีีย่่อย ⓐ และ ⓑ วิิธีีย่่อย ⓐ จะทำให้้ผู้้พููดไม่่แสดงความคิิดหรืือเจตนาอย่่างชััดเจนในเรื่่�องที่่�อาจทำให้้ผู้้ฟัังได้้รัับผลเสีียเพราะการแสดงความคิิดหรืือเจตนาออกไปอย่่างตรงไปตรงมาอาจทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกอึึดอััดได้้ ⓑ คืือ การทำให้้ผู้้ฟัังเลืือกและตััดสิินใจด้้วยตนเอง เป็็นการลดความรุุนแรงในการส่่งข้้อมููล วิิธีีนี้้�จะแสดงออกมาในรููปแบบของการมอบสิิทธิ์์�ในการเลืือกให้้กัับผู้้ฟััง ซึ่่�งหมายถึึงการไม่่บัังคัับให้้ผู้้ฟัังต้้องทำตามสิ่่�งที่่�ผู้้พููดต้้องการ การใช้้รููปประโยคคำถาม เพื่่�อให้้ผู้้ฟัังได้้เลืือกและแสดงเจตจำนงของตนเองแบบอ้้อม ๆ วิิธีีย่่อย ② ของวิิธีีที่่� 1 คืือ วิิธีีการลดความกดดัันที่่�เกิิดจากการพููดให้้ผู้้พููดดูดีีูหรืือทำให้้ผู้ฟััง้ ดููแย่่ลง วิธีีนี้้ ิ �เกิิดจากความอ่่อนน้้อมถ่่อมตนของผู้้พููดที่่�ไม่ต้่ ้องการอวดตนเอง ผู้้พููดจะหลีีกเลี่ย่�งการพููดถึึงตัวัเองในเชิิงที่่�ทำให้ดู้ดีีูแต่่จะเลืือกพููดถึึงผู้้ฟัังในแง่่บวกแทน อย่่างไรก็็ตาม หากเนื้้�อหาที่่�พููดเกี่่�ยวข้้องกัับผู้้พููดและมีีการนำเสนอในแง่่บวกโดยไม่่ตั้้�งใจ ผู้้พููดจะต้้องพยายามไม่่ทำให้้ตััวเองดีีจนเกิินไป เพื่่�อให้้วิิธีีนี้้�สามารถลดและไม่่เพิ่่�มความกดดัันให้้กัับผู้้ฟััง สุุดท้้ายวิิธีีย่่อย ③ คืือ วิิธีีที่่�ผู้้พููดทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกดีีขึ้้�น คืือ การแสดงออกว่่าผู้้พููดพร้้อมที่่�จะอยู่่เคีียงข้้างและเป็็นส่ว่นหนึ่่�งของกลุ่่มเดีียวกัับผู้ฟััง เ ้ มื่่�อผู้ฟัังกำ ้ ลัังเผชิิญกัับสถานการณ์์ที่่�ไม่่ดีี เช่่น การถููกวิิจารณ์์ ผู้้พููดจะพููดในลัักษณะที่่�แสดงให้้เห็็นว่่าเข้้าใจ และพร้้อมที่่�จะสนัับสนุุนผู้ฟััง ซึ่ ้ ่�งจะช่วย่ ให้้ผู้ฟััง ้ รู้้สึึกว่่าไม่่โดดเดี่ยว่�และลดความกดดัันจากสถานการณ์์นั้้�นวิิธีีที่่� 2 และ 3 เป็็นวิิธีีที่่�ไม่่ซัับซ้้อนเน้้นให้้ผู้้พููดเลืือกใช้้ภาษาที่่�เหมาะสมกัับความเป็็นทางการของสถานการณ์์และความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟััง แต่่การลดความกดดัันจากเนื้้�อหาของการพููดนั้้�นไม่ส่ามารถทำได้้แค่่การเลืือกใช้้

52บทที่่� 2ภาษาที่่�เหมาะสม ในบางครั้้�งผู้้พููดจำเป็็นต้้องพููดเรื่่�องที่่�อาจทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกไม่่ดีีหรืือรู้้สึึกอึึดอััด ดัังนั้้�นผู้้พููดต้้องหาวิิธีีพููดเลืือกใช้้ภาษาในแบบที่่�ลดความรู้้สึึกกดดัันหรืือทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกแย่่น้้อยที่่�สุุดงานวิิจััยด้้านวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์มัักอ้้างอิิงทฤษฎีีความสุุภาพของ Lakoff, Leech และ Brown & Levinson เป็็นกรอบแนวคิิดหลัักในการวิิเคราะห์ภ์าษาในการสื่่�อสาร Lakoff (1973) เสนอ “กฎแห่่งสามััตถิิยะวััจนปฏิิบััติิ” (Rules of Pragmatic Competence) เพราะความสุุภาพจะเกี่่�ยวข้้องกัับการสื่่�อสารที่่�ชััดเจน (Rule of Clarity) และกฎความสุุภาพ (Rule of Politeness) ประกอบด้วย้ 3 แนวทาง คืือ หลีีกเลี่ย่�งการรุุกล้้ำหรืือบัังคัับผู้้อื่่�น (Don’t impose) เปิิดโอกาสให้้ผู้้ฟัังมีีสิิทธิ์์�ตััดสิินใจหรืือเลืือกทางเลืือก (Give options)แสดงความเป็็นมิิตรเพื่่�อสร้้างบรรยากาศที่่�ดีีในการสื่่�อสาร (Make A feel good –be friendly) Leech (1983) เน้้นความสุุภาพในฐานะ หลัักการทางสัังคมที่่�ช่่วยรัักษาความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดและผู้้ฟััง โดยเสนอหลัักการผ่่อนหนััก ผ่่อนเบา หลัักการถ่่อมตน หลัักการเอื้้�อเฟื้้�อ Brown & Levinson (1987) มองความสุุภาพในฐานะกลวิิธีีลดการคุุกคามหน้้า (Face-Threatening Acts) โดยอธิิบายผ่่านแนวคิิด “หน้้าด้้านบวก” (positive face) และ “หน้้าด้้านลบ” (negative face) การเลืือกใช้้กลวิธีีิความสุภุาพจึึงขึ้้�นอยู่่กัับระดัับความเสี่ย่�งของการกระทบกระทั่่�ง (face-threatening) และลัักษณะความสััมพัันธ์์ระหว่่างคู่่สนทนา เช่่น สถานะทางสัังคม ความใกล้ชิ้ิด และบริิบทการสื่่�อสารในขณะเดีียวกััน นัักภาษาศาสตร์์ชาวเกาหลีี เช่่น Lee, Song-young ได้้เสนอหลัักการใช้้ภาษาสุุภาพที่่�เน้้นการสร้้างความสบายใจแก่่ผู้้ฟััง ส่่วน Lee, Hai-young (1996)เสนอคำว่่า “การลดภาระ” หรืือ “การลดความรู้้สึึกกดดััน” แทน “คำว่่า “ความสุุภาพ” เพื่่�อเน้้นการใช้้ภาษาที่่�ช่่วยลดความตึึงเครีียดทางสัังคมและ สร้้างความสััมพัันธ์์เชิิงบวกระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟััง จากแนวคิิดทั้้�งหมดข้้างต้้น จะเห็็นได้้ว่่า ความสุุภาพมิิใช่่เพีียงแค่่เรื่่�องของมารยาท แต่่เป็็นกลไกสำคััญ ในวััจนปฏิิบัติัิที่่�ช่วย่ อำนวยให้้การสื่่�อสารดำเนิินไปได้้อย่่างราบรื่่�น เป็็นมิิตร และเหมาะสมกัับบริิบททางสัังคม

53แนวคิิดสำคััญในการศึึกษาวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์2.5 สรุุปในบทนี้้�ผู้เ้ขีียนได้้นำแนวคิิดพื้้�นฐานที่่�จำเป็็นต้้องรู้้เกี่ยวกั่� ับวััจนปฏิิบัติัิศาสตร์์มาปูพืู้้ �นฐานให้กั้ับผู้้อ่่าน ก่่อนที่่�ผู้้อ่่านจะได้้เริ่่มศึ�ึกษาในบทต่่อ ๆ ไป ก่่อนอื่่�นผู้เ้ขีียนยกตััวอย่่างการตีีความหมายของประโยคในภาษาเกาหลีีกล่่าวคืือ ประโยคสามารถอธิิบายได้้จากทั้้�งสองหลัักการคืือ อรรถศาสตร์์เน้้นการตีีความหมายตามคำศััพท์์และโครงสร้้างของประโยค และวััจนปฏิิบัติัิศาสตร์์เน้้นตีีความหมายตามบริิบทการใช้้ภาษา ไม่่ได้้เน้้นความหมายคำศััพท์์ และประโยคเท่่านั้้�น แต่่จะพิิจารณาถึึงเจตนาและสถานการณ์์ของผู้้พููด เช่่น คำถาม “어디 가?” อาจเป็็นเพีียงการทัักทายหรืือเริ่่�มการสนทนาโดยไม่่จำเป็็นต้้องการคำตอบจริิงจััง การศึึกษาวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์มีีความสำคััญในการทำความเข้้าใจการใช้้ภาษาในบริิบทต่่าง ๆ โดยไม่่จำกััดแค่่ความหมายตามคำศััพท์์ในประโยค แต่่จะพิิจารณาความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดและผู้้ฟัังรวมถึึงเจตนาในการสื่่�อสาร ทฤษฎีีวััจนกรรมเริ่่มต้�้นจาก John L. Austin ที่่�เสนอว่่า การใช้ภ้าษาไม่่เพีียงแค่่พููดถึึงสิ่่�งต่่าง ๆ แต่่ยัังเป็็นการกระทำผ่่านคำพููด ซึ่่�งแบ่่งวััจนกรรมออกเป็็น 3 ระดัับ ได้้แก่่ วััจนกรรมตรงตามคำ วััจนกรรมปฏิิบััติิ และผลวััจนกรรมAustin ให้้ความสนใจเป็็นพิิเศษในวััจนกรรมปฏิิบััติิ ขณะที่่� Searle (1975) เสนอวััจนกรรมตรงและวััจนกรรมอ้้อม นอกจากนี้้� ทฤษฎีีการสนทนาของ Grice ยัังเน้้นความร่่วมมืือระหว่่างผู้้พููดและผู้้ฟััง ซึ่่�งอาจมีีการละเมิิดหลัักการเพื่่�อ แฝงความหมายขณะที่่�ทฤษฎีีความสุุภาพจาก Lakoff, Leech และ Brown & Levinson เสนอหลัักการในการใช้้ภาษาที่่�สุุภาพเพื่่�อลดการคุุกคามหน้้า โดยมุ่่งเน้้นที่่�การรัักษาความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟััง การลดภาระ (Boodam-jooligi) หมายถึึงการลดความกดดัันจากการพููด ซึ่่�งแสดงให้้เห็็นว่่าผู้้พููดควรหลีีกเลี่่�ยงการสร้้างความรู้้สึึกไม่่สะดวกใจให้้กัับผู้้ฟัังดัังนั้้�นในบทนี้้จ�ะเห็็นว่่าผู้เ้ขีียนมีคีวามพยายามจะอธิิบายเรื่่�องทฤษฎีีวััจนกรรมให้้เข้้าใจง่่าย รวมถึึงการนำเสนอนิิยามของวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์ที่่�หลากหลายทั้้�งภาษาอัังกฤษ ภาษาเกาหลีี และภาษาไทยให้้ผู้้อ่่านได้้พิิจารณาและสร้้าง

54บทที่่� 2ความเข้้าใจที่่�ตรงกััน จะเห็็นได้้ว่่าแต่่ละนิิยามจะมีีจุุดเน้้นที่่�แตกต่่างกัันไป อย่่าง Clark, Levinson และ Yule ที่่�มุ่่งเน้้นเกี่่�ยวกัับการกระทำร่่วมระหว่่าง ผู้้พููดและผู้ฟััง ร ้ วมถึึงการตีีความหมายที่่�เกิิดขึ้้�นตามบริิบท ในขณะที่่�นัักภาษาศาสตร์์เกาหลีีและไทยอย่่าง 이재희, สุุธาสิินีีสิิทธิิเกษร และสุุจริิตลัักษณ์์ ดีีผดุุง ให้้ความสำคััญเรื่่�องของความสััมพัันธ์์ในบริิบทการสื่่�อสาร จากการนิิยามและแนวคิิดต่่าง ๆ ดัังกล่่าว ของวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์จะช่่วยให้้ผู้้เรีียนสามารถเข้้าใจการใช้้ภาษาในบริิบทที่่�หลากหลายและตีีความ ความหมายแฝงในบทสนทนา ได้้อย่่างถููกต้้อง ทฤษฎีีเหล่่านี้้จ�ะมอบพื้้�นฐานที่่�สำคััญสำหรัับการวิิเคราะห์์การใช้้ภาษาอย่่างมีีประสิิทธิิภาพในภาษาเกาหลีีได้้

55วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคบทที่่� 3 วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคภาษาเกาหลีีเป็็นภาษาที่่�ให้้ความสำคััญกัับบริิบททางสัังคมและความสัมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟััง ลัักษณะทางสัังคมเช่่นนี้้�สะท้้อนออกมาในรููปแบบของ วััจนกรรมอ้้อม (indirect speech acts) ซึ่่�งเป็็นกลวิิธีีทางภาษาที่่�ผู้้พููดใช้้เพื่่�อรัักษาความสุุภาพ แสดงความเกรงใจ หรืือหลีีกเลี่่�ยงความขััดแย้้งในการสื่่�อสาร การใช้้วััจนกรรมอ้้อมจึึงถืือเป็็นลัักษณะสำคััญของปฏิิบัติัิการทางภาษาในภาษาเกาหลีีในบทนี้้�กล่่าวถึึงวััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคของภาษาเกาหลีีโดยพิิจารณารููปแบบประโยคพื้้�นฐาน 5 ประเภทที่่�มัักใช้้ในการสื่่�อสาร ได้้แก่่ ประโยคบอกเล่่า ประโยคคำถาม ประโยคคำสั่่�ง ประโยคชัักชวน และประโยคอุุทาน การอธิิบายประโยคแต่่ละประเภทจะครอบคลุุมทั้้�งรููปแบบของประโยค ลัักษณะของวััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏ และบทบาทหน้้าที่่�ของประโยคเหล่่านั้้�นในบริิบทการสื่่�อสารต่่าง ๆ “วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยค (종결어미)” เป็็น องค์์ประกอบสำคััญที่่�ใช้้ในการจำแนกประเภทของประโยคในภาษาเกาหลีีโดยปรากฏอยู่่ที่่�ท้้ายคำกริยิาในแต่่ละประโยค ทำหน้้าที่่�แสดงชนิิดของประโยค รวมถึึงระดัับความสุภุาพและเจตนาของผู้้พููดในการสื่่�อสาร ด้้านล่่างนี้้คืื�อ ตัวัอย่่างประโยคพื้้�นฐาน 5 ประเภท พร้้อมการระบุุวิิภััตติิปััจจััยที่่�ใช้้ในแต่่ละประเภทซึ่่�งทั้้�งหมดอยู่่ในระดัับภาษากัันเอง ที่่�มัักใช้้ในบริิบทที่่�ไม่่เป็็นทางการ เช่่น ระหว่่างเพื่่�อน หรืือกัับผู้้ที่่�อายุุน้้อยกว่่าตััวอย่่าง 1ประโยคคำถาม - 밖에 눈이 오니?วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคที่่�แสดงการถาม (오니?-해라체)

56บทที่่� 3ประโยคบอกเล่่า - 어제는 하루 종일 눈이 내렸다.วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคบอกเล่่า (내렸다-해라체)ประโยคคำสั่่�ง - 학교에 일찍 와라.วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคคำสั่่�ง (와라 -해라체)ประโยคชัักชวน - 우리 만나서 다 같이 얘기하자.วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคชัักชวน (얘기하자-해라체) ประโยคอุุทาน - 그 친구는 정말 열심히 연습했구나! วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคอุุทาน (했구나!-해라체) วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยค นอกจากจะทำหน้้าที่่�บอกลัักษณะเฉพาะของประโยคว่่าเป็็นประโยคชนิิดใดแล้้ว ยัังสามารถบอกระดัับความสุุภาพของประโยคได้้ จากตััวอย่่างข้้างต้้นวิิภััตติิปััจจััย 오니?, 내렸다, 와라, 얘기하자,했구나! ใช้้ “ระดัับภาษาไม่่ยกย่่องมาก (해라체)” เป็็นระดัับภาษากัันเองที่่�ใช้้กัับเพื่่�อนสนิิท ผู้้ที่่�มีีอายุุใช้้กัับผู้้ที่่�มีีอายุุน้้อยกว่่า ลองเปรีียบเทีียบรููปแบบของประโยคและระดัับความสุุภาพเพื่่�อทำความเข้้าใจดัังตารางต่่อไปนี้้� ตารางที่่� 7 รููปแบบประโยคและระดัับความสุุภาพ평서형 의문형 명령형 청유형 감탄형격식체하십시오 합니다 합니까? 하십시오 하시지요 -하오 하오 하오? 하(시)오,하구려 합시다 하는구려하게 하네 하는가? 하게 하세 하는구먼해라 한다 하냐?,하니? 해라 하자 하는구나비격식체해요 해요 해요? 해요 해요 하는군요해 해 해? 해 해 해

57วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคตารางที่่� 7 เป็็นตารางสรุุปความสััมพัันธ์์ระหว่่าง รููปแบบประโยค (เช่่น บอกเล่่า คำถาม คำสั่่�ง ฯลฯ) กัับระดัับความสุุภาพ (격식체 = รููปแบบเป็็นทางการ, 비격식체= รููปแบบไม่่เป็็นทางการ) โดยแสดงตัวัอย่่างของวิภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยค (종결어미) ที่่�ใช้้ในแต่่ละกรณีี ในการสื่่�อสารผู้้พููดสามารถ เลืือกใช้้ประโยคแต่่ละชนิิดได้้ตามเจตนาของตนเอง กล่่าวคืือ หากมีคีวามสงสัยัสามารถใช้้ประโยคคำถาม หรืือหากต้้องการให้้เพื่่�อนลดเสีียงรบกวนขณะอ่่านหนัังสืือ ก็็สามารถเลืือกใช้้ประโยคคำสั่่�งเพื่่�อสื่่�อเจตนานั้้�น สำหรัับบทนี้้� ผู้เ้ขีียนต้้องการอธิิบายให้้ผู้้อ่่านเข้้าใจการใช้้ประโยคตามเจตนาของผู้้ส่่งสาร เพื่่�อให้้สามารถวิิเคราะห์์ความหมายจากบริิบทได้้อย่่างลึึกซึ้้�ง และเข้้าใจถ้้อยคำของเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีได้้อย่่างถ่่องแท้้3 แนวคิิดเรื่่�อง ความหลากหลายในการตีีความประโยคตามบริิบทได้รั้ับการอธิิบายโดย König & Siemund (2007) ซึ่่�งเสนอว่่า ประโยคเดีียวกัันอาจมีีการตีีความแตกต่่างกัันไปตามบริิบท เช่่น ประโยคคำสั่่�ง “Sit here!” หากผู้้ฟัังเข้้าใจว่่าเป็็นคำสั่่�ง ก็็อาจตอบว่่า “Yes, sir.” แต่่หากตีีความว่่าเป็็นคำขอร้้อง ก็็อาจตอบว่่า “Okay.” หรืือหากเข้้าใจว่่าเป็็นการชัักชวน ก็็อาจตอบว่่า “No thanks.”3 K. Allan (1986) กล่่าวว่่า ผู้้ฟัังจะต้้องผ่่านขั้้�นตอน 6 ขั้้�นในการวิิเคราะห์์เพื่่�อหาจุุดที่่�เหมาะสมที่่�สุุดในการเข้้าใจความหมายของถ้้อยคำที่่�ผู้้พููดต้้องการสื่่�อ (1) เริ่่�มจากการรัับรู้้เสีียงและคำพููดของผู้้พููดด้้วยการได้้ยิิน (2) ต่่อมาคืือ การใช้้ความรู้้ด้้านไวยากรณ์์ คำศััพท์์ ความหมาย และเสีียง เพื่่�อเข้้าใจความหมายของคำพููดนั้้�นอย่่างละเอีียด (3) จากนั้้�นคืือ การรัับรู้้ว่่าสิ่่�งที่่�พููดนั้้�นเป็็นการสื่่�อสารเกี่่�ยวกัับอะไร (4) ขั้้�นต่่อมาคืือ การเข้้าใจเจตนาหรืือหน้้าที่่�ของคำพููด เช่่น การขอร้้อง การแจ้้งเตืือน หรืือการแสดงอารมณ์์ต่่าง ๆ (5) หลัังจากนั้้�นพิิจารณาว่่าในสถานการณ์์นั้้�นผู้้พููดมีีวััตถุุประสงค์์ที่่�แท้้จริิง คืือ อะไร (6) สุุดท้้ายคืือ การตััดสิินใจว่่าสิ่่�งที่่�คิิดหรืือเข้้าใจนั้้�น ถููกต้้อง สมเหตุุสมผลหรืือไม่่ หรืือยัังต้้องพิิจารณา หาข้้อมููลเพิ่่ม�เติมต่ิ ่อ จะเห็็นได้ว่้่า ในขั้้�นตอนที่่� 4-1 ผู้ฟััง้ จะมุ่่งเน้้นการวิิเคราะห์์ข้้อมููลพื้้�นฐานเชิิงภาษา เช่่น ไวยากรณ์์และคำศััพท์์เป็็นหลััก ส่ว่ นในขั้้�นตอนที่่� 5 และ 6จะเป็็นการตีีความนััยยะที่่�ซ่่อนอยู่่ในคำพููด การวิิเคราะห์์จะหยุุดลงเมื่่�อข้้อมููลทางภาษาและบริิบทแวดล้้อมเชื่่�อมโยงกัันอย่่างชััดเจน ส่่งผลให้้เราสามารถเข้้าใจความหมายของคำพููดได้้ครบถ้้วน โดยไม่จ่ ำเป็็นต้้องวิิเคราะห์์เพิ่่ม�เติมอีี ิกต่่อไป (K. Allan (1986) อ้้างถึึงใน Lee, Chang Deok (2005:117))

58บทที่่� 3ตััวอย่่างนี้้�แสดงให้้เห็็นว่่า แม้้โครงสร้้างของประโยคจะคงอยู่่ในรููปแบบคำสั่่�ง แต่่ความหมายเชิิงวััจนกรรมที่่�ผู้้พููดตั้้�งใจสื่่�อหรืือที่่�ผู้ฟััง้ ตีีความออกมากลัับขึ้้�นอยู่่กัับบริิบทของการสื่่�อสารเป็็นสำคััญตััวอย่่าง 2A: Sit here!B: Yes, sir (คำสั่่�ง) /Okay. (ขอร้้อง) /No thanks. (ชัักชวน)/ What a good idea. (ยื่่�นข้้อเสนอ) Thank you. (เชิิญชวน) [König & Siemund (2007) อ้้างถึึงใน Im, Dong Hun(2011:325)]จากตััวอย่่างประโยค “Sit here!” ซึ่่�งเป็็นคำสั่่�งของผู้้พููด เราสามารถนำหลัักการวิิเคราะห์์ 6 ขั้้�นของ K. Allan (1986) มาประยุุกต์์ใช้้เพื่่�อเข้้าใจความหมายที่่�แท้้จริิงได้้ดัังนี้้� ขั้้�นตอนแรก ผู้้ฟัังจะรัับรู้้เสีียงและคำพููดของผู้้พููด โดยต้้องพิิจารณาโครงสร้้างและลัักษณะของประโยค ซึ่่�งในที่่�นี้้�เป็็นคำสั่่�งที่่�ชััดเจน ขั้้�นที่่�สองใช้้ความรู้้ด้้านไวยากรณ์์ คำศััพท์์ และเสีียง ในการวิิเคราะห์์ความหมายของคำพููด “Sit here!” ซึ่่�งเป็็นประโยคคำสั่่�งที่่�ตรงตัวั ในขั้้�นที่่�สาม ผู้ฟัังเข้้าใ ้ จว่่า การสื่่�อสารนี้้�เกี่่�ยวกัับอะไร ซึ่่�งก็็คืือการสั่่�งให้้ผู้ฟััง้ นั่่�งตรงนี้้� ส่่วนในขั้้�นที่่�สี่่� เป็็น การเข้้าใจเจตนาและหน้้าที่่�ของคำพููด เช่่น เป็็นคำสั่่�ง ขอร้้อง หรืือการชัักชวน ซึ่่�งขึ้้�นอยู่่กัับบริิบทและน้้ำเสีียงที่่�ใช้้ ในขั้้�นที่่�ห้้า ผู้้ฟัังจะพิิจารณาว่่า วััตถุุประสงค์์แท้้จริิงของผู้้พููด คืืออะไร เช่่น ในบริิบททางการ เช่่น การสอน การตอบว่่า “Yes, sir” จะแสดงถึึงการยืืนยัันและรัับคำสั่่�งอย่่างเต็ม็ ใจ แต่่ในบริิบทที่่�สนิทสินม หรืือเป็็นการชัักชวน อาจตอบว่่า “Okay” หรืือในกรณีีที่่�ไม่ส่ นใจก็็อาจตอบว่่า “No thanks” ซึ่่�งแสดงความไม่ส่ นใจหรืือปฏิิเสธ สุุดท้้ายคืือการตััดสิินใจว่่าจะเข้้าใจถููกต้้องหรืือไม่่ โดยอิิงข้้อมููลเพิ่่ม�เติมิเช่่น น้้ำเสีียง ท่่าทางประกอบ ซึ่่�งเป็็นสิ่่�งสำคััญที่่�จะช่่วยให้้การตีีความหมายแม่่นยำและสมบููรณ์์มากขึ้้�น การวิิเคราะห์์ตามขั้้�นตอนนี้้�จึึงช่่วยให้้เราสามารถเข้้าใจความหมายเชิิงวััจนกรรมได้้อย่่างถููกต้้องและเป็็นระบบ

59วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคนอกจากประโยคคำสั่่�งแล้้วยัังมีีประโยคบอกเล่่า ประโยคคำถาม ประโยคชัักชวน และประโยคอุทุาน การใช้้ประโยคตามเจตนาของผู้้ส่่งสารที่่�มีคีวามหมายปรากฏตามบริิบทและนอกเหนืือจากบริิบทที่่�ต้้องอาศัยัการตีีความ จึึงอาจกล่่าวได้ว่้่าประโยคที่่�ถููกใช้ล้้ว้นเป็็นประโยคที่่�มีคีวามหมายอื่่�นนอกเหนืือจากความหมายตามรููป การอธิิบายจะเป็็นไปตามรายละเอีียดต่่อไปนี้้�3.1. วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏใช้้ในประโยคบอกเล่่า3.1.1 รููปแบบของประโยคบอกเล่่า National Institute of Korean Language dictionary (1999:6573) พจนานุุกรมภาษาเกาหลีีมาตรฐานให้้คำนิิยาม “ประโยคบอกเล่่า” ว่่า “화자가 사건의 내용을 객관적으로 진술하는 문장. 평서형 어미로 문장을 끝맺는데 하얀 눈이 왔다” หมายถึึง “ประโยคที่่�คนพููดบอกเล่่าเนื้้�อหาของเหตุุการณ์์เชิิงภววิิสััย (ภววิิสััย คืือ สิ่่�งที่่�มีีพื้้�นฐานอยู่่บนข้้อเท็็จจริิง หรืือเงื่่�อนไขที่่�เป็็น ความจริิง โดยไม่่ขึ้้�นอยู่่กัับจิิตใจ)” ตััวอย่่าง เช่่น “하얀 눈이 왔다”감홍범, 권경일(2018:144) ได้้ให้้นิิยามของประโยคบอกเล่่าว่่า “평서문은 화자가 사건의 내용을 객관적으로 진술하는 문장을 말해요. ‘-다’ 등의종결 어미를 사용하여 청자에게 요구하는 바 없이 하고 싶은 말을 단순히전달하는 문장을 말해요” “ประโยคบอกเล่่า หมายถึึง ประโยคที่่�ผู้้พููดกล่่าวถึึงเนื้้�อหาของเหตุุการณ์์อย่่างเป็็นกลาง โดยใช้วิ้ภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยค เช่่น ‘-다’ เพื่่�อถ่่ายทอดสิ่่�งที่่�ต้้องการจะพููดอย่่างเรีียบง่่าย โดยไม่่ได้้ร้้องขอสิ่่�งใดจากผู้้ฟััง”ประโยคบอกเล่่า (평서문) คืือ ประโยคที่่�ผู้้พููดบอกเล่่าเหตุุการณ์์หรืือข้้อมููลอย่่างเป็็นกลาง โดยใช้วิ้ภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยค เช่่น ‘-다’ เพื่่�อถ่่ายทอดข้้อมููลโดยไมมีการแีสดงอารมณ์์ ออกคำสั่่�งหรืือตั้้�งคำถามในประโยคบอกเล่่าของภาษาเกาหลีีมีการใ ีช้วิ้ภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยคแตกต่่างกัันตามระดัับของความสุภุาพ สำหรัับการสนทนาที่่�เป็็นทางการหรืือกัับผู้้ที่่�มีีตำแหน่่งสููงจะใช้้วิิภััตติิปััจจััยในรููปแบบทางการ เช่่น 하십시오, 합니다 หรืือ하오 ในขณะที่่�การสนทนา ในสถานการณ์์ที่่�ไม่่เป็็นทางการหรืือใช้้กัับบุุคคลที่่�สนิิทสนมจะใช้้วิิภััตติิปััจจััย

60บทที่่� 3ที่่�ไม่่เป็็นทางการ เช่่น 해요หรืือ 해เมื่่�อพููดกัับเพื่่�อนใช้้ “-아/어/해” ในตััวอย่่าง “오늘 점심이 맛있어.” แต่่เมื่่�อพููดกัับหััวหน้้าใช้้ “-ㅂ/습니다” ในตััวอย่่าง “오늘 점심이 맛있습니다” วิิภััตติิปััจจััยจึึงเปลี่่�ยนไปตามสถานการณ์์และ ความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดและผู้้ฟััง เพื่่�อให้้เกิิดการสื่่�อสารที่่�เหมาะสม 3.1.2 การใช้้ประโยคบอกเล่่าในแต่่ละวััจนกรรม4แม้ว่้่า “ประโยคบอกเล่่า” จะมีหีน้้าที่่�หลัักคืือ การให้้ข้้อมููลหรืือเล่่าเหตุุการณ์์อย่่างเป็็นกลาง แต่่ในทางวััจนปฏิิบัติัิศาสตร์์ ประโยคบอกเล่่ามัักถููกนำมาใช้้เป็็น “กลวิธีีทิ างวััจนกรรม” เพื่่�อถ่่ายทอดความหมายอื่่�นที่่�แฝงอยู่่ในถ้้อยคำ โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งในกรณีีที่่�ผู้้พููดต้้องการลดความตรงหรืือหลีีกเลี่่�ยงความขััดแย้้งใน การสื่่�อสารให้้สอดคล้้องกัับบริิบททางสัังคมและความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููด กัับผู้้ฟัังเมื่่�อพิิจารณากลวิิธีีการใช้้ประโยคบอกเล่่าแบบอ้้อมในแต่่ละบริิบทภายใต้้กรอบการจำแนกวััจนกรรมของ Searle (1975) จะสามารถแบ่่งวััจนกรรมออกเป็็นสี่่�กลุ่่มหลััก ได้้แก่่ วััจนกรรมการกล่่าวชี้้�นำ (Directives) วััจนกรรมการกล่่าวความจริิง (Assertives) วััจนกรรมการกล่่าวผููกผััน (Commissives) และวััจนกรรมการกล่่าวแสดงความรู้้สึึก (Expressives) ซึ่่�งแต่่ละกลุ่่มล้้วนสามารถอาศััยประโยคบอกเล่่าในการถ่่ายทอดเจตนาได้ทั้้ ้ �งทางตรงและทางอ้้อมในวงวิชิาการ มีีนัักภาษาศาสตร์์ชาวเกาหลีีจำนวนมากที่่�ได้้นำแนวคิิดการจำแนกวััจนกรรมของ Searle มาใช้้เป็็นกรอบในการศึึกษากลวิิธีีการใช้้ประโยคบอกเล่่าในภาษา4 ในบทที่่� 3 และบทที่่� 4 ผู้เ้ขีียนใช้้แนวคิิดวััจนกรรมของ Searle เป็็นพื้้�นฐานในการวิิเคราะห์์ โดยในบทที่่� 3 เน้้นการวิิเคราะห์์ประเภทของวััจนกรรมอ้้อมในประโยคพื้้�นฐาน ส่่วนใน บทที่่� 4 ได้้ใช้้แนวคิิดเดีียวกัันเพื่่�อพิจิารณาวััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในรููปแบบทางไวยากรณ์์ของภาษา นอกจากนี้้� ผู้้เขีียนยัังอธิิบายถึึงหน้้าที่่�ของประโยคและรููปแบบทางไวยากรณ์์ ในการสื่่�อสาร ซึ่่�งหมายถึึงหน้้าที่่�ทางวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์ ในส่่วนนี้้� ผู้้เขีียนได้้นำแนวคิิดและหลัักการเรื่่�องความสุภุาพในชุุดใหม่ข่ อง Leech รวมถึึงกลวิธีีิการแสดงออกหรืือการลดทอนการคุุกคามหน้้า ตามหลัักของ Brown และ Levinson เข้้ามาร่่วมอธิิบายด้้วย

61วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคเกาหลีี อย่่าง Lee, Joon Hee(1999:84) ระบุุว่่า “พบการใช้้ประโยคบอกเล่่าในวััจนกรรมการสั่่�ง การถาม และการชัักชวนในการสนทนา” Park, Young Soon (2001:293) ยัังเพิ่่�มเติิมเกี่่�ยวกัับวััจนกรรมการสั่่�งอีีกว่่า “นอกจากวััจนกรรมการสั่่�ง การถาม และการชัักชวนแล้้ว ยัังพบวััจนกรรมประเภทอื่่�น ๆ เช่่น การขอร้้องและการแนะนำด้้วย” Fang, Liu (2009:24-25) สนัับสนุุนแนวทางเดีียวกัันกัับ Park, Young soon โดยกล่่าวว่่า “วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏใน รููปประโยคบอกเล่่าส่่วนใหญ่่เกี่่�ยวข้้องกัับการสั่่�ง การถาม และการชัักชวน” ขณะที่่� Kang, Hyoun Hwa(2007:11) ได้ศึ้ึกษาไวยากรณ์์ของประโยคที่่�ผู้เ้รีียนชาวต่่างชาติมัิักใช้้ในห้้องเรีียน และวิิเคราะห์ว่์ ่า ประโยคบอกเล่่าสามารถทำหน้้าที่่�ในวััจนกรรมอ้้อมได้้อย่่างหลากหลายในกลุ่่มวััจนกรรมชี้้�นำ เช่่น การสั่่�ง การขอร้้อง การชัักชวน การแนะนำ การเสนอ และการเรีียกร้้อง จากข้้อมููล ดัังกล่่าวชี้้�ให้้เห็็นว่่า ในทางไวยากรณ์์แม้้ประโยคบอกเล่่าจะมีีหน้้าที่่�ถ่่ายทอดข้้อมููล แต่่ในทางวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์นั้้�น ประโยคบอกเล่่าถููกใช้้อย่่างยืืดหยุ่่น ในหลากหลายวััจนกรรม เพื่่�อปรัับให้้เหมาะสมกัับสถานการณ์์ของการสื่่�อสารและรัักษาความสััมพัันธ์์เชิิงสัังคมระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟัังจากการพิิจารณาของผู้้เขีียน วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในรููปของประโยคบอกเล่่าที่่�เห็็นว่่าสมควรแก่่การวิิเคราะห์์ในบริิบทการใช้้ภาษาเกาหลีีในชีีวิิตประจำวััน ได้้แก่่ กลุ่่มชี้้�นำ (การสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้อง และการชัักชวน) กลุ่่มบอกกล่่าว (การปฏิิเสธ) และกลุ่่มแสดงความรู้้สึึก (การตำหนิิ) ซึ่่�งเป็็น วััจนกรรมที่่�มัักพบในบทสนทนาโดยทั่่�วไป ผู้้เขีียนจะเริ่่�มต้้นอธิิบายจากกลุ่่มวััจนกรรมชี้้�นำ ซึ่่�งประกอบด้วย้ วััจนกรรมย่่อย ได้้แก่่ การสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้องและการชัักชวน โดยจะนำเสนอรายละเอีียดของแต่่ละประเภทตามลำดัับกลุ่่มวััจนกรรมชี้้�นำ (Directives)วััจนกรรมชี้้�นำ คืือ วััจนกรรมที่่�ผู้้พููดต้้องการให้้ผู้้ฟัังแสดงการกระทำ บางอย่่างตามที่่�ตนสื่่�อสารออกไป โดยในทางวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์ กลุ่่มนี้้�ถืือเป็็นวััจนกรรมที่่�มุ่่งผลต่่อพฤติิกรรมของผู้้ฟัังมากที่่�สุุด Kang, Hyoun Hwa

62บทที่่� 3(2007:11)5 เสนอเกณฑ์์จำแนกลัักษณะของวััจนกรรมในกลุ่่มนี้้�ไว้้ 6 ประการ ได้้แก่่ (1) ผู้้พููดตั้้�งใจให้้ผู้ฟัังไ ้ ด้้ประโยชน์์ (2) ผู้้พููดจะได้้ประโยชน์จ์ากการกระทำของผู้ฟัังห ้ รืือไม่่ (3) ผู้้พููดเรีียกร้้องหรืือกดดัันให้้ผู้ฟััง้ ทำตามหรืือไม่่ (4) ผู้้พููดมีีสิทธิ์์�ในการออกคำสั่่�งหรืือไม่่ (5) ความสััมพัันธ์์เชิิงลำดัับขั้้�นระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟััง (6) ใครเป็็นผู้ลง้ มืือกระทำ เมื่่�อพิจิารณาตามเกณฑ์์ข้้างต้้น ผู้เ้ขีียนเห็็นว่่าสามารถจััดจำแนกลัักษณะของวััจนกรรมย่่อยในกลุ่่มนี้้�ได้้ดัังนี้้� การสั่่�ง คืือผู้้พููดมีีสถานะสููงกว่่า ใช้ถ้้้อยคำที่่�ชััดเจนเพื่่�อบัังคัับให้้ผู้ฟัังกระ ้ ทำ ผู้้ฟัังไม่่มีีอิิสระในการปฏิิเสธ และผู้้พููดได้้ประโยชน์์จากการกระทำนั้้�นการเรีียกร้้องคืือผู้้พููดแสดงสิทธิ์์�ในการให้้ผู้ฟััง้ ทำตามคำร้้อง เช่่น หน่วย่งานต่่อประชาชน แม้้ไม่่ใช้้ถ้้อยคำบัังคัับตรง ๆ แต่่ก็็มีีความคาดหวัังสููงว่่าผู้้ฟัังควรปฏิิบััติิตาม5 Kang, Hyoun Hwa (2007:11) เสนอเกณฑ์์จำแนกลัักษณะของวััจนกรรมการสั่่�ง การแนะนำ การเรีียกร้้อง การขอร้้อง การเสนอแนะ การเสนอ ไว้้ 6 ประการ ดัังต่่อไปนี้้� ประเภทวััจนกรรมผู้้�พููดเชื่่�อว่่าผู้้�ฟัังได้้รัับประโยชน์์ผู้พูู ้� ดได้้รัับประโยชน์์หรืือไม่่ระดัับการเรีียกร้้องให้้ผู้้�ฟัังกระทำผู้้�พููดมีีสิิทธิ์์�หรืือไม่่ความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้�พููดกัับผู้้�ฟัังผู้้�กระทำการสั่่�ง -ได้รั้ับประโยชน์์ มีีลัักษณะบัังคัับ -มีีลำดัับชั้้�น/สถานะผู้้ฟัังการแนะนำ ผู้้ฟัังได้้รัับประโยชน์์ - มีีลัักษณะบัังคัับ -มีีลำดัับชั้้�น/สถานะผู้้ฟัังการเรีียกร้้อง -ได้รั้ับประโยชน์์ มีีลัักษณะบัังคัับ มีีสิิทธิ์์� - ผู้้ฟัังการขอร้้อง -ได้รั้ับประโยชน์์ ไม่่มีีลัักษณะบัังคัับ - - ผู้้ฟัังการชัักชวนผู้้ฟัังได้้รัับประโยชน์์ได้รั้ับประโยชน์์ ไม่่มีีลัักษณะบัังคัับ - -ผู้้พููดและผู้ฟััง้ร่วมกั่ ันการเสนอผู้้ฟัังได้้รัับประโยชน์์ - ไม่่มีีลัักษณะบัังคัับ - - ผู้ฟััง้

63วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคการขอร้้องคืือ ผู้้พููดไม่่มีอำนา ีจบัังคัับผู้ฟััง และไ ้ ม่่มีีสิทธิ์์�โดยตรง ใช้ถ้้้อยคำสุภุาพและเว้้นช่่องให้้ผู้ฟัังปฏิิเ ้ สธได้้ การกระทำของผู้ฟััง้ จะก่่อประโยชน์์แก่่ผู้้พููดการชัักชวน คืือผู้้พููดเชิิญชวนให้้ผู้ฟััง ้ ร่วม่กระทำบางสิ่่�ง โดยไม่่มีการกดีดััน ทั้้�งสองฝ่่ายมีีสิทธิ์์ตั�ัดสิินใจ และผลของการกระทำก่่อประโยชน์ร่์วมกั่ ัน จากลัักษณะข้้างต้้นสามารถสรุุปเปรีียบเทีียบได้้ ดัังตารางต่่อไปนี้้�ตารางที่่� 8 จำแนกลัักษณะของวััจนกรรมผู้้�พููดหวัังให้้ผู้้�ฟัังได้้ประโยชน์์ผู้้�พููดได้้ประโยชน์์มีีการเรีียกร้้อง/กดดัันผู้้�พููดมีีสิิทธิ์์�สั่่�งการมีีลำดัับชั้้�นทางสัังคมผู้้�กระทำการสั่่�ง – ✓ ✓ – ✓ ผู้้ฟัังการเรีียกร้้อง – ✓ ✓ ✓ – ผู้้ฟัังการขอร้้อง – ✓ x – x ผู้้ฟัังการชัักชวน ✓ ✓ x – x ทั้้�งคู่่ตารางต่่อไปเป็็นตารางของ Kang, Hyoun Hwa (2007:11-16) ที่่�ได้้รวบรวมประโยคไวยากรณ์์ภาษาเกาหลีี และนำประโยคไวยากรณ์์มาวิิเคราะห์์การใช้้ในวััจนกรรมอ้้อมในกลุ่่มวััจนกรรมชี้้�นำ ผู้้เขีียนได้้เลืือกเฉพาะไวยากรณ์์ที่่�มีีโครงสร้้างประโยคบอกเล่่ามีีเจตนาในการสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้อง และการชัักชวน ดัังตารางต่่อไปนี้้�

64บทที่่� 3ตารางที่่� 9 ประโยคบอกเล่่าที่่�ใช้้เพื่่�อ การสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้อง และ การชัักชวน6รููปประโยคบอกเล่่า วััจนกรรม1 아/어 주면 고맙겠어/고맙겠어요/고맙겠습니다. (감사하다) 부탁, 명령, 요구2 아/어 주면 좋겠다/좋겠어/좋겠어요/좋겠습니다.부탁, 명령, 요구3 (으)ㄴ 것 같은데(요) 부탁, 명령, 요구4 ㄹ 거라고 생각해(요)/생각합니다. 부탁, 권고5 (으)ㄹ 수 있을지 모르겠네(요) 부탁, 명령, 요구6 (으)면 좋겠어/좋겠어요/좋겠습니다 제안, 부탁, 명령, 요구, 제의, 권고7 (으)면 좋을 것 같아(요)/같습니다 제안, 부탁, 명령, 요구, 제의, 권고8 (으)면 해/해요/합니다 부탁, 명령, 요구9 (으)지/(으)시지요 제의, 권고10 고 싶어/싶어요/싶습니다 부탁, 요구11 고 싶은데(요) 부탁, 요구12 기(를)바라(요)/바랍니다 요구,권고13 는 게/것 괜찮을 것 같아(요)/같습니다 제의,권고6 Kang, Hyoun Hwa (16-2007:11) ได้้รวบรวมประโยคไวยากรณ์์ในภาษาเกาหลีีโดยเฉพาะประโยคบอกเล่่าที่่�ใช้้สื่่�อวััจนกรรมประเภทการสั่่�ง การแนะนำ การเรีียกร้้อง การขอร้้อง การชัักชวน และการเสนอ อย่่างไรก็็ตาม ในหนัังสืือเล่มดั่ ังกล่่าว ผู้เ้ขีียนได้ชี้้้�แจงไว้ล่้ว่งหน้้าแล้วว่้ ่าจะพิจิารณาเฉพาะประโยคบอกเล่่าที่่�ใช้้ในวััจนกรรมการสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้อง และการชัักชวนเท่่านั้้�น ดัังนั้้�น การอธิิบายจึึงมุ่่งเน้้นไปที่่�วััจนกรรมทั้้�งสี่่�ประเภทนี้้�

65วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยครููปประโยคบอกเล่่า วััจนกรรม14 는 게/것 나을 것 같아(요)/같습니다 제의,권고15 는 게/것 어떨까 싶어(요)/싶습니다 제의,권고16 는 게/것이 좋겠어/좋겠어요/좋겠습니다 명령,제의,권고17 는 게/것이 좋을 것 같아요 명령,제의,권고18 - 다고 생각해(요)/생각합니다 제의,권고19 - 아/어 주기(를) 바라(요)/바랍니다/바라 겠습니다 부탁, 명령, 요구20 아/어/여 주면 좋겠다/좋겠어/좋겠습니다 부탁, 명령, 요구21 아/어/여 주셨으면 해(요)/합니다 부탁, 명령, 요구22 아/어 줘야겠어(요) 명령, 요구23 아/어야겠어(요)/겠는데(요) 명령,요구24 아/어(요) 제안, 명령, 요구ไวยากรณ์์ที่่�ปรากฏอยู่่ในตารางข้้างต้้นเป็็นแค่่ไวยากรณ์์ที่่�ยกมาเป็็นตัวัอย่่างเท่่านั้้�น สิ่่�งที่่�ผู้้เขีียนอยากจะเน้้นย้้ำคืือไวยากรณ์์ที่่�ยกมานี้้�ผู้้เรีียนสามารถนำไปใช้้เป็็นแนวทางการศึึกษาหรืือทำความเข้้าใจประโยคบอกเล่่าอื่่�น ๆ ได้้ ข้้อสัังเกตสำหรัับผู้้ที่่�เพิ่่�งเริ่่�มศึึกษาและทำความเข้้าใจเรื่่�องวััจนกรรมชี้้�นำ คืือ มีีไวยากรณ์์จำนวนไม่น้่ ้อยที่่�มีโครง ีสร้้างประโยคบอกเล่่าที่่�แสดงเจตนาการสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้อง และการชัักชวน ต่่อไปนี้้�ผู้เ้ขีียนจะนำเสนอตัวัอย่่างและจะอธิิบายเชื่่�อมโยงระหว่่างประโยคบอกเล่่ากัับเจตนาของผู้้พููดที่่�ปรากฏในวััจนกรรมการสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้อง และการชัักชวน

66บทที่่� 3 1. วััจนกรรมการสั่่�งวััจนกรรมการสั่่�งผู้้พููดใช้้ถ้้อยคำที่่�แสดงการสั่่�ง ผู้้พููดมีีอำนาจสั่่�งหรืือพููดให้้ผู้้ฟัังทำตามคำสั่่�ง อนึ่่�งตััวอย่่างที่่�ผู้้เขีียนนำมาให้้ศึึกษาเป็็นตััวอย่่างประโยค บอกเล่่าแสดงการสั่่�ง ผู้้ฟัังอาจจะไม่่รู้้สึึกว่่าตนเองถููกบัังคัับเพราะผู้้พููดไม่่ได้้ แสดงความหมายออกมาชััดเจน กล่่าวคืือ ไม่่ได้้พููดสั่่�งแบบตรงไปตรงมา ตััวอย่่าง 3 [สถานการณ์์] ผู้้พููดสั่่�งไม่่ให้้พููดความลัับของบริิษััท(1) 이 프로젝트는 대외비입니다.(2) 업무상의 기밀누설은 큰 일이니 비밀유지를 꼭 지켜야 합니다.(3) 회사전체의 이익을 위해 비밀을 지켜주면 좋겠습니다.(4) 이프로젝트는아직대외비라정식공개전까지는함구해줬으면좋겠어.(5) 이 프로젝트는 중요한 것이니 꼭 비밀로 해주시길 바랍니다.(6) 이 프로젝트가 외부로 새어나가면 저나 여러분 모두의 노력이 헛수고가 될 수 있습니다. 그러니본프로젝트에대한부분은절대로외부에발설하시면안됩니다. ตััวอย่่าง 4 [สถานการณ์์] ผู้้พููดสั่่�งให้้ประเมิินการสอน(1) 반드시 의무적으로 해야 하는 설문지입니다. (2) 앞으로 더 나은 강의를 위해 학생들이 강의평가를 해줘야 해요.(3) 수업을 들은 학생들은 강의평가가 의무라고 하네요. 부담 갖지말고 솔직하게 설문지 작성 부탁해요.(4) 얘들아, 더 나은 강의를 위해서 강의평가 설문지 줄테니 잘 작성해서 내주길바래.

67วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคตัวัอย่่าง 5 [สถานการณ์์] สามีและีภรรยาคุยกัุัน สามีีพููดมาก ภรรยารู้้สึึกรำคาญ남편: 여보 그 옷을 진짜 돈 주고 샀어? 너무 안 어울리는데아내: 조용히 하지! 남편: 진짜 안 어울리는데…ตััวอย่่าง 6 [สถานการณ์์] แม่่บ่่นลููก어머니: 청소랑빨래도좀제대로하고살아. 이게돼지우리야?집이야?딸: 아, 신경쓸 거 없어. 내가 알아서 할게.ตััวอย่่างที่่� 3-4 เป็็นสถานการณ์์ทางการที่่�เกิิดขึ้้�นในบริิษััทและห้้องเรีียน การนำประโยคบอกเล่่ามาใช้้แทนประโยคคำสั่่�ง เนื่่�องจากผู้้พููดไม่่ต้้องการสั่่�งอย่่างตรงไปตรงมา เป็็นการหลีีกเลี่่�ยงการคุุกคามหน้้าของผู้้ฟััง ตััวอย่่างที่่� 8-9 เป็็นสถานการณ์์ที่่�ไม่่เป็็นทางการเกิิดขึ้้�นที่่�บ้้าน ความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููด ทั้้�งสองคนสนิิทสนมกัันเห็็นได้้จากการใช้้ระดัับความสุุภาพของประโยคคืือ“ระดัับภาษาไม่่ยกย่่องมาก (해라체)” ความสััมพัันธ์์ดัังกล่่าวแม้้ว่่าจะสามารถใช้้ประโยคคำสั่่�งได้้ แต่่ผู้้พููดเลืือกใช้้ประโยคบอกเล่่าแทน ผู้ฟัังจึึง ้ จำเป็็นต้้องอนุุมานความหมายที่่�แท้้จริิงของผู้้พููด ตััวอย่่างที่่� 3 มีีการใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า (1) [-이다] (2) [-아/어/야 하다] (3)[ (으)면 좋겠어/좋겠 어요/좋겠습니다] (4) [-았/었으면 좋겠어/좋겠어요/좋겠습니다] (5) [-아/ 어 주기 (를) 바라(요)/바랍니다/바라겠습니다] (6) [(으)면 안 됩니다] สถานการณ์์หััวหน้้าสั่่�งให้้พนัักงานบริิษััทเก็็บข้้อมููลในการพััฒนาโปรเจกต์์เป็็นความลัับ ประโยคที่่�ใช้้เป็็นประโยคบอกเล่่าแบบอ้้อม สามารถระบุุความหมายว่่า ห้้าม/อย่่าแพร่่งพรายความลัับของบริษัิทัเด็็ดขาด ตัวัอย่่างที่่� 4 มีการใ ีช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า (1) [-이다] (2) [-아/어/야 하다] (3) [(으)ㄹ 거라고 생각해 (요)] และ กริิยา부탁하다 (4) [-아/ 어/해 주기(를) 바라(요)/바랍니다/바라

68บทที่่� 3겠습니다] สถานการณ์์อาจารย์์แจ้้งนัักศึึกษาให้้ประเมิินการสอน จะเห็็นได้้ว่่าข้้อที่่� (1) - (4) อาจารย์์ไม่่ได้้ใช้้ประโยคคำสั่่�งให้้นัักศึึกษาตอบแบบประเมิิน การสอน แต่่ทุุกประโยคระบุุความหมายเหมืือนกััน คืือ การประเมิินการสอนเป็็นสิ่่�งที่่�ทุุกคนต้้องทำหลัังจากเรีียนเสร็็จตััวอย่่างที่่� 5 มีีการใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า [-(으)지] เป็็นสถานการณ์์ที่่�สามีีคุุยกัับภรรยา สามีีพููดว่่า ที่่�รััก ซื้้�อเสื้้�อตััวนั้้�นมาจริิงเหรอ มัันไม่่เข้้ากัับเธอเลยนะ ทำให้้ภรรยารำคาญ ที่่�สามีีพููดมากจึึงสั่่�งสามีีว่่า “조용히하지 (เงีียบไปเลย)” ประโยคนี้้�เป็็นประโยคบอกเล่่าที่่�มีีเจตนาสั่่�งแบบอ้้อม ระบุุความหมายว่่า “เงีียบไปเลย” ตััวอย่่างที่่� 6 มีีการใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่าเนื้้�อความเจตนาปฏิิเสธ [-(으) ㄹ N 없다]ในสถานการณ์์แม่บ่่ ่นลููกเรื่่�องไม่ท่ ำความสะอาดห้้อง ไม่ซั่ ักผ้้า ลููกสาวจึึงบอกกัับแม่่ว่่า “신경쓸 거 없어. (ไม่่ต้้องสนใจหรอก)” ประโยคนี้้�เป็็นประโยคบอกเล่่าเจตนาสั่่�งแบบอ้้อม ระบุุความหมายว่่า “อย่่าไปสนใจหรืือใส่่ใจกัับสภาพห้้อง”2. วััจนกรรมการเรีียกร้้อง วััจนกรรมเรีียกร้้องผู้้พููดใช้้ถ้้อยคำที่่�แสดงการเรีียกร้้อง โดยผู้้พููดมีีสิิทธิ์์�ให้้ ผู้ฟััง้ ทำตามสิ่่�งที่่�ตนต้้องการ ในการเรีียกร้้องความสัมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดและผู้ฟััง้เท่่าเทีียมกััน แม้้ว่่าบางสถานการณ์์ผู้้พููดจะอายุุน้้อยกว่่าผู้้ฟััง เช่่น ในห้้องเรีียนนัักศึึกษาขอให้้อาจารย์์พููดเสีียงดััง ๆ ในร้้านอาหารลููกค้้าขอให้้เจ้้าของร้้าน นำน้้ำดื่่�มมาให้้ การปฏิิสััมพัันธ์์กัันระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟัังในวััจนกรรมเรีียกร้้อง อาจจะทำให้้ทั้้�งสองฝ่่ายรู้้สึึกอึึดอััด เพราะข้้อเรีียกร้้องของผู้้พููดอาจไปจำกััดเสรีีภาพของผู้้ฟัังในช่่วงเวลาหนึ่่�ง ตัวัอย่่าง 7[สถานการณ์์] มีคนีทำเสีียงดัังในห้้องสมุุด ผู้้พููดเรีียกร้้องให้้เงีียบ(1) 여기는 조용히 해야 하는 곳입니다.(2) (낮은 목소리로) 저기요, 죄송한데요. 여기 열람실이라... 조용히 해주셔야 될 것 같아요.

69วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคตัวัอย่่าง 8 [สถานการณ์์]ค้้างค่่าเช่่าห้้องพััก ผู้้พููดเรีียกร้้องเงิินค่่าเช่่าห้้องพััก(1) 월세가 한 달이 지났지만 사전 말씀도 없이 계속 미납되고 있네요.(2) 월세 입금일이 한달이나 지나서 이제는 못 기다려드릴 것 같아요.오늘까지 입금해 주셔야겠어요. (3) 월세가 밀린 상태인데 하루 빨리 월세를 내 주셔야 합니다.(4) 세입자님, 지난월세납부하시는날을잊으셨나해서연락드립니다.지난 월세가 입금되지 않았으니 더 늦지 않게 입금 부탁드립니다.ตัวัอย่่าง 9 [สถานการณ์์] มีเีส้้นผมในอาหาร ผู้้พููดเรีียกร้้องให้้เปลี่ย่�นอาหาร(1) 음식에서 머리카락이 나왔어요.(2) 여기요, 냉면에 머리카락이 있습니다.(3) 음식에 머리카락 나와서 새로 가져다 주셨음 합니다. [มาจาก주셨으면 합니다]ตัวัอย่่าง 10 [สถานการณ์์] นั่่�งที่่�นั่่�งในรถไฟผิิด ผู้้พููดเรีียกร้้องให้้เปลี่ย่� นที่่�นั่่�ง(1) 여기 제 자리인데요.(2) 여기 제 자리인거 같아요.(3) 여기 제자린데, 잘못앉으신 것 같아요.(4) 자리를 잘못 앉으신 거 같은데요.(5) 정말 죄송한데, 여기는 제가 예약한 자리 같아요.ตััวอย่่างที่่� 8 มีีการใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า ได้้แก่่ [고 있다 + 네(요)] [아/어 주셔야겠어(요)] [아/어야 하다] [N부탁드리다] ในสถานการณ์์ผู้้พููดเรีียกร้้องเงิินค่่าเช่่าห้้องพัักจากผู้้เช่่า ผู้้พููดสามารถใช้้ประโยค [아/어 주세요]ได้้เช่่นกััน ข้้อที่่� (1) เป็็นการบอกให้้ทราบถึึงสถานการณ์์ตามความจริิงให้้ผู้้ฟัังรัับรู้้ และให้้ผู้ฟััง้ ตีีความว่่าต้้องการสื่่�อเจตนาเช่่นไร เพราะในคำพููดไม่่มีคำเ ี รีียกร้้อง

70บทที่่� 3ให้จ่้่ายเงิินแบบตรงไปตรงมา ข้้อที่่� (2)และ (3) มีการใ ีช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า[아/어 주셔야겠어(요)] [아/어야 하다] ประโยคบอกเล่่าทั้้�งสองมีีความหมายว่่าต้้องทำสิ่่�งใดสิ่่�งหนึ่่�ง สื่่�อความหมายว่่าผู้ฟััง้ ต้้องจ่่ายค่่าเช่่า ข้้อที่่� (4) ใช้้คำกริยิา [부탁하다รบกวน]ถืือว่่าเป็็นคำสุุภาพ ตััวอย่่างที่่� 9 มีีการใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า ได้้แก่่ [아/어(요)] [ㅂ/습니다] [았/었으면 하다] ในสถานการณ์์มีีเส้้นผมในอาหาร ผู้้พููดเรีียกร้้องให้้เปลี่ย่� นอาหารให้้ใหม่่ จริิง ๆ แล้ว้ ในสถานการณ์์นี้้�ผู้้พููดสามารถใช้้ประโยค [아/어 주세요] เพื่่�อขอให้้เจ้้าของร้้านอาหารเปลี่่�ยนอาหารให้้ใหม่่ ข้้อที่่� (1) และ (2) ผู้้พููดใช้้ประโยคบอกเล่่าลงท้้ายด้วยวิ้ภัิัตติปัิจจััยั[아/어(요)] [ㅂ/습니다] หากพิจิารณาความหมายตามรููปประโยคแล้ว้ ผู้้พููดแค่่บอกข้้อมููลว่่าในอาหารมีีเส้้นผม แต่่คำพููดนี้้�เกิิดขึ้้�นในร้้านอาหาร ผู้้ฟัังจำเป็็นต้้องตีีความมากกว่่าความหมายตามรููปประโยค ไม่่มีีคำพููดใดในประโยคที่่�บอกให้้เปลี่ย่� นอาหารให้้ใหม่่ แต่่เมื่่�อระบุุความหมายของประโยคนี้้� จะได้้ความหมายว่่า“ช่่วยเปลี่่�ยนอาหารให้้ใหม่่” ข้้อที่่� (3) ใช้้ [았/었으면 하다] กัับ [아/어 서]เป็็นการบอกสาเหตุกุ่่อน ต่่อด้วย้ความต้้องการของผู้้พููดที่่�ต้้องการเปลี่ย่�นอาหารใหม่่ ตัวัอย่่างที่่� 10 มีการใ ีช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า ได้้แก่่ [-이다 + ㄴ 데요] [-인 것 같다] [- (으)ㄴ 것 같아(요)] [- (으)시ㄴ 것 같아(요)+ 은 데요] [-N것같다] ในสถานการณ์์มีคนีมานั่่�งที่่�ของผู้้พููด ผู้้พููดเรีียกร้้องให้้เปลี่ย่� นที่่�นั่่�ง เพราะนั่่�งที่่�ผิิด ในสถานการณ์์นี้้�แม้ว่้่าผู้้พููดจะเป็็นฝ่่ายถููก แต่่เพื่่�อรัักษาหน้้าของอีีกฝ่่ายจำเป็็นต้้องใช้้ประโยคบอกเล่่า “자리를 잘못 앉으신 거 같은데요, 잘못 앉으신 것 같아요 (น่่าจะนั่่�งที่่�นั่่�งผิิดนะ)” การไม่่ระบุุอย่่างชััดเจนว่่าเป็็นความผิิดพลาดของอีีกฝ่่าย ทำให้อีี้กฝ่่ายไม่่เสีียหน้้า และยัังเป็็นการแสดงการให้้เกีียรติิ ประโยคนี้้�เป็็นประโยคสื่่�อเจตนาเรีียกร้้องแบบอ้้อม ระบุุความหมายว่่า “คุุณควรนั่่�งที่่�นั่่�งให้้ถููกนะครัับ” นอกจากนี้้�ยัังมีีการใช้้ประโยคบอกเล่่าแสดงความเป็็นเจ้้าของ ในที่่�นั่่�ง “여기 제 자리인거 같아요 (ตรงนี้้�น่่าจะเป็็นที่่�นั่่�งของผม) 여기는제가예약한자리같아요 (ตรงนี้้� น่่าจะเป็็นที่่�นั่่�งที่่�ผมจอง)”สุุดท้้ายประโยคบอกเล่่าที่่�ใช้้ [-이다] และ [ㄴ 데요] ร่วมกั่ ัน สำหรัับประโยคนี้้�ผู้้พููดใช้้ [ㄴ 데요] เพื่่�อรอว่่า

71วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคอีีกฝ่่ายจะคิิดหรืือมีีปฏิิกิิริิยาอย่่างไรกัับคำพููดของตน “여기 제 자리인데요(ตรงนี้้�เป็็นที่่�นั่่�งของผมนะ)” เมื่่�อพิิจารณาถึึงความสุุภาพแล้้วจะเห็็นว่่าประโยคในข้้อที่่� (1) เป็็นประโยคที่่�ผู้้พููดกล่่าวแบบตรง ๆ แต่่มีีความหมายแฝงนััยยะ บางประการ หากต้้องการรู้้ความหมายที่่�แท้้จริิงของผู้้พููดผู้้ฟัังต้้องตีีความประโยคนี้้�เป็็นประโยคเรีียกร้้อง ระบุุความหมายว่่า “ตรงนี้้�ที่่�นั่่�งผม กรุณุาลุุกไปนั่่�งที่่�นั่่�งคุุณด้้วยครัับ” 3. วััจนกรรมการขอร้้องวััจนกรรมการขอร้้อง ผู้้พููดใช้้ถ้้อยคำที่่�แสดงการขอร้้องให้้ผู้้ฟัังกระทำ บางสิ่่�งบางอย่่าง การกระทำของผู้้ฟัังผู้้พููดได้้ประโยชน์์ จึึงทำให้้ผู้้พููดไม่่มีีสิิทธิ์์�บัังคัับผู้้ฟััง ในขณะที่่�ผู้้ฟัังเองก็็สามารถปฏิิเสธได้้ หากผู้้ฟัังไม่่อยากทำสิ่่�งนั้้�น วััจนกรรมการขอร้้องจึึงเกิิดขึ้้�นได้้กัับทุุกความสััมพัันธ์์ไม่่ว่่าผู้้พููดกัับผู้้ฟัังจะมีีความสััมพัันธ์์แบบใด ตััวอย่่างประโยคบอกเล่่าแสดงการขอร้้องตััวอย่่าง 11 나 전화 한통화만 좀….ตััวอย่่าง 12 [สถานการณ์์] ค้้างค่่าเช่่าห้้องพััก ผู้้พููดขอเลื่่�อนชำระค่่าเช่่าห้้องพััก(1) 죄송한데 월세를 약속된 날에 보내지 못했어요. 조금만 더 양해 부탁드려요.(2) 정말 죄송한데, 월세를 아직 마련을 못해서요. 조금만 더 시간을주시면 감사하겠습니다.ตัวัอย่่าง 13 [สถานการณ์์]สั่่�งอาหารไปแล้ว้ ผู้้พููดขอเปลี่ย่�นเมนููในภายหลััง(1) 메뉴를 바꾸고 싶어서요.(2) 저기요. 제 음식을 아직 만들지 않았다면 비냉을 물냉으로 바꾸어주셨으면 합니다.

72บทที่่� 3(3) 사장님, 정말 죄송한데 혹시 아까 주문한 비빔냉면 아직 준비 다안 되셨으면 물냉면으로 바꿀 수 있는지 해서요.ตััวอย่่าง 14 [สถานการณ์์] เพื่่�อนรู้้ว่่าเขีียนข้้อความในเพจบริิษััท ผู้้พููดขอให้้เพื่่�อนเก็็บเป็็นความลัับ(1) ㅇㅇ님, 이 글 제가 썼다는 것 비밀로 해 주셨으면 좋겠어요.(2) 용기를 내서 표현한것이고 회사에서 알게되면 곤란해 질 수 있으니 비밀로 해주면 고맙겠어.ตััวอย่่างที่่� 11 ใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่าที่่�ไม่่สมบููรณ์์ เป็็นประโยคที่่�มีีคำวิิเศษณ์์ “좀” ท้้ายประโยค ในการสื่่�อสารนำประโยคนี้้�ไปใช้้ได้้ไม่่มีีปััญหา แต่่หากพิจิารณาความถููกต้้องด้้านหลัักไวยากรณ์์จะมองได้ว่้่าประโยคนี้้�ไม่ถูู่กต้้อง ประโยคที่่�ถููกต้้องควรจะมีีส่ว่นภาคแสดงปรากฏตรงท้้ายประโยค แต่่หากนำความรู้้ทางวััจนปฏิิบััติิศาสตร์์มาอธิิบายโครงสร้้างประโยคนี้้�แล้้ว คำวิิเศษณ์์ “좀” นั้้�น คืือ คำแสดงความสุุภาพคำหนึ่่�ง สถานการณ์์นี้้�เป็็นสถานการณ์์ที่่�ผู้้ฟัังถููกรุุกรานความเป็็นส่่วนตััว ผู้้พููดจึึงจำเป็็นต้้องใช้้ “좀” เพื่่�อลดการคุุกคามอิิสระ และ หากใช้ท้ ำนองเสีียงในการพููดคำว่่า “좀” ให้ส้อดคล้้องกัับบริิบทการขอร้้องแล้ว้จะทำให้้ประโยคนี้้�เป็็นประโยคที่่�สุุภาพ7 ในประโยคนี้้� “좀” ทำหน้้าที่่�สำคััญ ในการบอกให้รู้้ว่้ ่าผู้้พููดกำลัังขอใช้้โทรศััพท์์ หากไม่่มีี“좀”ก็็ไม่่มีีส่ว่ นใดที่่�จะสื่่�อเจตนาขอร้้องได้้ เป็็นเพีียงประโยคบอกเล่่าที่่�ไม่่สมบููรณ์์เท่่านั้้�น ตััวอย่่างที่่� 12 7Jang Kyeon Hyeon (2016) ในภาษาพููดการใช้้ “좀” มีีความเกี่่�ยวข้้องกัับทำนองเสีียง การใช้ท้ำนองเสีียงที่่�แตกต่่างกัันมีีผลต่่อหน้้าที่่�ทางวััจนปฏิิบัติัิศาสตร์์ ในภาษาพููดการออกเสีียง “좀” ในแต่่ละข้้อไม่่เหมืือนกัันขึ้้�นอยู่่กัับสถานการณ์์ เจตนา และท่่าทีีของผู้้พููดในขณะนั้้�น ข้้อที่่� (1) เป็็นการสั่่�ง ใช้้ทำนองเสีียงที่่�เด็็ดขาด (2) เป็็นการกล่่าวถึึงบุุคคลในทางลบและลำบากใจที่่�จะพููดออกมา ใช้้ทำนองเสีียงลากยาว หยุุดเพื่่�อคิิดไตร่่ตรองสัักครู่่ ก่่อนจะพููดหรืือไม่่พููดก็็ได้้ (3) เป็็นการขอร้้อง ทำนองเสีียงต้้องนุ่่มนวล แสดงความสุุภาพ ตััวอย่่าง (1) 담배 꺼 좀! (2) 그 사람 좀… (3) 창문 열어주세요. 좀

73วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคเป็็นสถานการณ์์ผู้เ้ช่่าขอเลื่่�อนวัันชำระเงิินค่่าเช่่าบ้้าน แต่่ในตัวัอย่่างที่่� 8 นั้้�นเป็็นสถานการณ์์เรีียกร้้องให้จ่้่ายค่่าเช่่าบ้้าน เมื่่�อพิจิารณาโครงสร้้างประโยคบอกเล่่าในตััวอย่่างที่่� 12 ข้้อที่่� (1) ใช้้คำกริิยา [부탁하다 รบกวน] ข้้อที่่� (2) ใช้้ [ (으)면감사하겠다] แสดงความขอบคุุณแต่่ปรากฏความหมายแฝงขอให้้ผู้้ฟัังทำสิ่่�งใดสิ่่�งหนึ่่�งเป็็นการกล่่าวแบบอ้้อม จะเห็็นได้้ว่่าในตััวอย่่างที่่� 8 ผู้้พููดเลืือกใช้้ภาษาที่่�มีีความหมายตรงไปตรงมา แต่่ตััวอย่่างที่่� 12 นั้้�นผู้้พููดอยู่่ในฐานะผู้้ขอร้้อง โครงสร้้างประโยคจะมีการใ ีช้้คำวิิเศษณ์์ [조금, 더, 정말] คำขอโทษ[죄송한데] ปรากฏในประโยคทำให้้สุุภาพมากยิ่่�งขึ้้�น ตััวอย่่างที่่� 13 ใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า ได้้แก่่ [고 싶다+어서요] [았/었으면 하다] [-(으)면 -(으)ㄹ 수 있다+ 는지 + 아/아서요] เป็็นสถานการณ์์ที่่�ผู้้พููดขอเปลี่่�ยนเมนููหลัังจากสั่่�งอาหาร ไปแล้้ว ในข้้อที่่� (1) [고 싶다 (ต้้องการ) +어서요 (เหตุุผล)] ใช้้ไวยากรณ์์สองตััวซ้้อนกััน ในข้้อที่่� (2) [았/었으면 하다] เป็็นโครงสร้้างประโยคบอกเล่่าที่่�ผู้้พููดคาดหวัังให้้ผู้้ฟัังทำในสิ่่�งที่่�ตนต้้องการ ปรากฏการใช้้บ่่อยครั้้�งในการสั่่�ง การขอร้้อง การร้้องขอ เห็็นได้้จากตััวอย่่างข้้างต้้น ในข้้อที่่� (3) [(으)ㄹ 수 있다+ 는지 + 아/어서요] เป็็นโครงสร้้างประโยคที่่�ทำให้้รู้้ว่่าผู้้พููดระมััดระวัังใน การขอร้้องของตนเองมาก เพราะคิิดว่่ามีีความเป็็นไปได้้สููงว่่าจะได้้คำตอบปฏิิเสธ ตััวอย่่างที่่� 14 ใช้้โครงสร้้างประโยคบอกเล่่า ได้้แก่่ [았/었(으)면 좋겠다] [아/어/ 해주(으)면고맙겠다] เป็็นสถานการณ์์ที่่�ผู้้พููดขอให้้เพื่่�อนร่่วมงานเก็็บเรื่่�องที่่�ผู้้พููดเขีียนต่่อว่่าบริิษััทบนเพจบริิษััทเป็็นความลัับ ผู้้พููดเลืือกใช้้ประโยคบอกเล่่าแบบอ้้อมค้้อม สื่่�อเจตนาการคาดหวัังของผู้้พููด โดยหากผู้ฟััง้ ทำตามคำขอร้้องก็็จะดีีหรืือขอบคุุณ4. วััจนกรรมการชัักชวนวััจนกรรมการชัักชวน ผู้้พููดใช้ถ้้้อยคำที่่�แสดงการชัักชวนผู้ฟัังใ ้ ห้ร่้วมท่ ำสิ่่�งใดสิ่่�งหนึ่่�งกัับผู้้พููด ไม่่มีการีบัังคัับหรืือเรีียกร้้องให้้ผู้ฟัังกระ ้ ทำการ นั่่�นคืือผู้ฟัังมี ้ ีอิสิระในการตััดสิินใจ ผู้ฟัังและผู้ ้ ้พููดได้้ประโยชน์จ์ากการกระทำร่วมกั่ ัน การใช้้ประโยค

74บทที่่� 3ชัักชวน คืือ การที่่�ผู้้พููดใช้้ประโยคชัักชวนให้้ผู้้ฟัังทำตาม มีีผู้้พููดเป็็นบุุรุุษที่่�หนึ่่�ง สรรพนามที่่�หมายถึึงผู้้พููดและผู้ฟััง เ ้ ช่่น “우리, 저희” และมีีวิภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยคชัักชวน “하시지요, 합시다, 하자, 해요” เป็็นต้้น นอกจากนี้้�ยัังมีีคำวิิเศษณ์์ “같이, 함께” เป็็นส่ว่ นประกอบร่วม่ ในประโยค ส่ว่ นประกอบเหล่่านี้้�เมื่่�อปรากฏในประโยคก็จ็ะทำให้ท้ราบได้ทั้ ันทีีว่่าเป็็นประโยคชัักชวนอย่่างไม่ต้่ ้องสงสััยสำหรัับประโยคบอกเล่่าที่่�แสดงการชัักชวนนั้้�น อาจจะไม่่มีีส่่วนประกอบเหล่่านี้้�ให้สั้ังเกตเห็็นทั้้�งหมดหรืือจะมีีก็็มีแีค่่บางส่ว่น ตัวัอย่่างประโยคบอกเล่่าที่่�แสดงการชัักชวนมีีดัังนี้้�ตััวอย่่าง 15(1) 오늘 다들 처음보시는 분들도 많겠지만 모두 한마음으로 응원해주실 거라 믿습니다.(2) 선생님이쉬고계실텐데우리가지금뵈러가면방해될수도있겠다.(3) 나는 축구 말고 야구치고 싶은데.ตัวัอย่่างที่่� 15 ใช้้ประโยคบอกเล่่าแสดงการชัักชวน ผู้้พููดใช้้ประโยคบอกเล่่าแฝงวััตถุุประสงค์์ให้้ผู้ฟััง้ ร่วมท่ ำสิ่่�งใดสิ่่�งหนึ่่�ง สถานการณ์์ในข้้อที่่� (1)ถ้้อยคำของผู้้พููดใช้้คำว่่า “모두(ทั้้�งหมด)” เพื่่�อระบุวุ่่า “ทุุกท่่าน” ผู้ฟััง้ ก็ส็ามารถตีีความได้ว่้่า ผู้้พููดต้้องการเชิิญชวนให้ทุุ้กคนร่วม่แรงร่วม่ ใจกัันในการให้้กำลัังใจและสนัับสนุุนกัันอย่่างพร้้อมเพรีียง ข้้อที่่� (2) ถ้้อยคำของผู้้พููด “선생님이 쉬고 계실 텐데 우리가 지금 뵈러 가면 방해될 수도 있겠다” โดยเฉพาะ “선생님이 쉬고 계실텐데(อาจารย์น่์ ่าจะพัักผ่่อน)”สามารถตีีความได้ว่้่า ในเวลาพัักไม่่ควรไปหาอาจารย์์ควรหาเวลาอื่่�นไปแทน และยัังมีีคำว่่า “우리 (พวกเรา)” ระบุุเป็็นนััยว่่าทั้้�งผู้้พููดและผู้้ฟัังไม่่ควรไปตอนนี้้� ข้้อที่่� (3) ตีีความตามรููปประโยคผู้้พููดกำลัังบอกถึึงความต้้องการของตนเอง แต่่หากพิิจารณาในสถานการณ์์ ผู้้ฟัังสามารถตีีความได้้ว่่าผู้้พููดต้้องการชวนให้้เล่่นเบสบอลกัับตนเองได้้เช่่นกััน แต่่หากเป็็นฟุุตบอลผู้้พููดไม่่อยากร่่วมเล่่นด้้วย

75วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคกลุ่่มวััจนกรรมบอกกล่่าว (Assertive)วััจนกรรมกลุ่่มนี้้�เป็็นการสื่่�อสารที่่�แสดงถึึงความเชื่่�อมั่่�นของผู้้พููดต่่อข้้อเท็จจริ็ ิงหรืือสถานการณ์์ที่่�เกิิดขึ้้�นรอบตััว โดยมีีจุุดมุ่่งหมายเพื่่�อถ่่ายทอดข้้อมููลที่่�ตน เชื่่�อว่่าผู้้ฟัังยัังไม่่ทราบมาก่่อน หรืือเห็็นว่่าข้้อมููลนั้้�นจะเป็็นประโยชน์์ต่่อผู้้ฟััง ในการทำความเข้้าใจสิ่่�งต่่าง ๆ ที่่�กล่่าวถึึง การเชื่่�อมโยงระหว่่างประโยคบอกเล่่ากัับเจตนาของผู้้พููดในวััจนกรรมการปฏิิเสธแสดงให้้เห็็นว่่า ผู้้พููดต้้องการสื่่�อสารข้้อเท็็จจริิงโดยรัักษาน้้ำเสีียงที่่�สุุภาพและแสดงความเคารพต่่อผู้้ฟััง ซึ่่�งสะท้้อนให้้เห็็นถึึงกลวิิธีีการใช้้ภาษาเพื่่�อคงไว้้ซึ่่�งสััมพัันธภาพทางสัังคม โดยเฉพาะในวััฒนธรรมเกาหลีีที่่�ให้้ความสำคััญกัับการรัักษาหน้้า และความกลมกลืืนใน ความสัมพัันธ์์ระหว่่างบุุคคล การใช้้ประโยคบอกเล่่าในการปฏิิเสธจึึงเป็็นวิธีีิหนึ่่�งที่่�ช่วย่ลดความขััดแย้้งได้้อย่่างมีประ ีสิทธิภิาพ ต่่อไปนี้้�ผู้เ้ขีียนจะนำเสนอตัวัอย่่างและจะอธิิบายการเชื่่�อมโยงระหว่่างประโยคบอกเล่่ากัับเจตนาของผู้้พููดที่่�ปรากฏในวััจนกรรมการปฏิิเสธ รายละเอีียดมีีดัังนี้้� 1. วััจนกรรมการปฏิิเสธ Gass & Houck (1999) ได้้กล่่าวถึึงวััจนกรรมการปฏิิเสธว่่า “เป็็นการกล่่าวถ้้อยคำโดยใช้ภ้าษาเพื่่�อแสดงให้้เห็็นว่่าผู้้พููดจะไม่่ให้้ความร่วมมืื ่อกัับการกระทำหรืือข้้อความต่่าง ๆ ที่่�คู่่สนทนาตั้้�งวััตถุุประสงค์์ไว้้” (อ้้างถึึงใน นัันทวรรณ ระหงษ์, ์2561:21) การใช้้ภาษาเพื่่�อแสดงการตอบสนองว่่าจะไม่่ปฏิิบััติิตามคำขอร้้อง คำชัักชวน ข้้อเสนอของคู่่สนทนาตามที่่�คู่่สนทนาต้้องการ ไม่่ว่่าผู้้พููดจะตอบปฏิิเสธในบริิบทใด ตอบปฏิิเสธใคร วััจนกรรมปฏิิเสธก็็เป็็นการแสดงวััจนกรรมที่่�มีีการคุุกคามหน้้าของผู้้ฟััง ผู้้พููดจึึงต้้องระมััดระวัังการเลืือกใช้้ถ้้อยคำใน การปฏิิเสธ เพื่่�อรัักษาความสััมพัันธ์์ระหว่่างกััน Li, Ming Ji (2009) รวบรวมไวยากรณ์์ที่่�สามารถนำมาแต่่งประโยคบอกเล่่าใช้้เพื่่�อการตอบปฏิิเสธ ดัังตารางต่่อไปนี้้�

76บทที่่� 3ตารางที่่� 10 ประโยคบอกเล่่าที่่�ใช้้เพื่่�อการปฏิิเสธ Li, Ming Ji (2009:322-324)รููปประโยคบอกเล่่า ความหมาย1 아/어요, ㅂ/습니다 설명2 아/어/여야 해(돼)요 당위3 겠습니다 의지4 ㄹ/을 것 같아요 추측5 을 듯합니다/싶어요 추측6 아/어/야 할(될) 것 같아요 추측7 아/어서요 이유8 거든요 이유9 네요 감탄10 군요 감탄11 는데요 상황 설명12 뿐이다 적음13 고 싶어요 소망14 더라고 회상15 기로 했어요 결정ตััวอย่่าง 16(1) 엄마, 정말 미안해. 나는 지금 바빠.(2) 미안한데, 지금 나도 바쁜 일이 있어서 찾는 게 좀 어려울 것 같아.(3) 저녁에 아르바이트가 있거든요. 지금 가봐야 할 것 같아요.

77วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคตััวอย่่าง 17[สถานการณ์์] ที่่�ร้้านกาแฟ ผู้้พููดปฏิิเสธไม่่ให้้เก้้าอี้้�(1) 아이고, 죄송합니다. 일행이 곧 와요.(2) 일행이 곧 올 예정이라 안 될 것 같아요.(3) 정말 죄송한데, 일행이 있어서 어려울 것 같아요.(4) 아, 저 일행이 곧 올 거라 의자는 필요해서요.ตััวอย่่าง 18가: 너 나랑 같이 대학원 갈래?나: 나 대학원 갈 생각 진짜 추호도 없어. 나 공부 그만하고 싶거든.가: 아, 네가 딱인데.ตััวอย่่าง 19가: 나 남친이랑 헤어졌어.나: 그래, 잘했어. 우리, 노래방 갈 건데 같이 갈래? 가서 신나게 놀면서 기분 풀어.가: 그럴 기분 아니야. 너희끼리 잘 놀다와.ตัวัอย่่างที่่� 16 ข้้อที่่� (1)-(3) เป็็นสถานการณ์์ของการตอบปฏิิเสธการขอร้้องมีีการใช้้ประโยคบอกเล่่าชนิิดต่่าง ๆ ได้้แก่่ [아/어(요)] [아/어서 + (으)ㄹ 것같아(요)] [-거든(요) + 아/어/야 하다 + (으)ㄹ 것 같아(요)] ข้้อที่่� (1)เป็็นสถานการณ์์ที่่�ลููกตอบปฏิิเสธแม่่ ข้้อที่่� (2) เป็็นสถานการณ์์ตอบปฏิิเสธเพื่่�อน ในสถานการณ์์ความสัมพัันธ์ข์องทั้้�งสองฝ่่ายมีคีวามสัมพัันธ์์ใกล้ชิ้ิดกัันจึึงใช้ภ้าษาระดัับเป็็นกัันเองไม่่ยกย่่องมาก (해라체) และชี้้�แจงเหตุุผลว่่ายุ่่งพร้้อมทั้้�งกล่่าวคำขอโทษ ข้้อที่่� (3) เป็็นสถานการณ์์ปฏิิเสธอาจารย์์ จะเห็็นได้้ว่่าในข้้อนี้้�ใช้้ องค์์ประกอบของภาษาจำนวนหลายตััวเพื่่�อกล่่าวปฏิิเสธผู้้ที่่�มีีสถานะทางสัังคมที่่�สููงกว่่า ชี้้�แจงสาเหตุุการใช้้ [-거든(요)] ในการกล่่าวถึึงข้้อจำกััด อธิิบายสถานการณ์์

78บทที่่� 3[아/어/야하다] ในสิ่่�งที่่�จะต้้องทำและใช้้ประโยคคาดคะเน [(으)ㄹ것같아(요)]8เพื่่�อแสดงความสุภุาพ เพื่่�อผ่่อนผัันถ้้อยคำปฏิิเสธให้้เบาลงทำให้นุ่่ม้นวลมากยิ่่�งขึ้้�น เมื่่�อเปรีียบเทีียบความยาวของประโยคทั้้�งสาม ดููผิิวเผิินจะพบว่่าความยาวของประโยคข้้อที่่� (1) สั้้�น ไม่่มีการป ีรุุงแต่่งถ้้อยคำ เมื่่�อเปรีียบเทีียบกัับข้้อที่่� (2) และ (3) ที่่�มีีความยาวมากกว่่า มีีการปรุุงแต่่งถ้้อยคำโดยใช้้ [ (으)ㄹ 것 같아(요)]สาเหตุุที่่�เป็็นเช่่นนี้้�ก็็เพราะสถานะ และตำแหน่่งทางสัังคมมีีความเกี่่�ยวข้้องกัับการเลืือกใช้ถ้้้อยคำ กล่่าวคืือ ข้้อที่่� (1) ผู้้ถููกปฏิิเสธ คืือ แม่่ คนในครอบครัวัเลืือกใช้้ประโยคที่่�เป็็นระดัับกัันเองได้้ ข้้อที่่� (2)-(3) ผู้้ถููกปฏิิเสธ คืือ เพื่่�อน อาจารย์์ เป็็นความสััมพัันธ์์ที่่�มีีระยะห่่างและอำนาจเข้้ามาเกี่่�ยวข้้องระหว่่างคนทั้้�งสองฝ่่ายเลืือก จึึงต้้องใช้้ประโยคที่่�มีการตกแีต่่งถ้้อยคำ โดยการเติมวิภัิัตติปัิจจััยัแสดงการคาดคะเนและเหตุผุล ตัวัอย่่างที่่� 17 เป็็นการปฏิิเสธการขอเก้้าอี้้�ในร้้านกาแฟประโยคบอกเล่่าเป็็นกลวิิธีีทางภาษาที่่�สามารถนำมาใช้้ในการกล่่าวปฏิิเสธได้้ และยัังเป็็นการแสดงความสุุภาพต่่อสถานการณ์์การขอร้้องต่่อคนที่่�ไม่่รู้้จััก ประโยคบอกเล่่าที่่�นำมาใช้้ปฏิิเสธอย่่างสุุภาพ ได้้แก่่ [아/어(요)] [이라서 + (으)ㄹ 것 같아(요)] [아/어서 + (으)ㄹ 것 같아(요)] [아/어서(요)] ข้้อที่่� (1)หากผู้้พููดประเมิินสถานการณ์์แล้ว้คิิดว่่าสถานการณ์์มีคีวามเสี่ย่�งต่่อการขััดแย้้ง บางครั้้�งผู้้พููดก็็จะนำคำอุุทาน “아이고/아이구” มาใช้้ การนำคำอุุทานมาใช้้ จะช่่วยทำให้้การปฏิิสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดและผู้้ถููกปฏิิเสธคลายความตึึงเครีียดได้้ในระดัับหนึ่่�ง ในสถานการณ์์นี้้�ผู้้พููดกล่่าวคำขอโทษ ทั้้�งที่่�ผู้้พููดไม่่ได้้ทำผิิด แต่่อย่่างใด แต่่การขอโทษนี้้�ผู้้พููดต้้องการสื่่�อว่่าเสีียใจที่่�ไม่่สามารถทำตามสิ่่�งที่่� ผู้้ขอซึ่่�งอยู่่ในฐานะผู้้ถููกปฏิิเสธร้้องขอได้้ ในขณะเดีียวกัันผู้้ถููกปฏิิเสธก็็จะรู้้สึึกดีีเมื่่�อได้้ยิินคำขอโทษ สำหรัับการใช้้ประโยคบอกเล่่าในข้้อที่่� (2) ข้้อที่่� (3) จะเป็็น8 ในภาษาไทยมีการนำประโ ียคคาดคะเน เช่่น อาจจะ คงจะ น่่าจะ มาใช้้ในการปฏิิเสธเช่่นกัันเรีียกว่่า รููปแสดงการกลบเกลื่่�อน การใช้้ลัักษณะนี้้�ในงานของกฤษดาวรรณ หงส์์ลดารมภ์์ และธีีรนุุชโชคสุุวณิิช (2551:240) ได้้อธิิบายว่่า ในวััจนกรรมปฏิิเสธหากปรากฏการใช้้รููปแสดงการกลบเกลื่่�อนในถ้้อยคำจะช่วยท่ ำให้้ความสุภุาพลดระดัับการเสีียหน้้าของผู้้ถููกปฏิิเสธ

79วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคลัักษณะการใช้้ประโยคบอกเล่่าเช่่นเดีียวกัันกัับตััวอย่่างที่่� 16 ข้้อที่่� (2) และ (3) มีการใ ีช้้ประโยคการคาดคะเน [(으)ㄹ것같아(요)] ในการกลบเกลื่่�อนการเสีียหน้้าผู้้ถููกปฏิิเสธในข้้อที่่� (4) ใช้้ประโยคบอกเล่่าในการชี้้�แจงสาเหตุุ แต่่สำหรัับข้้อที่่� 4 จะเป็็นประโยคที่่�ละส่่วนที่่�สองคืือ ส่่วนผล เป็็นการบอกแค่่สาเหตุุที่่�ให้้เก้้าอี้้�ไม่่ได้้ ตััวอย่่างที่่� 18 “나 대학원 갈 생각 진짜 추호도 없어. (ฉัันไม่่คิิดจะเรีียนต่่อปริิญญาโทเลยสัักนิิดเดีียวนะ)” ผู้้พููดไม่่ยอมรัับในข้้อเสนอจึึงปฏิิเสธโดยการใช้้ประโยคบอกเล่่า ผู้้ถููกปฏิิเสธสามารถระบุุความหมายแฝงได้้จาก “생각진짜 추호도 없어 (ไม่่คิิดแม้้แต่่นิิดเดีียว)” ว่่าหมายถึึงไม่่อยากเรีียนปริิญญาโทแม้้ว่่าในคำพููดจะไม่่ได้้ระบุุว่่าไม่่อยากเรีียนก็็ตาม ในตััวอย่่างที่่� 19 ก็็เช่่นกัันเป็็นการปฏิิเสธการชวนไปคาราโอเกะ ผู้้ถููกปฏิิเสธสามารถระบุุความหมายแฝงได้้จากประโยค “그럴 기분이 아니야 (ฉัันไม่่มีีอารมณ์์แบบนั้้�น)” หมายถึึงว่่าไม่่ต้้องการไปร้้องเพลง แม้้ว่่าในประโยคจะไม่่มีีคำใดที่่�บอกว่่าไม่่ไป ดัังนั้้�นผู้้ที่่�ถููกปฏิิเสธสามารถใช้้บริิบทและข้้อความ ตีีความหมายชี้้�บ่่งเป็็นนััยที่่�ปรากฏในบทสนทนาได้้กลุ่่มวััจนกรรมการกล่่าวแสดงความรู้้�สึึก (Expressives)อุุมาภรณ์์ สัังขมาน (2554:99) อธิิบายว่่า วััจนกรรมแสดงความรู้้สึึกเป็็น การสื่่�อสารที่่�ผู้้พููดถ่่ายทอดอารมณ์์ ความรู้้สึึก หรืือทััศนคติิที่่�มีีต่่อสิ่่�งต่่าง ๆ รอบตัวัโดยมีีเจตนาเพีียงเพื่่�อให้้ผู้้ฟัังรัับรู้้ถึึงสภาวะภายในของตน มิิได้้คาดหวัังให้้ผู้้ฟัังต้้องลงมืือกระทำการใด การเชื่่�อมโยงระหว่่างประโยคบอกเล่่ากัับเจตนาของ ผู้้พููดในวััจนกรรมการตำหนิิ แสดงให้้เห็็นว่่า การใช้้ประโยคบอกเล่่าอย่่างอ้้อมในการตำหนิิเป็็นวิิธีีการที่่�ช่่วยลดความขััดแย้้ง สร้้างบรรยากาศที่่�เหมาะสมในการสื่่�อสาร และสะท้้อนถึึงความใส่่ใจต่่อความรู้้สึึกและทััศนคติิของผู้้ฟััง อย่่างรอบคอบ

80บทที่่� 31. วััจนกรรมการตำหนิิAnna Trosbroge (1995) กล่่าวว่่า วััจนกรรมการตำหนิิเป็็นการแสดงออกถึึงความรู้้สึึก การตััดสิินในทางศีีลธรรมจรรยา ผู้้ตำหนิิได้้ตััดสิินการกระทำ ของผู้้กระทำผิิดในด้้านศีีลธรรมจรรยา (อ้้างถึึงใน ณิิชาภา เครืือเอม 2552:9)การแสดงการตำหนิิผ่่านถ้้อยคำ คืือ การใช้้ถ้้อยคำแสดงการกล่่าวร้้าย กล่่าวในสิ่่�งที่่�ไม่่ดีี กล่่าวถึึงการกระทำของผู้้อื่่�นในแง่่ลบ ทำให้้ผู้้ถููกตำหนิิเสีียหน้้าจนเกิิดความรู้้สึึกไม่่พอใจ Jiang, Mei Han (2016) ได้้รวบรวมไวยากรณ์์ที่่�สามารถนำมาแต่่งประโยคบอกเล่่าที่่�ใช้้เพื่่�อการตำหนิิ ดัังตารางต่่อไปนี้้�ตารางที่่� 11 ประโยคบอกเล่่าที่่�ใช้้เพื่่�อการตำหนิิ Jiang, Mei Han (2016:80)รููปประโยคบอกเล่่า ความหมาย1 -게 근거 제시2 고(요) 설명3 구나/구만(요)/구먼(요)/군(요) 감탄4 기나 하다 바람, 제안, 명령5 기는(요) 겸손, 부정6 다던데(요) 전달, 제안7 는대(요) 전달, 부인8 다고(요) 확인9 다니까(요)/-라니까(요) 강조, 확인10 더구나/더군요 전달, 감탄11 더니 회상12 더라 전달13 더라니 회상, 감탄

81วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยครููปประโยคบอกเล่่า ความหมาย14 아/어여야지(요) 당위, 의지15 (으)니 전달, 한탄16 지(요) 재확인, 제안, 명령, 동의 구함17 왜들 -만 -는지 모르겠어요 못마땅함 제시18 (느)ㄴ다고 야단(들)이다 못마땅함 제시19 기 일쑤이다 부정20 (으)ㄹ 게 뻔하다 원망21 (으)면 곤란하다 어려움 제시22 도무지 -기가 어렵다 어려움 제시ตััวอย่่าง 20가: 왜 철수가 승진을 못 했어?나: 무슨 성과라도 있어야 승진을 하지.ตััวอย่่าง 21가: 나 이번에 한국어 읽기 수업D+ 맞았어.나: 일등하겠네. 부모님이 좋아하시겠다.ตััวอย่่าง 22가: 둘이 사귀다 헤어졌잖아.나: 진짜?! 둘이 헤어졌어? 아니, 사귀었다고? 나는 몰랐는데.가: 정말 몰랐어? 너 진짜 너무 눈치 없다.둘이 사귀었던 거 학과 사람 다 알아. 너만 빼고.

82บทที่่� 3ตััวอย่่าง 23가: 낙하산? 김지민 걔가 낙하산이라구요?나: 응, 누군지는 몰라도 높으신 분 조카라는데.가: 세상에, 세상에.다: 신팀장님 진짜 다시 봐야겠네요. 무섭긴 해도 사리분별은정확한 분인 줄 알았더니.ตััวอย่่างที่่� 20 และ 21 ใช้้ประโยคบอกเล่่าในลัักษณะการประชดประชััน ซึ่่�งการประชดประชัันนี้้�เป็็นการให้้ความหมายตรงข้้ามกัับความหมายที่่�แท้้จริิงของคำ กล่่าวคืือ ความหมายตามสถานการณ์์กัับความหมายตามตััวอัักษรมีีความหมายขััดแย้้งกััน ผู้้พููดไม่่ได้้หมายความตามอัักษรที่่�ปรากฏในถ้้อยคำ ผู้ฟััง้จำเป็็นจะต้้องมีีความสามารถในการตีีความโดยอาศััยบริิบท ผู้้ฟัังใช้้บริิบทเป็็นองค์์ประกอบสำคััญในการเข้้าถึึงความหมายของผู้้พููด ในตัวัอย่่างที่่� 20 และ 21 ใช้้ไวยากรณ์์ [-어야-지] [- 겠] แต่่งเป็็นประโยคบอกเล่่า ตััวอย่่างที่่� 20 ในสถานการณ์์นี้้� ‘가’ ต้้องการรู้้เหตุุผลว่่าทำไมชอลซููถึึงไม่่ได้้เลื่่�อนตำแหน่่ง ส่ว่น ‘나’ ซึ่่�งรู้้จัักชอลซูดีีู และทราบว่่าชอลซููไม่่ได้้มีีผลงานโดดเด่่นอะไร จึึงตอบว่่า “무슨성과라도있어야승진을하지.. (ก็ต้็ ้องมีีผลงานอะไรบ้้างสิิ ถึึงจะได้้เลื่่�อนตำแหน่่งนะ)” ‘가’ สามารถเข้้าใจความหมายที่่�แฝงอยู่่ในคำตอบของ ‘나’ ได้้ว่่าเป็็นการพููดเชิิงประชดประชัันชอลซูู โดยสื่่�อเป็็นนัยว่ั ่า “ชอลซููไม่่มีีผลงานอะไรเลย” ซึ่่�งนั่่�นคืือเหตุผุลที่่�ทำให้้เขาไม่่ได้้เลื่่�อนตำแหน่่ง ตััวอย่่างที่่� 21 ในสถานการณ์์ ‘가’ สอบได้้เกรด D+ และพููดบอก ‘나’ด้้วยความดีีใจ แต่่ ‘나’ มองว่่าคะแนนนี้้�ไม่่ได้้ดีีเลยเพราะยัังต่่ำกว่่าค่่าเฉลี่่�ยจึึงตอบกลัับว่่า “일등하겠네. 부모님이좋아하시겠다. (ดีีจริิงนะ ทั้้�งที่่�คะแนนยัังไม่่ถึึงค่่าเฉลี่่�ยเลย)” ‘가’ สามารถระบุุความหมายชี้้�บ่่งเป็็นนััยในคำตอบ ของ ‘나’ ได้้ว่่าเป็็นถ้้อยคำตำหนิิแบบประชด หากพิิจารณาผิิวเผิินแค่่รููปภาษา อาจจะเข้้าใจผิิดคิิดว่่า ‘나’ ยิินดีีกัับการที่่� ‘가’ ได้้คะแนน ตััวอย่่างที่่� 22

83วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคเป็็นการใช้ส้ำนวนประโยคบอกเล่่าแสดงการตำหนิิและไม่่พอใจ ในสถานการณ์์นี้้� ‘가’ ได้้เกรด D+ ในวิิชาการอ่่านภาษาเกาหลีี และพููดบอก ‘나’ ด้้วยท่่าทีีที่่�ดููเหมืือนจะภูมิูิใจหรืือดีีใจ แต่ส่ ำหรัับ ‘나’ แล้ว้ คะแนน D+ ยัังถืือว่่าต่่ำกว่่าค่่าเฉลี่ย่�จึึงตอบกลัับด้้วยน้้ำเสีียงประชดประชัันว่่า “일등하겠네. 부모님이 좋아하시겠다.” (แบบนี้้�คงได้้ที่่�หนึ่่�งแน่่เลย พ่่อแม่่คงดีีใจแย่่) ‘가’ สามารถตีีความความหมายโดยนััยจากคำพููดของ ‘나’ ได้้ว่่า เป็็นคำพููดเชิิงตำหนิิอย่่างประชดประชััน ไม่่ใช่่คำชมจริิงจััง ถึึงแม้้รููปประโยคจะเป็็นบอกเล่่าและฟัังอย่่างผิิวเผิินเหมืือนยิินดีี แต่่จริิง ๆ แล้้วกลัับสื่่�อความผิิดหวัังในผลงานของ ‘가’ก่่อนอื่่�นเรามารู้้จัักคำว่่า “눈치” ในภาษาเกาหลีี ความหมายของคำว่่า “눈치”คืือ ความสามารถในการรัับรู้้หรืือเข้้าใจสถานการณ์์และจิิตใจของคนอื่่�นโดยไม่่จำเป็็นต้้องอธิิบายเป็็นคำพููดอย่่างตรงไปตรงมา เช่่น การสัังเกตน้้ำเสีียง ท่่าทาง หรืือบริิบทต่่าง ๆ เมื่่�อนำคำ “눈치” ใช้้ร่่วมกัับกริิยา “없다 (ไม่่มีี)” กลายเป็็นสำนวน “눈치 없어요 (ความรู้้สึึกช้้า ไม่่สามารถรัับรู้้ถึึงความรู้้สึึก)”ตััวอย่่างที่่� 22 ในสถานการณ์์นี้้� ผู้้พููด ‘가’ กำลัังตำหนิิ ‘나’ ว่่า “เธอนี่่�ไม่่รู้้อะไรเลยนะ” และเสริมว่ิ ่า “ทุุกคนรู้้กัันหมด ยกเว้้นเธอคนเดีียว” ซึ่่�งแสดงถึึงอารมณ์์ไม่่พอใจที่่� ‘나’ ขาดความเข้้าใจหรืือไม่่สามารถรัับรู้้สถานการณ์์รอบตััวได้้ ‘가’ จึึงกล่่าวตำหนิิ ‘나’ ว่่า “눈치없어도너무없다 (ความรู้้สึึกช้้าก็ช้็้าเกิินไปจริิง ๆ, ความรู้้สึึกช่่างช้้าเสีียเหลืือเกิิน)” ‘나’ สามารถตีีความความหมายโดยนัยัในคำพููดของ ‘가’ ได้้ว่่าเป็็นการตำหนิิในลัักษณะประชดประชัันตััวอย่่างที่่� 23 เหตุุการณ์์นี้้�เกิิดขึ้้�นในบริิบทของการพููดคุุยระหว่่าง ‘가’, ‘나’ และ ‘다’ โดยมีเีนื้้�อหาเกี่ยวกั่� ับ คิมจีีมิิน ซึ่่�งถููกกล่่าวถึึงว่่าอาจได้รั้ับตำแหน่่งหรืือโอกาสในที่่�ทำงานด้้วยวิิธีีที่่�ไม่่โปร่่งใส ในการสนทนา ‘다’ กล่่าวถึึงหััวหน้้าซิินว่่า “신팀장님진짜다시봐야겠네요. 무섭긴해도사리분별은정확한분인줄알았더니(คงต้้องมองหัวัหน้้าซิินใหม่่แล้ว้นะ ฉัันเคยคิิดว่่าถึึงเขาจะดูนู่่ากลัวัแต่่ก็็เป็็นคนที่่�มีีหลัักการรอบคอบ ที่่�ไหนได้้กลัับไม่่ใช่่เลย)” ประโยคนี้้�แสดง ความหมายแฝงที่่�ชััดเจน ผู้้พููด ‘다’ ใช้รูู้ปประโยคที่่�ดููเหมืือนจะกล่่าวถึึงหัวัหน้้าซิิน

84บทที่่� 3ในเชิิงบวกในตอนแรก แต่่พอพููดต่่อจนจบกลัับมีีความหมายที่่�ตรงกัันข้้ามโดยสิ้้�นเชิิง ความหมายที่่�แท้จริ้ ิงคืือ หัวัหน้้าซิินไม่่ใช่่คนที่่�มีหีลัักการและรอบคอบซึ่่�งเป็็นการแสดงความผิิดหวัังของผู้้พููดในลัักษณะประชดประชััน ในตัวัอย่่างที่่� 23ประโยคบอกเล่่าได้้ใช้้ไวยากรณ์์ที่่�สำคััญ ๆ ได้้แก่่ [아/어야겠네(요)] [ㄴ/은 줄알다] [더니] และมีีส่ว่นเสริมคืื ิ อ คำวิิเศษณ์์ 진짜และ다시นำเอาส่ว่ นประกอบทั้้�งหมดนี้้�มาแต่่งประโยคบอกเล่่าเพื่่�อตำหนิิถากถางการกระทำของหััวหน้้าซิินต่่อไปคืือ แผนภูมิูิที่่� 1 แสดงการจำแนกประเภทของวััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคบอกเล่่า โดยแบ่่งออกเป็็น 3 กลุ่่มหลัักตามเจตนาของผู้้พููด ได้้แก่่ กลุ่่มวััจนกรรมชี้้�นำ (การสั่่�ง การเรีียกร้้อง การขอร้้อง การชัักชวน)กลุ่่มวััจนกรรมบอกกล่่าว (การปฏิิเสธ)กลุ่่มวััจนกรรมแสดงความรู้้สึึก (การตำหนิิ)การใช้้ประโยคบอกเล่่าในแต่่ละกลุ่่มนี้้�เป็็นกลวิธีีิในการสื่่�อสารทางอ้้อมที่่�ช่วยสร้่ ้างความสุภุาพทางภาษา และรัักษาความสััมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดกัับผู้้ฟัังในบริิบทสัังคมเกาหลีี 3.1.3 หน้้าที่่�ของประโยคบอกเล่่าในการสื่่�อสารในการกล่่าวถ้้อยคำวััจนกรรมที่่�คุุกคามหน้้าหรืือละเมิิดความเป็็นอิสิระของคู่่สนทนา การใช้้ประโยคบอกเล่่าทำให้้ลดการคุุกคามหน้้าของผู้้ร่วม่ ปฏิิสัมพัันธ์์ สามารถจำแนกหน้้าที่่�ของประโยคบอกเล่่าออกเป็็น 3 หน้้าที่่�หลััก ได้้แก่่ (1) ลดการบัังคัับให้้อิิสระกัับผู้้ร่่วมปฏิิสััมพัันธ์์ (2) ลดระดัับความรุุนแรงของถ้้อยคำปฏิิเสธ (3) ลดหรืือเพิ่่�มระดัับความรุุนแรงของถ้้อยคำตำหนิิหน้้าที่่�ลดและเพิ่่�มการคุุกคามหน้้าของผู้้�ร่่วมสนทนา 1. ลดการบัังคัับให้้อิิสระกัับผู้้�ร่่วมสนทนา การใช้้รููปประโยคบอกเล่่า ในการสื่่�อสารที่่�มุ่่งเน้้นการลดการคุุกคามหน้้าของผู้้ร่่วมสนทนา ถืือเป็็นวิิธีีการสำคััญในการรัักษาความสััมพัันธ์์ที่่�ดีีระหว่่างผู้้พููดและผู้้ฟััง โดยเฉพาะในสถานการณ์์ที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับวััจนกรรมประเภทการสั่่�ง การขอร้้อง การเรีียกร้้อง หรืือการชัักชวน

85วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคกลุ่่มวััจนกรรมชี้้�นำวััจนกรรมการสั่่�งวััจนกรรมการเรีียกร้้องวััจนกรรมการขอร้้องวััจนกรรมการชัักชวนกลุ่่มวััจนกรรมบอกกล่่าววััจนกรรมการปฏิิเสธกลุ่่มวััจนกรรมการแสดงความรู้้�สึึกวััจนกรรมการตำหนิิวััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏใช้้้�ในประโยคบอกเล่่าแผนภููมิิที่่� 1วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในรููปประโยคบอกเล่่า

86บทที่่� 3การใช้้รููปประโยคบอกเล่่าช่่วยให้้การสื่่�อสารมีีความนุ่่มนวล ลดความรู้้สึึกของการบัังคัับหรืือการละเมิิดเสรีีภาพของผู้้ฟััง ทำให้้ข้้อความที่่�ส่่งไปมีีความผ่่อนคลาย ส่่งผลให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกมีีอิิสระในการตััดสิินใจและตอบสนอง ตามความสมััครใจ ทั้้�งนี้้� “การลดการคุุกคามหน้้าของผู้้ร่่วมสนทนา” และ“การลดการบัังคัับให้อิ้สิระกัับผู้้ร่วมส่นทนา” มีคีวามสัมพัันธ์กั์ ันในเชิิงลำดัับชั้้�น โดยที่่�การลดการคุุกคามหน้้าของผู้้ร่่วมสนทนาถืือเป็็นกรอบแนวคิิดที่่�ใหญ่่กว่่า และการลดการบัังคัับให้้อิิสระกัับผู้้ร่่วมสนทนาเป็็นหนึ่่�งในวิิธีีการที่่�สำคััญ ในการบรรลุุเป้้าหมายดัังกล่่าว 2. ลดระดัับความรุุนแรงของถ้้อยคำปฏิิเสธ ผู้้พููดใช้้ประโยคบอกเล่่า ที่่�ทำให้้น้้ำหนัักของการปฏิิเสธอ่่อนลง นั่่�นก็็คืือ การตอบปฏิิเสธแบบอ้้อมหากผู้้พููดยัังคงมีคีวามหวัังที่่�จะรัักษาความสุภุาพไว้้ ก็จ็ะเลืือกใช้รูู้ปประโยคบอกเล่่าที่่�ซัับซ้้อน โดยมีการเี พิ่่ม�รายละเอีียดหรืือส่ว่นท้้ายจะช่วย่ลดความแข็็งกร้้าวของคำปฏิิเสธ “이건 좀 어려운 것 같아요. (สิ่่�งนี้้�ดููเหมืือนว่่าจะเป็็นไปได้้ยาก สัักหน่่อยนะ)” การใส่รู่ ูปภาษาการคาดคะเน “(으)ㄴ 것 같다” ลงไปหลัังกริยิา “어렵다” แม้้จะทำให้้ประโยคยาวขึ้้�นแต่่ช่่วยให้้การปฏิิเสธฟัังดููนุ่่มนวลกว่่า การใช้้ “이건 좀 어려워요. (สิ่่�งนี้้�เป็็นไปได้้ยากสัักหน่่อยนะ)” 3. ลดหรืือเพิ่่�มระดัับความรุุนแรงของถ้อยคำ ้ตำหนิิเกี่ยวกั่� ับการปรัับระดัับความรุุนแรงของถ้้อยคำตำหนิิ เมื่่�อผู้้พููดใช้้ประโยคบอกเล่่า สามารถปรัับได้้ตามเจตนาและบริิบทของสถานการณ์์ หากต้้องการให้น้้ ้ำหนัักของการตำหนิอ่ิ่อนลง ก็็สามารถเลืือกใช้้วิิธีีลดระดัับความรุุนแรงของคำพููด โดยเน้้นใช้้ถ้้อยคำที่่�สุุภาพ นุ่่มนวล และหลีีกเลี่่�ยงการระบุุชื่่�อหรืือบุุคคลใดเป็็นพิิเศษ เพื่่�อให้้การตำหนิิ ฟัังดููเบาขึ้้�นและลดความตึึงเครีียดในการสื่่�อสารได้้ในทางกลัับกััน หากต้้องการเน้้นความเข้้มข้้นและให้้ความเห็็นชััดเจนขึ้้�น ก็็สามารถเลืือกใช้้วิิธีีเพิ่่�มความรุุนแรงของคำพููด โดยระบุุข้้อผิิดพลาดที่่�เกิิดขึ้้�นอย่่างตรงไปตรงมา ในด้้านของผู้้ฟััง การได้้รัับถ้้อยคำที่่�มีีระดัับความรุุนแรง แตกต่่างกัันนั้้�น ส่่งผลต่่อความรู้้สึึกและการรัับรู้้ หากได้้รัับคำตำหนิิในลัักษณะ

87วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคที่่�ลดระดัับความรุุนแรง ผู้้พููดระมััดระวัังคำพููดและเคารพความรู้้สึึก ผู้ฟััง้ จะรู้้สึึกเปิิดใจรัับคำตำหนิิได้้อย่่างเต็็มที่่� ในทางตรงกัันข้้าม หากได้้รัับคำตำหนิิที่่�มีีความรุุนแรงและตรงไปตรงมา ผู้้ฟัังอาจรู้้สึึกว่่าถููกโจมตีีหรืือถููกลดคุุณค่่า ส่่งผลต่่อความรู้้สึึกและอาจสร้้างความรู้้สึึกต่่อต้้าน ดัังนั้้�นประโยคบอกเล่่าเป็็นกลวิธีีทิางภาษาที่่�ช่วยทั้้ ่ �งลดและเพิ่่ม�ความคุุกคามได้้อย่่างมีีนััยสำคััญ ขึ้้�นอยู่่กัับการเลืือกใช้้คำและบริิบทของแต่่ละสถานการณ์์ การใช้้ประโยคบอกเล่่าแม้้จะเป็็นชนิิดเดีียวกััน หากเลืือกคำไม่่เหมาะสม ก็็อาจทำให้้ความตึึงเครีียดเพิ่่�มขึ้้�นได้้ 3.2 วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏใช้้ในประโยคอุุทาน3.2.1 รููปแบบของประโยคอุุทานความหมายของประโยคอุุทานในพจนานุุกรมภาษาเกาหลีีมาตรฐาน National Institute of Korean Language dictionary (1999:147) “화자가 청자를 별로 의식하지 않거나 거의 독백 상태에서 자기의 느낌을 표현하는 문장 감탄형 어미로 문장을 끝맺는데, ‘날씨가 좋구나!’ 따위이다”ประโยคอุุทานเป็็นประโยคที่่�ผู้้พููดไม่่ได้้คำนึึงถึึงผู้้ฟัังมากนััก หรืือแทบจะพููดกัับตััวเองเพื่่�อแสดงความรู้้สึึกโดยลงท้้ายประโยคด้้วยคำลงท้้ายแบบอุุทาน เช่่น “날씨가 좋구나! (อากาศดีีจัังเลย !)” ความหมายของประโยคอุุทานใน 고영근남기심 (2014:355) “감탄문을 화자가 청자를 별로 의식하지 않거나 독백하는 상황에서 자기의 느낌 표현하는 문장유형인데 감탄형으로 성립한다” ประโยคที่่�แสดงความรู้้สึึก คืือ ประโยคที่่�ผู้้พููดไม่่ได้้คำนึึงถึึงผู้้ฟัังมากนััก หรืืออยู่่ในสถานการณ์์ที่่�พููดกัับตััวเอง เพื่่�อแสดงความรู้้สึึก และลงท้้ายประโยคด้้วยคำลงท้้ายแบบอุุทานซึ่่�งทำให้้ประโยคสมบููรณ์์ในรููปแบบนี้้� ความหมายของประโยคอุุทานใน 송창선 (2010:264) “감탄문은 화자가 청자를 별로 의식하지 않고 자기의 느낌을 표현하는 문장이다” ประโยคที่่�แสดงความรู้้สึึก คืือ ประโยคที่่�ผู้้พููดไม่่ได้้คำนึึงถึึงผู้ฟััง้ มากนััก แต่่เป็็นการแสดงออกถึึงความรู้้สึึกของตััวเอง

88บทที่่� 3สรุุปได้้ว่่า ประโยคอุุทาน คืือประโยคที่่�ผู้้พููดอุุทานความรู้้สึึกของตััวเอง เพีียงคนเดีียวหรืืออุุทานโดยไม่่รู้้ตััวว่่ามีีผู้้อื่่�นฟัังอยู่่ด้้วย ความรู้้สึึกของผู้้พููดที่่�แสดงออกมาทางประโยคอุทุาน ได้้แก่่ ดีีใจ เศร้้าใจชมเชยขอบคุณุ ตกใจกัังวลใจแปลกใจ ไม่่พอใจ ในกรณีีที่่�ผู้้พููดอุุทานความรู้้สึึกในขณะที่่�อยู่่เพีียงคนเดีียวยกตััวอย่่างผู้้พููดชมว่่าดอกไม้้สวย “꽃이 참 예쁘군/예쁘네/예쁘구나”หากในกรณีีที่่�มีีผู้้ฟัังอยู่่ด้้วย การอุุทานเป็็นการพููดให้้เกีียรติิผู้้ฟัังจำเป็็นต้้องใส่่วิภัิัตติปัิจจััยัลงท้้าย (요) จึึงจะหมายถึึงประโยคอุทุานได้้ “꽃이 참 예쁘군요/ 예쁘네요” วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคอุุทานมัักจะปรากฏอยู่่ท้้ายประโยค วิภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยคอุทุานมีเีป็็นจำนวนมาก นัักภาษาศาสตร์์หลายท่่านจึึงมีการนำเ ีสนอวิภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยคอุทุานหลากหลายคำที่่�แตกต่่างกััน อย่่าง 고영근구본관 (2008) วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคอุุทานที่่�ท่่านได้้รวบรวมไว้้ ได้้แก่่ -구나, -구먼, -구려, -군(요), -어, -어라 หรืืออย่่างท่่านHa Ji Hee & Cho Yong Joon (2016) วิิภััตติิปััจจััยลงท้้ายประโยคอุุทาน ที่่�ได้จ้ะใกล้้เคีียงกัับท่่าน고영근구본관 ได้้แก่่ 네(요), - 는데(요), -구나, - 구만, -군 (요), -어라, -구먼สุุดท้้ายสถาบัันภาษาเกาหลีีแห่่งชาติิ National Institute of Korean Language(2005) รวบรวมวิภัิัตติปัิจจััยัลงท้้ายประโยคอุทุานได้้แก่่ -군(요), -구나, -네(요), -는데(요), -는걸(요), -어라, -구먼(요), -구만(요), และ -구려เมื่่�อเปรีียบเทีียบประโยคในทางไวยากรณ์์ของประโยคอุุทานกัับประโยคชนิิดอื่่�น ๆ แล้วค่้ ่อนข้้างจะมีีน้้อยกว่่า ในมุมมุองทางวััจนปฏิิบัติัิศาสตร์์ ประโยคอุุทานไม่่ได้้มีีหน้้าที่่�แค่่แสดงความรู้้สึึกส่่วนตััวของผู้้พููด แต่่ยัังทำหน้้าที่่�เป็็น เครื่่�องมืือทางสัังคมในการสร้้างความสััมพัันธ์์ การตอบสนอง และการจััดการบทสนทนาในบริิบทต่่าง ๆ เพื่่�อทำให้้การสื่่�อสารเป็็นไปอย่่างราบรื่่�นและมีีประสิทธิภิาพผู้เ้ขีียนสัังเกตการใช้้ประโยคอุทุานของชาวเกาหลีี พบว่่ามีีลัักษณะบางอย่่างที่่�น่่าสนใจ กรณีีตััวอย่่างประโยคอุุทานที่่�ใช้้คำอุุทาน “그랬구나 (อย่่างนี้้นี่� ่�เอง)” ในเบื้้�องต้้นเรามัักจะสรุุปว่่าผู้้อุทุานประโยคเหล่่านี้้�เป็็นการอุทุาน

89วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคกัับตััวเอง แต่่ในบริิบทการใช้้จริิงอาจไม่่เป็็นเช่่นนั้้�น ในรายการทอล์์กโชว์์พิิธีีกรพูดคุยกัุับแขกรัับเชิิญ ในระหว่่างพููดคุยนัุ้้�นพิธีีิกรพยัักหน้้าและพููดว่่า“그랬구나”พิธีีิกรกำลัังส่่งสััญญาณบอกแขกรัับเชิิญทางอ้้อมว่่าตนเองสนใจฟัังอยู่่ หรืือบอกทางอ้้อมได้อีี้กว่่าจะเปลี่ย่�นผลััดสนทนาโดยออกเสีียงทอดยาว การใช้้ “그랬구나”ทำให้้การสนทนาดููมีีชีีวิิตชีีวา และเป็็นการกระตุ้้นให้้คู่่สนทนาพููดต่่อ ลัักษณะการใช้้ดัังกล่่าวนี้้�นอกจากชี้้�ให้้เห็็นว่่าประโยคอุุทานสััมพัันธ์์กัับการใช้้ภาษา ในชีีวิิตประจำวัันของชาวเกาหลีีแล้้ว อีีกแง่่หนึ่่�งยัังเป็็นพื้้�นฐานในการพิิจารณาได้ว่้่าประโยคอุทุานมีบีทบาทในด้้านการปฏิิสัมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดและผู้ฟัังไ ้ ด้ด้้วย้เช่่นกััน ตััวอย่่าง 24가: 어렸을 때부터 그림 그리는 걸 정말 좋아했어요. 그래서 대학에서도 미술을 전공했죠.나: 아, 그렇군요. 그랬구나! 미술을 전공하면서 가장 기억에 남는 일이 있었나요?가: 네, 대회에서 상을 받았을 때가 제일 기억에 남아요.그때 가족들도 정말 기뻐했어요.จากตัวัอย่่างที่่� 24 ผู้้พููด ‘나’ ใช้้ประโยคอุทุาน “그랬구나” ซึ่่�งมีีลัักษณะเป็็นประโยคแสดงการรัับรู้้ที่่�เกิิดขึ้้�นหลัังจากได้้รัับข้้อมููลใหม่่จากผู้้พููด ‘가’ ประโยคนี้้ท�ำหน้้าที่่�หลัักสองประการ ประการแรกคืือ การตอบสนองเชิิงปฏิิสัมพัันธ์์ เพื่่�อแสดงว่่า ‘나’ เข้้าใจเรื่่�องราวที่่� ‘가’ เล่่า และรัับฟัังอย่่างตั้้�งใจ เป็็นการส่่งสััญญาณให้คู่่ส้นทนา รัับรู้้ว่่าตนได้รั้ับสารนั้้�นแล้ว้ และให้คุ้ณคุ่่ากัับสิ่่�งที่่�คู่่สนทนาเล่่า ประการที่่�สอง “그랬구나” ยัังทำหน้้าที่่�เป็็น เครื่่�องหมายในการจััดการลำดัับการพููด (turn-taking device) โดยทำหน้้าที่่�เป็็นสะพานเชื่่�อมไปสู่่คำถามถััดไปของผู้้พููด ‘나’

90บทที่่� 33.2.2 การใช้้ประโยคอุุทานในแต่่ละวััจนกรรมที่่�ผ่่านมา มีการีศึึกษากลวิธีีทิางภาษาในวััจนกรรมรููปแบบต่่าง ๆ โดยพบว่่า “ประโยคอุุทาน” เป็็นโครงสร้้างประโยคหนึ่่�งที่่�เจ้้าของภาษามัักนำมาใช้้เพื่่�อแสดงเจตนาในวััจนกรรมอ้้อม โดยเฉพาะในกลุ่่มวััจนกรรมที่่�แสดงความรู้้สึึก ประโยคอุทุานปรากฏให้้เห็็นอย่่างแพร่่หลาย เนื่่�องจากสามารถถ่่ายทอดอารมณ์์ ความรู้้สึึก และทััศนคติขิองผู้้พููดได้้อย่่างมีประ ีสิทธิภิาพ ขณะที่่�ในกลุ่่มวััจนกรรมที่่�มีีลัักษณะชี้้�นำ พบการใช้้ประโยคอุุทานน้้อยกว่่า โดยมัักปรากฏในวััจนกรรมประเภทขอร้้องเป็็นหลัักดัังนั้้�น ในส่่วนนี้้�ผู้้เขีียนจะกล่่าวถึึงความสััมพัันธ์์ระหว่่างประโยคอุุทานกัับ วััจนกรรมอ้้อมในกลุ่่มต่่าง ๆ ได้้แก่่ กลุ่่มวััจนกรรมแสดงความรู้้สึึก (การตำหนิิ การขอโทษ การรู้้สึึกร่วม่ และการชื่่�นชม) กลุ่่มวััจนกรรมบอกกล่่าว (การปฏิิเสธ) และกลุ่่มวััจนกรรมชี้้�นำ (การขอร้้อง) โดยเบื้้�องต้้นจะเริ่่�มจากการวิิเคราะห์์กลุ่่มวััจนกรรมแสดงความรู้้สึึก ซึ่่�งแบ่่งย่่อยออกเป็็น 4 ประเภท คืือ การตำหนิิ การขอโทษ การรู้้สึึกร่่วม และการชื่่�นชม ทั้้�งนี้้�ผู้้เขีียนจะนำเสนอรายละเอีียด ของแต่่ละประเภทตามลำดัับกลุ่่มแสดงความรู้้�สึึก1. วััจนกรรมชื่่�นชม เป็็นวััจนกรรมที่่�ใช้้ถ้้อยคำในการสรรเสริิญผู้้อื่่�น เมื่่�อทำดีีหรืือน่่ายกย่่อง รวมๆ แล้้วเป็็นการกระทำที่่�สมควรได้้รัับคำชมตััวอย่่าง 25 [สถานการณ์์] พ่่อใช้้ประโยคอุุทานในการชมการแต่่งกายของลููกสาว가: 아가,넌 한복이 참 잘 어울리는구나.나: 감사합니다,아버님.

91วััจนกรรมอ้้อมที่่�ปรากฏในประโยคตััวอย่่าง 26 [สถานการณ์์] อาจารย์์พููดชมนัักเรีียนที่่�ปรัับตััวตั้้�งใจเรีียน มากขึ้้�น สอบปลายภาคได้้คะแนนดีีและส่่งการบ้้านได้้ครบทั้้�งหมด(1) 와 정말 열심히 했구나. 내가 다 보람되고 기쁘다 고생했다.(2) 학기초보다 많이 발전했네! 잘하고 있어. 아주(3) 처음에 많이 힘들었을텐데도 열심히 노력하는 모습이 대견하네.(4) 000학생 너무 너무 잘하고 있어요! 노력하는 모습이 참 멋지네요. (5) 000학생, 정말 기특하군요. 학생이 학업적으로 성장하는 속도를보니 앞으로의 미래가 대됩니다.ตััวอย่่างที่่� 25-26 เป็็นสถานการณ์์ที่่�ผู้้ใหญ่่ชมเชยผู้้ที่่�มีีอายุุน้้อยกว่่า พ่่อใช้้ประโยคอุุทานในการชมการแต่่งกายของลููกสาว อาจารย์์ชมนัักเรีียนที่่�ปรัับตััวตั้้�งใจเรีียนมากขึ้้�น โครงสร้้างประโยค ได้้แก่่ [구나] [군(요)] [네(요)] สัังเกตถ้้อยคำชมเชยนำคำกริิยาที่่�มีีความหมายเชิิงบวก “어울리다 (เหมาะสม) 열심히하다(ขยัันเรีียน)발전하다 (พััฒนา)대견하다 (ภาคภูมิูิใจ)멋지다 (ยอดเยี่ยม่� )기특하다 (เก่่งมาก)” มาเติิมวิิภััตติิปััจจััยท้้ายประโยคอุุทาน การใช้้ประโยคอุุทานในการชมเชยผู้้อื่่�นนั้้�น เป็็นการนำหลัักการความสุุภาพของ Leech(1983:132) ในข้้อหลัักการยกย่่องมาใช้้ กล่่าวคืือ จงลดการตำหนิิผู้้อื่่�นให้้ เหลืือน้้อยที่่�สุุด และเพิ่่�มการชื่่�นชมผู้้อื่่�นให้้มากที่่�สุุด ถ้้าใช้้ประโยคบอกเล่่า “잘했어요 (ทำได้้ดีี)” จะฟัังดููเรีียบง่่าย แต่่การใช้้ประโยคอุุทาน “잘했구나! (ทำได้้ดีีจริิง ๆ เลยนะ!)” จะทำให้้รู้้สึึกมีีชีีวิิตชีีวาและส่่งผลต่่ออารมณ์์ของ ผู้้ฟัังมากขึ้้�น2. วััจนกรรมรู้้�สึึกร่่วม เป็็นวััจนกรรมที่่�ผู้้พููดมีคีวามรู้้สึึกร่วมต่่ ่อสิ่่�งใดสิ่่�งหนึ่่�งกัับผู้้อื่่�น การเข้้าใจถึึงสิ่่�งที่่�บุุคคลอื่่�นกำลัังประสบ

92บทที่่� 3ตััวอย่่าง 27가: 인터넷을 못 쓰니까 너무 답답해요.나: 그렇겠네요. ตััวอย่่าง 28가: 오늘 콘서트 너무 기대돼요. 어젯밤에 설레서 잠도 제대로 못 잤어요.나: 많이 기대되는 모양이네요. ตััวอย่่าง 29가: 태국에서 두 달 동안 살게 되었는데 가족들이 걱정이 많아요.제가 해외에 혼자 나와본 적이 없거든요.나: 그러면 걱정이 좀 되겠네요.ตัวัอย่่างที่่� 27-29 ผู้้พููดใช้้ประโยคอุทุานในการตอบเพื่่�อแสดงความรู้้สึึกร่วม่กัับผู้้ฟััง การที่่�ผู้้ฟัังรู้้สึึกร่่วมกัับผู้้พููดจะทำให้้พััฒนาและยกระดัับความสััมพัันธ์์ระหว่่างกััน มากกว่่าแค่่การสื่่�อสารกัันให้้รู้้เรื่่�อง ข้้อที่่� 27 ‘가’ รู้้สึึกหงุุดหงิิด ที่่�ไม่่มีีอิินเทอร์์เน็็ตใช้้ ข้้อที่่� 28 ‘가’ รู้้สึึกตื่่�นเต้้นกัับคอนเสิิร์์ตและข้้อที่่� 29 ‘가’รู้้สึึกกัังวลกัับการย้้ายไปทำงานที่่�ประเทศไทย เพื่่�อแสดงความเข้้าอกเข้้าใจในความรู้้สึึกของ ‘가’ ‘나’ จึึงตอบกลัับโดยใช้้ประโยคอุุทาน “그렇겠네요(ก็็น่่าจะเป็็นอย่่างนั้้�นแหละ)” “많이 기대되는 모양이네요 (คงจะคาดหวััง มากสิินะ)”“그러면걱정이좀되겠네요 (ถ้้างั้้�นเป็็นเรื่่�องที่่�น่่ากัังวลหน่่อยนะ)” การใช้้ประโยคอุุทานเพื่่�อแสดงความรู้้สึึกร่่วมกัับผู้้ฟัังนั้้�นเป็็นการใช้้ที่่�ตรงกัับ หลัักการความสุุภา พ Leech (1983:132) คืือ เพิ่่�มความเห็็นอกเห็็นใจระหว่่างตนเองกัับผู้้อื่่�นให้้มากที่่�สุุด