293มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี5.2 วััจนกรรมปฏิิเสธ (สถานการณ์์รุ่่นน้้องปฏิิเสธข้้อเสนอรุ่่นพี่่�)ตััวอย่่างที่่� 2 วััจนกรรม “ปฏิิเสธ” จากงานของ Sunyoung Hwang, Samawadee Kunghae & Ahsil Noh (2019) ที่่�ได้้รวบรวมถ้้อยคำปฏิิเสธ ของนัักศึึกษาและเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีี กรณีีเมื่่� อรุ่่นน้้องปฏิิเสธข้้อเสนอ เลี้้�ยงข้้าวและกาแฟจากรุ่่นพี่่�ตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำนัักศึึกษา1. 괜찮아요, 선배님. 이거 힘든 일이 아니에요.2. 괜찮아요, 선배님.3. 괜찮아요. 작은 일이니까요.4. 제가 기말 과제가 있는데 시간이 없습니다. 죄송합니다.5. 괜찮아요, 선배. 보답을 원하는 게 아니라 선배를 돕게 되어서 정말기뻤어요[…]33. 아니에요, 선배님. 이렇게 해야 하지 않아요. 선배에게 도와줄 수 있 을 것만 좋아요.ตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำเจ้้าของภาษา1. 뭘 이런 걸 가지고. 됐고, 나중에 내가 뭐 부탁할 때 거절하지 말고 잘도와줘요.2. 아니에요 선배! 정말 괜찮아요.3. 괜찮아요. 어려운 일도 아니니까 마음만 받을게요.4. 우리사이에 무슨. 다음에 나도 부탁할거야.5. 에이 뭘요. 괜찮습니다. 마음만 받을게요[…]30. 제가 급한 일이 생겨서요 다음에 같이 먹어요.
294บทที่่� 55.2.1 ภาพรวมการใช้้ถ้้อยคำของนัักศึึกษาตัวัอย่่างประโยคเปรีียบเทีียบระหว่่างนัักศึึกษากัับเจ้้าของภาษาชาว แสดงให้้เห็็นถึึงความแตกต่่างในการใช้้ภาษา ดัังนี้้� ประการแรก คืือ การใช้้คำอุุทาน จากตััวอย่่างชาวเกาหลีีใช้้คำอุุทาน “아유” หรืือ “에이~” ที่่�ทำให้้บทสนทนาสนุุกสนานและมีีชีีวิิตชีีวา เช่่น “아유 됐어요. 별 일도 아닌데요 뭐. (อายูู~ ไม่่เป็็นไรค่่ะ เรื่่�องเล็็กน้้อยจริิง ๆ ไม่่ใช่่เรื่่�องใหญ่่เลย)” “에이~무슨 밥이에요. 도와줄 수 있는 게 있어서 다행이에요. (เออีี~ ไม่่ต้้องถึึงกัับเลี้้�ยงข้้าวหรอกค่่ะ ได้ช่้วยก็่ รู้้สึ็ ึกดีีแล้ว้)” ในขณะที่่�นัักศึึกษาที่่�มัักแสดงความรู้้สึึกผ่่านคำพููดที่่�ตรงไปตรงมา ไม่่มีีคำอุุทานที่่�เพิ่่�มอารมณ์์ในบทสนทนา เช่่น “괜찮아요, 선배님. (ไม่่เป็็นไร รุ่่นพี่่�)”“괜찮아요. 우리가친하니까도와줄수있으면도와야지요.(ไม่่เป็็นไร พวกเราเป็็นเพื่่�อนกััน ถ้้าช่่วยได้้ก็็ต้้องช่่วยอยู่่แล้้ว)”ประการที่่�สอง คืือ การใช้้ระดัับภาษาที่่�ต่่างกัันส่่งผลต่่อความสััมพัันธ์์ นัักศึึกษาใช้้ประโยคที่่�สุุภาพและถููกต้้องตามหลัักไวยากรณ์์การใช้้ภาษาสุุภาพเพื่่�อแสดงความเคารพต่่อคู่่สนทนา สะท้้อนถึึงการให้้ความสำคััญกัับมารยาทเช่่น “괜찮아요,선배님. 이거힘든일이아니에요. (ไม่่เป็็นไร รุ่่นพี่่� นี่่�ไม่่ใช่่งานที่่�ยากอะไรเลย)” บางครั้้�งการแสดงความสุุภาพที่่�มากเกิินไปในสถานการณ์์ ที่่�ไม่่เป็็นทางการอาจจะทำให้้คำพููดฟัังดููแข็็งไม่่เป็็นธรรมชาติิ หรืือสร้้างความรู้้สึึกที่่�รัักษาระยะห่่างโดยไม่่จำเป็็น เจ้้าของภาษามุ่่งเน้้นความสนิิทสนมและ การตอบกลัับที่่�เป็็นกัันเอง เช่่น “우리 사이에 무슨. 다음에 나도 부탁할거야.(พวกเราเป็็นอะไรกัันต้้องเกรงใจกัันด้้วยเหรอ ครั้้�งหน้้าฉัันก็็จะขอให้้ช่่วยเหมืือนกัันนะ)” แสดงความใกล้้ชิิด ซึ่่�งดููต่่างจากการพููดของนัักศึึกษาที่่�คุ้้นเคยกัับความสุุภาพที่่�เป็็นทางการ ดัังนั้้�น การเลืือกใช้้ภาษาให้้เหมาะสมกัับสถานการณ์์และบริิบทจะช่่วยให้้การสื่่�อสารราบรื่่�น สร้้างความประทัับใจ และพััฒนาความสััมพัันธ์์ที่่�ดีีในทุุกสถานการณ์์ประการที่่�สาม คืือ การใช้ “้ 빈말” คำนี้้�ในภาษาไทยหมายถึึง “คำพููดลอยๆ” หรืือ “คำพููดที่่�ไม่่ได้จริ้ ิงจััง” หมายถึึงคำพููดที่่�ใช้้เพื่่�อให้ส้ถานการณ์์ดีีขึ้้�น
295มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีหรืือเพื่่�อรัักษาน้้ำใจ แต่่ไม่่ได้้มีคีวามตั้้�งใจที่่�จะทำตามที่่�พููด เจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีมัักใช้้คำกล่่าวเหล่่านี้้� เช่่น 다음에 사 주세요. (ครั้้�งหน้้าค่่อยเลี้้�ยงนะ) 나중에사 주세요. 나중에. (เลี้้�ยงคราวหน้้าแล้้วกััน คราวหน้้านะ) 네, 다음에 사 주세요. [그렇지만 약속은 정확히 잡지 않음] (ค่่ะ เอาไว้้ครั้้�งหน้้าค่่อยเลี้้�ยงนะคะ) [แต่่ไม่่ได้้ระบุุวัันเวลาที่่�แน่่นอน] 다음에 같이 먹어요. (คราวหน้้าไปกิินด้้วยกัันเถอะ) การปฏิิเสธแบบนี้้�เป็็นวิิธีีที่่�สุุภาพและรัักษาน้้ำใจอีีกฝ่่าย โดยไม่่ได้้ปฏิิเสธตรง ๆ และไม่่ได้้กำหนดเวลาแน่่นอน ทำให้ดูู้เหมืือนไม่่ได้ตั้ัดโอกาสที่่�จะรัับคำเชิิญในอนาคต แต่่ก็็ไม่่ได้้ให้้คำมั่่�นแบบจริิงจัังเกิินไปเป็็นการปล่่อยให้้การสนทนา จบลงอย่่างนุ่่มนวล ในสถานการณ์์นี้้�นัักศึึกษาถ่่ายทอดความสุุภาพและ ความจริิงใจผ่่านถ้้อยคำที่่�ชััดเจน ไม่่ได้้ใช้้ “คำพููดลอย ๆ” ในลัักษณะเดีียวกัับเจ้้าของภาษาที่่�มุ่่งรัักษาบรรยากาศแบบมิิตรไมตรีีหากพิินิิจให้้ดีี คนไทยเองก็็มีีการใช้้ถ้้อยคำลอย ๆ เช่่นกััน คืือการกล่่าวว่่า “ไว้้วัันหลัังนะ” หรืือ “คราวหน้้าค่่อยไปด้วยกั้ ัน” ซึ่่�งมัักไม่่ได้้ระบุุเจาะจงถึึงเวลาแน่่นอน เป็็นวิธีีิที่่�สะท้้อนถึึงความใส่่ใจและความเกรงใจต่่อความรู้้สึึกของคู่่สนทนา แต่่การสื่่�อสารระหว่่างภาษาต้้องอาศััยความละเอีียดอ่่อนในการเลืือกคำพููด เพื่่�อตอบกลัับให้้เหมาะสม หนึ่่�งในเหตุุผลที่่�คำพููดลอย ๆ อาจทำให้้ผู้้ชวนเสีียความรู้้สึึก คืือ ความไม่่สมดุุลของเจตนาระหว่่างผู้้ชวนกัับผู้้ปฏิิเสธ โดยเฉพาะในกรณีีที่่�ผู้้ชวนตั้้�งใจจริิงที่่�จะตอบแทน เช่่น ชวนไปกิินข้้าวเพื่่�อแสดงความขอบคุณุหากผู้้ตอบเลืือกใช้้คำพููดลอย ๆ เช่่น “다음에 먹어요” (เอาไว้้คราวหน้้าไปกิินด้วยกั้ ันนะ) อาจถููกมองว่่าไม่่ให้้ความสำคััญกัับความตั้้�งใจของผู้้ชวน หรืือดููเหมืือนไม่่ใส่่ใจกัับความสัมพัันธ์์ ทำให้้ผู้้ชวนรู้้สึึกว่่าเจตนาของตนไม่่ได้รั้ับการตอบสนอง ประเด็็นดัังกล่่าวทำให้นั้ ักศึึกษาระมััดระวัังในการใช้้คำพููดลัักษณะนี้้�เมื่่�อสนทนากัับเจ้้าของภาษา โดยเฉพาะในกรณีีที่่�ไม่่สามารถประเมิินได้้แน่่ชััดว่่าคู่่สนทนาจะตีีความคำกล่่าวนั้้�นในลัักษณะใด ความไม่่มั่่�นใจในความหมายแฝงและ ความคาดหวัังของอีีกฝ่่ายจึึงอาจเป็็นปััจจััยหนึ่่�งที่่�ทำให้้หลีีกเลี่่�ยงการใช้้ถ้้อยคำ คำพููดลอย ๆ เพื่่�อรัักษาความสุุภาพ
296บทที่่� 5ทั้้�งสามประการแสดงให้้เห็็นถึึงความแตกต่่างในการใช้้ภาษา ต่่อไปนี้้�เป็็นตััวอย่่างที่่�แสดงให้้เห็็นถึึงความพยายามของนัักศึึกษาที่่�จะใช้้ประโยคให้้เหมืือนเจ้้าของภาษา แต่่ยัังไม่่สามารถใช้้ได้้อย่่างเป็็นธรรมชาติิ ข้้อแรก คืือ นัักศึึกษาแสดงเจตนาในการพยายามลดความสำคััญของตนเองลง แต่่คำตอบยัังคงขาดความเป็็นธรรมชาติิ และรููปภาษาที่่�เลืือกใช้้ไม่่ใช่รู่ ูปภาษาที่่�เจ้้าของภาษานิยมิ ใช้้ เช่่น “작은 일이니까요. (เป็็นเรื่่�องเล็็กน้้อยเอง)”“선배. 큰 도움이 아니거든요. (รุ่่นพี่่� มัันไม่่ใช่่ความช่่วยเหลืือใหญ่่อะไรเลย)” “선배. 사소한 것인데요(รุ่่นพี่่� มัันเป็็นเรื่่�องเล็็กน้้อย)” การเลืือกใช้้คำว่่า “작은 일 (เรื่่�องเล็็กน้้อย)”“사소한것(เรื่่�องเล็็ก)” หรืือ “큰도움(ความช่วย่เหลืือใหญ่่)” เป็็นคำที่่�เจ้้าของภาษาไม่่ใช้้ในบริิบทนี้้� แต่่จะใช้้คำว่่า “별것아닌데요,별 일도 아닌데요, 별로어려운것도아닌데요.” ในการแสดงเจตนาเพื่่�อลดน้้ำหนัักของสถานการณ์์ว่่า การช่่วยเหลืือครั้้�งนี้้�ไม่่ใช่่เรื่่�องต้้องตอบแทนใด ๆ ข้้อที่่�สอง คืือ นัักศึึกษาใช้้คำ “환영하다(ยิินดีี)” ในการแสดงถึึงความยิินดีีที่่�สามารถช่วย่เหลืืออีีกฝ่่ายได้้ และ “부담스럽다(หนัักใจ)” เพื่่�อสื่่�อว่่าที่่�ช่วย่ ไปไม่่ได้้ลำบากอะไร แต่่ชาวเกาหลีีไม่่ใช้้ทั้้�งสองคำ เจ้้าของภาษาจะใช้้รููปประโยค “아/어서 다행이에요” เช่่น아니에요. 언니 괜찮습니다. 항상 언니께 도움받기만했는데저도도와드릴수있어서다행이에요.(ไม่่ใช่่ พี่่� ไม่่เป็็นไรเลยนะ ฉัันได้รั้ับความช่วย่เหลืือจากพี่ม่�าตลอด ดัังนั้้�นฉัันดีีใจที่่�ได้ช่้วยพี่่บ้่� ้าง) 아니에요. 언니 괜찮습니다. 항상 언니께 도움 받기만 했는데 저도 도와드릴 수 있어서 다행이에요. (ไม่่ใช่่ พี่่� ไม่่เป็็นไรเลยฉัันได้้รัับความช่่วยเหลืือจากพี่่�มาตลอด ดัังนั้้�นฉัันดีีใจที่่�ได้้ช่่วยพี่่�บ้้าง) 에이 무슨 밥이에요. 도와줄 수 있는 게 있어서다행이에요.괜찮아요~ (จะเลี้้�ยงข้้าวอะไรกััน ฉัันดีีใจที่่�ได้้ช่่วยเหลืือพี่่�บ้้าง ไม่่เป็็นไรจริิง ๆ) ในขณะที่่�นัักศึึกษาไทยใช้้괜찮아요. 선배님도 나를 여러 번도와 준 적이 있어서 내가 환영 이에요 (ไม่่เป็็นไร รุ่่นพี่่�ก็็เคยช่่วยฉัันหลายครั้้�ง ดัังนั้้�นฉัันยิินดีีมาก) ในภาษาเกาหลีี คำว่่า “환영하다” ใช้้เฉพาะการต้้อนรัับแขก
297มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีหรืือผู้้มาเยืือนไม่่ใช่่การบอกว่่าตัวัเองยิินดีีช่วย่เหลืือในกรณีีคำว่่า “부담스럽다(หนัักใจ, ลำบาก)” นั้้�น นัักศึึกษาต้้องการบอกว่่าที่่�ช่่วยไปไม่่ได้้ลำบากอะไร “괜찮아요, 선배. 그렇게 부담스럽지 않아요” (ไม่่เป็็นไร รุ่่นพี่่�เรื่่�องนี้้�ไม่่ได้้ทำให้้ลำบากขนาดนั้้�นเลย)นอกจากนี้้�ยัังมีีประโยคที่่�นัักศึึกษาพยายามใช้้ให้้เหมืือนกัับเจ้้าของภาษา เช่่น 괜찮아요, 선배. 그렇게 부담스럽지 않아요. 보답을 원하는 게 아니라선배를 돕게 되어서 정말 기뻤어요 (ไม่่เป็็นไร รุ่่นพี่่�เรื่่�องนี้้�ไม่่ได้้ทำให้้ลำบากขนาดนั้้�นเลย ฉัันไม่่ได้้ต้้องการให้้ตอบแทน แต่่รู้้สึึกดีีจริิง ๆ ที่่�ได้้ช่่วยรุ่่นพี่่�)แต่่ประโยคเป็็นประโยคที่่�คนเกาหลีีไม่่ใช้้กััน สิ่่�งที่่�ผู้้เขีียนต้้องการทำความเข้้าใจคืือการใช้้คำว่่า “부담스럽다” เป็็นแค่่คำที่่�ใช้้แสดงความรู้้สึึกอึึดอััด หรืือหนัักใจของผู้้พููดที่่�มีีต่่อคำขอ ข้้อเสนอ หรืือความปรารถนาดีีของคู่่สนทนา ถ้้าจะบอกว่่า “ไม่่ได้้ลำบากเลย” คำว่่า “부담스럽지 않아요” อาจไม่่ใช่่ตััวเลืือกที่่�ดีีที่่�สุุด แต่่ควรจะใช้ “้ 힘들다”หรืือ“어렵다” แทนจะฟัังเป็็นธรรมชาติมิากกว่่า ฉะนั้้�นในกรณีีนี้้� ควรใช้้ “정말괜찮아요. 저도전혀어렵지않았어요”(ไม่่เป็็นไรจริิง ๆฉัันเองก็็ไม่่ได้้ลำบากอะไรเลย) แต่่ในทางกลัับกััน หากใช้้ในบริิบทที่่�แสดงถึึง ความใส่่ใจและคำนึึงถึึงความรู้้สึึกของผู้ฟััง เ ้ ช่่น “많이부담스럽죠? (รู้้สึึกหนัักใจมากเลยใช่่ไหม)” “부담 안가지셔도 돼요. (ไม่่ต้้องรู้้สึึกหนัักใจก็็ได้้)” ประโยคเหล่่านี้้�สามารถใช้้เพื่่�อแสดงถึึงความใส่่ใจและเข้้าใจความรู้้สึึกของอีีกฝ่่ายได้้ โดยเฉพาะเมื่่�อเราต้้องการถามไถ่่หรืือปลอบใจผู้้เขีียนได้้คััดเลืือกประโยคตััวอย่่างบางส่่วนของนัักศึึกษา และนำไปขอให้้เจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีแสดงความคิิดเห็็น มุมมุองของเจ้้าของภาษาช่วย่เพิ่่มมิ�ติิในการวิิเคราะห์ด้์ ้านการรัับรู้้ และการประเมิินถ้้อยคำในบริิบท ข้้อความต่่อไปนี้้�จะเป็็นความคิิดเห็็นของเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีต่่อรููปแบบการปฏิิเสธของนัักศึึกษา
298บทที่่� 55.2.2 มุุมมองของชาวเกาหลีี1. 제가 기말 과제가 있는데 시간이 없습니다. 죄송합니다. (T4)• ‘는데’를 사용해서 3번으로 답함. 사과하거나 변명할 때 ‘는데’보다는 ’아/어서’가 적당한 것 같음. ‘있어서’였다면 2로 대답했을 것임. (K1)• 단정적으로 제안을 거절하는 느낌이 있고 다른 날로 약속을 잡으려고 하는 의지도 전혀 보이지 않아서 약간 불쾌할 것 같다. (K2)• 시간이 없다는 근거를 말했기 때문에 덜 불쾌했다. (K3)• 거절의 이유를 밝힘(K4)• 이유가 명확하고 납득이 가지만 ‘죄송합니다’ 라고 사과하는 것이거절의 의미를 너무 강하게 풍겨서 마음이 불편함. 오히려 사과하지 않는 것이 더 나음. (K5)• 거절에 대한 미안함 표현과 이유를 설명했지만 상대방을배려하진않았음 (K6)• 식사 약속보다 기말 과제가 더 중요하다고 객관적으로 생각이 가능하기 때문에 전혀 불쾌하지 않고 이해할 수 있음(K7)• 함께하지 못하는 이유를 알려주어 불쾌하지 않았습니다(K8)• 말투는 제일 정중하다고 느껴짐. 적당한 사유가 있어 이해할 수 있다. (K9)• 제안에 대한 분명한 거절 의사임과 동시에 상대가 기말 과제가 있는데 시간이 없다는 말이 좀-두루뭉술함. 그런 면이 덜 정중하게 느껴짐. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อคำปฏิิเสธ “제가기말과제가있는데시간이 없습니다. 죄송합니다 (ฉัันมีีสอบปลายภาค ไม่่มีีเวลาเลย ขอโทษ)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมเป็็นคำปฏิิเสธที่่�มีีการชี้้�แจงเหตุุผลอย่่างชััดเจน ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K3
299มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีมองว่่าในถ้้อยคำมีการใ ีห้้เหตุผุลว่่าทำไมถึึงไม่่มีเีวลา ทำให้รู้้สึ้ ึกว่่าเป็็นการปฏิิเสธอย่่างมีีเหตุุผล จึึงไม่่รู้้สึึกไม่่พอใจ K4 การให้้เหตุุผลที่่�ชััดเจนและสมเหตุุสมผลทำให้ส้ามารถเข้้าใจได้้ K7 มองว่่าการมีีภาระงานที่่�ต้้องทำเป็็นเหตุผุลที่่�เข้้าใจได้้ และไม่่ได้ท้ ำให้รู้้สึ้ ึกไม่่พอใจK8 คิิดว่่าการให้้เหตุผุลว่่าทำไมไม่ส่ามารถไปด้วย้ ได้้ ช่วย่ ให้รู้้สึ้ ึกพอใจK9 แม้ม้องว่่าประโยคนี้้สุ�ภุาพและเข้้าใจได้้ แต่ก็่ ็มีข้้อีสัังเกตว่่าคำตอบนี้้�เป็็นเพีียงการให้้เหตุผุลโดยตรง ไม่่ได้้มีคีวามพยายามรัักษาความสัมพัันธ์์ต่่อไปตััวอย่่างความเห็็นของ (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ แม้้เป็็นคำปฏิิเสธที่่�มีีเหตุุผล แต่ยั่ ังไม่่เพีียงพอที่่�จะทำให้้ความรู้้สึึกไม่่พอใจหายไป ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K2 มองว่่าการปฏิิเสธโดยไม่่มีีความพยายามจะเลื่่�อนนััดหรืือเสนอทางเลืือกอื่่�น ทำให้้ดููเหมืือนปฏิิเสธแบบเด็็ดขาด อาจทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีี K5 การพููดว่่า “죄송합니다 (ขอโทษ)” ทำให้้ดููเหมืือนเป็็นการปฏิิเสธแบบหนัักแน่่นเกิินไป อาจทำให้้เกิิดความรู้้สึึกอึึดอััด การไม่่กล่่าวขอโทษอาจจะดีีกว่่า K6 แม้้ว่่าจะมีีการแสดงความรู้้สึึกผิิดและให้้เหตุุผล แต่่ไม่่ได้้คำนึึงถึึงความรู้้สึึกของผู้้เสนอ เช่่น ไม่่ได้้มีีความพยายามจะรัักษาความสััมพัันธ์์หรืือเสนอเวลาที่่�สะดวก K10 มองว่่า การปฏิิเสธนั้้�นชััดเจน แต่่การบอกว่่า “시간이없습니다(ไม่่มีเีวลา)” ดููคลุมุเครืือเกิินไป ข้้อสัังเกตด้้านการเลืือกใช้้คำเชื่่�อมประโยคจากความเห็็น K1 ชี้้�ให้้เห็็นว่่าการใช้้คำเชื่่�อม “는데” ในการให้้เหตุุผลลัักษณะนี้้�ดููเหมืือนเป็็นการปฏิิเสธ ที่่�ตรงเกิินไป และขาดการแสดงความใส่่ใจต่่อคู่่สนทนา ในสถานการณ์์นี้้�ควรใช้้คำเชื่่�อม “아/어서” จะทำให้้เหตุุผลฟัังดููนุ่่มนวลกว่่า เป็็นการบอกเหตุุผล ในการปฏิิเสธเท่่านั้้�นโดยไม่่มีคีวามรู้้สึึกใดแอบแฝง ประเด็็นดัังกล่่าวแสดงให้้เห็็นถึึงความสำคััญของการเลืือกใช้้คำเชื่่�อมในการเน้้นความใส่่ใจในความรู้้สึึก ของคู่่สนทนา โดยรวม ความไม่่พอใจที่่�เกิิดจากคำปฏิิเสธนี้้�ไม่่ได้้อยู่่ที่่� “เนื้้�อหา” ของเหตุุผลเพีียงอย่่างเดีียว แต่่เกิิดจาก “วิิธีีการ” ถ่่ายทอด ซึ่่�งสะท้้อนระดัับความสุุภาพ ความชััดเจนในเจตนา ความใส่่ใจต่่อความรู้้สึึกของผู้้ฟััง และ ความพยายามรัักษาความสััมพัันธ์์
300บทที่่� 52. 미안해요. 오늘 약속이 있으니까 가지 못해요. (T12)• ’으니까’를 사용하는 것은 거절하는 상황에서 강한 주장으로 보여 적절하지 않게 느껴짐. ‘가지못해요’도 단정적으로 느껴져서 선배 입장에서 불쾌할 것 같음. (K1) • 갑자기 차나 밥을 먹자고 제안한 상황이므로 선약이 있을 경우충분히 거절할 수 있다고 생각하기 때문에 (K2) • 단번에 거절해서 약간은 불쾌하지만 약속이 있어서 못 간다는 이유를 대니까 크게 불쾌하지는 않다. 다만 다음 약속 시간을 제시하면 더 좋을 것 같다. (K3)• 오늘은 불가능하지만 다음에는 가능하다는 의미(K4) • ‘미안해요’, ‘가지 못해요’와 같은 표현과 오늘 이후에도 시간을 따로 언급하지 않아서 거절 의사가 매우 명확하게 느껴짐. (K5) • 거절에 대한 미안함 표현과 이유를 설명했지만 상대방을배려하진않았음(K6) • 만나고 싶지 않아서 핑계처럼 들린다. 그리고 ‘-(으)니까’ 표현이 강해서 예의없이 느껴짐. (K7) • 함께하지 못하는 이유를 알려주어 불쾌하지 않았습니다(K8)• 그냥 약속이 있다니까 어쩔 수 없다고 생각한다. (K9) • 정확한 거절 의사를 표현한 것이다. 또한 거절 이유를 상대방에게 전달하고자 한다. (K10) ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อคำปฏิิเสธ “미안해요. 오늘 약속이 있으니까 가지 못해요 (ขอโทษ วัันนี้้�มีีนััดไปไม่่ได้้)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุมุที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ(1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม เห็็นว่่าการให้้เหตุผุลว่่ามีีนััดอยู่่แล้ว้เป็็นเรื่่�องที่่�เข้้าใจได้้ ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K2 มองว่่าหากมีีนััดหมายอยู่่แล้้วก็็เป็็นเหตุุผลที่่�เพีียงพอในการปฏิิเสธ อีีกทั้้�งเป็็นการตอบในสถานการณ์์ที่่�มีีการชวนกะทัันหััน จึึงถืือว่่าเป็็นคำตอบที่่�ยอมรัับได้้ K3 แม้ว่้่าจะรู้้สึึกว่่าการปฏิิเสธ
301มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีทัันทีีอาจทำให้้ไม่่สบายใจ แต่่การให้้เหตุุผลที่่�ชััดเจนช่่วยลดความไม่่พอใจลง อย่่างไรก็็ตาม ถ้้ามีีการเสนอวัันเวลานััดใหม่่ก็็จะยิ่่�งช่่วยให้้สถานการณ์์ดีีขึ้้�น สะท้้อนให้้เห็็นว่่าชาวเกาหลีีคาดหวัังการแสดงออกที่่�มีีความพยายามในการหาทางออกมากกว่่าการปฏิิเสธโดยสิ้้�นเชิิง K4 การระบุุว่่า “오늘 (วัันนี้้�)” แสดงให้้เห็็นว่่าอาจมีโอกา ีสที่่�จะพบกัันได้้ในภายหลััง จึึงไม่่ได้ท้ ำให้รู้้สึ้ ึกว่่าเป็็นการปฏิิเสธแบบเด็็ดขาด K8 มองว่่าเพราะมีีการให้้เหตุุผลที่่�ชััดเจน จึึงไม่่รู้้สึึกไม่่พอใจ K9 คิิดว่่าเมื่่�ออีีกฝ่่ายมีีนััดอยู่่แล้้วก็็เป็็นเรื่่�องที่่�หลีีกเลี่่�ยงไม่่ได้้ จึึงไม่่รู้้สึึกว่่ามีีอะไร ผิิดปกติิ K10 มองว่่าคำตอบนี้้�เป็็นการแสดงเจตนาปฏิิเสธที่่�ชััดเจน พร้้อมให้้เหตุุผลที่่�เข้้าใจได้้ ตััวอย่่างความเห็็นของ (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ เพราะกัังวลการเลืือกใช้้ไวยากรณ์์ เช่่น K1 มองว่่าการใช้้ “-(으)니까” ทำให้้ฟัังดููเหมืือนเป็็นการยืืนยัันเหตุุผลอย่่างหนัักแน่่นเกิินไป ซึ่่�งอาจดููไม่่สุุภาพ อีีกทั้้�งการใช้้ “가지 못해요” ทำให้้การปฏิิเสธดููเด็็ดขาดเกิินไป อาจทำให้้รุ่่นพี่่�รู้้สึึกไม่่ดีีK5 มองว่่าการใช้้ “미안해요” และ “가지 못해요” ทำให้้ดููเป็็นการปฏิิเสธแบบตรงไปตรงมามากเกิินไป โดยไม่่มีีการกล่่าวถึึงโอกาสที่่�จะพบกัันในภายหลััง ทำให้้ดููเหมืือนเป็็นการตััดความสัมพัันธ์์ไปเลยK6 แม้จ้ะมีการแีสดงความรู้้สึึกผิิดและให้้เหตุผุล แต่ก็่ ็ไม่่ได้้แสดงความใส่่ใจหรืือคำนึึงถึึงความรู้้สึึกของรุ่่นพี่่� K7 คิิดว่่าการปฏิิเสธด้วย้เหตุผุลนี้้�ฟัังดููเหมืือนเป็็นข้้ออ้้าง และการใช้้ “-(으)니까” ทำให้้ฟัังดููไม่สุ่ภุาพ ความเห็็นจากเจ้้าของภาษาสะท้้อนว่่า แม้้คำปฏิิเสธ “미안해요. 오늘 약속이있으니까 가지 못해요” จะมีีเหตุุผลชััดเจนและเข้้าใจได้้ แต่่ลัักษณะถ้้อยคำและไวยากรณ์์ เช่่น การใช้้ “-(으)니까” และ “가지못해요” อาจฟัังดููแข็็งกร้้าวและขาดความใส่่ใจต่่อความสััมพัันธ์์ โดยเฉพาะเมื่่�อไม่่มีีการกล่่าวถึึงโอกาสพบกัันในอนาคต จึึงอาจถููกมองว่่าเป็็นการปฏิิเสธแบบตััดเยื่่�อใย แม้้บางคนจะเข้้าใจว่่ามีีนััดล่่วงหน้้าแล้้วจึึงจำเป็็นต้้องปฏิิเสธก็็ตาม
302บทที่่� 5 3. 약속이 있어서 아마 갈 수 없을 것 같아요. (T14)• 거절하는 것에 대해 사과하지 않고 용건만 말하는 느낌. ‘아마’도 자기 일인데 회피하는 느낌. ‘아마’가 아니라 ‘아무래도’라면 불쾌하지 않을 것 같음(K1) • 돌려서 거절하는 느낌이 있어서(K2) • 약속이 있어서 못간다는 이유를 대서 덜 불쾌한 느낌이다. 그리고 아마 –을 것 같다고 단정적으로 말하지 않아서 덜 불쾌했다(K3)• 구체적인 ‘날짜, 시간’에 대한 언급이 없었는데도 약속을 거절함(K4)• 괜찮아요. 라는 말로 거절하는 것보다 거절 의사가 조금 더 강하게 느껴짐. (K5)• 상대방이 호의에 본인 입장만표현함(K6)• 뒤에 ‘죄송해요’가 없어서(K7) • 일정이 있어 함께 하지 못하는 것에 아쉬움을 느낄 것 같습니다불쾌하지는 않습니다(K8)• 그냥 약속이 있다니까 어쩔 수 없다고 생각한다. (K9) • 상대의 제안을 우회적으로 거절하고 있다. 거절에 대한 이유를 예의를 갖춘 표현이다. (K10) ความเห็็นของเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีต่่อคำปฏิิเสธ “약속이있어서아마갈 수 없을 것 같아요 (ฉัันมีีนััด อาจจะไปไม่่ได้้)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมเห็็นว่่าการปฏิิเสธด้้วยเหตุุผลว่่ามีีนััดเป็็นเรื่่�องที่่�เข้้าใจได้้ และการใช้้ “아마 –을 것 같아요” ทำให้้คำพููด ดูอู่่อนลงและลดความแข็็งกระด้้างตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K2 มองว่่าการปฏิิเสธแบบอ้้อม ๆ ทำให้้รู้้สึึกพอใจ เพราะไม่่ได้้ปฏิิเสธตรง ๆ อย่่างเด็็ดขาด K3
303มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีการให้้เหตุุผลว่่ามีีนััดหมายช่่วยลดความไม่่พอใจ และการใช้้ “아마 –을 것 같아요” ทำให้้คำพููดดููไม่่แน่่นอนเกิินไป ลดความแข็็งกระด้้างของการปฏิิเสธ K8 แม้้จะรู้้สึึกเสีียดายที่่�ไม่่สามารถไปด้้วยกัันได้้ แต่่ไม่่ทำให้้รู้้สึึกไม่่พอใจ K9 มองว่่าเมื่่�ออีีกฝ่่ายบอกว่่ามีีนััดแล้้ว ก็็ไม่่มีีทางเลืือกอื่่�น จึึงไม่่รู้้สึึกว่่าเป็็นปััญหา K10 เห็็นว่่าคำตอบนี้้�เป็็นการปฏิิเสธแบบอ้้อม ๆ และมีเหีตุผุลที่่�สุภุาพ จึึงไม่ถืื่อว่่าเป็็นคำตอบที่่�ไม่่เหมาะสมตััวอย่่างความเห็็นของ (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ มีีข้้อกัังวลเรื่่�องการไม่่กล่่าวขอโทษและการใช้ “้ 아마”ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K1 มองว่่าการไม่่กล่่าวขอโทษเลยทำให้้ดููเหมืือนบอกแค่่ธุุระของตััวเองโดยไม่่คำนึึงถึึงความรู้้สึึกของรุ่่นพี่่� นอกจากนี้้� การใช้ “้ 아마” ทำให้้ดููเหมืือนเป็็นการเลี่่�ยงที่่�จะให้้คำตอบที่่�ชััดเจน ให้้ความรู้้สึึกว่่าผู้้พููดไม่่แน่่ใจและไม่่ได้้คิิดอย่่างจริิงจัังเกี่่�ยวกัับคำตอบเท่่าไรนััก หากใช้ “้ 아무래도 (ยัังไงก็็คง, คิิดว่่ายัังไงก็็คง)” แทน จะทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกว่่าผู้้พููดได้พิ้จิารณาและประเมิินสถานการณ์์อย่่างรอบคอบแล้ว้ จึึงให้้คำตอบที่่�ใกล้้เคีียงความจริิงมากที่่�สุุด แสดงถึึงการให้้เหตุผุลที่่�พิจิารณาจากความรอบคอบในคำพููด “아무래도 갈 수 없을 것 같아요.(ยัังไงก็็คงไปไม่่ได้้)”ช่วย่ลดความรู้้สึึกเสีียหน้้าของผู้้ฟัังที่่�ถููกปฏิิเสธ K4 ไม่่มีีการระบุุวัันที่่�แน่่ชััด แต่่กลัับปฏิิเสธโดยใช้้เหตุุผลว่่ามีีนััด ทำให้้ดููเหมืือนไม่่ได้้ให้้โอกาสรุ่่นพี่่�เสนอวัันอื่่�น K5 มองว่่าคำพููดนี้้�เป็็น การปฏิิเสธที่่�ชััดเจนกว่่าแค่่พููดว่่า “괜찮아요(ไม่่เป็็นไร)” ทำให้้ดููเหมืือนปิิดกั้้�นโอกาสที่่�จะพบกััน K6 การตอบสนองของผู้้พููดแสดงให้้เห็็นเพีียงมุมมุองของตัวัเองโดยไม่่ได้้คำนึึงถึึงความตั้้�งใจดีีของรุ่่นพี่่� K7 ไม่่มีีคำว่่า “죄송해요 (ขอโทษ)” หรืือคำแสดงความรู้้สึึกผิิด ทำให้้ดููเหมืือนปฏิิเสธแบบไม่่ใส่่ใจ ความเห็็นจากเจ้้าของภาษาแสดงให้้เห็็นว่่า แม้้คำปฏิิเสธ “약속이 있어서 아마 갈 수 없을것같아요” จะใช้ถ้้้อยคำที่่�ดูอู่่อนโยนและไม่่ปฏิิเสธอย่่างเด็็ดขาดอยู่่แล้ว้ แต่่กลัับทำให้้บางคนรู้้สึึกไม่่พอใจเนื่่�องจากไม่่มีีคำขอโทษ ไม่่มีีการแสดงความเสีียดายและไม่่มีีการเสนอทางเลืือกอื่่�น
304บทที่่� 54. 괜찮아요, 선배님. (T2, T19)• 이유를 이야기하지 않고 짧게 용건만 전달하는 느낌이라 정중하게 느껴지지 않음(K1) • 일반적으로 많이 할 수 있는 거절 문구라서 (K2)• 고마워서 답례하고 싶은데 거절을 당해서, 다만 정중하게 거절하는 것 같다. (K3)• 거절의 이유를 밝히지 않아서(K4) • ‘안 돼요’, ‘못 가요’ 와 같은 부정문 대신 ‘괜찮다’라는 완곡한 표현을 사용함. 그러나 거절하는 이유를 밝히지 않아서 약간 마음이불편함. (K5)• 이유가 없는 거절(K6) • 바로 거절하는 것 같아서 기분이 좋지 않다. 그리고 예의요 없게 느꺄짐. (K7)• 정중한 거절 표현이라 불쾌하지 않았습니다 (K8)• 말투가 불쾌하다고 느낄 만한 말투가 아니다. (K9) • 일반인들이 일상적으로 흔히 쓰고 있는 거절 표현이다. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีต่่อคำปฏิิเสธ “괜찮아요,선배님 (ไม่่เป็็นไร รุ่่นพี่่�)” มีีทั้้�งมุมุที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุมุที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ(1) มุุมที่่�มองว่่าประโยคดัังกล่่าวเป็็นการปฏิิเสธที่่�สามารถใช้้ได้้ทั่่�วไปในชีีวิิตประจำวััน และไม่่ได้้สร้้างความรู้้สึึกไม่่พอใจอย่่างชััดเจน ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K2 เห็็นว่่าประโยคนี้้�เป็็นรููปแบบการปฏิิเสธที่่�ใช้้กัันโดยทั่่�วไป K3 รู้้สึึกว่่าผู้้พููดอาจจะรู้้สึึกขอบคุณรุ่่นพี่่�และต้้องการตอบแทน แต่่เมื่่�อได้รั้ับการปฏิิเสธ รุ่่นพี่่�อาจจะผิิดหวัังเล็็กน้้อย อย่่างไรก็็ตามประโยคนี้้�ถืือว่่ายัังเป็็นการปฏิิเสธที่่�สุุภาพ K8 เห็็นว่่าประโยคนี้้�เป็็นการปฏิิเสธที่่�สุุภาพและไม่่ก่่อให้้เกิิดความไม่่พอใจ K9 มองว่่าประโยคไม่่ได้้ฟัังดููไม่่สุุภาพหรืือทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีีK10 ชี้้�ให้้เห็็นว่่าประโยคนี้้�เป็็น การปฏิิเสธที่่�คนทั่่�วไปใช้้กัันในชีีวิิตประจำวััน ถืือว่่าเป็็นเรื่่�องปกติิ
305มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีตััวอย่่างความเห็็นของ (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ ความคิิดเห็็นในกลุ่่มนี้้�มองว่่า การปฏิิเสธโดยใช้้เพีียงแค่่ “괜찮아요” นั้้�นสั้้�นเกิินไป และอาจทำให้้รุ่่นพี่่�รู้้สึึกว่่ารุ่่นน้้องไม่่อยากรัับน้้ำใจของตน ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 มองว่่าการใช้้ประโยคที่่�ไม่่มีีการอธิิบายเหตุุผล อาจทำให้้ฟัังดููห้้วนและไม่่สุุภาพ K4 เห็็นว่่า การปฏิิเสธนี้้ข�าดเหตุผุลประกอบ ทำให้้ฟัังดููไม่่เหมาะสม K5 ถึึงแม้ว่้่า “괜찮다” จะเป็็นคำที่่�ฟัังดูสุูภุาพกว่่าการใช้้ปฏิิเสธโดยตรงอย่่าง “안돼요” หรืือ “못가요” แต่่การที่่�ไม่่มีการอีธิิบายเหตุผุล อาจทำให้้ผู้ฟัังเ ้ สีียหน้้า K6 มองว่่าการที่่�ประโยคนี้้�ไม่่มีีการให้้เหตุุผล ฟัังดููเป็็นการปฏิิเสธที่่�ไม่่คำนึึงถึึงความรู้้สึึกของอีีกฝ่่าย K7 เห็็นว่่าการตอบแบบนี้้�เหมืือนเป็็นการปฏิิเสธทัันทีีไม่่อ้้อมค้้อม ทำให้้ฟัังดูู ไม่่ค่่อยสุุภาพและอาจทำให้้รุ่่นพี่่�รู้้สึึกไม่่ดีี ความเห็็นจากเจ้้าของภาษาแสดงถึึง ความไม่่พอใจที่่�ไม่่มีการระีบุุเหตุผุ ลในการปฏิิเสธ ซึ่่�งถืือว่่าไม่่ให้้ความเคารพต่่อคู่่สนทนา แม้้จะใช้้คำที่่�ฟัังดููสุุภาพแต่่หากขาดเหตุุผลสนัับสนุุน ก็็อาจถููกมองว่่าขาดความจริิงใจหรืือขาดการใส่่ใจต่่อกััน5. 감사하지만 괜찮아요. 폐스러워서요. (T22)• ‘감사하다’는 인사와 ‘폐가 될 것 같다는’ 마음을 표현하여 선배의 입장을 고려한 것으로 보이므로 정중하게 느껴짐(K1)• 매우 정중한 느낌(K2)• 폐스럽다는 말이 약간은 불쾌하게 느껴진다 (K3)• ’폐스럽다’라는 단어가 주는 부담감과 이질감 (K4) • 상대방의 마음을 고려해서 성의 표시에 대한 감사와 거절하는 이유까지 밝힘. (K5)• 호의에 대한 감사표현과 상대방 입장반영 (K6• 폐를 끼친다는 말이 더 강하게 들림. 즉 상대가 부담스럽다는 의미로 해석됨. (K7)• 혹시나 부담을 느낀 것일까 싶어 신경쓰일 것 같습니다(K8)
306บทที่่� 5• 불쾌하지 않으나 ‘폐스럽다’라는 표현이 조금 부담수럽게 느껴진다. (K9) • 상대방의 의사를 받아들이는 표현이고, 부담을 주어 미안하다는의미를 담은 표현이다(K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีต่่อคำปฏิิเสธ “감사하지만괜찮아요. 폐스러워서요 (ขอบคุุณแต่่ไม่่เป็็นไร เกรงใจ)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมเห็็นว่่า การใช้้ “감사하다” และการอ้้างว่่ากลััวเป็็นการรบกวน เป็็นการปฏิิเสธที่่�สุุภาพและให้้เกีียรติิรุ่่นพี่่� ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 เห็็นว่่าการใช้ “้ 감사하다” เพื่่�อแสดงความขอบคุุณและการพููดถึึงความกัังวลว่่า การที่่�รุ่่นพี่่�จะเลี้้�ยงอาหารหรืือเครื่่�องดื่่�มเพื่่�อเป็็น การตอบแทนเป็็นเรื่่�องที่่�น่่าขอบคุณมุาก แต่่ในอีีกมุมุหนึ่่�งก็็อาจทำให้รุ่่ ้นพี่่�ลำบากใจได้้เช่่นกััน จึึงเป็็นการปฏิิเสธที่่�ให้้เกีียรติิรุ่่นพี่่� K2 มองว่่าประโยคนี้้�ให้้ความรู้้สึึกที่่�สุุภาพมาก K5 ชื่่�นชมที่่�ผู้้พููดแสดงความขอบคุุณต่่อความหวัังดีีของรุ่่นพี่่� พร้้อมทั้้�งให้้เหตุุผลที่่�ปฏิิเสธ K6 ประเมิินว่่าผู้้พููดคำนึึงถึึงมุุมมองของรุ่่นพี่่� และพยายามไม่่ทำให้้ฝ่่ายตรงข้้ามรู้้สึึกแย่่ K10 มองว่่าประโยคนี้้�เป็็นการปฏิิเสธ ที่่�สุุภาพ โดยใช้้การขอโทษที่่�อาจจะทำให้้รุ่่นพี่่�ลำบากใจตััวอย่่างความเห็็นของ (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ คำว่่า “폐스럽다 (เป็็นภาระ เป็็นความลำบากใจ)” ฟัังดููเป็็นการสร้้างระยะห่่างเกิินไป และอาจทำให้้รุ่่นพี่่�รู้้สึึกไม่่สบายใจหรืือกัังวลว่่าเรา (รุ่่นน้้อง) คิิดว่่า การเชิิญของรุ่่นพี่่�สร้้าง ความลำบากใจหรืือเป็็นภาระ ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K3 คำว่่า “폐스럽다” อาจทำให้้ฟัังดููไม่่ดีีและทำให้้รุ่่นพี่่�รู้้สึึกอึึดอััด K4 คำว่่า “폐스럽다” สร้้าง ความรู้้สึึกแปลกแยกและเป็็นภาระมากเกิินไป K7 คำว่่า “폐를 끼친다” ฟัังดููรุุนแรงเกิินไป อาจทำให้้รุ่่นพี่่�รู้้สึึกว่่าความหวัังดีีของเขา (รุ่่นพี่่�) เป็็นภาระ K8 อาจทำให้รุ่่ ้นพี่ส่�งสัยว่ั ่า เรารู้้สึึกไม่ส่บายใจหรืือลำบากใจเพราะข้้อเสนอของเขา (รุ่่นพี่่�) K9 แม้้จะไม่่รู้้สึึกไม่่พอใจโดยตรง แต่่คำว่่า “폐스럽다” ทำให้้เกิิด ความรู้้สึึกอึึดอััด ดัังนั้้�นคำว่่า “폐스럽다” อาจเป็็นคำที่่�ต้้องระมััดระวัังในการใช้้
307มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีเนื่่�องจากสามารถตีีความได้ส้องทาง ขึ้้�นอยู่่กัับมุมมุองของผู้ฟััง ใน ้ มุมมุองเชิิงบวก คำนี้้�ใช้้เพื่่�อแสดงความเกรงใจ โดยสื่่�อถึึงความกัังวลว่่าหากรัับข้้อเสนอ อาจเป็็น การรบกวนหรืือสร้้างความลำบากใจให้้ผู้้อื่่�น ขณะที่่�ในมุุมมองด้้านลบ อาจถููกมองว่่าเป็็นการปฏิิเสธน้้ำใจและสร้้างระยะห่่าง ซึ่่�งอาจจะทำให้้ผู้้ที่่�ชวนรู้้สึึก เสีียหน้้าหรืือกัังวลว่่าผู้้ฟัังมองว่่าคำเชิิญของตนเป็็นภาระ การใช้้ถ้้อยคำให้้ เหมาะสมกัับบริิบทและความสัมพัันธ์์ระหว่่างผู้้พููดกัับผู้ฟััง จึึงไ ้ ม่่ใช่่แค่่การเข้้าใจคำศััพท์์หรืือโครงสร้้างประโยคเท่่านั้้�น แต่ยั่ ังต้้องคำนึึงถึึงเจตนา ความรู้้สึึก และการตีีความของผู้้ฟัังร่่วมด้้วย5.3 วััจนกรรมปฏิิเสธ (สถานการณ์์นัักศึึกษาปฏิิเสธข้้อเสนอของอาจารย์์)ตััวอย่่างที่่� 3 วััจนกรรมปฏิิเสธ จากงานของ Sunyoung Hwang, Samawadee Kunghae & Ahsil Noh (2019) ที่่�รวบรวมถ้้อยคำปฏิิเสธของนัักศึึกษาและเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีี เมื่่�อนัักศึึกษาตอบปฏิิเสธการเปลี่ย่�น เวลาสอนของอาจารย์์ตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำนัักศึึกษา 1. 선생님, 죄송한데 제가 다른 수업이 있어요. 제가 그 수업을 듣고 선생님 수업에 좀 늦게 와도 돼요?2. 제가 다른 수업이 있습니다. 3. 죄송해요. 제가 그 수업에 갈 수 없습니다. 다른 시간이 될 수 있습니까?4. 죄송합니다. 그 시간은 제가 다른 수업의 퀴즈가 있는데요.5. 정말 죄송합니다. 교수님. 그 시간에 제가 다른 수업 발표가 있기때문입니다. 혹시 교수님은 괜찮은 시간이 더 있으신가요?[…]33. 제가 그 시간에 갈 수 없어요. 다른 수업이 있으니까요.
308บทที่่� 5ตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำเจ้้าของภาษา1. 죄송합니다 선생님. 제가 그 시각에 선약이 있는 터라 한 시간 앞당기긴 힘들 것 같습니다. 다른 가용한 시각은 없으신가요?2. 교수님, 저는 그 시간에 어려울 것 같은데요…3. 죄송해요. 제가 그 시간에는 일이 있어서 참석이 어려워요. 4. 교수님 죄송한데, 제가 이전에 바로 수업이 있어서 시간이 안 될 것같아요.5. 아 교수님 죄송합니다. 제가 그 시간에는 다른 일이 있어서 갈 수가없습니다. […]30. 저는 그 시간 안되는데, 다른 시간은 안되나요?5.3.1 ภาพรวมการใช้้ถ้้อยคำของนัักศึึกษาในสถานการณ์์ที่่�ต้้องปฏิิเสธเมื่่�อไม่่สามารถมาเรีียนตามเวลาที่่�อาจารย์์กำหนดได้้ ทั้้�งชาวเกาหลีีและนัักศึึกษามัักเสนอวิธีีิแก้้ไขปััญหา หรืือขอคำแนะนำโดยใช้้ประโยคคำถาม แต่่ทั้้�งสองกลุ่่มเลืือกใช้้วิิภััติิปััจจััยลงท้้ายประโยคคำถามในรููปแบบที่่�แตกต่่างกััน ประการแรก คืือ การเลืือกวิภัิติัปัิจจััยัลงท้้ายประโยคคำถามที่่�ส่่งผลต่่อท่่าทีีของผู้้พููด วิิภััติิปััจจััยลงท้้ายประโยคคำถามในภาษาเกาหลีีมีีหลายรููปแบบ จึึงจำเป็็นต้้องเลืือกใช้้ให้้เหมาะสมกัับบริิบท ในบริิบทนี้้�ชาวเกาหลีีมัักเลืือกใช้้ วิิภััติิปััจจััยที่่�แสดงถึึงการเปิิดกว้้างทำให้้ฟัังดููนุ่่มนวล โดยการใช้้ (으)신가요?, (으)ㄹ 까요?, 나요? ตััวอย่่างประโยคคำถามที่่�ชาวเกาหลีีใช้้ เช่่น 다른 가용한시각은 없으신가요?, 다른 시간은 안 될까요?, 혹시 다른 시간은 어려우신가요?, 다른 시간은 안 되나요? ในขณะที่่�นัักศึึกษาใช้้วิิภััติิปััจจััยที่่�มีีความเป็็นทางการรููปแบบ “ㅂ/습니까?” มากกว่่า ตััวอย่่างประโยคคำถาม “시간을 바꿀 수 있습니까?”แม้จ้ะมีคีวามสุภุาพและถููกต้้องในเชิิงไวยากรณ์์ แต่่ในบริิบท
309มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีการพููดคุุยกัับอาจารย์์ อาจฟัังดููแข็็งกระด้้าง โดยเฉพาะในสถานการณ์์ที่่�ต้้องตกลงเรื่่�องเวลาเรีียนกัับอาจารย์์ ทั้้�งนี้้� การที่่�นัักศึึกษาเลืือกใช้้วิิภััติิปััจจััยที่่�มีีความเป็็นทางการ ก็็เพราะในบริิบทนี้้�กำลัังสนทนากัับอาจารย์์ ซึ่่�งจำเป็็นต้้องใช้้ภาษาทางการและสุภุาพที่่�สุุด อัันเป็็นสิ่่�งที่่�ได้รั้ับการปลููกฝัังมาตั้้�งแต่ช่่ว่งต้้นของการเรีียนภาษาเกาหลีี แม้ว่้่าต่่อมาจะได้้เรีียนรู้้วิภัิติัปัิจจััยัลงท้้ายประโยคคำถามในหลากหลายรููปแบบ แต่่นัักศึึกษายัังคงยึึดติิดกัับการใช้้วิิภััติิปััจจััยที่่�มีีความเป็็นทางการ เช่่น “ㅂ/습니까?” โดยเฉพาะเมื่่�อสนทนากัับผู้้ใหญ่่ สะท้้อนให้้เห็็นว่่าการสอนวิิภััติิปััจจััยเหล่่านี้้�ควรมุ่่งเน้้นไม่่เพีียงแค่่ความถููกต้้องในเชิิงไวยากรณ์์ แต่่ยัังต้้องคำนึึงถึึงความเหมาะสมของบริิบทและการสร้้าง ความสััมพัันธ์์ที่่�ดีีในการสื่่�อสารด้้วย อย่่างไรก็็ตาม การใช้้ภาษาที่่�เป็็นทางการอย่่าง “ㅂ/습니까?” ในทุุกสถานการณ์์อาจไม่่เหมาะสมเสมอไป เพราะแม้้จะเป็็นการแสดงความเคารพและสุุภาพ แต่่ในบางกรณีีอาจทำให้้บรรยากาศ การสนทนาดููเคร่่งเครีียดหรืือเป็็นทางการเกิินไป โดยเฉพาะเมื่่�อนัักศึึกษาต้้องการสร้้างความเป็็นกัันเองหรืือต่่อรองในเรื่่�องสำคััญ การเรีียนการสอนจึึงควรมุ่่งเน้้นให้นั้ ักศึึกษาเข้้าใจถึึงความแตกต่่างของการสนทนาตามบริิบทต่่าง ๆ และสามารถปรัับใช้้วิิภััติิปััจจััยลงท้้ายประโยคได้้อย่่างเหมาะสม เพื่่�อสร้้าง ความสมดุุลระหว่่างความสุภุาพและความเหมาะสมต่่อการใช้้งานจริิงในการสื่่�อสารประการที่่�สอง คืือ การปฏิิเสธของนัักศึึกษา เป็็นการใช้้ภาษาในรููปแบบ ที่่�ค่่อนข้้างตรงไปตรงมา แม้้ว่่านัักศึึกษาจะใช้้คำขอโทษ “죄송하다” ร่่วมด้้วยก็็ตาม เช่่น “못 합니다, 못 해요, 안 돼요, 올 수 없어요” ที่่�เน้้นการบอกว่่า ไม่่สามารถทำสิ่่�งนั้้�นได้้โดยตรง แต่่สำหรัับเจ้้าของภาษาใช้้การตอบปฏิิเสธ แบบอ้้อมช่วย่ ให้้การสื่่�อสารดูสุูภุาพและไม่่กระทบต่่อความรู้้สึึกของผู้ฟััง การนำ ้วิิภััติิปััจจััย “(으)ㄹ 것 같다” มาเติิมในส่่วนท้้ายประโยคของคำ “안 되다, 어렵다, 올수없다, 못오다 และ 힘들다” นั้้�นจะช่วย่ ให้้การปฏิิเสธฟัังดูอู่่อนโยนและเป็็นการรัักษาหน้้าของคู่่สนทนา อย่่างไรก็็ตาม นัักศึึกษาส่่วนใหญ่่ไม่่ได้้ เรีียนรู้้และไม่่เข้้าใจบริิบทของการใช้้ในลัักษณะนี้้� อีีกทั้้�งนัักศึึกษายัังไม่่คุ้้นเคย
310บทที่่� 5กัับการใช้้รููปภาษาที่่�ซ้้อนกััน เช่่น “안 되다, 어렵다, 올 수 없다, 못 오다, 힘들다” ปรากฏร่่วมกัับ “(으)ㄹ 것 같다” แต่่คุ้้นชิินกัับการใช้้ “안 됩니다/안돼요, 어렵습니다/어려워요, 올수없습니다/올수없어요, 못옵니다/못와요, 힘듭니다/ 힘들어요” การเติิมคำลงท้้ายที่่�แสดงการคาดคะเน “(으)ㄹ것 같다” ช่่วยทำให้้ประโยคฟัังดููนุ่่มนวลขึ้้�น ซึ่่�งเป็็นลัักษณะเฉพาะของเจ้้าของภาษาและเป็็นจุุดที่่�นัักศึึกษาควรให้้ความสำคััญเพิ่่�มเติิมในการพััฒนาทัักษะ การสื่่�อสารภาษาเกาหลีี ข้้อสัังเกตอีีกประการหนึ่่�งที่่�ได้จ้ากการตอบของเจ้้าของภาษาคืือ การใช้้คำกริยิา “어렵다, 힘들다” และรููปภาษา “안되다, 올수없다,못 오다” ที่่�สื่่�อความหมายว่่า “ไม่่ได้้, ไม่่สะดวก” ในรููปแบบที่่�หลากหลาย แต่่ไม่่ปรากฏการใช้้ คำกริิยา “어렵다”และ“힘들다” ในคำตอบของนัักศึึกษา ซึ่่�งสะท้้อนถึึงความแตกต่่างที่่�เห็็นได้ชั้ัดเจนในรููปแบบการสื่่�อสารระหว่่างนัักศึึกษาและเจ้้าของภาษา5.3.2 มุุมมองของชาวเกาหลีีต่่อไปเป็็นตัวัอย่่างถ้้อยคำบางส่ว่นของนัักศึึกษาที่่�เจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีได้้ประเมิินโดยมีีความเห็็นดัังต่่อไปนี้้�1. 제가 갈 수 없습니다. 죄송합니다. (T7)• 이유를 설명하지 않아서 공손해 보이지 않음. 그러나 사과를 했기 때문에 아주 불쾌한 정도는 아님.(K1)• 수업에 올 수 없는 이유는 말하고 있지 않지만 그에 대해 죄송하다고 미안한 마음을 표현하고 있으므로 불쾌한 감정은 들지 않을 것 같다.(K2)• 좀 정중하게 안 된다고 했고 죄송하다고 해서 3번 보다는 덜 불쾌했음.(K3)• 구체적인 사유나 대안을 말하지 않았지만, 수업 시간 변경을 요청한 것이 본인(교수)이기 때문(K4)• 불가능한 사유가 없음.(K5)
311มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี• 죄송하다는 표현은 했지만 단답형 본인상황만 설명(K6)• ‘없습니다’표현이 강하게 느껴짐. 그리고 ‘죄송하다’가 앞으로 나와야 함.(K7)• 앞당길 수 없는 이유를 알려주지 않아 꼬리 질문이 필요하여 조금 불편할 것 같습니다(K8)• ‘죄송합니다’를 붙여 더 정중한 느낌이다. (K9)• 윗 사람인 교수의 제안을 이해하지만 전혀 배려하지 않고 학생 본인의 입장이 더 중요하다는 것을 표현하고 있다. 다만 죄송합니다라는 표현을 써서 교수가 학생의 거부 입장을 이해해 줄 것을 예의를 갖춘 듯이 표현하고 있다. (K10)ความคิิดเห็็นของเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีต่่อประโยค“제가갈수없습니다.죄송합니다 (ฉัันไปไม่่ได้้ขอโทษ)” (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม เพราะมีีการใช้้“죄송합니다(ขอโทษ)” ที่่�ช่วย่ ให้้ฟัังดูสุูภุาพ ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K2, K3, K9 มองว่่าประโยคนี้้�แสดงความรู้้สึึกเสีียใจด้วย้ การใช้ “้ 죄송합니다” ซึ่่�งทำให้รู้้สึ้ ึกพอใจ K4 เห็็นว่่าถึึงแม้้จะไม่่มีีการให้้เหตุุผลเพิ่่�มเติิม แต่่การที่่�อาจารย์์เป็็นฝ่่ายขอเปลี่่�ยนแปลงตารางเรีียนเอง ทำให้้ไม่่ใช่่เรื่่�องเสีียมารยาทหากนัักศึึกษา ไม่่สามารถปรัับเวลาได้้ K8 เห็็นว่่าการใช้้ “죄송합니다” ทำให้้รู้้สึึกว่่าเป็็น การปฏิิเสธที่่�สุุภาพ แต่่เนื่่�องจากไม่่มีีเหตุุผลประกอบ อาจทำให้้เกิิดคำถามต่่อ (เช่่น อาจารย์์อาจจะถามต่่อว่่ามีเหีตุผุ ลอะไร) K10 มองว่่า แม้นั้ ักศึึกษาจะยืืนยัันปฏิิเสธอย่่างชััดเจน แต่่การใส่่คำว่่า “죄송합니다” แสดงให้้เห็็นว่่าให้้เกีียรติิอาจารย์์ ตัวัอย่่างความเห็็นของ (2) มุุมที่่�มองว่่ารู้สึ้�ึกไม่พ่ อใจ เห็็นว่่า ควรเพิ่่ม�เหตุผุลประกอบเพื่่�อลดความรู้้สึึกแข็็งกระด้้างของประโยค ทำให้้คำปฏิิเสธนุ่่มนวลขึ้้�น เช่่น K1, K6 เห็็นว่่าประโยคนี้้สั้้� �นเกิินไปและไม่่มีเหีตุผุลประกอบ ทำให้ดูู้เหมืือนเป็็นการปฏิิเสธที่่�ไม่่สุุภาพเพีียงพอ K5 ชี้้�ให้้เห็็นว่่าไม่่มีีการให้้เหตุุผลว่่าทำไมจึึงไม่่สามารถเปลี่่�ยนเวลาได้้ ซึ่่�งอาจทำให้้อาจารย์์รู้้สึึกไม่่พอใจ K7 รู้้สึึกว่่า
312บทที่่� 5การใช้้ “갈 수 없습니다 (ไม่่สามารถไปได้้)” ให้้ความรู้้สึึกเป็็นการปฏิิเสธ ที่่�แข็็งกร้้าว หนัักแน่่นเกิินไป ควรใช้้คำที่่�นุ่่มนวลกว่่านี้้� นอกจากนี้้� คำว่่า “죄송합니다” ควรอยู่่ข้้างหน้้าประโยคเพื่่�อให้้ฟัังดููสุุภาพขึ้้�น สรุุปความคิิดเห็็นของเจ้้าของภาษามองว่่า แม้้ประโยคของนัักศึึกษาจะแสดงความสุภุาพด้วย้การกล่่าวคำขอโทษ แต่่การขาดเหตุุผลหรืือการเสนอทางเลืือกทำให้้ดููเหมืือนไม่่ให้้ ความสำคััญต่่ออาจารย์์ การปฏิิเสธในลัักษณะนี้้�แม้้จะไม่่สร้้างความไม่่พอใจรุุนแรง แต่่ยัังขาดความละเอีียดอ่่อนในเชิิงของการสื่่�อสาร เพื่่�อให้้เหมาะสมกัับสถานการณ์์ การเพิ่่�มเหตุุผลหรืือคำอธิิบายเพิ่่�มเติิมจะช่่วยให้้คำพููดดููใส่่ใจและมีคีวามสมบููรณ์์มากยิ่่�งขึ้้�น ความคิิดเห็็นจากเจ้้าของภาษาสะท้้อนว่่า การปฏิิเสธด้้วยประโยค “제가 갈 수 없습니다. 죄송합니다” แม้้จะมีีลัักษณะสุุภาพจากการกล่่าวคำขอโทษ แต่่ยัังขาดองค์์ประกอบสำคััญบางประการที่่�สามารถช่่วยลดความตึึงเครีียดในการสื่่�อสาร เช่่น การให้้เหตุผุลประกอบ หรืือการใช้ถ้้้อยคำที่่�ช่วย่ลดน้้ำหนัักของการปฏิิเสธ ทั้้�งนี้้� เจ้้าของภาษาหลายคนมองว่่า การไม่่อธิิบายเหตุผุลอาจถููกตีีความว่่าเป็็นการให้้ความสำคััญกัับตนเองมากกว่่าอาจารย์์ หรืือเป็็นการปฏิิเสธที่่�ไม่่ใส่่ใจต่่อบริิบทเชิิงความสััมพัันธ์์2. 죄송합니다, 교수님. 그 시간은 제가 진짜 못 합니다. 교수님이 다른괜찮은 시간이 없습니까? (T14)• 거절하는 것에 대해 사과를 했고, 단순히 거절한 것이 아니라 다른 타협점을 찾기 위해 교수에게 결정권을 넘겨 주는 느낌이라서 정중하게 보임. (K1)• 표현은 제일 정중한 느낌이 들지만 약간 과한 느낌. 수업 시간 조정은 교수 권한이므로 나는 정당한 이유를 제시하고 갈 수 있는지 없는지만 전달하면 충분하다고 보기 때문. (K2)• 진짜 못한다는 말이 약간 불쾌하게 느껴짐. 말투가 너무 딱딱한것 같아 불쾌함. (K3)• 구체적인 사유를 밝혔으며 대안을 요청함. (K4)
313มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี• 불가능한 사유를 명확히 밝히고 이에 대한 정중한 사과 뒤에 시간을 조율하려는 의지가 보임. (K5)• 죄송하다라는 표현으로 상대방 입장을 배려하고 다른 날짜를 제안함으로써 상황에 대한 해결방안까지 제시함. (K6)• 3번 이유와 같음. (K7)• 정중한 거절표현 후 다른 시간대로 조율하려 노력하는 것이 느껴져 불쾌하지 않았습니다. (K8)• ‘죄송하다’와 ‘–ㅂ 니다 체’ 사용의 정중하는 느낌이다. 또, 교수님이 가능하신 시간을 여쭤 보여 배려하는 것이 느껴진다. (K9) • 예의를 갖추어 제안 거부를 명확히 밝히고 있다. 적당한 시간을 찾아보자고 학생이 교수에게 역제안을 동시하고 있는데 이는 교수가 이미 제안을 먼저 한 입장에서는 그다지 기분이 좋을 수가 없다. (K10)ความคิิดเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “죄송합니다, 교수님. 그시간은 제가 진짜 못 합니다. 교수님이 다른 괜찮은 시간이 없습니까? (ขอโทษ อาจารย์์ เวลานั้้�นฉัันไปไม่่ได้จริ้ ิง ๆ อาจารย์์ไม่่มีเีวลาอื่่�นที่่�สะดวกหรืือ)” มีีทั้้�งมุมุที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม มองว่่าประโยคนี้้ส�ามารถใช้้ได้้เหมาะกัับบริิบท เพราะมีีทั้้�งการกล่่าวขอโทษ แสดงเหตุผุล และเสนอแนวทางแก้้ไข ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 เห็็นว่่าประโยคนี้้�ไม่่ได้้เป็็นเพีียงแค่่การปฏิิเสธ แต่่ยัังเปิิดโอกาสให้้มีีการหาทางเลืือกอื่่�น ซึ่่�งทำให้้ดููเป็็น การปฏิิเสธที่่�สุภุาพ K4, K5, K6 มองว่่ามีการใ ีห้้เหตุผุลที่่�ชััดเจนว่่าทำไมไม่ส่ามารถเข้้าร่่วมได้้ พร้้อมทั้้�งใช้้คำขอโทษเพื่่�อให้้ดููสุุภาพ และยัังแสดงความตั้้�งใจในการแก้ปั้ ัญหาด้วย้การเสนอให้พิ้จิารณาทางเลืือกอื่่�น K8 รู้้สึึกว่่าเป็็นการปฏิิเสธที่่�สุภุาพ เพราะใช้รูู้ปแบบภาษาที่่�เป็็นทางการ “-ㅂ니다” และยัังถามความคิิดเห็็นของอาจารย์์ แสดงถึึงความใส่่ใจ K9 มองว่่าการใช้้“죄송합니다” และการถามอาจารย์์ถึึงเวลาอื่่�นถืือเป็็นการเสนอทางเลืือก เป็็นการให้้เกีียรติิและพยายามปรัับตััวเข้้ากัับสถานการณ์์
314บทที่่� 5ตััวอย่่างความเห็็นของ (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ มองว่่าประโยคนี้้�อาจจะฟัังดููแข็็งเกิินไป โดยเฉพาะคำว่่า “진짜 못 합니다” ซึ่่�งอาจทำให้้ฟัังดููเด็็ดขาด จนเกิินไป และการถามกลัับอาจารย์์ว่่า “다른 괜찮은 시간이 없습니까?” อาจทำให้้อาจารย์์รู้้สึึกไม่่สะดวกใจ ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K2 แม้้จะมองว่่าประโยคนี้้�ฟัังดูสุูภุาพที่่�สุุดในตัวัเลืือก แต่รู้้สึ่ ึกว่่าเป็็นการแสดงความสุภุาพที่่�มากเกิินไป เพราะเรื่่�องการเปลี่่�ยนแปลงเวลาเรีียนเป็็นอำนาจของอาจารย์์อยู่่แล้้วไม่จ่ ำเป็็นต้้องถามกลัับไป K3 มองว่่าการใช้้คำว่่า “진짜못합니다(ทำไม่่ได้จริ้ ิง ๆ)”ฟัังดููแข็็งกระด้้างเกิินไป และการใช้้คำพููดที่่�ตรงเกิินไปอาจทำให้้รู้้สึึกไม่่พอใจK10 คิิดว่่าการถามกลัับว่่า “다른괜찮은시간이없습니까?” อาจทำให้้อาจารย์์รู้้สึึกไม่่ดีี เพราะเป็็นการเสนอทางเลืือกกลัับไปยัังอาจารย์์ ทั้้�งที่่�อาจารย์์เป็็น ฝ่่ายเสนอมาก่่อน สรุุปความคิิดเห็็นของชาวเกาหลีีมองว่่า การแสดงความสุภุาพผ่่านคำขอโทษ และการเสนอทางเลืือกทำให้้มีีความยืืดหยุ่่น อย่่างไรก็็ตามการใช้้คำว่่า “진짜못합니다” อาจทำให้ดูู้แข็็งกร้้าวหรืือสร้้างความไม่ส่บายใจควรทำประโยคนี้้�ให้้เป็็นประโยคปฏิิเสธที่่�เติมวิภัิติัปัิจจััยัคาดคะเน “-(으)ㄴ/는/을것 같다” จะกลายเป็็นประโยคปฏิิเสธที่่�ฟัังดููนุ่่มนวลขึ้้�น3. 제가 그 시간을 안 돼요. (T18)• 사과나 이유 설명 없이 단정적으로 본인의 용건만 말함. 상대에 대한 배려가 없다고 느껴짐..(K1)• 죄송하다는 말도 없고 거절하는 이유를 설명하지 않고 안 된다고만 하면 약간 예의가 없다고 생각할 것 같다. (K2)• 너무 단호하게 안 된다고 해서, 안 되는 이유도 말하지 않아서 약간 불쾌했음. (K3)• 구체적인 사유나 대안을 말하지 않았지만, 수업 시간 변경을 요청한 것이 본인(교수)이기 때문. (K4)• 불가능한 사유조차 말하지 않고 시간을 조율하려는 의지가 전혀느껴지지 않음. 매우 단답임. (K5)
315มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี• 교수와 학생 지위에 차이가 있는데 자신의 입장만 설명. (K6)• ‘죄송해요’라는 표현이 없어서. (K7)• 앞당길 수 없는 이유를 알려주지 않아 꼬리 질문이 필요하여 조금 불편할 것 같습니다. (K8)• ‘죄송합니다’를 붙여 더 정중한 느낌이다. (K9)• 이유를 설명하지 않고 무조건 불가능하다 말하는 느낌이다. 또 말투에서 살짝 예의 없다고 느낄 것 같다. 윗 사람인 교수의제안을 이해하지만 전혀 배려하지 않고 학생 본인의 입장이 더중요하다는 것을 표현하고있다. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อคำปฏิิเสธ “제가 그 시간을 안 돼요(เวลานั้้�นฉัันไม่่ได้้)” สำหรัับประโยคนี้้�ไม่่มีีความคิิดเห็็นใดมองว่่าประโยคนี้้�สามารถใช้้ได้้อย่่างเหมาะสม ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K1, K2, K3 มองว่่าประโยคนี้้�ไม่่มีีคำขอโทษหรืือเหตุุผลใด ๆ และเป็็นการปฏิิเสธแบบตรงไปตรงมาเกิินไป ทำให้้ฟัังดููไม่่สุุภาพ K4 แม้้ว่่าอาจารย์์เป็็นผู้้ร้้องขอให้้เลื่่�อนเวลาเรีียน แต่่การปฏิิเสธโดยไม่่ให้้เหตุุผลหรืือเสนอทางเลืือกอื่่�น อาจทำให้้อาจารย์์รู้้สึึก ไม่่พอใจK5, K6 เห็็นว่่าประโยคนี้้ข�าดการแสดงความเคารพและความพยายามในการหาทางออก ทำให้้ดููเหมืือนนัักศึึกษาสนใจแค่่สถานการณ์์ของตััวเอง K7 การไม่่มีีคำว่่า “죄송합니다 (ขอโทษ)” ทำให้้ดููไม่่สุุภาพ K8 การที่่�ไม่่ให้้เหตุุผลว่่าทำไมถึึงไม่่สามารถเปลี่่�ยนเวลาเรีียนได้้ อาจทำให้้อาจารย์์ต้้องถามต่่อว่่า “왜 안 돼요?” (ทำไมถึึงไม่่ได้้) ซึ่่�งอาจทำให้ส้ถานการณ์์อึึดอััด K9 มองว่่า การปฏิิเสธแบบไม่่มีีบริิบทแบบนี้้� ทำให้้ฟัังดููไม่่เป็็นมิิตรและขาดการให้้เกีียรติิ K10 มองว่่าประโยคนี้้ท�ำให้ดูู้เหมืือนนัักศึึกษาให้้ความสำคััญกัับตนเองมากกว่่าการช่วย่ ปรัับตัวัให้้เข้้ากัับสถานการณ์์ของอาจารย์์ สรุุปเจ้้าของภาษามีคีวามเห็็นตรงกััน คืือ การไม่่มีีคำขอโทษและเหตุุผล ทำให้้ดููเหมืือนไม่่ให้้ความสำคััญกัับความรู้้สึึกของอาจารย์์ และการใช้้คำว่่า “안돼요” ในการปฏิิเสธอาจารย์ถืื์อว่่าเป็็นการกระทำที่่�ไม่่เหมาะสม เนื่่�องจาก “안 돼요” ฟัังดููเป็็นการปฏิิเสธที่่� ตรงไปตรงมามากจนเกิินไป
316บทที่่� 5เปรีียบเทีียบการใช้้คำปฏิิเสธระหว่่างนัักศึึกษาและเจ้้าของภาษา นัักศึึกษามัักใช้้เพีียงคำว่่า “안돼요” ในการปฏิิเสธ ซึ่่�งบางครั้้�งอาจไม่่เหมาะสมในมุมมุองของเจ้้าของภาษา ในขณะที่่�เจ้้าของภาษามัักใช้รูู้ปประโยคที่่�มีีมากกว่่าหน่วย่เดีียวเช่่น “그 때 전공수업이 있어서 안될 것 같아요 (K25)” ซึ่่�งเป็็นการใช้้ “안돼요”ควบคู่่กัับรููปแสดงการคาดคะเน “(으)ㄹ 것 같다” ทำให้้ถ้้อยคำปฏิิเสธฟัังดููอ่่อนโยนและนุ่่มนวลขึ้้�น ดัังนั้้�น เมื่่�อถึึงระดัับหนึ่่�ง นัักศึึกษาควรให้้ความสำคััญกัับการนำไวยากรณ์์มาประกอบซ้้อนกัันอย่่างเหมาะสม โดยเฉพาะรููปประโยคที่่�ช่่วยให้้คำพููดมีีน้้ำเสีียงสุุภาพและลดความแข็็งกระด้้างของข้้อความ จะช่่วยให้้การใช้้ภาษาเกาหลีีเป็็นธรรมชาติิมากขึ้้�นและสอดคล้้องกัับบริิบททางสัังคมของเจ้้าของภาษาความเห็็นจากเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีแสดงให้้เห็็นว่่า การปฏิิเสธที่่�มีีการใช้้ถ้้อยคำสุุภาพ เช่่น “죄송합니다” และการเสนอทางเลืือกอื่่�นให้้แก่่ผู้้ฟัังสามารถช่่วยให้้ข้้อความดููเป็็นมิิตร ใส่่ใจ และมีีความยืืดหยุ่่นในการสื่่�อสาร อย่่างไรก็็ตาม ถ้้อยคำบางประโยค เช่่น “진짜 못 합니다” แม้้จะมีีเจตนาใน การยืืนยัันสถานการณ์์ของผู้้พููด แต่่ในขณะเดีียวกัันอาจจะทำให้้ข้้อความฟัังดููแข็็งกร้้าวหรืือเด็็ดขาดเกิินไปในบริิบทระหว่่างนัักศึึกษากัับอาจารย์์ นอกจากนี้้� การถามกลัับว่่า “다른 괜찮은 시간이 없습니까?” แม้้จะเป็็นความพยายามเสนอทางออก แต่่หากใช้้ในลัักษณะที่่�ฟัังดููเป็็นการโยนความรัับผิิดชอบกลัับไปยัังอาจารย์์โดยตรง ก็็อาจกระทบต่่อความรู้้สึึกของผู้้ฟััง เพื่่�อให้้การปฏิิเสธมีีความเหมาะสมยิ่่�งขึ้้�น ในบริิบททางวััฒนธรรมเกาหลีีนัักเรีียนควรหลีีกเลี่่�ยงถ้้อยคำที่่�ฟัังดููหนัักแน่่นเกิินไป เช่่น “진짜못합니다” อาจจะแทนที่่�ด้วยรู้ ูปแบบที่่�ลดความเด็็ดขาด เช่่น “그 시간은 어려울 것 같습니다” หรืือ “그 시간에는참석하기가 조금 힘들 것 같습니다” ซึ่่�งใช้้วิิภััติิปััจจััยคาดคะเน “-(으)ㄹ 것같다” ช่่วยให้้ข้้อความมีีลัักษณะอ้้อมและสุุภาพมากยิ่่�งขึ้้�น อีีกทั้้�งยัังสามารถเสนอทางเลืือกอื่่�นด้้วยวิิธีีที่่�แสดงความเกรงใจ เช่่น “혹시 다른 시간대가 가능하신지 여쭤봐도 될까요?” แทนการถามแบบตรง ๆ
317มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี4. 거 못합니다. 교수님. 다른 수업이 있어서 앞당길 수 없습니다. (T29)• 이유는 설명했으나 사과 표현이 없어서 정중해 보이지 않음. (K1)• 다른 수업이 있다는 정당한 이유를 말하고 거절하고 있으므로 전혀 불쾌할 이유가 없다.(K2)• 다른 수업이 있어서 안 된다는 이유를 말했기 때문에 불쾌하지않았음. (K3)• ’거 못합니다’라는 말 자체가 무례, 무시의 의미를 담은 문장이기 때문에. (K4)• 사유가 명확해서 납득이 가지만 못한다는 단정적 표현이 조금딱딱하게 느껴짐. (K5)• 못한다. 라는 표현으로 거부감 표현. (K6)• 표현이 너문 강하게 느껴짐. 윗사람에게 대드는 것 같음. 너무 얘의없게 느껴짐. K7)• ‘거 못합니다’라는 말이 예의가 없는 표현 같아 불쾌감을 느낄 것같습니다. (K8)• ‘거 못합니다’라는 표현이 교수님이 더 아랫사람이라고 느껴진다. 굉장히 무례한 말투. (K9)• ‘거 못합니다’라는 표현은 교수와 학생 간에 표현이 불가능한 표현이다. 이 같은 표현은 교육기관 안에서 교수와 학생 사이에서 사용될 수 없으며막말에 가까운 표현이다. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อคำปฏิิเสธ “거 못합니다. 교수님. 다른 수업이 있어서 앞당길 수 없습니다 (ฉัันเรีียนไม่่ได้้อาจารย์์ ฉัันมีีเรีียนวิิชาอื่่�น ไม่่สามารถเลื่่�อนเวลาได้้)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ(1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม เห็็นว่่าประโยคนี้้�เหมาะสม เพราะนัักศึึกษาให้้เหตุุผลที่่�ชััดเจนเกี่่�ยวกัับการปฏิิเสธ ซึ่่�งช่่วยให้้อาจารย์์เข้้าใจและลดความรู้้สึึกไม่่ดีีได้้ ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่นK2 นัักศึึกษาระบุุเหตุผุลที่่�ชััดเจนว่่ามีเีรีียนวิชิาอื่่�นในช่ว่งเวลานั้้�น ดัังนั้้�นไม่่มีเหีตุผุลที่่�จะรู้้สึึกไม่่พอใจK3 มีเหีตุผุลชััดเจนว่่ามีเีรีียนวิชิาอื่่�น
318บทที่่� 5(2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ เห็็นว่่าประโยคนี้้�ไม่่เหมาะสม เนื่่�องจากไม่่มีีคำขอโทษทำให้ข้าดความสุภุาพ คำว่่า“거못합니다” ฟัังดููแข็็งกระด้้าง และอาจแสดงถึึงการไม่่ให้้เกีียรติิการใช้้ภาษาที่่�ไม่่เหมาะสมระหว่่างอาจารย์์กัับนัักศึึกษา สรุุปการระบุุเหตุผุลช่วย่ ให้้การปฏิิเสธมีคีวามน่่าเชื่่�อถืือ แต่ข่ าดคำขอโทษจึึงดููไม่สุ่ภุาพนอกจากนี้้�การใช้้คำว่่า “못합니다” ไม่่เหมาะสมและแข็็งกระด้้างเป็็นการตััดบทอย่่างรุุนแรง5. 제가 그 시간에 갈 수 없어요. 다른 수업이 있으니까요. (T33)• ’으니까요’를 사용해서 불쾌하게 느껴짐. ‘교수님도 그때 다른 수업 있는 거 아시잖아요.’라고 비난, 불평하는 뉘앙스가 느껴짐. (K1)• 4번과 동일한 이유. (K2)• 4번과 같음. 다른 수업이 있어서 안 된다는 이유를 말했기 때문에불쾌하지 않았음. 다만 다른 수업이 ‘있어서요’가 아닌 ‘있으니까요’라고 하니깐 뉘앙스가 약간은 부정적으로 느껴짐. (K3)• 구체적인 사유를 밝힘. (K4)• ‘-(으)니까요’ 표현이 상급자에게 거절하는 상황에서 사용하기 적절해 보이진 않음. (K5)• 본인의 입장만 설명하면서 부정적인 느낌이 강함. (K6)• ‘(으)니까’ 표현 때문에. (K7)• 앞당길 수 없는 이유를 설명해 주어 불쾌하지 않았습니다. (K8)• ‘요’ 체보다는 교수님께는 ‘-ㅂ 니다’ 체가 더 정중하게 느껴진다. (K9) • 다른 수업시간이 있기 때문에 교수의 제안을 받아들일 수 없다는 표현이다. (K10)
319มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อคำปฏิิเสธ “제가 그 시간에 갈 수 없어요. 다른 수업이 있으니까요 (เวลานั้้�นฉัันไปไม่่ได้้ เพราะฉัันมีีเรีียนวิิชาอื่่�น)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมเห็็นว่่าประโยคสามารถใช้้ได้้ เนื่่�องจากมีการใ ีห้้เหตุผุลที่่�ชััดเจนเกี่ยวกั่� ับการปฏิิเสธ ช่่วยให้้อาจารย์์เข้้าใจ ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K3 เนื่่�องจากมีีการให้้เหตุุผล ที่่�ชััดเจนว่่ามีีเรีียนวิิชาอื่่�น จึึงไม่่รู้้สึึกว่่าเป็็นปััญหา แต่่คำว่่า “있으니까요” ให้้ความรู้้สึึกเชิิงลบเล็็กน้้อยK4 มีการอีธิิบายเหตุผุลที่่�ชััดเจนเกี่ยวกั่� ับการปฏิิเสธ K8 การให้้เหตุผุลทำให้รู้้สึ้ ึกพอใจK10 ประโยคนี้้�แสดงออกว่่าไม่ส่ามารถเข้้าเรีียนในเวลาที่่�ถููกปรัับได้้ เนื่่�องจากมีีคาบเรีียนวิิขาอื่่�น (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ เห็็นว่่าประโยคนี้้�ไม่่เหมาะสม เนื่่�องจากคำว่่า “있으니까요” ทำให้้ดููเหมืือนเป็็น การพููดในเชิิงโต้้แย้้งหรืือบ่่น โครงสร้้างของประโยคให้้ความรู้้สึึกว่่า ไม่่ได้้พยายามรัักษาน้้ำเสีียงที่่�สุภุาพต่่ออาจารย์์ รููปประโยคควรเป็็นทางการมากกว่่านี้้�ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 คำว่่า“있으니까요” อาจทำให้รู้้สึ้ ึกเหมืือนเป็็นการกล่่าวโทษหรืือบ่่นอาจารย์ K2 ์เหตุผุลเหมืือนกัับประโยคก่่อนหน้้านี้้� (T29) ที่่�ให้้ความรู้้สึึกแข็็งกระด้้าง K5 คำว่่า “있으니까요” ไม่่ค่่อยเหมาะสมเมื่่�อต้้องปฏิิเสธคำขอของผู้้ที่่�มีีสถานะสููงกว่่า K6 ให้้ความรู้้สึึกเหมืือนอธิิบายแต่่จุุดยืืนของตนเอง โดยไม่่มีการีพิจิารณาความต้้องการของอาจารย์ K7 ์ รู้้สึึกว่่าคำว่่า“있으니까요” ทำให้้ประโยคดููแข็็งและไม่่สุุภาพ K9 รู้้สึึกว่่าการใช้้ “요” นั้้�นยัังไม่่เป็็นทางการเพีียงพอ ควรใช้้“-ㅂ니다” แม้จ้ะระบุุเหตุผุล แต่่การใช้ “( ้ 으)니까요” บอกเหตุผุลอาจทำให้้ความรู้้สึึกเหมืือนตำหนิิ หรืือไม่่ให้้เกีียรติิคู่่สนทนา (หนููไม่่สามารถไปเรีียนในเวลานั้้�นได้้ ก็็เพราะว่่ามีีเรีียนคาบอื่่�นไง) ควรใช้้คำที่่�เป็็นกลางและฟัังดููเหมืือนไม่่ใช่่การกล่่าวตำหนิิ เช่่น การใช้้ “아/어서요” แทน “(으)니까요”เนื้้�อหาทั้้�งหมดที่่�กล่่าวมา สามารถสรุุปเป็็นเงื่่�อนไขทางภาษาที่่�เจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีมองว่่าเป็็นองค์์ประกอบจำเป็็น เพื่่�อให้้การปฏิิเสธเหมาะสมและ ได้รั้ับการยอมรัับในบริิบททางสัังคม ได้้แก่่ (1) การให้้เหตุผุลที่่�ชััดเจน ช่วย่ ให้้ผู้ฟััง้
320บทที่่� 5เข้้าใจสถานการณ์์ของผู้้พููดและยอมรัับการปฏิิเสธได้ง่้่ายขึ้้�น เช่่น “다른수업이있어서못갑니다.” (2) การแสดงความเกรงใจหรืือความรู้้สึึกผิิด การใช้้คำขอโทษ เช่่น “죄송합니다” หรืือ “미안해요”ช่วย่ลดความตึึงเครีียดและแสดงความใส่่ใจต่่อความรู้้สึึกของอีีกฝ่่าย (3) การรัักษาความสััมพัันธ์์ด้้วยการแสดงใหเห็็นถึึงความพยายามหรืือท่่าทีีเปิิด เช่่น “다음에 꼭 뵐 수 있으면 좋겠습니다.”,“혹시 다른 시간은 괜찮으 신가요?” (4) การหลีีกเลี่่�ยงถ้้อยคำที่่�แข็็งกระด้้างคำปฏิิเสธที่่�ห้้วน หรืือลดทอนน้้ำเสีียง เช่่น “안 돼요”, “못 해요” และควรใช้้ประโยคแบบอ้้อม เช่่น “어려울 것 같습니다”, “좀 힘들 것 같아요” (5) การระมััดระวัังคำที่่�อาจก่่อให้้เกิิดความอึึดอััด หลีีกเลี่ย่� งคำที่่�ฟัังดููเป็็นการตำหนหรืือตััดความสััมพัันธ์์ เช่่น “폐를 끼쳐서 죄송합니다” หากไม่่จำเป็็น5.4 วััจนกรรมการเรีียกร้้อง (สถานการณ์์เจ้้าของอะพาร์ต์เมนต์์ทวงค่่าเช่่า)ตััวอย่่างที่ 4่� วััจนกรรมการเรีียกร้้อง จากงานของ Ahsil Noh &SamawadeeKunghae (2024) ที่่�ได้ร้วบรวม ‘คำเรีียกร้้อง’ ของนัักศึึกษาและเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีี ในกรณีีที่่�เจ้้าของอะพาร์์ตเมนต์์เรีียกร้้องค่่าเช่่าจากผู้้เช่่าตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำนัักศึึกษา1. 원내가 집세를 내세요.2. 이번 주까지 월세를 내세요.3. 내일까지 세입자는 원세를 지불해 주세요.4. 월세를 내주셔서 감사합니다. 다음 달에 월세를 제때 내주시기 바 랍니다.5. 말씀드리겠습니다. 밀린 집세를 다 지불해 주세요.[…]50. 이번 달에 월세내는 잊지마세요~“ 이렇게 솔직히 친절한 말투로 말하겠습니다
321มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำเจ้้าของภาษา1. 저기 죄송한데 월세 체크 부탁드려요.2. XXX호, 이번달 월세 미납인데 알고계신가요? 3. 00님, 혹시 저번 달 월세 내시는 거 잊으신건가요? 한달이 다됐데입금이 되지 않아서요. 지금 바로 보내주세요.4. 월세납입일이 지났습니다. 확인해보시고 송금부탁드립니다5. 월세 납입일이 한 달이나 넘게 지났습니다. 입금 바랍니다.[…]54. 거기 OO호 세입자 분 맞으시죠? 이번 월세가 아직도 밀려 있어요 혹시 깜빡했을까 싶어서 말하러 왔는데오늘 안으로 좀 부탁해요~5.4.1 ภาพรวมการใช้้ถ้้อยคำของนัักศึึกษาในสถานการณ์์ที่่�เจ้้าของอะพาร์์ตเมนต์ต้์ ้องการขอให้้ผู้เ้ช่่าชำระค่่าเช่่าบ้้านที่่�ค้้างชำระ สิ่่�งที่่�สำคััญ คืือ ควรทวงถามเงิินอย่่างไรจึึงจะไม่ท่ ำให้้ผู้เ้ช่่ารู้้สึึกเสีียหน้้า ตััวเลืือกที่่�หนึ่่�ง คืือ ประโยคตรงไปตรงมาอย่่าง “월세를 내세요” เจ้้าของบ้้านมีีสิิทธิ์์�ในการทวงเงิินโดยตรง โดยใช้้ประโยคที่่�สุุภาพ เช่่น “월세를 입금 부탁드립니다” เป็็นการทวงเงิินโดยไม่่สร้้างความรู้้สึึกกดดัันแก่่ผู้้ฟัังในฐานะที่่�เป็็น ผู้เ้ช่่าด้วย้ สิ่่�งที่่�น่่าสนใจในคำตอบของเจ้้าของภาษาและนัักศึึกษาคืือความแตกต่่างในวิิธีีการเลืือกใช้้ภาษา เจ้้าของภาษามัักเลืือกใช้้ประโยคที่่�หลากหลายและ ปรัับเปลี่่�ยนรููปแบบได้้ตามสถานการณ์์ โดยมีีโครงสร้้างที่่�พบได้้บ่่อย ประโยค“명사 을/를 + 부탁드립니다” เช่่น “월세를 입금 부탁드립니다” ในทางกลัับกัันนัักศึึกษามัักไม่่ใช้้โครงสร้้างนี้้� แต่่เลืือกใช้้ประโยคที่่�ตรงไปตรงมาแทน เช่่น “월세를내세요” ที่่�ให้้ความรู้้สึึกเป็็นคำสั่่�งมากกว่่า แม้ว่้่าเจ้้าของอะพาร์์ตเมนต์์จะมีีสิิทธิ์์�ในการทวงเงิิน แต่่เจ้้าของภาษาเกาหลีีมัักเลืือกใช้้ประโยคที่่�เน้้น ความสุุภาพและให้้เกีียรติิ เช่่น “명사 을/를 + 부탁드립니다” สะท้้อนถึึง การใช้้ภาษาที่่�คำนึึงถึึงการรัักษาความสััมพัันธ์์และความรู้้สึึกของคู่่สนทนา
322บทที่่� 5นอกจากนี้้�ยัังพบว่่ามีีการใช้้ประโยคในรููปแบบ “명사 + 바라다” มีคีวามหมายว่่า “ปรารถนา” หรืือ “หวััง” เมื่่�อเติมิคำลงท้้าย“-ㅂ니다” กลายเป็็น“명사 + 바라다” จะมีีความหมายประมาณว่่า “หวัังว่่า... /ขอให้้.../ โปรด...” ในสถานการณ์์นี้้�เจ้้าของบ้้านกล่่าวว่่า “입금 바랍니다 (โปรดชำระเงิิน)” หรืือ“납부 바랍니다 (โปรดโอนเงิิน)” ซึ่่�งเป็็นการแสดงความต้้องการในลัักษณะ ที่่�เป็็นทางการและสุุภาพยิ่่�งขึ้้�น แต่่นัักศึึกษาส่่วนใหญ่่ไม่่ใช้้รููปแบบดัังกล่่าวอย่่างไรก็็ตาม ผู้้เขีียนพบว่่านัักศึึกษาใช้้ประโยคขอร้้อง “-아/어/해주세요(ช่่วย...)” เพื่่�อให้้ฟัังดููสุุภาพขึ้้�นกว่่าประโยคคำสั่่�งอย่่าง “(으)세요”อีีกหนึ่่�งรููปประโยคที่่�ควรกล่่าวถึึง เนื่่�องจากไม่่พบในคำตอบของนัักศึึกษา คืือ ประโยคกรรมวาจก การใช้้ประโยคกรรมวาจกในสถานการณ์์นี้้�สะท้้อนถึึงความละเอีียดอ่่อนในการสื่่�อสารของชาวเกาหลีี โดยเจ้้าของบ้้านจะเลืือกเน้้นไปที่่�“สถานการณ์์” หรืือ “ผลลััพธ์”์ เช่่น 월세 입금이 안 되고 있네요 (เงิินยัังไม่่เข้้ามาเลย) 입금내역이 확인 되지 않는데 이번달 월세 입금 하셨을까요?(รายการโอนเงิินยัังไม่่ปรากฏ เดืือนนี้้�ได้้โอนค่่าเช่่ามาแล้้วหรืือยััง) 죄송한데, 월세가 밀리셨어요. (ขอโทษ ค่่าเช่่าล่่าช้้า/ค่่าเช่่าค้้างชำระ) 저번달 월세가 아직 안 들어왔네요(ค่่าเช่่าของเดืือนที่่�แล้้วยัังไม่่เข้้ามา) 죄송한데 월세가 한달이 밀렸어요. 내줄 수 있을까요? (ขอโทษ เงิินยัังไม่่เข้้า/ ค่่าเช่่าล่่าช้้าไป หนึ่่�งเดืือนแล้้ว พอจะช่่วยชำระให้้ได้้ไหม) ประโยคเหล่่านี้้�แสดงให้้เห็็นว่่า ผู้้พููดหลีีกเลี่่�ยงการกล่่าวถึึงตััวผู้้เช่่าโดยตรง แต่่เจ้้าของบ้้านเลืือกใช้้ “ค่่าเช่่า”หรืือ “เงิิน” เป็็นประธานของประโยคแทน เพื่่�อเบี่ย่�งความสนใจไปที่่�สถานการณ์์หรืือผลลััพธ์์ที่่�เกิิดขึ้้�น หลีีกเลี่่�ยงการสร้้างความรู้้สึึกว่่าผู้้เช่่ากำลัังถููกตำหนิิ5.4.2 มุุมมองของชาวเกาหลีีต่่อไปเป็็นตัวัอย่่างถ้้อยคำบางส่ว่นของนัักศึึกษาที่่�เจ้้าของภาษาได้้ประเมิินโดยมีีความเห็็นดัังต่่อไปนี้้�
323มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี 1. 이번 주까지 월세를 내세요. (T2)• 명령이지만 기한을 정해 줘서 2번보다는 덜 불쾌한 느낌입니다. (K1)• 기한을 정해 주고 이때까지 집세를 내 달라는 이야기이므로 전혀 문제 없음. (K2)• 명령처럼 말하는 것 같아서 조금 불쾌했음. (K3)• 집주인의 말투는 무례하지 않으나 월세를 내지 못해서 독촉을 듣는 자신에 대한 수치심. (K4)• 시간적 여유를 더 주고 있지만 명령조가 조금 불편함. (K5) • 시한을 설정해서 압박감이 느껴짐. (K6)• 기간을 정해주고 이야기 하니까 나쁘지 않음. (K7)• 월세 납부 기한을 정해주는 표현이라 불쾌하지 않았습니다. (K8)• 일방적으로 통보라고 생각한다. (K9) • 상대방에게 권고를 하며 이를 수행할 것을 강제하는 표현이다. 듣는 사람은 기분이 좋든 나쁘든 계약을 수행해야 하는 입장에서는 무감각하게 받아들일 수고 상황에 따라 미안한 마음이 들 수도 있다. (K10) ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “이번 주까지 월세를 내세요(กรุุณาจ่่ายค่่าเช่่าภายในสััปดาห์์นี้้�)” มีีความเห็็นแบ่่งออกเป็็น 2 มุุมมองอย่่างชััดเจน (1) มุุมมองที่่�เห็็นว่่าสามารถใช้้ได้้มองว่่าการกำหนดเส้้นตายเป็็นเรื่่�องปกติิของสััญญาเช่่า และไม่่ได้้มีีคำพููดที่่�ไม่่สุุภาพเกิินไป ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 แม้้จะเป็็นคำสั่่�ง แต่่การกำหนดเส้้นตายทำให้้รู้้สึึกไม่่รุุนแรง K2 ไม่่มีีปััญหา เพราะเป็็นการแจ้้งกำหนดเวลาชััดเจน K7 มีีการระบุุกรอบเวลาชััดเจน จึึงไม่่ใช่่ปััญหา K8 ไม่่รู้้สึึกไม่่พอใจ เพราะเป็็นการกำหนดเส้้นตายของการจ่่ายค่่าเช่่า K10 แม้้จะเป็็นการบัังคัับปฏิิบััติิตามสััญญา แต่่เป็็นสถานการณ์์ที่่�เข้้าใจได้้ (2) มุุมมองที่่�ไม่่เห็็นด้้วยรู้้สึึกว่่าคำพููดอาจฟัังดููแข็็งกระด้้างหรืือสร้้างแรงกดดััน
324บทที่่� 5ให้กั้ับผู้เ้ช่่า ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K3 ฟัังดููเป็็นคำสั่่�งมากเกิินไป ทำให้รู้้สึ้ ึกไม่ดีี่K4 แม้้คำพููดจะไม่รุุ่นแรง แต่่ผู้ฟัังอา ้ จรู้้สึึกอัับอายจากสถานการณ์์ K5 แม้ว่้่าจะให้้ระยะเวลาเพิ่่�ม แต่่คำสั่่�งยัังคงให้้ความรู้้สึึกกดดััน K6 การกำหนดเส้้นตายสร้้างความรู้้สึึกกดดััน K9 เป็็นการแจ้้งฝ่่ายเดีียวเหมืือนการออกคำสั่่�ง สรุุปว่่าประโยคนี้้�อาจทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีี เนื่่�องจากคำสั่่�งอาจฟัังดููแข็็งกระด้้าง การกำหนดเส้้นตายทำให้้รู้้สึึกถููกบัังคัับและกดดััน แม้้ว่่าคำพููดจะไม่่รุุนแรง แต่่บริิบทของสถานการณ์์อาจทำให้้ผู้้เช่่ารู้้สึึกไม่่ดีีอยู่่แล้้ว ในบริิบทที่่�ผู้้พููดมีีอำนาจเหนืือกว่่า ประโยค ‘이번 주까지 월세를 내세요’ แม้้ใช้้รููปแบบสุุภาพ แต่่ยัังคงมีีน้้ำเสีียงเป็็นคำสั่่�ง จึึงอาจทำให้้ผู้ฟััง้ รู้้สึึกกดดัันหรืืออึึดอััด บางความเห็็นมองว่่าการกำหนดเส้้นตายเป็็นเรื่่�องปกติิ ขณะที่่�บางความเห็็นมองว่่าคำพููดแข็็งกระด้้าง สรุุปว่่า ความเหมาะสมขึ้้�นกัับบริิบทและมุุมมองของผู้้ฟัังได้้เช่่นกััน 2. 월세 (내는) 언제에요? (T6)• 이 문장은 이해가 잘 안 가는데 ‘월세 내는 날이 언제예요?’라고 질문하는 상황이라고 생각하고 • 답했습니다, 비꼬는 느낌, 비난 받는 느낌이 들어 6으로 선택했습니다. (K1)• 내가 이번 달 월세를 내지 않은 상황이므로 집주인이 월세를 언제 낼 건지 확인하는 것은 당연한 요구라고 생각됨. 그래서 전혀 불쾌하지 않음. (K2) • -월세 내는 날짜만 물어 봐서 많이 불쾌하지는 않았음. (K3)• -집주인의 말투는 무례하지 않으나 월세를 내지 못해서 독촉을 듣는 자신에 대한 수치심. (K4) • 의문문으로 돌려 말하고 있지만 단답식이라 조금 퉁명스럽게 들림. (K5)• 학생에 대한 비난 없이 사실 확인만 함. (K6)• 언제 낼 건가요? 더 부드러움. (K7)
325มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี• 월세 납부일을 물어보는 표현이라 불쾌하지 않았습니다. (K8) • 혼내는 것 같은 말투다. (K9) • 시간이 되었으니 월세를 내라는 의미로 보았을 때는 상대방의 자존심이 상할 것을 알면서도 하는 표현이다. (K10) ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “월세(내는)언제에요? (ต้้องจ่่ายค่่าเช่่าเมื่่�อไร)” มีีความเห็็นแบ่่งออกเป็็น 2 ส่่วน (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมกลุ่่มนี้้ม�องว่่าประโยคนี้้�ใช้้ได้้ เพราะไม่่ได้้มีคำีพููดที่่�แสดงถึึงความไม่่พอใจโดยตรง เป็็นแค่่การสอบถามเกี่่�ยวกัับวัันจ่่ายเท่่านั้้�น ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K2 มองว่่าเจ้้าของบ้้านมีีสิิทธิ์์�ถามว่่าเมื่่�อไรผู้้เช่่าจะจ่่าย ถืือเป็็นคำถามที่่�สมเหตุุสมผล K3 คำถามนี้้�เป็็นการถามแค่่วัันที่่� ไม่่ได้้ใช้้คำพููดที่่�รุุนแรงK6 เป็็นเพีียงการสอบถามข้้อเท็็จจริิงเกี่่�ยวกัับวัันจ่่ายเงิิน ไม่่มีีการตำหนิิหรืือดููถููก K8 มองว่่าเป็็นคำถามทั่่�วไปเกี่่�ยวกัับกำหนดวัันจ่่าย (2) มุุมมองที่่�ไม่่เห็็นด้้วย กลุ่่มนี้้�มองว่่าประโยคนี้้�ไม่่เหมาะสม แม้้ว่่าเป็็นคำถามที่่�ถามอย่่างตรงไปตรงมา แต่่สั้้�นเกิินไปจนฟัังดููแข็็งกระด้้าง หรืืออาจทำให้้ผู้้เช่่ารู้้สึึกเหมืือนถููกตำหนิิ ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 รู้้สึึกว่่าประโยคนี้้�คลุุมเครืือและให้้ความรู้้สึึกเหมืือนการประชดหรืือตำหนิิ K4 ถึึงแม้้เจ้้าของบ้้านจะไม่่ได้้ใช้้คำพููดที่่�รุุนแรง แต่่สถานการณ์์ทำให้้ผู้้เช่่า รู้้สึึกอัับอาย K5 เป็็นประโยคสั้้�น ๆ ที่่�ฟัังดููห้้วนและไม่่สุุภาพ K7 แนะนำให้้ใช้้ “언제 낼 건가요?” ซึ่่�งให้้ความรู้้สึึกนุ่่มนวลกว่่า K9 ฟัังดููเหมืือนกำลัังดุุหรืือว่่าอีีกฝ่่ายK10 ถึึงแม้้เจ้้าของบ้้านจะไม่่ได้้แสดงอารมณ์์ แต่่การพููดเช่่นนี้้�อาจกระทบความรู้้สึึกของผู้้เช่่า ความเห็็นจากเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีต่่อ “월세(내는) 언제에요?” สะท้้อนว่่า แม้จ้ะเป็็นคำถามเชิิงข้้อมููลที่่�สมเหตุสมผุล แต่่การใช้ถ้้้อยคำสั้้�นและตรงเกิินไปอาจฟัังดููห้้วน แข็็งกระด้้าง หรืือเหมืือนตำหนิิ ทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกเสีียหน้้า โดยเฉพาะในบริิบทที่่�ยัังไม่่ได้จ่้่ายเงิิน ขณะที่่�บางคนเห็็นว่่าเป็็นคำถามที่่�เหมาะสมหากไม่่มีีน้้ำเสีียงกดดััน โดยรวมจึึงควรใช้้ภาษาที่่�สุุภาพและนุ่่มนวลเมื่่�อต้้องพููดถึึงเรื่่�องละเอีียดอ่่อน เช่่น เรื่่�องเงิิน
326บทที่่� 53. 지금 한 달 지났는데 언제까지 돈을 보낼 수 있을까? (T9)• 상황을 설명하고 있고(한 달 지났음), 세입자에게 명령하는 것이 아니라 ‘을 수 있다’와 ‘을까?’를• 사용해서 세입자가 가능한 시간을 부드럽게 물어보고 있음. 세입자에게 결정권을 넘겨 주는 느낌이라• 불쾌하지 않음. (K1)• 내 사정과 상황을 고려해서 언제까지 돈을 낼 수 있을지 굉장히 조심스럽게 이야기를 꺼내는 느낌이 들어서 정중하다고 생각됨. (K2)• 한 달이 지났고 언제까지 돈을 낼 수 있냐고 물었을 때 크게 불쾌하지는 않았음. 월세를 내라고 하는 이유가 있으므로. 그리고 부드러운 어조로 말하는 것 같음. (K3)• 독촉의 사유(한 달 지났다)를 명확히 말했으며, 나에게 집세를 낼 수 있는 날짜를 물어 봄. (K4)• 언제까지 돈을 보낼 수 있는지 물어보는 건 조심스럽게 느껴지지만 반말이 불쾌함. (K5)• 언제까지보낼수있냐라는 상대의 상황을 배려하는 질문임. (K6)• 가장 공손하게 말한 표현. (K7)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “지금 한 달 지났는데 언제까지돈을 보낼 수 있을까? (ตอนนี้้�เลยมาเดืือนหนึ่่�งแล้้ว จะจ่่ายเงิินได้้เมื่่�อไร)” มีคีวามเห็็นแบ่่งออกเป็็น 2 มุมมุองอย่่างชััดเจน (1) มุุมมองที่่�เห็็นว่่าสามารถใช้ไ้ด้้มองว่่าไม่่ใช่่คำสั่่�งโดยตรง แต่่เป็็นการถามความคิิดเห็็น ให้้ผู้้เช่่ามีีอิิสระใน การกำหนดเวลาเองใช้น้้ ้ำเสีียงที่่�ไม่่กดดััน และฟัังดููระมััดระวัังตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K1 ใช้้คำถามแทนการออกคำสั่่�ง และให้้ผู้เ้ช่่ามีีสิทธิ์์ตั�ัดสิินใจเอง K2 แสดงถึึงความระมััดระวัังในการพููด ทำให้้ดููสุุภาพ K3 ให้้เหตุุผลที่่�ต้้องทวงเงิิน และ ใช้้น้้ำเสีียงที่่�ฟัังดููอ่่อนโยน K4 บอกเหตุุผลอย่่างชััดเจน และให้้โอกาสผู้้เช่่า
327มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีกำหนดวัันเอง K6 คำนึึงถึึงสถานการณ์์ของผู้้เช่่าและใช้้คำถามอย่่างเหมาะสมK7 เป็็นรููปแบบการพููดที่่�สุภุาพที่่�สุุดในบรรดาตัวัเลืือกทั้้�งหมด(2) มุุมที่่�รู้สึ้�ึกไม่พ่ อใจแม้้ว่่าเนื้้�อหาของประโยคจะสุุภาพ แต่่ K5 มองว่่าการใช้้ “(으)ㄹ까(요)?” ซึ่่�งเป็็นภาษาที่่�ไม่่เป็็นทางการ อาจทำให้้ผู้เ้ช่่ารู้้สึึกว่่าเจ้้าของห้้องไม่่ให้้ความเคารพแม้ว่้่าความเห็็นส่ว่ นใหญ่จ่ะมองว่่าประโยคนี้้สุ�ภุาพ แต่่มีข้้อีสัังเกตว่่าหากเปลี่ย่�นจาก “(으)ㄹ까?” เป็็น “(으)ㄹ까(요)?” จะทำให้้เป็็นทางการมากขึ้้�นและเหมาะกัับบริิบทของการพููดระหว่่างเจ้้าของห้้องและผู้เ้ช่่า ความเห็็นจากเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีต่่อ “지금한달지났는데언제까지돈을보낼수있을까?” สะท้้อนว่่าประโยคนี้้�มีีลัักษณะของการขอร้้องอย่่างสุุภาพ ชี้้�แจงเหตุุผล (ผ่่านมาแล้้วหนึ่่�งเดืือน) และเปิิดโอกาสให้้ผู้้เช่่าตััดสิินใจเองโดยไม่่กดดััน ใช้้รููปแบบคำถามแทนคำสั่่�ง จึึงไม่่สร้้างความไม่่พอใจ อย่่างไรก็็ตาม มีีข้้อสัังเกตว่่า หากใช้้ “보낼수있을까요?” แทน “보낼수있을까?” จะเหมาะสมและสุภุาพยิ่่�งขึ้้�นในบริิบทเจ้้าของห้้องกัับผู้้เช่่า 4. 아가씨, 한 달 지났는데 언제 월세를 낼거예요? (T12)• 직선적인 질문이라 다소 비난 받는 느낌이 듭니다. 그래도 앞에 ‘는데’로 배경을 설명하며 질문한• 것이라 덜 불쾌하게 느껴집니다. (K1)• 1번과 동일. (K2)• 언제 월세를 낼 거예요?에서 어조가 부드럽지 않고 따지는 것 같고 재촉하는 것 같아 약간 불쾌했음. (K3)• 독촉의 사유(한 달 지났다)를 명확히 말했으며, 나에게 집세를 낼 수 있는 날짜를 물어 봄. (K4) • 뒤에 말은 문제가 없지만 ‘아가씨’라는 호칭이 불쾌함……(K5) • 한달이 지났다라는 구체적인 내용으로 비난의 어조가 느껴짐. (K6)• 가장 공손하게 말한 표현. (K7)• 월세 납부일을 물어보는 표현이라 불쾌하지 않았습니다. (K8)
328บทที่่� 5• 요즘 한국인들은 ‘아가씨’라는 호칭을 좋아하지 않는다. (K9)• 주인이 세입자에게 객관적인 사실을 인지 시키며 월세를 요청하고 있다. 감정이 섞이지 않은 표현이다. 기분이 좋지도 그렇다고 안 좋지도 않을 표현이다. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อคำเรีียกร้้อง “아가씨, 한 달 지났는데 언제 월세를 낼거예요? (คุณุ เลยมาหนึ่่�งเดืือนแล้วจ้ะจ่่ายค่่าเช่่าเมื่่�อไร)” มีีทั้้�งมุมุที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม มีีการแจ้้งข้้อเท็็จจริิงเกี่่�ยวกัับค่่าเช่่าที่่�ค้้างชำระ แม้้จะมีีความตรงไปตรงมา แต่่ก็็ไม่่ได้้เป็็นคำสั่่�งที่่�รุุนแรง ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K4 อธิิบายเหตุุผลอย่่างชััดเจน และ ถามวัันจ่่ายค่่าเช่่าโดยตรง K8 เป็็นเพีียงการสอบถามเกี่่�ยวกัับวัันจ่่ายค่่าเช่่า K10 เป็็นการแจ้้งข้้อมููลและขอให้้จ่่ายค่่าเช่่าโดยไม่่ใส่่อารมณ์์ ฟัังดููเป็็นกลาง (2) มุุมที่่�รู้สึ้�ึกไม่พ่ อใจ มองว่่าประโยคนี้้�ไม่่เหมาะสม เพราะการใช้้คำว่่า “아가씨” ฟัังดููไม่่สุุภาพ และอาจทำให้้ผู้้ฟัังรู้้สึึกไม่่ดีีน้้ำเสีียงฟัังดููเหมืือนการตำหนิิหรืือเร่่งรััดมากเกิินไป ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K1 คำถามตรงเกิินไป ทำให้รู้้สึ้ ึกเหมืือนถููกตำหนิิ แม้้ว่่าการใช้้ “는데” จะช่่วยให้้ฟัังดููเบาลง K2 มีีความเห็็นด้้วยกัับ K1 K3 ฟัังดููแข็็งกระด้้างและเหมืือนเร่่งรััด ทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีี K5 คำว่่า “아가씨” เป็็นคำเรีียกที่่�ทำให้้รู้้สึึกไม่่พอใจ K6 การเน้้นว่่า “한 달 지났는데 (ผ่่านไปแล้้วหนึ่่�งเดืือน)” ฟัังดููเหมืือนการตำหนิิ K9 คนเกาหลีีปััจจุุบัันไม่่ชอบให้้เรีียกว่่า“아가씨” ในปััจจุุบัันถืือว่่าฟัังดููไม่่สุุภาพหรืืออาจทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีีสำหรัับบางคน เจ้้าของภาษาเกาหลีีมัักแนะนำให้้ใช้้คำที่่�สุภุาพและเป็็นกลางกว่่า เช่่น 세입자님เจ้้าของภาษามองว่่าประโยคนี้้�เป็็นการขอให้้จ่่ายค่่าเช่่าที่่�ค้้างชำระอย่่างชััดเจน แต่่การใช้้คำเรีียกและน้้ำเสีียงทำให้้บางคนรู้้สึึกไม่่ดีีและไม่่สุุภาพ จึึงควรระมััดระวัังคำเรีียกและโทนเสีียงในสถานการณ์์นี้้�เพื่่�อไม่่ให้้เกิิดความไม่่พอใจ
329มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี 5. 이번 달에 월세를 아직 내지 않으면 여기서 나가야 해. (T16)• 사실을 전달하고 있지만 의무만 강조한 느낌이라 강하게 느껴짐. (K1)• 나에게 선택의 여지가 없음을 매우 강압적이고 위협적으로 이야기하는 느낌이라서 불쾌함을 느낄 것 같다. (K2)• 계약 규정이 있을 건데 계약 규정을 이야기하지 않고 나가야 한다. 쫓아내는 것 같아 매우 불쾌했음. (K3)• 집을 비워야 한다는 현실이 주는 절망감과 불쾌감. (K4)• 반말, 명령어 등 상대방에 대한 존중이 전혀 없음. (K5) • 집에서 나가라는 명령어에 대해 불쾌함이 느껴짐. (K6)• “나가야 해”라는 표현이 “협박”으로 느껴짐. (K7)• 강압적인 표현으로 인해 조금 불쾌함을 느낄 것 같습니다(K8)• 이유를 묻지도 않고 그냥 재촉과 화만 낸다고 느껴진다. (K9) • 한 달 월세가 밀려 나가야 한다는 주인의 세입자에 대한 야박한 표현이라고 볼 수 있다. 상대방의 감정을 고려하지 않는 표현 방식이며 드라마 등에서 나올 법한 표현이다. 일상생활에서 개인과 개인간의 인간관계 무시될 때 나타나는 표현이며 상대방의 자존심을 상하게 하는 아주 무례한 표현이다. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อคำเรีียกร้้อง “이번 달에 월세를 아직 내지 않으면 여기서 나가야 해 (ถ้้าเดืือนนี้้�ยัังไม่่จ่่ายค่่าเช่่า คุุณต้้องย้้ายออก)” ทุุกความคิิดเห็็นมองว่่าประโยคนี้้�ไม่่เหมาะสมและฟัังดูรุูุนแรง ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K1 แม้้จะเป็็นการแจ้้งข้้อเท็็จจริิง แต่่การเน้้นภาระหน้้าที่่�ทำให้้ฟัังดููแข็็งกระด้้าง K2 ให้้ความรู้้สึึกเหมืือนถููกบัังคัับอย่่างรุุนแรง ไม่่มีีทางเลืือก K3 ไม่่ได้้พููดถึึงเงื่่�อนไขตามสััญญา ทำให้รู้้สึ้ ึกเหมืือนถููกไล่่ออกทัันทีี K4 ทำให้รู้้สึ้ ึกหมดหวััง
330บทที่่� 5และอึึดอััด K5 ใช้้คำพููดที่่�ไม่่มีคีวามเคารพ เช่่น “반말(พููดไม่่เป็็นทางการ)” และคำสั่่�งแบบตรงไปตรงมา K6 การใช้้คำว่่า 나가야 해(ต้้องออกไป)” ฟัังดููเป็็นคำสั่่�งและไม่่ให้้เกีียรติิ K7 คำว่่า “나가야 해” ให้้ความรู้้สึึกเหมืือนถููกข่่มขู่่ K8 ภาษาที่่�ใช้้ทำให้้รู้้สึึกกดดััน K9 ไม่่สอบถามเหตุุผลของผู้้เช่่า แต่่เลืือกที่่�จะเร่่งรััดและแสดงอารมณ์์โกรธ K10 ฟัังดููใจร้้ายและไม่่คำนึึงถึึงความรู้้สึึกของผู้เ้ช่่า คล้้ายกัับบทพููดในละครมากกว่่าภาษาที่่�ใช้้ในชีีวิิตจริิงกลุ่่มนี้้ม�องว่่า ประโยคนี้้�ไม่่เหมาะสมเพราะใช้้คำสั่่�งแบบแข็็งกร้้าวไม่่มีีความสุุภาพหรืือให้้ทางเลืือกแก่่ผู้้เช่่า ไม่่ได้้อ้้างอิิงถึึงสััญญาแต่่ใช้้คำพููดเหมืือนเป็็นการขัับไล่ทั่ ันทีีทำให้้เกิิดความรู้้สึึกสิ้้�นหวััง กดดััน คำว่่า “나가야 해” ฟัังดููเหมืือนการข่่มขู่่ และไม่่มีีความเห็็นอกเห็็นใจการใช้้ “어/아야 하다” มัักใช้้ในสถานการณ์์ที่่�ต้้องการให้้บุุคคลปฏิิบััติิตามข้้อกำหนดหรืือทำสิ่่�งที่่�จำเป็็น แม้้รููปแบบทางไวยากรณ์์ของประโยคนี้้�จะไม่่ผิิด แต่่การใช้้ถ้้อยคำที่่�ตรงไปตรงมาและเด็็ดขาดเช่่นนี้้�ในบริิบทที่่�ไม่่เท่่าเทีียมทางอำนาจ อาจนำไปสู่่การตีีความว่่าเป็็นคำสั่่�ง ข่มขู่่ ่ หรืือการละเลยความสัมพัันธ์์ระหว่่างบุุคคล ซึ่่�งขััดต่่อความคาดหวัังด้้านความสุุภาพ เจ้้าของภาษาหลายคนจึึงเสนอว่่า หากจำเป็็นต้้องสื่่�อสารเงื่่�อนไขตามสััญญา ควรใช้้ถ้้อยคำที่่�สุุภาพ ลดความขััดแย้้งในบริิบทของการเรีียกร้้อง 6. 자난 달의 원세는 지불했어요? (T42)• 지난 달의 월세는 지불했고 이번 달 월세만 밀린 상황이라고 생각했는데요. 그 상황이 맞다면 억울한 느낌이 들 것 같습니다. (K1)• 이 질문의 의도는 이번 달 월세뿐만 아니라 지난달 월세를 지불하지 않았을 가능성을 암시하면서 내가 의심받고 있다고 느껴지기 때문에 가장 불쾌함. 내가 신뢰할 수 없는 사람이라는 부정적 선입견을 줌. (K2)• 지난 달 월세 지불에 대해 물어보는 것 같아 크게 불쾌하지는 않았음. (K3)
331มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี• 이미 월세를 지불하지 알고 다시 사실을 확인하듯이 질문하는 것에 대한 부감. (K4)• 의문문으로 돌려 말하고 있어서 불쾌함을 줄임. (K5) • 주인의 말투에 따라 다르겠지만 지난 달의 월세도 밀린 상황에서 이와 같이 질문을 했다면 비난으로 느껴질수있음. (K6)• 이번 달 월세 지연으로 인하여 지난 달의 월세 납부 여부까지 의심하는 것에 불쾌함을 느낄 것 같습니다. (K8)• 2번과 같은 이유. (K9) • 주인인 세입자에게 간접적으로 월세 지급을 요청하고 있다. 세입자가 월세 지급을 잊고 있는지 아니면 알고서도 월세를 지급하지 않는지를 뭉뚱그려 표현하는 문장이다. 들어서 기분이 좋지도 그렇다고 안 좋지도 않은 표현이다. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “자난 달의 원세는 지불했어요?(ค่่าเช่่าของเดืือนที่่�แล้้วจ่่ายหรืือยััง)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึก ไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม เป็็นประโยคสอบถามตามปกติิ ตััวอย่่าง ความเห็็น เช่่น K3 มองว่่าเป็็นเพีียงการสอบถามเกี่่�ยวกัับค่่าเช่่าเดืือนที่่�แล้้วจึึงไม่่ได้้รู้้สึึกไม่่พอใจ K5 ใช้้รููปประโยคแบบคำถามที่่�ช่่วยลดความรู้้สึึกไม่่พอใจK10 เป็็นเพีียงการย้้ำเตืือนเรื่่�องค่่าเช่่า (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ มองว่่าประโยคนี้้�อาจทำให้้ผู้้เช่่ารู้้สึึกเหมืือนถููกสงสััยหรืือกล่่าวหา หากต้้องการสอบถาม ควรใช้้ภาษาที่่�นุ่่มนวลกว่่านี้้� ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 หากผู้้เช่่าจ่่ายค่่าเช่่าเดืือนที่่�แล้้วเรีียบร้้อยแล้้ว คำถามนี้้�อาจทำให้้รู้้สึึกถููกกล่่าวหาโดยไม่่เป็็นธรรม K2, K9ฟัังดููเหมืือนกำลัังตั้้�งข้้อสงสัยว่ั ่าผู้เ้ช่่าอาจไม่่ได้จ่้่ายค่่าเช่่า ซึ่่�งอาจทำให้รู้้สึ้ ึกไม่่พอใจK4 การถามย้้ำเรื่่�องที่่�อาจเป็็นเรื่่�องที่่�ตกลงกัันไปแล้้ว อาจทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีีK6 หากค่่าเช่่าของเดืือนที่่�แล้วก็้ยั็ังไม่่ได้จ่้่าย ประโยคนี้้�อาจฟัังดููเหมืือนเป็็นการตำหนิิ K8 คำถามนี้้�อาจสื่่�อว่่าผู้้ให้้เช่่าสงสััยในตััวผู้้เช่่า ซึ่่�งทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีี แม้้ประโยค “자난달의원세는지불했어요?” จะดููเป็็นการสอบถามสถานะทั่่ว�ไป แต่่ในเชิิง
332บทที่่� 5วััจนปฏิิบััติิศาสตร์์สามารถก่่อให้้เกิิดความรู้้สึึกไม่่พอใจได้้ หากบริิบทไม่่ชััดเจนหรืือผู้้ฟัังรู้้สึึกว่่าตนถููกกล่่าวหาโดยไม่่มีีเหตุุผล 7. 집세를 제때 내세요. • 내가 잘못한 일이지만 명령조라 혼나는 느낌이 들어 불쾌할 것 같습니다. (K1)• 표현이 명령조로 들려서 약간 불쾌하고 집세를 제때 내라는 말이 항상 집세를 낼 때 문제가 있었다는 전제로 이야기하는 느낌을 주기 때문에 자존심을 상하게 하는 느낌이 있음. (K2)• 제때 내라는 말이 비난을 하는 것 같아 불쾌했음. (K3)• 집주인의 말투는 무례하지 않으나 월세를 내지 못해서 독촉을 듣는 자신에 대한 수치심. (K4) • 제때 내세요’ 라는 단답식의 명령조가 불쾌함. (K5) • 명령어로 상대를 낮추는 것처럼 느껴짐. (K6)• 화가 많이 난 것 같음. (K7)• 훈계하는 표현으로 느껴져 조금 불편할 것 같습니다. (K8)• 괜찮은 말투지만 눈치를 준다고 느낄 수 있다. (K9)• 상대방의 감정을 고려하지 않는 표현 방식이며 드라마 등에서 나올 법한 표현이다. 일상생활에서 개인과 개인간의 관계에서는 상대방의 자존심을 상하게 하는 무례한 표현이다. (K10) ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “집세를 제때 내세요 (กรุุณาจ่่ายค่่าเช่่าให้้ตรงเวลา)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม มองว่่าประโยคนี้้ส�ามารถใช้้ได้้ในบริิบทของเจ้้าของบ้้านที่่�ต้้องการเตืือนผู้้เช่่า ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K9 ถึึงแม้้ว่่าจะฟัังดููเป็็นคำพููดที่่�ใช้้ได้้
333มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีแต่ก็่ ็อาจทำให้้ผู้เ้ช่่ารู้้สึึกกดดััน K8 แม้จ้ะดููเป็็นการเตืือน แต่ก็่ ็ให้้ความรู้้สึึกเหมืือนถููกสั่่�ง (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ ประโยคนี้้�มีีลัักษณะเป็็นคำสั่่�ง ซึ่่�งอาจทำให้้ผู้้ฟััง รู้้สึึกว่่าถููกตำหนิิหรืือลดคุณคุ่่า ตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K1 ฟัังดููเหมืือนถููกตำหนิิ ซึ่่�งอาจจะทำให้้ผู้้เช่่ารู้้สึึกไม่่พอใจ K2 คำว่่า “집세를 제때 내세요” อาจให้้ ความรู้้สึึกว่่าผู้้เช่่ามีีปััญหาการจ่่ายค่่าเช่่าอยู่่เสมอ ซึ่่�งทำให้้เสีียความรู้้สึึก K3 ฟัังดููเป็็นการตำหนิิ มากกว่่าการแจ้้งเตืือน K4 ถึึงแม้้ว่่าคำพููดของเจ้้าของบ้้านจะไม่่หยาบคาย แต่่การถููกเร่่งรััดให้จ่้่ายค่่าเช่่าอาจทำให้รู้้สึ้ ึกอัับอายK5 รููปประโยคแบบคำสั่่�งสั้้�น ๆ ทำให้้รู้้สึึกไม่่ดีีK6 รููปประโยคคำสั่่�งให้้ความรู้้สึึกว่่าผู้้พููดอยู่่ในสถานะที่่�เหนืือกว่่า K7 ประโยคนี้้�ให้้ความรู้้สึึกว่่าผู้้พููดกำลัังโกรธ K10 เป็็นประโยคที่่�อาจพบในละครมากกว่่าในชีีวิิตจริิง เพราะไม่่คำนึึงถึึงความรู้้สึึกของคู่่สนทนา การใช้้คำลงท้้าย “(으)세요” เป็็นประโยคคำสั่่�งในสถานการณ์์นี้้�เรีียกร้้องสิิทธิ์์�ที่่�ควรจะได้้ แต่่สำหรัับผู้้เช่่าอาจรู้้สึึกเหมืือนถููกตำหนิิ เนื้้�อหาทั้้�งหมดที่่�กล่่าวมา สามารถสรุุปเป็็นเงื่่�อนไขทางภาษาที่่�เจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีมองว่่าเป็็นองค์์ประกอบจำเป็็น เพื่่�อให้้การเรีียกร้้องมีีลัักษณะที่่�เหมาะสมและได้้รัับการยอมรัับในบริิบททางสัังคม ได้้แก่่ (1) การใช้้คำหรืือวลีีที่่�ลดแรงกดดัันในการขอ เพื่่�อให้้ฟัังดููเหมืือนไม่่ใช่่การออกคำสั่่�ง และสร้้างบรรยากาศที่่�สุุภาพ เช่่น 좀, 혹시, 실례지만, 가능하시면, 죄송하지만(2) การประเมิินบทบาทหรืือสถานะตนเองก่่อนเรีียกร้้อง หากผู้้พููดอยู่่ในสถานะที่่�ไม่่เหมาะสมจะเรีียกร้้องโดยตรง หรืือแม้จ้ะอยู่่ในสถานะที่่�มีีสิทธิ์์�เรีียกร้้องก็็ตามเพื่่�อรัักษาความสัมพัันธ์์ ก็็ควรหลีีกเลี่ย่� งการใช้ถ้้้อยคำสั่่�งหรืือคำขอโดยตรง และปรัับรููปแบบการสื่่�อสารให้้เป็็นคำถามหรืือข้้อเสนอแทน เช่่น -아/어주시겠어요? (ช่่วยกรุุณาทำ...ให้้ได้้ไหมครัับ/คะ?) -(으)시겠어요? (สนใจจะ...ไหมครัับ?) - N 부탁드립니다. (ขอความกรุุณาเรื่่�อง...)
334บทที่่� 55.5 วััจนกรรมการขอร้้อง (สถานการณ์์ผู้้�เช่่าขอผลััดวัันจ่่ายค่่าเช่่า)ตััวอย่่างที่ 5่� วััจนกรรมการขอร้้อง จากงานของ Ahsil Noh & Samawadee Kunghae (2024) ที่่�ได้้รวบรวมคำขอร้้องของนัักศึึกษาและเจ้้าของภาษา ชาวเกาหลีี โดยผู้เ้ช่่าขอเวลาเพิ่่ม�เติมจิากเจ้้าของอะพาร์์ตเมนต์์ในการจ่่ายค่่าเช่่าตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำนัักศึึกษา1. 이번 달 집세를 조금 늦게 내도 될까요? 2. 쇠송해요. 조금만 더 기다려 줄 수 있을까요? 제가 재정적인 문제가 좀 있어서요.3. 기다려주세요.4. 죄송합니다. 이 달에는 저는 원세를 내지 못하고 있습니다. 조금만 더 기다려 주십습니다. 저는 빠르게 내려합니다.5. 제가 문제가 좀 생겨서요. 월세를 좀 늦게 내도 될까요?[…]49. 저는 문제가 좀 있어서 지금 월세를 낼 수 없으니 조금만 도 기다려 주시겠어요?ตััวอย่่างการใช้้รููปภาษาและเนื้้�อหาในถ้้อยคำเจ้้าของภาษา1. 죄송합니다. 제가 사정이 있어 다음 달에 두달치를 내겠습니다2. 사장님 죄송합니다. 제가 잊지않고 바로 마련해서 보내드리도록할께요. 죄송합니다~3. 제가 아직 월급이 안나와서 월세를 보내드리지 못하고 있어요. 며칠 후에 바로 나오는데, 그때 월세를 보내드려도 될까요?4. 사정이 생겨 조금 늦었습니다. 며칠뒤까지 꼭 입금하겠습니다 죄송합니다
335มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี5. 이번 달 월세를 ㅇ일까지 보내드려도 될까요?! 그날 꼭 입금해 드리겠습니다.[…]52. 사장님 안녕하세요 다름이 아니라 월급이 조금 밀리고 있어서그런데 한 일주일 정도만 더 기다려 주실 수 있으실까요? 정말 죄송합니다 이후에는 밀리는 일 없이 좀 신경써 보겠습니다 감사합니다.5.5.1 ภาพรวมการใช้้ถ้้อยคำของนัักศึึกษาในสถานการณ์์ที่่�ผู้้เช่่าต้้องขอให้้เจ้้าของบ้้านรอการจ่่ายค่่าเช่่า เนื่่�องจากยัังไม่ส่ามารถจ่่ายค่่าเช่่าได้้ การใช้รูู้ปประโยคที่่�สุภุาพและระมััดระวัังเป็็นสิ่่�งสำคััญอย่่างยิ่่�ง จากการวิิเคราะห์์ พบว่่า ทั้้�งนัักศึึกษาและเจ้้าของภาษาชาวเกาหลีีใช้้ประโยคคำถามในการขอร้้อง แต่ทั้้่ �งสองกลุ่่มมีการใ ีช้้ประโยคคำถามในรููปแบบที่่�แตกต่่างกััน ดัังต่่อไปนี้้� ข้้อแรก คืือ การใช้้ประโยคคำถามในภาษาเกาหลีีที่่�มีีความต่่างกััน กล่่าวคืือ เจ้้าของภาษามัักเลืือกใช้้รููปประโยคคำถามทางอ้้อมเพื่่�อแสดงความสุุภาพ “-아/어/해 주실 수 있을까요?, -아/어/해 주시면 안 될까요?, -아/어/해 주시겠어요?, -아/어/해 주시면 감사하겠다” มีีจำนวนเพีียงเล็็กน้้อยที่่�ใช้้ “-아/어/해 주세요”นัักศึึกษามีีความพยายามจะใช้้รููปประโยคคำถามทางอ้้อมเพื่่�อแสดง ความสุุภาพ “-(으)ㄹ 수 있어요?, -아/어/해 주실 수 있을까요?, -아/어/해 주시겠어요?, -아/어/해 주시면 안 될까요?”ด้วย้เช่่นกััน แต่ยั่ ังขาดรายละเอีียดที่่�เจ้้าของภาษาคาดหวััง เช่่น การใช้้ประโยคคำถามที่่�ถามความสามารถ “-(으)ㄹ 수 있어요?” สำหรัับเจ้้าของภาษาจะไม่่ใช้้ “-(으)ㄹ 수 있어요?”โดยไม่่มีี“-아/어/해 주다” ปรากฏร่่วมด้้วย เช่่น การใช้้ประโยค “기다려 줄수있어요?”(ช่วย่ รอได้้ไหม) ซึ่่�งเหมาะสมในบริิบทการขอความช่วย่เหลืือ หรืือขอเลื่่�อนเวลาให้้เจ้้าของบ้้านรอ แต่่นัักศึึกษากลัับใช้้ “기다릴 수 있어요?”
336บทที่่� 5(สามารถรอได้้ไหม) เป็็นการถามถึึงความสามารถของเจ้้าของบ้้านเท่่านั้้�น ข้้อสัังเกตอีีกประการหนึ่่�ง คืือ นัักศึึกษามัักจะละเลยการใช้้ปััจจััย “-시- (si)” ซึ่่�งเป็็นเครื่่�องหมายแสดงความสุุภาพยกย่่องประธาน ส่่งผลให้้คำขอร้้องขาดความเหมาะสมในระดัับความสุภุาพที่่�ควรมีในีภาษาเกาหลีี โดยอาจจะเกิิดจากการที่่�นัักศึึกษาให้้ความสำคััญกัับองค์์ประกอบความสุภุาพในส่ว่นอื่่�นของคำขอร้้อง เช่่น การลงท้้ายประโยคด้้วยคำสุุภาพ หรืือการกล่่าวคำขอโทษก่่อนการขอร้้อง• ประโยคคำถามเพื่อขออนุญาต “다음 달 월세와 함께 내도 될까요? (ฉันสามารถจ่ายพร้อมกับค่าเช่าเดือนหน้าได้ไหม) 한 달만더 시간을 내도 될까요? (ฉันสามารถขอเวลาเพิ่มอีกแค่หนึ่งเดือนได้ไหม) 시간 좀 더 줄 수 있으면 됩니까? (หากคุณให้เวลาเพิ่มฉันอีกสักหน่อย จะได้ไหม)” คิดในมุมมองของเจ้าของภาษา ประโยคเหล่านี้ไม่ได้แสดงถึงการขอร้อง แต่เน้นการขออนุญาตถามถึงความเป็นไปได้ของอีกฝ่ายมากกว่าการขอความช่วยเหลืออย่างแท้จริง ซึ่งเป็นข้อผิดพลาดที่มักเกิดขึ้นเมื่อแปลโดยตรงจากภาษาไทย ส่งผลให้เกิด ความแตกต่างในรายละเอียดการใช้ประโยคคำถาม รวมถึงความเหมาะสมในสถานการณ์ดังกล่าวข้้อสอง คืือ การใช้้ประโยคคำสั่่�งเช่่น “-(으)세요” หรืือประโยคขอร้้องอย่่าง “-아/어/해 주세요” การใช้้ประโยคคำสั่่�งหรืือประโยคขอร้้องในลัักษณะนี้้� อาจฟัังดูสุูภุาพในระดัับหนึ่่�ง แต่ยั่ ังขาดความนอบน้้อมและไม่่เหมาะสมในบริิบทที่่�ต้้องการแสดงการขอร้้องอย่่างสุุภาพเป็็นพิิเศษ เช่่น ในสถานการณ์์ที่่�ผู้้เช่่าต้้องการขอเลื่่�อนการจ่่ายค่่าเช่่า ทั้้�งนี้้�พบว่่านัักศึึกษามัักใช้้ประโยคขอร้้อง“-(으)세요” และ “-아/어/해 주세요” เป็็นจำนวนมาก ข้้อสาม คืือ การไม่่ระบุุข้้อมููลเพิ่่�มเติิมที่่�ช่่วยสร้้างความเชื่่�อมั่่�น เช่่น การไม่่กำหนดวัันที่่�แน่่นอนในการชำระค่่าเช่่า เป็็นข้้อบกพร่่องที่่�พบได้้บ่่อยของนัักศึึกษา เช่่น “(조금만 더) 기다려 주세요 (กรุุณารอ อีีกนิิดเดีียว)” ซึ่่�งอาจทำให้้ข้้อความขาดน้้ำหนัักและดููไม่น่่ ่าเชื่่�อถืือ ในทางกลัับกัันเจ้้าของภาษา
337มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีีมัักระบุุวัันที่่�จ่่ายเงิินชััดเจน เช่่น “그 제가 월세를 좀 늦게 내야할거 같아서요 O월O일 까지는 낼 수 있는데 조금 기다려 주실수 있을까요? (เนื่่�องจากฉัันน่่าจะต้้องจ่่ายค่่าเช่่าช้้าหน่่อยนะคะ ฉัันสามารถจ่่ายได้ภ้ายในวัันที่่� O เดืือน O แต่่ขอให้้คุุณรออีีกสัักหน่่อยได้้ไหม) 혹시 조금만 더 기다려주실 수 있나요?제가 이번주 금요일까지 입금하도록 하겠습니다. 죄송 합니다. (คุุณช่่วยรออีีกสัักหน่่อยได้้ไหม ฉัันจะโอนเงิินภายในวัันศุุกร์์นี้้�ค่่ะ ขอโทษ)” ซึ่่�งสะท้้อนถึึงความสุุภาพและการแสดงถึึงความตั้้�งใจที่่�แน่่วแน่่ทำให้้ผู้้ฟัังมั่่�นใจในคำขอร้้อง 5.5.2 มุุมมองของชาวเกาหลีีต่่อไปเป็็นตัวัอย่่างถ้้อยคำบางส่ว่นของนัักศึึกษาที่่�เจ้้าของภาษาได้้ประเมิินโดยมีีความเห็็นดัังนี้้� 1. 이번 달 집세를 조금 늦게 내도 될까요?(T1)• 집주인에게 허락을 구하는 느낌이라 크게 불쾌하지 않음. (K1)• 전혀 문제 없음. (K2)• 양해를 구하는 것 같아 덜 불쾌했음. (K3)• 사과의 표현 없음, 구체적인 날짜를 제시하지 않음. (K4)• 어려운 부탁인 만큼 양해를 구할 때는 사유를 이야기하는 것이기본 예의임. (K5) • 집주인에게 허가를 요청하는 표현. (K6)• 정중한 표현을 사용함 ‘아/어도 될까요?’. (K7)• 월세를 늦게 내는 사유를 알려주지 않아 꼬리 질문이 필요하여조금 불편할 것 같습니다. (K8)• 상대의 양해를 구하는 말투이다. (K9)• 집주인의 입장에서 세입자가 월세가 밀리고 있는 상태에서 지급을 미루는 일은 기분이 좋을리가 없다. (K10)
338บทที่่� 5ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “이번 달 집세를 조금 늦게 내도 될까요? (ในเดืือนนี้้�ฉัันขอจ่่ายค่่าเช่่าช้้าหน่่อยได้้ไหม)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึกไม่่พอใจ (1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม เป็็นประโยคคำถามใช้้ในการขออนุุญาตอย่่างสุภุาพ แสดงถึึงความเกรงใจเจ้้าของบ้้าน ตัวัอย่่างความเห็็นเช่่น K1 การขออนุุญาตเจ้้าของบ้้านให้้จ่่ายช้้า ไม่่ได้้ให้้ความรู้้สึึกไม่่ดีีK2 ไม่่มีีปััญหาเลย K3 เป็็นการขออนุุญาต K6 ประโยคนี้้�มีีลัักษณะของการขออนุุญาต ซึ่่�งเป็็นรููปแบบที่่�เหมาะสม K7 ใช้ส้ำนวนที่่�สุภุาพ “-아/어도될까요?” (สามารถทำ...ได้้ไหม) K9 เป็็นการขอความเห็็นชอบจากอีีกฝ่่าย (2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจมองว่่าหากไม่่มีีข้้อมููลเกี่่�ยวกัับวัันที่่�จะจ่่าย หรืือเหตุุผลที่่�ขอเลื่่�อน อาจทำให้้เจ้้าของบ้้านรู้้สึึกไม่่พอใจ ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K4 ไม่่มีีคำขอโทษและ ไม่่ได้้ระบุุวัันที่่�แน่่ชััด ทำให้้เจ้้าของบ้้านอาจจะรู้้สึึกไม่่พอใจ K5 เรื่่�องสำคััญควรให้้เหตุุผลด้้วย ไม่่เช่่นนั้้�นอาจดููเป็็นการร้้องขอที่่�ไม่่เหมาะสม K8 ไม่่บอกเหตุุผลที่่�ต้้องเลื่่�อน ทำให้้เกิิดคำถามตามมา อาจรู้้สึึกอึึดอััด K10 จากมุุมมองของ เจ้้าของบ้้าน การเลื่่�อนจ่่ายค่่าเช่่าเป็็นเรื่่�องที่่�ไม่่น่่ายิินดีี ควรเพิ่่�มคำขอโทษและเหตุุผลเพื่่�อให้้การขอเลื่่�อนดููน่่าเชื่่�อถืือขึ้้�น เช่่น “죄송한데 이번 달 월세를 조금 늦게 내도 될까요 (ขอโทษนะ เดืือนนี้้�ขอจ่่ายค่่าเช่่าช้้าสัักหน่่อยได้้ไหม)หรืือสามารถแจ้้งวัันที่่�แน่ชั่ ัดเพื่่�อให้้เจ้้าของบ้้านรู้้สึึกมั่่�นใจ เช่่น “죄송하지만10일까지 늦어도 될까요? (ขอโทษนะ ขอเลื่่�อนไปถึึงวัันที่่� 10 ได้้ไหม)” หากมีีคำขอโทษและระบุุวัันที่่�แน่่นอนเจ้้าของบ้้านอาจตอบรัับได้้ง่่ายขึ้้�น แม้้ประโยค “이번 달 집세를 조금 늦게 내도 될까요?” จะสุุภาพและเหมาะสมในระดัับหนึ่่�ง แต่่เจ้้าของภาษาหลายคนเห็็นว่่าการขอเลื่่�อน ควรมีีองค์์ประกอบอื่่�น ๆ เพิ่่�มเติิม เช่่น การขอโทษ แจ้้งเหตุุผล และระบุุวัันที่่�ชััดเจน เพื่่�อไม่่ให้้คำขอสร้้างความกดดัันต่่อผู้้ฟัังมากเกิินไปในทางปฏิิบััติิ
339มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี2. 기다려주세요. (T3)• 부탁 표현을 사용했으나 이유를 설명하지 않아서 매우 불쾌함. (K1)• 아무런 이유 없이 그냥 기다려 달라고만 말하는 것은 납득하기 어려움. 그래서 불쾌함. (K2)• 이유도 말하지 않고 무조건 기다려 달라고 해서 불쾌했음. (K3)• 너무 짧음. 사과의 표현 없음, 구체적인 날짜를 제시하지 않음. 일방적으로 들림. (K4)• 양해를 구하는 말, 사과, 늦는 사유 등 모든 말이 생략돼서 기본적으로 부탁하는 사람의 성의가 전혀 느껴지지 않고 본론만 말해서 부탁보다는 높임말만 쓴 명령조로 느껴져서 불쾌함. (K5)• 이미 늦은 상황에서 기다리라는 명령어처럼 들림. (K6)• 명령. (K7)• 죄송함의 표현 없이 기다려달라 통보한 것 같아 조금은 불쾌할것 같습니다. (K8)• 이유없이 기다려달라고 부탁하는 것은 조금 무리라고 생각한다. (K9) • 다자고자 기다리라는 표현은 주인을 기분 좋게 할리가 없다. 세입자 입장에서의 이같은 표현은 말 못할 사정이 있어서 그럴 수도 있다. 아뭏든 주인의 입장에서는 기분 좋을리가 없는 표현이다. (K10) ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “기다려주세요(กรุณุารอสัักหน่่อย)”ทุุกความคิิดเห็็นมองว่่าประโยคนี้้�ไม่่เหมาะสมกัับสถานการณ์์การพููดเพีียงแค่่“기다려주세요” โดยไม่่มีีคำขอโทษหรืือเหตุุผล ทำให้้คำพููดนี้้�ดููเป็็นการแจ้้งฝ่่ายเดีียว อาจทำให้้เจ้้าของบ้้านรู้้สึึกว่่าเป็็นคำสั่่�งมากกว่่าการขอร้้อง แม้้จะใช้้
340บทที่่� 5คำลงท้้ายแบบขอร้้อง “아/어주세요” แต่่การไม่่มีบีริิบทเสริมิทำให้้ฟัังดููเหมืือนคำสั่่�งที่่�ไร้้ความรัับผิิดชอบ ในวััฒนธรรมเกาหลีีการขอร้้องในสถานการณ์์ที่่�ผู้้พููดเป็็นฝ่่ายผิิดจำเป็็นต้้องเริ่่�มต้้นด้้วยการแสดงความเสีียใจ เช่่น “죄송합니다” หากไม่่มีคำีขอโทษ การพููดเช่่นนี้้จ�ะสร้้างความรู้้สึึกจริิงใจให้้ผู้ฟััง้ แม้จ้ะใช้้คำขอร้้องที่่�สุภุาพ ผู้ฟััง้ ก็ยั็ังรู้้สึึกว่่าผู้้พููดขาดความเคารพหรืือความใส่่ใจตัวัอย่่างความเห็็น เช่่น K1 แม้้จะใช้้คำพููดในลัักษณะขอร้้อง แต่่ไม่่มีีเหตุุผล อาจทำให้้เจ้้าของบ้้านรู้้สึึกไม่่พอใจK2 การบอกให้้รอโดยไม่่มีีเหตุุผลรองรัับเป็็นเรื่่�องยากที่่�จะยอมรัับ K3 การพููดว่่าให้้รอโดยไม่่มีีคำอธิิบาย ทำให้้รู้้สึึกไม่่พอใจK4 ประโยคสั้้�นเกิินไป ไม่่มีีคำขอโทษ และไม่่มีีวัันที่่�แน่่นอน ฟัังดููเหมืือนการออกคำสั่่�งฝ่่ายเดีียวK5 ไม่่มีีการขอความเห็็นใจ ไม่่มีีการขอโทษ ไม่่มีีเหตุุผลที่่�ชััดเจน ทำให้้รู้้สึึกว่่าเป็็นคำขอร้้องที่่�ไม่่จริิงใจ K6 ในสถานการณ์์ที่่�เลยกำหนดชำระแล้้ว คำว่่า “기다려주세요” อาจฟัังดููเหมืือนคำสั่่�ง K7 เป็็นคำสั่่�งมากกว่่าคำขอร้้อง K8 ไม่่มีีคำขอโทษ ทำให้้ฟัังดููเหมืือนเป็็นการแจ้้งมากกว่่าการขออนุุญาต K9 การขอให้้รอโดยไม่่มีีเหตุุผลเป็็นสิ่่�งที่่�ขอได้้ยาก K10 การขอให้้รอเฉย ๆ อาจทำให้้เจ้้าของบ้้านไม่่พอใจ แม้้ว่่าอาจมีีเหตุุผลที่่�พููดไม่่ได้้ก็็ตาม สรุุปได้้ว่่าประโยคขอร้้อง “기다려주세요.” เจ้้าของภาษาทุุกคนมองว่่าเป็็นถ้้อยคำที่่�ขาดรายละเอีียด ที่่�ดููเหมืือนเป็็นคำสั่่�งมากกว่่าเป็็นคำขอร้้อง จนกลายเป็็นคำขอ ที่่�ไม่่มีีน้้ำหนัักทำให้้ไม่่เห็็นความจริิงใจในการขอร้้องของผู้้พููด รายละเอีียดสำคััญที่่�ควรปรากฏเสริิมในสถานการณ์์อย่่างเช่่น คำกล่่าวขอโทษ คำกล่่าวแสดง ความเกรงใจ การอธิิบายเหตุุผลของการขอขยายเวลา ฯลฯ 3. 죄송합니다. 조금은 기다리세요. (T6)• ’기다리세요’가 명령이지만 앞에 사과가 있어서 조금 덜 불쾌함. (K1)• 이유는 없지만 일단 사과를 하고 있고 조금만 기다려 달라고 사정하는 느낌이 있어서 불쾌하진 않을 것 같다. (K2)
341มองภาพรวม: การใช้้ถ้้อยคำในวััจนกรรมของนัักศึึกษาชาวไทยและมุุมมองของชาวเกาหลีี• 2번과 마친가지로 불쾌했음. 죄송합니다라고 했지만 기다리라고만 하고 언제까지 기다려야 하는지 알려 주지 않아서 불쾌했음. (K3)• 구체적인 날짜를 제시하지 않음. (K4)• 높임말만 쓴 명령조로 느껴져서 불쾌함 ‘기다리세요’는 부탁하는 상황에서 매우 적절하지 않음. (K5)• 죄송하다라는 표현이 있지만 명령어 사용. (K6)• 명령. (K7)• 죄송함의 표현이 있어 불쾌하지 않을 것 같습니다(K8)• 앞에 ‘죄송합니다’가 쓰여 있기는 하지만 ‘기다리세요’라는 말이조금 명령조를 들릴 수 있다. (K9) • 다자고자 기다리라는 표현은 주인을 기분 좋게 할리가 없다. 세입자 입장에서의 이같은 표현은 말 못할 사정이 있어서 그럴수도 있다. 아뭏든 주인의 입장에서는 기분 좋을리가 없는 표현이다. 다만 ‘죄송’과 ‘다만’이라는 표현을 가미하여 주인이 세입자에게 ‘측은지심’을 느낄 수 있도록 하는 화법을 사용하고 있다. (K10)ความเห็็นของเจ้้าของภาษาต่่อประโยค “죄송합니다. 조금은 기다리세요 (ขอโทษ กรุุณารออีีกสัักหน่่อย)” มีีทั้้�งมุุมที่่�มองว่่าเหมาะสมและมุุมที่่�รู้้สึึก ไม่่พอใจ(1) มุุมที่่�มองว่่าเหมาะสม ประโยคนี้้�พอใช้้ได้้เพราะมีคำีขอโทษประกอบตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K1 แม้้คำว่่า “기다리세요” จะเป็็นรููปคำสั่่�ง แต่่เพราะมีีคำขอโทษนำหน้้า จึึงทำให้้ความรู้้สึึกไม่่พอใจลดลง K2 ถึึงแม้้จะไม่่มีีเหตุุผลประกอบ แต่่การมีคำีว่่า “죄송합니다” และการขอให้้รอสัักหน่่อยทำให้้ไม่รู้้สึ่ ึกว่่าไม่่พอใจ K8 มีีการแสดงความรู้้สึึกผิิดด้้วยคำว่่า “죄송합니다” จึึงไม่่ได้้รู้้สึึกไม่่พอใจ อย่่างไรก็็ตาม “기다리세요” ยัังให้้ความรู้้สึึกเป็็นคำสั่่�งอยู่่บ้้าง
342บทที่่� 5(2) มุุมที่่�รู้้�สึึกไม่่พอใจ มองว่่าปััญหาหลััก คืือคำว่่า “기다리세요” ซึ่่�งเป็็นคำสั่่�งและการไม่่บอกระยะเวลาที่่�แน่่นอน ตััวอย่่างความเห็็น เช่่น K3 ไม่่มีการอีธิิบายว่่าเหตุุใดจึึงต้้องรอ ทำให้้เกิิดความรู้้สึึกว่่าคำขอโทษนั้้�นเป็็นเพีียงถ้้อยคำกล่่าวขึ้้�นมาพอเป็็นพิิธีี ไม่่ได้้แสดงความจริิงใจ อีีกทั้้�งไม่่มีีการกำหนดระยะเวลาที่่�ชััดเจนว่่าให้้คอยถึึงเมื่่�อไร K4 ไม่่มีีการระบุุวัันที่่�แน่่นอน K5 “기다리세요” แม้้เป็็นคำสุุภาพแต่่ยัังคงให้้ความรู้้สึึกเป็็นคำสั่่�ง จึึงไม่่เหมาะ กัับสถานการณ์์ขอร้้อง K6 มีีคำขอโทษแต่่ยัังใช้้คำสั่่�ง K7 เป็็นคำสั่่�ง K9 “기다리세요” อาจฟัังดููเป็็นคำสั่่�ง แม้จ้ะมีคำีขอโทษนำหน้้า K10 การใช้ “้ 기다리세요”อาจทำให้้เจ้้าของบ้้านไม่่พอใจ แม้ว่้่าการมีคำีว่่า “죄송합니다” อาจช่วย่ ให้รู้้สึ้ ึกสงสารผู้้พููดขึ้้�นบ้้าง การใช้้ประโยคคำสั่่�ง “(으)세요” แม้้ว่่าจะเป็็นคำสั่่�งแบบสุภุาพ นัักศึึกษาก็็ไม่่ควรเลืือกใช้กั้ับสถานการณ์์ขอร้้องที่่�จำเป็็นต้้องขอความเห็็นใจ 4. 이번 달에 월세를 늦게 낼 것 같아서 좀 기다리세요. (T18) • 사정을 설명하고 기다리라고 하고 있어 덜 불쾌함. 그러나 ‘기다리세요’는 명령으로 느껴짐. (K1)• 2번과 동일하지만 2번보다는 월세를 늦게 낼 것 같다고 사정을 이야기하고 있어서 불쾌함이 • 약간 적음. (K2)• 월세를 늦게 내는 이유를 말하지 않은 채 기다려달라고 해서 불쾌함. 그리고 좀 기다리세요라는 말도 명령으로 느껴짐. ‘기다리세요’ 보다는 ‘기다려주세요’ 라고 말하는 편이 더 정중하게 느껴짐. ( K3)• 명령의 표현인 ’기다리세요’ 사용. (K4)• 3번과 동일. 더해서 사유가 없음. (K5) • 기다리세요라는 명령어 사용. (K6)• 명령. (K7)