คู่มือผู้ว่าราชการจังหวัด ปี 2564

กฎหมายท่ีเก่ียวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผูว้ า่ ราชการจังหวดั หน่วยงาน

ในฐานะ ผวจ. ในการสั่ง/อนุมตั ิ/อนุญาต/แนวทาง รบั ผดิ ชอบ

ปฏิบตั หิ รอื การดำเนินการ ในพนื้ ท่ี

อำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วน

ทอ้ งถ่ิน

ข้อพงึ ระวงั

ควรพิจารณาแนวทางการแก้ไขปัญหาให้เป็นไปตามประกาศ แนวทาง

และหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกำหนด รวมท้ัง

กฎหมายและระเบียบท่เี กยี่ วข้องของส่วนราชการที่ถ่ายโอนภารกจิ ประกอบการแก้ไขปญั หาดว้ ย

หน่วยงานสว่ นกลางทร่ี ับผดิ ชอบ สำนัก/กอง

1. กลุ่มงานสง่ เสรมิ การกระจายอำนาจและการจดั ทำงบประมาณเงนิ อุดหนนุ

เบอรโ์ ทรศพั ท์ : 0 2241 9000 ตอ่ 2302

2. นายโกมินทร์ อินรัสพงศ์ ผู้อำนวยการกลุ่มงานส่งเสริมการกระจายอำนาจ

และการจดั ทำงบประมาณเงินอดุ หนุน เบอรโ์ ทรศัพท์ 0 90606 0613

กฎหมาย/ระเบียบที่เกีย่ วข้อง

636

การจดั ตงั้ และเปล่ียนแปลงฐานะขององค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ

1. ประเด็น การจดั ตง้ั เปลย่ี นแปลงฐานะ ชือ่ เขต การแยกพน้ื ท่ีและรวมองคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่

สรปุ สาระสำคัญตามประเด็น
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ได้กำหนดให้มีการจัดการปกครองส่วน

ท้องถิ่นตามหลักแห่งการปกครองตนเองตามเจตนารมณ์ของประชาชนในท้องถิ่น และความสามารถ
ในการปกครองตนเองในด้านรายได้ จำนวนและความหนาแน่นของประชากรและพื้นที่ที่ต้อง
รับผิดชอบประกอบกัน โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีหน้าที่และอำนาจดูแลและจัดทำบริการ
สาธารณะและกิจกรรมสาธารณะเพื่อประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นตามหลักการพัฒนาอย่าง
ย่งั ยืน รวมท้ังสง่ เสริมและสนับสนุนการจัดการศึกษาให้แกป่ ระชาชนในท้องถ่ิน

การบริหารราชการส่วนท้องถิ่นต้องให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอิสระใน
การบริหาร การจัดทำบริการสาธารณะ การส่งเสริมและสนับสนุนการจัดการศึกษา การเงินและการ
คลัง และการกำกับดูแลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งต้องทำเพียงเท่าที่จำเป็นเพื่อการคุ้มครอง
ประโยชนข์ องประชาชนในท้องถ่ินหรือประโยชน์ของประเทศเป็นส่วนรวม การป้องกนั การทุจริต และ
การใชจ้ า่ ยเงินอย่างมีประสิทธภิ าพ โดยคำนงึ ถึงความเหมาะสมและความแตกต่างขององค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นแต่ละรูปแบบ และต้องมีบทบัญญัติเกี่ยวกับการป้องกันการขัดกันแห่งผลประโยชน์ และ
การป้องกันการก้าวกา่ ยการปฏบิ ัตหิ น้าท่ขี องขา้ ราชการส่วนทอ้ งถิน่ ด้วย

กฎหมายท่เี กี่ยวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัติ/อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการดำเนนิ การ รบั ผดิ ชอบ
ในพื้นท่ี

1. จดั ต้งั องคก์ าร ตรวจสอบและ 1. องค์การบริหารส่วนตำบลจะต้องรายงาน 1. สำนักงาน

บรหิ ารสว่ นตำบล พิจารณาให้ความ ขอจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลผ่านความเห็นชอบ สง่ เสริมการ

เปน็ เทศบาลตำบล เห ็ นชอบการ ของนายอำเภอและผู้ว่าราชการจังหวัด ปกครอง

1.1พระราชบัญญัติ จัดตั้งองค์การ ตามลำดับมายังกระทรวงมหาดไทย (กรม ท้องถ่ิน
สภาตำบลและองคก์ าร บริหารส่วนตำบล ส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น) พร้อมทั้งส่ง จังหวัด
บริหารสว่ นตำบลพ.ศ. เป ็ นเทศบาล เอกสารประกอบการพิจารณาขอยกฐานะ ดังนี้ 2.องค์กร
2537 มาตรา42 ตำบล
(1) แบบสำรวจข้อมูลการขอจัดตั้งองค์การ ปกครอง

1.2 พระราชบญั ญตั ิ บริหารส่วนตำบลเป็นเทศบาลตำบล ซึ่งได้รับ สว่ นท้องถ่ิน
เทศบาล พ.ศ. 2496 ความเห็นชอบจากนายอำเภอและผู้ว่าราชการ
มาตรา 7 มาตรา 9 จังหวัด ตามลำดับ

1.3หนังสือกระทรวง (2) รายงานการประชุมสภาองค์การ
มหาดไทย ท่ี มท บริหารส่วนตำบล ซึ่งที่ประชุมมีมติ
0890.2/ว3156 เหน็ ชอบให้จัดต้งั เปน็ เทศบาลตำบลได้

637

กฎหมายทเี่ กย่ี วข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัต/ิ อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการดำเนนิ การ รบั ผดิ ชอบ
ในพื้นที่

ลงวันที่ 20 กันยายน (3) คำบรรยายแนวเขตองค์การบริหาร
2547 เรื่อง แนวทาง ส่วนตำบลที่ขอจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบล
ปฏิบัตกิ ารจัดต้ัง และ ตามข้อเท็จจริงในปัจจุบนั ท้งั น้ี โดยเทียบเคียง
เปลี่ยนแปลงฐานะ แนวเขตตามประกาศกระทรวงมหาดไทย
องค์กรปกครองสว่ น เรอื่ ง การกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอ............
ทอ้ งถนิ่ จังหวัด............ อันเป็นที่ตั้งขององค์การบริหาร
ส่วนตำบลนัน้ ท่บี งั คบั ใช้อยู่ในปัจจบุ นั

(4) แผนที่ท้ายร่างประกาศกระทรวง
มหาดไทยท่ีขอจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบล โดยต้อง
ตรวจสอบชื่อสถานที่ เครื่องหมาย สัญลักษณ์
ต่างๆ ในกรอบแผนที่ให้ถูกต้องตรงกับ
ข้อเท็จจริงที่มีอยู่ในปัจจุบัน โดยให้มีผู้รับรอง
แนวเขต ดังน้ี

1) เขตตำบลภายในอำเภอหรือ
กิ่งอำเภอเดียวกัน ให้นายอำเภอหรือ
ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ
และผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
เจ้าของท้องที่และผู้บริหารองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นเจ้าของท้องที่ข้างเคียงเป็นผู้
รับรอง

2) เขตอำเภอหรือก่ิงอำเภอให้
นายอำเภอหรือปลัดอำเภอ ผู้เป็นหัวหน้า
ประจำก่ิงอำเภอท้องที่ นายอำเภอหรือ
ปลัดอำเภอผ้เู ป็นหัวหน้าประจำก่งิ อำเภอท้องท่ี
ข้างเคียง ผู้ว่าราชการจังหวัดเจ้าของท้องที่
และผู้ว่าราชการจังหวัดที่ข้างเคียง และ
ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเจ้าของ
ทอ้ งท่ีและผู้บริหารองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ิน
เจา้ ของทอ้ งที่ข้างเคียงเป็นผรู้ ับรอง

638

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัติ/อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏิบัติหรือการดำเนนิ การ รบั ผิดชอบ
ในพน้ื ที่

3) เขตจงั หวัด ใหผ้ ู้ว่าราชการจังหวัด
ท้องที่ผู้ว่าราชการจังหวัดท้องที่ข้างเคียงและ
ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเจ้าของ
ทอ้ งที่และผู้บริหารองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ิน
เจา้ ของท้องที่ข้างเคียงเปน็ ผู้รับรอง

(5) แบบสำรวจความเห็น/รายงาน
การประชุมของประชาชน ซึ่งถือว่าเป็นการ
แสดงเจตนารมณ์ของประชาชนในพนื้ ที่

(6) กรณีที่ประสงค์จะจัดตั้งเป็นเทศบาล
ตำบลและพร้อมไปกับการเปลี่ยนชื่อ ซึ่งจะขอ
ใช้ชื่อไม่ตรงกับชื่อเดิม ให้ทำการสำรวจ
ความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่มา
ประกอบด้วย โดยถือปฏิบัติ ตามนัยหนังสือ
กระทรวงมหาดไทย ด่วนที่สุด ที่ มท 0204/
ว 695 ลงวันที่ 14 กรกฎาคม 2520 มาใช้
โดยอนุโลมโดยเอกสารตามข้อ (1) (2) (3) (4)
(5) และ (6) จะต้องจัดส่งให้กรมส่งเสริม
การปกครองท้องถิ่น จำนวน 30 ชุด

2. กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นตรวจ
พิจารณาหลักฐานเอกสารตามข้อ 1 ประกอบ
ข้อกฎหมาย เหตุผลและความจำเป็นในการ
ขอจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลให้ครบถ้วนถกู ต้อง

3. กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเสนอ
ร่างประกาศกระทรวงมหาดไทย พร้อมแผนท่ี
ท้ายร่างประกาศกระทรวงมหาดไทยให้
ปลัดกระทรวงมหาดไทยมีบัญชา กรณีองค์การ
บริหารส่วนตำบลและเทศบาลขอเปลี่ยนชื่อให้
คณะกรรมการพิจารณาเร่ืองการขอเปลี่ยนแปลง
ชื่อจังหวัด อำเภอและตำบล หมู่บ้าน หรือ

639

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนุมัติ/อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการดำเนนิ การ รับผิดชอบ
ในพืน้ ที่

สถานที่ราชการอื่น ๆ ของกระทรวงมหาดไทย
ตรวจพิจารณาก่อน เมื่อท่ีประชุมมีมติเห็นชอบ
จึงเสนอต่อคณะกรรมการพิจาณาร่างกฎหมาย
ของกระทรวงมหาดไทยตรวจพิจารณา

4. คณะกรรมการพิจารณาร่างกฎหมายของ
กระทรวงมหาดไทย จะกำหนดการประชุมตรวจ
พิจารณาร่างประกาศกระทรวงมหาดไทยและ
แผนที่ท้ายร่างประกาศกระทรวงมหาดไทย
โดยเชิญผู้แทนของกรมส่งเสริมการปกครอง
ท้องถิ่นและผู้แทนองค์การบริหารส่วนตำบล
เข้ารว่ มช้แี จงด้วย แลว้ จึงแจง้ ผลใหก้ รมส่งเสริม
การปกครองท้องถ่ินทราบ ดงั น้ี

กรณีที่ 1 หากมรี ายละเอียดท่ีจะต้องแก้ไข
เพิ่มเติมถูกต้องสมบูรณ์ตามความเห็นของ
ที่ประชุมแล้ว กรมส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน
ต้องประสานงานกับองค์การบริหารส่วนตำบล
เพื่อรบั ไปแก้ไขและดำเนินการให้เป็นไปตามมติ
ที่ประชุมเสียก่อนแล้วจึงนำเสนอเข้าสู่การ
พิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาร่าง
กฎหมายฯ อกี คร้ังหนึ่ง

กรณีที่ 2 หากที่ประชุมเห็นชอบร่าง
ประกาศกระทรวงมหาดไทยและแผนที่ท้ายร่าง
ประกาศกระทรวงมหาดไทยตามที่เสนอ จะแจ้ง
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นทราบมติท่ี
ประชุม และให้พิจารณาดำเนินการเสนอ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวง มหาดไทยพิจารณา
ต่อไป

5. กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเสนอร่าง
ประกาศกระทรวงมหาดไทยจัดตั้งเทศบาลตำบล

640

กฎหมายท่เี ก่ียวข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัต/ิ อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการดำเนินการ รบั ผิดชอบ
ในพื้นท่ี

......... พ.ศ. ..... เพื่อให้ปลัดกระทรวงมหาดไทย
ให้ความเห็นชอบ ก่อนเสนอให้รัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยลงนามประกาศ
กระทรวงมหาดไทยจัดตั้งเทศบาลตำบล..........
พ.ศ. .....

6. เมื่อประกาศกระทรวงมหาดไทยได้
ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว และ
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจะแจ้ง
ให้องค์การบริหารส่วนตำบลทราบและ
พิจารณาดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้อง
ตอ่ ไป

2. การเปลย่ี นแปลง ตรวจสอบและ 1. ดำเนินการตามข้อ 1 – 6 เชน่ เดยี วกัน 1. สำนักงาน

ฐานะเทศบาลตำบล พจิ ารณา กับขั้นตอนการยกฐานะองค์การบริหาร ส่งเสรมิ การ

เป็นเทศบาลเมือง ใหค้ วาม สว่ นตำบลเป็นเทศบาลตำบล ปกครอง

2.1พระราชบัญญตั ิ เหน็ ชอบ 2. กรณีแนวปฏิบัติเพิ่มเติมในข้อ 1 (3), ท้องถ่ิน
เทศบาล พ.ศ. 2496 การ (4) ส่วนของคำบรรยายแนวเขตและ จงั หวัด
เปล่ียนแปลง
มาตรา 10 แผนทีท่ า้ ยประกาศมแี นวปฏบิ ตั ิ ดังน้ี 2. องคก์ ร
ฐานะเทศบาล
2.2หนังสอื กระทรวง ตำบลเป็น (1) กรณเี ทศบาลตำบลที่ ปกครอง
มหาดไทย ท่ี มท เทศบาลเมือง เปลย่ี นแปลงฐานะจากสุขาภบิ าล สว่ นทอ้ งถน่ิ
0890.2/ ว 3156
ใหเ้ ทยี บเคียงจากประกาศ

ลงวนั ที่ 20 กันยายน กระทรวงมหาดไทย เรื่อง จดั ตั้ง

2547 เรื่อง แนวทาง สขุ าภบิ าล......... อำเภอ.......... พ.ศ. ......

ปฏบิ ัตกิ ารจดั ตั้ง และ (2) กรณ ี เทศบาลต ำ บ ล เ ด ิ ม ที่
มีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลตำบล
เปลย่ี นแปลงฐานะ .........พ.ศ. ...... ไม่ต้องจัดทำคำบรรยาย
แนวเขตและแผนที่ท้ายประกาศ
องคก์ รปกครองส่วน กระทรวงมหาดไทย

ท้องถนิ่

641

กฎหมายทีเ่ กยี่ วข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนุมัต/ิ อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ัติหรือการดำเนนิ การ รับผิดชอบ
ในพ้นื ที่

3.การเปลี่ยนแปลง ตรวจสอบและ 1. ดำเนินการตามข้อ 1 –6 เช่นเดียวกัน 1. สำนักงาน

ฐานะเทศบาลเมือง พ ิ จารณาให้ กับขั้นตอนการยกฐานะองค์การบริหารส่วน สง่ เสริมการ

เปน็ เทศบาลนคร ความเห็นชอบ ตำบลเปน็ เทศบาลตำบล ปกครอง

3.1พระราชบญั ญัติ การเปลี่ยนแปลง 2. กรณแี นวปฏิบัติเพิม่ เติม ดงั นี้ ทอ้ งถิ่นจังหวดั

เทศบาล พ.ศ. 2496 ฐานะเทศบาล (1) โดยให้ผ่านความเห็นชอบเฉพาะ 2. องค์กร

มาตรา 11 เมืองเป็นเทศบาล ผวู้ ่าราชการจังหวัด โดยไมต่ ้องผ่านนายอำเภอ ปกครอง

3.2หนังสือกระทรวง นคร (2) คำบรรยายแนวเขตและแผนที่ท้าย สว่ นท้องถิ่น

มหาดไทย ท่ี มท ประกาศกระทรวงมหาดไทยไมต่ ้องจดั ทำ

0890.2/ว 3156

ลงวนั ท่ี 20 กันยายน

2547 เร่อื ง แนวทาง

ปฏบิ ตั ิการจัดต้งั และ

เปลี่ยนแปลงฐานะ

องคก์ รปกครองส่วน

ทอ้ งถน่ิ

4. การเปลี่ยนชื่อ ตรวจสอบและ 1. ดำเนนิ การตามข้อ 1 - 6 เช่นเดียวกนั 1. สำนักงาน

ขององค์กรปกครอง พิจารณาให้ความ กับขัน้ ตอนการจดั ต้ังองค์การบริหารสว่ น สง่ เสริมการ

ส่วนท้องถ่ิน เห ็ นชอบการ ตำบลเป็นเทศบาลตำบล ปกครอง

4.1พระราชบัญญัติ เปลี่ยนชื่อของ 2. กรณีแนวปฏิบัติเพิ่มเติมในส่วนของ ท้องถ่นิ จังหวัด

เทศบาล พ.ศ. 2496 องค์กรปกครอง คำบรรยายแนวเขตและแผนที่ท้ายประกาศ 2. องค์กร

มาตรา 12 สว่ นทอ้ งถิน่ กระทรวงมหาดไทยไมต่ ้องจดั ทำ ปกครองสว่ น

4.2พระราชบญั ญตั ิ ท้องถนิ่

สภาตำบลและ

องค์การบรหิ ารสว่ น

ตำบล พ.ศ. 2537

มาตรา 5 วรรคหนึง่

มาตรา 40 วรรคหนึง่

4.3หนังสือกระทรวง

มหาดไทย ด่วนที่สุด

ที่ มท 0204/ว 69

642

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนุมัติ/อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการดำเนินการ รบั ผิดชอบ
ในพื้นที่

ลงวันที่ 14 กรกฎาคม
2520 เรื่อง ทบทวน
หลักเกณฑ์การขอ
เ ป ล่ี ย น ชื่ อ จ ั ง ห วั ด
อำเภอ ตำบล และ
หมู่บ้าน หรือสถานที่
ราชการอ่ืน ๆ

4.4 ห นั ง สื อ
กระทรวง มหาดไทย ที่
มท 0205.3/ว 1266
ลงวันที่ 9 เมษายน
2547 เรื่อง ซักซ้อม
แนวทางการปฏิบัติใน
การขอเปลี่ยนแปลงชื่อ
จังหวัด อำเภอ และ
ตำบล หมู่บ้าน หรือ
สถานทร่ี าชการอืน่ ๆ

4.5 หนังสือกรม
ส่งเสริมการปกครอง
ท้องถิ่นที่ มท0890.2/
ว 1796 ลงวันที่ 9
ตุลาคม 2557 เรื่อง
แนวทางการขอเปลี่ยน
ชื่อองค์การบริหาร
ส่วนตำบลและเทศบาล

5. การเปล่ียนแปลง ตรวจสอบและ ดำเนินการตามข้อ 1 - 6 เช่นเดียวกันกับ 1. สำนักงาน

เขตเทศบาล พ ิ จารณาให้ ขั้นตอนการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล ส่งเสริมการ

5.1พระราชบญั ญัติ ความเห็นชอบ เปน็ เทศบาลตำบล ปกครอง
เทศบาล พ.ศ. 2496 การเปลี่ยนแปลง ท้องถ่นิ จังหวดั

มาตรา 12 เขตเทศบาล

643

กฎหมายทเี่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัต/ิ อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการดำเนินการ รับผดิ ชอบ
ในพ้นื ที่

5.2 หนังสือ 2. องค์กร
กระทรวงมหาดไทย ปกครองสว่ น
ดว่ นมาก ท่ี มท ท้องถิ่น
0313.1/ว 2510
ลงวนั ท่ี 6 กันยายน
2544 เรอ่ื ง การ
ยุบรวมองค์การ
บรหิ ารส่วนตำบล
หรือสภาตำบล
กบั เทศบาล

6. การรวมและ ตรวจสอบและ การรวม 1. สำนักงาน

การยุบรวมองคก์ ร พิจารณาให้ความ 1. การสำรวจเจตนารมณ์ของประชาชนใน สง่ เสริมการ
ปกครองสว่ นทอ้ งถิน่ เห็นชอบการรวม การรวมตาม มาตรา 41 ทวิ มาตรา 41 ตรี ปกครอง
6.1พระราชบญั ญัติ และการยุบรวม ให้ถือปฏิบัติตามหนังสือกระทรวงมหาดไทย ท่ี ท้องถน่ิ จังหวดั
สภาตำบลและ องค์กรปกครอง มท 0810.1/ว 1177 ลงวันที่ 2 เมษายน 2. องค์กร

องค์การบริหารส่วน สว่ นท้องถ่ิน 2547 เรื่อง ซักซ้อมแนวทางปฏิบัติการจัดตั้ง ปกครอง
ตำบล พ.ศ. 2537
และยุบรวมสภาตำบลและองค์การบริหาร สว่ นท้องถ่ิน
มาตรา 40
ส่วนตำบล ซึ่งในส่วนของการสำรวจเจตนารมณ์
มาตรา 41
ของประชาชนให้อำเภอประชุมราษฎร
มาตรา 41 ทวิ
ดำเนนิ การ ดังน้ี
มาตรา 41 ตรี
มาตรา 41 จัตวา (1) ให้สำรวจเจตนารมณ์ของ
มาตรา 42 ประชาชนโดยการประชุมราษฎรในเขต
องค์การบริหารส่วนตำบล ที่จะไปรวม
6.2ระเบยี บกระทรวง
ถ้าเสียงข้างมากของราษฎรในเขต
มหาดไทยว่าดว้ ยเรื่อง
องค์การบริหารส่วนตำบลที่จะไปรวม
การสำรวจเจตนารมณ์
ประสงค์จะไปรวม
ของประชาชนในเขต
สภาตำบลหรอื (2) ให้สำรวจเจตนารมณ์ของประชาชน
องคก์ ารบริหารสว่ น โดยการประชุมราษฎรในเขตองค์กรปกครอง

644

กฎหมายทีเ่ กีย่ วข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัติ/อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏิบัติหรือการดำเนินการ รับผิดชอบ
ในพนื้ ที่

ตำบล เพอ่ื ไปรวมกบั ส่วนท้องถิ่นที่รับรวม ถ้าเสียงข้างมากของ
องคก์ ารบรหิ ารสว่ น ราษฎรในเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่จะ
ตำบลหรือหน่วยการ รบั รวมประสงค์ที่จะรับรวมแล้วให้ดำเนินต่อไป
บรหิ ารราชการส่วน ในขอ้ 2
ท้องถนิ่ อ่ืน พ.ศ.
2547 2. ดำเนินการตามข้อ 1 - 6 เช่นเดียวกันกับ
ขั้นตอนการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล
6.3 หนงั สือ เป็นเทศบาลตำบล
กระทรวง การยุบรวม
มหาดไทย ที่ มท
0810.1/ว 1177 1. การสำรวจเจตนารมณ์ของประชาชนในการ
ลงวนั ที่ 2 เมษายน ยุบรวม ตาม 41 จัตวา ให้ถือปฏิบัติตาม
2547 เรอ่ื ง ซักซ้อม หนังสือ กระทรวง มหาดไทย ที่ มท 0890.2/
แนวทางปฏบิ ตั ิ ว 2206 ลงวันที่ 6 กรกฎาคม 2547
การจัดตง้ั และยุบรวม เรื่อง การดำเนินการยุบรวมสภาตำบล และ
สภาตำบลและ องค์การบริหารส่วนตำบลเพื่อไปรวมกับ
องค์การบริหารส่วน องคก์ ารบริหารส่วนตำบลหรือหนว่ ยการบริหาร
ตำบล ราชการส่วนท้องถิ่น ซึ่งในส่วนของการสำรวจ
เจตนารมณ์ของประชาชนให้ถือปฏิบัติตาม
6.4หนงั สอื กระทรวง ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วย เรื่อง
มหาดไทย ท่ี มท การสำรวจเจตนารมณ์ของประชาชนในเขตสภา
0890.2/ว 2206 ตำบลหรือองค์การบริหารส่วนตำบล เพ่ือไปรวม
ลงวันท่ี 6 กรกฎาคม กับองค์การบริหารส่วนตำบลหรือหน่วยการ
2547 เรื่อง บริหารราชการส่วนท้องถิ่นอื่น พ.ศ. 2547
การดำเนนิ การยบุ ดำเนนิ การ ดงั นี้
รวมสภาตำบลและ
องค์การบรหิ ารส่วน (1) ให้สำรวจเจตนารมณ์ของ
ตำบล เพอ่ื ไปรวมกับ ป ร ะ ช า ช น ใ น เ ข ต อ ง ค ์ ก า ร บ ร ิ ห า ร ส่ ว น
องคก์ ารบริหารสว่ น ตำบลที่ถูกยุบ ถ้าเสียงข้างมากของ
ตำบลหรือหนว่ ยการ อ ง ค ์ ก า ร บ ร ิ ห า ร ส ่ ว น ต ำ บ ล ท ี ่ ถ ู ก ยุ บ
บรหิ ารราชการสว่ น ประสงคจ์ ะไปรวมกบั องค์กรปกครองส่วน
ท้องถิน่ ท้องถิ่นข้างเคียงที่มีพื้นที่ติดกันภายใน

645

กฎหมายทเี่ กย่ี วข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนุมัติ/อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏบิ ัติหรือการดำเนนิ การ รับผดิ ชอบ
ในพนื้ ที่

อำเภอเดยี วกันแล้วให้ดำเนินการต่อไปใน
ขอ้ 2

2. ดำเนินการตามข้อ 1 – 6 เช่นเดียวกันกับ
ขั้นตอนการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล
เปน็ เทศบาลตำบล

7. การรบั รวมและ ตรวจสอบและ 1. การสำรวจเจตนารมณ์ของประชาชนในการ 1. สำนักงาน

แยกพน้ื ท่ีบางส่วน พิจารณาให้ความ รวม รับรวม และแยกพื้นที่บางส่วนให้ถือ ส่งเสริมการ

7.1พระราชบญั ญัติ เห็นชอบการรับ ปฏิบัติตามหนังสือกรมการปกครอง ที่ มท ปกครอง
รวม และแยก 0890.2/ว 517 ลงวันที่ 26 เมษายน 2547 ท้องถ่นิ จังหวัด
สภาตำบลและ
องค์การบริหารส่วน พืน้ ทบ่ี างสว่ น เรื่อง ซักซ้อม แนวทางปฏิบัติการรับรวมและ 2. องค์กร
แยกพื้นที่บางส่วนของสภาตำบลหรือองค์การ ปกครองส่วน
ตำบล พ.ศ. 2537 บริหารส่วนตำบลซึ่งในส่วนของการสำรวจ ทอ้ งถิน่

มาตรา 41 เบญจ เจตนารมณ์ของประชาชนให้ถือปฏิบัติตาม
ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยเรื่อง การ
7.2ระเบียบกระทรวง สำรวจเจตนารมณ์ของประชาชนในเขตสภา
มหาดไทยวา่ ดว้ ย เรือ่ ง ตำบลหรือองค์การบริหารส่วนตำบล เพ่ือไปรวม
การสำรวจเจตนารมณ์ กับองค์การบริหารส่วนตำบลหรือหน่วยการ
ของประชาชนในเขต บรหิ ารราชการส่วนท้องถิ่นอ่ืน พ.ศ. 2547 โดย
สภาตำบล หรือ อนโุ ลม ดำเนนิ การดงั น้ี
องค์การบรหิ ารส่วน
ตำบล เพื่อไปรวมกับ (1) ให้สำรวจเจตนารมณ์ของประชาชนใน

องคก์ ารบริหารส่วน เขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่จะแยกพื้นท่ี

ตำบลหรอื หน่วยการ บางส่วน ถ้าเสียงข้างมากของประชาชนในเขต

บริหารราชการสว่ น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่จะแยกพื้นที่

ทอ้ งถนิ่ อน่ื พ.ศ.
2547 บางส่วนประสงคจ์ ะให้แยกพ้ืนที่บางส่วนไปรวม
กับองคก์ รปกครองสว่ นท้องถิ่นที่รับรวม และ
7.3 หนังสอื กรม
(2) ให้สำรวจเจตนารมณ์ของประชาชน
การปกครอง ที่ มท
ในเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่จะรับรวม
0890.2/ว 517 ลง
ถ้าเสียงข้างมากของประชาชนในเขตองค์กร
วันท่ี 26 เมษายน
ปกครองส่วนท้องถิ่นที่จะรับรวมประสงค์ที่จะ

646

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัต/ิ อนุญาต/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. แนวทางปฏิบตั ิหรือการดำเนินการ รบั ผดิ ชอบ
ในพ้ืนที่

2547 เรอื่ ง ซกั ซอ้ ม รับรวมพ้นื ที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินมา
แนวทางปฏิบัตกิ าร รวมดว้ ย แลว้ ใหด้ ำเนินการต่อไปในข้อ 2
รับรวมและแยกพื้นท่ี
บางสว่ นของสภา 2. ดำเนินการตามข้อ 1 – 6 เช่นเดียวกันกับ
ตำบลและองค์การ ขั้นตอนการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล
บรหิ ารส่วนตำบล เปน็ เทศบาลตำบล

ข้อพึงระวงั
การสำรวจเจตนารมณ์ของประชาชนในทอ้ งถิ่นว่ามีความประสงค์ในการจัดตง้ั

เปลี่ยนแปลงฐานะ ชื่อ เขต การแยกพื้นที่และรวมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือไม่ เพื่อให้
สอดคล้องตามมาตรา ๒๔๙ ของรฐั ธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจักรไทย ท่กี ำหนดใหม้ ีการจัดการปกครอง
ส่วนท้องถน่ิ ตามหลกั แห่งการปกครองตนเองตามเจตนารมณ์ของประชาชนในท้องถนิ่ และความสามารถ
ในการปกครองตนเองในด้านรายได้ จำนวน และความหนาแน่นของประชากรและพื้นที่ที่ต้อง
รับผดิ ชอบประกอบกนั

หน่วยงานทรี่ ับผิดชอบ
กลุ่มงานกฎหมายกฎหมายและระเบยี บทอ้ งถิน่ 2 กองกฎหมายและระเบยี บทอ้ งถนิ่
เบอรต์ ิดตอ่ : 0 2241 9036

กฎหมาย/ระเบยี บทีเ่ กยี่ วขอ้ ง

647

การตรวจสอบและการติดตามดา้ นการคลงั การเงิน การบัญชี
และการพสั ดขุ ององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ

1. ประเด็น การตรวจสอบและการติดตามด้านการคลัง การเงิน การบัญชี และการพัสดุขององค์กร
ปกครองส่วนทอ้ งถนิ่

สรปุ สาระสำคญั ตามประเด็น
กรณีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีเงินขาดบัญชีหรือเจ้าหน้าที่ทุจริต องค์กร

ปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นต้องดำเนนิ การให้มกี ารชดใช้เงินหรือทรัพย์สินคืน รวมทั้งดำเนินการทางแพง่
ทางอาญา หรือทางวินัยแก่ผู้เก่ียวข้อง โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องรายงานทันทีเมื่อมีการ
ตรวจพบ และรายงานผล การดำเนินการทุก 3 เดือน หรือเมื่อปรากฏความคืบหน้า โดยให้รายงาน
ผ่านจังหวดั เพื่อรายงานกระทรวงมหาดไทย และให้กระทรวงมหาดไทยเป็นผู้แจง้ สำนักงานปลัดสำนัก
นายกรัฐมนตรี กรมบัญชีกลาง และสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน และสำนักงานปลัดสำนัก
นายกรัฐมนตรจี ะได้รายงานให้นายกรัฐมนตรที ราบโดยต่อเนอ่ื งทุก 6 เดอื น

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของผู้วา่ ราชการ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. จังหวัดในการสงั่ /อนุมัติ/ รบั ผิดชอบ
อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิ หรือ ในพน้ื ที่

การดำเนินการ

1. พระราชบัญญัติ กำกับดูแลองค์กร 1. เมื่อตรวจสอบพบเงินขาด 1. สำนักงาน
องค์การบริหารส่วน ปกครองส่วนท้องถิ่น บญั ชหี รือเจ้าหน้าท่ีทจุ ริต ส่งเสริมการ
จังหวัด พ.ศ. 2540 ในพื้นทีจ่ งั หวดั ปกครอง
1.1 กรณีองค์กรปกครอง

และที่แก้ไขเพิ่มเติม ส่วนท้องถิ่นตรวจพบเอง ท้องถิ่นจังหวดั

2. พระราชบัญญัติ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือ 2. องค์กร
เทศบาล พ.ศ. 2496 สำนักงานการตรวจเงินแผน่ ดนิ ปกครองส่ วน
และที่แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ เป็นผู้ตรวจพบ ให้องค์กร ท้องถิ่นที่มีเงิน
3. พระราชบัญญัติ ปกครองส่วนท้องถิ่นตรวจสอบ ขาดบัญชีหรือ
สภาตำบลและองค์การ ข้อเท็จจริงโดยเร็ว เจ้าหนา้ ทท่ี ุจริต
บริหารส่วนตำบล พ.ศ.
2537 และที่แก้ ไ ข 1.2 กรณีสำนักงานการ

ตรวจเงินแผ่นดินเป็นผู้ตรวจ

เพม่ิ เติม พบ และได้ชี้มูลความผิดแล้ว

4. พระราชบัญญัติ องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
ระเบียบบริหารราชการ ไม่ต้องแต่งตั้งคณะกรรมการ
แผ่นดิน พ.ศ. 2534 สืบสวนหาข้อเท็จจริงเพื่อหา
และท่ีแก้ไขเพ่ิมเติม มูลความผิดอีก ทั้ง 2 กรณี ให้
5. ระเบียบสำนักนายก องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ร ั ฐมนตร ี ว ่ าด ้ วยการ ดำเนินการให้มีการชดใช้เงิน

648

กฎหมายทเี่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของผู้วา่ ราชการ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. จังหวัดในการสงั่ /อนมุ ตั ิ/ รับผิดชอบ
เร่งรัดติดตามเกี่ยวกับ อนุญาต/แนวทางปฏิบัติ หรือ ในพื้นท่ี
กรณเี งนิ ขาดบัญชี หรือ
เจ้าหน้าที่ของรัฐทุจริต การดำเนนิ การ
พ.ศ. 2546 และท่ี
แก้ไขเพ่มิ เตมิ หรือทรัพย์สินคืน รวมท้ัง
ดำเนินการทางแพ่ง ทางอาญา
6.หนังสือกระทรวง หรือวินัยแก่ผู้เกี่ยวข้อง แล้ว
ม ห า ด ไ ท ย ที่ ม ท รายงานผลการดำเนินการ
0804.6/ว 6160 ตรวจพบเงินขาดบัญชี หรือ
ลงวันที่ 31 ตุลาคม เจ้าหน้าที่ทุจริต (ครั้งแรก) ให้
2560 ผ ู ้ ว ่ าราชการจ ั งหวั ดหรื อ
นายอำเภอ แล้วแต่กรณี ทราบ
ตามแบบรายงานการตรวจพบ
เงินขาดบัญชีหรือเจ้าหน้าที่ของ
รัฐทุจริต (แบบสำนักงานปลัด
สำนกั นายกรัฐมนตรี 1)

2. เมื่อครบกำหนด 3 เดือน
นับแตว่ นั ที่องค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ินไดร้ ายงานการตรวจพบ
(ครั้งแรก) ให้องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นรายงานผลการ
ดำเนินการทางแพ่ง ทางอาญา
หรือทางวินัย (ระยะเวลา 3
เดือนหรือเมื่อปรากฏผลความ
คืบหน้า) ให้ผู้ว่าราชการจังหวัด
หรือนายอำเภอ แล้วแต่กรณี
ทราบ ตามแบบรายงานผลการ
ดำเนินการทุกระยะเวลา 3
เดือนหรือกรณีปรากฏผลความ
คืบหน้า (แบบสำนักงานปลัด
สำนกั นายกรฐั มนตรี 2)

3. เมื่อองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นได้รายงานผลการ
ดำเนินการทางแพ่ง ทางอาญา
หรือทางวินัยให้จังหวัดหรือ

649

กฎหมายทีเ่ กี่ยวข้อง ความรับผดิ ชอบ อำนาจของผู้ว่าราชการ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. จังหวดั ในการสงั่ /อนมุ ตั /ิ รับผดิ ชอบ
อนญุ าต/แนวทางปฏบิ ัติ หรือ ในพื้นท่ี

การดำเนนิ การ

อำเภอทราบ แล้วแต่กรณีแล้ว
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดหรือ
นายอำเภอ แล ้ วแต ่ กรณี

ดำเนินการตรวจสอบ หากพบว่า

ดำเนินการไม่ถูกต้องครบถ้วน

ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดหรือ

นายอำเภอ แล้วแต่กรณี แจ้งให้

องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน

ดำเนินการให้ถูกต้อง ครบถ้วน
และให้ผู้ว่าราชการจังหวัด

รายงานผลการดำเนินการให้

กระทรวง มหาดไทยทราบต่อไป

4. กรณีผู้ว่าราชการจังหวัด

หรือนายอำเภอ แล้วแต่กรณี

พบว่าองค์กรปกครองส่วน

ท้องถิ่นใดไม่ได้ดำเนินการ
ตามที่กำหนด หรือประวิงเวลา
การดำเนินการให้ระยะเวลา

ล่าช้าหรือล่วงเลยไป หรือ

ปล่อยปละละเลยไมด่ ำเนินการ

จนเป็นผลให้คดีขาดอายุความ

หรือทำให้เกิดความเสียหาย

แก่ราชการ ให้ผู้ว่าราชการ

จังหวัดหรือนายอำเภอ แล้วแต่
กรณี ดำเนินการทางวินัยหรือ

ตามระเบ ี ยบกฎหมายแก่

ผ้เู กีย่ วข้องตามควรแก่กรณี

ข้อพึงระวัง

ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเร่งรัดติดตามให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการ

ตามแนวทางที่กำหนด หากพบว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่ดำเนินการหรือประวิงเวลาการ
ดำเนนิ การ ทำให้ระยะเวลาล่าช้า หรอื ลว่ งเลยไป หรอื ปล่อยปละละเลยไมด่ ำเนินการจนเป็นผลให้คดี

650

ขาดอายคุ วาม หรือทำใหเ้ กดิ ความเสยี หายแก่ทางราชการ ใหผ้ วู้ า่ ราชการจังหวัดดำเนนิ การทางวินัยหรือ
ตามระเบียบกฎหมายแก่ผเู้ กี่ยวขอ้ งตามสมควรแกก่ รณี

หนว่ ยงานส่วนกลางทีร่ บั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง
กองตรวจสอบระบบการเงนิ บญั ชที ้องถน่ิ
เบอร์ตดิ ต่อ : 0 2241 9026 ภายใน 1301, 08 5480 2395
(นางชบาไพร ชุนถนอม ผู้อำนวยการกองตรวจสอบระบบการเงิน
บญั ชที ้องถนิ่ )

กฎหมาย/ระเบยี บทีเ่ ก่ยี วขอ้ ง

2. ประเด็น การตรวจสอบและการติดตามด้านการคลัง การเงิน การบัญชี และการพัสดุของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น : การเร่งรัดติดตามให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการ
ตามข้อเสนอแนะจากรายงานผลการตรวจสอบของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินที่ส่งให้
กระทรวงมหาดไทยตามพระราชบัญญัติวนิ ัยการเงนิ การคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 มาตรา 72

สรปุ สาระสำคัญตามประเดน็
พระราชบญั ญัตวิ ินยั การเงนิ การคลงั ของรัฐ พ.ศ. ๒๕๖๑ มาตรา ๗๒ บญั ญัตใิ ห้

หน่วยงานของรัฐนำส่งรายงานการเงินประจำปีพร้อมกับรายงานผลการตรวจสอบของสำนักงานการ
ตรวจเงินแผ่นดินให้กระทรวงการคลัง สำนักงบประมาณ และกระทรวงเจ้าสังกัด รวมทั้งเปิดเผยให้
สาธารณชนทราบและเผยแพร่ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับรายงานผลการ
ตรวจสอบจากสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเมื่อได้นำส่งให้
กระทรวงมหาดไทยแล้ว กรณีที่รายงานผลการตรวจสอบมขี ้อสังเกตและข้อเสนอแนะ ปลัดกระทรวง
มหาดไทยได้มอบอำนาจให้ผู้ว่าราชการจังหวัดติดตามให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการตาม
ข้อสังเกตและขอ้ เสนอแนะในรายงานผลการตรวจสอบของสำนกั งานการตรวจเงนิ แผ่นดนิ

กฎหมายท่ีเกี่ยวข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั /อนมุ ัต/ิ หนว่ ยงาน

ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏบิ ัติหรอื การ รับผิดชอบ

ดำเนนิ การ ในพ้นื ที่

1. พระราชบัญญัติ กำกับดูแลองค์กร กรณีที่รายงานผลการตรวจสอบของ 1. สำนักงาน

องค์การบริหารส่วน ปกครองส่วน สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินที่ ส ่ ง เ ส ร ิ ม ก า ร

จังหวัด พ.ศ. 2540 ท้องถิ่นในพื้นที่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนำส่งให้ ปกครองท้องถ่ิน

และท่แี ก้ไขเพ่ิมเตมิ จังหวดั กระทรวงมหาดไทยมีข้อสังเกตและ จังหวัด

มาตรา 77 ผู้ว่าราชการ ข้อเสนอแนะจากการตรวจสอบ

จังหวัด มีอำนาจกำกับ ปลัดกระทรวงมหาดไทยได้มอบอำนาจ

651

กฎหมายท่ีเกี่ยวขอ้ ง ความรับผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั /อนุมตั /ิ หน่วยงาน

ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏิบตั ิหรือการ รับผดิ ชอบ

ดำเนนิ การ ในพนื้ ท่ี

ดูแลการปฏิบัติราชการ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดติดตามให้ 2. องค์กร

ขององค์การบริหาร อ ง ค ์ ก ร ป ก ค ร อ ง ส ่ ว น ท ้ อ ง ถ่ิ น ปกครอง

ส่วนจังหวัดให้เป็นไป ดำเนินการตามข้อสังเก ต แ ล ะ ส่วนทอ้ งถิ่น

ตามกฎหมาย กฎ ข้อเสนอแนะในรายงานผลการ

และระเบียบข้อบังคับ ตรวจสอบของสำนักงานการตรวจเงิน

ของทางราชการ แผ่นดิน โดยปลัดกระทรวงมหาดไทย

2. พระราชบัญญั ติ มอบหมายให้อธิบดีกรมส่งเสริมการ

เทศบาล พ.ศ. 2496 ปกครองท้องถ่ินเป็นผู้แจง้ ผู้ว่าราชการ

และทแี่ กไ้ ขเพ่ิมเติม จังหวดั

มาตรา 71 ผ ู ้ ว่ า

ราชการจังหวัดมีอำนาจ

หน้าที่กำกับดูแล

เทศบาลในจังหวัดนั้นให้

ปฏิบัติการตามอำนาจ

หน้าที่โดยถูกต้องตาม

กฎหมาย กฎและ

ระเบียบข้อบังคับของ

ทางราชการ

3. พระราชบัญญัติสภา

ตำบลและองค์การ

บริหารส่วนตำบล พ.ศ.

2537 และที่แก้ ไข

เพ่มิ เติม

มาตรา 90 นายอำเภอ

มีอำนาจกำกับดูแล

การปฏิบัติหน้าที่ของ

องค์การบริหารส่วน

ตำบลให้เป็นไปตาม

กฎหมาย ระเบียบ และ

ข้อบังคับของทาง

ราชการ

652

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสัง่ /อนมุ ัติ/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการ รบั ผดิ ชอบ
ในพ้นื ท่ี
4. พระราชบัญญัติ ดำเนนิ การ
ระเบียบบริหารราชการ 6.
แผ่นดิน พ.ศ. 2534
และทแ่ี ก้ไขเพิม่ เติม
มาตรา ๕๔ ในจังหวัด
หนึ่ง ให้มีผู้ว่าราชการ
จังหวัด คนหนึ่งเป็น
หัวหน้าบังคับบัญชา
บรรดาข้าราชการฝ่าย
บริหาร ซึ่งปฏิบัติหน้าที่
ในราชการส่วนภูมิภาค 6
ในเขตจงั หวัด
มาตรา57ผวู้ า่ ราชการ
จังหวัด มีอำนาจและ
หน้าที่
(7) กำกับดูแลการ
บริหารราชการส่วน
ท้องถิ่นตามกฎหมาย
5. พระราชบัญญัติวินัย
การเงินการคลังของรัฐ
พ.ศ. 2561
มาตรา 72 องค์กร
ปกครองส่วนท้องถ่ินต้อง
นำส่งรายงานการเงิน
ประจำป ี พร ้ อมกั บ
รายงานผลการตรวจสอบ
ของสำนักงานการตรวจ
เงินแผ่นดินให้กระทรวง
มหาดไทยภายใน 30 วัน
นับแต่วันที่ได้รับรายงาน
ผลการตรวจสอบจาก

653

กฎหมายทเ่ี กี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนุมัติ/ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏบิ ัติหรือการ รบั ผดิ ชอบ
ดำเนินการ ในพื้นท่ี

สำนักงานการตรวจเงิน
แผ่นดิน
6.หนังสือกระทรวง ปฏิบัติราชแทน
ม ห า ด ไ ท ย ท่ี ม ท ปลัดกระทรวง
0802.3/ว 2848 มหาดไทย
ลงวันที่19 พฤษภาคม
2563 เรื่อง การมอบ
อำนาจของปลัดกระทรวง
มหาดไทยให้ผู้ว่าราชการ
จังหวัดปฏิบัติราชการ
แทนบัญชีการมอบ
อำนาจแนบท้ายคำสั่ง
กระทรวงมหาดไทยท่ี
1268/2563 ลงวันท่ี
19 พฤษภาคม 2563
ลำดับที่ 5 “มอบอำนาจ
ให้ ผู้ว่าราชการจังหวัด
ติดตาม ให้องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น
ดำเนินการตามข้อสังเกต
และ ข้อเสนอแนะใน
รายงานผลการตรวจสอบ
ของสำนักงานการตรวจ
เงินแผ่นดินตามท่ีองค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นได้
นำส่งกระทรวง มหาดไทย
ตามมาตรา 72 แห่ง
พระราชบัญญัติวินัย
การเงินการคลังของรัฐ
พ.ศ. 2561”

654

ข้อพึงระวงั
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดติดตามให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการตาม

ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะ กรณีผลการตรวจสอบพบว่าก่อให้เกิดความเสียหายหรือเป็นการทุจริต
หากองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ินไม่ดำเนินการภายในเวลาที่กำหนดโดยไม่มเี หตุอันควร ผู้ว่าการตรวจ
เงนิ แผน่ ดนิ อาจเสนอคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินให้พิจารณาลงโทษทางปกครอง

หนว่ ยงานส่วนกลางท่รี บั ผดิ ชอบ สำนัก/กอง
กองตรวจสอบระบบการเงนิ บัญชที อ้ งถ่นิ
เบอรต์ ิดต่อ : 0 2241 9026 ภายใน 1301, 08 5480 2395
(นางชบาไพร ชุนถนอม ผูอ้ ำนวยการกองตรวจสอบระบบ
การเงินบัญชีท้องถ่นิ )

กฎหมาย/ระเบียบทเ่ี ก่ียวข้อง

3. ประเด็น การตรวจสอบและการติดตามดา้ นการคลัง การเงิน การบัญชี และการพัสดุขององค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น : การตรวจสอบการคลัง การเงิน การบัญชี และการพัสดุองคก์ รปกครอง
สว่ นท้องถน่ิ ของสำนักงานสง่ เสรมิ การปกครองทอ้ งถ่ินจังหวดั

สรปุ สาระสำคัญตามประเด็น
สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดตรวจสอบการจัดทำบัญชีและ

รายงานการเงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง พร้อมทั้งรายงานให้ผู้ว่า
ราชการจังหวดั ทราบภายใน 15 วันนบั แต่วันทไี่ ด้ทำการตรวจสอบแล้วเสร็จ

กฎหมายทเ่ี กี่ยวขอ้ ง ความรับผดิ ชอบใน อำนาจของ ผวจ. ในการ หนว่ ยงาน

ฐานะ ผวจ. ส่งั /อนุมัต/ิ อนุญาต/ รบั ผิดชอบ

แนวทางปฏิบตั ิหรือการ ในพน้ื ที่

ดำเนนิ การ

ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่า กำกับดูแลสำนักงาน กำกับดูแลการปฏิบัติราชการ สำน ั กงาน

ด้วย การรับเงิน เบิกจ่ายเงิน ส่งเสริมการปกครอง สำนักงานส่งเสริมการปกครอง ส่งเสริมการ

การฝากเงินการเก็บรักษาเงินและ ท้องถน่ิ จงั หวัด ท้องถิ่นจังหวัดตรวจสอบ ป ก ค ร อ ง

การตรวจเงิน ขององค์กรปกครอง การจัดทำบัญชีและรายงาน ท ้ อ ง ถ่ิ น

ส่วนท้องถิ่นพ.ศ. 2547และที่ การเงินขององค์กรปกครอง จงั หวัด

แก้ไขเพม่ิ เติม ส่วนท้องถิ่น อย่างน้อยปีละ

ข้อ 104 ให้สำนักงาน หนึ่งครั้ง พร้อมทั้งรายงาน

ส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ

655

กฎหมายท่ีเกี่ยวข้อง ความรับผดิ ชอบใน อำนาจของ ผวจ. ในการ หนว่ ยงาน
ฐานะ ผวจ. สั่ง/อนุมตั /ิ อนุญาต/ รับผดิ ชอบ
จงั หวัดตรวจสอบการจัดทำบัญชี แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการ ในพื้นที่
และรายงานการเงิน ขององค์กร ดำเนนิ การ
ปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างน้อย
ปีละหนึ่งครั้ง พร้อมทั้งรายงาน ภายใน 15 วัน นับแต่วันที่
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ ได้ทำการตรวจสอบแล้วเสร็จ
ภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้ทำ
การตรวจสอบแลว้ เสร็จ

ข้อพงึ ระวัง
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดติดตามให้สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัด

ดำเนินการตามทรี่ ะเบียบกำหนด กรณีผลการตรวจสอบองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินพบว่าก่อให้เกิดความ
เสียหายแก่ทางราชการ หรือเป็นการทุจริต ให้พิจารณาดำเนินการทางวินัยหรือตามระเบียบกฎหมาย
แกผ่ ูท้ เี่ กย่ี วข้องตามควรแก่กรณี

หนว่ ยงานส่วนกลางทร่ี ับผดิ ชอบ สำนกั /กอง
กองตรวจสอบระบบการเงนิ บัญชีทอ้ งถ่นิ
เบอร์ตดิ ต่อ : 0 2241 9026 ภายใน 1301, 08 5480 2395
(นางชบาไพร ชุนถนอม ผู้อำนวยการกองตรวจสอบระบบการเงนิ
บญั ชที ้องถ่ิน )

กฎหมาย/ระเบียบท่เี กยี่ วข้อง

656

การบรหิ ารงานบคุ คลสว่ นท้องถน่ิ

1. ประเดน็ การบรหิ ารงานบคุ คลของขา้ ราชการหรอื พนกั งานส่วนทอ้ งถนิ่ ตามพระราชบัญญตั ิ
ระเบียบบริหารงานบคุ คลสว่ นท้องถ่นิ พ.ศ. 2542

สรุปสาระสำคญั ประเด็น
ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542

กำหนดให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีคณะกรรมการพนักงานส่วนท้องถิ่น ของตนเองเพื่อทำหน้าที่
เกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลตามความต้องการและความเหมาะสมของท้องถิ่น ประกอบด้วย
คณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ก.จ.จ.) คณะกรรมการพนักงานเทศบาล
(ก.ท.จ.) และคณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล (ก.อบต.)

กฎหมายที่ ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของผวู้ า่ ราชการจังหวดั ในการส่ัง/ หนว่ ยงาน
เกี่ยวข้อง ในฐานะ ผวจ. อนุมัต/ิ อนญุ าต/แนวทางปฏบิ ตั ิ รับผดิ ชอบ
หรอื การดำเนินการ ในพื้นที่

พระราชบัญญัติ -ประธานกรรมการ 1. ตามพระราชบัญญัติระเบียบ สำนักส่งเสริม

ระเบียบบริหารงาน ข้าราชการองค์การ บริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. การปกครอง

บุคคลส่วนท้องถิ่น บริหารส่วนจังหวัด 2542 มาตรา 5, 23 และ 25 ทอ้ งถ่นิ จังหวัด

พ.ศ. 2542 (ก.จ.จ) - ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน

-ประธานกรรมการ กรรมการข้าราชการหรือพนักงานส่วน

พนักงานเทศบาล ท้องถิ่นจังหวัด (คณะกรรมการ

(ก.ท.จ.) ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด,

-ประธานกรรมการ คณะกรรมการพนักงานเทศบาล และ

พนักงานส่วนตำบล คณะกรรมการพนกั งานส่วนตำบล )

(ก.อบต.) - ผู้ว่าราชการจังหวัดมีหน้าที่

ดำเนินการจัดให้มีการคัดเลือกผู้แทน

ขา้ ราชการองคก์ ารบริหารสว่ นจังหวดั

- ผู้ว่าราชการจังหวัดมีหน้าท่ี

ดำเนินการจัดให้มีการคัดเลือก

ประธานสภาเทศบาล นายกเทศมนตรี

และผู้แทนพนักงานเทศบาล และการ

คัดเลือกตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่

คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล

กำหนด

- ผู้ว่าราชการจังหวัดมีหน้าที่จดั ให้

มีการคัดเลือกประธานสภาองค์การ

บริหารส่วนตำบล นายกองค์การ

657

กฎหมายที่ ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัดในการส่ัง/ หน่วยงาน
เกี่ยวข้อง ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/อนุญาต/แนวทางปฏิบตั ิ รบั ผิดชอบ
หรอื การดำเนนิ การ ในพื้นท่ี

บริหารส่วนตำบล หรือปลัดองค์การ
บริหารส่วนตำบลแล้วแต่กรณีเป็น
ผแู้ ทนองค์การบริหารสว่ นตำบล

- ผู้ว่าราชการจังหวัดแต่งต้ัง
ข้าราชการหรือพนักงานเทศบาลหรือ
พนักงานส่วนตำบลคนหนึ่งในจังหวัด
เป็นเลขานุการคณะกรรมการพนักงาน
เทศบาลหรือคณะกรรมการพนักงาน
สว่ นตำบล
2. ตามพระราชบัญญัติระเบียบ
บริหารงานบุคคลส่วนทอ้ งถิน่ พ.ศ. 2542
มาตรา ๒๘ การบริหารงานบุคคลใน
เมืองพทั ยา สรุปวา่

- ผู้ว่าราชการจังหวัดชลบุรีเป็น
ประธานกรรมการพนักงานเมืองพทั ยา

- ผู้ว่าราชการจงั หวัดชลบุรีมีหน้าท่ี
ดำเนินการจัดให้มีการคัดเลือก
พนักงานเมืองพัทยาเป็นผู้แทน
พนักงานเมืองพทั ยา

3. ในฐานะประธานกรรมการข้าราชการ
หรอื พนกั งานสว่ นทอ้ งถิ่น (คณะกรรมการ
ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด,
คณะกรรมการพนักงานเทศบาล และ
คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล)
แล้วแต่กรณี มีหน้าที่

- กำหนดวันประชมุ
- ป ร ะ ก า ศ ห ล ั ก เ ก ณ ฑ์
ค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร ข ้ า ร า ช ก า ร องค ์ การ
บริหารส่วนจังหวัด (คณะกรรมการ
ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด)
คณะกรรมการพนักงานเทศบาล

658

กฎหมายท่ี ความรับผดิ ชอบ อำนาจของผวู้ ่าราชการจงั หวดั ในการส่งั / หน่วยงาน
เกย่ี วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนุมตั ิ/อนญุ าต/แนวทางปฏบิ ตั ิ รบั ผดิ ชอบ
หรอื การดำเนินการ ในพื้นท่ี

(คณะกรรมการพนักงานเทศบาล) และ
คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล
(คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล )
แลว้ แตก่ รณี

- แจ้งมตทิ ี่ประชุม

ข้อพึงระวัง
–

หนว่ ยงานสว่ นกลางที่รบั ผิดชอบ สำนัก/กอง
สำนักพฒั นาระบบบรหิ ารงานบุคคลสว่ นทอ้ งถิ่น
เบอร์โทรตดิ ตอ่ : ๐ ๒๒๔๑ ๙๐๐๐ ตอ่ ๔๒๑๖ – ๔๒๑๘

กฎหมาย/ระเบยี บทเี่ กี่ยวขอ้ ง

2. ประเดน็ การสอบคัดเลอื กและการคัดเลือกข้าราชการหรอื พนกั งานส่วนท้องถิน่ ให้ดำรง
ตำแหนง่ สายงานผ้บู ริหารขององคก์ รปกครองส่วนท้องถิน่
สรปุ สาระสำคญั ประเด็น
ตามคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 8/2560 เรื่อง การ

ขับเคลื่อนการปฏิรูปการบริหารงานส่วนบุคคลท้องถิ่น ลงวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2560 กำหนดให้
คณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการพนักงานเทศบาล และ
คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล มีอำนาจหน้าท่ีในการสอบคัดเลือกและการคัดเลือกข้าราชการ
องค์การบริหารส่วนจังหวัด ใหด้ ำรงตำแหน่งประเภทอำนวยการท้องถิ่น ประเภทบรหิ ารท้องถิ่น และ
ตำแหน่งสายงานบริหารสถานศึกษา โดยอาจมอบให้คณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหารส่วน
จังหวดั คณะกรรมการพนักงานเทศบาล และคณะกรรมการพนักงานส่วนตำบลดำเนนิ การแทนได้ตาม
มาตรฐานทั่วไปว่าด้วยการน้ัน ท่ีคณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหารสว่ นจังหวัดกำหนดข้ึน
ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 ซึ่งคณะกรรมการข้าราชการ
องค์การบริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการพนักงานเทศบาล และคณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล
ได้มีประกาศคณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการพนักงานเทศบาล และ

659

คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล เรื่อง มาตรฐานทั่วไปเกี่ยวกับการสอบคัดเลือกและการคัดเลือก
ขา้ ราชการหรือพนกั งานสว่ นท้องถนิ่ ใหด้ ำรงตำแหน่งสายงานผบู้ รหิ าร พ.ศ. 2560 และท่ีแกไ้ ขเพ่มิ เตมิ

กฎหมายทเ่ี ก่ียวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผูว้ า่ ราชการจงั หวัดในการส่ัง/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/อนุญาต/แนวทางปฏิบตั ิหรอื การ รบั ผดิ ชอบ
ในพน้ื ที่
ดำเนนิ การ

คำสั่งหัวหน้าคณะรักษา มีหน้าที่ในการ ตามประกาศ คณะกรรมการข้าราชการ สำนักส่งเสริม

ความสงบแห่งชาติ ท่ี ดำเนินการสอบ องค์การบริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการ การปกครอง

8/2560 เรื่องการ คัดเลือกและการ พนักงานเทศบาลและคณะกรรมการ ส่วนท้องถ่ิน

ขับเคลื่อนการปฏิรูปการ คดั เลอื กข้าราชการ พนักงานส่วนตำบล เรื่อง มาตรฐานท่วั ไป จงั หวัด

บริหารงานส่วนบุคคล หรือพนักงานส่วน เกี่ยวกับการสอบคดั เลือกและการคัดเลือก

ท้องถิ่น ลงวันที่ 21 ท้องถิ่นให้ดำรง ข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นให้

กุมภาพันธ ์ 2560 ตำแหน่งสายงาน ดำรงตำแหน่งสายงานผู้บริหาร พ.ศ. 2560

ประกอบกับประกาศ ผ ู ้ บร ิ หารของ และท ี ่ แก ้ ไขเพ ิ ่ มเต ิ ม กำหนดให้

คณะกรรมการข้าราชการ องค์กรปกครอง คณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหารส่วน

องค์การบริหารส่วน ส่วนท้องถิ่น ใน จังหวัด คณะกรรมการพนักงานเทศบาล และ

จังหวัด คณะกรรมการ ตำแหน่งที่กำหนด คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบลเป็นหน่วย

พนักงานเทศบาล และ ตามประกาศ ดำเนินการสรรหาตำแหน่งสายงาน

คณะกรรมการพนักงาน ผ้บู รหิ ารทว่ี ่าง ดังน้ี

สว่ นตำบลเร่อื งมาตรฐาน 1. คณะกรรมการข้าราชการองค์การ
ทั่วไปเกี่ยวกับการสอบ บริหารส่วนจังหวัดเป็นหน่วยดำเนินการ
คั ดเล ื อกและการ สรรหาตำแหน่งสายงานผู้บริหารที่ว่าง
คัดเลือกข้าราชการหรือ ประกอบด้วยตำแหน่งประเภท
พนักงานส่วนท้องถิ่นให้ อำนวยการท้องถิ่น ระดับกลาง และ
ดำรงตำแหน่งสายงาน สายงานผู้บริหารสถานศึกษา หาก
ผู้บริหาร พ.ศ. 2560 คณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหาร
และทแี่ กไ้ ขเพ่มิ เตมิ ส่วนจังหวัด ไม่มีความพร้อมใน

การดำเนินการสรรหาให้รายงาน

คณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหาร

สว่ นจงั หวัดเพอ่ื ดำเนินการสรรหาตอ่ ไป

2. คณะกรรมการพนักงานเทศบาล เป็น
ห น ่ ว ย ด ำ เ น ิ น ก า ร ส ร ร ห า ต ำ แ ห น่ ง
ประกอบด้วยตำแหน่งประเภท
อำนวยการท้องถิ่น ระดับต้น ประเภท
อำนวยการท้องถิ่น ระดับกลาง ประเภท

660

กฎหมายทเี่ ก่ียวข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผ้วู า่ ราชการจงั หวดั ในการสัง่ / หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ัต/ิ อนญุ าต/แนวทางปฏิบัตหิ รอื การ รบั ผิดชอบ
ในพื้นท่ี
ดำเนินการ

บริหารท้องถิ่น ระดับกลาง และสายงาน

ผู้บริหารสถานศึกษา หาก คณะกรรมการ

พนักงานเทศบาล ไม่มีความพร้อมในการ

ดำเนินการสรรหาให้รายงาน คณะกรรมการ

พนกั งานเทศบาล เพือ่ ดำเนินการสรรหาตอ่ ไป

3. คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบลเป็น
หน่วยดำเนินการสรรหาตำแหน่งสายงาน
ผู้บริหารที่ว่างประกอบด้วยตำแหน่ง
ประเภทอำนวยการท้องถิ่น ระดับต้น
ประเภทอำนวยการท้องถิ่น ระดับกลาง
ประเภทบริหารท้องถิน่ ระดบั ต้น ประเภท
บริหารท้องถิ่น ระดับกลาง และสายงาน
ผู้บริหารสถานศึกษา โดยความเห็นชอบ
ของคณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล
หากคณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล ไม่มี
ความพร้อมในการดำเนินการสรรหาอาจร้อง
ขอให้คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบล
เป็นหนว่ ยดำเนนิ การสรรหาตอ่ ไป

กรณีคณะกรรมการข้าราชการองค์การ
บริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการพนักงาน
เทศบาล หรือคณะกรรมการพนักงานส่วน
ตำบลเป็นหนว่ ยดำเนินการสรรหาให้แต่งตั้ง
คณะอนุกรรมการสรรหาข้าราชการหรือ
พนักงานส่วนท้องถิ่นในระดับจังหวัด โดย
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดหรือรองผู้ว่าราชการ
จังหวัดทีไ่ ดร้ ับมอบหมายเปน็ ประธาน

ทั้งนี้ กำหนดวันในการดำเนินการสรร
หาไว้ปีละ 2 ครั้ง คือ วันเสาร์สัปดาห์
สุดท้ายของเดือนเมษายน และวันเสาร์
สปั ดาหส์ ดุ ทา้ ยของเดอื นตลุ าคม

661

ข้อพึงระวัง
หาก ก.จ.จ. ก.ท.จ. หรือ ก.อบต.จังหวัด เป็นหน่วยดำเนินการสรรหาให้

ดำเนินการเป็นไปตามประกาศ ก.จ. ก.ท. และ ก.อบต. เรอื่ ง มาตรฐานท่ัวไปเกย่ี วกบั การสอบคัดเลือก
และการคัดเลือกข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นให้ดำรงตำแหน่งสายงานผู้บริหาร พ.ศ. ๒๕๖๐
และทแี่ กไ้ ขเพิ่มเติม และมมี าตรการดำเนนิ การอย่างรัดกุม โปร่งใส บรสิ ทุ ธิ์ ยตุ ิธรรม โดยเฉพาะอย่าง
ย่ิงการดำเนนิ การเก่ียวกับการออกข้อสอบ การคดั เลือกข้อสอบการรกั ษาความลบั ให้มีมาตรฐาน

หน่วยงานส่วนกลางทรี่ บั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สำนกั พัฒนาระบบบริหารงานบคุ คลส่วนท้องถน่ิ
เบอรโ์ ทรติดต่อ : ๐ ๒๒๔๑ ๙๐๐๐ ตอ่ ๔๒๑๖ – ๔๒๑๘

กฎหมาย/ระเบยี บทเ่ี กีย่ วขอ้ ง

3. ประเด็น การโอนขา้ ราชการหรอื พนกั งานส่วนท้องถน่ิ กรณที ่ีมีเหตุผลความจำเป็น

สรปุ สาระสำคัญประเด็น
ประกาศ ก.จ. ก.ท. และ ก.อบต. เรื่อง มาตรฐานทั่วไปเกี่ยวกับการโอน

ข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นกรณีที่มีเหตุผลความจำเป็น พ.ศ. 2560 ลงวันที่ 24
พฤศจิกายน 2560 กำหนดขึ้นเพื่อให้การบริหารงานขององค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่นและการปฏิบัติ
ราชการของข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และเพื่อแก้ไขปัญหา
ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในพื้นที่ให้ลุล่วงเป็นไปด้วยดี โดยอาศัยอำนาจตามความในข้อ 3 ของคำสั่ง
หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 8/2560 เรื่อง การขับเคลื่อนการปฏิรูปการบรหิ ารงาน
ส่วนบุคคลท้องถิ่น ลงวนั ท่ี 21 กมุ ภาพนั ธ์ 2560

กฎหมายทเี่ ก่ียวข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ.ใ นการ หน่วยงานรบั ผดิ ชอบ

ในฐานะ ผวจ. สั่ง/อนุมตั /ิ อนญุ าต/ ในพน้ื ท่ี

แนวทางปฏบิ ตั ิหรอื การ

ดำเนินการ

คำสั่งหัวหน้าคณะรักษา - คณะอนุกรรมการ - กรณีเหตุจำเป็นมี สำนักสง่ เสริมการปกครอง

ความสงบแห่งชาติ ที่ การโอนข้าราชการ สภาพร้ายแรงที่อาจทวี ท้องถ่นิ จังหวัด

8/2560 เรื่อง การ หรือพนักงานส่วน ความรุนแรงมากขึ้น

ขับเคลื่อน การปฏิรูป ท้องถิ่นกรณีที่มี หรือยากแก่การเยียวยา

การบริหารงาน ส่ว น เหตุผลความจำเป็น ในภายหลัง ประธาน

ระดับจังหวัด มี ก.จ. ก.ท. หรือ ก.อบต.

662

กฎหมายท่ีเก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ.ใ นการ หน่วยงานรับผิดชอบ

ในฐานะ ผวจ. สัง่ /อนุมตั /ิ อนุญาต/ ในพ้นื ที่

แนวทางปฏบิ ัติหรือการ

ดำเนินการ

บุคคลท้องถิ่น ลงวันที่ จ ำ น ว น 5 ค น แล้วแต่กรณี หรือผู้ซ่ึง

21 กุมภาพนั ธ์ 2560 ประกอบด้วย ประธาน ก.จ. ก.ท. หรือ

(1) รองผวู้ ่าราชการ ก.อบต. มอบหมาย หรอื

จังหวดั ที่ผูว้ ่าราชการ ประธาน ก.จ.จ. ก.ท.จ.

จ ั งหว ั ดในฐานะ หรือ ก.อบต.จังหวัด

ประธ าน ก. จ.จ. แลว้ แต่กรณี อาจมคี ำส่ัง

ก.ท.จ. หรือ ก.อบต. ใ ห ้ ข ้ า ร า ช ก า ร ห รื อ

จังหวัด แล้วแต่ พนักงานส่วนท้องถิ่นผู้

กรณี มอบหมาย นั้นไปปฏิบัติหน้าที่อื่น

เป็นประธานอนุ ใน อบจ./เทศบาล/

กรรมการ อบต. นั้น หรือ อบจ.

- ผู้มีสิทธิยื่นคำขอ อื่น หรือเทศบาล/อบต.

หรือแจ้งให้มีการ อื่นภายในเขตจังหวัด

พิจารณาการโอน เป็นระยะเวลาไม่เกิน

ข ้ า ร า ช ก า ร ห รื อ 60 วัน กรณีมีเหตุ

พนักงานส่วนท้องถนิ่ จ ำ เ ป ็ น ใ ห ้ ข ย า ย

กรณีที่มีเหตุผลความ ระยะเวลาได้สองครั้ง

จำเป็นต่อ ก.จ. ก.ท. คร้ังละไม่เกิน 30 วัน

หรือ ก.อบต. หรือ - กรณีนอกเขต

คณะอนุกรรมการ จงั หวดั เปน็ อำนาจของ

ได ้ แก่ (4) ผ ู ้ ว่ า ประธาน ก.จ. ก.ท.

ราชการจังหวัดเม่ือ หรือ ก.อบต. แลว้ แต่

ปรากฏขอ้ เท็จจริงต่อ กรณี หรือผูซ้ ่งึ ประธาน

ผูว้ ่าราชการจงั หวดั ก.จ. ก.ท. หรอื ก.อบต.

มอบหมาย

- กรณใี นเขต

จังหวดั เป็นอำนาจของ

ประธาน ก.จ.จ. ก.ท.จ.

หรอื ก.อบต.จงั หวัด

แลว้ แต่กรณี

663

ขอ้ พงึ ระวัง
–

หนว่ ยงานส่วนกลางท่ีรับผดิ ชอบ สำนัก/กอง
สำนักพฒั นาระบบบริหารงานบคุ คลสว่ นท้องถน่ิ
เบอร์โทรติดตอ่ : ๐ ๒๒๔๑ ๙๐๐๐ ตอ่ ๔๒๑๖ – ๔๒๑๘

กฎหมาย/ระเบยี บทเ่ี กี่ยวขอ้ ง

4. ประเด็น การประเมินผลการปฏิบัตงิ านกรณปี ลดั องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ ปฏบิ ตั หิ น้าทน่ี ายก
องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ

สรปุ สาระสำคญั ประเดน็
ตามประกาศคณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด เรื่อง

มาตรฐานทว่ั ไปเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ และวธิ ีการประเมนิ ผลการปฏบิ ัติงานของขา้ ราชการองค์การบริหาร
ส่วนจังหวัด (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2563 ลงวันที่ 9 มีนาคม 2563 และตามประกาศ คณะกรรมการพนักงาน
เทศบาล เรื่อง มาตรฐานทวั่ ไปเกย่ี วกับหลักเกณฑ์ และวธิ ีการประเมินผลการปฏิบัติงานของพนักงาน
เทศบาล (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2563 ลงวันที่ 9 มีนาคม 2563 กำหนดให้นายกองค์กรปกครองส่วน
ท้องถิ่นเป็นผู้ประเมินผลการปฏิบัติงานของปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกรณีไม่มีนายกองค์กร
ปกครองสว่ นท้องถิ่นปฏิบัติหน้าท่ี ให้ผู้กำกับดูแลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามท่ีกฎหมายกำหนดเป็นผู้
ประเมินผลการปฏิบตั งิ านของปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

กฎหมายท่ี ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผู้วา่ ราชการจังหวัด หนว่ ยงาน
เกี่ยวข้อง ในฐานะ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมัติ/อนญุ าต/แนวทาง รบั ผิดชอบ
ในพืน้ ท่ี
ปฏิบัตหิ รือการดำเนินการ

ประกาศคณะกรรมการ มีหน้าที่ในการ ตามประกาศ คณะกรรมการข้าราชการ องค์กรปกครอง

ข้าราชการองค์การ ประเมินผลการ องค์การบริหารส่วนจังหวัดและ ส่วนท้องถิ่นใน

บริหารส่วนจังหวัด ปฏิบัติงานของ คณะกรรมการพนักงานเทศบาล เรื่อง กำกับดูแลที่ไม่มี

เรื่อง มาตรฐานทั่วไป ปลัดองค์กรปกครอง มาตรฐานทั่วไปเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ นายกองค์ กร

เกี่ยวกับหลักเกณฑ์ ส่วนท้องถิ่น ปฏิบัติ และวิธีการประเมินผลการปฏิบัติงาน ปกครองส ่ วน

และวิธีการประเมินผล ห น ้ า ท ี ่ น า ย ก ของข้าราชการองค์การบริหารส่วน ท้องถิ่นปฏิบัติ

การปฏิบัติงานของ องค์กรปกครอง จังหวัดหรือพนักงานเทศบาล (ฉบับที่ 2) หนา้ ที่

ข้าราชการองค์การ ส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2563 ลงวันที่ 9 มนี าคม 2563

บริหารส่วนจังหวัด แล้วแต่กรณีกำหนดให้กรณีไม่มีนายก

(ฉบบั ที่ 2)พ.ศ.2563 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นปฏิบัติหน้าท่ี

664

กฎหมายท่ี ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผ้วู า่ ราชการจงั หวัด หน่วยงาน
เกย่ี วข้อง ในฐานะ ผวจ. ในการสง่ั /อนมุ ตั ิ/อนญุ าต/แนวทาง รับผดิ ชอบ
ในพ้นื ที่
ลงวันที่ 9 มีนาคม ปฏิบัติหรอื การดำเนินการ
2563 และตาม
ประกาศคณะกรรมการ ให้ผู้กำกับดูแล องค์กรปกครองส่วน
พนักงานเทศบาล เรื่อง ท้องถิ่น ตามที่กฎหมายกำหนด เป็นผู้
ม า ต ร ฐ า น ทั่ ว ไ ป ประเม ิ นผลการปฏ ิ บ ั ต ิ งานข อ ง ป ลั ด
เกี่ยวกับหลักเกณฑ์ องคก์ รปกครองส่วนท้องถิน่
และวิธีการประเมินผล
การปฏิบัติงานของ
พน ั กงานเทศบาล
(ฉบับที่ 2)พ.ศ.2563
ลงวันที่ 9 มีนาคม
2563

ขอ้ พึงระวงั
ควรมีการจัดทำแบบประเมินผลการปฏิบัติงาน และจัดทำบันทึกข้อตกลง

ต้งั แต่ตน้ รอบการประเมิน

หน่วยงานส่วนกลางทีร่ ับผิดชอบ สำนัก/กอง
สำนักพฒั นาระบบบริหารงานบคุ คลสว่ นท้องถิน่
เบอรโ์ ทรตดิ ต่อ : ๐ ๒๒๔๑ ๙๐๐๐ ตอ่ ๓๑๓๔

กฎหมาย/ระเบียบทีเ่ กี่ยวขอ้ ง

665

การประชมุ สภาทอ้ งถ่นิ

1. ประเดน็ การประชมุ สภาทอ้ งถ่ิน

สรปุ สาระสำคัญตามประเด็น
พระราชบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540 แก้ไขเพิ่มเติมถึง

(ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2562 พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 14) พ.ศ.
2562 และพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 แก้ไขเพิ่มเติมถึง
(ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 ได้กำหนดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดหรือนายอำเภอเข้ามามีบทบาทสำคัญใน
ขั้นตอน วิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการประชุมสภาท้องถิ่นในบางกรณี เช่น การประชุมสภาท้องถิ่นครั้งแรก
การเรียกประชุมสภาท้องถิ่นกรณีที่ไม่มีประธานสภาท้องถิ่นหรือประธานสภาท้องถิ่นไม่เรียกประชุม
การจัดทำนโยบายของผู้บริหารท้องถิ่น กรณีท่ีผู้บริหารท้องถิ่นไม่สามารถแถลงนโยบายต่อสภา
ท้องถิ่นได้ และการพิจารณาให้ความเห็นชอบร่างข้อบัญญัติท้องถิ่น ซึ่งจะต้องดำเนินการให้ถูกต้อง
ตามที่กฎหมายและระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยข้อบังคับการประชุมสภาท้องถิน่ พ.ศ. 2547
แกไ้ ขเพม่ิ เตมิ ถงึ (ฉบับท่ี 2) พ.ศ. 2554 กำหนดไว้

กฎหมายท่ีเก่ียวข้อง ความรับผดิ ชอบ อำนาจของ ผวู้ ่าราชการ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. จังหวดั ในการสง่ั /อนุมัต/ิ รับผิดชอบ
อนญุ าต/แนวทางปฏบิ ตั ิ ในพนื้ ที่
๑. การประชุมสภาองค์การ ผู้ว่าราชการจังหวัด
บริหารส่วนจงั หวัด/เทศบาล ใ น ฐ า น ะ ผ ู ้ ก ำ ห น ด หรอื การดำเนนิ การ
คร้ังแรก ให้สมาชิกสภาท้องถ่ิน
พ.ร.บ. องค์การบริหารส่วน มาประชุมครัง้ แรก ผู้ว่าราชการจังหวัด ต้อง สำนักงานส่งเสริม
จังหวัด พ.ศ. 2540 กำหนดให้สมาชิกสภา การปกครอง
มาตรา 22 องค์การบริหารส่วนจังหวัด/ ท้องถิ่นจังหวัด/
พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. 2496 เทศบาล ได้มาประชุมสภา ผ ู ้ ว ่ าราชการ
มาตรา 24 องค์การบริหารส่วนจังหวัด/ จังหวดั
เทศบาล ครั้งแรกภายใน
15 วัน นับแต่วันประกาศผล
การเลือกตั้งสมาชิกสภา
องค์การบริหารส่วนจังหวัด/
เทศบาล ครบตามจำนวนท่ี
กฎหมายกำหนดถ้าไม่อาจจัด
ให้มีการประชุมสภาครั้งแรก
ได้ภายใน 15 วัน หรือมี
การประชุม แต่ไม่อาจเลือก
ประธานสภาได้ผู้ว่าราชการ
จังหวัดอาจเสนอ รมว.มท.
ให้มีคำสั่งยุบสภาองค์การ
บริหารส่วนจงั หวดั /เทศบาล

666

กฎหมายทเ่ี กี่ยวข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผูว้ า่ ราชการ หน่วยงาน

ในฐานะ ผวจ. จังหวดั ในการสงั่ /อนุมัต/ิ รับผิดชอบ

อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิ ในพ้นื ที่

หรอื การดำเนินการ

๒. การเรียกประชุมสภา ผู้ ว ่ าราชการจังหวัด การเรียกประชุมสภา อบจ/ สำนักงานส่งเสริม

องค์การบริหารส่วนจังหวัด/ ในฐานะผ้เู รียกประชุม เทศบาล ประธานสภาองค์การ ก า ร ป ก ค ร อ ง

เทศบาล บริหารส่วนจังหวัด/เทศบาล ท้องถิ่นจังหวัด/

พ.ร.บ. องค์การบริหาร เป็นผู้เรียกประชุมสภาตาม ผู้ ว ่ าราชการ

ส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540 สมัยประชุมและเป็นผู้เปิด จังหวัด

มาตรา 24 และปิดการประชุม เว้นแต่ใน

พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. 2496 กรณีที่ไม่มีประธานสภาหรือ

มาตรา 25, 26 ประธานสภาไม่เรียกประชุม

ตามกฎหมายให้ ผู้ว่าราชการ

จังหวัดเปน็ ผ้เู รยี กประชมุ และ

เป็นผเู้ ปดิ และปิดการประชุม

- การประชุมสภาเทศบาลสมัย

วิสามัญ เมื่อประธานสภา

เทศบาล นายกเทศมนตรี หรือ

สมาชิกสภาเทศบาลจำนวน

ไม่ต่ำกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวน

สมาชิกที่อย่ใู นตำแหน่งเห็นว่า

เป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์

แห่งเทศบาลอาจทำคำร้องยื่น

ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดขอเปิด

ประชุมวิสามัญถ้าผู้ว่าราชการ

จังหวัดเห็นสมควรก็ให้เรียก

ประชุมวิสามัญได้มีกำหนด

ไม่เกิน 15 วัน และหากจะ

ขยายเวลาออกไปอีกต้องได้รับ

อนุญาตจาก ผู้ว่าราชการ

จงั หวัด

๓. การแต่งตั้งประธานสภา ผู้ว่าราชการจังหวัด ใน หลังจากที่สภาเทศบาลได้ สำนักงานส่งเสริม

เทศบาล ฐานะผู้มีคำสั่งแต่งตั้ง ดำเนินการเลือกประธานสภา ก า ร ป ก ค ร อ ง

พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. 2496 ประธานสภาเทศบาล เทศบาล (ตามข้อ ๘ แห่ง ท้องถิ่นจังหวัด/

มาตรา 20 ระเบียบ มท. ว่าด้วยข้อบังคับ ผ ู ้ ว ่ าราชการ

การประชุมสภาท้องถิ่น พ.ศ. จังหวัด

667

กฎหมายทีเ่ กี่ยวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวู้ า่ ราชการ หน่วยงาน

ในฐานะ ผวจ. จังหวัด ในการสั่ง/อนุมัต/ิ รับผิดชอบ

อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิ ในพ้นื ท่ี

หรอื การดำเนินการ

๒๕๔๗ แก้ไขเพิ่มเติมถึง

(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๔)

เรียบรอ้ ยแล้ว

-ในกรณกี ารเลอื กประธานสภา

เทศบาลในวันประชุมสภา

เทศบาลคร้ังแรก ให้ผู้ว่า

ราชการจังหวัด ดำเนินการ

แต่งตั้งประธานสภาเทศบาล

ทันที และให้ประธานสภา

เทศบาลที่ได้รับแตง่ ตัง้ ปฏิบัติ

หนา้ ที่ประธานทป่ี ระชมุ ในคร้ัง

น้ันตอ่ ไป(ข้อ๙)

-ในกรณีการเลอื กประธานสภา

เทศบาลแทนตำแหน่งท่ีวา่ ง ให้

ประธานที่ประชุมในคราวที่มี

การเลือกรายงานผลการเลือก

ประธานสภาเทศบาลต่อผู้ว่า

ราชการจังหวัด ภายใน ๗ วัน

นับแต่วันเลือก และให้ผู้ว่า

ราชการจ ั งหว ั ดแต ่ งตั้ ง

ประธานสภาเทศบาลภายใน ๗

วันนับแต่วันที่ได้รับรายงาน

(ข้อ ๑๕)

๔.การแตง่ ตงั้ รองประธานสภา ผู้ว่าราชการจังหวัด ใน หลังจากที่สภาเทศบาลได้ สำนักงานส่งเสริม

เทศบาล ฐานะผู้มีคำสั่งแต่งตั้งรอง ดำเนินการเลือกรองประธาน ก า ร ป ก ค ร อ ง

พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. 2496 ประธานสภาเทศบาล สภาเทศบาล(ตามข้อ๑๒แห่ง ท้องถิ่นจังหวัด/

มาตรา 20 ระเบียบ มท. ว่าด้วยข้อบังคับ ผ ู ้ ว ่ าราชการ

การประชุมสภาท้องถิ่น พ.ศ. จังหวัด

๒๕๔๗ แก้ไขเพิ่มเติมถึง

(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๔)

เรียบร้อยแลว้

668

กฎหมายทเี่ กี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวู้ า่ ราชการ หน่วยงาน

ในฐานะ ผวจ. จงั หวัด ในการสัง่ /อนมุ ัติ/ รับผิดชอบ

อนุญาต/แนวทางปฏิบตั ิ ในพนื้ ท่ี

หรือการดำเนินการ

- ให้ประธานสภาเทศบาล/

ประธานที่ประชุม รายงานผล

การเลือกรองประธานสภา

เทศบาลต่อ ผู้ว่าราชการ

จงั หวดั ภายใน๗วันนับแตว่ ัน

เลือก (ข้อ ๑๑) เพื่อให้ผู้ว่า

ราชการจังหวัดมีคำสั่งแต่งต้ัง

รองประธานสภาเทศบาลตอ่ ไป

๕. การจัดทำนโยบายของ ผู้ ว ่ าราชการจังหวัด ผู้ว่าราชการจงั หวัดต้องแจ้งให้ สำนักงานส่งเสริม

นายกองค์การบริหารส่วน ในฐานะผู้แจ้งให้นายก นายกองค์การบริหารส่วน ก า ร ป ก ค ร อ ง

จังหวดั /นายกเทศมนตรี กรณี องค์การบริหารส่วน จังหวัด/นายกเทศมนตรี ท้องถิ่นจังหวัด/

ที่นายกองค์การบริหารส่วน จังหวัด/นายกเทศมนตรี จัดทำนโยบายแจ้งเป็นหนังสือ ผู้ ว ่ าราชการ

จังหวัด/นายกเทศมนตรี ไม่ จัดทำนโยบาย กรณีที่ไม่ ส่งให้สมาชิกสภาองค์การ จงั หวดั

สามารถแถลงนโยบายต่อสภา สามารถแถลงนโยบายต่อ บริหารส่วนจังหวัด/เทศบาล

องค์การบริหารส่วนจังหวัด/ สภาได้ ทุกคนภายใน 7 วัน และให้ถอื

เทศบาล ได้ ว่านายกองค์การบริหารส่วน

พ.ร.บ. องค์การบริหาร จังหวัด/นายก เทศมนตรี

ส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540 ได้แถลงนโยบายต่ อสภา

มาตรา 35/4 องค์การบริหารส่วนจังหวัด/

พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. 2496 เทศบาล แล้ว

มาตรา48 ทศ -การแจ้งดงั กล่าวใหน้ ำวธิ ีการ

แจ้งคำสั่งทางปกครอง เป็น

หนังสือตามกฎหมายว่าด้วย

วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

มาใช้บังคับโดยอนุโลม

๖. การให้ความเห็นชอบ ผู้ว่าราชการจังหวัด - เมื่อสภาองค์การบริหารส่วน สำนักงานส่งเสริม

ข้อบัญญตั ิ/เทศบญั ญัติ ในฐานะผู้พิจารณาให้ จังหวัด/เทศบาลมีมติเห็นชอบ ก า ร ป ก ค ร อ ง

พ.ร.บ. องค์การบริหาร ความเห ็ นชอบร ่ าง ร่างข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ ท้องถิ่นจังหวัด/

ส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540 ข้อบัญญตั ิ/เทศบญั ญตั ิ ประธานสภาต้องส่งร่าง ผู้ ว ่ าราชการ

มาตรา 53 ข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติให้ จังหวัด

พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. ผู้ว่าราชการจังหวัด พิจารณา

2496 มาตรา 62 ภายใน 7 วัน นับแต่วันที่สภา

669

กฎหมายทีเ่ ก่ียวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผูว้ ่าราชการ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. จงั หวดั ในการสงั่ /อนมุ ัต/ิ รบั ผดิ ชอบ
อนญุ าต/แนวทางปฏิบัติ ในพืน้ ที่

หรือการดำเนินการ

องค์การบริหารส่วนจังหวัด/
เทศบาล มีมติ กรณีนี้ผู้ว่า
ราชการจังหวัดต้องพิจารณา
รา่ งข้อบญั ญัติ/เทศบัญญัติให้
เสร็จและส่งคืนประธานสภา
องค์การบริหารส่วนจังหวัด/
เทศบาลภายใน15วนั นับแต่
วนั ท่ไี ด้รบั ร่างข้อบัญญัติ/เทศ
บัญญัตินั้น หากผู้ว่าราชการ
จังหวัด เห็นชอบกับร่าง
ข ้ อบ ั ญญ ั ต ิ /เทศบ ั ญญ ั ติ
ดังกล่าวให้ส่ง นายกองค์การ
บริหารส่วนจังหวัด/นายก
เทศมนตรี ลงนามใช้บังคับ
ต่อไป
- กรณีองค์การบริหารส่วน
จังหวัด หากผู้ว่าราชการ
จังหวัดไม่เห็นชอบด้วย ให้ส่ง
ร่างข้อบัญญัตินั้นพร้อมด้วย
เหตุผลไปยังสภาองค์การ
บริหารส่วนจังหวัด เพื่อ
พิจารณาใหม่ภายใน 15 วัน
นบั แตไ่ ดร้ บั รา่ งข้อบญั ญตั ินั้น
- กรณีเทศบาล หากผู้ว่า
ราชการจังหวัดไม่เหน็ ชอบดว้ ย
ให้ส่งร่างเทศบัญญัติน้ัน
พร้อมด้วยเหตุผลไปยังสภา
เทศบาล เพื่อพิจารณาใหม่
ภายใน 30 วัน นับแต่ได้รับ
รา่ งเทศบัญญัติน้ัน
- กรณีที่ผู้ว่าราชการจังหวัด
ไม่พิจารณาให้เสร็จภายใน 15

670

กฎหมายที่เก่ียวขอ้ ง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผู้ว่าราชการ หนว่ ยงาน

ในฐานะ ผวจ. จังหวดั ในการสั่ง/อนุมัต/ิ รับผดิ ชอบ

อนุญาต/แนวทางปฏบิ ัติ ในพืน้ ที่

หรอื การดำเนินการ

วัน ให้ถือว่าเห็นชอบกับร่าง

ขอ้ บัญญตั /ิ เทศบญั ญัตินั้น

๗. การดำเนินการของ ผู้ว่าราชการจังหวัด ใน - ให้ผู้ว่าราชการจังหวัด สำนักงานส่งเสริม

ผู้ว่าราชการจังหวัด กรณี ฐานะผู้ต้ังคณะกรรมการ ตั้งคณะกรรมการ 15 คน ก า ร ป ก ค ร อ ง

ท่ีสภาองค์การบรหิ ารส่วน เพื่อพิจารณาหาข้อยุติ เพื่อพิจารณาหาข้อยุติ ท้องถิ่นจังหวัด/

จังหวัด/เทศบาล ไม่รับ ความขัดแยง้ ความขดั แย้ง ผู้ ว ่ าราชการ

หลักการแห่งร่างข้อบัญญัติ/ - ในกรณีที่ไม่สามารถเสนอ จงั หวัด

เทศบัญญัติงบประมาณ บุคคลที่จะทำหน้าที่เป็น

รายจ่ายประจำปีหรือร่าง กรรมการหรือประธาน

ข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ กรรมการได้ภายในกำหนด

งบประมาณรายจ่าย เวลา หรือกรรมการหรือ

เพิ่มเตมิ ประธานกรรมการไม่ปฏิบัติ

พ.ร.บ. องค์การบริหาร หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้

ส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540 ผู้ว่าราชการจังหวัด ต้องต้ัง

มาตรา 55 บุคคลซึ่งมิได้เป็นนายก

พ.ร.บ. เทศบาล พ.ศ. องค์การบริหารส่วนจังหวัด

2496 มาตรา 62 ตรี, รองนายกองค์การบริหาร

62 จตั วา ส่วนจังหวัดเลขานุการนายก

องค์การบริหารส่วนจังหวัด

ที่ปรึกษานายกองค์การ

บริหารส่วนจังหวัดและมิได้

เป็นสมาชิกสภา องค์การ

บริหารส่วนจังหวัด/

นายกเทศมนตรี รอง

นายกเทศมนตรี เลขานุการ

นายกเทศมนตรี ที่ปรึกษา

นายกเทศมนตรี และมิได้

เป็นสมาชิกสภาเทศบาล ทำ

หน ้ าท ี ่ กรรมการหรื อ

ประธานกรรมการดังกล่าว

ใหค้ รบตามจำนวน

671

กฎหมายทีเ่ ก่ียวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวู้ ่าราชการ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. จงั หวัด ในการส่งั /อนมุ ตั ิ/ รบั ผิดชอบ
อนญุ าต/แนวทางปฏิบตั ิ ในพ้ืนท่ี

หรอื การดำเนินการ

- ผู้ว่าราชการจังหวัด ต้อง
ส่งร่างข้อบัญญัติ/เทศ
บัญญัติที่ผ่านการพิจารณา
ข อ ง ค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร ห รื อ
ประธานกรรมการให้นายก
องค์การบริหารส่วนจังหวดั /
นายก เทศมนตรี โดยเรว็
- นายกองค์การบริหารส่วน
จ ั งหว ั ด/นายกเทศมนตรี
ต้องเสนอร่างข้อบัญญัติ/
เทศบัญญัติดังกล่าวต่อสภา
ภายใน 7 วัน นับแต่วันที่
ได้รับร่างข้อบัญญัติ/เทศ
บัญญัติจากผู้ว่าราชการ
จังหวัด หากนายกองค์การ
บร ิ หารส ่ วนจ ั งหว ั ด/
นายกเทศมนตรี ไม่เสนอ
ร่างข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ
นั้นต่อสภาภายในเวลาที่
กำหนด ผู้ว่าราชการ
จังหวัดต้องรายงานต่อ
รมว.มท. เพื่อสั่งให้นายก
องค์การบริหารส่วน
จังหวัด/นายก เทศมนตรี
พน้ จากตำแหน่ง
- กรณีที่ สภา องค์การ
บริหารสว่ นจังหวัด/เทศบาล
พิจารณาร่างข้อบญั ญัติ/เทศ
บัญญัติดังกล่าวไม่เสร็จ
ภายใน 30 วัน นับแต่วันที่
ได้รับร่างข้อบัญญัติ/เทศ
บัญญัติ จากนายก องค์การ

672

กฎหมายทเี่ กี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผู้ว่าราชการ หนว่ ยงาน

ในฐานะ ผวจ. จังหวดั ในการสัง่ /อนมุ ตั /ิ รบั ผิดชอบ

อนุญาต/แนวทางปฏบิ ัติ ในพน้ื ที่

หรอื การดำเนนิ การ

บริหารส่วนจังหวัด/

นายกเทศมนตรี หรือมมี ติไม่

เห็นชอบให้ตราข้อบัญญัติ/

เทศบญั ญตั ิงบประมาณ ผวู้ า่

ราชการจังหวัด ต้องเสนอ

รมว.มท. เพื่อมีคำสั่งยุบสภา

องค์การบริหารส่วนจังหวดั /

เทศบาล

๘. การดำเนินการของ ผู้ว่า ผู้ว่าราชการจังหวัด ในกรณีที่สภาองค์การบริหาร สำนักงานส่งเสริม

ราชการจังหวัด ในกรณีท่ี ในฐานะผู้พิจารณาให้ ส่วนตำบลมีมติยืนยันตามร่าง ก า ร ป ก ค ร อ ง

นายอำเภอพิจารณาร่าง ความเห ็ นชอบร ่ าง ข้อบัญญัติงบประมาณ ท้องถิ่นจังหวัด/

ข้อบัญญัติงบประมาณของ ขอ้ บญั ญัติที่สภาองคก์ าร รายจ่ายประจำปีหรือร่าง นอ./ผู้ว่าราชการ

องค์การบริหารส่วนตำบล บริหารส่วนตำบล มีมติ ข้อบัญญัติงบประมาณ จังหวัด

แลว้ ไม่เหน็ ชอบ และส่งคืนให้ ยนื ยนั ตามร่างเดิม รายจ่ายเพิ่มเติมให้นายอำเภอ

สภาองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำบล ส่งร่างข้อบัญญัตินั้นไปยัง

เพื่อพิจารณาทบทวนร่าง ผู้ว่าราชการจังหวัด ภายใน

ข้อบัญญัติงบประมาณน้ัน กำหนดเวลา 15 วัน นับแต่

และสภา องค์การบริหารส่วน วันที่สภาองค์การบริหารส่วน

ตำบล ได้ประชุมและลงมติ ตำบลแจ้งมติยืนยันเพื่อให้

ยืนยนั ตามร่างเดิม ผู้ว่าราชการจังหวัดพิจารณา

พ.ร.บ. สภาตำบลและองค์การ ภายใน15วัน ถ้าผู้ว่าราชการ

บรหิ ารส่วนตำบลพ.ศ.๒๕๓๗ จังหวัดเห็นชอบด้วยกับร่าง

มาตรา ๘๗ วรรคสี่ และวรรค ข้อบัญญัตินั้นให้ผู้วา่ ราชการ

หา้ จังหวัดส่งไปยงั นายอำเภอเพ่อื

ลงชื่ออนุมัติ ถ้าผู้ว่าราชการ

จังหวัดไมเ่ ห็นชอบด้วยกบั ร่าง

ข้อบัญญัตินั้นให้ร่าง

ข้อบัญญัตินั้นเป็นอันตกไป

หากพ้นกำหนดเวลาดังกล่าว

แล้วยังพิจารณาไม่แล้วเสร็จ

ให้ถือว่าผู้ว่าราชการจังหวัด

673

กฎหมายที่เกี่ยวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผูว้ ่าราชการ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. จงั หวัด ในการสั่ง/อนุมตั /ิ รับผดิ ชอบ
อนญุ าต/แนวทางปฏิบัติ ในพื้นท่ี

หรือการดำเนนิ การ

เ ห็ น ช อ บ ด้ ว ย กั บ ร่ า ง
ข้อบญั ญตั ิ น้ัน

674

การจัดทำแผนพฒั นาทอ้ งถน่ิ และประสานแผนพัฒนาในระดับพน้ื ท่ี

1. ประเด็น การจัดทำแผนพัฒนาท้องถ่ินและประสานแผนพัฒนาในระดบั พน้ื ท่ี

สรุปสาระสำคญั ตามประเด็น

ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กร

ปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ข้อ 18 กำหนดให้แผนพัฒนาท้องถิ่น กรณี

เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล เมอื งพทั ยา และองค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่นอื่นท่ีมีกฎหมายจัดตั้ง

ให้จัดทำหรือทบทวนให้แล้วเสร็จภายในเดือนตุลาคมก่อนปีงบประมาณถัดไป กรณีองค์การบริหาร

ส่วนจังหวัด ให้จัดทำหรือทบทวนให้แล้วเสร็จภายในเดือนพฤศจิกายนก่อนปีงบประมาณถัดไป ทั้งน้ี

ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอกำกับดูแลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนินการทบทวน

แผนพัฒนาท้องถ่ินและการนำแผนพัฒนาท้องถิ่นเปน็ กรอบในการจัดทำงบประมาณรายจา่ ยประจำปี

งบประมาณรายจา่ ยเพิ่มเตมิ งบประมาณจากเงินสะสม การตั้งงบประมาณอุดหนนุ ให้แก่หนว่ ยงานอ่ืน

โดยถือเป็นสาระสำคัญที่ต้องพิจารณารายละเอียดของโครงการพัฒนาในข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติและ

งบประมาณรายจ่ายดังกล่าวต้องสอดคล้องกับโครงการพัฒนาในแผนพัฒนาท้องถิ่นก่อนให้ความ

เห็นชอบ

กฎหมายที่ ความรับผดิ ชอบ อำนาจของผู้ว่าราชการ หนว่ ยงาน

เกี่ยวข้อง ในฐานะ ผวจ. จังหวัดในการสง่ั / อนมุ ตั ิ / รบั ผดิ ชอบ

อนญุ าต แนวทางปฏบิ ตั ิ

หรือการดำเนินการ

1. ระเบียบกระทรวง ผู้ว่าราชการจังหวัดกำกับ 1. กรณีมีเหตุจำเป็นให้ผู้ว่า สำนักงานส่งเสริม

มหาดไทยว่าด้วยการ ดูแลให้องค์กรปกครองส่วน ราชการจังหวัดมีอำนาจ การปกครองท้องถ่ิน

จัดทำแผนพัฒนาของ ท้องถิ่นดำเนินการนำ ยกเว้นหรือผ่อนผันการ จงั หวดั

องค์กรปกครองส่วน แผนพัฒนาท้องถิ่นเป็น ปฏิบัติตามระเบียบของ

ท้องถิ่น พ.ศ. 2548 ก ร อ บ ใ น ก า ร จ ั ด ท ำ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

และที่แก้ไขเพิ่มเติม งบประมาณรายจ่ายประจำปี ในเขตจงั หวดั

(ฉบับท่ี 3)พ.ศ.2561 งบประมาณรายจ่ายเพ่ิมเติม 2. ผู้ว่าราชการจังหวัดมี
งบประมาณจากเงนิ สะสมการ อำนาจในการขยายเวลาการ
ตัง้ งบประมาณอุดหนนุ ให้แก่ จัดทำหรือทบทวนแผน
หน่วยงานอื่นโดยถือเป็น พัฒนาท้อง ถิ่นใน ก ร ณี
สาระสำคญั ที่ตอ้ งพิจารณา เทศบาลตำบลผู้ว่าราชการ
รายละเอียดของโครงการ จังหวัดอาจมอบอำนาจให้
พัฒนาในข้อบัญญัติ/เทศ นายอำเภอกไ็ ด้
บัญญัติและงบประมาณ
รายจ่ายดังกล่าวต้อง 3. การจัดทำแผนพัฒนา
สอดคล้องกับโครงการ ท้องถิ่นขององค์กรปกครอง
พัฒนาในแผนพัฒนา ส่วนท้องถิ่นในพื้นที่จังหวัด

675

กฎหมายที่ ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของผู้ว่าราชการ หน่วยงาน
เก่ียวข้อง รับผิดชอบ
ในฐานะ ผวจ. จังหวดั ในการสงั่ / อนุมัติ /

อนญุ าต แนวทางปฏิบัติ

หรือการดำเนนิ การ

ท้องถิ่นก่อนให้ความ ชายแดนภาคใต้ ประกอบด้วย

เห็นชอบ ปตั ตานี ยะลานราธิวาส และ 4

อำเภอของจังหวัดสงขลา

(อำเภอจะนะ อำเภอเทพา

อำเภอนาทวี และอำเภอ

สะบ้าย้อย) ให้ผู้ว่าราชการ

จังหวัดพิจารณากำกับดูแล

ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

จัดทำแผนพัฒนาใหเ้ หมาะสมกับ

สถานการณท์ ่ีเกิดขนึ้ ในพ้ืนท่ี แต่

ทั้งนี้ต้องคำนึงถึงระเบียบ

กระทรวง มหาดไทยวา่ ด้วยการ

จัดทำแผนพัฒนา ขององค์กร

ปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.

2548 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

เป็นสำคัญ

4.เพื่อให้มีผู้รับผิดชอบใน
การประสานแผนพัฒนาของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
จึงให้แต่งตั้งคณะกรรมการ
เพื่อทำหน้าที่ในการประสาน
การจัดทำแผนพัฒนาท้องถนิ่
ขององค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถ่นิ ในเขตจงั หวดั ดังน้ี

ผู้ว่าราชการจังหวัดแต่งตั้ง
คณะกรรมการประสาน
แผนพัฒนาท้องถิ่นระดับ
จังหวัด โดยมีนายกองค์การ
บริหารส่วนจังหวัด เป็นประธาน
กรรมการ ปลัดองค์การบริหาร
ส่วนจังหวัด เป็นกรรมการและ

676

กฎหมายท่ี ความรับผดิ ชอบ อำนาจของผู้ว่าราชการ หน่วยงาน
เก่ยี วข้อง ในฐานะ ผวจ. จังหวัดในการสงั่ / อนมุ ัติ / รบั ผิดชอบ
อนุญาต แนวทางปฏิบัติ

หรือการดำเนนิ การ

เลขานุการ ทั้งน้ี ให้ท้องถิ่น
จังหวัดเป็นผู้ช่วยเหลือผู้ว่า
ราชการจังหวดั ในการดำเนินการ
แต่งตั้งคณะกรรมการฯ และ
จ ั ดส ่ งประกาศแต ่ งต้ั งคณะ
กรรมการฯให้องค์การบริหาร
ส่วนจังหวดั ดำเนินการต่อไป

2. ระเบียบกระทรวง ผู้ว่าราชการจังหวัดมีอำนาจ 1. เพ ื ่ อให ้ การประสาน คณะกรรมการ

มหาดไทยว่าด้วยการ หน้าที่กำกับดูแล และให้ แผนพัฒนาในระดับพื้นที่เกิดผล บริหารจังหวัดแบบ

จัดทำแผนและประสาน คำแนะนำที่เป็นประโยชน์ สัมฤทธิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัด บรู ณการ

แผนพัฒนาระดับพื้นที่ ตามหลกั เกณฑ์ มีอำนาจหน้าที่กำกับดูแล และ

อำเภอและตำบล ให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์

พ.ศ. 2562 ตามหลักเกณฑ์ ดังน้ี

(1) บูรณาการการจัดทำ

แผนพัฒนาในระดับพื้นที่ทุก

ภาคส่วน และสอดคล้องความ

เช่อื มโยงกบั แผนพฒั นาจังหวัด

(2) ประเมินประสิทธิภาพ

ประสทิ ธิผล และผลกระทบท่ีเกิด

จากการประสานแผนพัฒนา

พนื้ ที่

(3) การม ี ส่ วนร่ วมของ

ประชาชน และการบริหาร

กิจการบา้ นเมอื งท่ีดี

(4) พิจารณาให้หน่วยงานใด

เป็นผู้ดำเนินการ ในกรณีที่มี

ความซ ้ ำซ ้ อนก ั นในเร ื ่ อง

งบประมาณ ระยะเวลาดำเนินการ

ผดู้ ำเนนิ การหรือโครงการ

2. ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและ

นายอำเภอกำกับดูแล และให้

คำแนะนำเพื่อให้องค์กรปกครอง

677

กฎหมายที่ ความรับผดิ ชอบ อำนาจของผู้วา่ ราชการ หน่วยงาน
เกยี่ วข้อง ในฐานะ ผวจ. จงั หวดั ในการส่งั / อนุมตั ิ / รบั ผดิ ชอบ
อนุญาต แนวทางปฏบิ ตั ิ

หรือการดำเนนิ การ

ส่วนท้องถิ่นดำเนินการจัดทำ
แผนพัฒนาท้องถ่ินและประสาน
แผนพัฒนาท้องถิ่นให้สอดคล้อง
กับแผนพัฒนาในระดับจังหวัด
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายว่า
ด้วยการจัดตั้งองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่น และกฎหมายว่า
ด้วยการกำหนดแผนและขั้นตอน
การกระจายอำนาจให้แก่องค์กร
ปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่

ข้อพงึ ระวัง
ในกรณที ีม่ ีเหตุจำเปน็ ในการยกเว้นหรือผ่อนผนั การปฏิบัตติ ามระเบียบ ให้ผู้ว่า

ราชการจังหวัดยกเว้นหรือผ่อนผันการปฏิบัติตามระเบียบ แล้วรายงานกระทรวงมหาดไทยทราบ
ภายใน 15 วัน นับแต่วันท่ียกเว้นหรอื ผ่อนผันน้ัน ทั้งนี้ในการดำเนนิ การดังกล่าวขององค์กรปกครอง
สว่ นทอ้ งถิน่ อยา่ งนอ้ งต้องแสดงเหตุผล ดังนี้

1. สาเหตุของการยกเว้นหรือผ่อนผัน ผลเสียหายต่อราชการหากไม่ยกเว้น
และผลกระทบตอ่ ประชาชน

2. ระบุประเดน็ หรอื ลกั ษณะของการยกเว้นหรือผ่อนผันอย่างชดั เจน เปน็ รูปธรรม
3. ผลของการปฏบิ ตั ิเมือ่ ยกเวน้ หรอื ผอ่ นผนั แล้ว สามารถวัดไดใ้ นเชิงประจกั ษ์
4. กรณีการขอยกเว้นหรือผ่อนผัน หากมีช่วงเวลาที่เกี่ยวข้องต้องระบุเวลาให้
ชัดเจนจากช่วงเวลาถึงช่วงเวลาใด โดยระบุวัน เดือน ปีที่ชัดเจน และจะต้องดำเนินการจัดทำ
แผนปฏิบัติการในการทำงานท่เี สนอตามกรอบเวลาท่ีคาดวา่ จะแลว้ เสร็จประกอบด้วย

หน่วยงานสว่ นกลางท่รี บั ผิดชอบ สำนัก/กอง
กลมุ่ งานแผนพฒั นาท้องถ่นิ กองพัฒนาและสง่ เสรมิ การบรหิ ารงานทอ้ งถิ่น
เบอรต์ ดิ ต่อ : 0 2241 9000 ตอ่ 2121, 06 5730 2776
(นายชำนาญ มขี ำ ผู้อำนวยการกลมุ่ งานแผนพัฒนาทอ้ งถิ่น)

กฎหมาย/ระเบยี บที่เก่ียวขอ้ ง

678

บทท่ี 4
ภารกิจท่สี ำคญั อ่นื ๆ



การสถาปนาความสมั พันธ์เมืองพเ่ี มอื งนอ้ งระหวา่ งจงั หวดั
ของไทยกบั จังหวัดหรอื หนว่ ยการปกครองของ
ต่างประเทศที่มีฐานะเทียบเท่าจังหวัดของไทย

1. หลักการและเหตผุ ล/ความเปน็ มา (โดยสังเขป)
การดำเนินความสัมพันธ์เมืองพี่เมอื งน้องมีความเชื่อมโยงกบั กรอบทิศทางการพัฒนา

ประเทศ ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ – ๒๕๘๐ ได้แก่ ยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคง
มุ่งเน้นการบูรณาการความร่วมมอื กับอาเซียนและนานาชาติ การเสริมสรา้ งและรักษาดุลยภาพสภาวะ
แวดล้อมระหว่างประเทศ รวมทั้งการพัฒนาความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน ภูมิภาค และโลก
ยุทธศาสตร์ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน โดยส่งเสริมการเชื่อมโยงภูมิภาคและเศรษฐกิจ
โลก การพัฒนาพื้นที่ พื้นที่เศรษฐกิจพิเศษ ภาค และเมือง เพื่อให้ประเทศไทยสามารถใช้จุดแข็ง
ของแตล่ ะพื้นท่ีและชุมชนส่งเสริมการพฒั นาเศรษฐกจิ ในภาพรวม กระจายความม่ังคั่งไปส่ภู มู ิภาคต่าง ๆ
ในประเทศ ลดความเหลื่อมล้ำในทุกมิติ และสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจและสังคมในระดับท้องถ่นิ
ได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้รัฐบาลยังมีนโยบายในการส่งเสริมความสัมพันธ์อันดีกับนานประเทศ
บนหลักการนโยบายการต่างประเทศเป็นส่วนประกอบสำคัญของนโยบายองค์รวมทั้งหมดในการ
บรหิ ารราชการแผ่นดิน

ในการบริหารราชการส่วนภูมิภาค จังหวัดเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน
การบริหารเชิงพื้นที่ (Area Based) เพื่อบรรลุยุทธศาสตร์การพัฒนาจงั หวัด ตอบสนองความต้องการ
ของประชาชน นอกเหนือไปจากบริบทการพัฒนาตามศักยภาพของพื้นที่แล้ว บริบทด้านความสัมพันธ์
กับต่างประเทศ ก็เป็นกลยุทธ์ที่สำคัญประการหนึ่งในการสนับสนุนการพัฒนาจังหวัดเพื่อเชื่อมโยงกับมิติ
ดา้ นการต่างประเทศในอันทจี่ ะสง่ เสรมิ ขยายความรว่ มมอื เพ่อื เพม่ิ โอกาสในการพัฒนาจงั หวดั อย่างไรก็ตาม
ในการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพ่ีเมืองน้องกับจังหวดั หรือหนว่ ยการปกครองของตา่ งประเทศในระดับ
จังหวัดของไทย มีแนวปฏิบัติที่กำหนดโดยมติคณะรัฐมนตรี เพื่อให้จังหวัดสามารถนำไปปฏิบัติได้
อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ระเบียบ และมีความคล่องตวั ในการปฏบิ ัติ จึงได้จัดทำเปน็ แนวทางปฏิบตั ิ
ในการสถาปนาความสัมพนั ธเ์ มืองพเี่ มอื งนอ้ งขึ้นเพื่อสนบั สนนุ การทำงานของผวู้ า่ ราชการจังหวดั ต่อไป

2. กฎหมาย/กฎ/ระเบียบ/มติ ครม./ประกาศ
มติ ครม. เมื่อวันที่ ๑๐ ตุลาคม ๒๕๖๑ เห็นชอบแนวทางปฏิบัติในการสถาปนา

ความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องระหว่างหน่วยการปกครองในระดับจังหวัดของไทยกับหน่วยการ
ปกครองระดับเดียวกันหรือเทียบเคียงกันได้ของต่างประเทศ และเห็นชอบร่างบันทึกความเข้ าใจ
และร่างหนังสือแสดงเจตจำนงเพอื่ การสถาปนาความสมั พนั ธ์เมืองพี่เมอื งน้องเพื่อใช้ดำเนนิ การต่อไป

3. แนวทางปฏิบตั ิและขนั้ ตอนการดำเนินการในการสถาปนาความสมั พันธ์เมอื งพ่ีเมืองนอ้ ง
3.1 การสถาปนาความสมั พนั ธ์เมืองพี่เมืองนอ้ งให้กระทำในระดับจังหวดั ของไทยกับ

จงั หวดั หรือหน่วยการปกครองของต่างประเทศท่ีมีฐานะเทียบเทา่ จงั หวัดของไทย เชน่ มลรัฐ มณฑล นคร ฯลฯ
โดยอยู่บนพื้นฐานของหลักการความสมศักดิ์ศรี เป็นประโยชน์ และยั่งยืน ซึ่งทั้งสองฝ่ายมีศักยภาพ
ในการดำเนินความร่วมมือกันอย่างเป็นรูปธรรมในระยะยาว การสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง

681

กบั หนว่ ยการปกครองของต่างประเทศในระดับท่ีตำ่ กว่าจังหวัดของไทยอาจอนุโลมเปน็ รายกรณีโดยให้
กระทรวงมหาดไทยและกระทรวงการต่างประเทศเป็นผู้พิจารณาความเหมาะสมร่วมกันเป็นรายกรณีไป
ซึ่งการดำเนินการต้องอยู่ในกรอบของกฎหมาย กฎระเบียบ และข้อบังคับที่เกี่ยวข้องและอยู่บน
พืน้ ฐานของผลประโยชนข์ องประเทศ โดยความตกลงน้ันมไิ ด้มผี ลผูกพันรัฐบาลไทย

3.2 การสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องให้หมายความถึงความสัมพันธ์ที่อาจใช้
ช่อื เรียกอย่างอน่ื ด้วย เชน่ การสถาปนาความรว่ มมือ เมืองคมู่ ติ ร เมืองมิตรภาพ เมืองคู่แฝด และเมือง
ฉันมิตร

3.3 การสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องกรณีริเริ่มโดยจังหวัดของไทย
ให้จังหวัดมีหนังสือเสนอเรื่องต่อกระทรวงมหาดไทยเพื่อพิจารณาความเหมาะสมในการสถาปนา
ความสัมพันธ์กับจังหวัดหรือหน่วยการปกครองของต่างประเทศ และให้กระทรวงมหาดไทยมีหนังสือ
ถึงกระทรวงการต่างประเทศพร้อมข้อพิจารณาในเบื้องต้นเพื่อหารือความเหมาะสมด้วย และให้
กระทรวงการต่างประเทศแจ้งผลการพิจารณาความเหมาะสมของการสถาปนาความสัมพันธ์
ให้กระทรวงมหาดไทยทราบ และใหก้ ระทรวงมหาดไทยมีหนังสือแจ้งจังหวัดรับทราบผลการพิจารณาดว้ ย

3.4 การสถาปนาความสมั พนั ธ์เมืองพี่เมืองน้องกรณรี เิ ริ่มโดยหน่วยการปกครองของ
ต่างประเทศหรือมีการทาบทามผ่านสถานเอกอัครราชทูต สถานกงสุลใหญ่ ให้สถานเอกอัครราชทูต
สถานกงสุลใหญ่รายงานกระทรวงการต่างประเทศตามที่ได้รับเรื่องการทาบทามเพื่อ การสถาปนา
ความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของจังหวัดหรือหน่วยการปกครอง ของ
ต่างประเทศที่จะมีการสถาปนาความสัมพันธ์ฯ และแจ้งผลการพิจารณาให้กระทรวงมหาดไทยทราบ
ด้วย และให้กระทรวงมหาดไทยแจ้งจังหวัดที่ได้รับการทาบทามพิจารณาความประสงค์ในการ
สถาปนาความสัมพันธ์ฯ กรณีการทาบทามที่ไม่ระบุจังหวัดให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณาแจ้งการ
ทาบทามไปยังจังหวัดที่มีความเหมาะสมในการสถาปนาความสัมพันธ์ฯ และหากจังหวัดที่ได้รับการ
ทาบทามเห็นว่า มีความเหมาะสมก็ให้จังหวัดนั้นมีหนังสือแจ้งผลการพิจารณาพร้อมแผนปฏิบัติการ
และแผนงบประมาณมายังกระทรวงมหาดไทย แล้วให้กระทรวงมหาดไทยมีหนังสือแจ้งผล
การพิจารณาของจังหวัดไปยังกระทรวงการต่างประเทศด้วย

3.5 ให้จังหวัดของไทยและจังหวัดหรือหน่วยการปกครองของต่างประเทศร่วมกัน
ยกร่างบนั ทกึ ความเข้าใจ (Memorandum of Understanding) ในการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพ่ี
เมอื งน้องจนไดร้ า่ งทท่ี ั้งสองฝ่ายเห็นพอ้ ง ท้ังนี้ ก่อนสถาปนาความสัมพนั ธ์ฯ อาจพิจารณาจดั ทำเปน็ หนังสือ
แสดงเจตจำนง (Letter of Intent) ที่จะสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องอย่างเป็นทางการ
ระหวา่ งกนั ในอนาคต

3.6 จังหวัดของไทยสามารถมีปฏิสัมพันธ์ในชั้นต้นกับหน่วยการปกครอง
ของต่างประเทศได้แต่ไม่ถึงขั้นต้องประกาศเจตนารมณ์ที่จะสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง
อย่างเป็นทางการระหว่างกันในอนาคตโดยร่วมลงนามในเอกสารกับหน่วยการปกครองของ
ต่างประเทศ เช่น หนงั สือแสดงเจตจำนง (Letter of Intent)

3.7 ในการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องให้จังหวัดจัดทำแผนปฏิบัติการ
และแผนงบประมาณ บุคลากรที่จะดำเนินการร่วมกับหน่วยการปกครองของต่างประเทศ

682

เพื่อประกอบการพิจารณาของกระทรวงมหาดไทย กระทรวงการต่างประเทศ และหน่วยงานท่ี
เกยี่ วข้อง

3.8 การแสดงเจตจำนงที่จะสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องระหว่างกัน
ในอนาคตและการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง กรณีดำเนินการโดยการลงนามในร่าง
หนังสือแสดงเจตจำนงและร่างบันทึกความเข้าใจฉบับมาตรฐาน (ฉบับภาษาไทยและภาษาอังกฤษ)
ที่ยกร่างโดยกระทรวงการต่างประเทศตามลำดับ ใหร้ ฐั มนตรวี า่ การกระทรวงมหาดไทยรับไปพิจารณา
ร่วมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและให้ความเห็นชอบ/อนุมัติไปได้โดยถือว่า
คณะรัฐมนตรีได้ให้ความเห็นชอบ/อนุมัติแล้ว และให้นำเสนอคณะรัฐมนตรีทราบในภายหลัง ทั้งนี้
ในกรณีที่จังหวัดมีการแก้ไขเพิ่มเติมแตกต่างไปจากร่างหนังสือแสดงเจตจำนงหรือร่างบันทึกความ
เข้าใจฉบับมาตรฐานที่ยกร่างโดยกระทรวงการต่างประเทศให้กระทรวงมหาดไทยเปน็ หนว่ ยงานหลัก
ร่วมกับกระทรวงการต่างประเทศพิจารณาประเด็นต่าง ๆ ที่เกี่ยวขอ้ งและให้สำนักงานคณะกรรมการ
กฤษฎีกาพิจารณาประเด็นเกี่ยวกับการจัดทำหนังสือสัญญาตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทย แลว้ พจิ ารณา ดงั นี้

3.8.1 หากหน่วยงานดังกล่าวมีความเห็นร่วมกันว่า เป็นการแก้ไขปรับปรุง
ถ้อยคำหรือสาระสำคัญที่ไม่ขัดกับหลักการของร่างหนังสือแสดงเจตจำนงหรือร่างบันทึกความเข้ าใจ
ฉบับมาตรฐานที่ยกร่างโดยกระทรวงการต่างประเทศและไม่เป็นการจัดทำหนังสือสัญญาตาม
บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยก็ให้ดำเนินการต่อไปได้ โดยถือว่าคณะรัฐมนตรีให้
ความเห็นชอบ/อนุมตั ิแลว้

3.8.2 หากหน่วยงานดังกล่าวมีความเห็นร่วมกันว่า เป็นการแก้ไขที่ไม่
สอดคลอ้ งกับหลกั การของร่างหนังสือแสดงเจตจำนงหรือรา่ งบนั ทึกความเข้าใจฉบบั มาตรฐานท่ียกร่าง
โดยกระทรวงการตา่ งประเทศกใ็ ห้นำเสนอคณะรฐั มนตรีเป็นกรณี ๆ ไป

3.9 เมื่อกระทรวงมหาดไทยได้รับความเห็นชอบต่อร่างหนังสือแสดงเจตจำนงหรือ
ร่างบันทึกความเข้าใจจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการ
ต่างประเทศ แล้วให้กระทรวงมหาดไทยแจ้งจงั หวัดของไทยทราบ หลังจากนั้นให้จังหวัดของไทยและ
จังหวัดหรือหน่วยการปกครองของต่างประเทศกำหนดวันและสถานที่ที่จะร่วมลงนามในร่างหนังสือ
แสดงเจตจำนงหรือร่างบันทึกความเข้าใจ ทั้งนี้ ผู้ลงนามของฝ่ายไทยต้องเป็นผู้ว่าราชการจังหวัด
และผู้ลงนามของฝา่ ยต่างประเทศ คอื ผู้ว่าราชการจังหวดั หรอื ช่อื เรยี กอยา่ งอ่นื ท่มี ฐี านะเทยี บเท่า

3.10 เมื่อได้มีการลงนามในร่างหนังสือแสดงเจตจำนงหรือร่างบันทึกความเข้าใจ
แล้วให้จังหวัดรายงานผลการดำเนินงานพร้อมส่งสำเนาหนงั สือแสดงเจตจำนงหรอื บันทึกความเข้าใจ
จำนวน ๑ ชุด ใหก้ ระทรวงมหาดไทยทราบ และใหก้ ระทรวงมหาดไทยแจ้งผลการดำเนินงานพร้อมส่ง
สำเนาหนังสอื แสดงเจตจำนงหรือบนั ทึกความเขา้ ใจ จำนวน ๑ ชุด ให้กระทรวงการตา่ งประเทศทราบ
ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์ในการประสานงานและการดำเนินความสัมพันธ์ทวิภาคีกับประเทศที่เกี่ยวข้อง
ต่อไป

3.11 ในการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องให้กระทรวงมหาดไทย
และหนว่ ยงานท่ีเกย่ี วขอ้ งพิจารณาขยายขอบเขตความรว่ มมอื ให้ครอบคลมุ ถงึ การอำนวยความสะดวก

683

ในด้านต่าง ๆ และกำหนดกลไกในการแก้ไขปัญหารว่ มกันในระดับพื้นท่ีเมื่อเกิดปัญหาระหว่างกันโดย
ต้องพิจารณาใหส้ อดคลอ้ งกบั ความตกลงระหวา่ งประเทศทม่ี ีอยู่ด้วย

3.12 การสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง ในร่างหนังสอื แสดงเจตจำนงหรือ
ร่างบันทึกความเข้าใจต้องไม่ใช้ถ้อยคำที่ก่อหรืออาจก่อให้เกิดความผูกพันตามกฎหมายระหว่าง
ประเทศ

3.13 การขับเคลื่อนและการติดตามผลให้จังหวัดที่ได้มีการลงนามบันทึกความเข้าใจฯ
แล้วพิจารณาดำเนนิ การจดั กิจกรรมต่าง ๆ ภายใต้การสถาปนาความสมั พันธฯ์ ให้เกิดผลเป็นรูปธรรม
เป็นประโยชน์แก่ทั้งสองฝ่ายอย่างเหมาะสมและมีความต่อเนื่องรวมทั้งรายงานผลความคืบหน้าต่อ
กระทรวงมหาดไทยเป็นระยะ ๆ และให้กระทรวงมหาดไทยประสานกับกระทรวงการต่างประเทศ
เพื่อรวบรวมข้อมูลและผลการดำเนินงานในการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้องแล้วรายงาน
ให้คณะรัฐมนตรีทราบทุก ๑ ปี โดยกำหนดให้ชัดเจนด้วยว่าเกิดผลผลิตและผลลัพธ์อย่างไร
โดยมีตัวชี้วัดผลการดำเนินการที่ชัดเจนเพื่อให้การสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมื องน้อง
เกิดประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรมได้อย่างแทจ้ ริงและให้มีการประเมินผลครอบคลุมถึงเมืองพี่เมืองน้อง
ที่ได้สถาปนาไปแล้วในอดีตด้วย ทั้งนี้ หากส่วนราชการอื่น ๆ ประสงค์ที่จะเพิ่มความร่วมมือในมิตอิ ่ืน
ๆ ให้พิจารณาโดยใช้กรอบกลไกเมืองพี่เมืองน้องที่มีอยู่เพื่อความมีประสิทธิภาพและเป็นเอกภาพใน
การดำเนินนโยบายของไทยกับประเทศต่าง ๆ โดยให้ส่วนราชการดังกล่าวประสานงานกับ
กระทรวงมหาดไทยอยา่ งใกลช้ ิด

ขอ้ พึงระวัง
การลงนามในหนังสือแสดงเจตจำนงหรือบันทึกความเข้าใจเพื่อการสถาปนา

ความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง จำเป็นที่จังหวัดจะต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทย และรฐั มนตรีวา่ การกระทรวงการต่างประเทศ ก่อนลงนาม ทัง้ นี้ เป็นไปตามมติ
คณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๑๐ ตุลาคม ๒๕๖๑ เนื่องจากจะต้องให้มีการตรวจสอบก่อนวา่ ในข้อความ
ในหนังสือแสดงเจตจำนงหรือบันทึกความเข้าใจว่าด้วยการสถาปนาความสัมพันธ์เมืองพี่เมืองน้อง
ต้องไม่ใช้ถ้อยคำที่ก่อหรืออาจก่อให้เกิดความผูกพันตามกฎหมายระหว่างประเทศ เพื่อไม่ขัดต่อ
มาตรา ๑๗๘ แหง่ รัฐธรรมนญู แห่งราชอาณาจกั รไทย พ.ศ. ๒๕๖๐

684

4. แผนภาพ (Flowchart) ขน้ั ตอนการดำเนินงาน
4.1 ข้นั ตอนการสถาปนาความสัมพนั ธเ์ มอื งพี่เมอื งน้อง (Sister City) ในระดบั จงั หวดั

685