คู่มือผู้ว่าราชการจังหวัด ปี 2564

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/ หน่วยงานที่
ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/ อนญุ าต แนวทางการ รบั ผิดชอบในพนื้ ที่
ปฏบิ ัติหรอื การดำเนนิ การ

(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียมตาม
อัตราท่กี ำหนดในกฎกระทรวง

2. เมื่อนายทะเบียนเห็นสมควร
ออกไปจดทะเบียนสมรสนอก
สำนักทะเบียนนอกจากข้อ ๑๔
และข้อ ๑๕ ให้นายทะเบียน
ดำเนนิ การดงั น้ี

(๑) ขออนุมัติต่อรัฐมนตรี
ว่าการกระทรวงมหาดไทยหรือผู้ซึ่ง
รัฐมนตรีว่าการระทรวงมหาดไทย
มอบหมายโดยผ่านจังหวัด เพื่อ
ออกไปจดทะเบียนสมรสนอกสำนัก
ทะเบียนโดยระบุวัน เวลา และ
สถานทีใ่ ห้ชดั เจน

(๒) เมื่อรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยหรือผู้ซึ่ง
รัฐมนตรีว่าการระทรวงมหาดไทย
มอบหมายอนุมัติ วัน เวลา และ
สถานท่ใี นการรบั จดทะเบียนสมรส
นอกสำนักทะเบียนแล้ว และมีผู้
ร้องขอจดทะเบียนสมรส วัน เวลา
และสถานที่ซึ่งรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยหรือผู้ซึ่ง
รัฐมนตรีว่าการระทรวงมหาดไทย
มอบหมายอนุมัติให้รับจด
ทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียน
ให้นายทะเบียนดำเนินการจด
ทะเบียนสมรสตามข้อ ๑๓ สำหรบั
ทะเบียนสมรส (คร.๒) และ
ใบสำคัญการสมรส (คร.๓) ให้แยก
ใช้ต่างหากโดยกำหนดอักษร “ร”
นำหนา้ เลขทะเบียน

486

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/ หน่วยงานท่ี
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/ อนญุ าต แนวทางการ รบั ผดิ ชอบในพื้นท่ี
ปฏบิ ตั ิหรือการดำเนนิ การ

(๓) บันทึกเพิ่มเติมในช่อง
บันทึกว่าได้รับจดทะเบียนสมรส
ณ สถานทใ่ี ด

(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียม
ตามอตั ราที่กำหนดในกฎกระทรวง

3. ในกรณีที่รัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้
ผู้ว่าราชการจังหวัดประกาศว่า
ท้องที่ใดสามารถรับคำร้องขอ
จดทะเบียนสมรสของผู้ร้องฝ่าย
ใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายซึ่งมี
ถิน่ กำเนดิ ทอ่ี ยเู่ ดยี วกนั กับกำนัน
ท้องที่นั้น ให้นายทะเบียน
ดำเนนิ ดงั น้ี

(๑) นำประกาศของผู้ว่า
ราชการจังหวัดปิดไว้ ณ สำนัก
ทะเบียนอำเภอและที่ทำการกำนัน
ทอ้ งที่นน้ั

(๒) แจ้งให้กำนันท้องที่ที่มี
อำนาจรับคำร้องขอจดทะเบียน
สมรสทราบว่าเมื่อมีผู้ร้องขอ
จ ด ท ะ เ บ ี ย น ส ม ร ส ต ่ อ ก ำ นั น
ให้ผู้ร้องและพยานสองคน
ซึ่งพยานคนหนึ่งนั้นต้องเป็นเจา้
พนักงานฝ่ายปกครอง ซึ่งมี
ตำแหนง่ ต้ังแต่ชนั้ ผใู้ หญ่บ้านข้ึนไป
หรือนายตำรวจซึ่งมียศตั้งแตช่ ัน้
ร้อยตำรวจตรีขึ้นไป หรือ
หัวหน้าสถานีตำรวจ หรือ
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
เทศมนตรี สมาชิกสภาเทศบาล
สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วน
จังหวัด หรือทนายความ ลง

487

กฎหมายทเ่ี ก่ยี วข้อง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั / หนว่ ยงานท่ี
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ัติ/ อนญุ าต แนวทางการ รบั ผดิ ชอบในพน้ื ท่ี
ปฏิบตั ิหรือการดำเนนิ การ

ลายมือชื่อในคำร้องตามแบบ
คร.๑ ต่อหน้ากำนันและเม่ือ
ได้รับคำร้องดังกล่าวแล้ว ให้
กำนันส่งคำร้องไปยังนาย
ทะเบียนเพื่อพิจารณารับจด
ทะเบยี น

(๓) เมื่อได้รับคำร้องจาก
กำนันแล้ว เห็นว่าการมิได้
เปน็ ไปตามเงอื่ นไขของกฎหมาย
ให้ระงับการจดทะเบียนสมรส
แล้วแจ้งให้กำนันเพื่อแจ้งให้ผู้
ร้องทราบถ้าเห็นว่าถูกต้องให้
ดำเนินการจดทะเบียนสมรส
ตามข้อ ๑๓ (๓) (๕) และ (๗)
โดยระบุชื่อของผู้ร้องและพยาน
ในช่องลายมือชื่อผู้ร้องขอจด
ทะเบียนและช่องลายมือช่ือ
พยานในหน้าทะเบียน และ
บันทึกในหน้าที่บันทึกให้ชัดเจน
ว่าผู้ร้องและพยานได้ลงลายมือ
ชื่อต่อหน้ากำนันในวัน เวลา
และสถานทใ่ี ด

(๔) มอบใบสำคัญการสมรส
(คร.๓) ให้กำนันเพื่อนำไปมอบ
แกค่ ู่สมรสฝ่ายละหนงึ่ ฉบบั

หนว่ ยงานสว่ นกลางทร่ี ับผิดชอบ สำนัก/กอง
สว่ นการทะเบยี นทัว่ ไป สำนกั บรหิ ารการทะเบียน กรมการปกครอง
เบอร์ติดตอ่ : 0 2791 7017 - 9

488

5. ประเดน็ การจดทะเบยี นสมรส ณ ท้องท่ีห่างไกล

สรปุ สาระสำคัญตามประเดน็
ผู้ว่าราชการจังหวัดมีความรบั ผิดชอบ ดงั น้ี
๑. การจดทะเบียนสมรส ณ สถานที่สมรสซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวง

มหาดไทยอนมุ ตั ิผ่านผ้วู า่ ราชการจังหวัด
๒. การจดทะเบียนสมรส หรอื จดทะเบยี นการรบั รองบุตรนอกสำนักทะเบียนใน

ทอ้ งที่ห่างไกล เพอ่ื อำนวยความสะดวกแก่ประชาชนเป็นสว่ นรวม ซึง่ ผวู้ า่ ราชการจงั หวัดอนุมตั ิให้ทำได้

กฎหมายท่เี ก่ียวขอ้ ง ความรบั ผดิ ชอบ อํานาจของ ผวจ. ในการส่งั / หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุมตั ิ/อนญุ าต/แนวทาง รับผิดชอบ
ปฏิบัติหรอื การดาํ เนนิ การ ในพนื้ ท่ี

1 . ก ฎ ก ร ะ ท ร ว ง ผู้ว่าราชการจังหวัด ข้อ ๑๒ ถ้านายทะเบียนไปจด สำนักทะเบียนอำเภอ/

มหาดไทยออกตาม มีความรับผิดชอบ ทะเบียนสมรส หรอื จดทะเบียน เขต

ค ว า ม ใ น พ ร ะ ร า ช ดงั นี้ ก า ร ร ั บ ร อ ง บ ุ ต ร น อ ก ส ำ นั ก

บัญญัติจดทะเบียน 1.การจดทะเบียน ทะเบียนโดยมีผู้ขอให้นาย

ครอบครัว พุทธศักราช สมรส ณ สถานท่ี ทะเบียนเรียกค่าธรรมเนียมราย

๒๔๗๘ ข้อ12 สมรสซึ่งรัฐมนตรี ว่า ล ะ ส อ ง ร ้ อ ย บ า ท โ ด ย ใ ห้

กา ร กร ะทรวง ผู้ขอจัดพาหนะให้ ถ้าผู้ขอ

มหาดไทยอนุมัติ ไม่จัดพาหนะให้ ผู้ขอต้องชดใช้

ผ่านผู้ว่าราชการ ค่าพาหนะให้แก่นายทะเบียน

จังหวัด ตามสมควร ทง้ั นี้ เว้นแต่

2. การจดทะเบียน (๑) การจดทะเบียนสมรส ณ

ส ม ร ส ห รื อ จ ด สถานที่สมรสซึ่งรัฐมนตรีว่าการ

ทะเบียนการรับรอง กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้มี

บุ ต ร น อ กสำนั ก ขึ้น ให้นายทะเบียนเรียก

ทะเบียนในท้องท่ี คา่ ธรรมเนียมรายละยี่สบิ บาท

ห่างไกล เพื่ออำนวย (๒) การจดทะเบียนสมรส หรือ

ความสะดวกแก่ จดทะเบียนการรับรองบุตรนอก

ป ร ะ ช า ช น เ ป็ น สำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกล

ส่วนรวม ซึ่งผู้ว่า เพื่ออำนวยความสะดวกแก่

ราชการจ ั งหวั ด ประชาชนเป็นส่วนรวม ซึ่งผู้ว่า

อนมุ ัติให้ทำได้ ราชการจังหวัดอนุมัติให้ทำได้

ให้นายทะเบียนเรียกค่าธรรม

รายละหนึง่ บาท

489

หน่วยงานส่วนกลางท่ีรบั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สว่ นการทะเบียนทว่ั ไป สำนักบริหารการทะเบยี น กรมการปกครอง
เบอรต์ ดิ ตอ่ : 02 791 7017 - 9

6. ประเด็น การจดทะเบยี นรบั เด็กเปน็ บุตรบญุ ธรรม

สรุปสาระสำคัญตามประเดน็
ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นประธานกรรมการรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรมจังหวัด

มีอำนาจพิจารณาการอนุมัตกิ ารรับบุตรบุญธรรม

กฎหมายทเ่ี กยี่ วข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หน่วยงานที่

ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/ อนุญาต แนวทางการ รบั ผดิ ชอบใน

ปฏิบตั หิ รือการดำเนนิ การ พนื้ ที่

พระราชบญั ญัติการ ประธานกรรมการ - พิจารณารายงานการสอบ สำนกั ทะเบยี น

รับเด็กเป็นบุตรบุญ รับเด็กเป็นบุตรบุญ คุณสมบัติและข้อเท็จจริงหรือ อำเภอ/เขต

ธรรม พ.ศ. 2522 ธ ร ร ม จ ั ง ห ว ั ด มี เอกสารแสดงข้อเท็จจริงโดยให้

(ม.22 - 26,28 อำนาจพิจารณา พิจารณาว่าจะควรให้ผู้ขอรับเด็ก

และม.30) การอนุมัติการรับ ไปทดลองเลย้ี งดูตอ่ ไปหรอื ไม่

บุตรบุญธรรม - เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดมีคำส่ัง

ให้ทดลองเลี้ยงดูเด็กแล้วให้

ผู้ขอรับเด็กรับมอบเด็กที่จะรับ

เป็นบุตรบุญธรรมไปทดลองเลี้ยง

ด ู ไ ด้ ก า ร ท ด ล อ ง เ ล ี ้ ย ง ด ู ต ้ อ ง มี

ระยะเวลาไม่นอ้ ยกวา่ หกเดอื น

- ในระหวา่ งการทดลองเลีย้ งดู

ถ้าผู้ขอรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม

ถอนคำขอรับเด็กเป็นบุตรบุญ

ธรรม ให้ผู้ขอรับเด็กเป็นบุตรบุญ

ธรรมมอบเด็กคืนแก่บุคคลผู้มี

อำนาจให้ความยินยอมในการรับ

เด็กเป็นบุตรบุญธ รรมหรือ

พนักงานเจ้าหน้าท่ีโดยให้ผู้ว่า

ราชการจังหวัดมีคำส่งั เป็นหนังสือ

แจ้งให้ผู้ขอรับเด็กเป็นบุตรบุญ

ธรรมนำเด็กไปมอบคืนตาม

490

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั / หน่วยงานที่
ในฐานะ ผวจ. อนุมตั ิ/ อนญุ าต แนวทางการ รับผิดชอบใน
ปฏบิ ตั ิหรอื การดำเนนิ การ
พนื้ ที่
กำหนดโดยให้คำนึงถึงระยะทาง
ความสะดวกในการนำเด็กไปมอบ
และสวสั ดภิ าพของเด็ก
- ในระหว่างการทดลองเลี้ยงดู
บิดาหรือมารดาไม่ว่าจะเป็นผู้ให้
ความยินยอมหรือไม่ อาจขอให้
ยกเลิกคำขอรับเด็กเป็นบุตรบุญ
ธรรมนั้นเสียก็ได้โดยยื่นคำขอต่อ
ผู้ว่าราชการจังหวัด ถ้าผู้ว่า
ราชการจังหวัดสั่งให้ยกเลิกคำ
ขอรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม ให้ผู้
ขอรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรมมอบ
เด็กคืนแก่บิดามารดา ในกรณีที่
อธบิ ดีหรอื ผู้วา่ ราชการจังหวดั เห็น
ว่าการขอยกเลิกคำขอรับเด็กเป็น
บุตรบุญธรรมเป็นปฏิปักษ์ต่อ
สวัสดิภาพของเด็ก หรือบิดาหรือ
มารดาทเี่ ป็นผ้ขู อยกเลิกนน้ั ได้ถูก
ศาลสั่งถอนอำนาจปกครองแล้ว
ให้ผู้ขอรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม
ทดลองเลี้ยงดูเด็กต่อไป ผู้ยื่นคำ
ขอตามวรรคหนึ่งอาจอุทธรณ์
คำสั่งผู้ว่าราชการจังหวัด โดยทำ
เ ป ็ น ค ำ ร ้ อ ง ย ื ่ น ต่ อ ศ า ล ภ า ย ใ น
สามสิบวันนับแต่วันทราบคำสั่ง
ดังกล่าว คำสั่งของศาลชั้นต้นให้
เปน็ ที่สดุ
- ในระหว่างการทดลองเลีย้ งดู ถา้
พนักงานเจ้าหน้าที่ร้องขอต่อผู้ว่า
ราชการจังหวัด ว่าผู้ขอรับเด็ก

491

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสัง่ / หนว่ ยงานที่
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/ อนุญาต แนวทางการ รับผิดชอบใน
ปฏิบตั หิ รอื การดำเนนิ การ
พื้นท่ี
เป็นบุตรบุญธรรมไม่เหมาะสมท่ี
จะรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม เมื่อ
ผู้ว่าราชการจังหวัดมีคำส่ังให้เลิก
การทดลองเลี้ยงดูให้ผู้ขอรับเด็ก
เป็นบุตรบุญธรรมมอบเด็กแก่
พนักงานเจ้าหน้าที่ ผู้ขอรับเด็ก
เป็นบุตรบุญธรรมอาจอุทธรณ์
คำส่งั ของผ้วู ่าราชการจังหวัด โดย
ทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาลภายใน
สามสิบวันนับแต่วันได้รับแจ้ง
คำสั่งดังกล่าวคำสั่งของศาล
ชั้นต้นตามวรรคสองให้เป็นทีส่ ดุ
- เมื่อได้มีการทดลองเลี้ยงดูครบ
กำหนดแล้ว ปรากฏว่าผู้ขอรับ
เด็กเปน็ บุตรบญุ ธรรมไมเ่ หมาะสม
ที่จะรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม
และคณะกรรมการสั่งไม่อนุมัติให้
รับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม ให้ผู้ว่า
ราชการจังหวัดสั่งให้ผู้ขอรับเด็ก
เป็นบุตรบุญธรรมมอบเด็กนั้นคืน
แ ก ่ บ ุ ค ค ล ผู้ ม ี อ ำ น า จ ใ ห ้ ค ว า ม
ยินยอมในการรับเด็กเป็นบุตรบุญ
ธรรม บิดามารดา ผู้ปกครองหรือ
พนักงานเจ้าหน้าที่ ในกรณีเช่นน้ี
ผู้ขอรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรมต้อง
มอบเด็กคืนผู้ขอรับเด็กเป็นบุตร
บุญธรรมอาจอุทธรณ์คำสั่งของ
คณะกรรมการตามวรรคหนึ่งโดย
ทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาลภายใน
สามสิบวันนับแต่วันได้รับแจ้ง

492

กฎหมายทเ่ี กย่ี วข้อง ความรับผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั / หนว่ ยงานที่
ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/ อนุญาต แนวทางการ รบั ผดิ ชอบใน
ปฏบิ ตั หิ รือการดำเนนิ การ
พื้นท่ี
คำสั่งดังกล่าวในระหว่างการ
พิจารณาของศาล ผ้ขู อรับเด็กเป็น
บุตรบุญธรรมอาจร้องต่อศาลให้
เด็กอยู่ในความเลี้ยงดูของผู้ร้องก็
ได้คำสั่งของศาลชั้นต้นตามวรรค
สองและวรรคสามให้เป็นทสี่ ุด
- เมื่อมีการอุทธรณ์คำสั่งโดยทำ
เป็นคำร้องยื่นต่อศาลตาม
พระราชบัญญัติน้ีให้ศาลส่งสำเนา
คำร้องและแจ้งวันนั่งพิจารณาให้
อธิบดี ประธานกรรมการ หรือ
ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบแล้วแต่
กรณี

หน่วยงานส่วนกลางที่รับผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สว่ นการทะเบยี นท่ัวไป สำนักบริหารการทะเบยี น กรมการปกครอง
เบอร์ติดตอ่ : 0 2791 7017 - 9

493

7. ประเด็นการจดทะเบยี นรบั รองบตุ รนอกสำนกั ทะเบียน

สรุปสาระสำคัญตามประเดน็
ผ้วู า่ ราชการจงั หวดั มีอำนาจอนมุ ตั ใิ หม้ ีการจดทะเบียนรบั รองบตุ รนอกสำนักทะเบียน

กฎหมายท่เี กีย่ วข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หนว่ ยงานที่

ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/ อนญุ าต แนวทางการ รับผิดชอบในพ้นื ที่

ปฏิบตั ิหรอื การดำเนนิ การ

ระเบียบกระทรวง ผู้มีอำนาจอนุมัติให้ - เมื่อนายทะเบียนเห็นสมควร สำนักทะเบียนอำเภอ/

มหาดไทย ว่าด้วย มีการจดทะเบียน ออกไปรับจดทะเบียนรับรอง เขต

การจดทะเบียน รับรองบุตรนอก บุตรนอกสำนักทะเบียนใน

ครอบครัว พ.ศ. สำนักทะเบยี น ท้องที่ห่างไกล ให้นายทะเบียน

2541 ขอ้ 27 ดำเนินการดังนี้

(๑) ขออนุมัติต่อผู้ว่าราชการ

จังหวัดเพื่อออกไปจดทะเบียน

รับรองบุตรนอกสำนักทะเบียน

ในท้องที่ห่างไกลโดยระบุวัน

เวลา และสถานทใี่ หช้ ดั เจน

(๒) เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัด

อนุมัติ วัน เวลา และสถานที่ใน

การรับจดทะเบียนรับรองบุตร

นอกสำนักทะเบียนในท้องที่

ห่างไกลแล้ว และมีผู้ร้องขอจด

ทะเบียนรับรองบุตรในวัน เวลา

และสถานที่ดังกล่าว ให้นาย

ทะเบียนดำเนินการจดทะเบียน

รับรองบุตรตามข้อ ๒๓ หรือข้อ ๒๔

หรือข้อ ๒๕ แล้วแต่กรณี

สำหรับทะเบียนรับรองบุตร

(คร.๑๑) ให้แยกใชต้ ่างหาก โดย

กำหนดอักษร “ท”นำหน้าเลข

ทะเบียน

(๓) บันทกึ เพม่ิ เตมิ ในช่องบันทึก

ว่าได้รับจดทะเบียนรับรองบุตร

ณ สถานท่ใี ด

(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียมตาม

อัตราที่กำหนดในกฎกระทรวง

494

หนว่ ยงานส่วนกลางที่รับผิดขอบ สำนกั /กอง
ส่วนการทะเบยี นทัว่ ไป สำนักบริหารการทะเบยี น กรมการปกครอง
เบอรต์ ิดตอ่ : 0 2791 7017 - 9

8. ประเดน็ การจดั เกบ็ และรายงานข้อมูล

สรปุ สาระสำคญั ตามประเดน็
ผู้ว่าราชการจงั หวดั มีอำนาจอนุมตั ิให้มีการจัดเก็บ ตรวจสอบและทำลายสำเนา

เอกสารทะเบยี นครอบครวั

กฎหมายท่เี กี่ยวข้อง ความรับผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หน่วยงานที่

ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/ อนุญาต แนวทางการ รบั ผิดชอบใน

ปฏบิ ตั หิ รือการดำเนนิ การ พน้ื ท่ี

ระเบียบกระทรวง ผู้มีอำนาจอนุมัติให้มี - เมื่อได้รับจดทะเบียนหรือ สำนักทะเบียน

มหาดไทย ว่าด้วย การจัดเก็บ ตรวจสอบ บันทึกทะเบียนหรือบันทึก อำเภอ/เขต

การจดทะเบีย น และทำลายสำเนา เพิ่มเติมในทะเบียนทุกครั้ง ให้

ครอบครัว พ.ศ. เ อ ก ส า ร ท ะ เ บ ี ย น นายทะเบียนจัดเก็บข้อมูล

2541 ข้อ 43 44 ครอบครัว ดงั กลา่ วไวใ้ นระบบคอมพิวเตอร์

และข้อ 55 ตามแนวทางที่อธิบดีกรมการ

ปกครองกำหนด

- ให้จังหวัดตรวจสอบความ

ถกู ต้องของการรับจดทะเบยี นหรือ

บันทึกจากระบบคอมพิวเตอร์

ภายในวันที่ห้าของเดือน หากพบ

ข้อบกพร่องให้แจ้งสำนักทะเบียน

อำเภอดำเนนิ การแก้ไข

- ในกรณีทส่ี ำนักทะเบยี นอำเภอ

ยังไม่สามารถจัดเก็บข้อมูลโดย

ระบบคอมพิวเตอร์ได้ ให้นาย

ทะเบียนจัดทำสำเนาเอกสาร

ทะเบียนนั้นส่งไปยังจังหวัด

ภายในวันที่ห้าของเดือนเพ่ือ

ดำเนินการ

- เมื่อถึงสิ้นปีปฏิทิน ให้จังหวัด

ทำลายสำเนาเอกสารทะเบียน

ซึ่งได้จัดเก็บข้อมูลดังกล่าวตาม

วรรคหนึ่งไว้แล้ว โดยถือปฏิบัติ

495

กฎหมายทเี่ กยี่ วข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หน่วยงานที่

ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/ อนญุ าต แนวทางการ รับผดิ ชอบใน

ปฏบิ ตั ิหรือการดำเนนิ การ พ้นื ที่

ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี

วา่ ด้วยงานสารบรรณ

- ในระหว่างที่จังหวัดยังไม่อาจ

ดำเนินการตามข้อ ๔๔ วรรค

หนึ่งได้ให้จังหวัดจัดส่งสำเนา

เอกสารทะเบียนนั้นไปยังสำนัก

ทะเบียนกลางภายในวันที่ยี่สิบ

ของเดือนเพื่อดำเนินการแทน

ทั้งนี้ ให้สำนักทะเบียนกลางถือ

ปฏิบัติในการทำลายเอกสาร

เช่นเดยี วกัน

หนว่ ยงานส่วนกลางทร่ี บั ผดิ ชอบ สำนัก/กอง

สว่ นการทะเบยี นท่วั ไป สำนกั บรหิ ารการทะเบียน กรมการปกครอง

เบอร์ติดตอ่ : 0 2791 7017 - 9

9. ประเดน็ การทำสำเนาและรับรองสำเนารายการทะเบียนชื่อบคุ คล

สรปุ สาระสำคญั ตามประเด็น
ผู้มีส่วนได้เสียจะขอให้นายทะเบียนกลาง หรือนายทะเบียนจังหวัด หรือนายทะเบียน
ท้องที่ ทำสำเนาและรับรองสำเนารายการในฐานข้อมูลชื่อบุคคลได้ที่สำนักทะเบียนกลาง สำนักทะเบียน
จังหวดั สำนกั นกั ทะเบยี นทอ้ งท่อี ำเภอ กิ่งอำเภอ หรือสำนกั งานเขตแหง่ ใดแห่งหนงึ่ กไ็ ด้ ในวนั และเวลา

กฎหมายท่ีเก่ียวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ัติ/อนุญาต/แนวทาง รับผิดชอบ
ปฏบิ ตั หิ รือการดำเนินการ ในพ้นื ท่ี

- พระราชบัญญัติชื่อ นายทะเบียนจงั หวัด อนุญาตในการทำสำเนาและ สำนักทะเบียน

บคุ คล พ.ศ. 2505 รับรองสำเนารายการทะเบียนชื่อ จงั หวดั

- ระเบียบกระทรวง บุคคล

มหาดไทย ว่าด้วย

การทะเบียนชื่อบุคคล

พ.ศ. 2551 ขอ้ 33

หน่วยงานส่วนกลางที่รับผดิ ชอบ สำนัก/กอง

สว่ นการทะเบียนทวั่ ไป สำนกั บริหารการทะเบียน กรมการปกครอง

เบอรต์ ดิ ตอ่ : 0 2791 7021

496

10. ประเด็น งานทะเบียนศาลเจ้า

สรุปสาระสำคญั ตามประเด็น
การจัดตั้งศาลเจ้า การอุทิศที่ดินให้เป็นสมบัติของศาลเจ้า การแต่งตั้งผู้จัดการปกครอง
ศาลเจ้าผู้ตรวจตราสอดส่องศาลเจ้า การออกบัตรและการใช้บัตรประจำตัวผู้จัดการปกครองศาลเจ้า
ผู้ตรวจตราสอดส่องศาลเจ้า การก่อสร้างบูรณะซ่อมแซมอาคารในที่ดินของศาลเจ้า การระวังรักษา
แนวเขตทด่ี ินของศาลเจา้

ความ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/ หนว่ ยงาน

กฎหมายทีเ่ กี่ยวขอ้ ง รบั ผดิ ชอบ อนุมัต/ิ อนญุ าต/แนวทาง รับผิดชอบ

ในฐานะ ผวจ. ปฏบิ ัตหิ รือการดำเนินการ ในพนื้ ท่ี

- กฎเสนาบดีว่าด้วยที่กุศลสถาน - การสั่งการ - การอนมุ ตั กิ ารจัดต้ังศาลเจ้า อำเภอ

ชนิดศาลเจ้า พระพุทธศักราช - การอนมุ ตั ิ - การอนมุ ัตริ ับมอบท่ีดนิ ให้เป็น

2463 - การอนุญาต สมบตั ิของศาลเจ้า

- ระเบียบกระทรวง มหาดไทย - การกำกบั ดูแล - การอนุมัติแต่งตั้งผู้จัดการ

ว่าด้วยการเงินของศาลเจ้า ปกครองศาลเจ้าและผู้ตรวจ

พ.ศ. 2520 ตราสอดสอ่ งศาลเจ้า

- คำสั่งกระทรวง มหาดไทยที่ - การอนุญาตให้ก่อสร้างบูรณะ

198/2552 ลงวันที่ 11 ซอ่ มแซมศาลเจา้

มิถุนายน 2552 เรื่อง แต่งตั้ง - การมอบอำนาจไประวังรักษา

คณะกรรมการปฏิบัติงาน แนวเขตทีด่ นิ ของศาลเจา้

เกย่ี วกับกจิ การศาลเจา้

หนว่ ยงานสว่ นกลางที่รบั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง

ส่วนการทะเบียนทว่ั ไป สำนักบริหารการทะเบยี น กรมการปกครอง

เบอร์ตดิ ตอ่ : 0 2791 7021

497

11. ประเดน็ งานทะเบียนสุสานและฌาปนสถาน

สรุปสาระสำคญั ตามประเด็น
การเก็บ ฝังหรือเผาศพ ต้องทำในสถานที่ซึ่งได้รับอนุญาตจัดตั้งเป็นสุสานและ
ฌาปนสถานสาธารณะ หรือสุสานฯ เอกชน หากเก็บ ฝัง หรือเผานอกเขตพื้นที่สุสานฯ จะต้องได้รับ
อนญุ าตจากเจ้าพนกั งานทอ้ งถิน่

ความ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/ หนว่ ยงาน
กฎหมายทีเ่ ก่ียวขอ้ ง รับผิดชอบ อนุมัติ/อนุญาต/แนวทาง รับผดิ ชอบ
ปฏิบตั หิ รอื การดำเนนิ การ ในพนื้ ท่ี
ในฐานะ ผวจ.
- การอนุญาตจดั ตง้ั สสุ านและฌาปนสถาน อำเภอ
- พระราชบัญญัติสุสาน เป็นเจา้ พนกั งาน - การอนุญาตให้ดำเนินการสุสานและ
และฌาปนสถาน พ.ศ. 2528 ท้องถนิ่ ฌาปนสถาน
- พระราชบัญญัติสุสาน - การอนุญาตให้ต่ออายุใบอนุญาต
และฌาปนสถาน (ฉบับที่ 2 ) จัดตงั้ สสุ านและฌาปนสถาน
พ.ศ. 2550 - การอนุญาตให้ต่ออายุใบอนุญาตให้
- กฎกระทรวง (พ.ศ. 2543) ดำเนินการสุสานและฌาปนสถาน
กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ - การอนุญาตให้เก็บ ฝัง หรือเผาศพ
การขอ การอนุญาต การขอต่อ ในสถานที่อื่น นอกจากในสุสานและ
การต่ออายุใบอนุญาตจั้งต้ัง ฌาปนสถานสาธารณะหรือ สุสาน
และดำเนนิ การสุสานฯ และฌาปนสถานเอกชนหรือเก็บศพ
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 ในสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วย
(พ.ศ. 2543) กำหนดอัตรา สถานพยาบาล หรือเคหสถานเป็นการ
ค่าธรรมเนยี ม ชว่ั คราว
- การอนุญาตให้เปลี่ยนแปลงหรือต่อ
เติมสุสานและฌาปนสถานสาธารณะ
หรือสสุ านและฌาปนสถานเอกชน
- การเข้าไปในบริเวณสุสานและฌาปนสถาน
สาธารณะ หรือสุสานและฌาปนสถาน
เอกชนในระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นถึง
พระอาทติ ย์ตกเพื่อตรวจสอบ หรือเพ่ือ
ปฏิบัติการให้เป็นไปตาม พระราชบัญญัติ
สุสานฯ
- การสั่งให้ผู้รับใบอนุญาตตามมาตรา 6
แก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงสุสานและ
ฌาปนสถานฯ ให้มีสภาพ หรือมีการใช้
ทไ่ี มเ่ ป็นอนั ตรายแกป่ ระชาชน
- การสั่งพักใช้ใบอนุญาตหรือสั่งเพิก
ถอนใบอนุญาต แลว้ แต่กรณี

498

ความ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั / หน่วยงาน

กฎหมายที่เกี่ยวขอ้ ง รับผดิ ชอบ อนุมตั ิ/อนุญาต/แนวทาง รับผดิ ชอบ

ในฐานะ ผวจ. ปฏิบัตหิ รือการดำเนินการ ในพื้นท่ี

- การสั่งให้ผู้ฝ่าฝืน (ผู้ที่ไม่ได้อนุญาต

จัดตั้งและดำเนินการสุสานฯ) รื้อถอน

สิ่งปลูกสร้างหรือเคลื่อนย้ายศพที่ฝัง

หรือเก็บไว้ ไปฝังหรือเก็บในสุสาน

และฌาปนสถานสาธารณะ หรือสุสาน

และฌาปนสถานเอก ช น ท ี ่ ไ ด ้ รั บ

ใบอนุญาตที่ถูกต้องตามมาตรา 6

ภายในเวลาที่กำหนด ถ้าผู้ฝ่าฝืนยังไม่

ปฏิบัติตามให้เข้ากระทำการนั้นแทน

โดยเรยี กค่าใชจ้ ่ายจากผ้ฝู ่าฝืน

ข้อพงึ ระวัง

- ผู้ว่าราชการจังหวัดต้องมีหนังสือแจ้งเตือนเรื่องการต่ออายุใบอนุญาตจัดต้ัง

สุสานและฌาปนสถาน

- ผู้ว่าราชการจังหวัดต้องมีหนังสือแจ้งเตือนเรื่องใบอนุญาตดำเนินการสุสาน

และฌาปนสถาน

หน่วยงานส่วนกลางท่ีรบั ผิดชอบ สำนัก/กอง

สว่ นการทะเบียนทั่วไป สำนักบริหารการทะเบยี น กรมการปกครอง

เบอรต์ ิดตอ่ : 0 2791 7021

499

การอำนวยความเปน็ ธรรม

1. ประเดน็ การอำนวยความเป็นธรรม (การชันสูตรพลิกศพของพนักงานฝ่ายปกครอง)

สรปุ สาระสำคญั ตามประเด็น
หากความตายเกดิ ขนึ้ โดยการกระทำของเจ้าพนักงาน หรือตายในระหว่างอยู่ใน

ความควบคุมของเจ้าพนักงานให้พนักงานฝ่ายปกครอง (ปลัดอำเภอ นายอำเภอ ป้องกันจังหวัด
จา่ จังหวดั ปลดั จังหวดั รองผู้ว่าราชการจังหวัด และผวู้ า่ ราชการจังหวัด) เปน็ ผู้ชนั สูตรพลิกศพร่วมกับ
พนักงานอัยการ พนักงานสอบสวน และแพทย์ นอกจากนี้ผู้ว่าราชการจังหวัด ยังมีอำนาจในการเข้า
ร่วมให้คำปรึกษา คำแนะนำกับพนักงานฝ่ายปกครองผู้ทำหน้าที่ชันสูตรพลิกศพ หรืออาจจะ
มอบหมายใหป้ ้องกนั จังหวดั จ่าจังหวดั ปลัดจงั หวัด รองผู้ว่าราชการจังหวดั ปฏบิ ัตหิ น้าทใี่ หค้ ำแนะนำ
แทนตนได้ แต่การลงชือ่ ในรายงานการชันสูตรพลิกศพใหเ้ ปน็ หน้าที่ของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองผู้ทำ
หน้าที่ร่วมชันสูตรพลิกศพ เว้นแต่ ผู้ว่าราชการจังหวัดประสงค์จะเข้าร่วมชันสูตรพลิกศพด้วยตัวเอง
ให้รีบแจ้งนายอำเภอทราบ กรณีเช่นนี้ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดหรือผู้มอบหมายเป็นผู้ลงชื่อในรายงานการ
ชนั สตู รพลกิ ศพ

กฎหมายท่เี กี่ยวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั / หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/อนญุ าต/แนวทาง รับผดิ ชอบ
ปฏิบตั ิหรอื การดำเนินการ ในพ้ืนท่ี

ข้อบังคับกระทรวง พ นั ก ง า น ฝ่ า ย สามารถร่วมให้คำปรึกษา ที่ทำการปกครอง

มหาดไทยว่าด้ว ย ปกครอง คำแนะนำกับพนักงานฝ่าย อำเภอ

ระเบียบการปฏิบัติ ปกครองในการชันสูตรพลิกศพ

หน้าที่ชันสูตรพลิกศพ และสามารถเป็นผู้ชันสูตรพลิก

ของพนักงานฝ่าย ศพเองได้ หากเป็นเรื่องที่อยู่ใน

ปกครอง ความสนใจของประชาชน

กระทบความสัมพันธ์ระหว่าง

ประเทศ

ขอ้ พึงระวงั
-

หน่วยงานส่วนกลางที่รบั ผดิ ชอบ สำนัก/กอง
สว่ นอำนวยความเป็นธรรม สำนกั การสอบสวนและนติ กิ าร
เบอร์ติดต่อ : 0 2356 9556

500

2. ประเด็น การอำนวยความเป็นธรรม (ภารกิจศนู ย์ดำรงธรรม)

สรุปสาระสำคญั ตามประเดน็
ประกาศ คสช. ฉบับที่ 96/2557 ได้ให้จังหวัดจัดตั้งศูนย์ดำรงธรรมข้ึน

เพื่อทำหน้าที่ในการรับเรื่องร้องเรียนร้องทุกข์ ให้บริการข้อมูลข่าวสาร ให้คำปรึกษา รับเรื่องปัญหา
ความต้องการและข้อเสนอแนะของประชาชน และทำหน้าที่เป็นศูนย์บริการร่วมและต่อมา
คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 25 ต.ค. 2559 ให้จัดตั้งศูนย์ดำรงธรรมอำเภอขึ้นทุกอำเภอ
โดยให้ผู้ว่าราชการจังหวัดออกคำสั่งจัดตั้งศูนย์ดำรงธรรมขึ้นในอำเภอ และกำหนดให้ราชการ
ที่เกี่ยวข้องให้ความร่วมมือและช่วยเหลือนายอำเภอในการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน
รวมทง้ั ให้ผ้วู า่ ราชการจังหวัดมอบอำนาจให้แก่นายอำเภอเพื่อให้เกิดความสะดวกแกป่ ระชาชนในการ
แ จ ้ ง เ ร ื ่ อ ง ร ้ อ ง เ ร ี ย น ร ้ อ ง ท ุ ก ข ์ แ ล ะ แ ก้ ไ ข ป ั ญ ห า ค ว า ม เ ด ื อ ด ร ้ อ น ข อ ง ป ร ะ ช า ช น ไ ด ้ อ ย ่ า ง ร ว ด เ ร็ ว
มีประสทิ ธิภาพและทันต่อสถานการณ์

ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสัง่ / หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ.
กฎหมายท่เี ก่ียวข้อง อนุมัติ/อนญุ าต/แนวทาง รบั ผิดชอบ

ปฏบิ ัติหรือการดำเนินการ ในพ้นื ที่

ประกาศ คสช. ฉบับท่ี ผู้บังคบั บัญชา บูรณาการส่วนราชการในจังหวัด สำนกั งานจังหวดั
96/2557 มติคณะ
รัฐมนตรี วันที่ 25 ต.ค. สนับสนุนมอบอำนาจให้ศูนย์ ทท่ี ำการปกครอง
2559
ดำรงธรรมอำเภอให้เกิดความ จงั หวัด

สะดว กในการรับแจ้งเรื่อง ท่ีทำการปกครอง

ร้องเรียนร้องทุกข์และแก้ไข อำเภอ

ปัญหาความเดือดร้อนของ

ประชาชนได้อย่างมปี ระสิทธภิ าพ

ข้อพึงระวงั
1. เรื่องร้องเรียนที่ค้างเป็นเวลานาน ในเรื่องระยะเวลาการดำเนินการ

ให้พิจารณาดำเนินการให้แล้วเสร็จโดยเร็วให้ถือว่าความล่าช้าเป็นส่วนหนึ่งของความไม่เป็นธรรม
กรณีเรื่องใดมีกำหนดระยะเวลาที่ต้องดำเนินการตามกฎหมาย ให้ถือกำหนดระยะเวลาเป็นเรื่องสำคัญ
ต้องดำเนินการให้เป็นไปตามกำหนด อย่าให้เกิดความเสียหายจากการขาดอายุความ หรือเกิด
ระยะเวลาที่สามารถใช้สิทธิหรือได้สิทธิและเกิดความเสียหาย ผู้รับผิดชอบอาจต้องรับผิดในทาง
ส่วนตัวทั้งทางแพ่งและทางอาญาตามแต่กรณี เว้นแต่พิสูจน์ตนเองได้ว่ามีเหตุเพียงพอที่จะไม่ต้อง
รบั ผดิ ชอบตามกฎหมาย

2. การเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล พิจารณาว่าเรื่องร้องเรียนร้องทุกข์จะต้อง
ปฏิบัติตามระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 หรือไม่ โดยพิจารณาว่า

501

หากส่งเรอื่ งใหห้ น่วยงานพจิ ารณาแลว้ ผใู้ ห้ขอ้ มูลหรอื ผูร้ อ้ งจะได้รับความเดือดรอ้ นหรือไม่ เช่น เร่ืองที่
มีลักษณะกล่าวหาข้าราชการ แจ้งเบาะแสผู้มีอิทธิพล หากไม่ปกปิดชื่อและที่อยู่ ก็จะต้องแจ้งให้
หนว่ ยงานที่เก่ยี วข้องใหค้ วามค้มุ ครอง

- กรณีที่มีการระบุชื่อผู้ร้องจะต้องคุ้มครองทั้งฝ่ายผู้ร้องและผู้ถูกร้อง
เนอื่ งจากข้อเท็จจรงิ ยงั ไมป่ รากฏ ซ่ึงอาจมกี ารกล่ันแกลง้ กันก็ได้

- กรณผี ูร้ อ้ งระบุในคำร้องใหป้ กปิดช่อื หรือไมป่ ระสงคใ์ ห้นำลายมือช่ือผู้ร้อง
ไปเปิดเผย จะต้องคุ้มครองผู้ร้อง เพราะหน่วยงานผู้ถูกรอ้ งอาจทราบได้และทำให้ผูร้ ้องจะได้รับความ
เดือดรอ้ น

- หากเป็นเรื่องเกี่ยวกับความมั่นคงหรือกระทบสิทธิของผู้ร้องโดยตรง
ซึ่งผู้ร้องไม่ประสงค์ให้เปิดเผยเรื่อง แต่การดำเนินการเรื่องร้องเรียนร้องทุกข์จำเป็นจะต้องเปิดเผย
ข้อมูลผู้ร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มิฉะนั้นไม่สามารถดำเนินการได้ก็ต้องขออนุญาตจากผู้ร้องก่อน
และแจง้ ใหห้ น่วยงานใหค้ วามคุม้ ครองผรู้ อ้ ง

3. การยุติเรื่อง การดำเนินการเรื่องร้องเรียนร้องทุกข์ตามขอบเขตอำนาจหน้าที่
โดยปกติจนได้ข้อยุติ ได้แก่ (1) เรื่องที่ดำเนินการแล้วได้ตามประสงค์ของผู้ร้องและได้แจ้งให้ผู้ร้องทราบ
(2) เรื่องที่ดำเนินการแล้วได้ตามประสงค์ของผู้ร้องบางส่วน และได้แจ้งให้ผู้ร้องทราบ (3) เรื่องที่
ดำเนินการแล้ว แต่ไม่ได้ตามประสงค์ของผู้ร้อง และได้ชี้แจงทำความเข้าใจกับผู้ร้อง (4) เรื่องร้องทุกข์ที่
ระงับการพิจารณา หรือรวมเรื่อง เช่น บัตรสนเท่ห์ เรื่องที่อยู่ในกระบวนการทางศาล เรื่องร้องทุกข์
กล่าวโทษแต่ไมม่ ีหลักฐาน และไดแ้ จง้ ให้ผู้ร้องทราบตามควรแก่กรณี

หน่วยงานส่วนกลางที่รับผิดชอบ สำนกั /กอง
ส่วนอำนวยความเปน็ ธรรม สำนักการสอบสวนและนิติการ
เบอรต์ ดิ ตอ่ : ส่วนอำนวยความเปน็ ธรรม 0 2356 9556

502

การอาสารักษาดินแดน

1. ประเดน็ กจิ การกองอาสารกั ษาดนิ แดน
สรปุ สาระสำคัญตามประเดน็
กองอาสารักษาดนิ แดน (อส.) เปน็ องคก์ ารขนึ้ อยู่ในกระทรวงมหาดไทย มีฐานะ

เป็นนิติบุคคล จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. ๒๔๙๗
ซึ่งกระทรวงมหาดไทยมอบหมายให้กรมการปกครอง เป็นหน่วยบริหารจัดการ ตั้งแต่วันที่ ๒๘
กันยายน ๒๕๐๐ กองอาสารักษาดินแดน เป็นการจัดโดยอิงโครงสร้างการจัดส่วนราชการ
ของกระทรวงมหาดไทย แบง่ เป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค

ส่วนภูมิภาค มีองค์กรรับผิดชอบการบริหาร คือกองบังคับการกองอาสารักษา
ดินแดนจังหวัด โดยมี ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้บังคับการกองอาสารักษาดินแดนจังหวัด รองผู้ว่า
ราชการจงั หวัด เปน็ รองผบู้ งั คับการกองอาสารักษาดนิ แดนจังหวดั และปลัดจงั หวัด เป็นผ้ชู ว่ ยผู้บังคับ
การกองอาสารักษาดนิ แดนจงั หวัด มภี ารกจิ ในการปฏบิ ตั หิ น้าท่ี ดังนี้

1. ปฏิบัติภารกิจตามมาตรา 16 แห่งพระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน
พ.ศ. 2497 ดงั นี้

1.1 บรรเทาภยั ที่เกดิ จากธรรมชาติและการกระทำของขา้ ศึก
1.2 ทำหน้าที่ตำรวจรักษาความสงบภายในท้องที่ร่วมกับพนักงานฝ่าย
ปกครองหรือตำรวจ
1.3 รกั ษาสถานทส่ี ำคญั และการคมนาคม
1.4 ปอ้ งกันจารกรรม สดับตรับฟัง และรายงานขา่ ว
1.5 ทำการช่วยให้ความสะดวกแก่ฝ่ายทหารตามที่ทหารต้องการ และตัดทอน
กำลังข้าศกึ
1.6 เป็นกำลังสำรองส่วนหนึ่งที่พร้อมจะเพิม่ เติมและสนับสนุนกำลังทหาร
ได้เมือ่ จำเปน็
2. ปฏิบัติภารกิจรักษาความสงบเรียบร้อยและความมั่นคงตามนโยบายของ
รฐั บาล/กระทรวงมหาดไทย ดังนี้
2.1 ปกป้องและเชิดชูสถาบนั พระมหากษัตริย์
2.2 สร้างความปรองดองสมานฉันท์
2.3 รักษาความสงบเรียบร้อยของสังคม
2.4 รกั ษาความสงบเรียบร้อยพน้ื ทจ่ี ังหวดั ชายแดนภาคใต้
2.5 ปอ้ งกนั ปราบปรามและบำบดั รักษาผตู้ ิดยาเสพติด
2.6 รักษาความมนั่ คงตามแนวชายแดน
2.7 ป้องกันและปราบปรามการทำลายทรัพยากรปา่ ไม้
2.8 รักษาความปลอดภยั สถานทีส่ ำคญั
2.9 พัฒนาและสรา้ งมวลชน
3. ภารกิจอน่ื ตามทไี่ ดร้ ับมอบหมาย

503

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั / หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/อนญุ าต/แนวทาง รบั ผิดชอบ
ปฏิบตั ิหรือการดำเนนิ การ ในพ้ืนที่

1. คำสั่งกองบัญชาการ ผู้ว่าราชการจังหวัด ที่ทำการปกครอง

กองอาสารักษาดินแดน ท่ี ได้รับการแต่งต้ัง จังหวัด

5 / 2 5 3 1 ล ง วั น ท่ี เป็น ผู้บังคับการ (กลมุ่ งาน

3 มีนาคม 2531 เรื่อง กองอาสาร ั กษา ความม่ันคง)

แต่งตั้งผู้บังคับบัญชาใน ดนิ แดนจังหวดั

กองบังคับการ กองอาสา

รกั ษาดนิ แดนจังหวัด

2. กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 ผู้ว่าราชการจังหวัด ในฐานะ

(พ.ศ. 2497)ออกตาม ผู้ บ ั ง ค ั บ ก า ร ก อ ง อ า ส า ร ั ก ษ า

ความในพระราชบัญญัติ ดินแดนจังหวัด เป็นผู้ปกครอง

กองอาสารักษาดินแดน บ ั ง ค ั บ บ ั ญ ช า เ จ้ า ห น้ า ท ี ่ แ ล ะ

พ.ศ. 2497แก้ไขเพิ่มเตมิ สมาชิกกองอาสารักษาดินแดนซึ่ง

โดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 5 สังกัดอยู่ในจงั หวัดน้ัน

(พ.ศ. 2500) ออกตาม

ความในพระราชบัญญัติ

กองอาสารักษาดินแดน

พ.ศ. 2497 (ขอ้ 3)

3. กฎกระทรวง ฉบับที่ 7 ผู้ว่าราชการจังหวัด ในฐานะ

(พ.ศ. 2497) ออกตาม ผู้ บ ั ง ค ั บ ก า ร ก อ ง อ า ส า ร ั ก ษ า

ความในพระราชบัญญัติ ดินแดนจังหวัด มีอำนาจที่จะสั่ง

กองอาสารักษาดินแดน ใช้กำลังสมาชิกกองอาสารักษา

พ.ศ. 2497 (ข้อ 2 (2)) ดินแดน เพื่อปฏิบตั ิหน้าที่ ภายใน

เขตพื้นท่ีของจงั หวดั

ขอ้ พึงระวัง
1. การลงนามในเอกสารการรับสมัครสมาชิกกองสารกั ษาดินแดน ต้องลงนาม

ในฐานะ ผวู้ า่ ราชการจังหวัด ไมใ่ ชผ่ ู้บงั คบั การกองอาสารกั ษาดนิ แดนจงั หวดั
2. คุณสมบัติของผู้สมัครจะกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากที่ระบุไว้

ตามขอ้ บงั คบั ที่ 1 ขอ้ 3 นั้น กระทำมไิ ด้

หนว่ ยงานส่วนกลางทีร่ ับผิดชอบ สำนัก/กอง
สำนักอำนวยการกองอาสารกั ษาดนิ แดน
เบอรต์ ดิ ต่อ : 0 2278 5002 ต่อ 312

504

2. ประเดน็ การรบั สมัครสมาชิกกองอาสารักษาดนิ แดน

สรปุ สาระสำคญั ตามประเดน็
ข้อบังคับที่ 1 เรื่อง กำหนดวิธีรับสมัครสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. 2497

ข้อ 1 กำหนดให้ผู้ว่าราชการจงั หวัด แต่งตง้ั คณะกรรมการข้นึ เพือ่ รับสมคั รสมาชิกกองอาสารักษาดนิ แดน

กฎหมายท่ี ความ อำนาจของ ผวจ. ในการสงั่ /อนุมัติ/ หนว่ ยงาน
เก่ียวข้อง รับผิดชอบ อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิหรอื การ รบั ผิดชอบ
ในฐานะ ผวจ. ในพื้นที่
ดำเนนิ การ

ข้อบังคับที่ 1 เรื่อง การแต่งตั้งคณะ - อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 15 กลุ่มงานความ

กำหนดวิธีรับสมัคร กรรมการขึ้นเพ่ือ แห่งพระราชบัญญัติกองอาสารักษา มั่นคง ท่ที ำการ

สมาชิกกองอาสารักษา รับสมัครสมาชิก ดินแดน ปกครองจังหวดั

ดนิ แดนพ.ศ. 2497 กองอาสารักษา - อาศยั อำนาจตามความในข้อบังคบั ที่ 1

ดินแดน เรื่อง กำหนดวิธีรับสมัครสมาชิกกอง

อาสารกั ษาดนิ แดน พ.ศ. 2497 ข้อ 1

ขอ้ พงึ ระวงั
1. การพิจารณาอุทธรณ์ให้คำนึงถึงระยะเวลาที่กำหนดไว้ในการพิจารณา

อุทธรณ์ด้วย (ภายใน 30 วนั นบั แต่วนั รบั ทราบคำส่งั )
2. การพิจารณาให้สมาชิก อส. ออกจากสมาชิก อส. และการพจิ ารณาอุทธรณ์

ใหเ้ ป็นไปตามขอ้ บงั คบั ที่ 4 โดยใหน้ ำ พ.ร.บ. วธิ ีปฏบิ ัตริ าชการทางปกครอง มาประกอบการพจิ ารณาด้วย
3. ผู้มีอำนาจลงนามในคำสั่งให้สมาชิก อส. ออกจากสมาชิก อส. ต้องลงนาม

ในฐานะผูบ้ ังคบั การกองอาสารักษาดินแดนจงั หวดั
4. ตามระเบียบท่ี 7 เมื่อสมาชกิ อส. ต้องหาคดีอาญา ให้นายอำเภอรายงานให้

ผู้ว่าราชการจังหวัดในฐานะผู้บังคับการจังหวัดทราบ ผู้บังคับการจังหวัดต้องพิจารณาดำเนินการให้
เป็นตามระเบยี บดังกล่าว แล้วรายงานให้ผู้บญั ชาการกองอาสารกั ษาดินแดน ทราบ

หนว่ ยงานส่วนกลางทร่ี บั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สำนกั อำนวยการกองอาสารกั ษาดินแดน
เบอร์ติดต่อ : 0 2278 5002 ต่อ 312

3. ประเดน็ การออกบตั รประจำตวั ผูบ้ ังคบั บัญชา เจ้าหนา้ ที่และสมาชิกกองอาสารกั ษาดินแดน

สาระสำคญั ตามสรปุ ประเดน็
ผู้ว่าราชการจังหวัดในฐานะผู้บังคับการกองอาสารักษาดินแดนจังหวัด

เปน็ ผู้ออกบตั รประจำตวั ให้ผ้บู ังคบั บญั ชา เจา้ หนา้ ท่ี และสมาชิกกองอาสารกั ษาดินแดนในสังกัด

505

กฎหมายทเี่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบใน อำนาจของ ผวจ. ในการสัง่ / หนว่ ยงาน
ฐานะ ผวจ. อนุมัติ/อนุญาต/แนวทาง รบั ผิดชอบ
ปฏิบัตหิ รอื การดำเนินการ ในพ้นื ที่

ระเบียบกองอาสารักษา ผู้ว่าราชการจังหวัดใน อาศัยอำนาจตามความในข้อ 13 (2) กลุ่มงานความ

ดินแดนว่าด้วยบัตร ฐานะผู้บงั คับการกองอาสา ของระเบียบกองอาสารักษาดินแดน มั่นคง ที่ทำการ

ประจำตัวผู้บังคับบัญชา รักษาดินแดนจังหวัด เป็น วา่ ดว้ ยบัตรประจำตวั ผ้บู ังคับบัญชา ปกครองจังหวดั

เจ้าหน้าที่และสมาชิก ผู้ออกบัตรประจำตัวให้ เจ้าหน้าท่แี ละสมาชิกกองอาสารักษา

กองอาสารักษาดินแดน ผู้บังคับบัญชาเจ้าหน้าท่ี ดนิ แดนพ.ศ. 2528

พ.ศ. 2528 และสมาชิกกองอาสารักษา

ดนิ แดนในสังกัด

ข้อพงึ ระวงั
คำสั่งที่ 60/2500 ลงวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2500 รัฐมนตรีว่าการ

กระทรวงมหาดไทย มอบหมายให้ ผู้วา่ ราชการจงั หวัดมอี ำนาจแตง่ ต้ัง ถอด และใหอ้ อกจากยศสมาชิก
กองอาสารักษาดินแดน ซึ่งอยู่ในสังกัดจังหวัดชั้นนายหมู่ใหญ่ลงมา ไม่ใช่ผู้บังคับการกองอาสารักษา
ดินแดนจังหวดั

หน่วยงานส่วนกลางทร่ี ับผิดชอบ สำนัก/กอง
สำนักอำนวยการกองอาสารกั ษาดนิ แดน
เบอรต์ ดิ ต่อ : 0 2278 5002 ตอ่ 312

4. ประเด็น การพจิ ารณาอุทธรณ์สมาชกิ กองอาสารักษาดินแดน

สรปุ สาระสำคัญตามประเดน็
กรณีที่สมาชิกถูกให้ออกจากสมาชกิ ตามข้อบังคับที่ 4 หากมีการอุทธรณ์คำสั่ง

ต้องกระทำภายใน 30 วัน ผู้ว่าราชการจังหวัดในฐานะผู้บังคับการกองอาสารักษาดินแดนจังหวัด
ต้องพิจารณาทำความเหน็ ในกรณที ม่ี ีการอทุ ธรณด์ ้วย

กฎหมายที่เกี่ยวขอ้ ง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั /อนมุ ตั /ิ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทาง รบั ผดิ ชอบ
ในพืน้ ที่
ปฏิบตั หิ รือการดำเนินการ

1. ข้อบังคับที่ 4 ผู้บังคับการกอง ข้อ 9 คำอทุ ธรณต์ อ้ งทำเปน็ หนงั สือยื่น กองบ ั งคั บ

เรื่อง กำหนดวิธีการ อาสารักษาดินแดน ต่อผู้บัญชาการกองอาสารักษาดินแดน การกองอาสา

ให้ออกจากสมาชิก จังหวดั หรือผู้บังคับบัญชาที่ได้รับมอบหมาย รักษาดินแดน

กองอาสารักษาดนิ แดน ภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันที่ จังหวดั

พ.ศ. 2498 ทราบคำสัง่

506

กฎหมายทีเ่ ก่ียวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั /อนมุ ตั ิ/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนญุ าต/แนวทาง รบั ผดิ ชอบ
ในพ้นื ที่
ปฏบิ ตั ิหรือการดำเนนิ การ

2. ระเบยี บท่ี 7 เร่ือง ข้อ 2 เมื่อผู้บังคับการจังหวัดได้รับรายงาน กองบ ั งคั บ

การรายงานเมื่อสมาชิก จากนายอำเภอฯแล้วให้พิจารณาดำเนินการ การกองอาสา

กองอาสารักษาดินแดน ในตามควรแก่กรณี (รายละเอียดตามคู่มือ รักษาดินแดน

ต้องหาคดีอาญา กฎหมาย ข้อบังคับ และระเบียบการ จงั หวัด

กองบัญชาการกองอาสารกั ษาดินแดน

ขอ้ พงึ ระวัง
1. การเสนอขอรับบำนาญพิเศษ กรณีสมาชิก อส. เสียชีวิต หรือทุพพลภาพ

ให้เสนอขอเฉพาะทเ่ี กิดจากการปฏบิ ตั หิ น้าที่เทา่ น้นั
2. การลงนามในหนังสือรับรองการได้รับอันตรายหรือถูกประทุษร้ายเพราะ

เหตุปฏิบัติราชการในหน้าท่ตี อ้ งระบสุ าเหตุให้ถกู ตอ้ งครบถ้วน
3. การยื่นเรื่องขอรับบำนาญพิเศษ ตาม พ.ร.บ. บำเหน็จบำนาญข้าราชการ

พ.ศ. 2494 โดยอนโุ ลม ให้ยน่ื ภายในกำหนดอายคุ วามสามปี

หน่วยงานสว่ นกลางที่รับผดิ ชอบ สำนัก/กอง
สำนักอำนวยการกองอาสารกั ษาดนิ แดน
เบอรต์ ิดต่อ : 0 2278 5002 ตอ่ 312

5. ประเดน็ การควบคมุ ยทุ ธภัณฑ์

สรุปสาระสำคัญตามประเด็น
ผู้ว่าราชการจังหวัด มีอำนาจในการสั่งใช้อาวุธ ยุทโธปกรณ์ และการควบคุม

ยุทธภัณฑ์ สำหรับกองอาสารักษาดินแดน ในฐานะผู้บังคับการกองอาสารักษาดินแดนจังหวัด
ในภารกิจกองอาสารักษาดินแดนซึ่งต้องเป็นไปเพื่อหน้าที่ ตามพระราชบัญญัติกองอาสารักษาดินแดน
พ.ศ. 2497 หมวด 2 มาตรา 16 ทั้งนี้ ยังสามารถมอบอำนาจไปยังผู้บังคับกองร้อยอาสารักษา
ดินแดนอำเภอ (นายอำเภอ) ซึ่งมีไว้ใช้ในการปฏิบัติงานประจำหน่วย และประจำตัวผู้ปฏิบัติงาน
ให้เป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคบั ท่กี ำหนด

กฎหมายท่เี กี่ยวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั /ิ อนญุ าต/แนวทาง รับผิดชอบ
ปฏบิ ตั หิ รือการดำเนนิ การ ในพืน้ ที่

1. พระราชบัญญัติ - มีหน้าที่ในการ 1. พิจารณาออกหนังสืออนุญาต 1. บก.อส.จ.

ควบคุมยุทธภัณฑ์ กำกับ ดูแล ควบคุม พกอาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน หรือวัตถุ 2. รอ้ ย.บก.บร.จ.

พ.ศ. 2530 อาวุธ ยุทธภัณฑ์ ระเบิดออกไปนอกบริเวณที่ตั้งของหน่วย 3. ร้อย.อส.จ.

2. พระราชบัญญัติ เสื้อเกราะป้องกัน ราชการ 4. รอ้ ย.อส.อ.

ก อ ง อ า ส า ร ั ก ษ า กระสุน และรถยนต์ 2. การตรวจตราและตรวจสอบ

507

กฎหมายทเี่ กี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/อนญุ าต/แนวทาง รบั ผิดชอบ
ปฏิบตั หิ รือการดำเนนิ การ ในพื้นท่ี

ดินแดน พ.ศ. 2497 หุ้มเกราะป้องกัน
ข้อบังคับที่ 3 เรื่อง กระสุน ที่มีไว้ใช้ใน
การเบิกจ่าย เก็บ การปฏ ิ บ ั ต ิ งาน
รักษาการรับผิดชอบ ภายในจังหวัด ตาม
และการรายงานขอ กฎหมายทเ่ี กยี่ วข้อง
จำหน่ายอาวุธ กระสุน
และวัตถุระเบิด พ.ศ.
2497
3. กฎกระทรวง การมี
และใช้อาวุธปืน เครื่อง
กระสุนปืน วัตถุระเบิด
ดอกไมเ้ พลิงและส่งิ เทยี ม
อาวุธปืนของหน่วย
ราชการและรัฐวิสาหกิจ
และการมอบใหป้ ระชาชน
มีและใช้เพื่อช่วยเหลือ
ราชการพ.ศ. 2553
4. ระเบียบกรมการ
ปกครองว่าด้วยการมี
และใช้เสื้อเกราะ
ป้องกันกระสุนและ
สะเก็ดระเบิด พ.ศ.
2560
5. ระเบียบกรมการ
ปกครองว่าด้วยการมี
แ ล ะ ใ ช ้ ร ถ ย น ต ์ หุ้ ม
เกราะป้องกันกระสุน
พ.ศ. 2550

ข้อพงึ ระวงั
1. การควบคุมกำกับ ดูแล ตรวจสอบ คลังอาวุธของกองร้อยอาสารักษา

ดนิ แดนในสังกดั ให้เปน็ ไปตามแนวทางการปฏิบตั ติ ามมาตรการควบคุมการใช้และการเก็บรกั ษาอาวุธ
2. การรายงานยอดยุทธภัณฑ์คงคลัง อาจจะไม่ตรงกับยอดยุทธภัณฑ์ที่มีอยู่

จรงิ จำเปน็ ต้องกำชับใหม้ กี ารตรวจนับจรงิ จัง โดยเฉพาะผู้เข้ารบั ตำแหนง่ ใหม่ที่ตอ้ งรับผิดชอบ

508

หน่วยงานส่วนกลางทีร่ บั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สำนกั อำนวยการกองอาสารกั ษาดนิ แดน
เบอร์ติดต่อ : 0 2278 5002 ตอ่ 312

6. ประเดน็ การจัดตัง้ ศนู ย์อำนวยการป้องกนั และปราบปรามยาเสพติดจังหวดั (ศอ.ปส.จ.)

สรปุ สาระสำคญั ตามประเดน็
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัด จัดตั้งศูนย์อำนวยการปอ้ งกันและปราบปรามยาเสพตดิ

จังหวัด เรยี กโดยยอ่ วา่ ศอ.ปส.จ. เปน็ กลไกบรู ณาการการปฏิบัติการป้องกนั และปราบปรามยาเสพติด
ในพ้นื ทจ่ี งั หวดั

กฎหมายทเ่ี กี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/อนญุ าต/แนวทาง รับผดิ ชอบ
ปฏิบัติหรือการดำเนินการ ในพ้นื ท่ี

คำสั่งศูนย์อำนวยการ ผู้ว่าราชการจังหวัด ใน 1. มอี ำนาจในการปรบั ปรุงองคป์ ระกอบ ศอ.ปส.จ.

ปอ้ งกันและปราบปราม ฐานะผู้อำนวยการศนู ย์ การมอบหมายหน้าที่ความรับผิดชอบ

ยาเสพติดแห่งชาติ ที่ อำนวยการป้องกัน ให้รองผู้อำนวยการ กรรมการ เลขานุการ

๑๔ /๒๕๖๓ ลงวันที่ และป ร า บ ป ร า ม และการสั่งการให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการ

30 เมษายน 2563 ยาเสพติดจังหวัด อย่างใดอยา่ งหนง่ึ ตามอำนาจหนา้ ที่

เรื่อง จัดตั้งศูนย์ (ผอ.ศอ.ปส.จ.) 2.มีอำนาจในการแต่งต้ังคณะอนุกรรมการ

อำนวยการและศูนย์ คณะทำงาน ที่ปรึกษา หรือมอบหมาย

ปฏิบัติการป้องกันและ ให้หน่วยงาน ข้าราชการ พนักงาน

ปราบปรามยาเสพติด เจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องดำเนินการ

ระดบั พน้ื ที่ อย่ างหน่ึ งอย ่ างใด ให ้ เป็ นตาม

แผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและ

ปราบปรามยาเสพตดิ

ข้อพึงระวงั
-

หน่วยงานส่วนกลางทีร่ ับผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สำนกั อำนวยการกองอาสารักษาดนิ แดน
เบอร์ติดต่อ : 0 2278 5002 ต่อ 312

7. ประเด็น อำนาจของพนกั งานเจ้าหนา้ ทต่ี าม พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522

สรุปสาระสำคัญตามประเดน็
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ มีอำนาจในการตรวจค้นสถานที่

บคุ คล และยานพาหนะ รวมทัง้ ยึดหรืออายดั ส่งิ ของที่เปน็ ความผดิ เก่ียวกบั ยาเสพตดิ ใหโ้ ทษ

509

กฎหมายท่ีเก่ียวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/อนญุ าต/แนวทาง รับผดิ ชอบ
ปฏบิ ตั ิหรอื การดำเนินการ ในพืน้ ที่
พระราชบัญญัติยาเสพติด พนักงานเจ้าหน้าท่ี
ให้โทษ พ.ศ. ๒๕22 1. เข้าไปในสถานที่ของผู้รับ ศอ.ปส.จ.
ประกอบประกาศกระทรวง อนุญาตนำเข้า ส่งออก ผลิต
สาธารณสุข (ฉบับที่ 183) จำหน่าย หรอื เกบ็ ยาเสพตดิ ให้โทษ
พ.ศ. 2546 เร่อื ง แต่งต้ัง เพื่อตรวจสอบการปฏิบัติตาม
พนักงานเจ้าหน้าที่และ พระราชบัญญตั นิ ้ี
กำหนดอำนาจหน้าที่ เพื่อ 2. เข้าไปในเคหสถาน หรือสถานที่ใด
ปฏิบัติการตามกฎหมายวา่ เพื่อตรวจค้นสิ่งของที่เกี่ยวกับยา
ด้วยยาเสพตดิ ใหโ้ ทษ เสพตดิ
3. ค้นบุคคลหรือยานพาหนะที่มี
เหตุสงสัยว่ามียาเสพตดิ
4. ยึดหรืออายัดยาเสพติดหรือ
สิ่งของท่ีมีความผดิ เกยี่ วกับยาเสพตดิ
5. ค้นตามประมวลกฎหมายวิธี
พิจารณาความอาญา

ข้อพึงระวัง
-

หนว่ ยงานสว่ นกลางที่รบั ผดิ ชอบ สำนัก/กอง
สำนกั อำนวยการกองอาสารกั ษาดนิ แดน
เบอร์ตดิ ตอ่ : 0 2278 5002 ต่อ 312

8. ประเด็น อำนาจในการอนญุ าตใหจ้ ำหน่ายหรือมไี ว้ในครอบครองซ่ึงยาเสพตดิ ใหโ้ ทษประเภท 5 (กญั ชง)

สรุปสาระสำคัญตามประเดน็
เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา มอบอำนาจให้ผู้ว่าราชการจังหวัด

เป็นผมู้ อี ำนาจพิจารณาตามพระราชบัญญตั ยิ าเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 และทแ่ี กไ้ ขเพ่มิ เติม ภายใน
เขตจังหวัดที่อยู่ในความรับผิดชอบ ในการอนุญาตให้จำหน่ายหรือมีไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้
โทษประเภท 2 ประเภท 3 และประเภท 5

510

กฎหมายทีเ่ กี่ยวขอ้ ง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั / หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ัติ/อนุญาต/แนวทาง รบั ผดิ ชอบ
ปฏบิ ัติหรือการดำเนินการ ในพนื้ ท่ี
พระราชบัญญัติยาเสพติด ผู้อนญุ าต
ให้โทษพ.ศ. ๒๕22 ประกอบ 1. การอนุญาตให้จำหน่ายหรือมี สำนักงาน
กฎกระทรวง พ.ศ. 2563 ไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้ สาธารณสุข
ว่าด้วย การขออนุญาตและ โทษในประเภท 2 ตามมาตรา 17 จงั หวัด
การอนุญาตผลิต นำเข้า เฉพาะสถานพยาบาลของรัฐ
ส่งออก จำหน่าย หรือ มีไว้ใน 2. การอนุญาตให้จำหน่ายหรือมี
ครอบครองซึ่งยาเสพติดให้โทษ ไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้
ในประเภท 5 เฉพาะกัญชง โทษในประเภท 3 ตามมาตรา 20
(Hemp) และคำสั่งสำนักงาน 3. การอนุญาตให้จำหน่ายหรือมี
คณะกรรมการอาหารและยา ไว้ในครอบครองซึ่งยาเสพติดให้
ที่44/2564 ลงวันที่ 28 โทษในประเภท 5 เฉพาะกัญชง
มกราคม 2564 เรื่อง มอบ ตามมาตรา 26/3
อำนาจเลขาธกิ ารคณะกรรมการ
อาหารและยา ตามกฎหมาย
ว ่ าด ้ วยยาเสพต ิ ดให ้ โทษ
ให ้ ผู้ ว ่ าราชการจ ั งหวั ด
และมอบหมายให้พนักงาน
เจ้าหน้าทเี่ ป็นผู้อนญุ าต

ข้อพึงระวัง
-

หน่วยงานส่วนกลางที่รับผิดชอบ สำนกั /กอง
สำนักอำนวยการกองอาสารกั ษาดนิ แดน
เบอร์ตดิ ต่อ : 0 2278 5002 ตอ่ 312

9. ประเดน็ การอนญุ าตให้ขายวัตถอุ อกฤทธ์ิ การสั่งพักใช้และเพิกถอนใบอนุญาต
สรุปสาระสำคัญตามประเดน็
1. ให้ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นผู้อนุญาตให้ขายวัตถุออกฤทธิ์ในประเภท 2

ประเภท 3 หรือประเภท 4

2. การสัง่ พกั ใช้ใบอนญุ าตและการเพิกถอนใบอนญุ าต ในจังหวัดทีอ่ ยใู่ นเขตอำนาจ

511

กฎหมายที่เก่ียวข้อง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั / หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/อนุญาต/แนวทาง รบั ผดิ ชอบ
ปฏิบตั ิหรือการดำเนนิ การ ในพ้นื ที่
พระราชบัญญัติวัตถุที่ ผ้อู นุญาต 1. การอนุญาตให้ขายวัตถุออกฤทธิ์ ศอ.ปส.จ.
ออกฤทธิ์ต่อจิตและ ในประเภท ๒ ประเภท ๓ หรือ
ประสาท พ.ศ. ๒๕๕๙ ประเภท ๔
2. การสั่งพักใช้ใบอนุญาตและการ
เพิกถอนใบอนุญาตในจังหวดั

ขอ้ พึงระวงั
-

หน่วยงานสว่ นกลางที่รบั ผดิ ชอบ สำนัก/กอง
สำนักอำนวยการกองอาสารกั ษาดินแดน
เบอรต์ ิดต่อ : 0 2278 5002 ต่อ 312

10. ประเด็น การปฏิบตั ติ อ่ ผู้ต้องสงสัยว่ากระทำผดิ ตามกฎหมายเก่ียวกบั ยาเสพติด เพื่อเขา้ สู่
การบำบดั ฟื้นฟูและการดูแลผู้ผา่ นการบำบัดพนื้ ฟู
สรุปสาระสำคัญตามประเด็น
ให้ผูว้ ่าราชการจังหวดั จัดต้ังศนู ยเ์ พอ่ื การคัดกรองผู้เข้ารับการบำบดั ฟื้นฟูในทุก

อำเภอ และจัดต้งั ศนู ย์เพือ่ ประสานการดูแลผ้ผู ่านการบำบัดฟืน้ ฟใู นระดับอำเภอ และระดับจังหวดั

กฎหมายที่เกี่ยวขอ้ ง ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั / หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/อนญุ าต/แนวทาง รบั ผิดชอบ
ปฏิบัติหรือการดำเนินการ ในพนื้ ที่
ประกาศคณะรักษาความ ผู้ว่าราชการจังหวัด 1. จัดตั้งศูนย์เพื่อการคัดกรอง ศอ.ปส.จ.
สงบแ ห ่ ง ช า ต ิ ฉ บ ั บ ท่ี ในฐานะ ผอ.ศอ.ปส.จ. ผู้เข้ารับการบำบัดฟื้นฟูในทุก
๑๐๘/๒๕๕๗ ลงวันที่ อำเภอ
27 ก.ค. 2557 เรื่อง 2. จดั ตัง้ ศูนยเ์ พอื่ ประสานการดูแล
ก า ร ป ฏ ิ บ ั ต ิ ต ่ อ ผู้ ต ้ อ ง ผ ู ้ ผ ่ า น ก า ร บ ำ บ ั ด ฟ ื ้ น ฟ ู ใ น ร ะ ดั บ
สงสัยว่ากระทำผิดตาม อำเภอ และระดับจังหวดั
กฎหมายเก่ยี วกบั ยาเสพติด
เพื่อเข้าสู่การบำบัดฟื้นฟู
และการดูแลผู้ผ่านการ
บำบดั พื้นฟู

ขอ้ พงึ ระวงั
-

หนว่ ยงานสว่ นกลางท่ีรับผดิ ชอบ สำนัก/กอง
สำนกั อำนวยการกองอาสารักษาดนิ แดน
เบอรต์ ดิ ตอ่ : 0 2278 5002 ตอ่ 312

512

11. ประเด็น การนำตัวผู้ตอ้ งสงสยั เขา้ รบั การบำบัดฟ้ืนฟูการบำบดั พ้นื ฟู

สรปุ สาระสำคญั ตามประเดน็
1. ผวู้ า่ ราชการจงั หวัด ในฐานะ ผอ.ศอ.ปส.จ. มอี ำนาจหนา้ ที่ในการจัดต้ังศูนย์

เพอื่ การคดั กรองฯ ในโรงพยาบาล หรอื สถานพยาบาลท่มี ีศกั ยภาพ

2. ผู้ว่าราชการจังหวัด มีอำนาจในการประกาศสถานท่ีเพื่อจัดการบำบัดฟื้นฟู
รูปแบบศูนย์ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยแต่งตั้ง ผู้อำนวยการศูนย์ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าที่รับผิดชอบ
บริหารจัดการภาพรวมของการจัดศูนย์ฯ และแต่งตั้งเจ้าหน้าที่สาธารณสุขและอื่น ๆ ตามที่ผู้ว่า
ราชการจังหวัดเห็นสมควร

กฎหมายท่ีเกี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุมตั ิ/อนญุ าต/แนวทาง รับผิดชอบ
ปฏบิ ตั หิ รอื การดำเนนิ การ ในพื้นที่

ป ร ะ ก า ศ ส ำ น ั ก ง า น ผู้ว่าราชการจังหวัด 1. จัดตง้ั ศูนยเ์ พอ่ื การคดั กรองฯ ศอ.ปส.จ.

คณะกรรมการป้องกัน ในฐานะ ผอ.ศอ.ปส.จ. 2. ประกาศสถานท่ีเพื่อจัดการ

และปราบปรามยาเสพติด บ ำ บ ั ด ฟ ื ้ น ฟ ู ร ู ป แ บ บ ศ ู น ย์

เรื่อง การนำตัวผู้ต้อง ปรับเปลย่ี นพฤติกรรม

สงสัยเข้ารับการบำบัด

ฟน้ื ฟกู ารบำบัดพ้ืนฟูและ

การประเมินเป็นผู้ผ่าน

การบำบัดฟนื้ ฟู พ.ศ. ๒๕๖๐

ข้อพึงระวัง
-

หน่วยงานส่วนกลางทีร่ ับผิดชอบ สำนกั /กอง
สำนกั อำนวยการกองอาสารกั ษาดินแดน
เบอรต์ ดิ ต่อ : 0 2278 5002 ตอ่ 312

513



กรมการพัฒนาชมุ ชน



1. ประเด็น การจัดทำแผนและประสานแผนพัฒนาพนื้ ท่ใี นระดบั อำเภอและตำบล

สรุปสาระสำคญั ตามประเดน็
1. พัฒนากลไกการจัดทำและประสานแผนพัฒนาในระดบั พื้นท่ี ใหม้ ปี ระสิทธิภาพ
2. ยกระดบั คุณภาพแผนพฒั นาในระดับพ้ืนที่ให้มีลกั ษณะเป็นแผนเดียว (One Plan)
3. ส่งเสริมให้มีมีแนวทางการสนับสนุน ควบคุม และกำกับติดตามการจัดทำและ

ประสานแผนพฒั นาในระดบั พ้นื ท่ี

กฎหมายที่ ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนมุ ัต/ิ หนว่ ยงาน
เก่ยี วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการ รบั ผดิ ชอบ
ในพน้ื ท่ี
ดำเนนิ การ

ระเบียบกระทรวง กำกับการบริหาร ข้อ ๓0 ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและ สำนักงานพัฒนา

มหาดไทยว่าด้วยการ การดำเนินงาน นายอำเภอ กำกับดูแล และให้ ชุมชนจังหวัด/

จัดทำแผนและประสาน ใ ห ้ เ ป็ น ไ ป ต า ม คำแนะนำเพื่อให้องค์กรปกครองส่วน อำเภอ

แผนพัฒนาพื้นท่ี ระเบียบฯ ท้องถิ่นดำเนินการจัดทำแผนพัฒนา

ในระดับอำเภอและ ท้องถิ่นและการประสานแผนพัฒนา

ตำบล พ.ศ. ๒๕๖๒ ท้องถิ่นให้สอดคล้องกับแผนพัฒนา

ในระดับจังหวัด เพื่อให้เป็นไปตาม

กฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์กร

ปกครองส่วนท้องถิ่น และกฎหมายว่า

ด้วยการกำหนดแผนและขั้นตอนการ

กระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครอง

ส่วนท้องถ่ิน

ข้อพึงระวงั
สั่งการ กำกับ ควบคุม และสนับสนุนการขับเคลื่อนการดำเนินงานเป็นไปตาม

คู่มือแนวทางการดำเนินงาน ที่กรมการพัฒนาชุมชนกำหนด รวมถึงสอดคล้องกับบริบท สภาพพื้นที่
และสถานการณป์ จั จุบันเร่งด่วน อาทิ สถานการณก์ ารแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019
(COVID-19) เป็นตน้

หนว่ ยงานส่วนกลางทรี่ บั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สำนกั เสริมสร้างความเขม้ แขง็ ชมุ ชน กรมการพัฒนาชมุ ชน
เบอรต์ ดิ ตอ่ : ๐ ๒๑๔๑ ๖๑๑๕

517

2. ประเดน็ โครงการกองทนุ พัฒนาเด็กชนบท ในพระราชูปถมั ภ์สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯ
สยามบรมราชกุมารี

สรปุ สาระสำคัญตามประเด็น
เป็นกองทนุ ในการให้ความชว่ ยเหลือ สนับสนนุ และพฒั นาเด็กกอ่ นวยั เรียนอายุ

ต้งั แตแ่ รกถงึ 6 ปี ทค่ี รอบครัวยากจน และดอ้ ยโอกาส

กฎหมายทเ่ี ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/อนุญาต/แนวทาง รับผิดชอบ
ปฏิบัตหิ รอื การดำเนนิ การ ในพ้นื ที่

ระเบียบกระทรวง มหาดไทย ข้อ ๗ การดำเนินงาน คณะกรรมการบริหารกองทุน สำนักงานพัฒนา

ว่าด้วยกองทุนพัฒนาเด็ก กองทุนพัฒนาเดก็ ชนบท พัฒนาเด็กชนบทจังหวัด มี ชุมชนจังหวัด/

ชนบทในพระบรมราชูปถมั ภ์ ให้ประกอบด้วยคณะ อำนาจหนา้ ทด่ี ังตอ่ ไปนี้ อำเภอ

สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสุดาฯ กรรมการ ดังนี้ ๑. ส่งเสริมและสนับสนุน

สยามบรมราชกุมารี พ.ศ. (๓) คณะกรรมการ กิจกรรมการพัฒนาเด็กชนบท

๒๕๔๓ บริหารกองทุนพัฒนา อายตุ ้งั แต่แรกเกิดถงึ หกปี

-ฉบับที่ ๑ประกาศณ วันท่ี เด็กชนบทจังหวัดมีผู้ว่า ๒. กำหนดแนวทางการจัด

๙ กุมภาพนั ธ์ พ.ศ. ๒๕๔๓ ราชการจังหวัดเป็น กิจกรรม การรณรงค์ หาเงิน

ประธานกรรมการ สมทบกองทนุ พัฒนาเด็กชนบท

มอี ำนาจแต่งต้งั กรรมการ ๓. ดำเนินงานให้เป็นไปตาม

บริหารกองทุนพัฒนา น โ ย บ า ย แ ล ะ แ น ว ท า ง ที่

เด็กชนบทของจังหวัด คณะกรรมการอำนว ย การ

ไม่น้อยกว่าเจ็ดคน โดย ก อ ง ท ุ น พ ั ฒ น า เ ด ็ ก ช น บ ท

แต่งตั้งจากหัวหน้าส่วน กำหนด

ราชการระดับจังหวัด ผู ๔. พิจารณาอนุมัติการใช้

แทนองค์ กรเอกชน จ่ายเงินกองทุนพัฒนาเด็ก

ในจังหวัดและบุคคลท่ี ชนบท ตามข้อ ๑๑

พิจารณาเห็นว่าสามารถ ๕. กำหนดระเบียบ บริหาร

ให้การสนับสนุนการ ควบคุม ตดิ ตาม และประเมินผล

ดำเนินงานพัฒนาเด็ก การดำเนินงานกองทุนพัฒนา

ชนบทของจังหวัดได้ เดก็ ชนบท

โดยมีพัฒนาการจังหวัด ๖. ประชาสัมพันธ์และเผยแพร่

เป็นกรรมการและ งานกองทุนพัฒนาเดก็ ชนบท

เลขานุการ หัวหน้า

ฝ ่ า ย ข อ ง ส ำ นั ก ง า น

518

กฎหมายท่ีเกี่ยวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั /ิ อนญุ าต/แนวทาง รบั ผดิ ชอบ
ปฏิบตั หิ รอื การดำเนินการ ในพน้ื ท่ี

พัฒนาชุมชนจังหวัด สำนักงานพัฒนา
ชุมชนจังหวัด/
ที่รับผิดชอบ เป็น อำเภอ

กรรมการและผู้ช่วย

เลขานกุ าร

- ฉบับท่ี ๒ พ.ศ. ๒๕๔๔ กำกับการบริหารการ -

ประกาศ ณ วันที่ ๒๑ ดำเนินงานให้เป็นไป

พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๔ ตามระเบียบฯ

ขอ้ พงึ ระวัง
สั่งการ กำกับ ควบคุม และสนับสนุนการขับเคลื่อนการดำเนินงานเป็นไปตาม

คู่มือแนวทางการดำเนินงาน ที่กรมการพัฒนาชุมชนกำหนด รวมถึงสอดคล้องกับบริบท สภาพพื้นที่
และสถานการณป์ ัจจุบนั เร่งดว่ น อาทิ สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรสั โคโรนา ๒๐๑๙
(COVID-19) เปน็ ต้น

หนว่ ยงานสว่ นกลางทีร่ ับผิดชอบ สำนกั /กอง
สำนกั เสริมสร้างความเข้มแข็งชมุ ชน กรมการพัฒนาชุมชน
เบอรต์ ดิ ต่อ : ๐ ๒๑๔๑ ๖๑๑๕

3. ประเด็น การดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2563 เรื่อง มาตรการ
ส่งเสรมิ และสนับสนนุ การใชแ้ ละสวมใส่ผา้ ไทย

สรุปสาระสำคญั ตามประเด็น
ดำเนินการภายใต้วัตถุประสงค์เพื่อสบื สานพระราชปณิธานในสมเด็จพระนางเจ้า

สิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญาผ้าไทย
รวมถึงการรณรงค์ส่งเสริมให้ประชาชนสวมใส่ผ้าไทยในชีวิตประจำวันตามมติคณะรัฐมนตรี
เมือ่ วนั ที่ 9 มิถุนายน 2563 เร่อื ง มาตรการส่งเสรมิ และสนับสนนุ การใช้และสวมใสผ่ ้าไทย

กฎหมายทเี่ ก่ียวข้อง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสงั่ /อนมุ ัต/ิ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏิบัติหรอื การ รับผดิ ชอบ
ในพน้ื ที่
ดำเนินการ

มติคณะรัฐ มนตรี กำกับการบริหาร ๑. ให้ถือว่ามาตรการส่งเสริมและ สำนกั งานพัฒนา

เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน การดำเนินงานให้ สนับสนุนการใช้และสวมใส่ผ้าไทย ชุมชนจังหวัด/

๒๕๖๓ เร่ือง มาตรการ เป็นไปตามแนวทาง เปน็ นโยบายของรฐั บาลในการส่งเสริม อำเภอ

ปฏิบตั ิ ให้ข้าราชการ ประชาชน แต่งกาย

519

กฎหมายท่ีเกี่ยวขอ้ ง ความรับผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่ัง/อนุมตั /ิ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏิบตั ิหรอื การ รับผิดชอบ
ในพนื้ ที่
ดำเนินการ

ส่งเสริมและสนับสนุน ด้วยผ้าไทยตามความเหมาะสมของ

การใชแ้ ละสวมใส่ผ้าไทย ท้องถิ่นเพิ่มขึ้น หรืออย่างน้อยสัปดาห์

ละ ๒ วัน

๒. พิจารณาจัดทำมาตรการส่งเสริม

และสนับสนุนการใช้และสวมใส่ผ้าไทย

โดยมีแนวทางของการดำเนินการ

ไดแ้ ก่

๒.๑ สร้างการรับรู้และความเข้าใจ

เกี่ยวกับนโยบาย เรื่อง การรณรงค์

การแต่งกายด้วยผ้าไทยและผ้าพื้นเมืองแก่

ส่วนราชการในสังกัด และในพื้นที่จังหวัด

ให้แก่กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ หน่วยงาน/

องค์กรภาครัฐ ภาคเอกชน และภาค

ประชาชน

๒.๒ วธิ สี ร้างการรับรู้ผา่ นกิจกรรม

เช่น การประชมุ เสวนา เป็นต้น

๒.๓ วธิ ีสร้างการรับรูผ้ ่านสื่อ เช่น

แผ่นพับ ป้ายนิทรรศการ สื่อสังคม

ออนไลน์ เปน็ ต้น

๓. จัดทำแผนงาน/โครงการรณรงค์

การใช้และสวมใส่ผ้าไทยและผ้าพื้นเมือง

เพ่อื ให้เกิดความย่ังยนื

๓.๑ รวบรวมเนื้อหาสาระและ

ข้อมูลเกี่ยวกับผ้าไทยและผ้าพื้นเมือง

ในพื้นที่จังหวัด

๓.๒ กำหนดรูปแบบการรณรงค์

ประเมินหน่วยงานภาครฐั /ภาคเอกชน

ที่มีศักยภาพในการรณรงค์ และ

สถานการณ์เกี่ยวกับการรณรงค์การ

แต่งกายด้วยผ้าไทยและผา้ พนื้ เมือง

520

กฎหมายทีเ่ ก่ียวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั /อนมุ ตั /ิ หนว่ ยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการ รับผดิ ชอบ
ในพืน้ ท่ี
ดำเนินการ

๓.๓ จัดทำแผนปฏิบตั ิการรณรงค์
ก า ร แ ต ่ ง ก า ย ด ้ ว ย ผ ้ า ไ ท ย แ ล ะ ผ้ า
พืน้ เมอื งของจังหวัด

๓.๔ จัดทำสื่อเนื้อหาสาระเกี่ยวกับ
วิธีการรณรงค์แต่งกาย ด้ ว ย ผ้ า ไ ท ย
และผ้าพื้นเมือง เพื่อสร้างค่านิยม
และการตระหนักรับรู้การรักษามรดก
และอัตลักษณ์ภู มิ ปั ญ ญ า ข อ ง ไ ท ย
เผยแพร่แกป่ ระชาชนทว่ั ไป
๔. สร้างความรว่ มมือกับภาคีเครอื ข่าย
ในการรณรงค์ระหว่างภาครัฐ/เอกชน
และประชาชน รวมทัง้ กำหนดบทบาท
และหน้าที่ในการดำเนินงานตาม
แผนปฏบิ ตั กิ ารของภาคีเครือข่าย เชน่
ให้การสนับสนุนงบประมาณ
ทรัพยากร/บุคคลช่วยทำงาน และ
นำไปรณรงคใ์ นหน่วยงานของตน
๕. จัดกิจกรรมเกี่ยวกับการแต่งกาย
ด้วยผ้าไทยและผ้าพื้นเมืองในจังหวัด
ตามหว้ งระยะเวลาที่เหมาะสม
๖. จัดให้มีการอนุรักษ์ต่อยอด
ภูมิปัญญาเกี่ยวกับการแปรรูปผ้าไทย
ผลิตเป็นสินค้าต่าง ๆ เพื่อให้เกิด
ประโยชน์ในการส่งเสริมเศรษฐกิจเชงิ
สร้างสรรค์ และสร้างเศรษฐกิจฐานราก
ในระดับจังหวัดและชุมชนตา่ ง ๆ
๗. ประกาศยกย่องหน่วยงาน/องค์กร
ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน
ต้นแบบของจังหวัดที่รณรงค์การแต่งกาย

521

กฎหมายทีเ่ ก่ียวขอ้ ง ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั /อนมุ ัต/ิ หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏิบัติหรือการ รบั ผิดชอบ
ในพ้นื ที่
ดำเนนิ การ

ด้วยผ้าไทย และผ้าพื้นเมืองที่เกิดผล

เป็นรูปธรรม

ขอ้ พงึ ระวงั
สั่งการ กำกับ ควบคุม และสนับสนุนการขับเคลื่อนการดำเนินงานให้เป็นไป

ตามที่กำหนดไว้ในมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๖๓ เรื่อง มาตรการส่งเสริมและ
สนับสนุนการใช้และสวมใส่ผ้าไทย และตามคู่มือแนวทางการดำเนินงาน ที่กรมการพัฒนาชุมชน
กำหนด รวมถึงกำชับ บัญชา การปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ให้ดำเนินการตามระเบียบ วินัย
เพื่อป้องกันการทจุ ริตและประพฤตมิ ิชอบ ทั้งนี้ โดยสอดคล้องกับบรบิ ท สภาพพื้นท่ี และสถานการณ์
ปัจจุบันเร่งด่วน อาทิ สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (COVID-19)
เป็นตน้

หน่วยงานสว่ นกลางทร่ี บั ผดิ ชอบ สำนกั /กอง
สำนักส่งเสริมภมู ิปัญญาท้องถ่นิ และวสิ าหกจิ ชุมชน กรมการพฒั นาชมุ ชน
เบอรต์ ิดตอ่ : ๐ ๒๑๔๑ ๖๐๕๗

522

กรมที่ดนิ



1. ประเด็น การขออนุญาตใช้ประโยชน์ในทีด่ ินของรัฐ ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดนิ
กรณีทบวงการเมืองขอใช้ที่ดินของรัฐ เพื่อประโยชน์ในราชการ และกรณีเอกชนขอใช้ประโยชน์
แนวทางการใชอ้ ำนาจตามกฎหมายของผู้ว่าราชการจังหวดั

สรุปสาระสำคัญตามประเด็น
กรณีส่วนราชการมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะใช้ที่ดินของรัฐ เพื่อประโยชน์

ในราชการ ก่อนการดำเนินการถอนสภาพหรือการจัดขึ้นทะเบียนที่ดินจะแล้วเสร็จ ซึ่งขอใช้เป็นการ
ชว่ั คราว หรอื เอกชนประสงคจ์ ะขอใชป้ ระโยชนท์ ด่ี นิ ของรัฐเปน็ การชว่ั คราว

กฎหมายที่ ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั /อนมุ ตั /ิ หน่วยงาน
เก่ยี วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนญุ าต/แนวทางปฏบิ ัติหรือการ รบั ผิดชอบ
ในพ้นื ท่ี
ดำเนินการ

มาตรา 9 แห่ ง 1. ให้หน่วยงาน ผู้ว่าราชการจังหวัดเปน็ พนักงาน สำนกั งานทด่ี นิ

ประมวลกฎหมาย ที่เกี่ยวข้องตรวจ เจ้าหน้าที่ในการออกหนังสืออนุญาต จังหวัด/สาขา

ท่ี ด ิ น ร ะ เ บ ี ย บ สอบ และให้ความ ให้ใช้ประโยชน์ในที่ดินของรัฐตาม

กระทรวงมหาดไทย เห็น เช่น สำนัก มาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน

วา่ ด้วยหลักเกณฑ์ งานการปฏ ิรู ป ตามคำสั่งกระทรวงมหาดไทย ท่ี

และวิธีการอนุญาต ที่ดินเพื่อเกษตร 109/2538 ลงวันที่ 16 มนี าคม 2538

ตามมาตรา 9 แห่ง กรรม สำนักงาน เรื่อง แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ตาม

ประมวลกฎหมาย โยธาธิการและผัง ความในมาตรา 9 แห่งประมวล

ที่ดิน พ.ศ. 2543 เมืองจังหวัด อำเภอ กฎหมายทีด่ นิ

และคำส่ัง องค์กรปกครอง

กระทรวงมหาดไทย สว่ นทอ้ งถิน่

ที่ 109/2538 2 . เร ่ งร ั ดการ

ลงวนั ที่ 16 มีนาคม ดำเน ิ นงานของ

2538 เรอื่ ง แต่งต้ัง หนว่ ยงานที่เก่ยี วข้อง

พนักงานเจ้าหน้าท่ี เช่น อำเภอ องค์กร

ตามความในมาตรา ปกครองส่วนท้องถิน่

9 แห่งประมวล

กฎหมายทด่ี นิ

ข้อพงึ ระวัง
เนื่องจากผู้ว่าราชการจงั หวัดในฐานะเปน็ พนักงานเจ้าหนา้ ท่ีตามมาตรา 9 แห่ง

ประมวลกฎหมายที่ดิน ตามคำสั่งกระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2538
เรอ่ื ง แต่งตัง้ พนักงานเจา้ หน้าทต่ี ามความในมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายทดี่ ิน มอี ำนาจในการออก
ใบอนุญาต ซึ่งในการออกใบอนุญาตและเงื่อนไขในการอนุญาตนั้น ต้องเป็นไปตามระเบียบและ
กฎหมายทเ่ี ก่ยี วขอ้ งดว้ ย

525

หน่วยงานสว่ นกลางทรี่ บั ผดิ ชอบ สำนัก/กอง
ส่วนจัดการทีด่ ินของรัฐ สำนักจดั การท่ดี ินของรัฐ
เบอรต์ ดิ ตอ่ : 0 2141 5837

2. ประเด็น การพิจารณาอนญุ าตให้ดูดทราย

สรปุ สาระสำคญั ตามประเด็น
การขออนุญาตดูดทรายเป็นการขอเข้าไปประกอบกิจการในที่ดินของรัฐ

ตามมาตรา 9 (2) แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน คือ เป็นการทำลายหรือทำให้เสื่อมสภาพที่ทราย
ซึ่งเป็นบริเวณที่รัฐมนตรีประกาศหวงห้ามในราชกิจจานุเบกษา ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย
ลงวันที่ 21 พฤษภาคม 2523 เรื่อง กำหนดบริเวณที่หวงห้ามตามมาตรา 9 (2) แห่งประมวล
กฎหมายที่ดนิ ตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการอนุญาตให้ดดู ทราย พ.ศ. 2546

กฎหมายทเี่ กี่ยวขอ้ ง ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั / หน่วยงาน
ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/อนญุ าต/แนวทางปฏิบตั ิ รับผิดชอบ
ในพน้ื ที่
หรือการดำเนินการ

ระเบียบกระทรวง 1. ให้หน่วยงานที่ ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็น สำนักงานทด่ี นิ

มหาดไทย ว่าด้วยการ เก่ียวข้องตรวจสอบและ พนักงานเจ้าหน้าที่ในการออก จังหวดั /สาขา

อนุญาตให้ดูดทราย ให้ความเห็นสำนักงาน ใบอนุญาตให้ประกอบกิจการ

พ.ศ. 2546 และคำส่ัง ทดี่ นิ จังหวดั /สาขา ดูดทราย ตามคำสั่งกระทรวงมหาดไทย

กระทรวงมหาดไทย ท่ี 2. อำนาจในการกำกับ ที่ 109/2538 ลงวันที่ 16

109/2538 ลงวันท่ี และควบคุมเร่งรัดการ มีนาคม 2538 เรื่อง แต่งตั้ง

16 มีนาคม 2538 ดำเนินงานของหน่วยงาน พนักงานเจ้าหน้าที่ตามความใน

เรื่อง แต่งตั้งพนักงาน ที่เกี่ยวข้อง สำนักงาน มาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมาย

เจ้าหน้าที่ตามความ ท่ีดนิ จงั หวัด/สาขา ที่ดิน โดยการอนุญาตรายหนึ่ง ๆ

ในมาตรา 9 แห่ ง ไม่ควรเกิน 5 ไร่ ใบอนุญาตให้มี

ประมวลกฎหมายทด่ี ิน กำหนด เวลาไม่เกินหนึ่งปีนับแต่

วนั ท่อี อกใบอนญุ าต

ขอ้ พึงระวงั
เนื่องจากผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ในการออกใบอนุญาตให้

ประกอบกิจการดดู ทราย ตามคำส่งั กระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวนั ท่ี 16 มนี าคม 2538
เรื่อง แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ตามความในมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ซึ่งในการออก
ใบอนญุ าตและเงื่อนไขในการอนุญาตต้องดำเนนิ การให้เปน็ ไปตามระเบียบและกฎหมายที่เก่ียวข้องดว้ ย

หนว่ ยงานสว่ นกลางทรี่ ับผดิ ชอบ สำนกั /กอง
ส่วนจัดการที่ดินของรัฐ สำนักจดั การท่ีดนิ ของรฐั
เบอรต์ ิดตอ่ : 0 2141 5837

526

3. ประเดน็ การขอขึน้ ทะเบยี นทดี่ นิ เพ่อื ใหท้ บวงการเมืองใช้ประโยชนใ์ นราชการ

สรปุ สาระสำคัญตามประเด็น
เป็นการนำที่ดินของรัฐ ประเภทที่รกร้างว่างเปล่าซึ่งมิได้มีบุคคลใดมีสิทธิ

ครอบครอง นำขึ้นทะเบียนเพื่อให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ในราชการ โดยรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยเปน็ ผ้มู อี ำนาจในการจัดข้ึนทะเบยี น ตามมาตรา 8 ทวิ แห่งประมวลกฎหมายทด่ี นิ

กฎหมายท่ี ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/ หนว่ ยงาน
เกี่ยวข้อง ในฐานะ ผวจ. อนุมัติ/อนุญาต/แนวทาง รบั ผิดชอบ
ปฏิบตั ิหรือการดำเนนิ การ ในพ้ืนที่

มาตรา 8 ทวิ แห่ง 1 . ใ ห ้ ห น ่ ว ย ง า น ที่ ผ้วู า่ ราชการจังหวัดเป็น อำเภอ องค์กร

ประมวลกฎหมาย เกี่ยวข้องตรวจสอบ และ พนักงานเจ้าหน้าที่ ตามคำส่ัง ปกครองส่วน

ที่ดิน และระเบียบ ใ ห ้ ค ว า ม เ ห ็ น เ ช่ น กระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ทอ้ งถนิ่

กระทรวงมหาดไทย สำนักงานการปฏิรูปที่ดิน ลงวันที่ 16 มีนาคม 2538

ว่าด้วยวิธีปฏิบัติ เ พ ื ่ อ เ ก ษ ต ร ก ร ร ม เร่ือง แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าท่ี

เกี่ยวกับการถอน สำนักงานโยธาธิการและ ตามความในมาตรา 9 แห่ง

สภาพ การจัดขึ้น ผังเมืองจังหวัด อำเภอ ประมวลกฎหมายทดี่ ิน โดยการ

ทะเบียน และการ องค์กรปกครองส่ว น อนุญาตรายหนึ่ง ๆ ไม่ควรเกิน

จัดหาผลประโยชน์ ท้องถิน่ 5 ไร่ ใบอนุญาตให้มีกำหนด

ในที่ดินของรัฐ ตาม 2. เร่งรัดการดำเนินงาน เวลาไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันท่ี

ประมวลกฎหมาย ของหน่วยงานที่เก่ียวขอ้ ง ออกใบอนุญาต

ท่ดี ิน พ.ศ. 2550 เช ่น อำเภ อ องค์ ก ร

ปกครองส่วนท้องถ่ิน

ขอ้ พงึ ระวงั
กรณีที่ทบวงการเมืองผู้ขอมีความจำเปน็ เร่งด่วนในการเข้าใชป้ ระโยชน์ในที่ดนิ

ก่อนการจดั ให้มีการขึ้นทะเบยี นท่ีดินเพื่อให้ทบวงการเมืองใช้ประโยชน์ในราชการ ผวู้ ่าราชการจังหวัด
ในฐานะเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ตามคำสั่ง
กระทรวงมหาดไทย ที่ 109/2538 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2538 เรื่อง แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าท่ี
ตามความในมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน มีอำนาจในการออกใบอนุญาตได้โดยไม่ต้องส่ง
เร่ืองราวการขอใช้ประโยชนด์ ังกล่าวเสนอให้รฐั มนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทยอนุมตั ิก่อนได้

หนว่ ยงานสว่ นกลางทรี่ ับผดิ ชอบ สำนัก/กอง
ส่วนจัดการท่ดี นิ ของรฐั สำนักจดั การที่ดนิ ของรฐั
เบอร์ติดต่อ : 0 2141 5837

527

4. ประเด็น การออกหนงั สอื สำคัญสำหรับท่หี ลวง

สรปุ สาระสำคญั ตามประเดน็
อธิบดีกรมที่ดินมีอำนาจหน้าที่ในการจัดให้มีหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง

(น.ส.ล.) เพื่อแสดงเขตที่ดินของรัฐประเภทที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมือง
ใช้ร่วมกนั หรือใช้เพื่อประโยชน์แผ่นดินโดยเฉพาะ ให้มีขอบเขตและเน้ือท่ีที่ชัดเจน ตามมาตรา 8 ตรี
แห่งประมวลกฎหมายทดี่ ิน

กฎหมายท่ี ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการ หน่วยงาน
เก่ียวข้อง ในฐานะ ผวจ. สงั่ /อนมุ ตั ิ/อนุญาต/ รบั ผดิ ชอบ
แนวทางปฏบิ ตั ิหรือการ ในพื้นที่
ดำเนนิ การ

1. ประมวลกฎหมาย ปฏิบัติราชการแทนอธิบดี ออกหนังสือสำคัญ 1. สำนักงานที่ดิน

ที่ดนิ มาตรา 8 ตรี กรมที่ดินในการพิจารณา สำหรับทีห่ ลวง จังหวดั / สาขา

2. กฎกระทรว ง ออกหนังสือสำคญั สำหรับที่ 2. องค์กรปกครอง

ฉบับท่ี 26 (พ.ศ. หลวง ตามคำสั่งกรมที่ดิน สว่ นท้องถ่นิ

2516) และ ฉบับที่ ที่ 2189/2546 ลงวันที่ 3. อำเภอ

45 (พ.ศ. 2537) 24 ตุลาคม 2546 และมี

ออกตามความใน อำนาจสั่งการ กำกับ ควบคุม

พระราชบัญญัติให้ หน่วยงานที่รับผิดชอบ

ใช้ประมวลกฎหมาย เกี่ยวกับการออกหนังสือ

ท่ดี ิน พ.ศ. 2497 สำคัญสำหรับที่หลวง

3. ระเบยี บกรมที่ดิน ปฏิบัติหน้าทใี่ ห้เป็นไปตาม

ว่ าด ้ วยการออก หลักเกณฑ์ ขั้นตอนและ

หนังสือสำคัญสำหรับ วิธีการที่กำหนดไว้ใน

ที่หลวง พ.ศ. 2517 กฎกระทรวง และระเบียบ

และแก้ไขเพิ่มเติม ทีเ่ กยี่ วข้อง

(ฉบับท่ี 2-6)

4. คำสง่ั กรมท่ีดิน ที่

2189/2546

ลงวันที่ 24 ตุลาคม

2546 เรื่อง มอบ

อ ำ น า จ ข อ ง อ ธ ิ บ ดี

ก ร ม ท ี ่ ด ิ น ใ ห ้ ผู้ ว่ า

ราชการจังหวัดแบบ

บูรณาการปฏิบัติ

ราชการแทน

528

ขอ้ พึงระวงั
แม้ มาตรา 38, มาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติบริหารราชการแผ่นดิน

พ.ศ. 2534 และมาตรา 23 แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการมอบอำนาจ พ.ศ. 2550 จะให้ผู้ว่า
ราชการจังหวัดสามารถ มอบอำนาจช่วงได้ แต่การออก น.ส.ล. เป็นนโยบายสำคัญของรัฐบาลในการ
คุ้มครองป้องกันการบุกรุกที่ดินของรัฐ และกระบวนการออก น.ส.ล. ยังเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน
อันจะต้องมีการบูรณาการดำเนินการในพื้นที่ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นศูนย์กลางกำกับดูแล
หากมอบช่วงให้หัวหน้าส่วนราชการ เช่น เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัด เป็นผู้ลงนามออก น.ส.ล. แทน
อาจเป็นการไม่เหมาะสมและไม่เปน็ ไปตามเจตนารมณ์ในการมอบอำนาจ

หน่วยงานส่วนกลางท่รี ับผิดชอบ สำนัก/กอง
สว่ นค้มุ ครองที่ดินของรัฐ สำนกั จดั การทดี่ นิ ของรฐั กรมท่ดี ิน
เบอรต์ ิดตอ่ : 0 2141 5844

5. ประเด็น การเพกิ ถอนหรอื แกไ้ ขหนงั สอื สำคัญสำหรบั ที่หลวง

สรปุ สาระสำคญั ตามประเด็น
โดยทีอ่ ธิบดกี รมที่ดนิ มีอำนาจหน้าท่ีในการจัดให้มีหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง

(น.ส.ล.) เพื่อแสดงเขตที่ดินของรัฐประเภทที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมือง
ใช้ร่วมกัน หรือใช้เพื่อประโยชน์แผ่นดินโดยเฉพาะ ตามนัยมาตรา 8 ตรี แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
จงึ มีอำนาจในการเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือสำคัญสำหรับท่ีหลวง เน่ืองจากเปน็ พนกั งานเจ้าหน้าท่ีผู้มี
อำนาจทำคำสั่งทางปกครอง เมื่อไม่มีกฎหมายบัญญัติเรื่องการเพิกถอนแก้ไขหนังสือสำคัญสำหรับ
ที่หลวงไว้เป็นการเฉพาะจึงเป็นไปตามหลักกฎหมายทั่วไปตามนัยพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชกา ร
ทางปกครอง พ.ศ. 2539 ดังน้นั เม่ือปรากฏวา่ มีการออกหนงั สือสำคัญสำหรับที่หลวงไปโดยผิดพลาด
คลาดเคลื่อนอธบิ ดีกรมที่ดนิ จึงมีอำนาจ ในการพิจารณาและมีคำสั่งเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือสำคัญ
สำหรบั ท่ีหลวงที่ออกไปโดยผิดพลาดคลาดเคล่ือนได้

กฎหมายท่ี ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสงั่ / หนว่ ยงาน
เกีย่ วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนมุ ตั ิ/อนุญาต/แนวทาง รับผิดชอบ
ปฏบิ ัตหิ รอื การดำเนินการ ในพ้นื ท่ี

1. ประมวลกฎหมาย ปฏิบัติราชการแทนอธิบดี ออกคำสั่งเพิกถอนหรือแก้ไข สำนักงานที่ดิน

ท่ีดนิ มาตรา 8 ตรี กรมที่ดินในการพิจารณา หนงั สือสำคญั สำหรับทหี่ ลวง จังหวัด/สาขา

2. ระเบียบกรม เพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือ
ที่ดิน ว่าด้วยการ สำคัญสำหรับที่หลวง
เพิกถอนหรือแก้ไข ต า ม ค ำ ส ั ่ ง ก ร ม ท ี ่ ดิ น
ห นั ง ส ื อ ส ำ คั ญ ที่ 2189/2546 ลงวันที่
สำหร ั บที่ หลวง 24 ตุลาคม 2546 และมี
พ.ศ. 2529 อำนาจสั่งการ กำกับ และ
ควบคุมหน่วยงานท่ีรับผดิ ชอบ

529

กฎหมายที่ ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสง่ั / หน่วยงาน
เก่ียวข้อง ในฐานะ ผวจ. อนุมตั ิ/อนุญาต/แนวทาง รับผิดชอบ
ปฏิบตั ิหรือการดำเนนิ การ ในพื้นท่ี

3. คำสั่งกรมที่ดิน ปฏิบัติหน้าที่ในการเพิก
ที่ 189/2546 ถอนหรือแก้ไขหนังสือ
ลงวันที่ 24 ตุลาคม สำคัญสำหรับ ที่หลวงให้
2546 เรื่อง มอบ เป็นไปตามหลักเกณฑ์ขั้นตอน
อำนาจของอธิบดี และวิธีการที่กำหนดไว้ใน
กรมที่ดินให้ผู้ว่า ระเบียบที่เกยี่ วขอ้ ง
ราชการจ ั งหวั ด
แบบบู รณาการ
ปฏิบตั ิราชการแทน

ขอ้ พึงระวงั
แม้ มาตรา 38, มาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติบริหารราชการแผ่นดิน

พ.ศ. 2534 และมาตรา 23 แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการมอบอำนาจ พ.ศ. 2550 จะให้ผู้ว่า
ราชการจังหวัดสามารถมอบอำนาจช่วงได้ แต่กระบวนการเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือสำคัญสำหรับ
ที่หลวง ยังเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงานอันจะต้องมีการบูรณาการดำเนินการในพื้นที่ โดยมีผู้ว่า
ราชการจังหวัดเป็นศูนย์กลางกำกับดูแล หากมอบช่วงให้หัวหน้าส่วนราชการ เช่น เจ้าพนักงานที่ดิน
จังหวัดเป็นผู้ลงนามเพิกถอนหรือแก้ไขหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงแทน อาจเป็นการไม่เหมาะสม
และไม่เปน็ ไปตามเจตนารมณ์ในการมอบอำนาจ

หน่วยงานสว่ นกลางที่รบั ผดิ ชอบ สำนัก/กอง
กลมุ่ พฒั นามาตรฐานการออกหนงั สอื แสดงสิทธิในทีด่ นิ
สำนกั มาตรฐานการออกหนังสอื สำคญั
เบอร์ติดต่อ : 0 2503 3381

6. ประเด็น การมอบอำนาจใหผ้ ้วู า่ ราชการจังหวัดปฏบิ ัติราชการแทนในการออกคำสง่ั ให้ออกจาก
ทีด่ นิ และขาดสิทธิอันพงึ ไดต้ ามใบจอง

สรปุ สาระสำคญั ตามประเดน็
“ใบจอง” คือ หนังสือที่ทางราชการออกให้เพื่อแสดงการยอมให้ราษฎร

เข้าครอบครองที่ดินของรัฐเป็นการชั่วคราว โดยจัดที่ดินให้ประชาชนอยู่อาศัยหรือประกอบการ
ทำมาหาเลี้ยงชีพ ตามประมวลกฎหมายที่ดิน และระเบียบว่าด้วยการจัดที่ดินเพื่อประชาชน
พ.ศ. 2498 (ระเบียบของคณะกรรมการจัดท่ีดนิ แห่งชาติ) หากบุคคลทไี่ ด้ครอบครองท่ีดินตามใบจอง
รายใดไม่ปฏิบัติตามระเบียบ ข้อบังคับ ข้อกำหนด หรือเงื่อนไขของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ
อธิบดีกรมที่ดินมีอำนาจในการออกคำสั่งให้ผู้มีสิทธิตามใบจองออกไปจากที่ดินที่รัฐจัดให้ตามใบจอง

530

และให้ขาดสิทธิอันพึงได้ตามระเบียบ ข้อบังคับทั้งหลายทันที ซึ่งอำนาจของอธิบดีกรมที่ดินดังกล่าว
ได้มอบอำนาจให้ผู้ว่าราชการจังหวัดแบบบูรณาการปฏิบัติราชการแทน เพื่อความมีประสิทธิภาพ
คล่องตัวรวดเร็ว สามารถบริหารงานแก้ไขปัญหา พัฒนาพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และตอบสนอง
ความต้องการของประชาชน ตามคำส่ังกรมที่ดิน ที่ ๒๑๘๕/๒๕๔๖ ลงวันที่ ๑ ตลุ าคม ๒๕๔๖ เปน็ ต้นไป

กฎหมายที่ ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการส่งั /อนมุ ัต/ิ หนว่ ยงาน
เก่ยี วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนญุ าต/แนวทางปฏิบัติหรือการ รบั ผิดชอบ
ในพน้ื ที่
ดำเนินการ

๑. พระราชบัญญัติ กำกับและควบคมุ - คำสั่งกรมที่ดนิ ที่ 2185/2546 ลง ๑. สำนักงาน

ระเบยี บบริหารราชการ การดำเนินการของ วันที่ 24 ตุลาคม 2546 เรื่อง มอบ ที่ดินจังหวัด/

แผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔ สำน ั กงานที่ ดิ น อำนาจของอธิบดีกรมที่ดินให้ผู้ว่า สาขา

มาตรา ๓๘ (๗) จังหวัด/สาขา ราชการจังหวัดแบบบูรณาการปฏิบัติ 2. อำเภอ

๒. ประมวลกฎหมาย ราชการแทน

ทดี่ ิน มาตรา ๓๒ - การออกคำสงั่ ใหผ้ ู้มสี ทิ ธิตามใบจองท่ี

๓. ระเบียบว่าด้วย ไ ม ่ ป ฏ ิ บ ั ต ิ ต า ม ร ะ เ บ ี ย บ ข ้ อ บ ั ง คั บ

ก า ร จ ั ด ท ี ่ ด ิ น เ พ่ื อ ข้อกำหนด หรือเงื่อนไขของ

ประชาชนพ.ศ. ๒๔๙๘ คณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติออกไป

๔. ระเบียบกรมที่ดิน จากท่ีดนิ ของรัฐ และให้ขาดสิทธิอันพึง

ว่าด้วยการเพิกถอน จะได้ตามระเบียบข้อบังคับทั้งหลาย

และจำหน่ายใบจอง ทันที

ออกจากทะเบียนที่ดิน

พ.ศ. ๒๕๒๗

ข้อพึงระวงั
คำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดให้ผู้มีสิทธิตามใบจองที่ไม่ปฏิบัติตามระเบียบ

ข้อบังคับ ข้อกำหนด หรือเงื่อนไขของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติออกไปจากที่ดินของรัฐและให้
ขาดสิทธิอันพึงจะได้ตามระเบียบข้อบังคับทั้งหลายทันทีตามความในมาตรา ๓๒ แห่งประมวล
กฎหมายท่ดี ิน เปน็ คำส่ังทางปกครอง ทีผ่ ู้ได้รับคำสง่ั ทางปกครองสามารถใช้สิทธิอุทธรณ์ได้ตามมาตรา
๓๒ วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน โดยยื่นอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ภายในกำหนด ๓๐ วัน นับตั้งแต่วันที่บุคคลนั้นได้รับทราบคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัด เมื่อได้ย่ืน
อุทธรณ์ภายในกำหนดแล้วรฐั มนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยจะต้องวินจิ ฉยั และส่ังการอย่างใดอย่าง
หนึ่งวา่ จะให้บุคคลน้ันมีสทิ ธิในทด่ี ินน้ันต่อไปหรือให้ขาดสิทธิตามคำส่ังของผ้วู ่าราชการจังหวัดภายใน
๖๐ วัน นับแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์ ถ้ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมิได้วินิจฉัยส่ั งการอย่างใด
อยา่ งหนึง่ ภายในกำหนดดังกล่าว กใ็ หถ้ อื ว่ารฐั มนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทยส่งั ใหบ้ ุคคลน้ันมีสิทธิใน
ที่ดินนั้นต่อไป ซึ่งมีกรอบระยะที่บังคับต้องส่งเรื่องให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยพิจารณา
ภายในกำหนด ๖๐ วัน ตั้งแต่วันที่จังหวัดรับอุทธรณ์ (ผู้มีสิทธิอุทธรณ์ยื่นอุทธรณ์เป็นหนังสือต่อ

531

รฐั มนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทย โดยยืน่ ตอ่ นายอำเภอท้องที่หรือปลัดอำเภอผูเ้ ป็นหวั หน้าประจำก่ิง
อำเภอทอ้ งทีซ่ ึ่งทดี่ ินนน้ั ตงั้ อย)ู่

หนว่ ยงานสว่ นกลางทร่ี ับผดิ ชอบ สำนัก/กอง
สำนักจดั การท่ีดินของรัฐ สว่ นจัดท่ีดนิ เพ่ือประชาชน
เบอรต์ ดิ ตอ่ : ๐ ๒๑๔๑ ๕๘๒๘ - ๙

7. ประเดน็ การอนุมตั ิให้ออกโฉนดท่ดี ินกรณเี ดนิ สำรวจได้เนอื้ ท่เี กนิ 50 ไร่

สรปุ สาระสำคัญตามประเดน็
การออกโฉนดที่ดินโดยการเดินสำรวจให้กับบุคคลที่เป็นผู้ซึ่งได้ปฏิบัติตาม

มาตรา 27 ตรี แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน และผู้ซึ่งครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดิน ภายหลัง
วันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ ตามมาตรา 58 ทวิ วรรคสอง (2) และ (3) แห่งประมวล
กฎหมายที่ดิน เนื้อที่เกิน 50 ไร่ ผู้ว่าราชการจังหวัดจะต้องเป็นผู้อนุมัติให้ออกโฉนดที่ดินตามมาตรา
58 ทวิ วรรคสี่ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ประกอบระเบียบคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ ฉบับที่ 12
(พ.ศ. 2532)

กฎหมายที่ ความรบั ผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนมุ ตั /ิ หน่วยงาน
เกีย่ วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนญุ าต/แนวทางปฏิบัติหรอื การ รับผดิ ชอบ
ในพื้นท่ี
ดำเนินการ

1. มาตรา 58 ทวิ เป็นผู้อนุมัติให้ บุคคลที่นำเดินสำรวจออก สำนกั งานทีด่ ิน

วรรคสอง (2), (3) ออกโฉนดที่ดิน โฉนดที่ดิน โดยไม่มีหลักฐานสำหรับ จงั หวดั

และวรรคสี่ แห่ง ตามโครงการเดิน ที่ดิน ซึ่งเป็นบุคคลตามมาตรา 58 ทวิ

ประมวล กฎหมาย สำรวจฯ กรณี เนือ้ วรรคสอง (2) และ (3) ได้นำทำการ

ท่ีดนิ ท่ีเกิน 50 ไร่ รงั วดั ได้เนอื้ ท่ีเกิน 50 ไร่ ก่อนการออก

2. ระเบียบคณะ โฉนดที่ดินเจ้าพนักงานที่ดินจังหวัด
กรรมการจัดที่ดิน จะต้องเสนอผู้ว่าราชการจังหวัดเป็น
แห่งชาติ ฉบับที่ 12 ผู้อนุมัติให้ออกโฉนดที่ดินตามมาตรา 58
(พ.ศ. 2532) ทวิ วรรคสี่ แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน
ประกอบกับระเบียบคณะกรรมการจัด

ทดี่ ินแห่งชาติ ฉบบั ท่ี 12 (พ.ศ. 2532)

ข้อพงึ ระวงั
การทีผ่ ู้วา่ ราชการจังหวดั จะอนุมตั ใิ ห้ออกโฉนดท่ีดนิ รายใดเกินห้าสิบไร่

ไดต้ อ่ เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัด หรอื ผทู้ ี่ผูว้ า่ ราชการจงั หวัดมอบหมายได้ตรวจสอบการทำประโยชนแ์ ลว้ ปรากฏว่า

1. ผคู้ รอบครองได้ทำประโยชนใ์ นทดี่ นิ น้นั ดว้ ยตนเองหรืออำนวยการ

ทำประโยชนใ์ นทีด่ นิ นัน้ ด้วยตนเอง

2. สภาพการทำประโยชน์ในทีด่ ินนั้น เป็นหลักฐานมัน่ คงและมีผลผลิตอันเปน็

ประโยชน์ในทางเศรษฐกจิ

532

หนว่ ยงานส่วนกลางที่รับผดิ ชอบ สำนกั /กอง .
ส่วนปฏบิ ัตกิ ารรังวดั และออกหนังสอื แสดงสทิ ธใิ นทดี่ ิน .
สำนกั มาตรฐานการออกหนงั สือสำคญั
เบอรต์ ดิ ต่อ : 0 2503 3396 – 7

8. ประเดน็ การอนมุ ตั ใิ หอ้ อกโฉนดท่ดี นิ หรอื หนงั สือรับรองการทำประโยชน์เกิน 50 ไร่ ให้แก่บคุ คลตาม

มาตรา ๕๙ ทวิ

สรปุ สาระสำคัญตามประเด็น
การออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์เกินห้าสิบไร่ ให้แก่

บคุ คลตามมาตรา 59 ทวิ ต้องไดร้ ับอนมุ ตั ิจากผวู้ ่าราชการจงั หวดั

กฎหมายท่ี ความรับผิดชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสัง่ /อนุมตั ิ/ หน่วยงาน
เกีย่ วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนุญาต/แนวทางปฏบิ ตั ิหรอื การ รับผิดชอบ
ในพนื้ ที่
ดำเนนิ การ

๑. ประมวลกฎหมาย เป็นผูอ้ นุมัติให้ออก การอนุมัติให้ออกโฉนดที่ดินหรือ สำนักงานที่ดิน

ท่ดี ินมาตรา๕๙ ทวิ โฉนดที่ดินหรือ หนังสือรบั รอง การทำประโยชนเ์ กนิ หา้ จงั หวัด

๒. ระเบียบของคณะ หนังสือรับรองการ สิบไร่ ให้แก่บุคคลตามมาตรา ๕๙ ทวิ

กรรมการจัดที่ดิน ทำประโยชน์เกิน ผู้ว่าราชการจังหวัดจะอนุมัติได้ต่อเมื่อ

แห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ ห้าสบิ ไร่ ได้ตรวจสอบการทำประโยชน์แล้ว

(พ.ศ. ๒๕๓๒) ข้อ ๕ ปรากฏวา่

และ๖ (๑) ผู้ครอบครองได้ทำประโยชน์

หรืออำนวยการทำประโยชน์ในที่ดิน

น้ันด้วยตนเอง และ

(๒) สภาพการทำประโยชน์ในท่ีดิน

น้นั เปน็ หลกั ฐานมั่นคงและมีผลผลติ อัน

เปน็ ประโยชน์ในทางเศรษฐกจิ

(ระเบียบของคณะกรรมการจัด

ที่ดินแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ.

๒๕๓๒) ข้อ ๕ และ ๖)

ข้อพงึ ระวัง
การดำเนินการตามอำนาจหนา้ ที่ต้องเปน็ ไปตามกฎหมาย ระเบยี บ และคำสั่งที่

เกยี่ วข้องกำหนดไว้

หนว่ ยงานสว่ นกลางที่รับผิดชอบ สำนกั /กอง
กลุ่มพฒั นามาตรฐานการออกหนังสือแสดงสิทธิในท่ดี ิน
เบอร์ตดิ ตอ่ : 0 2503 3381

533

9. ประเด็น การส่ังการให้ออกโฉนดทดี่ ินหรือหนงั สือรบั รองการทำประโยชน์ในเขตป่าไม้

สรปุ สาระสำคญั ตามประเด็น
กรณมี ีการขอออกโฉนดท่ีดนิ หรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ โดยปรากฏว่า

ทดี่ ินนน้ั ตง้ั อย่ใู นตำบลทม่ี ี ปา่ สงวนแหง่ ชาติ อุทยานแหง่ ชาติ พนื้ ทร่ี ักษาพนั ธ์สุ ัตวป์ า่ พื้นที่ห้ามล่าสัตว์
ป่าหรอื พืน้ ทที่ ี่ไดจ้ ำแนกให้เปน็ เขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรฐั มนตรแี ละกรมป่าไมห้ รือกรมพัฒนาท่ีดิน
ยังไม่ได้ขีดเขตดังกล่าวลงในระวางแผนที่หรือกรณีที่ขีดเขตแล้วแต่ที่ดินที่ขอออกโฉนดที่ดินหรือ
หนังสือรับรองการทำประโยชน์มีอาณาเขตติดต่อคาบเกี่ยวหรืออยู่ในเขตดังกล่าวให้ผู้ว่าราชการ
จังหวัดแต่งตั้งคณะกรรมการร่วมกันออกไปตรวจพิสูจน์ที่ดิน แล้วเสนอความเห็นต่อผู้ว่าฯ ว่าสมควร
ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้ได้หรือไม่ เพียงใด เมื่อผู้ว่าฯ พิจารณาแล้วเหน็
ว่าสมควรออกโฉนดที่ดินฯ ให้สั่งการให้พนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณาดำเนินการตามข้อ ๑๐ (๒)
แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๓ (พ.ศ. ๒๕๓๗) (พิจารณาดำเนินการ ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรอง
การทำประโยชน์)

กฎหมายที่ ความรับผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนมุ ตั ิ/ หนว่ ยงาน
เกย่ี วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนญุ าต/แนวทางปฏิบตั ิหรอื การ รับผดิ ชอบ
ในพื้นที่
ดำเนินการ

๑. ประมวลกฎหมาย เป ็ นผู้ สั่ งการให้ เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดได้ สำนักงานที่ดิน

ที่ดนิ มาตรา๕๙ พนักงานเจ้าหน้าท่ี พิจารณาผลการตรวจพิสจู น์ที่ดินของ จงั หวัด

๒. กฎกระทรวง ฉบับ พิจารณาดำเนินการ คณะกรรมการแล้ว ปรากฏว่าที่ดิน
ที่ ๔๓ (พ.ศ. ๒๕๓๗) ตามข้อ ๑๐ (๒) แห่ง นัน้ ไม่อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เขต
ออกตามความใน กฎกระทรวง ฉบับที่ อุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์
พระราชบัญญัติให้ ๔๓ (พ.ศ. ๒๕๓๗) ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหรือเขตที่ได้
ใช้ประมวล กฎหมาย จำแนกให้เป็นเขตป่าไม้ถาวรตามมติ
ที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ คณะรัฐมนตรี หรอื ปรากฏวา่ ที่ดินน้ัน
ข้อ ๑๑ อยู่ในเขตดังกล่าว แต่ผู้ขอได้
ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดิน

ดังกล่าวโดยชอบด้วยกฎหมายมา

กอ่ นวนั ท่ีทางราชการกำหนด ให้ท่ีดิน

นั้นเป็นป่าสงวนแห่งชาติ อุทยาน

แห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขต

หา้ มลา่ สตั วป์ า่ หรือเขตที่ได้จำแนกให้

เป็นเขตป่าไม้ถาวรตามมติคณะรัฐมนตรี

และไมม่ ผี ู้คัดค้านภายในกำหนดเวลา

ที่ประกาศให้ผู้ว่าราชการจังหวัดสั่ง

การให้พนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณา

534

กฎหมายท่ี ความรับผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสั่ง/อนมุ ตั ิ/ หน่วยงาน
เกยี่ วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนญุ าต/แนวทางปฏบิ ตั ิหรอื การ รบั ผดิ ชอบ
ในพนื้ ท่ี
ดำเนนิ การ

ดำเนนิ การตามข้อ ๑๐ (๒) (พิจารณา
ด ำ เ น ิ น ก า ร อ อ ก โ ฉ น ด ท ี ่ ด ิ น ห รื อ
หนงั สือรับรองการทำประโยชน)์

ขอ้ พึงระวงั
การดำเนินการตามอำนาจหน้าท่ตี ้องเปน็ ไปตามกฎหมาย ระเบยี บ และคำสั่งท่ี

เกยี่ วขอ้ งกำหนดไว้

หนว่ ยงานสว่ นกลางที่รับผิดชอบ สำนัก/กอง
กล่มุ พฒั นามาตรฐานการออกหนังสือแสดงสทิ ธิในที่ดิน
สำนักมาตรฐานการออกหนงั สอื สำคญั
เบอร์ตดิ ตอ่ : 0 2503 3381

10. ประเด็น การอนมุ ัติให้ออกโฉนดที่ดนิ หรอื หนงั สอื รับรองการทำประโยชน์ ให้แก่บคุ คลตามมาตรา
๕๙ ทวิ แห่งประมวลกฎหมายทด่ี นิ กร มี ีความจำเป็นอยา่ งอ่นื

สรุปสาระสำคญั ตามประเดน็
การพิจารณาออกโฉนดที่ดินให้แก่บุคคลตามมาตรา 59 ทวิ กรณีมีความ

จำเปน็ อย่างอ่ืนจะต้องไดร้ ับอนุมตั ิจากผูว้ า่ ราชการจังหวดั

กฎหมายท่ี ความรบั ผดิ ชอบ อำนาจของ ผวจ. ในการสงั่ /อนมุ ัติ/ หน่วยงาน
เก่ยี วข้อง ในฐานะ ผวจ. อนญุ าต/แนวทางปฏิบตั ิหรือการ รบั ผิดชอบ
ในพ้ืนที่
ดำเนนิ การ

๑. ประมวลกฎหมาย เป็นผู้อนุมัติให้ออก การพิจารณาออกโฉนดที่ดินให้แก่ สำนักงานทด่ี ิน

ทีด่ นิ มาตรา๕๙ ทวิ โฉนดท่ี ด ิ นหรื อ บุคคลตามมาตรา ๕๙ ทวิ คือ ผู้ซึ่ง จงั หวัด

๒. ระเบียบของคณะ หนังสือรับรองการทำ ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินอยู่
กรรมการจ ั ดที่ ดิ น ประโยชน์ ให้แก่ กอ่ นวนั ทีป่ ระมวลกฎหมายนี้ใชบ้ งั คับโดย
แห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ บคุ คลตามมาตรา ๕๙ ไม่มีหนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน
(พ.ศ. ๒๕๓๒) ขอ้ ๗ ทวิ แห่งประมวล และมิไดแ้ จง้ การครอบครองตามมาตรา ๕
กฎหมายที่ดิน กรณี แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวล

มีความจำเป็นอย่าง กฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ แต่ไม่รวมถึง

อน่ื ผู้ซง่ึ มิไดป้ ฏิบตั ติ ามมาตรา ๒๗ ตรี กรณีมี

ความจำเป็นอย่างอื่นจะต้องได้รับอนุมัติ

จากผูว้ า่ ราชการจงั หวัด

535