250 THE 8th HABIT nhûäng caách tiïëp cêån khaác nhau nïëu baån thêåt sûå muöën taåo ra möåt nïìn vùn hoáa luön hûúáng vïì giaãi phaáp thûá ba. Àiïìu naây àoâi hoãi möåt phûúng caách laänh àaåo múái. Coá lêìn töi laâm viïåc vúái möåt cöng ty lúán coá vùn hoáa trao quyïìn rêët cao úãCanada. Do cöng ty meå taåi Myäcoá yáàõnh múã röång hoaåt àöång ra nhiïìu nûúác, hoå muöën xêy dûång möåt söë chñnh saách trung têm cho toaân hïå thöëng nhûng laåi choån mö hònh cuãa caác chi nhaánh coánïìn vùn hoáa keám phaát triïín hún so vúái chi nhaánh úãCanada. Vò lyádo naây nïn caác nhaâquaãn lyátaåi Canada yïu cêìu töi giuáp hoå duy trò sûå àöåc lêåp tûúng àöëi vaâ sûå trao quyïìn cuäng nhû khöng àïíbõ sa vaâo caác chñnh saách coáthïílaâm giaãm giaátrõ nïìn vùn hoáa tiïën böå vöën coá cuãa hoå. Töi giuáp hoå vúái têët caã nhiïåt tònh vaâ cuöëi cuâng caác nhaâ quaãn lyá ngûúâi Myä nhêån ra rùçng hoå chûa thêëu hiïíu nïìn vùn hoáa cuãa chi nhaánh úã Canada vaâ hoå coá thïí nhên röång mö hònh naây àïí taåo ra lúåi nhuêån cao hún nhúâ sûå trao quyïìn hiïåu quaã vaâñt quan liïu baân giêëy hún. Bñ quyïët laâ, àûâng bao giúâ cûúäng eáp moåi ngûúâi phaãi phuå thuöåc lêîn nhau. Viïåc àoá cêìn phaãi àûúåc diïîn ra tûå nhiïn, thöng qua sûå hiïíu biïët vaâ tin tûúãng lêîn nhau. Röìi hoåseätrúãnïn saáng taåo. Nïëu chûa coáàiïìu naây thò hoå seäxem sûå tûúng thuöåc laâphuå thuöåc vaâseätòm moåi caách neátraánh.
251 Chûúng 11 MÖÅT TIÏËNG NOÁI - CON ÀÛÚNG ÀI ÀÏ Â ËN TÊM NHÒN, Ì NHÛÄNG GIAÁTRÕ VAÂ CHIÏËN LÛÚÅC CHUNG Möt höm Alice ài àï å n nga ë äba àûúng thò nhòn â thêy me ë o Cheshire trïn ca â nh cêy. Alice ho â i me ã o: â “Töi phai ài theo hûú ã ng na á o?”. Me â o Cheshire ho â iã lai: “Cö muö å n ài àêu?”. Alice àa ë p: “Töi khöng biï á t”. ë “Vêy thò ài hûú å ng na á o vú â i cö khöng pha á i la ã â vên àï ë !”, Me ì o Cheshire tra â ãlúi. â - Lewis Carroll, trñch tûâ“Alice lac va å o xû â áthên tiïn” ì
252 THE 8th HABIT Hònh 11.1 ÖS GNË HT OE ÀÖNÅ G LÛCÅ SANÁ G TAOÅ SÖËNG THEO LÏÌTHOÁI CUÄ Tûâ trong ra ngoaâi TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN ÀAÁNH MÊËT TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN Tûâ ngoaâi vaâo trong Cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå Sûå lûåa choån Caác nguyïn tùæc Böën nùng lûåc Con ngûúâi hoaân thiïån Con ngûúâi khiïëm khuyïët (THÏ XÍ ÁCA ) T nñ h kyã ul tå ê Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) TÊMÌ NHÒN Lûúng têm P( Q) Sû bå uö gn ã aht Têëm gûúng xaähöåi ( QI ) (EQ) (SQ) Nanå nhên chuãnghôa Caái töi T( HÏ XÍ A ) ÁC THIÏUË SÛ ÀÅ Å ÖB GNÌ Ö Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) Khöng coátêmì nhòn/ G ai átrõ chung THIÏËU SÛÅ TIN CÊÅY (THÏ XÍ ÁCA ) L ÏI N K TË Ï TRAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) À NÕ H HÛÚNÁ G NÏU GÛÚNG Sûå tin cêyå Sûå t ni cêyå Sûå tin cêåy TRAO QUYÏÌN NÏU GÛÚNG S å û nit yå êc Sûå tin cêåy Xêy dûång niïìm tin Àûúåc tñn nhiïåm: Tñnh caách vaâ Nùng lûåc Haäy laâ ngûúâi cêìm laái Sûå t ni cêyå À NÕ H H ÛÚNÁ G L ÏI N K TË Ï Xêy dûnå g têmì nhnò chung, cacá giaátrõ vaâchiïnë lûúcå Tòm kiïëm phûúng aán thûá ba ÃN Á CÚ BA Â THIÏN PHU ÁN QUA ÄNG MO NHÛ
253 THOI QUEN THÛ Á 8Á Cên nhú ì á rùng, xêy dû ç ng Tho å i quen thû á á 8 laâ mötå quaá trònh tuên tû ì å vaâ àûúc thû å c hiï å n tû å â trong ra ngoai.â Cung nhû àö ä i vú ë i mo á i tho å i quen kha á c, àêy la á âsûå kït hú ë på giûa THA ä I ÀÖ Á , KY Å ÄNÙNG vaâ KIÏN THÛ Ë C. Chu Á ng ta àa á ä nghiïn cûu vï á ì THAI ÀÖ Á Å cua viï ã c å chuã àöng khú å i xûú ã ng. á Chung ta cu á ng àa ä änghiïn cûu vï á ìKYÄNÙNG xêy dûng lo å ngâ tin vaâtòm kiïm ë giai pha ã p thû á ába. Bön vai tro ë âcua la ã nh àa ä oå laâsûåthïíhiïån giaãi phaáp thûába trong laänh àaåo vaâtêìm aãnh hûúng cu ã a no ã . Ào á álaâKIÏN THÛ Ë C vï Á ìcac nguyïn tù á c la æ nhä àaåo taåo ra sûå àöåt phaá. Nhû àaänoái, aãnh hûúãng naây bùæt àêìu bùçng viïåc xêy dûång uy tñn àïítaåo loâng tin àöëi vúái moåi ngûúâi. Nhûng coá thïíban cu å ng biï ä t rù ë ng àiï ç u ngûú ì i kha â c ào á i ho â i úã ã chungá ta khöng chó dûng la â i úå ãsûå uy tñn. YÁ àõnh töt khöng bu ë â àùp àûú æ c pha å n xe á t tö á i. Ngûú ì i ta cê â n co ì ámö hònh àïícoáthïí hoat àö å ng trong nhû å ng hoa ä n ca â nh kha ã c vú á i nhû á ng gò ho ä å tûng tra â i nghiï ã m trong nï å n vùn ho ì a cu á a tö ã í chûc núi ho á å àaälam viï â c trûú å c ào á , va á âkhac vú á i ca á c truyï á n thö ì ng kiï ë mí soaát vaâ giao dõch àaä traãi qua trong Thúâi àaåi Cöng nghiïåp. Vai troâ nïu gûúng quan trong nhê å t cu ë a ba ã n la å â lam cho â nhûng ngûú ä i àa â ätòm ra tiïng no ë i cu á a mònh pha ã t huy àûú á cå ba vai troâcuãa ngûúâi laänh àaåo – àoálaâàõnh hûúng, liïn kï á të vaâtrao quyïnì .
254 THE 8th HABIT Àïígiup ba á n nïu gûúng vï å ìba vai troânay, chûúng na â ây töi seänoi vï á ì ba vai troâ coân laåi cua nha ã â laänh àaåo bùçng cach: 1) nhê á n diï å n nhû å ng chuyï ä n hoang àûú å ng va â âthûc tï å ë cuãa tûâng vai troâ. 2) mö taãba giaãi phaáp tûúng phaãn àïítiïëp cên mö å i vai tro î . Chòa kho â áa àïívûúåt qua moi thû å ãthaách laâ tòm ra möt å giai pha ã p thû á á ba töt hún. ë Trong chûúng nay chu â ng ta se á änoi vï á ì cac tha á ch thû á cá maâ ngûúi la â nh àa ä o co å á thïí gùp pha å i trong viï ã c liïn kï å të nhûng ngûú ä i co â ásûc ma á nh va å âquan àiïm kha í c nhau tha á nhâ möt lû å c lûú å ng co å á chung möt tiï å ng no ë i va á â cung mö â t mu å cå àñch. Trûúc tiïn, chu á ng ta xem xe á t vï á ìvai troâàõnh hûúng, á bao göm sû ì å hoang àûúng, thû â c tï å ëvaâcac gia á i pha ã p. á Giaãi phaáp thûá nhêët àöëi vúái vai troâ àõnh hûúáng cuãa laänh àaåo laâtuyïn böëtêìm nhòn, giaátrõ vaâchiïën lûúåc cho têåp thïícuäng nhû cho töíchûác cuãa mònh maâkhöng cêìn coá sûå tham gia àoáng goáp cuãa hoå. Hònh 11.2 HOANG ÀÛÚNGÂ THÛC TÏ Å Ë Cac tuyïn bö á ësûámïnh va å ânhûng ûu tiïn chiï ä n lûú ë c la å âdo nhûng ngûú ä i hiï â u biï í t nhê ë t àûa ra – ào ë álaânhûng ngûú ä i â àûng àê á u. ì (Mö thûc cu á )ä Cac tuyïn bö á ësûámïnh va å ânhûng ûu tiïn chiï ä n lûú ë c do nhû å ngä ngûúi àû â ng àê á u vö ì i va å äàûa ra seäbõ lang quïn nhanh cho ä ng. á Nïu khöng co ë ásûå nhên diï å n sêu sù å c va æ âtham gia manh me å äcuaã moi ngûú å i thò sû â ámïnh ào å áseäkhöng àat àûú å c sû å å cam kït thû ë cå hiïn cu å a ho ã . å (Mö thûc mú á i)á
255 THOI QUEN THÛ Á 8Á Giai pha ã p thû á áhai laâcoásûåtham gia, nhûng quaámûác vaâ sa lêy, va ì o ca â c cuö á c tranh ca å i, tranh luê ä n ke å o da á i vö tê â nå maâkhöng ài àïn kï ë t luê ë n na å o, vú â i gia á ãàõnh rùng hê ç u nhû ì khöng cên pha ì i la ã nh àa ä o hay trao quyï å n trong viï ì c hoa å chå àõnh chiïn lûú ë c. å Giai pha ã p thû á ába laâkhöng chó coásûåtham gia thñch húpå cua tê ã p thï å ítrong quaátrònh hoach àõnh tê å m nhòn, sû ì ámïnhå vaâ chiïn lûú ë c ma å â con thû â a nhê â n rù å ng nï ç u xêy dû ë ng àûú å cå nïn vùn ho ì a tin cê á y va å âban thên ngûú ã i la â nh àa ä o co å áuy tñn thò seäkït hú ë p àûú å c sû å c ma á nh cu å a la ã nh àa ä o va å âtêp thï å .í Trong 22 nùm qua, chung töi àa á ätiïn ha ë nh kha â o sa ã tá hún 5 triïu ngûú å i àï â írut ra nhû á ng àù ä c àiï å m va í ânùng lûcå cua ca ã c nha á âlanh àa ä åo vaâquan ly ã ágioãi. Möt trong sö å ënhûäng phat hiï á n ê å n tûú ë ng nhê å t trong cuö ë c kha å o sa ã t na á y la â : Ca â cá nhaâ quaãn lyá gioãi laâ nhûäng ngûúâi àûúåc xïëp haång cao vïì àaåo àûác nghïì nghiïåp (nïu gûúng) nhûng laåi àûúåc xïëp hang thê å p vï ë ì khaã nùng àûa ra trong têm va å â phûúng hûúng ro á ra ä ng (àõnh hûú â ng). Kï á t qua ë laã khöng ai hiï â u ro í ä vaâcoátrach nhiï á m vï å ìnhûng ûu tiïn chñnh cu ä a tö ã íchûc va á â caã töí chûc khöng thû á c hiï å n àûú å c nhû å ng ûu tiïn ào ä . Sû á å huåt hêîng úã àêy laâduârùçng ngûúâi ta phaãi laâm viïåc nhiïìu hún, nhûng vò khöng hiïu ro í ävaâthiïu tê ë m nhòn nïn ho ì å khöng thïítiïn xa hún. ë Nïu viï ë c nïu gûúng thu å c àê á y niï í m tin thò sû ì å àõnh hûúng se á ätao ra ky å ãluêt ma å âkhöng cên àûú ì c ào å i ho â i. Khi ã nhûng ngûú ä i tham gia nhê â t trñ vú ë i nhau àiï á u gò la ì âquan trong nhê å t àö ë i vú ë i tö á íchûc thò ho á åseächia seãcung nhau ca â cá
256 THE 8th HABIT tiïu chuên cê í n co ì áàïíàûa ra cac quyï á t àõnh. Tû ë âàoáseädênî àïën sûå têåp trung, sûå trêåt tûå vaâ cuöëi cuâng laâsûå öín àõnh. Têm nhòn cu ì a ca ã ánhên seäbiïn tha ë nh sû â å àõnh hûúng cho á tö chû í c. Thu á c àê á y nhê í n thû å c ca á nhên àï á ài àï í n sû ë chia se å ã têm nhòn trong àö ì i ngu å älaâ möt tha å ch thû á c lú á n àö á i vú ë iá ngûúâi giûävai troâlaänh àaåo. Bêy giú, ba â n ha å y da ä nh va â i phu â t àï á ísuy nghô vïìhai cêu hoi ma ã âban co å áthïíàùt ra cho ca å c nhên viïn cu á a mònh: ã 1. Moi ngûú å i co â hiï á u ro í vï ä ca ì c mu á c tiïu cu å a tö ã chû í c hay á khöng? 2. Hoå coáquyït têm hay khöng? ë Giuáp moåi ngûúâi hiïíu roävaâquyïët têm thûåc hiïån muåc tiïu àoâi hoãi ngûúâi laänh àaåo phaãi taåo àiïìu kiïån àïí hoå tham gia vao qua â á trònh àûa ra quyïët àõnh. Ngûúi la â nhä àao va å nhên viïn pha â i cu ã ng nhau xa â c àõnh àñch àï á n cuö ë ië cung cu â a tö ã í chûc (tê á m nhòn va ì â sûá mïnh). Khi ào å á möiî ngûúi trong tö â í chûc pha á i co ã á phên la ì m chu â ã àöi vú ë i con á àûúng dê â n àï î n ca ë i àñch (ca á c gia á á trõ vaâ kïë hoach chiï å në lûúåc). Àïíxaác àõnh àiïìu gò laâquan troång nhêët àöëi vúái möåt töí chûc, ba á n cê å n la ì m cho tê â m nhòn chung va ì â cac gia á á trõ chung àûúc thï å íhiïn ro å ärang trong ba â n tuyïn bö ã ësûámïnhå hay kïëhoach chiï å n lûú ë c cu å a tö ã íchûc. á Àïí thûc hiï å n vai tro å â àõnh hûúng cu á a la ã nh àa ä o, ba å nå cên nù ì m vû æ ng bö ä n thû ë c tï å ësau àêy: thõ trûúng, ca â c nùng lû á cå cú ban, ûú ã c muö á n va ë ânhu cêu cu ì a cö ã í àöng, vaâcac gia á átrõ.
257 THOI QUEN THÛ Á 8Á • Thûc tï å ë Thõ trûúng (Market Realities): â Nhûngä ngûúi trong tö â íchûc cu á a ba ã n nhê å n thû å c nhû thï á ënao vï â ìthõ trûúng? Bö â i ca ë nh chung vï ã ì chñnh trõ, kinh tïë vaâkyäthuêtå cöng nghïå laâ gò? Àöi thu ë ã canh tranh la å â ai? Xu hûúng va á â àùc trûng cu å a nga ã nh nghï â ìlaâgò? Khaãnùng cöng nghïåmúiá vaâ mö hònh quaãn lyá múái coá thïí laâm àaão löån toaân böå nganh cöng nghiï â p hay truyï å n thö ì ng cu ë änhû thïënao? â • Cac nùng lû á c cú ba å n (Core Competancies): ã Àiïmí maånh cuãa baån laâgò? Töi rêët êën tûúång àöëi vúái quan àiïím vïìàõnh hûúng cu á a Jim Collins àûú ã c nïu trong cuö å n ë Good to Great (TûâTöët àïën Vô àaåi), trong àoáöng àûa ra ba vongâ tron chö â ng lïn nhau biï ì u thõ cho nhû í ng àiï ä m ma í nh chu å ã yïu cu ë a ba ã n. Ba vo å ng tro â n na â y thï â í hiïn ba cêu ho å i: ã Thûá nhêt,ë àêu thûåc sûå laâàiïm ma í ånh cuãa baån hay viïåc gò baån coá thïí lam tö â t nhê ë ët? Thûá hai, àiïìu gò laâm baån àam mï nhêt? Va ë âthûába, nhu cêu va ì yâ ámuön cu ë a kha ã ch ha á ng la â âgò? Phên giao nhau cu ì a ba vo ã âng tron na â y la â âcú súãàïíban thiï å të lêp tiïu chuê å n gia í átrõ. Nïëu phai bö ã ísung thïm möåt cêu hoãi nûäa thò àoá la:â Lûúng têm cuãa baån maách baão àiïìu gò? Luác bêëy giúâchuáng ta seäcoá cach tiï á p cê ë n con ngûú å i hoa â n thiï â n (thï å í xac – á àöng cú kinh tï å ; trñ tuï ë å – gioi vï ã ìviïc gò; têm hö å n – àam ì mï; vaâtinh thên – lûúng têm). Vu ì ng giao nhau giû â a bö ä në vong tro â n na â y chñnh la â ânúi tòm ra tiïng no ë i cu á a ba ã n thên ã ban. (Xem hònh 11.3) å
258 THE 8th HABIT • YÁ muöën vaâ nhu cêìu cuãa caác cöí àöng vaâ nhûäng ngûúâi liïn quan: Baån haäy nghô vïìtêët caãnhûäng ngûúâi coá liïn quan – trûúác hïët vaâ quan troång nhêët laâ nhûäng khaách haâng muåc tiïu. Hoå thûåc sûå muöën gò vaâ cêìn gò? Àêu laâ vêën àïì hoå quan têm nhêët? Khaách haâng cuãa hoå muöën gò vaâ cêìn gò? Thûåc tïë thõ trûúâng cuãa hoå laâ gò? Nhûäng cöng nghïå vaâmö hònh quaãn lyámúái naâo àang coá khaã nùng laâm àaão löån ngaânh cöng nghiïåp? YÁmuöën vaâ nhu cêìu cuãa caác chuã doanh nghiïåp, tûác caác nhaâ cung cêëp vöën hay nhûäng ngûúâi àoáng thuïë cao, laâ gò? Caác nhaâ cung cêëp, nhaâphên phöëi, caác àaåi lyáhay toaân böå chuöîi phên phöëi muöën àaåt àiïìu gò? Möi trûúâng tûå nhiïn vaâ toaân thïí cöång àöìng thò sao? TAI NÙNG Â LÛÚNG TÊM NHU CÊUÌ NIÏM Ì ÀAM MÏ TIÏËNG NOÁI Têìm quan troång cuãa tñnh àùåc trûng, caánhên Ban gio å i nhê ã t vï ë ìviïc gò? å (TRÑ TUÏ)Å (TÊM HÖN) (THÏ Ì ÍXAC) Á (TINH THÊN) Ì Lûúng têm cua ba ã nå mach ba á o àiï ã u gò? ì Àiïu gò thu ì c àê á yí àöng cú kinh tï å ë cuãa baån? Baån àam mï gò nhêt?ë Hònh 11.3
259 THOI QUEN THÛ Á 8Á • Cac gia á á trõ: Giaátrõ àöëi vúái nhûäng ngûúâi naây laâ gò? Giaátrõ cua ba ã n la å â gò? Muc àñch trung têm cu å a tö ã í chûc la á â gò? Chiïn lûú ë c chñnh àï å í àat àûú å c mu å c tiïu cu å a tö ã í chûc?á Hoå thuï baån àïí laâm viïåc gò? Caác giaá trõ àoáng vai troâ laâ nhûng nguyïn tù ä c chu æ ãàao co å áthïíàûúc hiï å u nhû thï í ënao? â Nhûng gia ä átrõ nay àûú â c ûu tiïn ra sao trong trûú å ng hú â på coá aáp lûåc vaâsûác eáp? Trïn àêy laânhûäng cêu hoãi vaânhûäng vêën àïìbaån cêìn phaãi laâm roä trûúác khi baån coá thïí àõnh hûúáng vaâ têåp trung. Àêy laâlyádo taåi sao chuáng àoâi hoãi àïën tñnh caách, nùng lûåc, têìm nhòn, kyãluêåt vaâniïìm àam mï gùæn liïìn vúái lûúng têm. Àõnh hûúng la á â möt nhiï å m vu å å khoá khùn nhêt bú ë i vò ã noá àoâi hoãi baån phaãi giaãi quyïët nhiïìu vêën àïì liïn quan àïn tñnh ca ë ch àa da á ng, ca å c nhê á n thû å c, niï á m tin, y ì ámuön, ë vaâcai töi cu á a nhiï ã u ngûú ì i. No â ácung cho thê ä y ta ë i sao viï å cå nïu gûúng laåi laânhiïåm vuå quan troång nhêt va ë âàoáng vai troâtrung têm cua la ã nh àa ä o. Nï å u ngûú ë i ta khöng tin va â oâ ngûúi la â nh àa ä o cu å a mònh thò ho ã å khoá coá thïí coá trachá nhiïm àï å í tham gia vao toa â n bö â å quaá trònh möåt cach co á á hiïu qua å . ã ÀÏÍÀAÅT ÀÛÚÅC TÊÌM NHÒN CHUNG VAÂCAÁC GIAÁTRÕ Ngûúâi ta thûúâng duâng cuåm tûâ “àöìng sûác àöìng loâng” àïíchó sûå chia seãtêm nhòn chung va ì âcac gia á átrõ trong mötå têp thï å /töí íchûc. á
260 THE 8th HABIT Chia seãlaâmöt tû å â vö cung thu â á võ. Khi töi chia seãmötå àiïu gò ào ì á vúi ba á n, töi cho ba å n ca å i töi co á . Nï á u ba ë n àö å ngì cam vú ã i töi, tin ú á ãtöi thò töi seächia seãvúi ba á n quan àiï å mí cua töi. Ba ã n co å áthïíchia seãquan àiïm ào í ácua töi, thê ã m chñ å con nhiï â u hún nhê ì n thû å c trûú á c ào á ácua ba ã n vò ba å n thû å c sû å å tin vao kinh nghiï â m va å âcho rùng sû ç åhiïu biï í t cu ë a töi vï ã ìvênë àïìàoálaâhoan toa â n àu â ng. Ngûú á c la å i, nï å u ba ë n muö å n tham ë gia nhûng töi chó noi vú á i ba á n vï å ìkïëhoach cu å a töi ma ã âkhöng lùng nghe y æ ákiïn cu ë a ba ã n, thò ào å ákhöng phai la ã âsûå chia seã maâ vên co î n sû â å giûälai trong lo å ng töi. Ba â n se å äcam thê ã y kï ë ë hoach hay quan àiï å m cu í a töi chó la ã âsû aå p àù á t àö å i vú ë i ba á n. å Noi to á m la á i, viï å c àûa ra ba å n tuyïn bö ã ësûámïnh hay kï å ë hoach chiï å n lûú ë c mú å i chó la á bûú â c àê á u, qua ì trònh la á m cho â moi ngûú å i cu â ng chia se â ãvúi sû á ámïnh hay kï å ëhoach ào å ámúiá quan trong hún va å â laâ möt trong sö å ë nhûng nhiï ä m vu å å chñnh cua ngûú ã i la â nh àa ä o. å CAÁC CÖNG CUÅ ÀÕNH HÛÚÁNG (TROÅNG TÊM) – BAÃN TUYÏN BÖËSÛÁMÏåNH VAÂKÏËHOAÅCH CHIÏËN LÛÚÅC Nïu ë àõnh hûúngá (pathfinding) quan troång àöëi vúái töí chûc thò á nïu gûúng (modeling) laâ viïåc phaãi laâm àöëi vúái nhûng ca ä ánhên muön tha ë nh àa â t. Nï å u ca ë ánhên têp trung å vao ca â c gia á á trõ vaâ muc àñch thò tö å í chûc tê á p trung va å o sû â á mïnh cu å thï å cuí a no ã . Thöng qua qua á trònh tûúng ta á c, ba á n co å á thïíxêy dûng ba å n tuyïn bö ã ësûámïnh (mission statement) va å â kïëhoach chiï å n lûú ë c (strategic plan) cu å a ba ã n thên hay tö ã í chûc cu á a ba ã n. å
261 THOI QUEN THÛ Á 8Á Ban tuyïn bö ã ësûámïnh pha å i nïu bê ã t nhê å n thû å c vï á ìmucå àñch, têm nhòn va ì âcac gia á átrõ. Kïëhoach chiï å n lûú ë c thû å c tï å ë laâban mö ta ã ã cach thû á c ba á n chuyï å n gia í átrõ àïn cho kha ë chá hang va â ânhûng ngûú ä i liïn quan nhû thï â ënao. Ào â áchñnh laâ trong têm (focus) cu å a ba ã n. Ào å áchñnh laâ“tiïng no ë i” cu á a tö ã í chûc. Àï á í àûa ra kïë hoach chiï å n lûú ë c, ba å n cê å n pha ì i biï ã të khach ha á ng cu â a ba ã n, cö å íàöng vaânhûng ngûú ä i liïn quan la â â ai, ban muö å n la ë m gò cho ho â , kï å ëhoach va å âthúi ha â n àï å íthûcå hiïn mu å c tiïu va å â giûächên khach ha á ng nhû thï â ënao. Àö â ië vúi gia àònh, kï á ëhoach chiï å n lûú ë c àún gia å n chó la ã âkïëhoachå hanh àö â ng (action plan) nhù å m thû ç c hiï å n nhû å ng tê ä m nhòn ì vaâcac gia á átrõ trong cuöc sö å ng ha ë ng nga â y. â TRAO QUYÏÌN XÊY DÛÅNG BAÃN TUYÏN BÖËSÛÁMÏåNH Theo kinh nghiïm cu å a töi, viï ã c trao quyï å n xêy dû ì ngå cac ba á n tuyïn bö ã ësûámïnh co å áthïíàûúc thû å c hiï å n khi: 1) å coáàuãngûúâi, 2) nhûäng ngûúâi àoáthûåc sûå hiïíu roävêën àïì, 3) hoå coá sûå àöìng têm hiïåp lûåc vaâ 4) trong möåt möi trûúng co â ásûå tin cêy cao. Trïn thû å c tï å , hê ë u hï ì t ca ë c ba á nã tuyïn böësûámïnh àûú å c xêy dû å ng trong nhû å ng àiï ä u kiï ì nå nay àï â u co ì ánhûng y ä átûúng cú ba ã n va ã ânhûng gia ä átrõ giöëng nhau. Tûângûäàûúc sû å ãdung co å áthïíkhac nhau nhûng àï á uì àï cê ì p àï å n bö ë n mù ë t va å nhu cê â u cu ì a cuö ã c sö å ng – thï ë chê í t,ë trñ tuï, têm hö å n va ì âtinh thên. ì Súãdô dõch vuå cua hï ã å thöng kha ë ch sa á n Ritz – Carlton å coá chêt lûú ë ng rê å t cao la ë âdo vùn hoa coi tro á ng con ngûú å iâ cua tê ã p àoa å n na â y, ho â å coi trong ca å ã khach ha á ng lê â n nhên î
262 THE 8th HABIT viïn cua mònh. Khê ã u hiï í u cu å a ho ã å la: “Chu â ng ta la á ânhûngä quyábaâquyáöng phuåc vuå nhûäng quyábaâquyáöng”(1). Nïn nhúárùng chó nhû ç ng ai co ä ánhu cêu va ì âàöng cú ca å á nhên gùn kï æ t vú ë i ca á ãbön mù ë t cú ba å n thò ngûú ã i ào â ámúi co á á thïítòm ra tiïng no ë i cu á a ba ã n thên va ã âàong go á p nhiï á u nhê ì të cho töíchûc mö á t ca å ch tû á å nguyïn. Àö å i vú ë i thï á íxac thò nhu á cêu va ì â àöng cú thu å c àê á y la í â sinh tön – sû ì å thõnh vûúngå kinh tï; àö ë i vú ë i trñ tuï á å laâsûå trûúng tha ã nh va â â phat triï á n; í àöëi vúái têm höìn laâtònh yïu thûúng vaâmöëi quan hïå; vaâ àöi vú ë i tinh thê á n la ì yâ ánghôa cuöc sö å ng, phê ë m chê í t va ë âsûå cöng hiï ë n. ë Töíchûc cu á ng co ä ábön nhu cê ë u tûúng tû ì : å 1. Sûå töìn vong - sûå laânh maånh vïì mùåt taâi chñnh (THÏÍXAÁC) 2. Tùng trûúng va ã â phat triï á n í - tùng trûúng kinh tï ã , tùng ë trûúng sö ã ëlûúng kha å ch ha á ng, ca â i tiï ã n sa ë n phê ã m va í âdõch vuå múi, tùng cûú á ng nùng lû â c chuyïn mön (TRÑ TUÏ å )å 3. Cac mö á i quan hï ë å - sûå liïn kït ma ë nh, ca å c ma á ng lûú å iá quan hïå húp ta å c va á âàöi ta ë c rö á ng, sû å å tin cêy, chùm so å cá khach ha á ng, coi tro â ng sû å å khac biï á t (TÊM HÖ å N) Ì 4. YÁ nghôa, phêm chê í t va ë âsûå cöng hiï ë në – phuåc vuå vaâàem lai lú å i ñch cho ca å c cö á í àöng cung nhû mo ä i ngûú å i co â á liïn quan: khach ha á ng, nha â â cung cêp, nhên viïn va ë â gia àònh cua ho ã , cö å ng àö å ng, xa ì ähöi – ta å o ra sû å å khacá biït trïn thï å ëgiúi (TINH THÊ á N) Ì (1) Nguyïn vùn: We are ladies and gentlemen serving ladies and gentlemen.
263 THOI QUEN THÛ Á 8Á KHÖNG COÁLÚÅI NHUÊÅN, KHÖNG COÁSÛÁMÏåNH Töi luön luön àûúåc thuác àêíy búãi möåt yá thûác vïì sûá mïnh va å âmuc àñch. Nï å u khöng co ë ánhûng nùm tha ä ng mo á iå ngûúi àö â ng têm hiï ì p lû å c xêy dû å ng cöng ty thò töi kho å ámaâ hiïu àûú í c mö å t thû å c tï å : nï ë u hoa ë t àö å ng khöng sinh lú å i thò å àûng no â i àï á n sû ë á mïnh. No å i ca á ch kha á c, nï á u ba ë n khöng å thï laí m cho cöng ty cu â a ba ã n gia tùng lú å i nhuê å n theo thú å iâ gian thò cuöi cu ë ng ba â n cu å ng se ä ämêt ca ë ãcú höi àï å íthûc hiï å nå sûámïnh cu å a mònh. ã Mùt kha å c, hê á u hï ì t ca ë c doanh nghiï á p chó tê å p trung va å oâ lúi nhuê å n va å âàat àûú å c nhû å ng chó tiïu ha ä ng quy â ámaâquïn ài muc tiïu thê å t sû å å àaätao nïn nguö å n ca ì m hû ã ng cho ho á å bûúc va á o kinh doanh tû â ânhûng nga ä y àê â u tiïn. ì Hoå quïn chu yá áàïn nhên viïn va ë âgia àònh cua mònh, ã cung nhû cö ä ng àö å ng ma ì â hoå àang hoat àö å ng. Ho å å quïn mêët möëi quan hïå tûúng thuöåc giûäa hoå vaâ têët caã nhûäng ngûúâi xung quanh. Hoåàaánh mêët yáthûác vïìsûámïnh va å âsûå àong go á p. Chñnh àiï á u ào ì àa á laä âm tiïu tön nhiï ë ìu cöng sûcá chuyïn mön cua töi trong viï ã c tû vê å n cho ca ë c tö á í chûcá trong suöt bö ë n mûúi nùm qua. ë Caãhai löi tiï ë p cê ë n å sûámïnh/phi lú å i nhuê å nå vaâlúi nhuê å n/ å phi sûámïnh å àïu co ì ánhûng hê ä u qua å ãtiïu cûc. Ca å ãhai cachá tiïp cê ë n na å y àï â u khöng bï ì n vû ì ng, àù ä c biï å t trong nï å n kinh ì tïëtoaân cêu nga ì y nay. Bñ quyï â t úë ãàêy laâbaån phaãi coácaãhai. Vaâchòa khoa gia á i quyï ã t vê ë n àï ë ìnay chñnh la â âsûå cên bùng. ç
264 THE 8th HABIT THÛÅC HIÏåN CHIÏËN LÛÚÅC Têt nhiïn mö ë t chiï å n lûú ë c kinh doanh pha å i bù ã t àê æ u tû ì â khach ha á ng. Xe â t vï á yì ánghôa thûc tï å ëthò trong cac tö á í chûcá chó coáhai vai troâ chñnh: khach ha á ng â vaâ nhaâcung cêp. ë Têët caãmoåi ngûúâi àïìu àöìng thúâi thûåc hiïån hai vai troânaây bêët kïí ho úå ã bïn trong hay bïn ngoai tö â í chûc. “Tê á t ca ë ã moiå ngûúi” co â ánghôa laâtêt ca ë ãnhûng ngûú ä i co â áliïn quan trong chuöi cung cê î p, nhû ë ng ngûú ä i go â p phê á n ta ì o ra sa å n phê ã mí cuöi cu ë ng cu â a tö ã chû í c – ca á c nha á taâ i trú â vö å n, nhû ë ng ngûú ä iâ àûa ra yátûúng va ã âcung cêp sû ë c lao àö á ng, ca å c nha á âcung cêpë nguyïn vêt liï å u, ca å c gia àònh, cö á ng àö å ng va ì â möi trûúngâ tao àiï å u kiï ì n cho toa å n bö â å chuöi cung cê î p. ë Vò thï, cö ë t lo ë i cu ä a mö ã t doanh nghiï å p hoa å t àö å ng hiï å uå quaã laâ chêët lûúång cuãa möëi quan hïå giûäa khaách haâng vaâ Trao quyïìn úãmûác àöå cao Sûå tin cêåy úãmûác àöå cao Doanh thu thêëp Àam mï Trung thaânh Lêëy phuåc vuå laâm troång têm Coáthïíthiïëu quan àiïím hïå thöëng Khöng coácêëu truác, hïå thöëng vaâquy trònh Muåc tiïu cao caãnhûng thûåc hiïån loãng leão Khöng coákhaãnùng sinh lúâi Khöng coákhaãnùng tùng trûúãng Khöng coátaái àêìu tû Coáthïítùng trûúãng Nhêån àõnh tònh hònh taâi chñnh Caách tiïëp cêån chiïën lûúåc maånh meä Coácêëu truác, hïå thöëng, quy trònh roäraâng (coáthïíkhöng hûäu ñch hoùåc thiïëu liïn kïët) Doanh thu cao Mûác àöå tin cêåy thêëp Chaåy quaácöng suêët Mûác àöå tham gia thêëp Mûác àöå trao quyïìn thêëp Têìm nhòn thiïín cêån Lêëy cöng viïåc laâm troång têm Àam mï, Trong têm å vaâ Thûc hiï å nå Coásûámïnå h / khöng coálúåi nhuêån Coálúiå nhuênå / khöng coásûámïånh Hònh 11.4
265 THOI QUEN THÛ Á 8Á nhaâ cung cêp. Ba ë n - ngûú å i giû â ävai troâ laâ nhaâ cung cêp, ë khöng chó dûng la â i úå ãchöîban ha á ng ho â a va á âcung cêp dõch ë vuå cho cac kha á ch ha á ng, ma â â ban co å n ba â n cho ho á å nhûngä giai pha ã p cho ca á c vê á n àï ë ìmaâhoå gùp pha å i. Àï ã ícoáthïíthûcå sûå giaãi quyïët àûúåc caác vêën àïì, baån cêìn phaãi hiïíu roä nhûng nhu cê ä u kha ì c nhau cu á a kha ã ch ha á ng. Ba â n cê å n pha ì iã traãgiaáàïíhiïíu àûúåc àêu laâàiïìu khach ha á âng cua ba ã ån cêìn nhêt àï ë í xac lê á p chiï å n lûú ë c àu å ng àù á n. Tuy nhiïn, kha æ chá hang thûú â ng thay àö â i nïn chiï í n lûú ë c cu å a ba ã n cu å ng pha ä iã linh hoat àï å thñch û í ng vú á i sû á thay àö å i ào í . Va á , nï â u ca ë c gia á á trõ cua ba ã n gù å n vú æ i nhû á ng nguyïn tù ä c bê æ t di bê ë t dõch thò ë ban se å äcoáchöîdûa vû å ng chù ä c trûú æ c nhû á ng biï ä n àö ë ng hay å tònh huöng khöng thï ë ílûúng trûú â c. á Thûúc ào chiï á n lûú ë c tö å t cu ë a tö ã íchûc nù á m ú ç ãkhaãnùng hiïu ro í ävaâthûc hiï å n àu å ng chiï á n lûú ë c cu å a ca ã c tha á nh viïn â trong töí chûc ào á . Nï á u chu ë ng ta vñ chiï á n lûú ë c nhû mö å tå chiïc la ba ë n, thò ho â å phai biï ã t rê ë t ro ë äàêu laâphûúng Bùc va æ â hoan tha â nh tû â â töt àï ë n xuê ë t sù ë c phê æ n viï ì c cu å a mònh àï ã í gop phê á n cho tö ì íchûc ài àu á ng hûú á ng. á Möt khi àa å äcoásûå chia seãsêu sùc vï æ ìsûámïnh va å âchiïnë lûúc cu å a tö ã í chûc, kï á í caã vïì nhên thû å c va á â hanh àö â ng thò å xem nhû töí chûc cu á a ba ã n àa å äthanh cöng mö â t nû å a vò sû ã å kiïn ta ë o vï å trñ tuï ì , tònh ca å m va ã tinh thê â n àa ì àûú ä c xa å c lê á p. å Tiïp theo la ë âsûå kiïn ta ë o vï å ì vêt chê å t, lu ë c na á y chó la â â viïcå thûc hiï å n chiï å n lûú ë c, tû å c biï á n kï ë ë hoach, y å á tûúng tha ã nhâ hiïn thû å c. Àiï å u ào ì ácoánghôa laâban cê å n xa ì c lê á p cú cê å u tö ë í chûc, lû á a cho å n nhên sû å , phên cöng àu å ng ngûú á i, àu â ngá
266 THE 8th HABIT viïc va å â chon àu å ng cöng cu á å röi ba ì n lui vï å ìphña sau àïíhoå tûå thûc hiï å n. Ba å n chó giu å p ho á å khi hoå coáyïu cêu hö ì îtrú.å Cac àún võ, pho á ng ban trong tö â í chûc cu á ng tra ä i qua ã quaá trònh thûc hiï å n, gö å m hai bûú ì c: kiï á n ta ë o tinh thê å nì dên àï î n kiï ë n ta ë o vê å t chê å t; thiï ë t kï ë trûú ë c rö á i mú ì i thi cöng; á soan nha å c rö å i mú ì i biï á u diï í n. Mo î i cöng viï å åc àïìu phaiã àûúc kiï å n ta ë o hai lê å n va ì â àõnh hûúng la á âsûå kiïën tao thû å á nhêt. No ë va á ch ra chiï å n lûú ë c àï å biï í n kï ë hoa ë ch tha å nh hiï â nå thûc, cu å ng la ä âsûå kiïn ta ë o thû å áhai. Cac tö á íchûc co á áthïítao ra mö å t sû å ámïnh ma å âmoi tha å nhâ viïn cua no ã áàïu hiï ì u ro í ävaâàam mï kham pha á ánhûng cêu ä hoi ã tai sao (why)? ai (who) bù å ng ca ç ch na á o (how) â vaâkhi naoâ (when) trong kïë hoach chiï å n lûú ë c la å â töí chûc co á á cac bö á å Hònh 11.5 TAI SAO/ AI ÀIÏ Å U GÒ Ì Sûámïnh Cö å t lo ë iä Muc àñch, tê å m nhòn, ì cac gia á átrõ BÙNG CA Ç CH NA Á O / Â KHI NAOÂ Têm nhòn ì chiïn lûú ë cå Tñnh àang tin cê á yå Nöng nhiï ì tå Trong têm va å â Thûc hiï å nå CÖËT LOÄI CUÃA CAÁC TÖÍ CHÛÁC LÊËY NGUYÏN TÙÆC LAM TRO Â NG TÊM Å
267 THOI QUEN THÛ Á 8Á phên va å â tûng ca â á nhên biït tê ë p trung va å o nhû â ng ûu tiïn ä cao nhêt. Tö ë í chûc ào á á seätòm àûúc tiï å ng no ë i cu á a mònh ã cung nhû xêy dû ä ng àûú å åc vùn hoa lê á y nguyïn tù ë c la æ mâ trong têm. (Xem hònh 11.5) å HOÃI & ÀAÁP HOI: Ca à c nhên viïn cu á a töi thuö ã c bö å n thï ë ë hï. La å mâ thïënao co â áthïítêp hú å p ho å åàïícoáàûúc tê å m nhòn chung va ì â chia seãcac gia á átrõ khi hoåcoánhiïu àiï ì m kha í c biï á t nhû thï å ?ë ÀAÁP: Chó coámö hònh lêëy nguyïn tùæc laâm troång têm múái coá thïí àaáp ûáng àûúåc àiïìu naây. Cho duâ nhên viïn cuãa baån thuöåc thïëhïå trûúác hay sau chiïën tranh thïë giúái II, hay thïëhïå X, Y naâo àoá- têët caãhoå xuêët thên tûânhûäng hïå thöëng giaá trõ khaác nhau vaâ hoå nhòn nhêån cuöåc söëng qua nhûäng lùng kñnh khaác nhau - nhûng coámöåt yïëu töë coáthïí húåp nhêët hoå laåi: caác nguyïn tùæc phöí quaát muön thuúã laâm nïìn taãng àïí xêy dûång möåt têìm nhòn vaâ hïå thöëng giaátrõ chung. Töi hiïu rù í ng no ç i thò dï á îhún nhiïu so vú ì i thû á c tï å . Tuy ë nhiïn töi tin rùng bù ç ng sû ç å tön trong da å nh cho mö â i lú î pá nhên viïn vaâ lam cho ho â å giao tiïp vú ë i nhau trong sû á å àöng têm hiï ì p lû å c thò ba å n se å ätòm ra giai pha ã p thû á á ba. Banå cên nhú ì nguyïn tù á c löi ke æ o mo á i ngûú å i cu â ng tham gia gia â iã quyïët vêën àïì. Nïëu laâm àûúåc nhû vêåy thò moåi ngûúâi seägùæn mònh vúi cöng viï á c, ài sêu tòm hiï å u vê í n àï ë ìvaâtòm ra giaiã phap cho vê á n àï ë ìào. á
268 THE 8th HABIT HOI: Öng luön cö à phên biï ë t giû å a nguyïn tù ä c va æ gia â á trõ. Àiïu na ì y la â m töi kho â áhiïu, vò hònh nhû chu í ng chó á laâmöt?å ÀAP: Á Lyá do ban nghô nhû vê å y la å â vò nhûng gia ä átrõ àaä àûúc thû å tha ã ch thû á c ra la å ca â c nguyïn tù á c hay ca æ c quy luê á tå tûå nhiïn. Trïn thûc tï å ë nïu ba ë n àö å ng viïn àûú å c nhiï å uì ngûúâi tham gia xêy dûång tuyïn böëvïìgiaátrõ vaâhoå coáàûúåc thöng tin kõp thúi, la â m viï â c trong möi trûú å ng co â á àöå tin cêåy cao cuâng sûå giao tiïëp cúãi múã vaâtinh thêìn àöìng àöåi, ban se å äthêy rù ë ng nhû ç ng gia ä á trõ chung àïu dû ì a trïn ca å cá nguyïn tùc na æ o ào â . Ca á c vùn ho á a cu á å thïícoáthïíkhac nhau á tuy àiï â u kiï ì n va å â hoan ca â nh sö ã ng, nhûng theo kinh ë nghiïm cu å a töi sau nhû ã ng chuyï ä n chu du gia ë ng da ã y va å â huên luyï ë n khù å p núi trïn thï æ ëgiúi thò du á úâ ãtöíchûc na á o ài â nûa, ca ä c tuyïn bö á ë giaá trõ cuäng xoay quanh bön mù ë t cu å aã ban tñnh con ngûú ã i - thï â íxac, trñ tuï á , têm hö å n va ì âtinh thênì - vaâ bön nhu cê ë u cú ba ì n: àûú ã c sö å ng, àûú ë c yïu thûúng, å àûúåc hoåc haânh vaâàûúåc àïílaåi di saãn. Àiïìu naây àuáng àöëi vúi mo á i ca å ánhên vaâtöíchûc. á HOI: Co à á cên thiï ì t pha ë i viï ã t ba ë n tuyïn bö ã ë sûámïnhå hay vaåch ra caác kïë hoaåch chiïën lûúåc khi laâm viïåc bïn ngoai cöng sú â ?ã ÀAP: Á Àiïìu àoátuây thuöåc vaâo tûâng trûúâng húåp cuå thïí. Nïëu nhû kïët quaã cuãa hoaåt àöång ngoaâi cöng súã laâ quan trong cho àê å u va ì o cu â a tö ã íchûc thò àiï á u ào ì árêt cê ë n. Nhûng ì nïu chó dû ë ng la â i ú å ã lúi tuyïn bö â ë suöng thò chùng co è yá á nghôa gò ca.ã
269 THÛÅC HIÏåN – LIÏN KÏT VA Ë Â TRAO QUYÏ Ì N
270 Chûúng 12 TIÏËNG NOÁI VAÂ THÛC HIÏ Å N KY Å Ã LUÊT - Å LIÏN KÏT CA Ë C Á MUC TIÏU VA Å Â HÏÅ THÖNG ÀÏ Ë Í ÀI ÀÏN KÏ Ë T QUA Ë Ã Khöng con ngûa na å o co â áthïíài àûúc xa nï å u khöng ë àûúc ào å ng mo á ng. á Húi nûúc va á âgas khöng thïítao ra àö å ng nùng nï å uë khöng àûúc ne å n la á i.å Khöng thac nûú á c na á o co â áthïílam ra àiï â n va å aâ nhá sang trûú á c khi no á áàûúc chónh lûu va å âàûa vao ca â cá àûúng ö â ng. ë Khöng coácuöc sö å ng na ë o trú â ãnïn tuyït vú å i ma â â khöng thiïu sû ë åtêp trung, cö å ng hiï ë n va ë âkyãluêt. å HENRY EMERSON FOSDICK
271 THOI QUEN THÛ Á 8Á Hònh 12.1 ÖS GNË HT OE ÀÖNÅ G LÛCÅ SANÁ G TAOÅ SÖËNG THEO LÏÌTHOÁI CUÄ Tûâ trong ra ngoaâi TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN ÀAÁNH MÊËT TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN Tûâ ngoaâi vaâo trong Cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå Sûå lûåa choån Caác nguyïn tùæc Böën nùng lûåc Con ngûúâi hoaân thiïån Con ngûúâi khiïëm khuyïët (THÏ XÍ ÁCA ) T nñ h kyã ul tå ê Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) TÊMÌ NHÒN Lûúng têm P( Q) Sû bå uö gn ã aht Têëm gûúng xaähöåi ( QI ) (EQ) (SQ) Nanå nhên chuãnghôa Caái töi T( HÏ XÍ A ) ÁC THIÏUË SÛ ÀÅ Å ÖB GNÌ Ö Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) Khöng coátêmì nhòn/ G ai átrõ chung THIÏËU SÛÅ TIN CÊÅY (THÏ XÍ ÁCA ) L ÏI N K TË Ï TRAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) À NÕ H HÛÚNÁ G NÏU GÛÚNG Sûå tin cêyå Sûå t ni cêyå Sûå tin cêåy NÏU GÛÚNG S å û nit yå êc Sûå tin cêåy Xêy dûång niïìm tin Àûúåc tñn nhiïåm: Tñnh caách vaâ Nùng lûåc Haäy laâ ngûúâi cêìm laái Sûå t ni cêyå À NÕ H H ÛÚNÁ G L ÏI N K TË Ï Xêy dûnå g têmì nhnò chung, cacá giaátrõ vaâchiïnë lûúcå Tòm kiïëm phûúng aán thûá ba L ïi n kïët muåc t ïi u va hâ å ï ht ënö à g ã auqëtïki àí ï TRAO QUYÏÌN ÃN Á CÚ BA Â THIÏN PHU ÁN QUA ÄNG MO NHÛ
272 THE 8th HABIT Lûa cho å n thû å ánhêt ë àöi vú ë i vai tro á âliïn kït cu ë a nha ã âlanhä àao la å â tin rùng sû ç å nïu gûúng caá nhên laâ àuã àïí giûächo toan tö â íchûc pha á t triï á n la í nh ma â nh. å Lûa cho å n thû å á hai cho rùng bù ç ng ca ç ch khöng ngû á ngâ cung cêp thöng tin cho mo ë i ngûú å i vï â ìtêm nhòn va ì â chiïnë lûúåc àaäàûúåc baån chuêín bõ kyälûúäng seägiuáp àaåt àûúåc muåc tiïu cua tö ã íchûc. Cê á u tru ë c va á âhïå thöng chó la ë âthûáyïu. ë Lûa cho å n thû å á ba laâ1) sûãdung ca å ãquyïn lû ì c tinh thê å nì ca nhên va á quyï â n lû ì c chñnh thö å ng cu ë a mònh àï ã taí o ra ca å cá hï thö å ng nhù ë m hú ç p thû å c ho á a hoù á c thï å chï í ho ë a ca á c chiï á në lûúc va å â cac nguyïn tù á c àûú æ c thï å í hiïn trong tê å m nhòn ì chung vaâcac gia á átrõ; 2) tao ra ca å c mu á c tiïu nö å i tiï ë p nhau ë HOANG ÀÛÚNGÂ Ban co å áthïíhuên luyï ë n va å âtrao cho moi ngûú å i sû â å àöc lê å p trong å cöng viïc va å âkyâvong ho å å lam viï â c trïn tinh thê å n hú ì p ta å c va á âhöî trúå lên nhau. î (Mö thûc cu á )ä THÛC TÏ Å Ë Viïc na å y cu â ng giö ä ng nhû chúi tennis trïn sên golf hoù ë c mang å tû duy analog trong thïëgiúi digital á (1). Cac cú cê á u va ë âhïå thöngë cua tö ã íchûc na á o khuyï â n khñch va ë âàöng viïn àûú å c tinh thê å n la ì mâ viïc àö å c lê å p va å âcanh tranh la å nh ma â nh se å ätao ra vùn ho å a àö á c lê å på trong töíchûc ào á . Ha á y tûú ä i nûú á c nï á u muö ë n cêy trö ë ng pha ì t triï á n; í khi ban huê å n luyï ë n va å âkhñch lïå sûå húp ta å c va á âtûúng thuöc, ba å nå seä“gùt” àûú å c ha å nh vi hú â p ta å c mang tñnh tûúng thuö á c cu å a mo ã iå ngûúi. â (Mö thûc mú á i)á Hònh 12.2 (1) Analog (kyäthuêåt tûúng tûå) vaâdigital (kyäthuêåt söë): Thuêåt ngûäthûúâng duâng trong vö tuyïën truyïìn hònh xûa vaânay. Kyäthuêåt analog hiïån nay àaälaåc hêåu.
273 THOI QUEN THÛ Á 8Á trong töíchûc phu á âhúp vú å i tê á m nhòn, ca ì c gia á átrõ vaânhûngä ûu tiïn cua ba ã n; va å â 3) àiïu chónh va ì â gùn kï æ t ba ë n thên ã mònh vúi nhû á ng thöng tin pha ä n hö ã i ma ì âban nhê å n àûú å cå tûâthõ trûúng va â â ngay trong töí chûác cua ba ã ån vïì viïåc baån àap û á ng nhu cê á u va ì â cac gia á á trõ cên chuyï ì n ta í i àï ã n mû ë cá nao. Nï â ëu baån laâ ngûúâi coi troång sûå húåp taác, baån seä khuyïn khñch sû ë å húp ta å c chû á ákhöng phai sû ã å canh tranh. å Nïëu baån noái rùçng baån coi troång têët caã moåi ngûúâi coá quyïn lú ì i va å ânghôa vuå coáliïn quan, baån seäàïu àù ì n thu å thêp thöng tin vï å ho ì va å têâ n du å ng thöng tin ào å àï á liïn kï í të hoå vúi nhau. Ào á á laâ ban àang “tûú å i nûú á c” cho sû á å tùng trûúng cu ã a “rû ã ng cêy” ma â âbaån kyâvong. å Viïc nïu gûúng va å âlanh àa ä o lê å ëy nguyïn tùæc laâm troång têm seätaåo ra vaâ truyïìn ài sûå tin cêåy bïn trong möåt töí chûc. Sû á å àõnh hûúng se á ätao ra tê å m nhòn chung va ì âtrêt tû å å maâkhöng cên co ì ásû eå p buö á c. Vê å n àï ë ìàùt ra la å âlam thï â ënaoâ àïí khöng ngûng thû â c hiï å n ca å c gia á á trõ vaâ chiïn lûú ë c ma å â khöng cên co ì ásûåhiïn diï å n thûú å ng xuyïn cu â a la ã nh àa ä o àï å í chó baão moåi ngûúâi phaãi “ài” àuáng hûúáng. Cêu traãlúâi laâ sûå liïn kït (alignment), ë tûác thiït kï ë ë (designing) vaâvên ha å nhâ (executing) cac hï á thö å ng va ë cê â u tru ë c àï á cuí ng cö ã nhû ë ng gia ä á trõ cú ban va ã â nhûng ûu tiïn chiï ä n lûú ë c cao nhê å t cu ë a tö ã í chûc (àa á äàûúc lû å a cho å n trong qua å átrònh àõnh hûúng). á Ban ha å y xem xe ä t ca á c cê á u tru ë c, hï á å thöng va ë â cac quy á trònh hiïn ha å nh trong tö â íchûc cu á a ba ã n. Liï å u chu å ng co á átaoå àiïu kiï ì n thuê å n lú å i àï å ímoi ngûú å i thû â åc hiïn àûú å c ca å ác ûu tiïn cao nhêt, hay chu ë ng la á i ta å o ra nhû å ng ra ä o ca â n cho viï ã cå
274 THE 8th HABIT àoá. Liïåu chuáng coáphuâhúåp vúái nhûäng giaátrõ àaäàûúåc thûâa nhên cu å a tö ã íchûc? Tra á ch nhiï á m cu å a la ã nh àa ä o la å âphat hiï á nå vaâgúäboãmoåi chûúáng ngaåi vêåt – chûákhöng phaãi laâtaåo ra chung. Tuy nhiïn, qua á á trònh liïn kït ào ë i ho â i ba ã n pha å iã nhòn nhên mö å t ca å ch khiïm tö á n vï ë ìban thên mònh va ã â caã nhûng “àiï ä u thiïng liïng” vï ì ì cac hï á å thöng va ë â cú cêu cu ë aã töíchûc. á SÛÅ ÀAÁNG TIN CÊÅY CUÃA TÖÍCHÛÁC Nhû àaänoái, töí chûác laânguöìn lûåc lúán thûáhai taåo ra niïìm tin. Khi nhûäng ngûúâi àaáng tin cêåy laâm viïåc trong nhûäng cêëu truác vaâ hïå thöëng khöng gùæn kïët vúái nhûäng giaá trõ àaä àûúåc thûâa nhêån cuãa töí chûác thò nhûäng hïå thöëng khöng àaáng tin cêåy seä luön lêën aát hoå. Baån seä khöng coá niïìm tin. Do truyïìn thöëng vaâ kyâ voång vùn hoáa, caác hïå thöëng vaâ quaá trònh naây seäbaám sêu vaâo töí chûác laâm cho viïåc thay àöíi noá coân khoá hún thay àöíi haânh vi cuãa con ngûúâi. Caác söëliïåu khaão saát xQ(1) cho thêëy coámöåt “löî höíng niïìm tin” nghiïm troång trong caác töíchûác. Chó coá48% nhûäng ngûúâi àûúåc phoãng vêën àöìng yá rùçng töíchûác cuãa hoå noái chung coátuên thuãcaác giaá trõ àaäàûúåc xaác lêåp. (1) xQ: viïët tùæt cuãa Execution Quotient, Chó söë Thûåc hiïån. Hai chó söë khaác àûúåc nhiïìu ngûúâi biïët àïën laâChó söëThöng minh (IQ - Intelligent Quotient) vaâChó söë Xuác Caãm (EQ - Emotional Quotient).
275 THOI QUEN THÛ Á 8Á Vñ du, hê å u hï ì t ca ë c tö á íchûc àï á u thû ì a nhê â n tê å m quan ì trong cu å a tinh thê ã n la ì m viï â c nho å m (teamwork) va á âsûåhúpå tac (cooperation), nhûng ho á å lai ba å m chù á t ca å c phûúng á phap qua á n ly ã á khuyïn khñch ca ë nh tranh nö å i bö å . Töi å thûúng kï â vï í mö ì t cöng ty ma å nhên viïn cu â a ho ã khöng co å á tinh thên hú ì p ta å c lê á n nhau. Võ gia î m àö á c àiï ë u ha ì nh thò â khöng sao lyágiai àûú ã c ta å i sao nhên viïn cu å a mònh khöng ã thïí húp ta å c vú á i nhau. Öng ê á y ra sû ë c thuyï á t gia ë o, huê á në luyïn, lïn dêy co å t tinh thê á n cho ho ì , nhûng ho å å vên khöng î thïíhúp ta å c vú á i nhau. á Trong khi àang trao àöi vú í i öng ê á y thò tònh cú ë â töi nhòn thêëy sau lûng öng êëy laâ möåt têëm reâm àïí múã. Sau têm re ë m la â âmöt bû å c tranh ca á nh àua ngû ã a. Phña bïn tra å i la á â hònh anh nhû ã ng con ngû ä a, trûú å c mö á i con ngû î a la å â hònh gûúng mùt cu å a ca ã c gia á m àö á c bö ë å phên trong cöng ty. Bïn å phai la ã â möt poster ca å nh du lõch vï ã ì Bermuda, trong àoá möt àöi tònh nhên la å ng ma ä n àang dù å t tay nhau ài trïn æ möåt baäi biïín àêìy caát trùæng. Giúâban ha å y thû ä ãhònh dung xem sûå bêt öë n ú í ãàêy laâgò. “Nao ca â c ba á n. Chu å ng ta ha á y cu ä ng nhau la â m viï â c ài. Chu å ngá ta hay hú ä p ta å c vú á i nhau. Ba á n se å äkhaáhún. Ban se å älam viï â cå töt hún. Ba ë n se å ähanh phu å c hún. Ba á n se å ä“vui thuáhún”. Sau khi keo re á m, võ gia â m àö á c ho ë i: “Ai trong sö ã ëcac ba á n se å ägianhâ àûúc mö å t suê å t ài du lõch ú ë ãBermuda nhó?”. Röi öng ê ì y ho ë i töi: “Anh thê ã y àê ë y, ho ë vê å n khöng hú î på tac vú á i nhau!”. á Löëi suy nghô vaâ phûúng phaáp laâm viïåc naây seälêën aát
276 THE 8th HABIT moi lú å i hu â ng biï â ån hang nga â y cu â a ba ã n. Nhiï å ìu ngûúi rê â ët trung thûc nhûng khöng co å á nùng lûc thiï å t kï ë ë hïå thöng. ë Ngûúåc lai, co å á möåt söë ngûúâi coá nùng lûc ào å á nhûng laiå thiïëu sûåtrung thûåc vaâgiaãtaåo. Sûåàaáng tin cêåy cuãa töíchûác àoi ho â i ca ã ã phêm chê í t va ë ânùng lûc. Àiï å u na ì y co â ánghôa laâ cac nguyïn tù á c àï æ íxêy dûng gia å átrõ cung la ä âcac nguyïn tù á cæ àïíthiït kï ë ëhïåthöng, ca ë c cê á u tru ë c va á âquaátrònh cua tö ã íchûc. á Nïëu hïå thöëng giaá trõ vûâa têåp trung vaâo daâi haån vaâ ngùn ha æ n, thò hï å åthöng thöng tin cu ë ng pha ä i tê ã p trung va å oâ caãdai ha â n va å ângùn ha æ n. å Nïu hï ë thö å ng gia ë trõ coi tro á ng sû å hú å p ta å c va á tinh thê â nì àöng àö ì i, thò hï å åthöng khen thûú ë ng se ã äphai khen thûú ã ngã nhûng tha ä nh tñch àa â t àûú å c tû å â sûå húp ta å c va á â tinh thênì àöng àö ì i. Àiï å u na ì y khöng co â ánghôa laâban khöng cöng å nhên va å â khen thûúng nö ã îlûc va å âthanh tñch cu â a ca ã ánhên. Chùng ha è n, quy mö khen thûú å ng pha ã i dû ã a trïn cú sú å ãsûå húp ta å c va á âàöng têm hiï ì p lû å c, nhûng phê å n thûú ì ng riïng ã trong àoáseädanh cho nö â îlûc cu å a ca ã á nhên trong têp thï å ,í do àoá vûâa khuyïën khñch àûúåc sûå húåp taác tûúng höîvûâa khuyïn khñch nö ë îlûc àö å c lê å p. å Nhiïu tö ì í chûc bõ rúi va á o chiï â c bê ë y sû î ã dung phê å nì thûúng cho nhû ã ng nö ä îlûc ca å ánhên maâboãqua nöîlûc tê å på thï. Gia í á trõ cua sû ã å húp ta å c chó la á â lúi no â i suöng, khöng á àûúc gù å n va æ o hï â thö å ng cöng nhê ë n va å khen thûú â ng cu ã a tö ã í chûc. Vò ai cu á ng àûú ä c giao viï å c riïng nïn ho å å chó theo àuöií cöng viïc ma å â caá nhên seä àûúc khen thûú å ng va ã â khöng quan têm àïn sû ë åhúp ta å c. Nguyïn nhên khöng pha á i vò ho ã å
277 THOI QUEN THÛ Á 8Á khöng muön hú ë p ta å c ma á âvò hïåthöng khen thûú ë ng chó tê ã på trung vao tha â nh tñch ca â ánhên hay sûå canh tranh nö å i bö å .å LIÏN KÏËT ÀOÂI HOÃI SÛÅ THÊÅN TROÅNG CAO ÀÖÅ Viïc liïn kï å t ca ë á nhên hay cac nguö á n lû ì c la å â viïc la å mâ thûúâng xuyïn vaâ khöng bao giúâ kït thu ë c. No á áàoâi hoãi sûå nö lûî c khöng ngû å ng va â sûâ àiï å u chónh àu ì ng lu á c bú á i àêy la ã â vên àï ë ìluön coásûå thay àöi. Ca í c hï á å thöng, cú cê ë u va ë âquy trònh trong töí chûc cê á n pha ì i linh hoa ã t àï å í thñch ûng vú á iá cac thay àö á i bïn ngoa í i. Tuy nhiïn no â á phai dû ã a trïn ca å cá nguyïn tùc bê æ t biï ë n. Bù ë ng sû ç å kït hú ë p giû å a tñnh chê ä t bê ë të biïën vaâ linh hoaåt, baån seä taåo ra töí chûác vûâa bïìn vûäng vûâa nùng àöng. å Àïí nuöi dûúng nùng lû ä c cu å a tö ã í chûc cu á ng nhû giû ä ä vûng va ä âthay àöi sû í å liïn kït khi cê ë n thiï ì t, ba ë n cê å n hï ì t sû ë cá nghiïm tuc trong viï á c thiï å t lê ë p ca å c chuê á n mû í c àö å i vú ë iá nhûng ngûú ä i àa â t tha å nh tñch cao ú â ã cac võ trñ tûúng û á ngá trong töí chûc cu á a ba ã n, trong nga å nh hay trïn thï â ë giúi.á Àiïu na ì y la â m cho ca â c nhên viïn luön nhê á n thû å c àûú á cå tiïu chuên ha í ng àê â u cê ì n phê ì n àê ë u, thay vò chó nhòn va ë oâ thanh tñch trong qua â ákhûáhay so sanh vú á i àö á i thu ë ãhiïn ta å i.å Thûc tï å ë cho thêy ca ë c tö á í chûc tha á nh cöng khöng pha â iã laâsan phê ã m cu í a ha ã nh àö â ng riïng le å ãhay nöîlûc ca å ánhên cua la ã nh àa ä o. Tha å nh cöng cu â a ca ã c tö á íchûc ào á ákhöng phuå thuöc va å âo möåt caánhên naâo maâphuå thuöåc vaâo hïå thöëng vaâvùn hoa cu á a tö ã íchûác ào.á
278 THE 8th HABIT Hang General Electric la ä â möt vñ du å å àiïn hònh vï í ìsûå chuyïn biï í n nha ë y vo ã t tû å Thú â i àa â i Cöng nghiï å p sang Thú å iâ àai Lao àö å ng Tri thû å c ta á i nhiï å u bö ì å phên cu å a cöng ty. ã Trong têm cu å a võ gia ã m àö á c àiï ë u ha ì ânh lêu àúâi cuãa cöng ty, Jack Welch, vaâgiam àö á c phu ë å trach àa á o ta â o Noel Tichy la å â xêy dûng phong ca å ch la á nh àa ä o va å âhuên luyï ë n ca å c ca á n bö á å lanh àa ä o cu å a ho ã .å Quan àiïím cuãa Jack Welch, luác àêìu khöng àûúåc giúái kinh doanh thûâa nhêån, laâ: laänh àaåo khöng phaãi laâ lônh vûåc daânh riïng cho caác giaám àöëc, maâ phaãi laâ lônh vûåc àûúåc thïí chïë hoáa trong toaân cöng ty. Nïìn kinh tïëtoaân cêìu àoâi hoãi möåt General Electirc vöën nöíi tiïëng vò sûå öín àõnh, tûå chuã vaâ caác quy trònh nghiïm ngùåt nay phaãi trúãnïn sùén saâng àïí thay àöíi. Àiïìu àoá cêìn coá àöåi nguälaänh àaåo dïîthñch ûáng, caã úã cêëp cao vaâ cêëp thêëp trong cöng ty. Àiïìu naây coá nghôa laâxêy dûång nùng lûåc huêën luyïån nhên viïn khöng chó biïët thñch ûáng vúái sûå thay àöíi maâ coân biïët taåo ra sûå thay àöíi nûäa. CÖNG CUÅ LIÏN KÏËT: CAÁC HÏå THÖËNG THÖNG TIN PHAÃN HÖÌI Ba vai troâcua la ã nh àa ä o va å âcac cöng cu á å quan ly ã áài kemâ àïìu xoay quanh möåt vêën àïì: Àêu laâ àiïìu quan troång nhêt? Liïn kï ë t, vai tro ë â thûá ba, àïì cêp àï å n ca ë c cêu ho á i:ã chung ta ài àu á ng mu á c tiïu khöng? Chu å ng ta vê á n ba î má theo nhûng àiï ä u quan tro ì ng nhê å t hay khöng? ë
279 THOI QUEN THÛ Á 8Á Sûå thêt nhû àa å ä noi la á â chung ta thûú á ng ài chï â chå hûúng, luön luön la á ânhû vêy, du å âlaâcaánhên, gia àònh, töí chûc hay chó la á âmöt chuyï å n bay àï ë n Rome. Ba ë n cê å n pha ì iã nhên ra àiï å u na ì y. Nhûng nhiï â u ngûú ì i trong chu â ng ta á thûúng ca â m thê ã y thoa ë i chñ, na á n lo ã ng khi biï â t mònh àang ë ài chïch hûú å ng. Àiï á u ào ì áchûa hùn àa è älaâtöi tï ì å nhêt. Biï ë të mònh àang ài chïch hûú å ng la á â möt cú hö å i tö å t cho ba ë nå àiïu chónh con àûú ì ng cu â a mònh (theo ca ã c nguyïn tù á c) va æ â quyït têm ài àï ë n àñch cuö ë i cu ë ng cu â a ba ã n thên. ã Ban cê å n nhú ì árùng cuö ç c ha å nh trònh cu â a chu ã ng ta, du á â vúi tû ca á ch ca á ánhên, nhom la á m viï â c hay tö å íchûc àï á u giö ì ngë nhû hanh trònh cu â a mö ã t chuyï å n bay. Trûú ë c khi ma á y bay á cêt ca ë nh, phi cöng cê á n co ì álöå trònh bay. Hoå biït chñnh xa ë cá mònh seäbay vïì àêu. Nhûng trong suöt qua ë átrònh bay coá nhiïu ta ì c àö á ng nhû thú å i tiï â t xê ë u, giao thöng ha ë ng khöng â day/mo â ng, sai so ã t tû á con ngûú â i va â ca â c sû á cöå ngoa ë i yâ muö á në khac. Khi ào á á phi cöng phai àiï ã u chónh mo ì i thû å á àïí vûútå qua möt ca å ch an toa á n nhê â t, va ë âàa phên nhû ì ng chuyï ä n bay ë àïu khöng ài àu ì ng lö á åtrònh àaäàõnh trûúc. Vò vê á n ba î o àa ã mã hûúng bay va á â tranh nhû á ng sai lï ä ch lú å n, nïn cuö á i cu ë ngâ hanh kha â ch vê á n tú î i àûú á c ca å i àñch cuö á i cu ë ng. â Tai sao phi cöng co å á thïí lam àûú â c nhû vê å y? Bú å i vò ã trong suöt qua ë á trònh thûc hiï å n chuyï å n bay, ngûú ë i phi â cöng liïn tuc nhê å n àûú å c thöng tin pha å n hö ã i. Ho ì å nhênå àûúc nhû å ng thöng tin tû ä â cac ma á y bay kha á c cho biï á të nhûng chó sö ä ëvïìmöi trûúng, nhû â ng thöng tin tû ä âàai quan â sat bay mù á t àê å t – thê ë m chñ àöi khi co å n nhê â n àûú å c tû å âcacá
280 THE 8th HABIT ngöi sao. Dûa va å o nhû â ng thöng tin pha ä n hö ã i ào ì , ho á àiï å uì chónh may bay thñch nghi cao nhê á t co ë áthïívaâquay trúãlaiå àung hûú á ng bay theo kï á ëhoach àa å äàõnh ban àêu. ì Töi tin rùng viï ç c àiï å u khiï ì n chuyï í n bay la ë âmöt êå n du í å ly tûú á ng cho vai tro ã laâ nh àa ä o. Sû å nïu gûúng, àõnh hûú å ngá vaâtrao quyïìn giuáp chuáng ta xaác àõnh roäàiïìu gò laâthûåc sûå quan trong àö å i vú ë i gia àònh, tö á í chûc, cöng viï á c va å â chñnh ban thên mònh. Ào ã á laâ “kïë hoach bay” cu å a chu ã ng ta. á Nhûng thöng tin pha ä n hö ã i ma ì chu â ng ta nhê á n àûú å c, cu å ngä giöng nhû àö ë i vú ë i ca á c phi cöng, la á ânhûng cú hö ä i àï å íchungá ta kiïm tra sû í åtiïn bö ë å cua mònh, thöng qua ào ã áàiïu chónh ì ban thên phu ã âhúp vú å i chó tiïu hûú á ng dê á n ban àê î u. Nhú ì â vai troâvaâcöng cuå àoámaâchung ta co á áthïídïîdang ài àï â ën àñch cuöi cu ë ng. â ÀAÅT ÀÛÚÅC SÛÅ CÊN BÙÇNG GIÛÄA KÏËT QUAÃVAÂ PHAÁT TRIÏÍN NÙNG LÛÅC Bñ quyïët cuãa nguyïn tùæc liïn kïët laâluön bùæt àêìu bùçng kït qua ë ã cöng viïc. Ba å n muö å n àa ë t tha å nh tñch gò trïn â thûúng trûúng? Ca â c cö á íàöng coáhai lo â ng vï â ìlúi nhuê å n thu å àûúc tû å âvön àê ë u tû cu ì a ho ã ? Va å âcac nhên viïn cu á ãa baån coá haâi loâng vúái kïët quaãnhêån àûúåc tûânhûäng gò hoå àêìu tû vïì trñ tuï, thï å íchêt, tinh thê ë n va ì âtònh cam? Ca ã c nha á âcung cêp, ë röi cö ì ng àö å ng thò sao? Ba ì n co å átrach nhiï á m gò àö å i vú ë i thï á ë hïå tre, vú ã i trûú á ng ho â c, khu phö å , möi trûú ë ng khöng khñ, â nguön nûú ì c, àiï á u kiï ì n sö å ng va ë â viïc la å m cho ngûú â i lao â àöng cu å ng nhû gia àònh ho ä ? Co å n kha â ch ha á ng cu â a ba ã n thò å
281 THOI QUEN THÛ Á 8Á sao? Moåi viïåc àang tiïën triïín thïënaâo? Kïët quaã àaåt àûúåc ra sao? So sanh vú á i chuê á n mû í c thï å ë giúi thò co á ásûå chïnh lïch ro å ärang hay khöng? Ba â n cê å n pha ì i nghiïn cû ã u va á âkiïmí tra têët caã kïët quaã thu àûúåc àöëi vúái nhûäng ngûúâi coá liïn quan àïn cöng viï ë c cu å a mònh va ã âsau àoáàöi chiï ë u ca ë c kï á të quaãàoávúái chiïën lûúåc cuãa baån. Tñnh hiïåu quaãlaâsûå cên bùçng giûäa viïåc taåo ra kïët quaã mong àúåi (P- Production) vaâ nùng lûåc saãn xuêët (PC - Production Capacity). Noi ca á ch kha á c, ào á á laâ nhûng qua ä ã trûáng vaâng (P) maâmoåi ngûúâi kyâvoång vaâcon ngöîng (PC) àeãra nhûng qua ä ãtrûng ào á . Àöi khi chu á ng ta go á i àêy la å âsûå cên bùng P/PC. Thû ç c chê å t cu ë a tñnh hiï ã u qua å ãlaâàat àûú å cå kït qua ë ãmong muön bù ë çng möåt caách thûc se á ämang lai kï å ët quaãcao hún nûa trong tûúng lai. ä Biïíu àöìsau àêy cho thêëy sûå khaác biïåt giûa nhû ä äng cêëu truc va á âhïåthöng cu ë a mö hònh kiï ã m soa í t cu á ätrong Thúi àa â iå Cöng nghiïp so vú å i mö hònh gia á i pho ã ng tiï á m nùng / trao ì quyïn trong Thú ì i àa â i Lao àö å ng Tri thû å c. (Xem ba á ng 5) ã
282 THE 8th HABIT Laänh àaåo Quan ly ã á Cêu tru ë cá Àöng cú thu å c àê á yí Àanh gia á ákït qua ë ã cöng viïcå Thöng tin Giao tiïpë Vùn hoáa Ngên sachá Àao ta â o va å âphat triï á n í con ngûúiâ Con ngûúiâ Tiïng no ë iá Chûc vu á å (quyïn lû ì c å chñnh thûc)á Kiïm soa í t ta á i sa â n va ã â con ngûúiâ Thûábêc trïn dûú å i, á quan liïu Bïn ngoai - cu â ãcaâröt va ë â chiïëc gêåy Bïn ngoai, ky â äthuêt “ba å nhá xùng - uych” á Chuãyïëu laâcaác baãn baáo caáo tai chñnh ngù â n ha æ nå Chuãyïu tû ë âtrïn xuöngë Quy tùc xa æ ähöi / thöng lï å å taiå núi lam viï â c å Chuãyïu tû ë âtrïn xuöngë Phö trûúng, thiïn vïìkyä nùng, àûúc chùng hay chú å á Laâtai sa â n kinh doanh nhû ã moi ta å i sa â nã khaác, “vöën quyá” chó laâlúi no â i suöng á Noi chung khöng quan á trong àö å i vú ë i mo á i ngûú å iâ Sûå lûa cho å n (quyï å n lû ì cå tinh thên) ì Kiïm soa í t ta á i sa â n, ã giai pho ã ng tiï á m nùng ì (trao quyïn) con ngûú ì iâ Bùng phù ç ng hún, khöng è ranh giúi, linh hoa á tå Bïn trong – con ngûúiâ hoan thiï â nå Tûå àanh gia á , sû á ãdungå thöng tin phan hö ã iì Ban ghi tha ã nh tñch (da â iâ han va å ângùn ha æ n) å Cúi mú ã : Trïn / dûú ã i / á ngang Cac gia á átrõ dûa va å o â nguyïn tùc va æ âcac quy luê á tå cua thõ trûú ã ngâ Múãröng, linh hoa å t, å àöng têm hiï ì p lû å cå Duy trò khöng ngûng, co â á tñnh chiïn lûú ë c, con ngûú å iâ hoan thiï â n, ca å c gia á átrõ Laâkhoan àê ã u tû sinh lú ì iå cao nhêtë Coátñnh chiïn lûú ë c àö å i vú ë iá moi ngûú å i, tê â p thï å ícoásûå böí sung lên nhau î Bang 5 ã VÊN ÀÏ Ë Ì MÖ HÒNH KIÏM SOA Í T KIÏ Á U CU Í Ä TRONG THÚI ÀA Â I CÖNG NGHIÏ Å PÅ MÖ HÒNH GIAI PHO Ã NG TIÏ Á MÌ NÙNG/ TRAO QUYÏN TRONG Ì THÚI ÀA Â I LAO ÀÖ Å NG TRI THÛ Å CÁ
283 THOI QUEN THÛ Á 8Á HOÃI & ÀAÁP HOI: Öng se à älam gò nï â u öng la ë m viï â c trong mö å t tö å í chûc vú á i ca á c hï á åthöng chó tê ë p trung va å o nhû â ng mu ä c tiïu å ngùn ha æ n, ca å nh tranh nö å i bö å å vaâ cac thû á á bêc bù å t buö æ cå cung nhû vùn ho ä a tû á å cung tûå cêp ào ë ng vai tro á âchuãàao? å ÀAP: Á Nïu tö ë í chûc ào á á coá sûc ca á nh tranh trïn thõ å trûúng thò ba â ån dung quyï â ìn tûå do lûåa chon cu å a ba ã ãn thên kem theo sû â å chuãàöng àï å ímúãröng Vo å ng tro â n a â nh hûú ã ngã cua ba ã n. Nï å u tö ë íchûc ào á ákhöng coásûc ca á nh tranh trïn thõ å trûúâng thò baån duâng triïët lyá Hy Lap – Ethos, Pathos va å â Logos àïíthuyït phu ë c ngûú å i kha â c chê á p nhê ë n àï å ìxuêt cu ë ãa mònh. Con nï â u ba ë n àa å äcöëhït sû ë c nhûng vê á n khöng thñch î nghi àûúc, nhûng àö å ng thú ì i nùng lû â c cu å a ba ã n kha å ácao, coá thïíàap û á ng àûú á c yïu cê å u cho mö ì t cöng viï å c kha å c thò co á á leäban nïn cho mònh mö å t cú hö å i àï å íàûúc cö å ng hiï ë n hï ë të mònh. HOI: Hoa à t àö å ng na å o la â â quan trong nhê å t àö ë i vú ë iá nhaâ quaãn lyá hay nhaâ laänh àaåo sau viïåc xaác lêåp quaá trònh tòm ra àõnh hûúng chiï á n lûú ë c?å ÀAP: Á Töi cho àoálaâsûå tuyïín duång, lûåa choån vaâböëtrñ nhên sû. No å i theo ca á ch cu á a Jim Collin la ã â cên pha ì i ba ã oã àaãm coáàungá ngûúâi ngöìi àung á ghïëvaâài àungá xe buyát. Töi thêm chñ co å n nghô rù â ng viï ç c å tuyïn du í ng, lû å a cho å nå vaâböë trñ nhên sûå con quan tro â ng hún ca å ã viïc àa å o ta â o va å â phatá triïn con ngûú í i. Vê â n àï ë úì ãàêy laâhêu hï ì t ca ë c tö á íchûc trong á
284 THE 8th HABIT nïn kinh tï ì ë àang phat triï á n nhanh thûú í ng co â á nhu cêuì tuyïn nhên viïn gê í p ru ë t nïn rê á t dï ë îrúi vao tònh tra â ngå khung hoa ã ng trong viï ã c tuyï å n ngûú í i. Nïn nhú â árùng bê ç të cûá àiïìu gò baån muöën nhêët thò niïìm tin vaâo àiïìu àoá dïî daâng nhêët. Vaâ kïët quaã laâ baån dïîrúi vaâo möåt thaãm hoåa thêt sû å . Do vê å y ba å n cê å n co ì áchiïn lûú ë c tuyï å n du í ng va å âthênå trong trong tuyï å n du í ng. å HOI: Theo kinh nghiï Ã m cu å a öng, cêu ho ã i hay nhê ã të nïn àûúc àûa ra khi pho å ng vê ã n la ë âgò? ÀAP: Á Theo kinh nghiïm cu å a töi thò cêu ho ã i hay nhê ã të la: “Tû â â trûúc àï á n nay cöng viï ë c gò khiï å n ba ë n yïu thñch å nhêët vaâ baån àaåt àûúåc kïët quaã ngoaâi mong àúåi?”. Tûâ àoá ban se å ähûúng anh ta àï á n ca ë c vê á n àï ë ìvïìhoc vê å n, thú ë i ha â nå thûã viïc cho àï å n khi ba ë n nù å m àûú æ c nhû å ng àiï ä m co í áthïí khai qua á t vï á ì con ngûúi anh ta nhû nùng khiï â u, àiï ë mí manh, yï å u, va ë cuö â i cu ë ng la â xa â c àõnh ro á chö ä àû î ng cu á a anh ã ta. Àöng thú ì i ba â n cu å ng cê ä n xem xe ì t tñnh tûúng thuö á c va å â tñnh àöc lê å p àï å íxem xet tö á t nhê ë t kha ë ãnùng cua anh ta khi ã laâm viïåc möåt mònh vaâ laâm viïåc têåp thïí trûúác khi quyïtë àõnh tuyïn du í ng va å âböínhiïm anh ta. å HOI: Thï Ã ë toan bö â å quaá trònh xêy dûng nho å m la á mâ viïc tê å p thï å ílaâgò? ÀAP: Á Xêy dûng nho å m la á m viï â c co å átinh thên àö ì ng àö ì iå cao laâmöt nhiï å m vu å årêt cùn ba ë n cu ã a ca ã c nha á âquan ly ã , àù á cå
285 THOI QUEN THÛ Á 8Á biït trong viï å c xêy dû å ng ca å c nho á m co á á sûå böí sung lêîn nhau, úã àoá sûc ma á nh cu å a mö ã i ca î á nhên àïu àûú ì c pha å tá huy, coân àiïím yïëu cuãa ngûúâi naây seäàûúåc buâ àùæp búãi àiïm ma í nh cu å a ngûú ã i kha â c; ú á ãàoásûc ma á nh àï å íkït nö ë i ho ë å laâ têm nhòn chung va ì â hïå thöng ca ë c gia á á trõ cung chia se â .ã Àiïìu töi muöën caác baån hiïíu laâviïåc taåo dûång möåt àöåi nguä nhû thïë cên co ì árêt nhiï ë u hï ì å thöng va ë â cú cêu àï ë í liïn kïtë moåi ngûúâi. Nïëu baån noái vúái möåt böng hoa rùçng “Haäy lúán lïn”, nhûng ban la å i tûú å i nûú á c cho mö á t böng hoa kha å c thò á àûúng nhiïn böng hoa àoákhöng thïílún lïn àûú á c. Nï å uë ban no å i rù á çng moi ngûú å i cê â n la ì âm viïc nhû mö å t tê å åp thïígùnæ kït, nhûng chñnh ba ë n la å i suy nghô riïng le å ã vaâ àöc àoa å n, á àöìng thúi àûa ra nhû â äng quyïët àõnh àún phûúng, aáp àùåt thò ban khöng thï å ínao xêy dû â ng àûú å c mö å t nho å m la á m viï â cå nhû thï.ë
286 Chûúng 13 TRAO QUYÏÌN: KHÚI NGUÖÌN CAM HÛ Ã NG VA Á Â TAÂI NÙNG Cach tö á t nhê ë t àï ë íàöng viïn mo å i ngûú å i hoa â n tha â nhâ töt cöng viï ë c cu å a mònh la ã âtao dû å ng niï å m tin núi ho ì å qua moi cöng viï å c va å âthai àö á åhang nga â y cu â a ba ã nå àïíhoåthêy rù ë ng ba ç n luön u å ng hö ã åhoåhït lo ë ng. â HAROLD S. GRENEEN
287 THOI QUEN THÛ Á 8Á Hònh 13.1 ÖS GNË HT OE ÀÖNÅ G LÛCÅ SANÁ G TAOÅ SÖËNG THEO LÏÌTHOÁI CUÄ Tûâ trong ra ngoaâi TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN ÀAÁNH MÊËT TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN Tûâ ngoaâi vaâo trong Cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå Sûå lûåa choån Caác nguyïn tùæc Böën nùng lûåc Con ngûúâi hoaân thiïån Con ngûúâi khiïëm khuyïët (THÏ XÍ ÁCA ) T nñ h kyã ul tå ê Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) TÊMÌ NHÒN Lûúng têm P( Q) Sû bå uö gn ã aht Têëm gûúng xaähöåi ( QI ) (EQ) (SQ) Nanå nhên chuãnghôa Caái töi T( HÏ XÍ A ) ÁC THIÏUË SÛ ÀÅ Å ÖB GNÌ Ö Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) Khöng coátêmì nhòn/ G ai átrõ chung THIÏËU SÛÅ TIN CÊÅY (THÏ XÍ ÁCA ) L ÏI N K TË Ï TRAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) À NÕ H HÛÚNÁ G NÏU GÛÚNG Sûå tin cêyå Sûå t ni cêyå Sûå tin cêåy NÏU GÛÚNG S å û nit yå êc Sûå tin cêåy Xêy dûång niïìm tin Àûúåc tñn nhiïåm: Tñnh caách vaâ Nùng lûåc Haäy laâ ngûúâi cêìm laái Sûå t ni cêyå À NÕ H H ÛÚNÁ G L ÏI N K TË Ï Xêy dûnå g têmì nhnò chung, cacá giaátrõ vaâchiïnë lûúcå Tòm kiïëm phûúng aán thûá ba L ïi n kïët muåc t ïi u va hâ å ï ht ënö à g ã auqëtïki àí ï TRAO QUYÏÌN Taåo nguöìn àam mï vaâtaâi nùng ÃN Á CÚ BA Â THIÏN PHU ÁN QUA ÄNG MO NHÛ
288 THE 8th HABIT Phûúng an thû á ánhêtë àöëi vúái vai troâlaänh àaåo bùçng caách trao quyïìn laâ tòm caách àaåt àûúåc kïët quaã mong muöën thöng qua kiïím soaát moåi ngûúâi. Phûúng an thû á á hai laâthaã long hoù ã c khöng quan têm å àïn ho ë . No å i ca á ch kha á c, mö á t mù å t thò nha å âlanh àa ä o thuyï å të giao vï á ìtrao quyïn, nhûng thû ì c tï å ëthò khoan trù á ng cho ho æ å vaâtrön tra ë nh tra á ch nhiï á m. å Phûúng an thû á á ba vûâa quyïët liïåt vûâa coá traách nhiïåm hún. Nghôa laâtrao quyïn tû ì å trõ thöng qua cac tho á a thuê ã nå cung thù â ng (win-win agreements) vï æ ìcac mu á c tiïu chung å vaâtrach nhiï á m àö å i vú ë i ca á c kï á t qua ë .ã Viïc nïu gûúng (modeling) bù å ng ha ç nh vi theo ca â cá nguyïn tùc àa æ ng tin cê á y se å ätao dû å ng nhû å ng niï ä m tin vû ì ngä chùc ma æ â khöng cên lú ì i no â i, trong khi viï á c àõnh hûú å ngá (pathfinding) seätaåo ra trêåt tûå maâkhöng cêìn àoâi hoãi. Sûå HOANG ÀÛÚNGÂ “Cêy gêy va å âcuãcaâröt” – ho ë c thuyï å t cu ë a nhû ã ng ke ä ãngúânghïchå – laâbiïn pha å p tö á t nhê ë t àï ë íthuc àê á y sû í å thùng tiïn. ë (Mö thûc cu á )ä THÛC TÏ Å Ë Thùng tiïn bù ë ng “Cêy gê ç y va å âcuãcaâröt” la ë âtêm lyáhoc àö å ng vê å t.å Con ngûúi hoa â n toa â n co â ákhaãnùng lûa cho å n va å âquyït àõnh. ë Ngûúi ta co â áthïímua àûúc thï å íxac cu á a ngûú ã i kha â c, nhûng á khöng thïímua àûúc tra å i tim va á âkhöi oë c cu á a ho ã . Ngûú å i ta co â áthïí mua àûúc àöi ba å n tay cu â a ngûú ã i kha â c, nhûng khöng thï á ímua àûúc kha å ãnùng sang ta á o cu å a àöi tay ê ã y. ë (Mö thûc mú á i). á Hònh 13.2
289 THOI QUEN THÛ Á 8Á liïn kït (aligning) se ë änuöi dûúng tê ä m nhòn va ì â sûå trao quyïn ma ì âkhöng cên lïn tiï ì ng. Trao quyï ë n la ì âkït qua ë ãcuaã ba yïu tö ë ëtrïn. Àêy laâkït qua ë ãtûå nhiïn cua sû ã å tñn nhiïm ca å ánhên vaâ töí chûc. No á á giup chu á ng ta nhê á n ra va å â phat huy triï á t àï å í tiïm nùng cu ì a mo ã i nhên viïn. No å i ca á ch kha á c, sû á å trao quyïn se ì äkhuyïn khñch va ë â cöí vuätñnh tûå quan, tû ã å kiïmí soat va á â tûå töí chûc. Nï á u thû ë c hiï å n tha å nh cöng sû â å trao quyïn thò ca ì c nhu cê á u cú ba ì n cu ã a tö ã í chûc va á â caánhên seä gùp nhau va å âkhi àoániïm àam mï, àö ì ng lû å c va å yâ áchñ, noiá ngùn go æ n la å â tiïng no ë i chung, á trong àöi ngu å änhên viïn seä àûúåc phaát huy töëi àa. Àam mï laângon lû å a cu ã a nhiï ã t tònh, la å âdung khñ ma ä â möt ngûú å i co â á àûúc khi la å m cöng viï â c ma å â hoå yïu thñch, àöng thú ì i qua ào â áhoå hoan tha â nh àûú â c mu å c àñch cao ca å ,ã àap û á ng àûú á c kha å t khao sêu kñn nhê á t. Ba ë n ha å y nhú ä rù á ng, ç tûâ “nhiït tònh” co å á nghôa laâ “nhû coá Thûúng àï å ë trong long”. Trao quyï â n cu ì ng co ä yá á nghôa tûúng tûå nhû thï,ë nhûng trong böi ca ë nh cu ã a tö ã í chûc, trong ào á á cac nhên á viïn àûúc la å m nhû â ng cöng viï ä c ho å åyïu thñch, vûa àa â p û á ngá nhu cêu riïng vû ì a phu â c vu å å yïu cêu cu ì a tö ã íchûc. á Trong cuön ë Kham pha á á múi vï á ì sûc ma á nh cu å a ba ã n (Now å Discover Your Strengths), hai tac gia á ãMarcus Buckingham vaâ Donal O. Clifton xem àiïu sau àêy la ì âbñ quyït tha ë nh cöng â cua Viï ã n Gallup: “Mö å t tö å chû í c tha á nh cöng la â töâ chû í c khöng á chó biït chê ë p nhê ë n thû å c tï å ëvïìsûåkhac biï á t giû å a ca ä c nhên viïn á cua mònh ma ã âcon biï â t tê ë n du å ng tö å t nhû ë ng sû ä å khac biï á t ào å ”. á
290 THE 8th HABIT TRAO QUYÏÌN ÀÖËI VÚÁI LAO ÀÖÅNG TRI THÛÁC Chung ta àang sö á ng trong thú ë i àa â i cu å a lao àö ã ång tri thûc, trong ào á átû ban tri thû ã c (intellectual capital) nga á yâ cang ào â ng vai tro á âquyïët àõnh. Trûúác àêy, nguyïn vêåt liïåu chiïm 80% gia ë áthanh cu â a phê ã n lú ì n ca á c sa á n phê ã m vê í t chê å të va lûú â ng tri thû å c chiï á m 20%; hiï ë n nay ty å lïã na å y la â 30/70. â Stuart Crainer trong cuöën Thïë kyã cuãa quaãn lyá (The Management Century) viït rù ë ng: “Thú ç i àa â i thöng tin àù å tå ngûúâi lao àöång trñ oác vaâo möåt võ trñ coá têìm quan troång àùc biï å t. Ca å c cöng ty nga á y ca â ng tin rù â ng viï ç c tuyï å n du í ng, å giûälaåi vaâböìi dûúäng nhên taâi mang yánghôa söëng coân àïí duy trò vaânêng cao nùng lûc ca å nh tranh”. å Peter Drucker, tac gia á ã cuön ë Quan trõ trong tûúng lai: ã nhûng nùm 1990 va ä â sau àoá (Managing for the Future: The 1990s and Beyond) àaäviït: “Tû ë ânay trúãài, bñ quyït tha ë ânh cöng cua mo ã i cöng ty chñnh la å â tri thûc. Thï á ë giúi na á y se â ä khöng con la â âthïë giúi sû á ãdung nhiï å u lao àö ì ng thu å ã cöng, tiïu hao nhiïu nguyïn liï ì u hay nùng lûú å ng nû å a ma ä âseätrúã thanh mö â t thï å giú ë i trong ào á tri thû á c giû á vai tro ä chu â àa ã o”. å Nghïå thuêt la å nh àa ä o chñnh la å âàïìtai no â ng bo á ng nhê ã të hiïn nay. Nï å n kinh tï ì ëmúi àù á t trïn nï å n ta ì ng cu ã a lao àö ã ngå tri thûc va á âlao àöng tri thû å c thû á c ra la å âmöt ca å ch du á ng tû â â ngûäkhac àï á ínoi vï á ìcon ngûúi. Ba â n ha å y nhú ä árùng 80% gia ç á trõ gia tùng cuãa saãn phêím vaâdõch vuå ngaây nay laâ do lao àöng tri thû å c ta á o ra. Àêy la å ânïn kinh tï ì ëlao àöng tri thû å c: á hoaåt àöång taåo ra cuãa caãi àaä dõch chuyïín tûâ tiïìn baåc vaâ àöì vêt sang con ngûú å i.â
291 THOI QUEN THÛ Á 8Á Sûå àêu tû ta ì i chñnh khön ngoan nhê â t ma ë âchung ta nïn á lam la â âtêp trung va å o lao àö â ng tri thû å c. Ha á y xem tö ä íchûc cu á aã ban àa å äàêu tû gò cho lao àö ì ng tri thû å c thöng qua lûúng á böng, phu í cê å p, quyï ë n cho ì n mua cö å phiï í u va ë pha â i tö ã n ke ë má bao nhiïu cho viïc tuyï å n du í ng cu å ng nhû tiï ä n ha ë nh àa â o ta â oå lao àöng tri thû å c. Sû á å àêu tû ào ì áthûúng ta â o ra gia å átrõ hangâ trùm ngan àö la mö â i nùm cho mö î i àê î u ngûú ì i.â Lao àöng tri thû å c chê á t lûú ë ng cao co å ágiaátrõ vûút trö å i vò å viïc pha å t huy no á se á mang la ä i nhû å ng cú hö ä i àù å c biï å t àï å taí oå ra giaátrõ lún. Àê á u tû va ì o lao àö â ng tri thû å c co á álúi hún mo å iå àêu tû kha ì c cu á a tö ã í chûc. Do ào á á àiïu quan tro ì ng la å â viïcå trao quyïn cho ngûú ì i kha â c (liïn kï á t ca ë c tiï á ng no ë i) pha á iã àûúc xem la å â kït qua ë ã cua sû ã å nïu gûúng, liïn kït va ë â àõnh hûúng cu á a la ã nh àa ä o. Nï å u khöng, viï ë c trao quyï å n chó la ì âlúiâ noi suöng. Tö á íchûc se á äkhöng bao giúâcoátêm nhòn chung, ì khöng coákyãluêt va å âkhöng coásûå àam mï. Sûå trao quyïnì khöng phai la ã â möt vê å n àï ë ì múi me á . Trong nhû ã ng nùm ä 1990, “trao quyïn” tû ì ng la â âcêu cûa miï ã ng cu å a phong tra ã oâ quan ly ã ámúi. Tuy nhiïn, viï á c thû å c hiï å n khöng dï å înhû moiå ngûúi pha â t biï á u, vò ngûú í i ta chûa xem ào â laá vê â n àï ë gö ì c rï ë .î Chung töi àa á ätiïn ha ë nh thùm do â â 3.500 nhaâ quan ly ã á va ca â c chuyïn gia cu á a nhiï ã u tö ì chû í c kha á ch ha á ng va â àù â t ra å cho hoå cêu hoi: ã Àiïu gò ngùn ca ì n viï ã c trao quyï å n?ì (Xem hònh 13.3) Ban ha å y lûu y ä á cac cêu tra á ãlúi cu â a ho ã å nhên ma ë nh tê å mì quan trong cu å a niï ã m tin àö ì i vú ë i ca á ã caá nhên vaâ töí chûcá (tñnh cach va á ânùng lûc): å
292 THE 8th HABIT TÒNH TRAÅNG TIÏËN THOAÁI LÛÚÄNG NAN CUÃA NHAÂ QUAÃN LYÁ: “LIÏåU TÖI COÁMÊËT ÀI QUYÏÌN KIÏÍM SOAÁT KHI TRAO QUYÏÌN?” Vaâi nùm trûúác àêy, töi coá dõp phoãng vêën giaám àöëc àiïìu haânh cuãa möåt cöng ty noå, ngûúâi vûâa nhêån àûúåc giaãi thûúãng quöëc gia vïì chêët lûúång quaãn lyá. Töi hoãi öng êëy: “Àêu laâthaách thûác lúán nhêët àöëi vúái öng àïíàaåt àûúåc chêët lûúång quaãn lyá cao trong cöng ty?”. Öng êëy cûúâi vaâ àaáp nhanh: “Boã thoái quen kiïím soaát, haäy maånh daån trao quyïìn!”. 12% 49% 64% 67% 70% 76% 80% 92% 93% 97% 0 20 40 60 80 100 Nhên viïn thiïu sû ë å chñnh trûc å Nhên viïn khöng tin tûúng ngûú ã i qua â n ly ã á Töíchûc khöng co á átêm nhòn chung ì Ban quan ly ã áquaábao biïnå Nhaâquan ly ã áquaábên rö å n å Nhên viïn khöng muön ga ë nh va á c tra á ch nhiï á må Nhên viïn thiïu ky ë änùng Ngûúi qua â n ly ã áthiïu ky ë änùng Cac hï á å thöng trong tö ë íchûc khöng liïn kï á t vú ë i nhau á Nhaâquan ly ã áe ngai buöng lo å ng qua ã n ly ã á ÀIÏU GÒ NGÙN CA Ì N VIÏ Ã C TRAO QUYÏ Å N? Ì Cuöåc thùm doâ3.500 nhaâquaãn lyá Hònh 13.3
293 THOI QUEN THÛ Á 8Á Trao quyïn chó la ì â cêu noi vö nghôa va á â gêy hoai nghi â lún trû á âphi noábùt nguö æ n tû ì âviïc nïu gûúng, àõnh hûú å ngá vaâliïn kït. Bö ë n vai tro ë âcua la ã nh àa ä o se å äphaávúäthïëbïëtùæc cua nha ã â quan ly ã á àang trong tònh trang tiï å n thoa ë i lûú á ngä nan giûäa quyïìn kiïím soaát vaâ nöîi lo súå mêët quyïìn kiïím soat. Khi ba á n thû å c sû å åthiït lê ë p ca å c àiï á u kiï ì n cê å n va ì âàuãcho viïc trao quyï å n, sû ì åkiïm soa í át seätûånhiïn biïën mêët vaâthay vaâo àoálaâsûå tûå quaãn. Tuy nhiïn, sûå tûå quan se ã äkhöng diïn ra nï î u ba ë n àï å í mùc nhên viïn tû å å do vung vê â îy dûúái chiïu bai “trao â quyïn”. Tû ì å quan chó tö ã n ta ì i khi co å ásûå hiïu biï í t lê ë n nhau î vaâsûå thêu hiï ë íu thêt sû å å vïìmuc tiïu cuö å i cu ë ng bïn ca â ånh sûå chó dên va î â cac cú cê á u cu ë ng nhû hï ä å thöng hö ë îtrú, nhê å të la khi mö â i ca î nhên trong tö á chû í c àûú á c xem la å hoa â n thiï â nå vaâàûúåc giao viïåc àêìy àuã vaâphuâhúåp. Nhûäng ngûúâi yïëu keám nùng lûåc phaãi àûúåc àaâo taåo vaâhuêën luyïån àïíàûúåc tin cêy va å âtrao quyïn nhiï ì u hún. Khi ào ì , mo á i ngûú å i se â ätrúã nïn coátrach nhiï á m hún àö å i vú ë i kï á t qua ë ãcöng viïc va å âàûúcå tûådo hún trong pham vi hoa å t àö å ng cu å a mònh. Kï ã t qua ë ãla,â taâi nùng riïng cuãa tûâng ngûúâi àûúåc phaát huy töëi àa vaâ lúåi ñch maâtöíchûc nhê á n àûú å c la å âvö cung lú â n. á Töi goi ca å ch trao quyï á n na ì y la â âsûå tûå quan co ã áchó dên. î Khi àoá vai troâ cua nha ã âquan ly ã áseächuyïín tûângûúâi kiïmí soat tha á nh ngûú â i ta â o àiï å u kiï ì n - cu å ng ga â nh va á c nhiï á åm vuå vúi ngûú á i kha â c, tha á o gú á ä caác rao ca â n va ã â trúã thanh mö â tå nguöìn trúå giuáp, uãng höå. Àoá múái laâsûå thay àöíi àaáng kïí trong quan ly ã .á
294 THE 8th HABIT CÖNG CUÅ TRAO QUYÏÌN: QUY TRÒNH ÀI ÀÏËN THOÃA THUÊÅN CUÂNG THÙÆNG Haäy xem toaân böå quaá trònh cuâng thùæng giûäa laänh àaåo vaâ bõ lanh àa ä o nhû mö å t qua å á trònh hoat àö å ng cu å a hai ã ngûúi tònh nguyï â n ga å nh va á c mö á t nhiï å m vu å å chung - mötå ngûúi àa â i diï å n cho tö å í chûc va á â ngûúi kia àa â i diï å n cho å nhûng ngûú ä i kha â c co á liïn quan, cho àö á i nho å m hoù á c mö å tå caánhên nao ào â .á Thoa thuê ã n cu å ng thù â ng khöng pha æ i la ã mö â t ba å n mö ta ã ã cöng viïc chñnh thû å c, cu á ng khöng pha ä i la ã â möt ba å n hú ã på àöng co ì á tñnh phap ly á . Ào á á laâ thoa thuê ã n àï å í ngo, mang ã tñnh têm ly/xa á ähöi nïu ra ca å c ky á âvong. Trûú å c hï á t no ë áàûúcå ghi vaâo con tim vaâkhöëi oác cuãa möîi ngûúâi vaâsau àoáthïí hiïn trïn giê å y tú ë â“bùng bu ç t chò” chû á ákhöng phai bù ã ng bu ç tá mûc àï å ídïî“têy xo í a” cho àï á n khi ca ë ãhai bïn thêy àiï ë u ào ì á laâàung va á âthñch húp. Vï å ìngön tû, du â âbaån coágoi la å â“Thoaã thuên cu å ng thù â ng” hay khöng thò y æ átûúng cu ã a no ã á vên la î â baån cêìn coásûå hiïu biï í ët vaâsûå cam kït àö ë ëi vúái cac ûu tiïn á chung möt ca å ch cao nhê á t.ë Thoa thuê ã n cu å ng thù â ng cho phe æ p sû á ålinh hoat úå ãmûcá cao hún, sûå thñch nghi, cung nhû sû ä å sang ta á o nhiï å u hún ì so vúái viïåc quy àõnh nhiïåm vuå cuåthïívaâtêåp trung vaâo viïåc nïu ra cac bûú á c tiï á n ha ë nh phûúng a â n cu á å thï.í Khi àaäcoáthoa thuê ã n cu å ng thù â ng, thò viï æ c tra å ãlúi cho â cêu hoi ûu tiïn cu ã a töi/cu ã a chu ã ng ta trú á ãnïn rêt ro ë ärang. â Trach nhiï á m se å äàûúc xa å c àõnh ro á . Nhû ä ng ky ä âvong chung å
295 THOI QUEN THÛ Á 8Á seähiïn ra trûú å c mù á t. Va æ âtrach nhiï á m àï å íthûc hiï å n ca å c ky á â voång àoá cuäng roäraâng. Ngûúâi ta àûúåc tûå do laâm bêët cûá àiïu gò mònh muö ì n àï ë í àat àûú å c mu å c tiïu trong khuön å khöí cuãa caác chó dêîn. Hoå àûúåc trao quyïìn vaâ tûå quaãn lyá ban thên mònh. Chûúng 14 tiï ã p theo se ë änoi ro á ähún lamâ thïënao àï â íduy trò vaânuöi dûúng tinh thê ä n tra ì ch nhiï á må cho caãtêp thï å .í TRAO QUYÏÌN HÛÚÁNG ÀÏËN GIAÃI PHAÁP CUÂNG THÙÆNG (WIN-WIN): BÛÚÁC TIÏËN TÛÂTHÚÂI ÀAÅI CÖNG NGHIÏåP SANG THÚÂI ÀAÅI LAO ÀÖÅNG TRI THÛÁC Bêy giúâàiïìu gò seäxay ra nï ã ëu chuáng ta quïn moåi thûá àaähoc àûú å c vï å ì con ngûúi hoa â n thiï â n? Àiï å u gò se ì äxay ra ã nïu chu ë ng ta khöng nhòn thê á y ngo ë n lû å a rû ã c cha å y bïn á trong tûng con ngûú â i va â â töí chûc khi ho á å àaätòm ra tiïngë noi cu á a mònh va ã âcöívuängûúi kha â c tòm ra tiï á ng no ë i cu á a ho ã ,å chung ta cû á álùng le å älang quïn nhû ä ng àiï ä u quan tro ì ng ào å á vaâlao àêìu vaâo truyïìn thöëng cuãa thúâi àaåi cöng nghiïåp cuä? Ban se å ädïînhòn thêy rù ë ng nö ç îlûc a å p du á ng quy trònh tho å aã thuên cu å ng thù â ng trong àiï æ u kiï ì n nhû vê å y se å äkhoálam cho â sûå trao quyïìn ài àïën kïët quaã. Trao quyïìn chó mang laåi kïët quaã khi coásûå cam kïët laâm viïåc vúái caác thaânh viïn trong têåp thïí thöng qua “thoãa thuêån cuâng thùæng”. Trong möåt töí chûác, “thùængthùæng” coánghôa laâcoásûåtruâng húåp giûäa böën nhu cêìu cuãa töí chûác (sûå laânh maånh vïìmùåt taâi chñnh, tùng trûúãng vaâ phaát triïín, sûå àöìng têm hiïåp lûåc cuãa caác thaânh viïn vaâ yá
296 THE 8th HABIT nghôa/sûå àoáng goáp) vaâ böën nhu cêìu cuãa caá nhên (thïí chêët - lúåi ñch kinh tïë; trñ tuïå - tùng trûúãng vaâphaát triïín; caác möëi quan hïå - xaähöåi/tònh caãm; tinh thêìn - yá nghôa vaâsûå àoáng goáp). Nïëu ai àoá vi phaåm tinh thên cu ì ãa thoãa thuêån vaâtiïëp tuc la å m àiï â u ào ì á bêët chêp ca ë c nö á î lûåc àïí khùæc phuåc vi pham ào å á thò cac ca á á nhên coá thïí lûa cho å n con àûú å ngâ khöng giao kïët. Ngûúâi ta àöìng yávúái nhau vïìsûå bêët àöìng coáthïítön ta ì i va å âhoan toa â n chê â p nhê ë n viï å åc ngûúi ào â á coá thïíra ài àïítöíchûc ào á n nhê á n ngûú å i mú â i.á
297 THOI QUEN THÛ Á 8Á HOÃI & ÀAÁP HOÃI: Öng coánoái vïìnhoám laâm viïåc böíkhuyïët. Töi laâ möåt ngûúâi laâm viïåc àún àöåc, khöng coá nhên viïn hoùåc cêëp dûúái vaâ töi phaãi àaãm nhêån moåi cöng viïåc. Vêåy, töi phaãi laâm gò àïí böí khuyïët cho nhûäng àiïím yïëu cuãa mònh? ÀAÁP: Nïëu baån khöng coá ngûúâi àïí trao quyïìn, qua àoá àiïím maånh cuãa baån àûúåc phaát huy vaâ àiïím yïëu àûúåc böí khuyïët, baån cêìn phaãi coá nùng lûåc tûå khùæc phuåc thiïëu soát cuãa mònh hoùåc baån phaãi giao viïåc cho cöëvêën, caác chuyïn gia coákhaãnùng “traám” vaâo löîhöíng àoá. HOÃI: Laâm thïë naâo àïí trao quyïìn cho nhên viïn trong möi trûúâng laâm viïåc àûúåc quaãn lyá chùåt cheävaâ luön coá sûå can thiïåp cuãa caác nöåi quy, vaâ chñnh saách thò thûúâng xuyïn thay àöíi? ÀAÁP: Töi seähoãi caác nhên viïn: caác baån coá yákiïën hay gúåi yá gò cho vêën àïìnaây hay khöng? Sau àoá, töi seälùæng nghe vaâtiïëp thu yákiïën hoå àûa ra. Con ngûúâi coátñnh tûå cûúâng vaâ saáng taåo, duâ trong hoaân caãnh naâo, nïëu nhû cöng viïåc hoå àang laâm coá yánghôa, baån seämang àïën cú höåi saáng taåo àïímoåi ngûúâi thûãsûác.
298 THE 8th HABIT HOÃI: Laâm thïë naâo àïí quy traách nhiïåm theo caách caác bïn cuâng thùæng? Coá phaãi tinh thêìn cuâng thùæng coá khuynh hûúáng nheå tay àöëi vúái viïåc quy traách nhiïåm? ÀAÁP: Àiïìu naây hoaân toaân khöng àuáng. Bñ quyïët laâ phaãi quy àõnh traách nhiïåm àöëi vúái kïët quaãmong muöën àaäàûúåc thoãa thuêån. Duâng baãng ghi thaânh tñch kïët quaã àaåt àûúåc àïí qua àoá àaánh giaá tinh thêìn traách nhiïåm. Nïëu khöng coá baãng theo doäi thaânh tñch vaâ kïët quaã kyâ voång àaäàûúåc thoãa thuêån thò tònh traång thùæng/thua seä dïîdaâng trúã thaânh thua/thùæng vaâ cuöëi cuâng laâ caác bïn cuâng thua. HOÃI: Öng seäxûãlyánhû thïënaâo àöëi vúái trûúâng húåp nhên viïn ngang bûúáng vaâthaách thûác, cöëtònh phúát lúâ moåi quy àõnh àïílaâm viïåc theo yámònh? ÀAÁP: Coárêët nhiïìu thaânh tñch lúán do nhûäng ngûúâi ngang bûúáng laâm nïn. Cêìn phaãi taåo haânh lang àuãröång cho nhûäng ngûúâi coásuy nghô khaác biïåt vaâ tû duy saáng taåo hoaåt àöång. Cêìn phaãi biïët coi troång sûác maånh àöåc àaáo cuãa möîi ngûúâi. Tuy nhiïn, nïëu “sûå ngang bûúáng” cuãa hoå ài quaá giúái haån cho pheáp vaâ bùæt àêìu trúã nïn gêy haåi thò töi seälêåp ra möåt hïå thöëng thöng tin phaãn höìi àïí cho hoå biïët nhûäng suy nghô xung quanh vïìhoå nhû thïë naâo. Haäy àïícho hoåtûåsuy ngêîm vaâàiïìu chónh baãn thên tûânhûäng phaãn höìi àoá. Nïëu sûå ngang bûúáng cuãa ngûúâi àoá laâ do yá àöì phaá hoaåi caác tiïu chuêín cuãa töí chûác vaâ nïëu haânh àöång cuãa anh ta khöng coáñch gò cho cöng viïåc
299 THOI QUEN THÛ Á 8Á thò baån cêìn nghô àïën phûúng aán thay thïëanh ta. Coákhaá nhiïìu ngûúâi yïu thñch sûå àöåc lêåp trong cöng viïåc, hoå khöng thñch trao àöíi vúái ngûúâi khaác, nhûng hoå khöng phaãi laâ keã phaá bônh vaâ do àoá hoå vêîn giûävai troâ quan trong trong nhû å ng cöng viï ä c ào å i ho â i tñnh àö ã c lê å p cao. å HOI: Ca à á nhên töi khaá hûng thu á á vúi viï á c qua å n ly ã á kiïm soa í t ngûú á i kha â c, chñnh vò thï á yë á tûúng pho ã ngá khoang na á y la â m töi ca â m thê ã y lo nga ë i, mù å c du å ânghe coá ly. Liï á u töi co å áthïíthay àöi quan àiï í m? í ÀAÁP: Têët nhiïn laâ àûúåc. Chuáng ta laâ con ngûúâi, vaâ àiïìu àoá coá nghôa laâ chuáng ta luön coá sûå linh hoaåt àïí lûåa choån thay àöíi quan àiïím. Duâ coá bõ aãnh hûúãng, nhûng baån khöng phaãi laâsaãn phêím cuãa hoaân caãnh vaâsûå nuöi dûúäng! Baån laâ saãn phêím cuãa sûå lûåa choån cuãa chñnh baån, nhûng baån cêìn bùæt àêìu thay àöíi úãmûác àöå caánhên trûúác bùçng caách sûã duång ba moán quaâ thiïn phuá cho con ngûúâi: khaã nùng biïët lûåa choån, caác nguyïn tùæc vaâ böën nùng lûåc. Nhúâsûå kiïn trò vaâchõu khoá, baån seävûúåt qua yá muöën cöë hûäu cuãa mònh vaâ xêy dûång loâng tin töët nhêët coá thïí àöëi vúái nhûäng ngûúâi xung quanh úã nhaâhay taåi núi laâm viïåc. Tûâ àoá baån seäthêëy viïåc àïí hoå tûå quaãn lyá seä mang laåi hiïåu quaã lúán hún nhiïìu vaâ cuöëi cuâng baån coá thïíthïíchïëhoáa noávaâo caác hïå thöëng, cú cêëu vaâquy trònh trong töí chûác cuãa baån.