Thói Quen Thứ 8 – Stephen Covey

tinh thên thò ì ngûúi àû â ng àê á u ì seä laâ têm àiïím cuãa moåi hoaåt àöång vò hoå laângûúâi biïët roämoåi viïåc hún caã vaâlaângûúâi nùæm quyïìn quyïët àõnh moåi thûávò “àoálaâviïåc cuãa töi!”. Con nï â u khöng co ë ásûå chia seãtêm nhòn va ì â giaátrõ vúiá nhau, thò luêt lï å å seäthay thïë cho têm nhòn va ì âsûá mïnh. å “Àûng àï â yí á àïn àiï ë u gò kha ì c ngoa á i cöng viï â c cu å a mònh. ã Haäy laâm àung nhû á ng gò anh àûú ä åc giao vaâ tuên thuã caác luêt lï å , co å n suy nghô la â âviïc cu å a töi”. ã 150 THE 8th HABIT HIÏÅU NÙN G KIÏMÍ SOAÁT LUÊTÅ LÏÅ SÏËP QUAÃN LYÁCON NGÛÚÂI NHÛ QUAÃN LYÁÀÖÌVÊÅT Hònh 6.4 Phan û ã ng cu á a Thú ã i àa â i Cöng nghiï å p àö å i vú ë i 4 cùn bï á nh ma å n tñnh ä Ngûúi la â nh àa ä oå biït ro ë ämoi viï å cå vaâra moi quyï å të àõnh quan trongå Nhên viïn khoácoáàûúc sû å å tin cêyå khi khöng ap du á ng nguyïn tù å cæ cêy gêy va å âcuãcaâröt ë Khöng cên chu ì y á á túái tûúng lai, chó cên la ì m àu â ng tra á chá nhiïåm àûúåc giao vaâtuên thuãluêt lï å å Cên pha ì i thiï ã t kï ë ë cacá hïå thöng ba ë o àa ã m àa ã tå hiïu nùng cao å

Thiïu àö ë ng bö ì å û? Àöi vú ë i ca á c tö á í chûc na á y, ho â å chó cênì cho moåi thûácoánùng suêët cao laâàûúåc, bao göìm têët caãmoåi thûámay mo á c, chñnh sa á ch, nhên lû á c. å Thiïu sû ë å trao quyïn û? ì Ban chó cê å n tê ì p trung giû å ävûngä sûå kiïím soaát. Ban khöng thï å í àùt niï å m tin va ì o ai? â Cach duy nhê á t àï ë í têån duång àûúåc khaãnùng cuãa con ngûúâi laâduâng àiïìu töi àaä noái laâ cêy gêåy vaâ cuã caâ röët – àûa cuã caâ röët (phêìn thûúng) ra àï ã íkhuyïn khñch ho ë å lam viï â c tö å t va ë ârùn àe àïí duy trò sûå tuên lïånh bùçng cêy gêåy (kyãluêåt). GIAÃI PHAÁP LAÄNH ÀAÅO TRONG CAÁC TÖÍCHÛÁC Quyïët têm cöí vuängûúi kha â c tòm ra tiï á ëng noái cuãa hoå seägiup tòm ra gia á i pha ã p cho bö á n cùn bï ë nh ma å n tñnh cu ä aã töí chûc, vö á n la ë â nhûng cùn bï ä nh bù å t nguö æ n tû ì â mö hònh kiïm soa í t cu á a Thú ã i àa â i Cöng nghiï å p. å Möi ngûú î i trong chu â ng ta, nhû á ng ai tòm àûú ä c tiï å ngë noi cu á a mònh, àï ã u co ì á khaã nùng viït la ë i phê å n mï ì m yï ì uë kem cu á a Thú ã i àa â i Cöng nghiï å p vö å n dû ë a trïn ca å c yï á u tö ë ë “cêp trïn, luê ë t lï å , hiï å u nùng, kiï å m soa í t”. Quy trònh gö á mì bön vai tro ë â àaätrúãthanh liï â u thuö ì c chû ë a trõ cho bö ä n cùn ë bïnh ma å n tñnh cu ä a tö ã íchûc (xem hònh 6.6). Trong thû á c tï å ,ë ban se å äphai gia ã i quyï ã t bö ë n cùn bï ë nh ma å n tñnh na ä y nhû â thïënao? Ú â Ãnúi thiïu sû ë å tin cêy lê å n nhau, thò chu î ng ta se á ä têåp trung vaâo viïåc nïu gûúng àïí tao dû å ng niï å m tin. Núi ì thiïu sû ë å chia seãtêm nhòn va ì âgiaátrõ thò chung ta tê á p trung å 151 THOI QUEN THÛ Á 8Á

àõnh hûúng á xêy dûng tê å m nhòn chung va ì âthiït lê ë p nhû å ngä giaá trõ chung cho töí chûc. Núi na á o thiï â u sû ë å àöng bö ì ,å chung ta tê á p trung va å o viï â c å liïn kït ë cac mu á c tiïu, ca å c cú á cêu, ca ë c hï á åthöng va ë âquy trònh àïíkhuyïn khñch cu ë ng nhû ä nuöi dûúng nguö ä n nhên lû ì c va å â xêy dûng nï å n vùn ho ì aá phuc vu å å cho têm nhòn va ì â giaá trõ. Núi nao sû â å thiïu trao ë quyïn hiï ì n diï å n thò chu å ng ta nïn tê á p trung va å o viï â cå trao quyïìn cho ca nhên va á àö â ng àö ì i úå mû ã c àö á dû å aå n hay cöng á viïc. å Töi goåi böën vai troânaây laâbönë vai troâcua la ã nh àa ä o. å Nhû àa no ä i, àêy khöng pha á i la ã nh àa ä o vú å i cûúng võ chñnh thû á cá maâlaâlanh àa ä o vú å i y á á àõnh chuã àöng khù å ng àõnh nhû è ngä giaátrõ vaâtiïm nùng cu ì a nhû ã ng ngûú ä i tö â n ta ì i xung quanh å 152 THE 8th HABIT (THÏÍXAÁC) THIÏËU SÛÅ ÀÖÌNG BÖÅ THIÏUË SÛÅ TRAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏå) (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) KHÖNG COÁTÊMÌ NHÒN/ GIAÁTRÕ CHUNG THIÏËU SÛÅ TIN CÊÅY CAÁC TRIÏÅU CHÛÁNG CUÃA NHÛÄNG CÙN BÏÅNH MAÄN TÑNH CÚN ÀAU CÊP TÑNH Ë (THÏÍXAÁC) LIÏN KÏËT T RAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏå) (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) ÀÕNH HÛÚNÁ G NÏU GÛÚNG Sûå tin cêåy Sûå tin cêåy Sûå tin cêåy BÖËN VAI TROÂCUÃA LAÄNH ÀAÅO Thuöc àù ë c trõ chû å a 4 cùn bï ä nh å man tñnh cu ä a cún àau cê ã p tñnh ë Hònh 6.5 Hònh 6.6 Chêt lûú ë ng thê å p, ë chi phñ tùng, thiïu linh hoa ë t, chê å m cha å på Thêt ba ë i trïn thûúng trûú å ngâ Thiïëu hut tiï å n mù ì åt Ac ca Á m, la ã m viï â c riïng, å mú möng ha å o huyï ä n, ì chan na á n, trö ã n tra ë nh, á tûc giê á n, sú å å haiä Canh tranh cu å c bö å ,å yã laåi vaâo ngûúâi khac, àa á o àû å c gia á ,ã röi loa ë n ha å ng ngu â ä Mú hö, viï ì c ai å nêëy laâm, thuã àoan, be å âphai,á hön loa î n. å Noi xê á u sau ë lûng, àêëu àaá nöi bö å ,å phong thu â ,ã khöng chia seãthöng tin

chung ta àï á í liïn kït ho ë å lai tha å nh mö â t bö å å phên bö å ísung lên nhau nhù î m tùng cûú ç ng a â nh hûú ã ng, ta ã c àö á ng cu å a tö ã í chûác vaâsûå nghiïåp quan troång maâ úã àoá chuáng ta laâ möåt böå phên. Nïn nhú å árùng, trong mö ç t tê å p thï å í böísung lênî nhau, töí chûc thö á ng nhê ë t thò sû ë c ma á nh (tiï å ng no ë i) cu á aã möi ca î ánhên àïu co ì áñch vaânhûúc àiï å m cu í a mö ã i ca î ánhên seäkhöng thanh vê â n àï ë ìlún vò le á äàún gian la ã ânoáàûúc bu å â àùp bú æ i sû ã c ma á nh cu å a nhû ã ng ngûú ä i kha â c. á Bön vai tro ë â cua la ã nh àa ä o cu å ng chñnh la ä â bön phê ë mí chêt cu ë a nha ã âlanh àa ä o. Ào å álaâtêm nhòn, ky ì ãluêt, àam mï, å vaâlûúng têm (xem hònh 6.7). • Nïu gûúng (lûúng têm): Nïu gûúng töët. • Àõnh hûúngá (têm nhòn): Cu ì ng nhau xa â c àõnh hûú á ng ài. á 153 THOI QUEN THÛ Á 8Á Hònh 6.7 (LIÏN KÏËT) KYÃ LUÊÅT ÀAM MÏ (ÀÕNH HÛÚNÁ G) (TRAO QUYÏÌN) (NÏU GÛÚNG) TÊMÌ NHÒN LÛÚNG TÊM

• Liïn kïtë (kyãluêåt): Thiïët lêåp vaâquaãn lyáhïå thöëng theo àung àõnh hûú á ng. á • Trao quyïnì (àam mï): Hûúáng taâi nùng vaâo kïët quaã chûá khöng phaãi phûúng phaáp, sau àoá àïí ngûúâi àoá tûå chuãtrong hanh àö â ng va å âchó giup àú á äkhi cên thiï ì t.ë Nhûng ngûú ä i nù â m quyï æ n lû ì c chñnh thû å c trong mö á t tö å í chûc co á áthïí xem bön vai tro ë ânay la â âsûå thach thû á c nhûng á àoálai la å â cach tû á å nhiïn àïítrao quyïn. Nï ì u xem bö ë n vai ë troânay chó da â nh riïng cho nha â âquan ly ã ácao cêp thò se ë äkeoá daâi maäi maäi têm lyá yãlaåi “sïëp laângûúâi suy nghô vaâquyïët 154 THE 8th HABIT Hònh 6.8 CAÁC NHAÂ LANH ÀA Ä ÅO THANH CÖNG PHA Â ÃI LAÂM GÒ? TOM TÙ Á T KHUÖN KHÖ Æ ÍTHUÖC TÑNH CU Å A LA Ã NH ÀA Ä OÅ Àõnh hûúngá (Têìm nhòn, khaách haâng, tûúng lai) Àöng viïn å cöng hiï ë n ca ë ánhên (Liïn kïët moåi ngûúâi, chia seãquyïìn lûåc) Kiïn ta ë o sû å c ma á nh å cua tö ã íchûcá (Xêy dûång caác nhoám laâm viïåc, kiïím soaát sûå thay àöíi) Biïu thõ tñnh ca í ch ca á ánhên (Thoái quen, sûåchñnh trûåc, sûåtin cêåy, tû duy phên tñch) Lanh àa ä o dû å a trïn kï å t qua ë ãtheo Ulrich, Zenger, Smallwood

àõnh moi viï å c quan tro å ng”. Do ào å á noi mö á t ca å ch chñnh á xac thò bö á n vai tro ë â nay da â nh cho tê â ët caã moi ngûú å âi vaâ khöng hïìphên chia cêp bê ë c. Ào å álaâ con àûúng la â m tùng â anh hûú ã ng cu ã a ba ã n thên va ã â cua tö ã í chûc. Nhû á ng àö ä ngì nghiïp cu å a töi ta ã i Trung têm Franklin Covey va å â caánhên töi giaãng daåy mö hònh bön vai tro ë â cuãa laänh àaåo tûânùm 1995, nhûng nhiïu chuyïn gia kha ì c trong lônh vû á c la å nhä àao cu å ng àa ä ä ài àïn mö hònh tûúng tû ë å dûa trïn cu å ngâ nguyïn tùc nhû nhau. Chù æ ng ha è n, trong cuö å n ë Laänh àaåo dûåa trïn kïët quaã (1999) do tac gia á ã Dave Ulrich (Àai ho å cå Michigan), Jack Zenger vaâ Norm Smallwood biïn soanå thò Mö hònh lanh àa ä o bö å n khö ë i cu ë ng gê ä n giö ì ng Mö hònh ë bön vai tro ë ânay. Sû â å khac nhau chu á ãyïu giû ë a hai mö hònh ä nay chó la â úâ ãtûângû. ä TÊÅP TRUNG VAÂTHÛÅC HIÏåN: PHAÁC THAÃO NÖÅI DUNG PHÊÌN COÂN LAÅI CUÃA CUÖËN SAÁCH Nhû sú àöìmúãröng àûú å c trònh ba å y ú â ãtrang sau, bönë vai troâ laänh àaåo tûúång trûng búãi con àûúâng nùçm phña trïn “cöí vuängûúi kha â c tòm ra tiï á ng no ë i cu á a ho ã ” va å â gopá phên mang la ì i tha å nh cöng cho tö â í chûc. Trong khi bö á në cùn bïnh ma å n tñnh cu ä a tö ã í chûc tûú á ng trûng bú å i con ã àûúng bïn dûú â i, ngùn ca á n ngûú ã i kha â c tòm ra tiï á ng no ë iá cua ho ã , dê å n àï î n kòm ha ë m sû ä å phat triï á n cu í a tö ã í chûc va á â àem laåi kïët quaãtêìm thûúâng. Quaátrònh cöívuängûúi kha â c tòm ra tiï á ng no ë i cu á a ho ã å coá thïítom go á n bù å çng hai tû: TÊ â P TRUNG (focus) va Å âTHÛÅC 155 THOI QUEN THÛ Á 8Á

HIÏN (execution). å Têp trung å bao göm hai vai tro ì : nïu â gûúng vaâàõnh hûúng; co á nâ Thûc hiï å nå göm hai vai tro ì : liïn â kït va ë trao quyï â n. Trong phê ì n co ì n la â i cu å a cuö ã n sa ë ch, ba á nå seähoc ca å ch ta á o tho å i quen cö á í vuängûúi kha â c tòm ra tiï á ngë noi cu á a ho ã å bùng ca ç ch xêy dû á ng THA å I ÀÖ Á , KY Å ÄNÙNG vaâ KIÏN THÛ Ë C tû Á ânhûng nguyïn tù ä c sau: æ TÊP TRUNG – Nïu gûúng va Å âÀõnh hûúngá 1. Tiïng no ë i cu á a sû ã aå nh hûú ã ngã Àïí nïu gûúng, trûúc tiïn ba á n cê å n pha ì i tòm ra àûú ã cå tiïng no ë i cu á a ba ã n thên (Phê ã n 1) va ì sau ào â biï á t cho ë n ca å chá àïí khúãi xûúáng, àiïìu maâ töi goåi laâ “laâm ngûúâi cêìm laái”, hay coásang kiï á n àï ë í múãröng a å nh hûú ã ng cu ã a mònh mö ã iî khi coácú höi. (Chûúng 7) å 2. Tiïng no ë i cu á a sû ã å tñn nhiïmå Nïu gûúng vïìtñnh cach va á ânùng lûc àù å t nï å n ta ì ng cho ã sûå tin cêy trong ca å c mö á i quan hï ë å cung nhû trong ca ä c tö á í chûc. Sû á å hiïu biï í t nguyïn tù ë c na æ y va â âcac nguyïn tù á c kha æ cá vïìàõnh hûúng, liïn kï á t va ë âtrao quyïn la ì âchòa khoa mú á ãra sû aå nh hûú ã ng. (Chûúng 8) ã 3. Tiïng no ë i va á âTöc àö ë å cua Niï ã m tin ì Viïc nïu gûúng co å n bao gö â m re ì n luyï â n KY å ÄNÙNG xêy dûng quan hï å å tao nïn sû å å tin cêy (Chûúng 9) va å âkït hú ë på nhiïu tiï ì ng no ë i – ta á o ra ca å c phûúng a á n thû á á ba àïí xûã lyá nhûng tha ä ch thû á c cu á a ba ã n va å â nhûng sû ä å khac biï á t vú å iá ngûúi kha â c. (Chûúng 10) á 156 THE 8th HABIT

157 THOI QUEN THÛ Á 8Á 4. Möt Tiï å ng no ë iá Viïc àõnh hûú å ng co á n bao gö â m viï ì c ba å n cu å ng vú â iá ngûúi kha â c tòm ra tê á m nhòn chung vï ì ìnhûng ûu tiïn cao ä nhêët cuãa baån vaâ nhûäng giaá trõ maâ baån seäàaåt àûúåc theo cac thû á átûå ûu tiïn cua mònh. (Chûúng 11) ã THÛC HIÏ Å N – Liïn kï å t va ë âTrao quyïnì 5. Tiïng no ë i thû á c hiï å nå Liïn kït ca ë c mu á c tiïu va å âtao àiï å u kiï ì n thuê å n lú å i cho å cac hï á å thöng vê ë n ha å nh thu àûú â c kï å t qua ë ã töt nhê ë t.ë (Chûúng 12) 6. Tiïng no ë i trao quyï á nì Giai pho ã ng àam mï va á â tai nùng cu â a nhên viïn, mú ã ã àûúng pha â t triï á n va í â rut lui cho ho á å (Chûúng 13). Trao quyïn cho cê ì p thê ë p nhê ë t la ë âkït qua ë ãcao nhêt cu ë a 4 vai tro ã â cua La ã nh àa ä o. å Chûúng 14 Thoi quen thû á á 8 vaâ Àiïm tû í a no å i vï á ì cach tiï á p cê ë nå àûúc nïu trong cuö å n sa ë ch na á y se â äphat triï á n 3 khña ca í nhå cuãa sûå thaânh àaåt, bao göìm caá nhên, lanh àa ä oå vaâ töí chûc.á Ban se å ähiïu àûú í c chu å ng kï á t hú ë p vú å i nhau ra sao, va á âlamâ thïë nao àï â í biïn chu ë ng tha á nh 4 ky â ã luêt cú ba å n àï ã í thûcå hiïn nhù å m giu ç p cho tö á í chûc cu á a ba ã n àa å t àûú å c tha å nhâ cöng àöt pha å átrong Thúi àa â i Lao àö å ång Tri thûc. á

Chûúng 15 Giup àú á ängûúi kha â c bù á ng tiï ç ng no ë i thöng minh cu á aã ban thên mònh, Chûúng na ã y tö â ng hú í p la å i ca å c phê á n àï ì í cho chung ta thê á y Tho ë i quen thû á á8 (Tòm ra tiïng no ë i cu á aã mònh vaâcöívuängûúi kha â c tòm ra tiï á ng no ë i cu á a ho ã ) se å ädênî dùæt chuáng ta ài vaâo thúâi àaåi múái cuãa tiïëng noái nhên loaåi – Thúi àa â i cu å a Trñ tuï ã . Nhû àa å änoi, chûúng na á y se â äbao göm phê ì n HO ì I & ÀA Ã P. Ào Á álaânhûng cêu ho ä i thûú ã ng gù â på nhêt ma ë â töi àaätöng hú í p trong nhiï å u nùm qua co ì á liïn quan àïn àï ë ìtai cu â a cuö ã n sa ë ch na á y. â 158 THE 8th HABIT

159 THOI QUEN THÛ Á 8Á Hònh 6.9 ÖS GNË HT OE ÀÖNÅ G LÛCÅ SANÁ G TAOÅ SÖËNG THEO LÏÌTHOÁI CUÄ Tûâ trong ra ngoaâi TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN ÀAÁNH MÊËT TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN Tûâ ngoaâi vaâo trong Cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå Sûå lûåa choån Caác nguyïn tùæc Böën nùng lûåc Con ngûúâi hoaân thiïån Con ngûúâi khiïëm khuyïët P( Q) T NÑ H K Ã Y UL TÅ Ê SÛÅ ÀAM MÏ ( QI ) (EQ) (SQ) TÊMÌ NHÒN LÛÚNG TÊM P( Q) SÛ BÅ UÖNG Ã AHT TÊËM GÛÚNG XAÄHÖ ( ÅI QI ) (EQ) (SQ) NANÅ NHÊN CHUÃNGHÔA CAÁI TÖI T( HÏ XÍ A ) ÁC THIÏUË SÛ ÀÅ NÌ Ö Å ÖB G THIÏËU SÛÅ TRAO QUYÏ RT( ÌN Ñ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) KHÖNG COÁTÊMÌ NHÒN/ G AI ÁTRÕ CHUNG THIÏËU SÛÅ TIN CÊÅY (THÏ XÍ ÁCA ) L ÏI N K TË Ï TRAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) À NÕ H HÛÚNÁ G NÏU GÛÚNG Sûå tin cêyå Sûå t ni cêyå Sûå tin cêåy ÃN Á CÚ BA Â THIÏN PHU ÁN QUA ÄNG MO NHÛ

HOÃI & ÀAÁP HOI: Öng àõnh nghôa thï Ã ënao vï â ìlanh àa ä o? å ÀAÁP: Laänh àaåo laâ chó roächo ngûúâi khaác biïët nhûäng giaá trõ vaâ tiïìm nùng cuãa hoå àïí baãn thên hoå tûå chiïm nghiïåm lêëy. Haäy lûu yátúái hai tûâgiaátrõ vaâtiïìm nùng. Con ngûúâi cêìn phaãi caãm nhêån àûúåc giaá trõ nöåi taåi cuãa baãn thên mònh – nghôa laâ, hoå coánhûäng giaátrõ caãm xuác bïn trong – hoaân toaân àöåc lêåp, khaác vúái giaá trõ cuãa ngûúâi khaác. Hoå xûáng àaáng vúái tònh yïu thûúng vö àiïìu kiïån, bêët kïíhaânh vi hay thaânh tñch cuãa hoå coánhû thïënaâo ài chùng nûäa. Khi baån chó cho hoå thêëy tiïìm nùng cuãa hoå vaâ taåo cú höåi àïí hoå phaát huy, sûã duång chuáng thò àiïìu àoá àöìng nghôa vúái viïåc baån àaätaåo ra möåt nïìn taãng vûäng chùæc. Coân nïëu baån chó cho hoå thêëy tiïìm nùng keâm theo yáthûác vïìgiaátrõ bïn ngoaâi thò àiïìu àoáseätaåo ra möåt nïìn taãng khiïëm khuyïët vaânoá khoámaâ phaát huy àûúåc töëi àa tiïìm nùng cuãa hoå. HOI: Hiï Ã n co å árêt nhiï ë u sa ì ch no á i vï á ìnghïåthuêt la å nhä àao. Theo öng thò àiï å u gò la ì âthûc sû å å àöc àa å o, ta á o àûú å cå giaátrõ gia tùng trong cuön sa ë ch á Thoái quen thûá 8 naây? ÀAP: Á Nïëu noái àïën àiïìu àöåc àaáo vaâcoágiaátrõ thûåc sûå, töi coáthïínïu ra nùm àiïm chñnh sau: í Thûánhêtë laâsûå phatá triïn tuê í n tû ì å. Töi chûa tòm thêy quyï ë n sa í ch na á o tê â p trung å noi vï á ìsûå cên thiï ì t tuyï ë t àö å i cu ë a pha ã t triï á n nhên ca í ch va á â sûå liïn kït trûú ë c khi xêy dû á ng sû å å tin cêy trong ca å c mö á ië 160 THE 8th HABIT

quan hï, cu å ng nhû sû ä ånhêt qua ë n cho rù á ng ca ç ãhai àiïu na ì yâ laâ quan troång trûúác khi baån bùæt tay vaâo xêy dûång caác töí chûc lú á n hay gia àònh nho á ãsao cho bïn vû ì ng. ä Thûá hai laâ cach tiï á p cê ë n theo mö hònh å con ngûúi hoa â n thiï â n. å Töi chûa thêy ta ë i liï â u na å o àï â ìcêp àï å n ca ë ã4 khaãnùng cua con ngûú ã iâ vaânhên ma ë nh va å o sû â c ma á nh, tinh thê å n hay lûúng têm, ì àïíàõnh hûúng cho 3 kha á ãnùng con la â i. å Thûába laâmö hònh nay pha â i dû ã a trïn ca å c á nguyïn tùc æ muön thuú, mang tñnh ã phöí quat va á â hiïn nhiïn, kha í c biï á t vú å i ca á c gia á á trõ maâ caá nhên vaâtöíchûc co á ánhûng khöng dûa trïn ca å c nguyïn tù á c. æ Nhû chung ta biï á t, ha ë nh vi cu â a chu ã ng ta se á äbõ giaátrõ banã thên chi phöi, nhûng nguyïn tù ë c la æ i chi phö å i kï ë t qua ë ãcuaã cac ha á nh vi. Khi ba â n nêng mö å t àê å u cu ì a chiï ã c gê ë y lïn, thò å ban àö å ng thú ì i nêng àê â u co ì n la â i cu å a chiï ã c gê ë y ào å . á Thûátû laâmö hònh nay cho chu â ng ta biï á t la ë nh àa ä o thöng qua qua å á trònh phat triï á n hûú í ng vï á ìnguyïn tùc se æ ätrúãthanh mö â t å sûå lûa cho å n å (quyïn lû ì c tinh thê å n) chû ì ákhöng phai la ã nh àa ä oå bùng quyï ç n lû ì c àõa võ. Va å âquan trong hún hï å t la ë âchòa khoaá ài vao Thú â i àa â i Lao àö å ng Tri thû å ác laâtû duy theo cach gia á ãi phong, chû á á khöng phai la ã â kiïm soa í t; la á â tao sû å å chuyïní biïn, chû ë á khöng phai chó giao tû ã ng viï â c. No å i ca á ch kha á c, á ban thû å c ha å nh qua â n ly ã áàöìvêt, nhûng ba å n la å nh àa ä o bù å ngç cach dê á n dù î t. æ Thû nùm á , mö hònh con ngûúi hoa â n thiï â n la å â àiïìu khaároäraâng vaâdïîhiïíu àöëi vúái moåi töíchûác, kïícaãgia àònh riïng le. Mö hònh na ã y tö â n ta ì i dûú å i da á ng 4 vai tro å âcuaã lanh àa ä o: å Nïu gûúng, Àõnh hûúng, Liïn kï á të vaâTrao quyïnì . Àêy laâmöt mö thû å c co á ásûc ma á nh àa å ng kinh nga á c, co å áthïí duâng àïí dûå àoaán hêìu hïët moåi vêën àïì vaâthaách thûác, àïí àõnh ra cac gia á i pha ã p. á 161 THOI QUEN THÛ Á 8Á

162 THE 8th HABIT HOI: Ky à änùng lanh àa ä o co å áthïí coáqua hoc ho å i?ã ÀAP: Á Coáthïíhoc. Nhû àa å änoi, chòa kho á a chñnh la á âviïcå xûãlyákhoang trö ã ng giû ë a kñch thñch - tû ä c gia á ng da ã y va å âphanã ûáng - tûác hoåc têåp. Nïëu ngûúâi ta sûãduång sûåtûådo lûåa choån cua mònh àï ã ítrau döi kiï ì n thû ë c, ky á änùng vaâtñnh cach co á á liïn quan àïn la ë nh àa ä o (bao gö å m tê ì m nhòn, ky ì ãluêt, àam å mï vaâlûúng têm) thò hoåseähoc àûú å c ca å ch trú á ãthanh mö â tå ngûúi la â nh àa ä o trong khi nhû å ng ngûú ä i kha â c vui ve á ã chêpë nhên ú å ã võ trñ bõ lanh àa ä o. No å i àu á ng ra thò ca á ã hai àïu la ì â nhûng ngûú ä i tuên theo ca â c nguyïn tù á c. Mö æ t tê å p thï å töí t la ë â têp thï å í böísung cho nhau, trong àoásûc ma á nh cu å a mo ã iå ngûúâi àûúåc phaát huy töëi àa coân àiïím yïëu cuãa ngûúâi naây seäàûúåc buâàùæp búãi sûác maånh cuãa nhûäng ngûúâi khaác.

163 TÊÅP TRUNG – NÏU GÛÚNG VA Â ÀÕNH HÛÚ Á NG

164 Chûúng 7 TIÏËNG NOÁI CU Ã A SÛ AÅ NH HÛÚ Ã NG - Ã HAY LA Ä ÂNGÛÚI CÊ Â MÌ LAIÁ Chung ta pha á i trú ã ãthanh chñnh sû â åthay àöi ma í â ban thên àang tòm kiï ã m trïn thï ë ëgian nay. â - GANDHI

165 THOI QUEN THÛ Á 8Á Hònh 7.1 ÖS GNË HT OE ÀÖNÅ G LÛCÅ SANÁ G TAOÅ SÖËNG THEO LÏÌTHOÁI CUÄ Tûâ trong ra ngoaâi TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN ÀAÁNH MÊËT TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN Tûâ ngoaâi vaâo trong Cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå Sûå lûåa choån Caác nguyïn tùæc Böën nùng lûåc Con ngûúâi hoaân thiïån Con ngûúâi khiïëm khuyïët (THÏ XÍ ÁCA ) T nñ h kyã ul tå ê Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) TÊMÌ NHÒN Lûúng têm P( Q) Sû bå uö gn ã aht Têëm gûúng xaähöåi ( QI ) (EQ) (SQ) Nanå nhên chuãnghôa Caái töi T( HÏ XÍ A ) ÁC THIÏUË SÛ ÀÅ Å ÖB GNÌ Ö Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) Khöng coátêmì nhòn/ G ai átrõ chung THIÏËU SÛÅ TIN CÊÅY (THÏ XÍ ÁCA ) L ÏI N K TË Ï TRAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) À NÕ H HÛÚNÁ G NÏU GÛÚNG Sûå tin cêyå Sûå t ni cêyå Sûå tin cêåy L ÏI N K TË Ï À NÕ H H ÛÚNÁ G TRAO QUYÏÌN Sûå t ni cêyå S å û nit yå êc NÏU GÛÚNG Haäy laâ ngûúâi cêìm laái Sûå tin cêåy ÃN Á CÚ BA Â THIÏN PHU ÁN QUA ÄNG MO NHÛ

166 THE 8th HABIT Viïc nïu gûúng chñnh la å linh hö â n va ì têm àiï â m cu í aã moåi nöîlûåc laänh àaåo. Noá bùæt àêìu bùçng viïåc Tòm ra tiïngë noi cu á a ba ã n thên ã - phat triï á n bö í n kha ë ã nùng vaâ thïí hiïnå tiïng no ë i cu á a mònh qua tê ã m nhòn, tñnh ky ì ãluêt, niï å m àam ì mï vaâlûúng têm. Viïc nïu gûúng tñnh ca å ch ro á ärït se å älamâ thay àöi tê í ån göc rï ë îba vai troâcon la â åi cuãa laänh àao. å Viïc å nïu gûúng chuã yïu àûú ë c thû å c hiï å n cu å ng lu â c vú á iá ba vai troâ khac nhûng cu á ng co ä áthïíàûúc thû å c hiï å n å trûúcá . Noáthïíhiïn sû å å tûå tin vaâsûå tñn nhiïm ú å ãngûúi la â nh àa ä o. å Nhûng chó khi nao chu â ng ta thû á c sû å tûå mònh tra å i nghiï ã må bùng ca ç ch nïu gûúng trong viï á c àõnh hûú å ng, liïn kï á t, trao ë quyïìn trong võ trñ cuãa möåt ngûúâi haânh àöång bùçng sûå chñnh trûc thò khi ào å ásûå lanh àa ä o mú å i thû á c sû å å bùt àê æ u. ì Khi àoángûúi kha â c mú á i hiï á u nhû í ng ngûú ä i la â änh àao àa å ngá àûúc tön tro å ng va å ângûúng mö ä ånhû thïënao. Nguyïn nhên â tûâàêu? Àún giaãn àoálaâ vò yákiïën cuãa hoå àûúåc tön troång, kinh nghiïm cu å a ho ã å àûúc àa å nh gia á á cao. Hoå thûc sû å å hoaâ mònh vao àõnh hûú â ng chung cu á a tö ã í chûc chû á ákhöng chó laâ nhûng ngûú ä i thu â å àöng ngö å i nghe truyï ì n àa ì t ca å c kï á ë hoach hay chiï å n lûú ë c. Cöng viï å c cu å a ho ã ålaâgiup sû á c àï á íxêy dûng tö å íchûc lú á n ma á nh. å Àöi khi sû àö å ng ca ì m vï ã mù ì t yå chñ va á tònh ca â m co ã n co â á sûc ma á nh hún ca å ãsûå tham gia trûc tiï å p. Ba ë n co å áthïínhênå thêëy àiïìu naây qua nhûäng mön àöìcuãa Mahatma Gandhi,

167 THOI QUEN THÛ Á 8Á Martin Luther King, hay Nelson Mandela. Coá thïí chñnh baån cuäng àaängûúäng möå ai àoámöåt caách sêu sùæc àïën mûác ban tiï å p nhê ë n tê å m nhòn cu ì a ngûú ã i ào â mù á c du å ba â n khöng å hïìtham gia vao viï â c xêy dû å ng nïn tê å m nhòn ào ì . Töi go á iå àoálaâsûåàöìng caãm. Noálaâmöåt khña caånh têm lyáto lúán àöi khi con ma â nh hún ca å ãsûå tham gia trûc tiï å p. Àiï ë u na ì y àù â cå biït àu å ng àö á i vú ë i trûú á ng hú â p hoa å ch àõnh tê å m nhòn chiï ì në lûúc hún la å ânïu ra cac gia á átrõ. Sûc ma á nh cu å a ca ã c nha á âlanhä àao co å átêm nhòn xa va ì â cac nha á â chiïn lûú ë c ta å i ba thûú â ngâ khöng chó vò hoå laângûúi co â ánùng lûc vûú å t trö å i àûú å c mo å iå ngûúi thû â a nhê â n ma å â chuã yïu la ë â nhúâ sûå tin cêy va å â tñn nhiïm ma å â nhûng ngûú ä i kha â c da á nh cho ho â . Tuy nhiïn, å xet àï á n cu ë ng thò sû â å àöng ca ì m vï ã ìtêm nhòn pha ì i dû ã a trïn å cú súã cuãa viïåc tham gia trûåc tiïëp hay giaán tiïëp vaâo quaá trònh ào.á Viïc nïu gûúng cu å ng khöng pha ä i chó la ã âcöng viïc cu å aã caánhên maâlaâ cöng viïc cu å a ca ã ãmöt tê å p thï å . Khi ba í n co å á möåt têåp thïíàûúåc xêy dûång trïn cú súãsûác maånh cuãa möîi caá nhên vaâ àûúc tö å í chûc sao cho àiï á m yï í u cu ë a ca ã á nhên khöng anh hûú ã ng àï ã n tö ë í chûc thò ba á n se å äcoámöt tö å í chûcá lún ma á nh thû å c sû å . Vò thï å , khi nghô vï ë ìviïc nïu gûúng, ba å nå hay nghô àï ä n mö ë t ca å ánhên vaâmöt tê å p thï å íböíkhuyït cho ë nhau. Sûc ma á nh cu å a mö ã t tê å p thï å ínùm ú ç ã chöîban co å ámùtå trong nhoám àïí giûävai troâböìi àùæp cho nhûäng àiïím yïëu cua ca ã c tha á nh viïn kha â c. Ba á n co å ámùt úå ãàoákhöng phai àï ã í ài tòm vaâtêp trung va å o nhû â ng àiï ä m yï í u hay àï ë í chó trñch nhûng lö ä i lê î m cu ì a ho ã . Ba å n co å ámùt úå ãàoáàïíböíkhuyït cho ë àiïm yï í u cu ë a ho ã , cu å ng nhû ho ä å böí khuyïët cho àiïm yï í uë

168 THE 8th HABIT cuãa baån. Coárêët ñt ngûúâi gioãi vïìmoåi mùåt, vaâàoálaâlyádo coá cêu nhên vö thêp toa å nâ . Sûå tön trong lê å n nhau la î â yïu cêuì àao àû å c cao nhê á t.ë THAÁI ÀÖÅ GÊY AÃNH HÛÚÃNG Moi tho å i quen ta á o nïn sû å å khac biï á t, thï å íhiïn vai tro å ,â gêy anh hûú ã ng cu ã a ba ã n thên àï ã n ngûú ë i kha â c va á â àïn sû ë å nghiïåp maâmònh coi troång àïìu bùæt àêìu bùçng möåt têm thïë (mind-set), hay THAÁI ÀÖÅ (Attitude), vöën laâmöåt lûåa choån (a choice) – lûa cho å n sû å ã dung å Tiïng No ë i gêy A á nh hûú Ã ngã (Voice of Influence). Khi tiïn ha ë nh gia â ng vï ã ì cac nguyïn tù á c trong quyï æ ní sach, töi thûú á ng àï â í cac ho á c viïn tû å å nghiïm ra hay trû å cå tiïp àù ë t ca å c cêu ho á i úã ãlúp ho á c. Chù å c hù æ n se è äcoá ai àoá giú tay xin phat biï á u va í â noi àa á i loa å i nhû: “Thûa Tiï å n sô ë Covey, töi thêy nhû ë ng nguyïn tù ä c na æ y rê â t hay. Töi tin va ë oâ tñnh khaãthi cua no ã . Giú á âàêy, töi muön thû ë c hiï å n nhû å ngä nguyïn tùc na æ y nhû nhû â ng ba ä i ho â c cho cuö å c sö å ng. Nhûng ë öng khöng hiïu àûú í c la å m viï â c trong mö å t tö å í chûc nhû tö á í chûc cu á a töi se ã änhû thïënao àêu. Nï â u öng co ë ámöt ngûú å iâ sïp nhû öng sï ë p cu ë a töi thò öng se ã ähiïu rù í ng chù ç ng co è á cach gò àï á í töi coá thïí thanh cöng tû â â nhûng nguyïn tù ä cæ àûúc nïu lïn ú å ã àêy. Vêy töi pha å ãi lam sao àêy?”. Ba â ån coá thïíhiïu cho ly í ádo hoåsuy nghô nhû thï. Ho ë å chó thêy àûú ë cå coáhai sûå lûåa choån: “Öng chuãcuãa töi laâmöåt gaägaân dúãvaâ öng ta seäkhöng bao giúâthay àöi àêu. Töi chó co í áthïíhoùcå laâboã viïåc (möåt phûúng aán bêët khaãthi) hoùåc laâ cöë gùæng lam hï â t sû ë c mònh va á âcöëthñch nghi vúi àiï á u ào ì ”. á

169 THOI QUEN THÛ Á 8Á Khi töi giaãng giaãi vïìviïåc aáp duång caác nguyïn tùæc naây vaâo hön nhên vaâ gia àònh, thò coánhiïìu phuå nûänoái vúái töi nhûäng àiïìu tûúng tûå nhû thïë vïì nhûäng ngûúâi chöìng cuãa hoå, vaânhûäng ngûúâi àaân öng cuäng àöìng quan àiïím vïì vúå mònh: “Giaá maâ öng biïët àûúåc chöìng töi laâ tuyáp ngûúâi naâo thò öng seähiïíu àûúåc yátöi muöën noái. Chùèng coá caách gò àïí aáp duång caác nguyïn tùæc naây thaânh cöng caã”. Möåt lêìn nûäa, chó coáhai giaãi phaáp: hoùåc tûâboãhoùåc tiïëp tuåc chõu àûång trong khaãnùng coáthïí. Taåi sao ngûúâi ta laåi dïîdaâng suy nghô vaâ cho rùçng: “Töi laâ naån nhên; töi àaäcöë gùæng laâm àuã moåi caách; töi chùèng thïí laâm gò hún àûúåc nûäa; töi hoaân toaân bïëtùæc”? Hoå thêët voång vaâ àau khöí, nhûng hoå khöng nhêån ra rùçng luön coá möåt giaãi phaáp khaác. Àûâng àïítû tûúãng nan nhên chu å ãnghôa lêëy ài tûúng lai cuãa baån. Cach töi tra á ã lúi ca â c cêu ho á i na ã y thûú â ng la â m cho ho â å ngac nhiïn ñt nhiï å u. Töi co ì áthïíàoc àûú å c qua a å nh mù á t mú æ ã to cua ho ã , co å á ngûúi co â n thï â í hiïn nhû thï å í àang bõ xucá pham. Cêu tra å ãlúi cu â a töi la ã âthïënay: “Bê â t cû ë ákhi nao ba â nå nghô rùng vê ç n àï ë ìnùm ú ç ãàêu ào, thò chñnh y á ánghô àoámúiá laâvên àï ë ”. ì “YÁöng muön a ë m chó rù á ng ba ç n thên töi la ã âvên àï ë ?”- Ai ì àoáhoãi laåi.

170 THE 8th HABIT “Àiïìu töi muöën noái laâ baån àùåt àúâi söëng tònh caãm cuãa mònh phuåthuöc va å o àiï â m yï í u cu ë a ngûú ã i kha â c, thò ba á n se å ä trao sûå tûå do tònh cam cu ã a mònh cho ngûú ã i ào â á vaâ cho pheáp ngûúâi àoátiïëp tuåc gêy röëi loaån cuöåc söëng cuãa baån.” Ban àï å íquaákhûágiûätûúng lai cua ba ã n la å m con tin. â Roäraâng, àêy laâ vêën àïì vïì quan hïå, nhûng trûâ phi ngûúâi ta tòm ra tiïëng noái cuãa baãn thên, hoå khöng taâi naâo coá àûúåc sûå chñn chùæn, têm lyá an toaân hay àuã nghõ lûåc àïí aáp duång giaãi phaáp lêëy caác nguyïn tùæc laâm troång têm àïí àöëi xûã vúái öng chuã “gaân dúã” cuãa hoå. Hoùåc coáthïí laâhoå coá àûúåc sûác maånh tinh thêìn nhûng laåi chûa coá àûúåc nhûäng kyä nùng hònh thaânh nhúâ sûå kiïn nhêîn vaâ reân luyïån khöng ngûâng. Sûåtrao àöíi qua laåi tiïëp tuåc trong quaátrònh giaãng daåy cuãa töi àaälaâm cho hoå ngöå ra, vaâ cuöëi cuâng chuáng töi cuäng ài àïën nhêët trñ rùçng hoå khöng phaãi laâ naån nhên, hoå coáthïílûåa choån caách phaãn ûáng cuãa hoå àöëi vúái haânh vi cuãa ngûúâi khaác. Xaähöåi àaätaåo ra vaânuöi dûúäng nïëp nghô cuãa chuã nghôa naån nhên vaâ àöí löîi cho ngûúâi khaác. Nhûng baån vaâ töi àïìu coá àûúåc sûác maånh nhúâ nhûäng moán quaâthiïn phuálaâtrúãthaânh lûåc lûúång saáng taåo cuãa chñnh cuöåc söëng cuãa mònh vaâàïílûåa choån caách tiïëp cêån seälaâm nêng cao têìm aãnh hûúãng cuãa chuáng ta trong töí chûác. Chuáng ta coá thïí trúã thaânh ngûúâi laänh àaåo cuãa chñnh öng chuã chuáng ta.

171 THOI QUEN THÛ Á 8Á TRIÏËT LYÁHY LAÅP VÏÌGÊY AÃNH HÛÚÃNG Triïët lyá Hy Laåp vïì gêy aãnh hûúãng àûúåc goåi laâ ethos (àaåo àûác), pathos (tònh caãm), logos (lyá trñ) laâ sûå khaái quaát tuyïåt vúâi vïìquaátrònh gia tùng aãnh hûúãng cuãa baån. (Xem hònh 7.2) Ethos vïì cú ban la ã âban chê ã t àa ë o àû å c, sû á å tñn nhiïm ca å á nhên cua mö ã t con ngûú å i hay mû â c àö á å tin cêy cu å a ngûú ã iâ khac va á o phê â m chê í t va ë â nùng lûc cu å a ba ã n. Khi ngûú å i ta â luön söng theo nhû ë ng nguyïn tù ä c àa æ äàïì ra vaâ àûúc ky å â vong, thò ho å å seäcoá ethos, hay noi ca á ch kha á c la á âsûc ma á nhå tinh thên (SQ – Spiritual Quotient). ì Pathos laâtònh cam xuê ã t pha ë t tû á âbïn trong hay sûå camã thöng. Noá coánghôa laâban hiï å u àûú í c tònh ca å m cu ã a ngûú ã iâ khac, hiï á u àûú í c ho å åcên gò, hiï ì u àûú í c ca å ch nhòn nhê á n sû å åviïcå cua ho ã , hiï å u àûú í c ho å åàang muön no ë i va á âchia seãvúi ba á n àiï å uì gò. Àoálaâsûc ma á nh tònh ca å m (EQ – Emotional Quotient). ã TRIÏËT LYÁGÊY AÃNH HÛÚÃNG ÀAO ÀÛ Å CÁ Tao sû å å tñn nhiïm å Hiïu ngûú í i trûú â cá Ngûúi hiï â u mònh sau í TÒNH CAMÃ LYÁTRÑ Hònh 7.2 Sûå tin cêyå

172 THE 8th HABIT Logos vïì cú ban àù ã c trûng cho tñnh lö-gic. No å á coáliïn quan àïn sû ë c ma á nh va å â khaã nùng thuyït phu ë c cu å a ba ã n, å cach trònh ba á y va â âtû duy cua ba ã n. Ào å álaâsûc ma á nh ly å átrñ (IQ – Intelligent Quotient). Thûátûå têt nhiïn cu ë ng rê ä t quan tro ë ng. Ài thù å ng àï è n ly ë á trñ (logos) trûúc khi ngûú á i ta co â ásûå cam thöng (pathos) la ã â vö ñch; cöëgùng ta æ o ra sû å å cam thöng khi ngûú ã i ta chûa tin â cêy va å o phê â m chê í t àa ë o àû å c (ethos) cu á a ba ã n cu å ng la ä âvö ñch. CHIÏËC BAÁNH LAÁI NHOÃ(TRIM-TAB(1)) Möt chiï å c ba ë nh la á i nho á ãcoátac du á ng la å m chuyï â n àö í ngå baánh laái lúán tûâàoá chuyïín hûúáng toaân böå con taâu (xem hònh 7.3). (1) Trim-tab: Thuêåt ngûä trong ngaânh haâng haãi vaâ möåt söë lônh vûåc khaác. Taác giaã duâng trong trûúâng húåp naây, haâm yámöåt vêën àïìnhoãcoákhaãnùng taác àöång taåo ra sûå thay àöíi àaáng kïíàöëi vúái töíng thïí. Vñ duå: möåt tiïëng àöång hay àöå rung nhoã xen vaâo baãn hoâa têëu cuäng coáthïígêy ra möåt sûåxaáo tröån êm thanh khoáchõu... CHIÏC BA Ë ÁNH LAI NHO Á Ã Chiïc ba ë nh la á i nho á ãtac àö á ng lïn ba å nh la á i lú á n á vaâlam chuyï â n hûú í ng toa á n bö â å con tau. â Hònh 7.3

173 THOI QUEN THÛ Á 8Á Töi tin rùng trong ca ç c tö á íchûc úá ãmoi lônh vû å c luön co å á nhiïu ngûú ì i cê â m la ì i tiï á m nùng - nhû ì ng ngûú ä i co â áthïílanhä àaåo vaâtaåo aãnh hûúãng, bêët kïíhoå giûächûác vuå gò trong töí chûc. Ho á å coáthïídên dù î t àö æ i nho å m, pho á ng ban cu â a mònh ã theo hûúng tñch cû á c va å â gêy anh hûú ã ng dêy chuyï ã n àï ì në toaân böå töí chûác. Nhaâlaänh àao cê å ìm laái seächuãàöång àûa ra cac sa á ng kiï á n trong ë vong tro â n a â nh hûú ã ngã cuãa hoå (xem hònh 7.4), duâpham vi cu å a no ã ácoáthïíkhöng lún lù á m. æ Theo nhû hònh minh hoa, ta thê å y co ë á hai vong tro â n, â vong tro â n lú â n hún go á i la å âVong tro â n quan têm â (göìm nhûäng gò ban quan têm va å â chu yá á) vaâ vong tro â n nho â ãhún, goi la å â Vong tro â n a â nh hûú ã ng ã (göìm nhûäng gò baån coáthïíkiïím soaát hoùc co å aá nh hûú ã ng). No ã ácung cho thê ä y cöng viï ë c cu å a mö ã iî ngûúi phê â n lú ì n nù á m ngoa ç i â Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cua ho ã .å Vonâ g tronâ quan têm Voâng troân aãnh hûúãng Cöng viïåc cuãa baån Hònh 7.4

174 THE 8th HABIT 7 MÛÁC ÀÖÅ CHUÃÀÖÅNG HAY SÛÅ TÛÅ TRAO QUYÏÌN CHO BAÃN THÊN Trong biïu àö í ìdûúi àêy (hònh 7.5), ba á n se å änhên thê å yë chuöi 7 mû î c àö á å chuã àöng, tû å â mûc àö á å thêp nhê ë t “Chú ë â àûúc chó ba å o”, àï ã n “Ho ë i yã ákiïn”, rö ë i “Àûa ra khuyï ì n nghõ” ë vaâ “Töi dûå àõnh…”, röi àï ì n “La ë m va â â bao ca á o ngay”, rö á iì “Lam va â âbao ca á o àõnh ky á ” va â âcuöi cu ë ng la â â“Cûálam!”, àï â uì nùm trong kha ç ãnùng kiïm soa í t va á âgêy anh hûú ã ng cu ã a ba ã n. å Viïc ba å n quyï å t àõnh lû ë a cho å n mû å c àö á å chuãàöng na å oâ laâ tuy thuö â c va å o cöng viï â c cu å a ba ã n co å á nùm trong ç Vongâ tron a â nh hûú ã ng ã hay khöng. Àiïu na ì y ào â i ho â i sû ã nha å y ca å mã vaâphan xe á t, nhûng dê á n dê ì n ì Vong tro â n a â nh hûú ã ng ã cua ba ã ån cung se ä äàûúc mú å ãröng. å CAÁC MÛÁC ÀÖÅ CHUÃ ÀÖÅNG/ TÛÅ TRAO QUYÏÌN Lam va â âbao ca á o àõnh ky á â Cûálam! â Lam va â âbao ca á o ngay á “Töi dûå àõnh…” Àûa ra khuyïn nghõ ë Hoi yã ákiïnë Chúâàûúc chó ba å oã Hònh 7.5 SÛÅ TÑN NHIÏÅM SÛÅ TIN CÊÅY (Tñnh caách vaânùng lûåc)

175 THOI QUEN THÛ Á 8Á Chuáng ta seälêìn lûúåt xem xeát tûâng mûác àöå chuãàöång noi trïn. á 1. Chúâàûúc chó ba å oã Àêy laâmûc àö á å chuãàöng liïn quan àï å n nhû ë ng vê ä n àï ë ì khöng nhûng nù ä m ngoa ç i â Vong tro â n a â nh hûú ã ngã maâ conâ nùm ngoa ç i cöng viï â c cu å a ba ã n. Vï å ì àiïu na ì y, ba â n chó chú å â àúi. Ba å n khöng muö å n la ë m cöng viï â c cu å a ngûú ã i kha â c. Ba á nå khöng muön àûa ra khuyï ë n nghõ na ë o liïn quan àï â n àö ë ië tûúång nùçm ngoaâi Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cua mònh. Ngûú ã iâ khac se á coä nhiï á u ly ì do àï á khöng tin va í o àï â nghõ cu ì a ba ã n. å Hoå seächo lúi àï â ìnghõ cua ba ã n la å âhoan toa â n khöng thñch â húåp vaâ baån laâ ngûúâi ngoaâi cuöåc. Nïëu baån haânh àöång cang ca â ch xa á Vong tro â n a â nh hûú ã ng ã cua mònh, ba ã n se å älamâ cho noácang nho â ãhún. Vêåy baån phaãi laâm gò? Baån haäy móm cûúâi vaâlaâm theo lúâi cêìu nguyïån dûúái àêy: Xin Chua ban cho con á Sûå bònh têm àïíchêp nhê ë n nhû å ng àiï ä u con khöng thï ì í thay àöi,í Long can àa â mã àïí thay àöi nhû í ng gò con co ä áthï,í Sûå khön ngoan àïí nhên ra nhû å ng àiï ä u kha ì c biï á t.å Baån àûâng bao giúâmêët cöng sûác vaâo nhûäng àiïìu maâ

176 THE 8th HABIT baån khöng coá khaãnùng thûåc hiïån. Nhûng, nïëu baån taåo aãnh hûúãng àöëi vúái ai àoá, ngûúâi coá khaã nùng laâm àûúåc möåt viïåc cuå thïí thò laåi laâ chuyïån khaác. Khi àoá baån coá thïí chuyïín lïn sûå chuã àöång vaâ tûå trao quyïìn úã mûác àöå cao hún. Nhûng khöng dïîlam mö â t ngûú å i móm cûú â i rö â i khöng ì lam gò ca â . Nhiï ã u ngûú ì i vê â n thûú î ng bõ a â m a á nh bú ã i nhû ã ngä viïc xuê å n ngö í c ma ë âhiïn thú å i ho â å khöng thïíthay àöi. Ho í å kïí lïí vúái àöìng nghiïåp vaâ têm sûå vïì nhûäng viïåc maâ hoå khöng coákhaãnùng thûc hiï å n. Àiï å u ào ì áchó khiïn gia ë m ài ã khaã nùng lam nhû â ng viï ä c kha å c trong tê á m kiï ì m soa í t va á â anh hûú ã ng cu ã a ho ã . Nhû àa å änoi, ho á åàaäàïícho quaákhûábùtæ tûúng lai lam con tin. â Tûâ àoá hoå bõ sa vaâo vuäng lêìy cuãa sûå lïå thuöåc ngûúâi khac, àiï á u ma ì â töi goi la å â nùm cùn bïnh ung thû di cùn å trong têm hön: ì chó trñch, than phiïn, so bò, ganh àua, tranh ì cöng. Nhûng ngûú ä i khöng co â ásûc ma á nh nö å i têm khi kï å të húp vú å i nhau se á ätòm kiïm ca ë m gia ã c an toa á n tû â â nhûngä nguön bïn ngoa ì i. Va â â vò lïå thuöc va å âo möi trûúng bïn â ngoai nïn ho â å dïîmùc pha æ i ha ã nh vi co â áhai na å y. â Nùm cùn bïnh ung thû têm hö å n na ì y se â ädi cùn àïn ca ë cá tïëbao quan hï â å vaâàöi khi àïn toa ë n bö â å nïn vùn ho ì a cu á aã möt tö å í chûc. Khi ào á ában se å äcoámöt tö å í chûc bõ phên cû á c, å chia re, khöng àu ä ãkhaãnùng àïíàem àïn cho kha ë ch ha á ngâ nhûng sa ä n phê ã m chê í t lûú ë ng cao. å Möåt lûu yávïìvêën àïìcaånh tranh: xeát dûúái goác àöå caác möëi quan hïå, trong gia àònh, trong cöng viïåc têåp thïívaâ

177 THOI QUEN THÛ Á 8Á vùn hoáa ûáng xûã thò caånh tranh laâ coá haåi, nhûng laåi laâ laânh maånh trong thi àêëu thïí thao vaâ trïn thûúng trûúâng. Caånh tranh giuáp phaát hiïån vaâ choån ra nhûäng con ngûúâi vaâ töí chûác ûu tuá nhêët. Trïn thûúng trûúâng, baån nhòn àöëi thuã àïí xaác àõnh chuêín mûåc cho riïng mònh. Trong khi baån cöëgùæng àaánh baåi àöëi thuãthò cuäng laâ luác baån àang chinh phuåc khaách haâng vaâ hoåc hoãi kinh nghiïåm tûâ nhûäng àöëi thuã laâm töët hún vaâ nhanh hún baån. Àoá chñnh laâ sûác maånh cuãa nïìn kinh tïë thõ trûúâng, núi caånh tranh vaâ húåp taác diïîn ra tûâng giúâ, tûâng phuát bïn trong noá. Song, haäy nhúárùçng chuáng ta cêìn phaãi biïët “song ngûä” àïí traánh nguy cú khiïëm khuyïët, möåt chiïìu. Abraham Maslow(1) tûâng noái: “Nhûäng ngûúâi chó thaåo tay buáa thûúâng cho rùçng moåi thûá khaác laâàïìu laâàinh”. NÙM HANH VI CO Â ÁHAIÅ Chó trñch Than phiïnì So bò Ganh àua Tranh cöng (1) Abraham Harold Maslow (1908 – 1970): Nhaâtêm lyáhoåc ngûúâi Myä, àûúåc cho laâ cha àeã cuãa ngaânh têm lyá hoåc nhên vùn (humanistic psychology). Ngûúâi àûa ra khaái niïåm nöíi tiïëng Thaáp nhu cêìu con ngûúâi (hierarchy of human needs). Hònh 7.6

178 THE 8th HABIT 2. Hoãi yákiïën Hoi yã ákiïn ngûú ë i kha â c vï á ìnhûng vê ä n àï ë ìthuöc pha å må vi cöng viïc va å nù â m ngoa ç i â Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cuãa baån laâ möåt viïåc laâm húåp lyávaâlö-gic. Búãi vò noánùm ngoa ç âi Vongâ tron a â nh hûú ã ngã cua ba ã n nïn ba å n khöng thï å í lam àûú â c gò å nhiïu; nhûng vò no ì coá aá nh hûú ã ng àï ã n cöng viï ë c cu å a ba ã n, å nïn viïc ba å n ho å i y ã á kiïn ngûú ë i kha â c la á â àiïu ma ì â nhiïuì ngûúâi taán àöìng. Nïëu cêu hoãi nïu ra àuáng àùæn qua quaá trònh cên nhùc va æ âsuy nghô kyälûúng thò se ä ägêy àûúc ê å në tûúång sêu sùæc vaâ coáthïí giuáp baån múãröång Vong tro â n a â nhã hûúngã cua mònh. ã 3. Àûa ra khuyïn nghõ ë Ban nïn àûa ra khuyï å n nghõ ú ë ã àêu? Ngay tai me å pá ngoai â Vong tro â n a â nh hûú ã ngã , thêm chñ khöng thuö å c pha å må vi cöng viïc cu å a ba ã n? Mö å t vñ du å àiï å n hònh vï í mû ì c àö á chu å ã àöång vaâtûåtrao quyïìn cêëp àöå3 coáthïíthêëy qua Quy trònh Tham mûu Hoan chónh (Completed Staff Work) gö â m 5 ì bûúc nhû sau: á 1. Phên tñch vên àï ë .ì 2. Àûa ra cac phûúng a á n va á âkiïn nghõ gia ë i pha ã p. á 3. Xêy dûng ca å c bûú á c triï á n khai gia í i pha ã p. á 4. Töng hú í p la å i mo å i yï å u tö ë ë thûc tiï å n (ca î c nùng lû á c vï å ì chñnh trõ, xaähöi, ta å i chñnh...). â 5. Àûa ra khuyïn nghõ cuö ë i cu ë ng va â âchûäkyáphï chuên. í

THOI QUEN THÛ Á 8Á Quy trònh Tham mûu Hoan chónh ào â i ho â i ngûú ã iâ quaãn lyágioãi phaãi biïët chúâàúåi kïët quaãtöët nhêët. Trûúác tiïn baån cêìn yïu cêìu moåi ngûúâi suy nghô kyälûúäng vêën àïìàùåt ra trûúc khi àûa ra kiï á n nghõ cuö ë i cu ë ng. Ngûú â i phï chuê â ní chó cên xem xe ì t kiï á n nghõ cuö ë i cu ë ng ào â .á Khi sûã dung mö hònh Quy trònh Tham mûu Hoa å nâ chónh, ngûúi qua â n ly ã á cêp trïn nïn tra ë nh giu á p cê á p dûú ë iá bùng ca ç ch àûa ra gia á i pha ã p nhanh cho á ng va á âdïîdang, bê â të kïí cêëp dûúái coá yïu cêu hay khöng. Nï ì u ngûú ë i qua â ãn lyá khöng chúâ cêp dûú ë i hoa á n tê â t cöng viï ë c, thò ho å å àaängùn caãn cêëp dûúái trûúãng thaânh vaâ laâm mêët thúâi gian cuãa töí chûc. Hún nû á a, cu ä ng khöng thï ä í bùt cê æ p dûú ë i chõu tra á chá nhiïm vï å ìkït qua ë ãcöng viïc nï å u ho ë å khöng àûúc thû å c hiï å nå theo phûúng phap la á m viï â c cu å a chñnh ho ã .å Coálêìn úãàaão Sicily, YÁ, töi noái vúái möåt sô quan chó huy, ngûúâi àang phên vên trong viïåc coánïn têën cöng hay khöng, rùçng töi hoaân toaân tin tûúãng vaâo anh ta. Àïíchûáng minh cho àiïìu àoá, töi boãvïì nhaâ. Àûâng bao giúâ baão ngûúâi khaác phaãi laâm gò, vaâ hoå seäkhiïën baån ngaåc nhiïn vïìtaâi trñ cuãa hoå. Àaåi tûúáng GEORGE S. PATTON 179

180 THE 8th HABIT Ban co å áthïíthêy àiï ë ìu naây seätiït kiï ë åm àûúåc thúi gian â vaâsûác lûåc ngûúâi laänh àaåo ra sao vaâàoâi hoãi cêëp dûúái phaãi chuãàöng hún nhû thï å ënao. â 4. “Töi dûå àõnh…” “Töi dûå àõnh…” thûåc sûålaâsûå chuãàöång úãmûác àöå cao hún hanh àö â ng àûa ra khuyï å n nghõ. Lê ë n àê ì u töi ho ì cå àûúc nguyïn tù å c na æ y la â khi töi trïn àûú â ng ài àï â n ca ë c ho á nâ àao Hawaii trïn chiï ã c USS ë Santa Fe, möt chiï å c ta ë u ngê â mì nguyïn tûãtrõ giaá haâng tyã àö-la trong möåt cuöåc têåp trêån. Thêt la å â möt cú hö å i tuyï å åt vúâi khi cung ài trïn ta â âu vúái thuyïìn trûúãng David Marquett. Trong khi hai chung töi àang tro á âchuyïn, mö å t sô quan å xuêt hiï ë n va å â noi: “Thûa thuyï á n trûú ì ng, töi dû ã å àõnh cho tau lù â n xuö å ng 120 me ë t ”. Thuyï á n trûú ì ng ho ã i: “Thï ã àö ë sêu å cuãa àaáy àaåi dûúng laâbao nhiïu?”. Anh ta àaáp: “Khoaãng 240 met”. “Thï á ëcon kï â t qua ë ãhïå thöng àõnh võ va ë âxac àõnh á chûúng nga á i vê å t?”. Viïn sô quan tra å ãlúi: “Khöng co â ágò, chó coácaámaâthöi”. Thuyïn trûú ì ng no ã i: “Ha á y cho töi thïm hai ä mûúi phuát nûäa – röìi sau àoálaâm theo dûå àõnh cua anh”. ã Trong suöët ngaây höm àoá, nhiïìu cêëp dûúái àïën gùåp thuyïn trûú ì ng va ã â noi “Töi dû á å àõnh lam viï â c na å y” hoù â cå “Töi dûå àõnh lam viï â c kia”. Khi ào å á võ thuyïn trûú ì ngã thûúng ho â i thïm va ã i cêu va â â noi “Àûú á c!”. Co å á khi öng khöng hoi thïm ma ã â chó traã lúi: “Àûú â c!” Thuyï å n trûú ì ngã chó àûa ra nhûng quyï ä t àõnh quan tro ë ng nhê å t, co ë n 95% â quyïët àõnh coân laåi öng àïí cêëp dûúái tûå quyïët àõnh maâ khöng cên öng tham gia. ì

181 THOI QUEN THÛ Á 8Á Töi hoi öng vï ã ì phong cach la á nh àa ä o thò öng tra å ã lúiâ rùng öng muö ç n trao quyï ë n cho cê ì p dûú ë i ca á ng nhiï â u ca ì ngâ töt trong pha ë m vi cho phe å p. Öng cho rù á ng nï ç u öng giao ë cho cêp dûú ë i khöng chó la á m chu â ãvên àï ë ìcên gia ì i quyï ã t ma ë â con la â m chu â gia ã i pha ã p cho vê á n àï ë ào ì thò ho á se å ca ä m nhê ã nå àûúc vai tro å â quan trong cu å a ho ã å trong böå may chó huy. á Öng àaäphat triï á n vùn ho í a trao quyï á n àï ì n mû ë c ca á c sô á quan vaâthuy thu ã ã phat biï á u cöng khai y í á àõnh cua ho ã å vïì quyïët àõnh thuöåc thêím quyïìn cuãa thuyïìn trûúãng. “Töi dûå àõnh…” cao hún vïì mûc àö á å so vúi “Töi á khuyïn nghõ…” Vò ngûú ë i no â i “töi dû á å àõnh…” àaäphên tñch vên àï ë ì kyälûúng hún va ä â àang trong tû thïësùn sa é ngâ tiïn ha ë nh ngay cöng viï â c khi àûú å c phï chuê å n. Anh ta í khöng chó lam chu â ã vên àï ë ìmaâ con la â m chu â ã caã giai pha ã pá thûc hiï å n. å Thuy thu ã ãtrïn tau cu â ng thï ä íhiïn cho töi thê å y ho ë å nhênå thûc àûú á c gia å átrõ àang tùng dên cu ì a ho ã , àiï å u ho ì å khöng coá àûúc dûú å i sû á å chó huy cua ca ã c thuyï á n trûú ì ng kha ã c, khi ma á â hoå chó biït “Àú ë i àï å n khi àûú ë c lï å nh”. Àêy la å âlyádo tai sao å “Töi dûå àõnh…” laåi nùçm taåi meáp ngoaâi cuãa Vong tro â n a â nhã hûúngã vaâ phaåm vi cöng viïåc cuãa möi ngûú î âi. Vaâi thaáng sau àoá, töi nhêån àûúåc thû cuãa thuyïìn trûúãng Marquett baáo tin tau ngê â m USS ì Santa Fe àaäàûúåc giaãi thûúãng Arleigh Burke danh cho àún võ ha â i quên co ã ánhiïu tha ì nh tñch nhê â të tai Tha å i Bònh Dûúng. Ào á á laâ kït qua ë ã cua viï ã c trao quyï å nì cuãa ngûúâi cêìm laái.

182 THE 8th HABIT 5. Laâm vaâbaáo caáo ngay “Laâm vaâ baáo caáo ngay” laâ mûác àöå chuã àöång nùçm úã meáp ngoaâi Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cuãa möåt ngûúâi nhûng laåi thuöåc pham vi cöng viï å åc cuãa ngûúâi àoá. Baån phaãi baáo caoá ngay lêåp tûác búãi vò ngûúâi khac cê á ìn phaãi biït kï ë t qua ë ã cöng viïåc cuãa baån. Àiïìu naây giuáp ngûúâi khaác biïët àûúåc cöng viïc co å áàûúc thû å c hiï å n àu å ng hay khöng va á âcho phep àiï á uì chónh kõp thúi nï â u cê ë n thiï ì t. No ë á cung cêp thöng tin cho ë ngûúi kha â c trûú á c khi ho á å àûa ra quyït àõnh tiï ë p theo va ë â triïn khai cöng viï í c àu å ng tiï á n àö ë .å 6. Lam va â âbao ca á o àõnh ky á â Mûc àö á å chuãàöng na å y liïn quan àï â n ca ë c hoa á t àö å ng co å á thïí laâ möåt böå phêån cuãa cöng viïåc tûå àaánh giaá kïët quaã trong àút kiï å m tra hay trong ca í c ba á n ba ã o ca á o theo àõnh á ky, nhú â âvêy ma å ângûúi kha â c co á áàûúc thöng tin àï å ísûãdung. å Khi ban ba å o ca á o àõnh ky á , ba â n se å änhên thê å y ro ë äpham vi å cöng viïc va å âVong tro â n a â nh hûú ã ngã cua mònh. ã 7. Cûálam! â Khi coá vên àï ë ìnùm ngay ta ç i trung têm å Vong tro â n a â nhã hûúngã cua ba ã n va å âlaâ cöng viïc chñnh cu å a ba ã n, thò ba å n cû å á lam. Àöi khi, trong mö â t hoa å n ca â nh na ã o ào â , ba á n dï å îdangâ nhên àûú å c sû å å tha thûáhún laânhên àûú å c sû å å cho phep, vò á thïënïu ba ë n tin chù å c la æ âmònh àung va á ârùng ha ç nh àö â ng ào å á khöng nùm xa ngoa ç i â Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cua mònh, thò ã töt nhê ë t la ë âban “cû å álam”. â

183 THOI QUEN THÛ Á 8Á TINH THÊÌN CÊÌM LAÁI Baån seäthêëy rùçng duâ gùåp phaãi vêën àïì gò ài nûäa, baån vên co î áthïítûå trao quyïn cho chñnh mònh bù ì ng ca ç ch chu á ã àöng ha å nh àö â ng. Sû å ånhay be å n, khön ngoan va á âthên tro å ngå àung lu á c la á â cên thiï ì t nhûng ba ë n pha å i ha ã nh àö â ng dû å tá khoat trûú á c tònh huö á ng xa ë y ra. Ba ã n cê å n tra ì nh viï á c phï å bònh, chó trñch ngûúi kha â c hoù á c co å á nhûng suy nghô tiïu ä cûc; àù å c biï å t la å âvö trach nhiï á m, àö å ílöi cho ngûú î i kha â c vï á ì nhûng sai lê ä m. Chu ì ng ta àang sö á ng trong mö ë t nï å n vùn ì hoa thiïn vï á ìàöílöi – 70% ngûú î i àûú â c ho å i yã ákiïn no ë i rù á ngç nhûng ngûú ä i trong tö â í chûc cu á a ho ã å thûúng co â á khuynh hûúng àö á í löi cho ngûú î i kha â c mö á i khi co î á chuyïn khöng å hay xay ra. Do vê ã y, viï å c la å nh tra ä ch nhiï á m cu å ng co ä ánghôa laâchêp nhê ë n búi ngûú å c do å ng. â Viïc chu å ã àöng àûa ra sa å ng kiï á n ào ë i ho â i ba ã n pha å i co ã á têm nhòn, ky ì ã luêt, nhiï å t tònh, àam mï, lûúng têm å cung nhû ä àap û á ng àûú á c mö å t sö å ë tiïu chuên, hoù í c tû å ng co â á kinh nghiïm va å âthanh tñch liïn quan àï â n lônh vû ë c ào å . á Coá möt da å o, töi la å m trú â å lyá hanh chñnh cho hiï â uå trûúãng möåt trûúâng àaåi hoåc. Xeát vïìnhiïìu mùåt öng laâmöåt ngûúi àö â c ta å i, kiï â m soa í t mo á i thû å , luön cho rù á ng mònh la ç â ngûúâi biïët têët caã vaâ quyïët àõnh têët caã. Mùåt khaác, öng laâ ngûúi co â á têm nhòn – mö ì t ngûú å i thöng minh, co â á tai.â Nhûng öng lai àö å i xû ë ã vaâ xem moi ngûú å i nhû nhû â ng ke ä ã sai vùt – “la å m cho töi viï â c na å y, la â m cho töi viï â c no å ”- nhû å thïí hoå laâ vêt vö tri vö gia å c. Nhên viïn cu á a öng, nhû ã ngä

184 THE 8th HABIT ngûúi co â á hoc va å â coá tinh thên tra ì ch nhiï á m dê å n dê ì n trú ì ã nïn chan na á n va ã âbêt lû ë c. Ho å åthûúng tu â åtêp do å c theo ha å nhâ lang vaânoái xêëu hiïåu trûúãng cuãa hoå. “Töi khöng thïí tin nöi nhû í ng àiï ä u öng ta àa ì älam…” â “Cac ba á n biï å t khöng, àï ë í töi kïícho nghe möt cêu chuyï å nå múi nhê á t cu ë a öng ta…” ã “Anh cho rùng viï ç c ào å álaâtöi tï ì aå ? Gia â ánhû anh chûng kiï á në viïc öng ta àa å älam khi öng ta àï â n pho ë ng la â m viï â c cu å a chu ã ngá töi thò…” “Thêt thï å ëû, töi chûa bao giúânghe noi thï á !”ë “Vêng, töi chûa bao giúâ lam viï â c ú å ã núi nao ma â â töi camã thêy bõ kòm ha ë m va ä âgoâboábúi nhû ã ng nö ä i quy ngú å ángên va í âquan liïu nhû úã àêy. Noá khiïn töi bõ sa lê ë y!” ì Hoå mêët haâng giúâ möîi ngaây àïí trao àöíi, chia seã vúái nhau. Thïëröi Ben xuê ì t hiï ë n. Anh ta co å á cach tiï á p cê ë n kha å c: á ài thùèng àïën cêëp àöå ba cuãa haânh àöång chuã àöång vaâ tûå trao quyïn cho mònh. Mù ì c du å âanh ta cung bõ àö ä i xû ë ãnhû möåt ngûúâi sai vùåt, anh vêîn quyïët àõnh bùæt àêìu tûâmûác àöå àûa ra khuyïn nghõ. Anh vê ë n cö î ëlam mö â t ngûú å i sai vù â t tö å të nhêt. Nhú ë â àoá anh àûúc ca å m tònh cu ã a öng hiï ã u trûú å ng. ã Sau àoá anh dûå kiïën trûúác yïu cêìu cuãa öng hiïåu trûúãng vaâ lyádo àùng sau yïu cê ç u ào ì á. “Tai sao öng ê å y cê ë ìn thöng tin nay? Öng ê â y àang chuê ë ín bõ cuöc ho å åp Höåi àöng qua ì n trõ ã vaâcên tû liï ì u co å ábao nhiïu trûúng àa â i ho å c trïn toa å n quö â cë

185 THOI QUEN THÛ Á 8Á coángûúi ba â o vï ã åmang dui cui bú â i le ã äöng àang bõ chó trñch vïì viïåc naây. Do àoá töi seägiuáp öng êëy chuêín bõ söë liïåu naây”. Sau àoáBen àïën gùåp hiïåu trûúãng vaâàûa söëliïåu keâm theo ban phên tñch va ã âkhuyïn nghõ cu ë a mònh. Thï ã ëlaâhiïuå trûúng no ã i vú á i Ben: “Töi muö á n anh àï ë n cuö ë c ho å p va å â trònh bay khuyï â n nghõ cu ë a anh. Ba ã n phên tñch cu ã a anh rê ã të töët. Anh dûå àoaán àuáng yïu cêìu àùåt ra”. Trong khi moi cê å p dûú ë i kha á c tû á åàùt mònh va å o tònh thï â ë “Àúi àï å n khi co ë á lïnh” thò Ben àa å äkhöng lam nhû vê â y. å Anh cöë gùng hiï æ u àûú í c y å ámuön cu ë a hiï ã u trûú å ng, va ã â chuã àöng ha å nh àö â ng. Anh bù å t àê æ u tû ì âvõ trñ khiïm tön nhûng ë àaätiïn bö ë å rêt nhanh. ë Chó böísung, àûâng chó trñch yákiïën cuãa cêëp trïn. Töi àaä laâm viïåc úã trûúâng àoá àûúåc böën nùm. Cuöëi nùm thûátû, Ben trúã thanh ngûú â i thû â á hai co aá nh hûú ã ngã lún nhê á t ta ë i trûú å ng mù â c du å âanh khöng ài theo con àûúngâ bùçng cêëp. Caác quyïët àõnh lúán cuãa trûúâng àïìu dûåa vaâo yá kiïn cu ë a anh. Àï ã n khi anh vï ë ìhûu, tïn cua anh àûú ã c àù å tå cho cac gia á i thûú ã ng cu ã a trûú ã ng. Ta â i sao vê å y? Bú å i vò anh la ã â têëm gûúng vïìsûå tñn nhiïåm cuãa moåi ngûúâi, vïìloâng trung thanh vú â i nha á âtrûúng va â âsûå quyït têm cö ë ng hiï ë n. ë

186 THE 8th HABIT Khi chuáng ta noái rùçng laänh àaåo laâmöåt sûå lûåa choån, àiïìu àoácoánghôa laâ baån coáthïílûåa choån mûác àöå chuãàöång haânh àöång maâ baån muöën àïí àaáp laåi cêu hoãi: Trong tònh huöëng naây thò caái gò laâ àiïìu töët nhêët töi coáthïílaâm àûúåc? Baån luön cêìn coá sûå cên nhùæc khi choån 7 mûác àöå chuã àöång haânh àöång naây. Baån cêìn phaãi saáng suöët àïí xaác àõnh mûác àöå chuãàöång naâo laâthñch húåp – baån cêìn phaãi laâm gò, nhû thïënaâo, khi naâo, vaâcoáleäàiïìu quan troång nhêët laâtaåi sao phaãi laâm àiïìu àoá. Cêu hoãi “taåi sao” yïu cêìu sûác maånh tinh thêìn cuãa baån vò noá cêìn àïën hïå thöëng giaátrõ cuãa baån. Cêu hoãi “laâm gò” khai thaác sûác maånh trñ tuïå cuãa baån vò noá àoâi hoãi suy nghô, phên tñch … Cêu hoãi “khi naâo” vaâ “nhû thïë naâo” thûúâng cêìn àïën sûác maånh tònh caãm khi baån nhòn nhêån möi trûúâng thöng qua caác tiïu chuêín vùn hoáa, chñnh trõ nhùçm nhêån roä ûu àiïím vaâ nhûúåc àiïím cuãa mònh. Khi chuã àöng ha å nh àö â ng thöng qua 7 mû å c àö á å nayâ möt ca å ch hú á p ly å , ba á n se å äthêy rù ë ng ç Vong tro â n a â nh hûú ã ng ã cuãa ban nga å y ca â ng àûú â c mú å ãröng cho àï å n khi no ë á bao trumâ toan bö â å cöng viïc cu å a ba ã n. å Ngûúi la â nh àa ä o cê å m la ì i pha á i la ã â ngûúi kiïn àõnh – â giöng nhû mö ë t ngo å n ha å i àùng, chû ã á khöng phai la ã â mötå chiïc chong cho ë ng – mö á t nguö å n a ì nh sa á ng vû á ng chù ä c co æ áthïí tin cêy chû å ákhöng phai dao àö ã ng thay àö å i theo chiï í u gio ì . á

187 THOI QUEN THÛ Á 8Á Haäy cho moåi ngûúâi nhûäng gò töët nhêët maâ baån coá, caãnhûäng khi baån coáthïíbõ töín thûúng. Meå TERESA Khi ban du å ng ca â ch tiï á p cê ë n tû å â trong ra ngoai, chu â ã àöng ha å nh àö â ng, ba å n se å älam cho cê â p trïn nga ë y ca â ng tin â tûúng va ã o tñnh ca â ch va á â nùng lûc cu å a ba ã n. Sû å å tin cêy se å ä àûúåc tùng lïn. Vaâàiïìu têët yïëu laâhoå muöën giao cho baån cöng viïåc coámûác àöå chuã àöång vaâtrao quyïìn ngaây caâng cao hún. Ban se å änhên thê å y mònh trú ë ãthanh ngûú â i dê â n dù î tæ chñnh ngûúi la â nh àa ä o cu å a mònh… va ã ngûú â i la â nh àa ä o cu å aã ban se å ätûånhiïn trúãthanh mö â t tha å nh viïn cu â a mö ã t tê å p thï å í böísung cho nhau, möt ngûú å i la â nh àa ä o cu å a quê ã n chu ì ng. á

188 THE 8th HABIT HOÃI & ÀAÁP HOI: Àiï Ã u na ì y nghe kha â áhay, nhûng öng chûa biïtë sïp cu ë a töi àêu, öng ta la ã âmöt ga å äcai quan ky ã âquai va á âbõ thach thû á c bú á i nhû ã ng ngûú ä i co â ánùng lûc quanh mònh. å Tònh canh cu ã a töi hoa ã n toa â n kha â c. á ÀAP: Á Vêng, möi hoa î n ca â nh àï ã u co ì á àùc thu å âriïng vaâ nhûng àiï ä u kha ì c nhau. Nhûng ú á ã möt go å c àö á å khac, xe á tá cho cung thò ca â c tha á ch thû á c va á â vên àï ë ì gùp pha å i àï ã u co ì á nhiïu àiï ì m rê í t giö ë ng nhau. Chòa kho ë a khöng nù á m ú ç ã hoan ca â nh; ma ã úâ ã khoang ca ã ch giû á a kñch thñch va ä â phanã ûng – co á ánghôa la, giû â a hoa ä n ca â nh ba ã n gù å p pha å i va ã âphanã ûng cu á a ba ã n trûú å c hoa á n ca â nh ào ã . Àêy la á â núi xuêt hiï ë nå quyïìn tûå do lûåa choån cuãa baån. Nïëu baån sûã duång quyïìn tûå do nay mö â t ca å ch khön ngoan va á â dûa va å o ca â c nguyïn á tùc àï æ ílûa cho å n, thò khöng nhû å ng sû ä å lûa cho å n cu å a ba ã n se å ä àûúc mú å ãröng ma å âban co å n pha â t triï á n àûú í c sû å c ma á nh an å toan nö â i têm àï å ícuöc sö å ng cu ë a ba ã n khöng bõ chi phö å i bú ë iã àiïm yï í u cu ë a ngûú ã i kha â c. Ba á n co å áthïí lam ba â i phên tñch â chi phñ–lúi nhuê å n va å â quyït àõnh la ë m viï â c kha å c hoù á cå chuyïn sang chö í îlam kha â c. Hoù á c ba å n co å áthïí chó dûa va å oâ tñnh thûc du å ng cu å a thõ trûú ã ng va â âchuãàöng la å m tùng â Vongâ tron a â nh hûú ã ngã cua mònh cho àï ã n khi ba ë n trú å ãnïn khöng thïíthiïëu àûúåc àöëi vúái sïëp, vaâthêåm chñ baån laângûúâi dêîn dùt sï æ p. Ba ë n cê å n sû ì ã dung tê å t ca ë ã 4 nùng lûc cu å a mònh àï ã í trúãnïn sang ta á o va å âcoácam hû ã ng. Ba á n cu å ng cê ä n pha ì i la ã mâ viïc bïn trong å Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cua mònh nhûng la ã i úå ã ngoai pha â m vi cöng viï å c cu å a ba ã n. Ba å n cu å ng cê ä n pha ì i co ã á

189 THOI QUEN THÛ Á 8Á nhiïu sa ì ng kiï á n va ë â tinh thên tû ì å nguyïn àï å í hiïu ra ca í cá nhu cêu chûa àûú ì c àa å p û á ng va á ânhûng vê ä n àï ë ì chûa àûúcå giai quyï ã t àï ë í chuã àöng ha å nh àö â ng. Ba å n cu å ng cê ä n pha ì iã hoan tha â nh cöng viï â c cu å a mònh mö ã t ca å ch xuê á t sù ë c àï æ í xûng àa á ng vú á i niï á m tin cu ì a ngûú ã i kha â c. Cê á n nhú ì áthûátû,å trûúác hïët laâ ethos (sûå tin cêåy), thûá hai laâ pathos (àöngì caãm), vaâthûába laâlogos (lö-gic). HOI: Trong thû Ã c tï å , la ë m ca â ch na á o àï â í trúã thanhâ ngûúi “la â nh àa ä o” cê å p trïn? ë ÀAP: Ha Á y la ä ângûúi ma â ch ba á o, chû ã ákhöng phai ngûú ã iâ phan xe á t. Ha á y la ä âtêm gûúng – chû ë ákhöng phai ngûú ã i phï â phan. Ha á y la ä m viï â c trong å Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cuãa baån àïí taåo ra vaâmúãröång quyïìn lûåc tinh thêìn cuãa baån vaâàïí coá àûúc sû å å tñn nhiïm cu å a mo ã i ngûú å i. Cê â n ma ì nh da å n la å mâ nhûng viï ä c tö å t mö ë t ca å ch chu á ã àöng. Cê å n ca ì m thöng vú ã iá nhûng suy nghô, mö ä i quan têm, mu ë c àñch va å âtêm thïëcuaã sïp ba ë n. Ba å n cu å ng cê ä n thê ì u hiï ë u vùn ho í a cöng ty va á âthõ trûúng bïn ngoa â i àï â ítûâàoá chuãàöång nïu saáng kiïn. Ha ë äy nhúá rùng, àû ç ng bao giú â â noi xê á u ngûú ë i kha â c. Ha á y kiïn ä nhêîn vaâbïìn bó vaâröìi baån seätaåo àûúåc têìm aãnh hûúãng. Kïët quaã thûåc tïë seälaâm thay àöíi thaânh kiïën cuãa moåi ngûúâi xung quanh. Nïn nhú laá nh àa ä o la å mö â t lû å a cho å n (choice) å chûákhöng phai la ã âmöt chû å c vu á å (position).

190 THE 8th HABIT HOI: Öng thûú Ã ng no â i rù á ng xin àûú ç c tha thû å ácon dï â î hún xin phep la á m mö â t àiï å u gò ào ì , nhûng thónh thoa á ngã nïu ta dû ë a va å o ào â ámaâ“sang kiï á n” ra mö ë t thay àö å i nho í nhoã nao ào â , thò co á á thïí bõ khiïn tra í ch nù á ng nï å ì hoùcå thêm chñ bõ àuö å i viï í c. å ÀAP: Á Nïu ba ë n khöng ngû å ng àê â u tû va ì o viï â c pha å t triï á ní tñnh cach va á â trònh àöå chuyïn mön cua mònh cu ã ng nhû ä nêng cao khaãnùng giai quyï ã t vê ë n àï ë , ba ì n se å äluön coásûå an toan kinh tï â . Sû ë å an toan ào â ákhöng phai do cöng viï ã c cu å aã ban hay do sû å åbao trú ã å cua ngûú ã i kha â c, ma á âdo nùng lûc cu å aã ban trong viï å c àa å p û á ng yïu cê á u va ì â giai quyï ã t ca ë c vê á n àï ë .ì Khi khöng ngûng àê â u tû va ì o kha â ãnùng ào, ba á n se å äkhöng bao giúâhït cú hö ë i. Àö å ng thú ì i, ba â n cê å n lû ì a cho å n “trê å n àõa” å cua mònh cê ã n thê í n - àû å ng bao giú â laâ m nhû â ng viï ä c nù å m xa ç Vong tro â n a â nh hûú ã ngã cua mònh. Thay va ã o ào â , ba á n co å á thïí lam nhû â ng cöng viï ä c nù å m ngoa ç i pha â m vi nhiï å m vu å å cuaã mònh nhûng vên nù î m trong ç Vong tro â n a â nh hûú ã ng ã cua ba ã n. å Nïu chu ë àö ã ng àûa ra sa å ng kiï á n sau khi cên nhù ë c ky æ lûú ä ngä bùng nhû ç ng phên tñch xa ä c àa á ng, ba á n se å äthêy ë Vong tro â n a â nhã hûúngã cua ba ã n nga å y ca â ng lú â n hún. á

191 Chûúng 8: TIÏËNG NOÁI CU Ã A TÑN NHIÏM – Å NÏU GÛÚNG VÏÌ TÑNH CACH VA Á Â NÙNG LÛÅC Phêm chê í t cao quy ë ánhêt cu ë a la ã nh àa ä o la å âsûå liïm chñnh. Thiïu liïm chñnh se ë äkhöng bao giúâ coáàûúc tha å nh cöng àñch thû â c, bê å t kï ë ítrong lônh vûcå nao, trïn sên bo â ng, trong quên àö á i hay trong å möt tö å íchûc. á DWIGHT DAVID EISENHOWER

192 THE 8th HABIT ÖS GNË HT OE ÀÖNÅ G LÛCÅ SANÁ G TAOÅ SÖËNG THEO LÏÌTHOÁI CUÄ Tûâ trong ra ngoaâi TÒM RA TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN ÀAÁNH MÊËT TIÏËNG NOÁI CUÃA BAÃN THÊN Tûâ ngoaâi vaâo trong Cöí vuä ngûúâi khaác tòm ra tiïëng noái cuãa hoå Sûå lûåa choån Caác nguyïn tùæc Böën nùng lûåc Con ngûúâi hoaân thiïån Con ngûúâi khiïëm khuyïët (THÏ XÍ ÁCA ) T nñ h kyã ul tå ê Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) TÊMÌ NHÒN Lûúng têm P( Q) Sû bå uö gn ã aht Têëm gûúng xaähöåi ( QI ) (EQ) (SQ) Nanå nhên chuãnghôa Caái töi T( HÏ XÍ A ) ÁC THIÏUË SÛ ÀÅ NÌ Ö Å ÖB G Sûå àam mï (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) Khöng coátêmì nhòn/ G ai átrõ chung THIÏËU SÛÅ TIN CÊÅY (THÏ XÍ ÁCA ) L ÏI N K TË Ï TRAO QUYÏÌN (TRÑ TUÏ)å (TÊM HÖÌN) (TINH THÊÌN) À NÕ H HÛÚNÁ G NÏU GÛÚNG Sûå tin cêyå Sûå t ni cêyå Sûå tin cêåy L ÏI N K TË Ï À NÕ H H ÛÚNÁ G TRAO QUYÏÌN Sûå t ni cêyå S å û nit yå êc NÏU GÛÚNG Haäy laâ ngûúâi cêìm laái Àûúåc tñn nhiïåm: Tñnh caách vaâ Nùng lûåc Sûå tin cêåy ÃN Á CÚ BA Â THIÏN PHU ÁN QUA ÄNG MO NHÛ Hònh 8.1

193 THOI QUEN THÛ Á 8Á Trûúác àêy, töi àûúåc möåt ngên haâng yïu cêìu tû vêën vïì vên àï ë ì tinh thên la ì m viï â c cu å a ca ã c nhên viïn. “Töi á khöng biït co ë á chuyïn gò xa å y ra”, ngûú ã i gia â m àö á c tre ë ãtuöií phan na â n. Nhú â âsûå thöng minh vaâ uy tñn, anh àûúc cê å të nhùc lïn võ trñ hiï æ n nay àï å í röi chû ì ng kiï á n tö ë í chûc cu á aã mònh rúi vao cún so â ng gio á . Ca á ã nùng suêt va ë â lúi nhuê å nå àïu ài xuö ì ng. Anh ê ë y àö ë ílöi cho ca î c nhên viïn cu á a mònh. ã “Bêt kï ë í cac biï á n pha å p töi àûa ra, ho á å vên khöng sao dû î tá boãàûúc tònh ca å nh u a ã m na á y.” â Anh êy no ë i àu á ng. Khöng khñ la á m viï â c úå ãàêy nhû àang ë bõ àêìu àöåc búãi sûå nghi kyå vaâthiïëu tin cêåy lêîn nhau. Suöët hai thang ro á ng ra â ätöíchûc ca á c cuö á c hö å i tha å o, töi vê ã n chù î ngè giuáp àûúåc gò. Töi caãm thêëy bêët lûåc. “Ai maâbiïët àûúåc viïåc gò àang diïîn ra úãàêy!” laâlúâi ta than phö á íbiïn cu ë a ca ã c nhên viïn. Nhûng chù á ng co è áai noiá cho töi biït nguyïn nhên cu ë a sû ã å mêt lo ë ng tin. â Cuöi cu ë ng, qua ca â c cuö á c chuyï å n tro å thên mê â t hún thò å sûåthêåt bùæt àêìu àûúåc heámúã. Sïëp cuãa hoå, möåt ngûúâi àaäcoá vú, àang co å áquan hïå bêt chñnh vú ë i mö á t nû å änhên viïn. Vaâ moåi ngûúâi àïìu biïët chuyïån naây. Giúâthò roäraâng laâhiïåu quaãhoaåt àöång cuãa töí chûác bõ kem co á i la ã âdo tû cach ca á ánhên cua chñnh võ gia ã m àö á c tre ë ã noå gêy ra. Nhûng tön thê í t lú ë n nhê á t la ë â cai gia á á maâ chñnh

194 THE 8th HABIT anh ta phai tra ã . Chó vò ham muö ã n nhê ë t thú ë i ma â âanh ta bêtë chêp hê ë u qua å . Hún thï ã ënûa, anh ta àa ä äphan bö ã i lo å ng tin â thiïng liïng cua vú ã å mònh. Noi to á m la á i, sû å åthêt ba ë i cu å a anh ta chñnh la ã âdo nhên cachá . 90% thêët baåi vïìmùåt laänh àaåo laâ do thiïu nhên ca ë ch. á Nïëu sûå tin cêy la å â chòa khoáa àöi vú ë i tê á t ca ë ã caác möëi quan hï, thò no å ácung chñnh la ä âchêt keo kï ë t dñnh ca ë c tha á nhâ viïn trong cac tö á íchûc, nhû xi-mùng gù á n kï æ t ca ë c viïn ga á chå vúi nhau. Töi cu á ng àa ä ähiïu ra rù í ng ç sûåtin cêyå laâkïët quaãcuãa sûå tñn nhiïm àö å i vú ë i ca á ãcon ngûúi lê â n tö î íchûc.á Sûåtin cêåy xuêët phat tû á â ba nguön: ca ì á nhên, töí chûc, va á âsûå tin tûúng ma ã â ngûúi na â y da â nh cho ngûú â i kha â c – mö á t ha å nh àö â ng la å m töi â cam nhê ã n niï å m tin cu ì a ba ã n rù å ng töi co ç áthïítao ra ca å c gia á á trõ múi. Ba á n cho töi niï å m tin va ì âtöi àap la á i niï å m tin ào ì .á Tin cêy la å âmöt àö å ng tû å âVAÂcung la ä âmöåt danh tûâ. Khi àoáng hai vai troâ(àöng tû å âlên danh tû î ), no â áseäàûúc cho va å ânhênå trong möëi quan hïå giûäa ngûúâi vúái ngûúâi. Àoálaâàiïìu cöët loäi taåi sao möåt ngûúâi coá thïí trúã thaânh ngûúâi dêîn dùæt chñnh ngûúi la â nh àa ä o cu å a mònh. Ho ã å xûng àa á ng àûú á c tin å cêy vò ho å å coániïm tin. ì Chung töi àa á ätiïn ha ë nh cuö â c kha å o sa ã t hún 54.000 ngûú á iâ vaâhoi ho ã å nhûng phê ä m chê í t na ë o la â âcên thiï ì t àö ë i vú ë i ngûú á iâ lanh àa ä o va å âthu àûúc kï å t qua ë : tñnh chñnh trû ã c la å âphêm chê í të àûúc nhiï å u ngûú ì i ta â n tha á nh nhê â t (xem hònh 8.2). ë

195 THOI QUEN THÛ Á 8Á Khi chuên bõ viï í t cuö ë n ë 7 Thoi Quen Àï á í Thanh Àa â t,å töi àaäsûu têm tû liï ì u vï å ìlanh àa ä o va å âsûåthanh àa â t tû å âthúi Hú â på Chung quö ã c Hoa Ky ë â múi àûú á c tha å nh lê â p va å â phat hiï á n ra å rùng: trong giai àoa ç n 150 nùm àê å u, tro ì ng têm hê å u nhû chó ì têp trung va å o tê â m quan tro ì ng cu å a tñnh ca ã ch va á âcac nguyïn á tùc. Va æ o Thú â i àa â i Cöng nghiï å p va å â sau Thïë chiïn I, thò ë trong têm chuyï å n sang vê í n àï ë ìnhên cach ky á äthuêt va å âcöng nghïå – àiïu ma ì â chung töi go á i la å â Àao àû å c Nhên ca á chá (Personality Ethic). Xu hûúng na á y vê â n àang tiï î p tu ë c, nhûng töi nhê å n ra å möt xu hûú å ng ngûú á c la å i àang xuê å t hiï ë ån khi ngûúi ta tra â iã NHAÂ LAÄNH ÀAÅO HIÏÅU QUAÃ Sûå chñnh trûcå Biït ca ë ch giao tiï á p ë Coi trong con ngûú å iâ Coátêm nhòn ì Chu àaoá Ngûúi ra quyï â t àõnh ë YÁkiïn kha ë c á Tên tu å åy Hònh mêuî Ngûúi truyï â n àö ì ng lû å cå Chuyïn gia Can àamã 0 3.000 6.000 9.000 12.000 15.000 Hònh 8.2

196 THE 8th HABIT nghiïm nhû å ng kï ä t qua ë ã cua vùn ho ã a tö á í chûc phi gia á á trõ. Ngay ca â ng co â ánhiïu tö ì í chûc nhê á n ra tê å m quan tro ì ng cu å aã sû tñn nhiï å m, nhên ca å ch, va á xêy dû â ng vùn ho å a tin cê á y lê å nî nhau trong tö chû í c. Nga á y ca â ng co â nhiï á u ngûú ì i nhê â n thê å yë rùng mònh cê ç n thê ì u hiï ë u hún têm hö í n cu ì a chñnh mònh va ã â lam thï â ënao va â âlam gò àï â ígop phê á n va ì o viï â c tòm ra ca å c gia á iã phap nhù á m phu ç c vu å å cac nhu cê á u cu ì a con ngûú ã i. â Xeát àïën cuâng thò tñnh caách laâ nhên töëquyïët àõnh àöëi vúái cuöåc söëng cuãa möîi caánhên cuäng nhû cuãa quöëc gia. THEODORE ROOSEVELT Thïë con kï â t cu ë c àö å i vú ë i öng gia á m àö á c ngên ha ë ng, â ngûúi àa â äcoá quan hïå tònh cam bê ã t chñnh vú ë i nhên viïn á cua mònh thò sao? Khi töi no ã i riïng vú á i anh ta la á â töi àaä biït “chuyï ë n”, va å gia â i thñch vú ã i anh ta vï á taì c àö á ng cu å a no ã á àöi vú ë i nhên viïn, anh ta vo á â àêu ga ì i tai no ä i: “Giú á â töi khöng biïët phaãi bùæt àêìu tûâàêu nûäa”. “Viïc ào å ákït thu ë c rö á i chû ì ?” - Töi ho á i.ã Anh ta nhòn thùng va è o mù â t töi: “Vêng, hoa æ n toa â nâ chêm dû ë t”. á “Vêy anh ha å y bù ä t àê æ ìu bùng ca ç ách thuá nhên vú å i vú á å anh.” - Töi àap. á Vaâ anh ta àaäthuánhên vú å i vú á å vaâàûúc cö ê å y tha thû ë .á

197 THOI QUEN THÛ Á 8Á Sau àoá anh ta hop vú å i ca á c nhên viïn cu á a mònh àï ã í giaiã quyïët vêën àïìàaåo àûác. “Töi àaäbiïët àûúåc nguyïn nhên cuãa vên àï ë .” - Anh ta no ì i - “Töi xin ca á c ba á n cho töi thïm mö å tå cú höi.”å Àiïu ào ì áàoi ho â i thú ã i gian, nhûng cuö â i cu ë ng thò tinh â thên la ì m viï â c cu å a ca ã c nhên viïn – sû á å cúi mú ã , la ã c quan va å â tin tûúng lê ã n nhau àûú î c ca å i thiï ã n. Va å â cuöi cu ë ng, chñnh â giam àö á c la ë â ngûúi àûú â c lú å i nhê å t. Anh ta àa ë ätòm ra con àûúng àï â íhoan thiï â n nhên ca å ch cu á a mònh. ã SÛÅTÑN NHIÏM CA å ÁNHÊN ÚÃàêu coásûå tin cêåy lêu daâi, thò úãàoábaån seätòm thêëy coásûå tñn nhiïm. Ào å á laâ möt nguyïn tù å c. Nï æ u sû ë å tin cêyå xuêt pha ë át tûâsûå tñn nhiïm thò sû å å tñn nhiïm xuê å ët phaát tûâ tñnh cach va á â nùng lûc.å Khi ban re å n luyï â n ca å ãtñnh cach lê á nî nùng lûc mö å t ca å ch ma á nh me å , kï ä t qua ë ã thu àûúc se å älaâsûå sang suö á t va ë âkhaãnùng xet àoa á n – nï á n ta ì ng cu ã a mo ã i tha å nhâ cöng lún, lêu da á âi vaâlaânïìn taãng cua niï ã ìm tin. Sú àöìdûúiá àêy (xem hònh 8.3) seägiup ba á n nhê å n diï å n ca å c nhên tö á ë chñnh àïíxêy dûng lo å ng tin. â Chung ta ha á y bù ä t àê æ u bù ì ng ba khña ca ç nh cu å a tñnh ca ã chá cua con ngûú ã i: liïm chñnh, chñn chù â n va æ âtrñ lûc dö å i da ì o. â Liïm chñnh coánghôa laâban gù å n kï æ t vú ë i ca á c nguyïn tù á cæ vaâquy luêt tû å å nhiïn maâsau cung chu â ng se á ächi phöi hê ë uå quaãcua ca ã c ha á nh vi cu â a ba ã n. Sû å å trung thûc la å ânguyïn tùcæ cua viï ã c no å i ra sû á å thêt. Liïm chñnh co å n co â ánghôa laâluön giûälúâi hûáa vúái baãn thên vaâvúái ngûúâi khaác.

198 THE 8th HABIT Con ngûúi ta khöng thï â ísöng tö ë t ú ë ãmöt mù å t na å o ào â á cua cuö ã c sö å ng trong khi ha ë nh àö â ng sai tra å i ú á ãtêt ca ë ã nhûng mù ä t co å n la â i. Cuö å c sö å ng la ë âmöt thï å íthöng nhê ë të khöng thïítach rú á i.â - MAHATMA GANDHI Möt khi ba å nå söng liïm chñnh va ë â chiïn thù ë ng àûú æ c ba å nã thên mònh thò ban la å âmöt ngûú å i chñn chù â n. æ Tñnh cach na á y la â mâ cho ban trú å ãnïn vûa du â ng ca ä m vû ã a tö â t bu ë ng. No å i ca á ch kha á c, á nhûng con ngûú ä i nhû thï â ë coá thïí àûúng àêu vú ì i nhû á ngä thach thû á c khù á c nghiï æ t nhê å t cu ë a cuö ã c sö å ng bù ë ng lo ç ng say â TÑN NHIÏM TIN CÊ Å YÅ Caánhên/ Töíchûcá Tñnh cachá LIÏM CHÑNH CHÑN CHÙNÆ TRÑ LÛC DÖ Å I DA Ì O Â Nùng lûcå CHUYÏN MÖN TRÒNH ÀÖÅ NHÊN THÛ Å CÁ YÁTHÛC TÛÚNG THUÖ Á CÅ Sangá suötë OC PHA Á NÁ ÀOANÁ Hònh 8.3

199 THOI QUEN THÛ Á 8Á mï cao nhêt. Sû ë åkït hú ë p giû å a lo ä ng du â ng ca ä m va ã âlong tö â t vû ë aâ laânguön gö ì c vû ë a la â âsan phê ã m cu í a tñnh liïm chñnh. ã Trñ lûåc döìi daâo coá nghôa laâ thay vò baån xem cuöåc söëng nhû möåt cuöåc caånh tranh maâ cuöëi cuâng chó coá duy nhêët möåt ngûúâi chiïën thùæng, thò haäy xem noá nhû möåt kho taâng cú höåi, nguöìn lûåc vaâ cuãa caãi tùng lïn khöng ngûâng. Baån khöng nïn so saánh mònh vúái ngûúâi khaác, vaâbaån thêåt loâng vui mûâng vïìthaânh cöng cuãa hoå. Nhûäng ngûúâi coá trñ lûåc keám laâ nhûäng ngûúâi àaánh giaá baãn thên trïn cú súãso bò vaâhoå xem sûå thaânh cöng cuãa ngûúâi khaác laâmöëi àe doåa vúái mònh. Mùåc duâhoå coáthïí giaã vúâ noái khaác ài, nhûng trong thêm têm hoå caãm thêëy êëm ûác vaâ tûác töëi. Nhûäng ngûúâi coá trñ lûåc döìi daâo coi àöëi thuã caånh tranh nhû nhûäng ngûúâi thêìy quan troång vaâàaáng quyá. Ba thuöåc tñnh – sûå liïm chñnh, chñn chùæn vaâtrñ lûåc döìi daâo – laâbiïíu hiïån hoaân haão cuãa möåt têåp húåp böísung cho nhau. *** Bêy giúâ chung ta chuyï á n sang khña ca í nh nùng lû å c àö å ië vúi sû á åtñn nhiïm ca å ánhên. Nùng lûc chuyïn mön å laâkyänùng vaâkiïn thû ë c cê á n thiï ì t àï ë í hoan tha â nh mö â t nhiï å m vu å å cuåthï. í Trònh àöå nhên thû å c á laâkhaãnùng nhòn nhên toa å n ca â nh sû ã å vêt, ca å ch thû á c ma á mo â i bö å phê å n liïn kï å t vú ë i nhau. Ào á laá kha â ã nùng tû duy chiïn lûú ë c, co å áhïåthöng, chû ë ákhöng àún thuênì chó laâchiïn thuê ë t.å