แผนภาคเรียนที่1-2566

อธิบายการเกิดจีโน ไทป์และฟีโนไทป์ของ ลูกและคำนวณ อัตราส่วนการเกิดจีโน ไทป์และ ฟีโนไทป์ของ รุ่นลูก พันธุกรรม เรื่อง การถ่ายยีนบน โครโมโซม ชุด ยีนแต่ละตำแหน่ง บนฮ อมอโลกัสโครโมโซมมี 2 แอลลีล โดยแอลลีลหนึ่งมาจากพ่อและอีก แอลลีลมาจากแม่ ซึ่งอาจมีรูปแบ เดียวกัน หรือแตกต่างกัน แอลลีล ที่แตกต่างกันนี้ แอลลีลหนึ่งอาจมี การแสดงออกข่มอีกแอลลีลหนึ่ง กำหนดการจัดการเรียนรู้รายชั่วโมง รายวิชาวิทยาศาสตร์ 5 รหัสวิชา ว23101 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เวลา 60 ชั่วโมง จำนวน 1.5 หน่วยกิต เรียน 3 ชั่วโมง/สัปดาห์ สัปดาห์ ที่ แผน ที่ มาตรฐานการเรียนรู้/ ตัวชี้วัด เรื่องที่เรียนรู้ เนื้อหา/สาระการเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) น้ำหนัก คะแนน ได้ เรียกแอลลีลนั้นว่าเป็นแอลลีล เด่น ส่วนแอลลีลที่ถูกข่มอย่าง สมบูรณ์เรียกว่าเป็น แอลลีล - เมื่อมีการสร้างเซลล์สืบพันธุ์ แอลลีลที่ เป็นคู่กันในแต่ละฮ อมอโลกัสโครโมโซมจะแยกจาก กันไปสู่เซลล์สืบพันธุ์แต่ละเซลล์ โดยแต่ละเซลล์สืบพันธุ์จะได้รับ เพียง 1 แอลลีลและจะมาเข้าคู่ กับแอลลีลที่ตำแหน่งเดียวกันของ อีกเซลล์สืบพันธุ์หนึ่ง เมื่อเกิดการ ปฏิสนธิ จนเกิดเป็นจีโนไทป์และ แสดงฟิโนไทป์ในรุ่นลูก 8 8 ว 1.3 ม.3/2 อธิบายความแตกต่าง ของการแบ่งเซลล์แบบ ไมโทซิสและไมโอซิส หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พันธุกรรม เรื่อง การแบ่งเซลล์ของ สิ่งมีชีวิต -กระบวนการแบ่งเซลล์ของ สิ่งมีชีวิตมี 2 แบบ คือไมโทชิส และไมโอซิส -ไมโทซิส เป็นการแบ่งเซลล์เพื่อ 3 2

เพิ่มจำนวนเซลล์ร่างกายผลจาก การแบ่งจะได้เซลล์ใหม่ 2 เซลล์ที่ มีลักษณะและจำนวนโครโมโซม เหมือนเซลล์ตั้งต้น -ไมโอซิส เป็นการแบ่งเชลล์เพื่อ สร้างเซลล์สืบพันธุ์ ผลจากการ แบ่งจะได้เซลล์ใหม่ 4 เซลล์ ที่มี จำนวนโครโมโซมเป็นครึ่งหนึ่ง ของเซลล์ กำหนดการจัดการเรียนรู้รายชั่วโมง รายวิชาวิทยาศาสตร์ 5 รหัสวิชา ว23101 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เวลา 60 ชั่วโมง จำนวน 1.5 หน่วยกิต เรียน 3 ชั่วโมง/สัปดาห์ สัปดาห์ ที่ แผน ที่ มาตรฐานการเรียนรู้/ ตัวชี้วัด เรื่องที่เรียนรู้ เนื้อหา/สาระการเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) น้ำหนัก คะแนน ตั้งต้น เมื่อเกิดการปฏิสนธิของ เซลล์สืบพันธุ์ ลูกจะได้รับการ ถ่ายทอดโครโมโซมชุดหนึ่งจาก พ่อและอีกชุดหนึ่งจากแม่ จึง เป็นผลให้รุ่นลูกมีจำนวน โครโมโซมเท่ากับรุ่นพ่อแม่และ จะคงที่ในทุกๆ รุ่น 9 9 ว 1.1 ม.3/5 บอกได้ว่าการ เปลี่ยนแปลงของยีน หรือโครโมโซม อาจทำ ให้เกิดโรคทาง หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พันธุกรรม เรื่อง ความผิดปกติทาง พันธุกรรม - การเปลี่ยนแปลงของยีนหรือ โครโมโชม ส่งผลให้เกิดการ เปลี่ยนแปลงลักษณะทาง พันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต เช่น โรคธาลัสซีเมียเกิดจากการ 3 3

พันธุกรรมพร้อมทั้ง ยกตัวอย่างโรคทาง พันธุกรรม ว 1.1 ม.3/6 ตระหนักถึงประโยชน์ ของความรู้เรื่องโรค ทางพันธุกรรม โดยรู้ว่า ก่อนแต่งงานควร ปรึกษาแพทย์เพื่อ ตรวจและวินิจฉัยภาวะ เสี่ยงของลูกที่อาจเกิด โรคทางพันธุกรรม เปลี่ยนแปลงของยีน กลุ่ม อาการดาวน์เกิดจากการ เปลี่ยนแปลงจำนวนโครโมโซม - โรคทางพันธุกรรมสามารถ ถ่ายทอดจากพ่อแม่ไปสู่ลูกได้ ดังนั้นก่อนแต่งงานและมีบุตรจึง ควรป้องกันโดยการตรวจและ วินิจฉัยภาวะเสี่ยงจากการ ถ่ายทอดโรคทางพันธุกรรม 10 ทดสอบกลางภาค ภาคเรียนที่ 1 20 กำหนดการจัดการเรียนรู้รายชั่วโมง รายวิชาวิทยาศาสตร์ 5 รหัสวิชา ว23101 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เวลา 60 ชั่วโมง จำนวน 1.5 หน่วยกิต เรียน 3 ชั่วโมง/สัปดาห์ สัปดาห์ ที่ แผน ที่ มาตรฐานการเรียนรู้/ ตัวชี้วัด เรื่องที่เรียนรู้ เนื้อหา/สาระการเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) น้ำหนัก คะแนน 11 10 ว 1.1 ม.3/7 อธิบายการใช้ ประโยชน์จากสิ่งมีชีวิต ดัดแปรพันธุกรรม และ ผลกระทบที่อาจมีต่อ มนุษย์และสิ่งแวดล้อม โดยใช้ข้อมูลที่รวบรวม หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พันธุกรรม เรื่อง สิ่งมีชีวิตดัดแปร พันธุกรรม - มนุษย์เปลี่ยนแปลงพันธุกรรม ของสิ่งมีชีวิตตามธรรมชาติ เพื่อให้ได้สิ่งมีชีวิตที่มีลักษณะ ตามต้องการ เรียกสิ่งมีชีวิตนี้ว่า สิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรม - ในปัจจุบันมนุษย์มีการใช้ ประโยชน์จากสิ่งมีชีวิตดัดแปร 2 2

ได้ ว 1.1 ม.3/8 ตระหนักถึงประโยชน์ และผลกระทบของ สิ่งมีชีวิตดัดแปร พันธุกรรมที่อาจมีต่อ มนุษย์และสิ่งแวดล้อม โดยการเผยแพร่ความรู้ ที่ได้จากการโต้แย้งทาง วิทยาศาสตร์ ซึ่งมี ข้อมูลสนับสนุน พันธุกรรมเป็นจำนวนมากเช่น การผลิตอาหาร การผลิตยา รักษาโรคการเกษตร อย่างไรก็ ตาม สังคมยังมีความกังวล เกี่ยวกับผลกระทบของสิ่งมีชีวิต ดัดแปรพันธุกรรมที่มีต่อ สิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม ซึ่งยัง ทำการติดตามศึกษาผลกระทบ ดังกล่าว 11 11 ว 1.1 ม.3/9 เปรียบเทียบความ หลากหลายทางชีวภาพ ระดับชนิดสิ่งมีชีวิตใน ระบบนิเวศต่าง ๆ หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พันธุกรรม เรื่องความหลากหลายทาง ชีวภาพ - ความหลากหลายทางชีวภาพ มี 3 ระดับ ได้แก่ ความ หลากหลายของระบบนิเวศ ความหลากหลายของชนิด สิ่งมีชีวิต และความหลากหลาย ทางพันธุกรรม ความ หลากหลายทางชีวภาพนี้มี ความสำคัญต่อการรักษาสมดุล 1 1 สัปดาห์ ที่ แผน ที่ มาตรฐานการเรียนรู้/ ตัวชี้วัด เรื่องที่เรียนรู้ เนื้อหา/สาระการเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) น้ำหนัก คะแนน ว 1.1 ม.3/10 อธิบายความสำคัญของ ความหลากหลายที่มี ต่อการรักษาสมดุลของ ระบบนิเวศและ ต่อมนุษย์ ของระบบนิเวศ ระบบนิเวศที่มี ความหลากหลายทางชีวภาพ สูงจะรักษาสมดุลได้ดีกว่าระบบ นิเวศที่มีความหลากหลายทาง ชีวภาพต่ำกว่า นอกจากนี้ความ หลากหลายทางชีวภาพ

ว 1.1 ม.3/11 ตระหนักถึงในคุณค่า และความสำคัญของ ความหลากหลายทาง ชีวภาพ โดยมีส่วนร่วม ในการดูแลรักษาความ หลากหลายทางชีวภาพ ยังมีความสำคัญต่อมนุษย์ใน ด้านต่าง ๆ เช่น ใช้เป็นอาหาร ยารักษาโรค วัตถุดิบใน อุตสาหกรรมต่าง ๆ ดังนั้น จึง เป็นหน้าที่ของทุกคนในการดูแล รักษาความหลากหลายทาง ชีวภาพให้คงอยู่ แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง ระบบนิเวศ เวลา 12 ชั่วโมง

เรื่อง องค์ประกอบของระบบนิเวศ เวลา 3 ชั่วโมง ภาคเรียนที่ 1 วันที่สอน.............................................. ครูผู้สอน นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด สาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งไม่มีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ในระบบนิเวศ การถ่ายทอดพลังงาน การเปลี่ยนแปลง แทนที่ในระบบนิเวศ ความหมายของประชากร ปัญหาและผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมรวมทั้งนำความรู้ไปใช้ ประโยชน์ ตัวชี้วัด ว 1.1 ม.3/1 อธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจได้ (K) 2.2จำแนกองค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจได้ (P) 2.3 มีความซื่อสัตย์ ใฝ่เรียนรู้และมุ่งมั่นในการทำงาน (A) 3. สาระสำคัญ ระบบนิเวศ (ecosystem) หมายถึง กลุ่มสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ร่วมกันในบริเวณใดบริเวณหนึ่ง ระบบนิเวศ ประกอบด้วยองค์ประกอบ 2 ส่วน ได้แก่ องค์ประกอบที่มีชีวิตและองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต - องค์ประกออบที่ไม่มีชีวิต (abiotic component) ได้แก่ น้ำ, แร่ธาตุ, แก๊ส, แสง, อุณหภูมิเป็นต้น - องค์ประกออบที่ไมีชีวิต (biotic component) ได้แก่ ผู้ผลิต (producer) ผู้บริโภค (consumer) ผู้ ย่อยสลายสารอินทรีย์(decomposer) 4. สมรรถณะสำคัญของผู้เรียน(เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) 4.1 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 4.1.1 ความสามารถในการสื่อสาร 4.1.2 ความสามารถในการคิด - ทักษะการสังเกต - ทักษะการจำแนก 4.1.3 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

5. สาระการเรียนรู้ ระบบนิเวศประกอบด้วยองค์ประกอบที่มีชีวิต เช่น พืช สัตว์จุลินทรีย์และองค์ประกอบที่ ไม่มีชีวิต เช่น แสง น้ำ อุณหภูมิ แร่ธาตุ แก๊ส องค์ประกอบเหล่านี้มีปฏิสัมพันธ์กัน เช่น พืชต้องการแสง น้ำ และแก๊ส คาร์บอนไดออกไซด์ ในการสร้างอาหาร สัตว์ต้องการอาหาร และ สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการดำรงชีวิต เช่น อุณหภูมิ ความชื้น องค์ประกอบทั้งสองส่วนนี้ จะต้องมีความสัมพันธ์กันอย่างเหมาะสม ระบบนิเวศจึง จะสามารถคงอยู่ต่อไปได้ 6. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบ 5E ชั่วโมงที่ 1 ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ทบทวนความรู้พื้นฐานของนักเรียนเกี่ยวกับระบบนิเวศและองค์ประกอบของระบบนิเวศ โดยการ ให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ระบบนิเวศ 2. ให้นักเรียนดูภาพระบบนิเวศหนองน้ำ จากสื่อ power point จากนั้นให้นักเรียนอภิปรายร่วมกัน โดยอาจใช้คำถามดังต่อไปนี้ ภาพที่ 1 ระบบนิเวศหนองน้ำที่มา : https://https://adeq.or.th - ในหนองน้ำมีสิ่งมีชีวิตอะไรบ้าง

(แนวคำตอบ มีสิ่งมีชีวิตหลายชนิด เช่น ต้นหญ้า เต่า กบ นก และสิ่งมีชีวิตอื่น) - ในหนองน้ำมีสิ่งไม่มีชีวิตอะไรบ้าง (แนวคำตอบ มีสิ่งไม่มีชีวิตหลายอย่าง เช่น แสง ดิน น้ำ อากาศ) - สิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิตมีความสัมพันธ์กันหรือไม่ อย่างไร (แนวคำตอบ ตอบตามความเข้าใจและประสบการณ์เดิมของนักเรียนแต่ครูควรบันทึกคำตอบ ไว้อภิปรายในตอนท้ายของบทเรียน) 3. ให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายถึงความสัมพันธ์ขององค์ประกอบที่อยู่ตามภาพ ว่ามีความสัมพันธ์กัน อย่างไร (แนวคำตอบ นักเรียนตอบตามความเข้าใจ เช่น น้ำเป็นที่อยู่อาศัยของปลา แมลงเป็นอาหารของ กบ บัวเกิดอยู่ในน้ำ กวางกินหญ้าเป็นอาหาร เป็นต้น) ชั่วโมงที่ 2 ขั้นที่ 2 สำรวจและค้นหา (Exploration) 1. ครูแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน จากนั้นส่งตัวแทนกลุ่มออกมารับอุปกรณ์สำหรับใช้ ในการสำรวจตามใบกิจกรรม เรื่อง สำรวจระบบนิเวศภายในโรงเรียน 2. ให้นักเรียนศึกษาใบกิจกรรม ทำความเข้าใจขั้นตอนในการปฏิบัติกิจกรรม และตรวจสอบความ เข้าใจของนักเรียน โดยใช้คำถาม ดังนี้ - กิจกรรมนี้เกี่ยวข้องกับเรื่องอะไร (แนวคำตอบ ปฏิสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบของสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น) - กิจกรรมนี้มีจุดประสงค์อะไร (แนวคำตอบ สำรวจและอธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น) - วิธีดำเนินกิจกรรมมีขั้นตอนโดยสรุปอย่างไร (แนวคำตอบ ระดมความคิดเลือกและกำหนดพื้นที่ สำรวจพื้นที่ด้วยวิธีการต่างๆ สังเกต และ บันทึกสภาพแวดล้อมทางกายภาพและทางชีวภาพ สืบค้นข้อมูล วิเคราะห์ และอภิปรายเกี่ยวกับปฏิสัมพันธ์ ขององค์ประกอบที่พบในบริเวณที่สำรวจ) - ข้อควรระวังในการทำกิจกรรมมีอะไรบ้าง (แนวคำตอบ การเก็บข้อมูลของสัตว์ที่เป็นอันตราย เช่น แมลงบางชนิด งู หรือสัตว์มีพิษ ควร หลีกเลี่ยง แต่หากนักเรียนสนใจศึกษาอาจใช้วิธีการถ่ายภาพหรือวาดแผนแทนการสัมผัสโดยตรงรวมทั้งคำนึง ถึงความปลอดภัยในการสำรวจ เช่น ระวังการพลัดตกลงไปในแหล่งน้ำ ระวังความเสียหายที่เกิดจากการใช้ อุปกรณ์และเครื่องมือสำรวจ) - นักเรียนต้องสังเกตหรือรวบรวมข้อมูลอะไรบ้าง

(แนวคำตอบ เก็บและรวบรวมข้อมูลสิ่งมีชีวิต เช่น จำนวนและชนิดของสัตว์และพืช ข้อมูลของ องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต เช่น แสง ค่า pH ของน้ำ รวมทั้งสังเกตปฏิสัมพันธ์ระหว่าง องค์ประกอบที่พบใน บริเวณที่สำรวจ ซึ่งสามารถสังเกตได้เช่น พฤติกรรม การเคลื่อนที่ การกินอาหาร) 3. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเริ่มทำกิจกรรมในการสำรวจ ครูสังเกตการทำงานของนักเรียน โดยเฉพาะการ สำรวจในบริเวณต่างๆ ครูควบคุมนักเรียนให้สำรวจตามพื้นที่และขอบเขตที่กำหนดไว้ตอนต้น และให้ คำแนะนำเมื่อนักเรียนมีคำถามหรือมีข้อสงสัย เช่น การใช้เครื่องมือ ชื่อของสิ่งมีชีวิต การบันทึกจำนวน เป็นต้น นักเรียนบันทึกข้อมูลลงในใบกิจกรรมเรื่อง สำรวจระบบนิเวศภายในโรงเรียน ขั้นที่ 3 อธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 1. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเปรียบเทียบข้อมูล อภิปรายและสรุปผลของกิจกรรมโดยใช้คำถามท้าย กิจกรรมเป็นแนวทางเพื่อให้ได้ข้อสรุป จากกิจกรรมว่าในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกันจะพบชนิดและปริมาณ ของสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิตต่างกัน ในสภาพแวดล้อมเดียวกันสิ่งมีชีวิตที่อยู่ร่วมกันจะมีปฏิสัมพันธ์กัน เช่น กิน กันเป็นอาหาร นอกจากนี้สิ่งมีชีวิตยังมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งไม่มีชีวิตด้วย เช่น พืชใช้แสงและน้ำในการสร้างอาหาร กิ้งก่านอนอาบแดดเพื่อเพิ่มอุณหภูมิในร่างกาย เป็นต้น 2. ให้นักเรียนแต่ละคนศึกษาค้นคว้าข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับองค์ประกอบของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ จากหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 และอินเทอร์เน็ต จากนั้นให้นักเรียน ยกตัวอย่างสภาพแวดล้อม ระบุสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต พร้อมทั้งอธิบายปฏิสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตและ สิ่งไม่มีชีวิตที่พบในแหล่งที่อยู่นั้น (แนวคำตอบ ขึ้นอยู่กับประสบการณ์เดิมของนักเรียน เช่น ในแปลงผักบุ้ง สามารถพบสิ่งมีชีวิต ได้แก่ผักบุ้ง หญ้า ตั๊กแตน ด้วงเต่าทอง หนอน สิ่งไม่มีชีวิต ได้แก่ ดิน น้ำ อากาศ แสงแดด โดยผักบุ้งใช้แสง น้ำ อากาศในการสังเคราะห์ด้วยแสงเพื่อการเจริญเติบโต หนอนและตั๊กแตนกินผักบุ้งและน้ำ เป็นอาหาร) 3. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปราย เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า ในสภาพแวดล้อมแต่ละบริเวณจะพบชนิด และปริมาณของสิ่งมีชีวิต ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่มีชีวิตและองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต โดยที่องค์ประกอบต่าง ๆ จะมีปฏิสัมพันธ์กัน ชั่วโมงที่ 3 ขั้นที่ 4 ขยายความรู้ (Elaboration) 1. ครูขยายความรู้โดยให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายในคำถามดังต่อไปนี้ - คำว่าประชากรกับกลุ่ม สิ่งมีชีวิตเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร (แนวคำตอบ แตกต่างกัน ประชากร คือสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันที่อาศัยอยู่ในแหล่งที่อยู่ เดียวกัน ในช่วงเวลาหนึ่ง ส่วนกลุ่มสิ่งมีชีวิต คือ ประชากรของสิ่งมีชีวิตหลาย ๆ ชนิดที่อาศัยอยู่ในแหล่งที่อยู่ เดียวกัน และมีความสัมพันธ์กัน)

2. ครูให้นักเรียนดูภาพจากสื่อ power point แล้วตอบคำถามต่อไปนี้ ภาพที่ 2 แหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตที่มา : https://sites.google.com/ - มีสิ่งมีชีวิตกี่ชนิดและแต่ละชนิดมีจำนวนประชากรเท่าใด (แนวคำตอบ จะพบสิ่งมีชีวิตทั้งหมด 5 ชนิด ได้แก่ ต้นหญ้า ต้อยติ่ง มด นก และกระต่าย โดยที่ ต้นหญ้ามีประชากรทั้งหมด 8 ต้น ต้อยติ่งมีประชากรทั้งหมด 3 ต้น มดมีประชากรทั้งหมด 5 ตัว นกมี ประชากรทั้งหมด 2 ตัว และกระต่ายมีประชากรทั้งหมด 3 ตัว) - ในบริเวณหนึ่ง ๆ จะพบสิ่งมีชีวิตหลายชนิดที่แตกต่างกัน เช่น พืช สัตว์ เห็ดรา บริเวณที่มีสิ่งมีชีวิต อยู่เรียกว่าอะไร (แนวคำตอบ แหล่งที่อยู่) ขั้นที่ 5 ประเมิน (Evaluation) 1. ครูประเมินนักเรียนโดยการสุ่มถาม จำนวน 4-5 คน เพื่อตรวจสอบความเข้าใจ ดังนี้ - ประชากรและกลุ่มสิ่งมีชีวิตมีความหมายต่างกันหรือไม่ (แนวคำตอบ ประชากร คือ สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกัน อยู่ในบริเวณเดียวกันในช่วงเวลาเดียวกัน ส่วน กลุ่มสิ่งมีชีวิต คือ ประชากรของสิ่งมีชีวิตหลาย ๆ ชนิดที่อาศัยอยู่ในแหล่งที่อยู่เดียวกันและมีความสัมพันธ์ กัน) - องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิตมีความสำคัญกับสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศอย่างไร (แนวคำตอบ องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิตเป็นปัจจัยในการดำรงชีวิตให้กับสิ่งมีชีวิต) 2. ครูประเมินความรู้ความเข้าใจของนักเรียนโดยให้นักเรียนทำแบบฝึกหัด หน่วยการเรียนรู้ที่ 1ระบบ นิเวศ เรื่อง องค์ประกอบของระบบนิเวศ ในหนังสือแบบฝึกหัด รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีม.3 เล่ม1 3. ตรวจการออกแบบระบบนิเวศ การจำแนกองค์ประกอบของระบบนิเวศ 4. สังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่มและจากการนำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรม 5. ประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยสังเกตความมีวินัย ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการทำงาน 7. สื่อการเรียนการสอน และแหล่งการเรียนรู้

7.1 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7.2 หนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7.3 สื่อ Power Point ภาพระบบนิเวศนาข้าว และภาพแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต 8. วิธีการวัดและประเมินผล จุดประสงค์ การวัด/เครื่องมือการวัด ภาระงาน/ชิ้นงาน เกณฑ์การประเมินผล อธิบายปฏิสัมพันธ์ของ องค์ประกอบของระบบ นิเวศที่ได้จากการสำรวจ ได้(K) - แบบประเมินการตอบคำถาม - ตรวจแบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของระบบนิเวศ - การตอบคำถาม - แบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของ ระบบนิเวศ ผ่านเกณฑ์ระดับดี จำแนกองค์ประกอบของ ระบบนิเวศที่ได้จากการ สำรวจได้(P) - แบบประเมินกิจกรรม - แบบประเมินการนำเสนอ - กิจกรรม การสำรวจ ระบบนิเวศภายใน โรงเรียน ผ่านเกณฑ์ระดับดี มีความใฝ่เรียนรู้และ มุ่งมั่นในการทำงาน (A) - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - มีความใฝ่เรียนรู้ - มุ่งมั่นในการทำงาน ผ่านเกณฑ์ระดับดี กิจกรรมเสนอแนะ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ ผู้เขียนแผนการจัดการเรียนรู้ (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพ สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไปและฟิสิกส์ ............/.................../................

แบบทดสอบก่อนเรียน บันทึกความเห็นของผู้ตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ ได้ทำการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้แล้ว มีความเห็น ดังนี้ เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง เนื่องจาก......................................... ลงชื่อ............................................................... ( นางสาวพรกนก คำศรี ) ครูพี่เลี้ยง .............../.............../.................. ข้อเสนอแนะของรองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง เนื่องจาก......................................... สอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัด สมรรถนะหลัก คุณลักษณะอันพึงประสงค์ และการเรียนรู้ ในศตวรรษที่ 21 ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมาใช้ในการสอนได้อย่างเหมาะสม ลงชื่อ............................................................... ( นางศิริกัญญา คำดวง ) รองผู้อำนวยการโรงเรียนกลุ่มบริหารงานวิชาการ .............../.............../.................. หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง ระบบนิเวศ คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว

เฉลย 1.4 2.3 3.3 4.1 5.3 6.1 7.3 8.3 9.4 10.3 1. ข้อใดอธิบายความหมายของระบบนิเวศได้ถูกต้อง 1. สถานที่ที่มีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ 2. สิ่งต่างๆ ที่อยู่รวมกับสิ่งมีชีวิต 3. กลุ่มของสิ่งมีชีวิตที่อยู่รวมกันในแต่ละแหล่ง 4. ความสัมพันธ์ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในแหล่งที่อยู่ เดียวกัน 2. ข้อใดไม่จัดเป็นระบบนิเวศ 1. ป่าเต็งรัง 2. สนามฟุตบอล 3. ลานสเก็ตน้ำแข็ง 4. อุทยานแห่งชาติและป่าสงวน 3. ข้อใดจัดเป็นองค์ประกอบที่มีชีวิตในระบบนิเวศ 1.ดิน 2. แร่ธาตุ 3. ปะการัง 4. น้ำทะเล 4. ข้อใดคือองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิตในระบบนิเวศ 1. แสง 2. ปะการัง 3. ธาตุอาหาร 4. น้ำและความชื้น 5. บทบาทของสิ่งมีชีวิตในข้อใดเกี่ยวข้องกับ กระบวนการหมุนเวียนสารมากที่สุด 1. ผู้ผลิต 2. ผู้บริโภค 3. ผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์ 4. ถูกทุกข้อ 6. สิ่งมีชีวิตใดสำคัญต่อระบบนิเวศมากที่สุด 1. หญ้า 2. ปลวก 3. มนุษย์ 4. กระต่าย 7. ข้อใดจัดเป็นผู้บริโภคลำดับที่ 1 1. หญ้า 2.สิงโต 3.หนอน 4. มนุษย์ 8. สิ่งมีชีวิตใดมีบทบาทแตกต่างจากข้ออื่น 1. ม้า 2. วัว 3. จระเข้ 4. กระต่าย 9. สิ่งมีชีวิตประเภทใดจะได้รับปริมาณสารพิษ มากที่สุด 1. ผู้ผลิต 2. ผู้บริโภคลำดับที่ 1 3. ผู้บริโภคลำดับที่ 2 4. ผู้บริโภคลำดับสุดท้าย 10. ข้อใดมีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุด 1.ทะเลทราย 2.ทะเลเดดซี 3.ป่าชายเลน 4.ขั้วโลกเหนือ ใบกิจกรรม ใบกิจกรรม เรื่อง สำรวจระบบนิเวศภายในโรงเรียน

เรื่อง สำรวจระบบนิเวศภายในโรงเรียน กลุ่มที่ .................................... รายชื่อสมาชิก 1. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 2............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 3............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง............ 4...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 5............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจได้ วัสดุอุปกรณ์ 1. แท่งแก้ว 2. แว่นขยาย 3. ขวดพลาสติก 4. เทอร์มอมิเตอร์ 5. กระดาษยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ 6. อุปกรณ์เครื่องเขียน 7. กระจกนาฬิกา วิธีปฏิบัติ 1. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มละ 4-5 คน ร่วมกันสำรวจพื้นที่แหล่งน้ำหรือบนบก โดยกำหนดขอบเขตบริเวณที่ศึกษา และบันทึกสภาพแวดล้อมทั่วไปของบริเวณที่สำรวจ 2. สำรวจองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต โดยปฏิบัติ ดังนี้ 2.1 วัดอุณหภูมิโดยใช้เทอร์มอมิเตอร์จุ่มลงในน้ำหรือวัดอุณหภูมิที่ผิวดิน แล้วบันทึกค่าอุณหภูมิที่อ่านได้ 2.2 วัดความเป็นกรด-เบส โดยใช้แท่งแก้วจุ่มลงในน้ำหรือดินระดับผิวประมาณ 50 กรัม ใส่ลงในภาชนะและ เติมน้ำกลั่นโดยใช่แท่งแก้วคนให้เข้ากัน แล้วแตะลงบนกระดาษยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ เทียบสีมาตรฐาน แล้ว บันทึกค่า pH ที่อ่านได้ 3. สำรวจองค์ประกอบที่มีชีวิต โดยบันทึกสิ่งมีชีวิตที่พบ พร้อมระบุชื่อ รูปร่าง ลักษณะ จำนวน หรือตักน้ำจาก แหล่งน้ำตัวอย่างใส่ขวดพลาสติกเพื่อนำมาศึกษาโดยใช้แว่นขยาย บันทึกลงในใบกิจกรรม ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การจำแนกประเภท • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์

ตารางบันทึกกิจกรรม ระบบนิเวศ...................................................... องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต เครื่องมือ ดิน แหล่งน้ำ เทอร์มอมิเตอร์ กระดาษยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ องค์ประกอบที่มีชีวิต สิ่งมีชีวิต รูปร่างลักษณะ จำนวน อภิปรายผลกิจกรรม ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................. คำถามท้ายกิจกรรม 1. ยกตัวอย่างองค์ประกอบที่พบในบริเวณที่สำรวจ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ 2. สิ่งมีชีวิตที่พบมีความสัมพันธ์กับสิ่งมีชีวิตในบริเวณที่สำรวจอย่างไร ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ 3. สิ่งมีชีวิตที่พบมีความสัมพันธ์กับสิ่งไม่มีชีวิตในบริเวณที่สำรวจอย่างไร ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................

เฉลย ใบกิจกรรม เรื่อง สำรวจระบบนิเวศภายในโรงเรียน กลุ่มที่ .................................... รายชื่อสมาชิก 1. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 2............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 3............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง............ 4...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 5............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจได้ วัสดุอุปกรณ์ 1. แท่งแก้ว 2. แว่นขยาย 3. ขวดพลาสติก 4. เทอร์มอมิเตอร์ 5. กระดาษยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ 6. อุปกรณ์เครื่องเขียน 7. กระจกนาฬิกา ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การจำแนกประเภท • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์ ใบกิจกรรม เรื่อง สำรวจระบบนิเวศภายในโรงเรียน

วิธีปฏิบัติ 1. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มละ 4-5 คน ร่วมกันสำรวจพื้นที่แหล่งน้ำหรือบนบก โดยกำหนดขอบเขตบริเวณที่ศึกษา และบันทึกสภาพแวดล้อมทั่วไปของบริเวณที่สำรวจ 2. สำรวจองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต โดยปฏิบัติ ดังนี้ 2.1 วัดอุณหภูมิโดยใช้เทอร์มอมิเตอร์จุ่มลงในน้ำหรือวัดอุณหภูมิที่ผิวดิน แล้วบันทึกค่าอุณหภูมิที่อ่านได้ 2.2 วัดความเป็นกรด-เบส โดยใช้แท่งแก้วจุ่มลงในน้ำหรือดินระดับผิวประมาณ 50 กรัม ใส่ลงในภาชนะและ เติมน้ำกลั่นโดยใช่แท่งแก้วคนให้เข้ากัน แล้วแตะลงบนกระดาษยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ เทียบสีมาตรฐาน แล้ว บันทึกค่า pH ที่อ่านได้ 3. สำรวจองค์ประกอบที่มีชีวิต โดยบันทึกสิ่งมีชีวิตที่พบ พร้อมระบุชื่อ รูปร่าง ลักษณะ จำนวน หรือตักน้ำจาก แหล่งน้ำตัวอย่างใส่ขวดพลาสติกเพื่อนำมาศึกษาโดยใช้แว่นขยาย บันทึกลงในใบกิจกรรม ตารางบันทึกกิจกรรม ระบบนิเวศ...................................................... องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต เครื่องมือ ดิน แหล่งน้ำ เทอร์มอมิเตอร์ กระดาษยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ องค์ประกอบที่มีชีวิต สิ่งมีชีวิต รูปร่างลักษณะ จำนวน (ขึ้นอยู่กับการทดลองจริง) ขึ้นอยู่กับผลการทดลอง จริง ขึ้นอยู่กับผลการทดลอง จริง ขึ้นอยู่กับผลการทดลอง จริง

อภิปรายผลกิจกรรม ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................. คำถามท้ายกิจกรรม 1. ยกตัวอย่างองค์ประกอบที่พบในบริเวณที่สำรวจ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ 2. สิ่งมีชีวิตที่พบมีความสัมพันธ์กับสิ่งมีชีวิตในบริเวณที่สำรวจอย่างไร จากการสำรวจระบบนิเวศต่าง ๆ ภายในโรงเรียน จะพบสิ่งมีชีวิตชนิดต่าง ๆ อาศัยอยู่ร่วมกัน เรียกว่า กลุ่มสิ่งมีชีวิต (community) และสิ่งไม่มีชีวิต เช่น แสง ดิน หิน น้ำ อากาศ อุณหภูมิ กลุ่มสิ่งมีชีวิตในแหล่ง ที่อยู่อาศัยเดียวกันจะมีความสัมพันธ์กัน และมีความสัมพันธ์กับสิ่งไม่มีชีวิต ตัวอย่างเช่น พืชต้องการแสง น้ำ และแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อใช้ในกระบวนการผลิตอาหาร ปลาอาศัยอยู่ใน น้ำและใช้หินเป็นที่หลบภัย เรียกบริเวณต่างๆ ที่เป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตว่า แหล่งที่อยู่ประกอบกับ องค์ประกอบทางกายภาพที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต ดังนั้น ระบบนิเวศ คือ หน่วยของสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม ทั้งที่เป็นสิ่งชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต ในแหล่งที่อยู่อาศัยแหล่งใดแหล่งหนึ่ง ขึ้นอยู่กับผลกิจกรรม ตัวอย่างเช่น องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต เช่น แสง น้ำ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ แก๊สออกซิเจน อุณหภูมิ หิน ดิน และองค์ประกอบที่มีชีวิต เช่น ปลา นก มนุษย์ แมลง จุลินทรีย์ที่อยู่ใน ดินหรือน้ำ ขึ้นอยู่กับผลกิจกรรม เช่น การกินกันเป็นอาหาร

........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ 3. สิ่งมีชีวิตที่พบมีความสัมพันธ์กับสิ่งไม่มีชีวิตในบริเวณที่สำรวจอย่างไร ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ แบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของระบบนิเวศ ขึ้นอยู่กับผลกิจกรรม ตัวอย่างเช่น สิ่งมีชีวิตเป็นปัจจัยในการดำรงชีวิตให้กับสิ่งมีชีวิต เช่น สิ่งมีชีวิต ต้องการน้ำ แก๊ส อุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต

แบบฝึกหัดที่ 1.1 ให้ระบุว่าสิ่งมีชีวิตในแต่ละข้อมีบทบาทเป็นผู้ผลิต ผู้บริโภคพืช ผู้บริโภคสัตว์ ผู้บริโภค ทั้งพืชและสัตว์ ผู้บริโภคซากพืชซากสัตว์ หรือผู้ย่อยสลาย 1. ต้นโกงกาง ................................................ 6. พะยูน ................................................................. 2. ราบนขนมปัง ................................................ 7. ไฮยีนา ................................................................ 3. ตะขาบ ................................................ 8. โลมา ................................................................ 4. ดอกไม้ทะเล ................................................. 9. ลูกเจี๊ยบ .................................................................. 5. ปลวก ................................................... 10. แลกโตบาซิลลัส .................................................. แบบฝึกหัดที่ 1.2 อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทางกายภาพต่อไปนี้ 1. สาหร่ายทะเล : แสงอาทิตย์ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. พืชตระกูลถั่ว : แก๊สไนโตรเจน ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. จิงโจ้น้ำ : แหล่งน้ำ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 4. กบ : อุณหภูมิในฤดูหนาว ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 5. ต้นยางนา : กระแสลม ………………………………………………………………………………………………………………………………………………

แบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของระบบนิเวศ เฉลย แบบฝึกหัดที่ 1.1 ให้ระบุว่าสิ่งมีชีวิตในแต่ละข้อมีบทบาทเป็นผู้ผลิต ผู้บริโภคพืช ผู้บริโภคสัตว์ ผู้บริโภค ทั้งพืชและสัตว์ ผู้บริโภคซากพืชซากสัตว์ หรือผู้ย่อยสลาย 1. ต้นโกงกาง ................................................ 6. พะยูน ............................................................ 2. ราบนขนมปัง ................................................ 7. ไฮยีนา ............................................................ 3. ตะขาบ ................................................ 8. โลมา ............................................................ 4. ดอกไม้ทะเล ................................................. 9. ลูกเจี๊ยบ.................................................................. 5. ปลวก ................................................ 10. แลกโตบาซิลลัส ................................................ แบบฝึกหัดที่ 1.2 อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทางกายภาพต่อไปนี้ 6. สาหร่ายทะเล : แสงอาทิตย์ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 7. พืชตระกูลถั่ว : แก๊สไนโตรเจน ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 8. จิงโจ้น้ำ : แหล่งน้ำ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 9. กบ : อุณหภูมิในฤดูหนาว ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 10. ต้นยางนา : กระแสลม ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ผู้ผลิต ผู้ย่อยสลาย ผู้บริโภคสัตว์ ผู้บริโภคสัตว์ ผู้บริโภคซากพืชซากสัตว์ ผู้บริโภคพืช ผู้บริโภคซากพืชซากสัตว์ ผู้บริโภคสัตว์ ผู้บริโภคทั้งซากพืชซากสัตว์ ผู้ย่อยสลาย สาหร่ายทะเลใช้แสงอาทิตย์ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง จึงอาศัยในบริเวณที่แสงส่องถึง รากของพืชตระกูลถั่วมีแบคทีเรียที่สามารถตรึงแก๊สไนโตรเจนในอากาศมาสร้างอาหารเพื่อใช้ในการเจริญเติบโต จิงโจ้น้ำสามารถเดินบนผิวน้ำได้ จึงอาศัยแหล่งน้ำในการหาอาหารและการขยายพันธุ์ กบจำศีลในฤดูหนาวเพื่อปรับอุณหภูมิและรักษาพลังงานที่สะสมไว้ ต้นยางนามีผลเป็นรูปทรงที่สามารถร่อนตามกระแสลมได้ จึงอาศัยกระแสลมในการขยายพันธุ์

แบบประเมินการตอบคำถาม กิจกรรม เรื่อง สำรวจระบบนิเวศภายในโรงเรียน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง ทำเครื่องหมาย✓ลงในช่องระดับคะแนนพฤติกรรมที่นักเรียนปฏิบัติดังนี้ ระดับ 3 หมายถึงแสดงพฤติกรรมให้เห็นมาก ระดับ 2 หมายถึง แสดงพฤติกรรมให้เห็นปานกลาง ระดับ 1 หมายถึง แสดงพฤติกรรมให้เห็นน้อย ลำดับ ที่ พฤติกรรม ระดับคะแนน สนใจและ ตั้งใจฟัง คำถาม ตอบคำถาม ได้ตรง ประเด็น ตอบคำถาม อย่าง สม่ำเสมอ รวม คะแนน ระดับ คุณภาพ 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ชื่อ-สกุล 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

13 14 15 16 17 18 ลำดับ ที่ พฤติกรรม ระดับคะแนน สนใจและ ตั้งใจฟัง คำถาม ตอบคำถาม ได้ตรง ประเด็น ตอบคำถาม อย่าง สม่ำเสมอ รวม คะแนน ระดับ คุณภาพ 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ชื่อ-สกุล 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37

38 39 40 เกณฑ์คุณภาพ ผู้เรียนตอบคำถามได้0 - 4คะแนนระดับคุณภาพ ต้องปรับปรุง หรือ 0 ผู้เรียนตอบคำถามได้ 5 - 8 คะแนน ระดับคุณภาพ พอใช้หรือ 1 ผู้เรียนตอบคำถามได้9 - 12 คะแนน ระดับคุณภาพ ดี หรือ 2 ผู้เรียนตอบคำถามได้ 13 - 18 คะแนน ระดับคุณภาพ ดีมาก หรือ 3 ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................

แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง องค์ประกอบของระบบนิเวศ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง :ให้ ผู้สอน สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียนแล้วขีด ✓ลงในช่อง ที่ตรงกับระดับคะแนน ที่ ชื่อ – สกุล ผลการประเมิน รวม คะแนน (30) ร้อยละ ระดับ คุณภาพ ใฝ่เรียนรู้ (10) มุ่งมั่นใน การทำงาน (10) มีวินัย (10) 1 2 3 4 5 6. 7 8 9

10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ ที่ ชื่อ – สกุล ผลการประเมิน รวม คะแนน (30) ร้อยละ ระดับ คุณภาพ ใฝ่เรียนรู้ (10) มุ่งมั่น ในการ ทำงาน (10) มีวินัย (10) 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอให้ 8-10 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ 6-7 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ 4-5 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ 1-3 คะแนน แบบประเมินการปฏิบัติกิจกรรมแบบกลุ่ม คำชี้แจง: ให้ผู้สอนประเมินการปฏิบัติกิจกรรมของนักเรียนตามรายการที่กำหนด แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรง กับระดับคะแนน ระดับ กลุ่มที่ รายการประเมิน รวม การปฏิบัติการทำ กิจกรรม ความคล่องแคล่วในขณะ ปฏิบัติกิจกรรม การบันทึก สรุปและ นำเสนอผลการทำกิจกรรม 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน (ร้อยละ) ระดับคุณภาพ 81 - 100 ดีมาก 71 -80 ดี 51 - 70 พอใช้ ต่ำกว่า 50 ปรับปรุง

เกณฑ์การประเมินการปฏิบัติกิจกรรมแบบกลุ่ม ประเด็นที่ ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 1. การปฏิบัติ กิจกรรม ทำกิจกรรมตามขั้นตอน และใช้อุปกรณ์ได้อย่าง ถูกต้อง ทำกิจกรรมตามขั้นตอน และใช้อุปกรณ์ได้อย่าง ถูกต้อง แต่อาจต้อง ได้รับคำแนะนำบ้าง ต้องให้ความช่วยเหลือ บ้างในการทำกิจกรรม และการใช้อุปกรณ์ ต้องให้ความช่วยเหลือ อย่างมากในการทำ กิจกรรม และการใช้ อุปกรณ์ 2. ความ คล่องแคล่ว ในขณะปฏิบัติ กิจกรรม มีความคล่องแคล่ว ในขณะทำกิจกรรมโดย ไม่ต้องได้รับคำชี้แนะ และทำกิจกรรมเสร็จ ทันเวลา มีความคล่องแคล่ว ในขณะทำกิจกรรมแต่ ต้องได้รับคำแนะนำบ้าง และทำกิจกรรมเสร็จ ทันเวลา ขาดความคล่องแคล่ว ในขณะทำกิจกรรมจึง ทำกิจกรรมเสร็จไม่ ทันเวลา ทำกิจกรรมเสร็จไม่ ทันเวลา และทำ อุปกรณ์เสียหาย 3. การบันทึก สรุปและ นำเสนอผลการ ปฏิบัติกิจกรรม บันทึกและสรุปผลการ ทำกิจกรรมได้ถูกต้อง รัดกุม นำเสนอผลการ ทำกิจกรรมเป็นขั้นตอน ชัดเจน บันทึกและสรุปผลการ ทำกิจกรรมได้ถูกต้อง แต่การนำเสนอผลการ ทำกิจกรรมยังไม่เป็น ขั้นตอน ต้องให้คำแนะนำในการ บันทึก สรุป และ นำเสนอผลการทำ กิจกรรม ต้องให้ความช่วยเหลือ อย่างมากในการบันทึก สรุป และนำเสนอผล การทำกิจกรรม เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 10-12 ดีมาก 7-9 ดี 4-6 พอใช้ 0-3 ปรับปรุง

แบบประเมินการนำเสนอผลงาน เรื่อง สำรวจระบบนิเวศในท้องถิ่น คำชี้แจง:ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ ตรงกับระดับคะแนน ระดับ กลุ่มที่ รายการประเมิน รวม ความถูกต้อง ของเนื้อหา ความคิด สร้างสรรค์ วิธีการ นำเสนอ ผลงาน การนำไปใช้ ประโยชน์ การตรงต่อ เวลา 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ เกณฑ์การให้คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินสมบูรณ์ชัดเจน ให้ 3 คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินเป็นส่วนใหญ่ ให้ 2 คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินบางส่วน ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 14–15 ดีมาก 11-13 ดี 8-10 พอใช้ ต่ำกว่า 8 ปรับปรุง บันทึกผลหลังสอน ๑. ผลการสอน/ผลการเรียนรู้ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ด้านความรู้ (K) .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ด้านทักษะ/กระบวนการความรู้ (P) .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ด้านคุณธรรม จริยธรรมและค่านิยม (A)

.............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน/แนวความคิดเพื่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 1 + .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. ปัญหา/อุปสรรค และข้อค้นพบ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 3. ข้อเสนอแนะแนวทางแก้ไข และผลการแก้ไข .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................................ (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) นักศึกษาฝึกประสบการณ์ .............../.............../................. ความคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของครูพี่เลี้ยง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ...............................................(ครูพี่เลี้ยง) (นางสาวพรกนก คำศรี) …..……/……………/…..…..

ความคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของผู้บริหาร .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ...............................................(รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ) (นางศิริกัญญา คำดวง) …..……/…………/…..……… แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง ระบบนิเวศ เวลา 12 ชั่วโมง เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ เวลา 3 ชั่วโมง ภาคเรียนที่ 1 วันที่สอน.............................................. ครูผู้สอนนางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย

1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด สาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งไม่มีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ในระบบนิเวศ การถ่ายทอดพลังงาน การเปลี่ยนแปลง แทนที่ในระบบนิเวศ ความหมายของประชากร ปัญหาและผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมรวมทั้งนำความรู้ไปใช้ ประโยชน์ ตัวชี้วัด ว.1.1 ม.3/2 อธิบายรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตรูปแบบต่าง ๆ ในแหล่งที่ อยู่เดียวกันที่ได้จากการสำรวจ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบายนิยามของกลุ่มสิ่งมีชีวิตและประชากรรูปแบบความสัมพันธ์สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตรูปแบบต่างๆ ได้ (K) 2.2 จำแนกรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตได้ (P) 2.3 มีวินัยใฝ่เรียนรู้และมุ่งมั่นในการทำงาน (A) 3. สาระสำคัญ สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศมีอยู่หลายชนิด ซึ่งแต่ละชนิดต่างก็มีรูปแบบความสัมพันธ์ที่แตกต่างกัน ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศอาจทำให้สิ่งมีชีวิตบางชนิดได้รับประโยชน์หรือเสียประโยชน์ หรือไม่มีผลต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตนั้นเลย 4. สมรรถณะสำคัญของผู้เรียน (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) 4.1 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 4.1.1 ความสามารถในการสื่อสาร 4.1.2 ความสามารถในการคิด - ทักษะการสังเกต - ทักษะการจำแนก 4.1.3 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

5. สาระการเรียนรู้ - สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตมีความสัมพันธ์กันในรูปแบบ ต่าง ๆ เช่น ภาวะพึ่งพากัน ภาวะอิงอาศัย ภาวะ เหยื่อกับผู้ล่า ภาวะปรสิต - สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันที่อาศัยอยู่ร่วมกันในแหล่งที่อยู่เดียวกัน ในช่วงเวลาเดียวกัน เรียกว่าประชากร - กลุ่มสิ่งมีชีวิตประกอบด้วยประชากรของสิ่งมีชีวิต หลาย ๆ ชนิด อาศัยอยู่ร่วมกันในแหล่งที่อยู่ เดียวกัน 6. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบ 5E ชั่วโมงที่ 1 ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูให้นักเรียนดูรูปภาพในโปรแกรม power point เกี่ยวความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบนิเวศ เพื่อกระตุ้นนักเรียนให้พร้อมเข้าสู่บทเรียน (แนวคำตอบ สิงโต มีความสัมพันธ์ในระบบนิเวศ โดยเป็นภาวะการล่าเหยื่อกับม้าลาย) 2.ครูถามเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ ดังนี้ - ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศมีภาวะอะไรบ้าง (แนวคำตอบ ภาวะอิงอาศัย, ภาวะพึ่งพากัน, ภาวะปรสิต, ภาวะล่าเหยื่อ) - ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศแบบภาวะปรสิตมีอะไรบ้าง (แนวคำตอบ ประสิตภายใน คือ ปรสิตที่อาศัยและเกาะกินอยู่ภายในร่างกายของผู้ถูกอาศัย เช่น พยาธิใบไม้ตับ เป็น ปรสิตภายนอก คือ ปรสิตที่อาศัยและเกาะกินอยู่ภายนอกร่างกายของผู้ถูกอาศัย เช่น ไร เห็บ หมัด เหา เป็นต้น ขั้นที่ 2 การสำรวจและค้นหา (Exploration) 1. นักเรียนแต่ละคนศึกษาความรู้ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ระบบนิเวศ เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ 2. ครูแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน จากนั้นส่งตัวแทนกลุ่มออกมารับอุปกรณ์สำหรับใช้ใน การสำรวจตามกิจกรรม เรื่อง สำรวจรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตภายในโรงเรียน 3. ครูแจ้งจุดประสงค์ของกิจกรรม เรื่อง สำรวจรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตภายในโรงเรียน ให้นักเรียนทราบเพื่อเป็นแนวทางการปฏิบัติกิจกรรมที่ถูกต้อง

4. ครูให้นักเรียนทำกิจกรรม เรื่อง สำรวจรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตภายในโรงเรียน โดย นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษากิจกรรม สำรวจรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตภายในโรงเรียน จาก หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ระบบนิเวศ 5. นักเรียนลงมือปฏิบัติกิจกรรมตามขั้นตอนที่ได้ศึกษาแต่ละกลุ่มร่วมกันกำหนดปัญหาและ ตั้งสมมติฐาน จากนั้นร่วมกันวิเคราะห์สิ่งมีชีวิตที่ได้จากการสำรวจ และระบุรูปแบบความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต 6. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรมหน้าชั้นเรียน ในระหว่างที่นักเรียนนำเสนอ ครูคอยให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม เพื่อให้นักเรียนมีความเข้าใจที่ถูกต้อง - ในบริเวณที่สำรวจ สิ่งมีชีวิตคู่ใดบ้างที่มีความสัมพันธ์กัน (แนวตอบขึ้นอยู่กับผลกิจกรรม ตัวอย่างคำตอบ เช่น พืชกับมนุษย์) - สิ่งมีชีวิตชนิดใดได้ประโยชน์หรือเสียประโยชน์ หรือไม่ได้และไม่เสียประโยชน์จากการอยู่ร่วมกัน (แนวตอบขึ้นอยู่กับผลกิจกรรม ตัวอย่างคำตอบเช่น ดอกไม้กับผีเสื้อ นกทำรังบนต้นไม้ แมวกับ หนู) 7. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปกิจกรรม โดยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศที่ได้จาก การสำรวจได้ สรุปได้ว่า สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันที่อาศัยอยู่ร่วมกันในช่วงเวลาเดียวกัน เรียกว่า ประชากร (population) เมื่อประชากรของสิ่งมีชีวิตหลายๆชนิด มาอาศัยอยู่ในแหล่งที่อยู่เดียวกันเป็นกลุ่มสิ่งมีชีวิต (community) ซึ่งสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดต่างมีรูปแบบความสัมพันธ์ที่แตกต่างกัน โดยความสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศอาจทำให้สิ่งมีชีวิตบางชนิดได้ประโยชน์หรือเสียประโยชน์ หรือไม่มีผลต่อการดำรงชีวิต ของสิ่งมีชีวิตนั้นเลยก็ได้ ชั่วโมงที่ 2-3 ขั้นที่ 3 การอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 1. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายองค์ความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ จาก การทำกิจกรรมและศึกษาในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการ เรียนรู้ที่ 1 ระบบนิเวศ เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศกลุ่มสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศมี ความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ซึ่งจำแนกความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตได้ดังนี้ รูปแบบความสัมพันธ์ ลักษณะความสัมพันธ์ ตัวอย่างสิ่งมีชีวิต + , + ภาวะพึ่งพากัน (mutualism) ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด ที่ได้ประโยชน์ ร่วมกัน ขาดจากกันไม่ได้ - ไลเคน (รากับสาหร่าย) - โพรโทซัวในลำไส้ปลวก - แบคทีเรียในปมรากถั่ว รูปแบบความสัมพันธ์ ลักษณะความสัมพันธ์ ตัวอย่างสิ่งมีชีวิต + , 0 ภาวะอิงอาศัย ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด ฝ่ายหนึ่งได้ - เหาฉลามกับปลาฉลาม

(commensalism) ประโยชน์ (ผู้อาศัย) อีกฝ่ายไม่ได้และไม่เสีย ประโยชน์ (ผู้ให้อาศัย) - นกทำรังบนต้นไม้ - กล้วยไม้กับต้นไม้ใหญ่ + , - ภาวะปรสิต (parasitism) ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด ฝ่ายปรสิต (parasite) ได้ประโยชน์ อาจอยู่นอกหรืออยู่ภายใน อีกฝ่ายหนึ่งซึ่งเป็นผู้ถูกอาศัย (host) จะเสีย ประโยชน์ - พยาธิในลำไส้คน - กาฝากกับต้นไม้ใหญ่ - เห็บและหมัดบนตัวสุนัข + , - ภาวะล่าเหยื่อ (predation) ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด ฝ่ายที่เป็นผู้ล่า (predator) ได้ประโยชน์ส่วนอีกฝ่ายที่เป็นเหยื่อ (prey) จะเสียประโยชน์ เพราะเป็นอาหารของผู้ล่า - เสือล่ากวาง - นกกินหนอน - ต้นกาบหอยแครงกับแมลง “สิ่งมีชีวิตไม่สามารถอยู่อย่างโดดเดี่ยวได้จำเป็นต้องมีความสัมพันธ์กับ สิ่งมีชีวิตอื่นเพื่อประโยชน์ในการ ดำรงชีวิต ซึ่งความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตมีหลายรูปแบบ” 2. ครูถามคำถามเพื่อนตรวจสอบความเข้าใจและลงข้อสรุปอีกครั้ง - ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตอื่นมีความสำคัญอย่างไร (แนวคำตอบ มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตซึ่งมีหลายรูปแบบ เช่น การกินกันเป็น อาหาร การพึ่งพากัน การอิงอาศัยกัน การได้รับประโยชน์ร่วมกัน) - ภาวะพึ่งพากันแตกต่างกับภาวะการได้รับประโยชน์ร่วมกันหรือไม่ อย่างไร (แนวคำตอบ แตกต่างกัน สิ่งมีชีวิตที่มีรูปแบบความสัมพันธ์แบบภาวะพึ่งพากันจะไม่สามารถแยก ออกจากกันหรือดำรงชีวิตอย่างอิสระได้ แต่สิ่งมีชีวิตที่มีรูปแบบความสัมพันธ์แบบภาวะการได้รับประโยชน์ ร่วมกันจะดำรงชีวิตได้อย่างอิสระ) - ผู้ล่าแตกต่างจากปรสิตอย่างไร (แนวคำตอบ ผู้ล่าต้องฆ่าเหยื่อเป็นอาหาร ในขณะที่ปรสิตได้อาหารจากสิ่งมีชีวิตที่เป็นผู้ถูกอาศัย) ขั้นที่ 4 การขยายความรู้ (Elaboration) 1. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตที่มีภาวะเป็นกลาง (neutralism) และภาวะต่อต้าน (antibiosis) จากสื่อต่างๆเช่น หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์พื้นฐาน วิชา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หรือ อินเทอร์เน็ตจากนั้นบันทึกข้อมูลลงในกระดาษA4 ขั้นที่ 5 การประเมิน (Evaluation)

1. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ โดยมีแนว การ สรุป ดังนี้ “ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศล้วนมีรูปแบบความสัมพันธ์ที่แตกต่างกัน เช่น ภาวะอิงอาศัย ภาวะพึ่งพากัน ภาวะปรสิต ภาวะล่าเหยื่อ ภาวการณ์แก่งแย่งแข่งขัน ภาวะการได้รับประโยชน์ ร่วมกัน” 2. ครูประเมินความรู้ความเข้าใจของนักเรียนโดยให้นักเรียนทำแบบฝึกหัดที่ 2.1 และ 2.2 หน่วยการ เรียนรู้ที่ 1 ระบบนิเวศ เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ ในหนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7. สื่อการเรียนการสอน และแหล่งการเรียนรู้ 7.1 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7.2 หนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7.3 โปรแกรม power point 8. วิธีการวัดและประเมินผล จุดประสงค์ การวัด/เครื่องมือการวัด ภาระงาน/ชิ้นงาน เกณฑ์การประเมินผล อธิบายนิยามของกลุ่ม สิ่งมีชีวิตและประชากร รูปแบบความสัมพันธ์ สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต รูปแบบต่างๆ ได้ (K) - แบบประเมินการตอบ คำถาม - ตรวจแบบฝึกหัด เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ - การตอบคำถาม - แบบฝึกหัด เรื่อง ความสัมพันธ์ ระหว่างสิ่งมีชีวิตใน ระบบนิเวศ ผ่านเกณฑ์ระดับดี จำแนกรูปแบบ ความสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตได้ (P) - แบบประเมินกิจกรรม - แบบประเมินการนำเสนอ - กิจกรรม การสำรวจ รูปแบบความสัมพันธ์ ระหว่างสิ่งมีชีวิต ภายในโรงเรียน ผ่านเกณฑ์ระดับดี มีวินัยใฝ่เรียนรู้และมุ่งมั่น ในการทำงาน (A) - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - มีความใฝ่เรียนรู้ - มุ่งมั่นในการทำงาน ผ่านเกณฑ์ระดับดี

กิจกรรมเสนอแนะ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ ผู้เขียนแผนการจัดการเรียนรู้ (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพ สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไปและฟิสิกส์ ............/.................../................ บันทึกความเห็นของผู้ตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ ได้ทำการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้แล้ว มีความเห็น ดังนี้ เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง เนื่องจาก......................................... ลงชื่อ............................................................... ( นางสาวพรกนก คำศรี ) ครูพี่เลี้ยง .............../.............../..................

ข้อเสนอแนะของรองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง เนื่องจาก......................................... สอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัด สมรรถนะหลัก คุณลักษณะอันพึงประสงค์ และการเรียนรู้ ในศตวรรษที่ 21 ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมาใช้ในการสอนได้อย่างเหมาะสม ลงชื่อ............................................................... ( นางศิริกัญญา คำดวง ) รองผู้อำนวยการโรงเรียนกลุ่มบริหารงานวิชาการ .............../.............../.................. ใบกิจกรรม เรื่อง สำรวจรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิต ภายในโรงเรียน

กลุ่มที่ .................................... รายชื่อสมาชิก 1. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 2............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 3............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 4............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 5............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจได้ วัสดุอุปกรณ์ 1. แท่งแก้ว 2. กล้องถ่ายรูป วิธีปฏิบัติ 1. แบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน แล้วร่วมกันสำรวจพื้นที่ภายในโรงเรียน โดยกำหนดขอบเขตบริเวณที่ศึกษา เช่น สระน้ำในโรงเรียน สวนพฤกษศาสตร์ในโรงเรียน 2. สังเกตและบันทึกว่ามีสิ่งมีชีวิตคู่ใดบ้างที่มีความสัมพันธ์กัน 3. รวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อระบุความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตจากข้อ 2. ว่าสิ่งมีชีวิตชนิดใดที่ได้ ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตชนิดใดที่เสียประโยชน์ หรือสิ่งมีชีวิตชนิดใดที่ไม่ได้รับและไม่เสียประโยชน์ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การจำแนกประเภท • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์

ตารางบันทึกผลการทำกิจกรรม ระบบนิเวศ................................................................ คู่ที่ ชื่อ ลักษณะความสัมพันธ์ สิ่งมีชีวิตที่ได้ ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตที่เสีย ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตที่ไม่ได้รับ และไม่เสีย ประโยชน์ อภิปรายผลการทำกิจกรรม ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คำถามท้ายกิจกรรม 1. ในบริเวณที่สำรวจสิ่งมีชีวิตคู่ใดบ้างที่มีความสัมพันธ์กัน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. จากข้อ 1. สิ่งมีชีวิตชนิดใดที่ได้ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตใดที่เสียประโยชน์ หรือสิ่งมีชีวิตใดที่ไม่ได้รับและไม่เสีย ประโยชน์จากการอยู่ร่วมกัน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

เฉลย ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… กลุ่มที่ .................................... รายชื่อสมาชิก 1. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 2............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 3............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 4............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง.......... 5............................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจได้ วัสดุอุปกรณ์ 1. แท่งแก้ว 2. กล้องถ่ายรูป วิธีปฏิบัติ 1. แบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน แล้วร่วมกันสำรวจพื้นที่ภายในโรงเรียน โดยกำหนดขอบเขตบริเวณที่ศึกษา เช่น สระน้ำในโรงเรียน สวนพฤกษศาสตร์ในโรงเรียน 2. สังเกตและบันทึกว่ามีสิ่งมีชีวิตคู่ใดบ้างที่มีความสัมพันธ์กัน ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การจำแนกประเภท • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์ ใบกิจกรรม เรื่อง สำรวจรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิต ภายในโรงเรียน

3. รวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อระบุความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตจากข้อ 2. ว่าสิ่งมีชีวิตชนิดใดที่ได้ ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตชนิดใดที่เสียประโยชน์ หรือสิ่งมีชีวิตชนิดใดที่ไม่ได้รับและไม่เสียประโยชน์ ตารางบันทึกผลการทำกิจกรรม ระบบนิเวศ................................................................ คู่ที่ ชื่อ ลักษณะความสัมพันธ์ สิ่งมีชีวิตที่ได้ ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตที่เสีย ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตที่ไม่ได้รับ และไม่เสีย ประโยชน์ 1 มดดำกับเพลี้ย มดดำพาเพลี้ยไปดูดน้ำ เลี้ยงจากต้นไม้ เพลี้ยให้ น้ำหวานแก่มดดำ มดดำ เพลี้ย - - 2 กล้วยไม้กับ ต้นไม้ กล้วยไม้เกาะอยู่ตามลำ ต้นของต้นไม้ แต่ไม่แย่ง อาหารจากต้นไม้ กล้วยไม้ - ต้นไม้ 3 กาฝากกับต้นไม้ กาฝากเกาะอยู่บนต้นไม้ และแย่ง สารอาหารจาก ต้นไม้ กาฝาก ต้นไม้ - 4 ไลเคน (รากับสาหร่าย) เกาะอยู่ตามลำต้นของ ต้น ไม้ใหญ่ รวมกันจน แยกออกไม่ได้ รา สาหร่าย - - 5 นกกับหนอน นกกินหนอนเป็นอาหาร นก หนอน - สวนพฤษศาสตร์ในโรงเรียน

อภิปรายผลการทำกิจกรรม ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คำถามท้ายกิจกรรม 1. ในบริเวณที่สำรวจสิ่งมีชีวิตคู่ใดบ้างที่มีความสัมพันธ์กัน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. จากข้อ 1. สิ่งมีชีวิตชนิดใดที่ได้ประโยชน์ สิ่งมีชีวิตใดที่เสียประโยชน์ หรือสิ่งมีชีวิตใดที่ไม่ได้รับและไม่เสีย ประโยชน์จากการอยู่ร่วมกัน จากการสำรวจสวนพฤษศาสตร์ในโรงเรียน พบว่า สิ่งมีชีวิตที่อยู่ร่วมกันจะมีความสัมพันธ์กันในรูปแบบใด รูปแบบหนึ่ง โดยแบ่งออกได้เป็น 3 ลักษณะ ได้แก่ ความสัมพันธ์แบบทั้งสองฝ่ายได้รับประโยชน์ (+,+) ความสัมพันธ์แบบฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสียประโยชน์ (+,-) และความสัมพันธ์แบบอีกฝ่ายหนึ่งไม่ได้รับและไม่เสีย ประโยชน์ (+,0) จากการสำรวจสวนพฤษศาสตร์ในโรงเรียน สิ่งมีชีวิตมีความสัมพันธ์กัน ได้แก่ มดดำกับเพลี้ยกล้วยไม้ กับต้นไม้ กาฝากกับต้นไม้ ไลเคน (รากับสาหร่าย) และนกกับหนอน 1.มดดำกับเพลี้ย ได้ประโยชน์จากการอยู่ร่วมกัน 2.กล้วยไม้กับต้นไม้ กล้วยไม้ได้ประโยชน์จากการใช้ต้นไม้เป็นที่ยึดเกาะ แต่ต้นไม้ไม่ได้รับและไม่เสีย 3.กาฝากกับต้นไม้ กาฝากได้ประโยชน์จากการแย่งสารอาหารจากต้นไม้ ทำให้ต้นไม้เสียประโยชน์ 4.ไลเคน (รากับสาหร่าย) ได้ประโยชน์จากการอยู่ร่วมกัน 5.นกกับหนอน นกได้ประโยชน์จากการกินหนอนเป็นอาหาร ส่วนหนอนเสียประโยชน์

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… แบบฝึกหัด เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ แบบฝึกหัดที่ 2.1 ระบุความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตที่กำหนด พร้อมเขียนสัญลักษณ์แสดงความสัมพันธ์ ข้อ ชื่อสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ สัญลักษณ์ ข้อ ชื่อสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ สัญลักษณ์ 1. ปลาการ์ตูนกับ ดอกไม้ทะเล 11. หมึกยักษ์กับปู 2. เพรียงหินกับ 12. ปูเสฉวนกับ

หอยแมลงภู่ ดอกไม้ทะเล 3. ไลเคน (รากับสาหร่าย) 13. แมวกับหนู 4. เฟิร์นชายผ้าสีดา กับต้นไม้ 14. บัวกับผักตบชวา 5. แมลงกับต้น หยาดน้ำค้าง 15. แมลงวันกับดอก บัวผุด 6. มนุษย์กับสุนัข 16. กบกับใบบัว 7. กาฝากกับต้นไม้ 17. กาเหว่ากับกา 8. เสือกับสิงโต 18. คนกับไวรัส 9. แบคทีเรีย Escherichia coli กับมนุษย์ 19. ม้าลายกับ นกกระจอกเทศ 10. แร้งกับสิงโต 20. ถั่งเช่า (หนอนกับรา) แบบฝึกหัดที่ 2.2 พิจารณาภาพ แล้วอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ในภาพมา 10 คู่

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ……………………………………………………………………………………………………………………………………….………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………… …………………………………………………………………………………………………………………….……………………….…………… …………………………………………………………………………………………………………………..……………………………………… ………………………………………………………………………………………………….……………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………..………………………………………………………… ……………………………………………………………………………….………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………… …………………………………………………………….……………………………………………………………………………….…………… …………………………………………………………..……………………………………………………………………………………………… ………………………………………….…………………………………………………………………………………………………….………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

แบบฝึกหัด เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ เฉลย แบบฝึกหัดที่ 2.1 ระบุความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตที่กำหนด พร้อมเขียนสัญลักษณ์แสดงความสัมพันธ์ ข้อ ชื่อสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ สัญลักษณ์ ข้อ ชื่อสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ สัญลักษณ์ 1. ปลาการ์ตูนกับ ดอกไม้ทะเล การได้รับ ประโยชน์ ร่วมกัน (+,+) 11. หมึกยักษ์กับปู การล่าเหยื่อ (+,-) 2. เพรียงหินกับ หอยแมลงภู่ ภาวะอิงอาศัย (+,0) 12. ปูเสฉวนกับ ดอกไม้ทะเล การได้รับ ประโยชน์ ร่วมกัน (+,+) 3. ไลเคน (รากับสาหร่าย) ภาวะพึ่งพากัน (+,+) 13. แมวกับหนู การล่าเหยื่อ (+,-) 4. เฟิร์นชายผ้าสีดา กับต้นไม้ ภาวะอิงอาศัย (+,0) 14. บัวกับผักตบชวา ภาวะแก่งแย่ง แข่งขัน (-,-) 5. แมลงกับต้น หยาดน้ำค้าง การล่าเหยื่อ (+,-) 15. แมลงวันกับดอก บัวผุด การได้รับ ประโยชน์ ร่วมกัน (+,+) 6. มนุษย์กับสุนัข การได้รับ ประโยชน์ ร่วมกัน (+,+) 16. กบกับใบบัว ภาวะอิงอาศัย (+,0) 7. กาฝากกับต้นไม้ ภาวะปรสิต (+,-) 17. กาเหว่ากับกา ภาวะปรสิต (+,-) 8. เสือกับสิงโต ภาวะแก่งแย่ง แข่งขัน (-,-) 18. คนกับไวรัส ภาวะปรสิต (-,+) 9. แบคทีเรีย Escherichia coli กับมนุษย์ ภาวะพึ่งพากัน (+,+) 19. ม้าลายกับ นกกระจอกเทศ การได้รับ ประโยชน์ ร่วมกัน (+,+) 10. แร้งกับสิงโต ภาวะอิงอาศัย (+,0) 20. ถั่งเช่า (หนอนกับรา) ภาวะปรสิต (+,-)