เฉลย .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. คำถามท้ายกิจกรรม 1. จากการสำรวจปัญหาทรัพยากรและการักษาสมดุลในระบบนิเวศโดยภาพรวมเป็นอย่างไร มีปัญหาอะไรบ้าง แต่ละปัญหาเกิดจากสาเหตุใด .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. การเสียสมดุลระบบนิเวศส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตใดบ้าง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. กลุ่มที่ ................ รายชื่อสมาชิก ใบกิจกรรม เรื่อง ผลกระทบที่มีต่อระบบนิเวศและแนวทาง การอนุรักษ์ระบบนิเวศ
ขึ้นอยู่กับการสำรวจ การเสียสมดุลในระบบนิเวศส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตต่างๆมากมาย ดังนั้น เราจึงควรตระหนักถึงความสัมพันธ์ ระหว่างสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อมในระบบนิเวศโดยไม่ทำลายระบบนิเวศ 6. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 7. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 8. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 9. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 10. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ 1. อธิบายแนวทางการรักษาสมดุลของระบบนิเวศได้ 2. ออกแบบและเสนอวิธีการรักษาสมดุลของระบบนิเวศได้ วิธีปฏิบัติ 1. ให้นักเรียนค้นหาสถานที่ในท้องถิ่นเพื่อศึกษาผลกระทบที่มีต่อระบบนิเวศและแนวทางการอนุรักษ์ระบบ นิเวศ 2. บันทึกกิจกรรมลงในใบกิจกรรมเรื่อง ผลกระทบที่มีต่อระบบนิเวศและแนวทางการอนุรักษ์ระบบนิเวศอย่าง ละเอียดพร้อมทั้งเสนอแนวทางการรักษาสมดุลในระบบนิเวศ 3. นักเรียนภายในกลุ่มส่งตัวแทน ออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียนตามภาพที่ตนเองได้รับมอบหมาย สถานที่ศึกษา การเสียสมดุล ในระบบนิเวศ ผลกระทบที่มีต่อ ระบบนิเวศ แนวทางการอนุรักษ์ ระบบนิเวศ อภิปรายผลกิจกรรม ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การจำแนกประเภท • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์
การอนุรักษ์ทรัพยากรในระบบนิเวศให้มีความอุดมสมบูรณ์จะช่วยลดผลกระทบจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ ได้ หรือช่วยบรรเทาภัยที่มาจากธรรมชาติเพราะทรัพยากรธรรมชาติทุกชนิดล้วนสัมพันธ์และเกี่ยวโยงกัน อย่างแยกไม่ได้ประชาชนมีทรัพยากรมากพอ ที่จะนำไปใช้ประโยชน์ในด้านอุปโภคบริโภคต่อไปแบบยั่งยืน ขึ้นอยู่ปัญหาของแต่กลุ่ม ทุกสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในบริเวณนั้น เนื่องจากสิ่งมีชีวิตต้องใช้ปัจจัยแวดล้อมในการดำรงชีวิต เช่น อากาศ ดิน แร่ธาตุ น้ำ แสงแดด และอื่นๆ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. การนำไปใช้ประโยชน์ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. คำถามท้ายกิจกรรม 1. จากการสำรวจปัญหาทรัพยากรและการักษาสมดุลในระบบนิเวศโดยภาพรวมเป็นอย่างไร มีปัญหาอะไรบ้าง แต่ละปัญหาเกิดจากสาเหตุใด .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. การเสียสมดุลระบบนิเวศส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตใดบ้าง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
ภาพที่ 1การสร้างเขื่อน ภาพที่ 2การล่าสัตว์
ภาพที่ 3ควันจากโรงงานอุตสาหกรรม ภาพที่ 4 น้ำเสียที่ถูกปล่อยจากโรงงาน
ภาพที่ 5น้ำมันรั่วไหลกลางทะเล
แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่1 เรื่อง ระบบนิเวศ คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1ข้อใดอธิบายความหมายของระบบนิเวศได้ถูกต้อง . 1.สถานที่ที่มีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ 2. สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รวมกับสิ่งมีชีวิต 3. กลุ่มของสิ่งมีชีวิตที่อยู่รวมกันในแต่ละแหล่ง 4. ความสัมพันธ์ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในแหล่งที่อยู่ เดียวกัน 2ชายคนหนึ่งสังเกตขอนไม้ริมสระน้ำพบว่ามีปลวก . ตัวทาก ตะไคร่น้ำ เห็ดรา สิ่งมีมีชีวิตใดทำหน้าที่ เป็นผู้ผลิต 1 . ปลวก 2. ตัวทาก 3 . เห็ดรา 4. ตะไคร่น้ำ 3. จากข้อ 2. สิ่งมีชีวิตใดทำหน้าที่เป็นผู้ย่อยสลาย สารอินทรีย์ 1 . เห็ด 2. ปลวก 3 . ขอนไม้ 4. ตะไคร่น้ำ 4. เพลี้ยกับต้นไม้มีความสัมพันธ์กันอย่างไร 1 . ภาวะปรสิต 2.ภาวะอิงอาศัย 3 . ภาวะพึ่งพากัน 4 . ภาวะการได้รับประโยชน์ร่วมกัน 5.ข้อใดเป็นความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตแบบ ภาวะพึ่งพากัน 1 .ดอกไม้กับผีเสื้อ 2.เหาฉลามกับฉลาม 6. สิ่งมีชีวิตใดสามารถเป็นได้ทั้งผู้บริโภคลำดับที่ 1 และ 2 ได้ 1. ม้า 2. วัว 3 . หมี 4. ช้าง 7. สิ่งมีชีวิตใดควรเป็นผู้บริโภคลำดับที่ 1 1. หญ้า 2. สิงโต 3. หนอน 4. สุนัขจิ้งจอก 8. สิ่งมีชีวิตใดได้รับพลังงานผ่านการกินเป็นลำดับ น้อยที่สุด 1. ไก่ 2. เสือ 3. หนอน 4. มนุษย์ 9. สาเหตุใดที่ทำให้ขนาดประชากรในระบบนิเวศ เปลี่ยนแปลง 1. การเกิด 2. การตาย 3. การย้ายถิ่นฐาน 4. ถูกทุกข้อ 10. ข้อใดไม่ใช่แนวทางการในการรักษาสมดุลของ ระบบนิเวศ 1. ปลูกต้นไม้
3 . หนอนกับใบชาเชียว 4 . โพรโทซัวในลำไส้ปลวก 2. ปลูกปะการัง 3. ไม่ล่าพันธุ์สัตว์หายาก 4. สร้างสิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรม แบบประเมินการตอบคำถาม กิจกรรม เรื่อง สมดุลระบบนิเวศ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง ทำเครื่องหมาย✓ลงในช่องระดับคะแนนพฤติกรรมที่นักเรียนปฏิบัติดังนี้ ระดับ 3 หมายถึงแสดงพฤติกรรมให้เห็นมาก ระดับ 2 หมายถึง แสดงพฤติกรรมให้เห็นปานกลาง ระดับ 1 หมายถึง แสดงพฤติกรรมให้เห็นน้อย ลำดับ ที่ พฤติกรรม ระดับคะแนน สนใจและ ตั้งใจฟัง คำถาม ตอบคำถาม ได้ตรง ประเด็น ตอบคำถาม อย่าง สม่ำเสมอ รวม คะแนน ระดับ คุณภาพ 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ชื่อ-สกุล 1 2 3 4 5 6 7 8 9 เฉลย 1.4 2. 4 3. 1 4. 1 5. 4 6. 3 7. 3 8. 3 9. 4 10. 4
10 11 12 13 14 15 16 17 18 ลำดับ ที่ พฤติกรรม ระดับคะแนน สนใจและ ตั้งใจฟัง คำถาม ตอบคำถาม ได้ตรง ประเด็น ตอบคำถาม อย่าง สม่ำเสมอ รวม คะแนน ระดับ คุณภาพ 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ชื่อ-สกุล 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34
35 36 37 38 39 40 แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง สมดุลระบบนิเวศ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง :ให้ ผู้สอน สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียนแล้วขีด ✓ลงในช่อง ที่ตรงกับระดับคะแนน ที่ ชื่อ – สกุล ผลการประเมิน รวม คะแนน (30) ร้อยละ ระดับ คุณภาพ ใฝ่เรียนรู้ (10) มุ่งมั่นใน การทำงาน (10) มีวินัย (10) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................
11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ ที่ ชื่อ – สกุล ผลการประเมิน รวม คะแนน (30) ร้อยละ ระดับ คุณภาพ ใฝ่เรียนรู้ (10) มุ่งมั่น ในการ ทำงาน (10) มีวินัย (10) 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40
เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอให้ 8-10 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ 6-7 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ 4-5 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ 1-3 คะแนน แบบประเมินการปฏิบัติกิจกรรมแบบกลุ่ม คำชี้แจง: ให้ผู้สอนประเมินการปฏิบัติกิจกรรมของนักเรียนตามรายการที่กำหนด แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรง กับระดับคะแนน ระดับ กลุ่มที่ รายการประเมิน รวม การปฏิบัติการทำ กิจกรรม ความคล่องแคล่วในขณะ ปฏิบัติกิจกรรม การบันทึก สรุปและ นำเสนอผลการทำกิจกรรม 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน (ร้อยละ) ระดับคุณภาพ 81 - 100 ดีมาก 71 -80 ดี 51 - 70 พอใช้ ต่ำกว่า 50 ปรับปรุง
เกณฑ์การประเมินการปฏิบัติกิจกรรมแบบกลุ่ม ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 10. การปฏิบัติ กิจกรรม ทำกิจกรรมตามขั้นตอน และใช้อุปกรณ์ได้อย่าง ถูกต้อง ทำกิจกรรมตามขั้นตอน และใช้อุปกรณ์ได้อย่าง ถูกต้อง แต่อาจต้อง ได้รับคำแนะนำบ้าง ต้องให้ความช่วยเหลือ บ้างในการทำกิจกรรม และการใช้อุปกรณ์ ต้องให้ความช่วยเหลือ อย่างมากในการทำ กิจกรรม และการใช้ อุปกรณ์ 11. ควา มคล่องแคล่ว ในขณะปฏิบัติ กิจกรรม มีความคล่องแคล่ว ในขณะทำกิจกรรมโดย ไม่ต้องได้รับคำชี้แนะ และทำกิจกรรมเสร็จ ทันเวลา มีความคล่องแคล่ว ในขณะทำกิจกรรมแต่ ต้องได้รับคำแนะนำ บ้าง และทำกิจกรรม เสร็จทันเวลา ขาดความคล่องแคล่ว ในขณะทำกิจกรรมจึง ทำกิจกรรมเสร็จไม่ ทันเวลา ทำกิจกรรมเสร็จไม่ ทันเวลา และทำ อุปกรณ์เสียหาย 12. การ บันทึก สรุปและ นำเสนอผลการ ปฏิบัติกิจกรรม บันทึกและสรุปผลการ ทำกิจกรรมได้ถูกต้อง รัดกุม นำเสนอผลการ ทำกิจกรรมเป็นขั้นตอน ชัดเจน บันทึกและสรุปผลการ ทำกิจกรรมได้ถูกต้อง แต่การนำเสนอผลการ ทำกิจกรรมยังไม่เป็น ขั้นตอน ต้องให้คำแนะนำในการ บันทึก สรุป และ นำเสนอผลการทำ กิจกรรม ต้องให้ความช่วยเหลือ อย่างมากในการบันทึก สรุป และนำเสนอผล การทำกิจกรรม เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 10-12 ดีมาก 7-9 ดี 4-6 พอใช้ 0-3 ปรับปรุง
แบบประเมินการนำเสนอผลงาน เรื่อง สมดุลระบบนิเวศ คำชี้แจง:ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ ตรงกับระดับคะแนน ระดับ กลุ่มที่ รายการประเมิน รวม ความถูกต้อง ของเนื้อหา ความคิด สร้างสรรค์ วิธีการ นำเสนอ ผลงาน การนำไปใช้ ประโยชน์ การตรงต่อ เวลา 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ เกณฑ์การให้คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินสมบูรณ์ชัดเจน ให้ 3 คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินเป็นส่วนใหญ่ ให้ 2 คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินบางส่วน ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 14–15 ดีมาก 11-13 ดี 8-10 พอใช้ ต่ำกว่า 8 ปรับปรุง บันทึกผลหลังสอน 1. ผลการสอน/ผลการเรียนรู้ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ด้านความรู้ (K) .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ด้านทักษะ/กระบวนการความรู้ (P) .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ด้านคุณธรรม จริยธรรมและค่านิยม (A)
.............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน/แนวความคิดเพื่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. ปัญหา/อุปสรรค และข้อค้นพบ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 3. ข้อเสนอแนะแนวทางแก้ไข และผลการแก้ไข .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................................ (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู .............../.............../................. ความคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของครูพี่เลี้ยง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ...............................................(ครูพี่เลี้ยง) (นางสาวพรกนก คำศรี) …..……/……………/…..…..
ความคิดเห็น/ข้อเสนอแนะของผู้บริหาร .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ...............................................(รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ) (นางศิริกัญญา คำดวง) …..……/…………/…..……… แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง พันธุกรรมเวลา 24 ชั่วโมง เรื่อง โครมโมโซม ยีน ดีเอ็นเอ เวลา 3 ชั่วโมง ภาคเรียนที่ 1 วันที่สอน.............................................. ครูผู้สอน นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย
1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัดสาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว 1.3 เข้าใจกระบวนการและความสำคัญของการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม สาร พันธุกรรม การเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมที่มีผลต่อสิ่งมีชีวิต ความหลากหลายทางชีวภาพและวิวัฒนาการของ สิ่งมีชีวิต รวมทั้งนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ ตัวชี้วัด ว 1.3 ม.3/1 อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างยีน ดีเอ็นเอ และโครโมโซม โดยใช้แบบจำลอง 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบายรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างโครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีนได้ (K) 2.2 สร้างแบบจำลองแสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างโครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีนได้ (P) 2.3 มีความใฝ่เรียนรู้และมุ่งมั่นในการทำงาน (A) 3. สาระสำคัญ ลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตสามารถถ่ายทอดจากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่ง โดยมียีนเป็นหน่วย ควบคุมลักษณะทางพันธุกรรม โดยยีนเป็นส่วนหนึ่งของสายดีเอ็นเอ และดีเอ็นเอจะขดกันเป็นโครโมโซมอยู่ ภายในนิวเคลียสของเซลล์ สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันจะมีจำนวนโครโมโซมเท่ากัน และอาจมีจำนวนโครโมโซมเท่า หรือไม่เท่ากับสิ่งมีชีวิตต่างชนิด ซึ่งโครโมโซมแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือโครโมโซมร่างกาย และโครโมโซม เพศ และสิ่งมีชีวิตที่มีโครโมโซม 2 ชุด อยู่กันเป็นคู่และมีการเรียงลำดับยีนบนโครโมโซมเหมือนกัน เรียกว่า ฮอมอโลกัสโครโมโซม 4. สมรรถณะสำคัญของผู้เรียน(เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) 4.1 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 4.1.1 ความสามารถในการสื่อสาร 4.1.2 ความสามารถในการคิด - ทักษะการสังเกต - ทักษะการจำแนก 4.1.3 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 5. สาระการเรียนรู้ ลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตสามารถ ถ่ายทอดจากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่งได้โดยมียีน เป็นหน่วย ควบคุมลักษณะทางพันธุกรรม โครโมโซมประกอบด้วย ดีเอ็นเอ และโปรตีน ขดอยู่ในนิวเคลียส ยีน ดีเอ็นเอ และโครโมโซม มี ความสัมพันธ์กัน โดยบางส่วนของดีเอ็นเอ ทำหน้าที่เป็นยีนที่กำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิตที่มี
โครโมโซม 2 ชุด โครโมโซมที่เป็นคู่กัน มีการเรียงลำดับของยีนบนโครโมโซมเหมือนกัน เรียกว่า ฮอมอโลกัส โครโมโซม ยีนหนึ่งที่อยู่ บนคู่ฮอมอโลกัสโครโมโซม อาจมีรูปแบบ แตกต่างกัน เรียกแต่ละรูปแบบของยีนที่ ต่างกันนี้ว่า แอลลีล ซึ่งการเข้าคู่กันของแอลลีลต่าง ๆ อาจ ส่งผลทำให้สิ่งมีชีวิตมีลักษณะที่แตกต่างกันได้ สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดมีจำนวนโครโมโซมคงที่ มนุษย์ มีจำนวนโครโมโซม 23 คู่ เป็นออโตโซม 22 คู่และ โครโมโซมเพศ 1 คู่ เพศหญิงมีโครโมโซมเพศ เป็น XX เพศชายมีโครโมโซมเพศเป็น XY 6.การจัดกิจกรรมกรบวนการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบ 5E ชั่วโมงที่ 1 ขั้นที่ 1 การสร้างความสนใจ (Engagement) 1.ตรวจสอบความรู้พื้นฐานของนักเรียนเกี่ยวกับพันธุศาสตร์โดยการให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อน เรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พันธุศาสตร์ 2.ครูกระตุ้นความสนใจโดยให้นักเรียนเล่นเกม kahootเรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ ยีน ชั่วโมงที่ 2 ขั้นที่ 2 การสำรวจและค้นหา (Exploration) 1. ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน เพื่อทำกิจกรรมเรื่อง ศึกษาโครงสร้าง ที่เกี่ยวข้องกับการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม 2.ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมารับอุปกรณ์ในการทำกิจกรรมเรื่องศึกษาโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการ ถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม จากนั้นให้นักเรียนแต่ละกลุ่มสังเกตและศึกษาใบกิจกรรมและลงมือปฏิบัติ กิจกรรมตามขั้นตอนโดยครูค่อยแนะนำการปฏิบัติกิจกรรม 3. นักเรียนสังเกตสิ่งที่ปรากฏภายในนิวเคลียสของเซลล์ปลายรากหอม พร้อมทั้งวาดภาพและ บรรยายโครงสร้างสิ่งที่ปรากฏเห็นลงในใบกิจกรรม 4.ร่วมกันสืบค้นและรวบรวมข้อมูลว่าสิ่งที่พบในนิวเคลียสคืออะไร และบันทึกลงในใบกิจกรรม เรื่อง ศึกษาโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม ขั้นที่ 3 การอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 1. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายและสรุปผลว่าการทำการทดลองมีผลเป็นอย่างไร 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปผลกิจกรรม โดยครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่า “สิ่งที่นักเรียนเห็นภายใต้ กล้องจุลทรรศน์เรียกว่า โครโมโซม ซึ่งมีลักษณะหดเป็นแท่ง แต่บางเซลล์ที่ยังไม่ผ่านกระบวนการแบ่งเซลล์จะ มีลักษณะเป็นเส้นใยขนาดเล็กพันกัน เรียกว่า โครมาทิน”
3. ให้นักเรียนศึกษาเนื้อหาเพิ่มเติมในรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1หน่วยการ เรียนรู้ที่ 2 พันธุกรรม เรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีน ครูถามคำถามนักเรียน แทนการบรรยายของครู ดังนี้ - โครงสร้างของโครโมโซมประกอบด้วยอะไรบ้าง (แนวคำตอบดีเอ็นเอและยีน) - จำนวนโครโมโซมของสิ่งมีชีวิตขึ้นอยู่กับขนาดของสิ่งมีชีวิตหรือไม่ (แนวคำตอบ ไม่ใช่ ตัวอย่างเช่น ยูกลีนาเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีขนาดเล็กกว่าคน แต่กลับมีจำนวนโครโมโซม มากกว่าจำนวนโครโมโซมในร่างกายมนุษย์) - จำนวนโครโมโซมของมนุษย์มีเท่าใด (แนวคำตอบ46 แท่ง หรือ 23 คู่) 4. ครูอภิปรายเพิ่มเติมให้นักเรียนฟังเกี่ยวกับโครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีน ดังนี้ ลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตสามารถถ่ายทอดจากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่งได้โดยมียีนเป็นหน่วย ควบคุมลักษณะทางพันธุกรรม โครโมโซมประกอบด้วย ดีเอ็นเอ และโปรตีน ขดอยู่ในนิวเคลียส ยีน ดีเอ็นเอ และโครโมโซม มีความสัมพันธ์กัน โดยบางส่วนของดีเอ็นเอทำหน้าที่เป็นยีนที่กำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิตที่มีโครโมโซม 2 ชุด โครโมโซมที่เป็นคู่กัน มีการเรียงลำดับของยีนบนโครโมโซมเหมือนกัน เรียกว่า ฮอมอโลกัสโครโมโซม ยีนหนึ่งที่อยู่บนคู่ฮอมอโลกัสโครโมโซม อาจมีรูปแบบแตกต่างกัน เรียกแต่ละ รูปแบบของยีนที่ต่างกันนี้ว่า แอลลีล ซึ่งการเข้าคู่กันของแอลลีลต่าง ๆ อาจส่งผลทำให้สิ่งมีชีวิตมีลักษณะที่ แตกต่างกันได้ สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดมีจำนวนโครโมโซมคงที่ มนุษย์มีจำนวนโครโมโซม 23 คู่ เป็นออโตโซม 22 คู่และ โครโมโซมเพศ 1 คู่ เพศหญิงมีโครโมโซมเพศ เป็น XX เพศชายมีโครโมโซมเพศเป็น XY การศึกษาจำนวนและขนาดของโครโมโซมเป็นคู่ เรียกว่า การทำแครีโอไทป์ แพทย์มักใช้วิธีใน การวินิจฉัยโรคทางพันธุกรรม โดยโครโมโซมของมนุษย์แบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ โครโมโซมร่างกาย หรือ เรียกว่า ออโตโซม จะมีขนาดและรูปร่างของโครโมโซมเท่ากัน ส่วนโครโมโซมเพศอาจมีขนาดเท่ากัน หรือ แตกต่างกัน ถ้ามีขนาดเท่ากันจะเป็นเพศหญิง แต่ถ้ามีขนาดต่างกันจะเป็นเพศชาย” เพื่อประกอบความเข้าใจ ของนักเรียนครูอาจนำภาพการจัดเรียงโครโมโซมของมนุษย์เพศหญิงและเพศชายมาให้นักเรียนศึกษาและ เปรียบเทียบ พร้อมกับการบรรยาย ชั่วโมงที่ 3 ขั้นที่ 4 การขยายความรู้ (Elaboration) 1. นักเรียนแบ่งกลุ่มจำนวน 5-6 คน ศึกษาความรู้ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พันธุกรรม เรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีน จากนั้นนำความรู้ที่ ได้มาแลกเปลี่ยนกันภายในกลุ่มของตนเอง
2. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมารับชุดกิจกรรมเรื่อง สร้างแบบจำลองโครโมโซม โดยมีอุปกรณ์ ดังนี้ - เชือก - ลวดกำมะหยี่ - ลูกปัด - อุปกรณ์เครื่องเขียน - ดินน้ำมัน 3. ครูแจ้งจุดประสงค์ของกิจกรรม เรื่อง สร้างแบบจำลองโครโมโซม ให้นักเรียนทราบเพื่อเป็นแนวทางการ ปฏิบัติกิจกรรมที่ถูกต้อง 4. ครูให้นักเรียนทำกิจกรรม เรื่อง สร้างแบบจำลองโครโมโซม โดยร่วมกันศึกษาหาข้อมูลเกี่ยวกับโครงสร้าง ของโครโมโซม รวบรวมข้อมูลที่สืบค้นได้ แล้วนำมาออกแบบและสร้างแบบจำลองโครโมโซมจากวัสดุที่กำหนด บันทึกลงในใบกิจกรรมและตอบคำถามให้ถูกต้อง ขั้นที่ 5การประเมิน (Evaluation) 1.นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีน ดังนี้ สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันจะจำนวนโครโมโซมเท่ากันส่วนสิ่งมีชีวิตต่างชนิดอาจมีจำนวนโครโมโซมเท่ากันหรือไม่ เท่ากัน ดีเอ็นเอเป็นโมเลกุลที่มีลักษณะเป็นเกลียวคู่ ทำหน้าที่เก็บข้อมูลทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต ยีนหรือหน่วยพันธุกรรมเป็นช่วงความยาวหนึ่งของสายดีเอ็นเอที่ทำหน้าที่กำหนดลักษณะทางพันธุกรรมของ สิ่งมีชีวิต 2.นักเรียนทำแบบฝึกหัดที่ 1.1และ 1.2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พันธุกรรม เรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ ยีนใน หนังสือแบบฝึกหัด รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7. สื่อการเรียนการสอน และแหล่งการเรียนรู้ 7.1 หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7.2 หนังสือแบบฝึกหัดรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.3 เล่ม 1 7.3 เกม kahootเรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ ยีน 8. วิธีการวัดและประเมินผล จุดประสงค์ การวัด/เครื่องการวัด ภาระงาน/ชิ้นงาน เกณฑ์การ ประเมินผล อธิบายรูปแบบ -แบบประเมินการตอบคำถาม - การตอบคำถาม ผ่านเกณฑ์ระดับดี
ความสัมพันธ์ระหว่าง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และ ยีนได้ (K) - ตรวจแบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของระบบนิเวศ - แบบฝึกหัด เรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และ ยีน สร้างแบบจำลองแสดงถึง ความสัมพันธ์ระหว่าง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และ ยีนได้ (P) -แบบประเมินกิจกรรม -แบบประเมินการนำเสนอ - กิจกรรมศึกษา โครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับ การถ่ายทอดลักษณะทาง พันธุกรรม ผ่านเกณฑ์ระดับดี มีวินัยใฝ่เรียนรู้และ มุ่งมั่นในการทำงาน (A) - แบบประเมินคุณลักษณะอัน พึงประสงค์ - มีวินัย -ใฝ่เรียนรู้ - มุ่งมั่นในการทำงาน ผ่านเกณฑ์ระดับดี กิจกรรมเสนอแนะ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ ผู้เขียนแผนการจัดการเรียนรู้ (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพ สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไปและฟิสิกส์ ............/.................../................ บันทึกความเห็นของผู้ตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ ได้ทำการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้แล้ว มีความเห็น ดังนี้
เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง เนื่องจาก......................................... ลงชื่อ............................................................... ( นางสาวพรกนก คำศรี ) ครูพี่เลี้ยง .............../.............../.................. ข้อเสนอแนะของรองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง เนื่องจาก......................................... สอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัด สมรรถนะหลัก คุณลักษณะอันพึงประสงค์ และการเรียนรู้ ในศตวรรษที่ 21 ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมาใช้ในการสอนได้อย่างเหมาะสม ลงชื่อ............................................................... ( นางศิริกัญญา คำดวง ) รองผู้อำนวยการโรงเรียนกลุ่มบริหารงานวิชาการ .............../.............../................. แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่2เรื่อง พันธุกรรม คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1 .ข้อใดอธิบายความหมายของพันธุกรรมได้ถูกต้อง 1. ความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับร่างกาย 2. สิ่งที่ได้รับถ่ายทอดมาจากคนใกล้ตัว 3. สิ่งที่ได้รับการถ่ายทอดจากบรรพบุรุษเพียงรุ่นเดียว 4. สิ่งที่ได้รับจากการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ หรือ จากรุ่นสู่รุ่น 2 .ข้อใดหมายถึงโครโมโซม 1. เป็นโปรตีนประเภทหนึ่ง 6. เมนเดลเลือกทดลองกับสิ่งมีชีวิตชนิดใด 1. แอปเปิล 2. แบคทีเรีย 3. ถั่วลันเตา 4. หนูทดลอง 6. ข้อใดกล่าวถึงลักษณะได้ถูกต้อง 1. ลักษณะที่ปรากฏในทุกรุ่น 2. ลักษณะที่ปรากฏในลูกรุ่นที่ 1 แต่ไม่
2. เป็นสารพันธุกรรมที่อยู่ในไลโซโซม 3. เป็นสารเคมีที่อยู่ในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต 4. เป็นที่บรรจุของสารพันธุกรรมซึ่งกำหนดลักษณะ ของสิ่งมีชีวิต 3 .ข้อใดมีจำนวนโครโมโซมเป็นครึ่งหนึ่งของเซลล์เม็ดเลือด ขาวลิมโฟไซต์ 1. เซลล์ไข่ 2. เซลล์ปีก 3. เซลล์กล้ามเนื้อ 4. เซลล์เยื่อบุข้างแก้ม 4.ใครคือบิดาแห่งวิชาพันธุศาสตร์ 1. ชาลล์ ดาร์วิน 2. ไอแซก นิวตัน 3. ไมเคิล ฟาราเดย์ 4. เกรกอร์ เมนเดล 5. ข้อใดคือตัวกำหนดลักษณะทางพันธุกรรม 1. ยีน 2. โปรตีน 3. ดีเอ็นเอ 4. โครโมโซม ปรากฏในลูกรุ่นที่ 2 3. ลักษณะที่ปรากฏในลูกรุ่นที่ 2 แต่ไม่ ปรากฏในลูกรุ่นที่ 1 4. ไม่มีข้อใดกล่าวถูกต้อง 6. ข้อใดหมายถึงฟีโนไทป์ 1. รูปแบบของยีนในสิ่งมีชีวิต 2.ลักษณะของดีเอ็นเอของสิ่งมีชีวิต 3.ลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่แสดงออก 4. รูปแบบของโครโมโซมในสิ่งมีชีวิต 6. ข้อใดคือโรคทางพันธุกรรมที่เกิดจาก โครโมโซมคู่ที่ 21 เกินมา 1 แท่ง 1. กลุ่มอาการดาวน์ 2. กลุ่มอาการเอ็ดเวิร์ด 3. กลุ่มอาการเทิร์นเนอร์ 4. กลุ่มอาการดับเบิลวาย 10. ข้อใดไม่ใช่สาเหตุที่ทำให้สิ่งมีชีวิตมีความ หลากหลายทางพันธุกรรม 1. สภาพแวดล้อม 2. สารก่อกลายพันธุ์ 3. การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ 4. การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ เฉลย 1.4 2. 4 3.1 4.4 5.1 6.3 7.1 8.3 9.110. 4
กลุ่มที่ .................................... รายชื่อสมาชิก 1. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 2. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 3. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 4. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 5. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายโครงสร้างสารที่อยู่ภายในนิวเคลียสได้ วัสดุอุปกรณ์ 1. สไลด์ถาวรของนิวเคลียสในเซลล์ปลายรากหอมที่ย้อมสีอะซิโตออร์ซิน หรืออะซิโตคาร์มีน 2. กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง วิธีปฏิบัติ 1. แบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน แล้วร่วมกันสังเกตและศึกษาลักษณะของสิ่งที่ปรากฏในนิวเคลียสของเซลล์ปลาย รากหอมภายใต้กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง จากนั้นวาดภาพสิ่งที่เห็นและบรรยายโครงสร้างของสารที่อยู่ ภายในนิวเคลียส 2. สืบค้นและรวบรวมข้อมูล เพื่อระบุว่าสารที่อยู่ภายในนิวเคลียสคืออะไร ใบกิจกรรม เรื่อง ศึกษาโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการถ่ายทอด ลักษณะทางพันธุกรรม ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การสื่อความหมายข้อมูล • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์
บันทึกผลกิจกรรม ภาพนิวเคลียสของเซลล์ปลายรากหอม โครงสร้างของสารที่อยู่ภายในนิวเคลียสของเซลล์ปลายรากหอม มีดังนี้ .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. อภิปรายผลกิจกรรม .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
คำถามท้ายกิจกรรม 1. สารที่อยู่ภายในนิวเคลียสในเซลล์ปลายรากหอมมีลักษณะเป็นอย่างไร .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. สารที่อยู่ภายในนิวเคลียสคืออะไร .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
กลุ่มที่ .................................... รายชื่อสมาชิก 1. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 2. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 3. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 4. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 5. ...........................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายโครงสร้างสารที่อยู่ภายในนิวเคลียสได้ วัสดุอุปกรณ์ 1. สไลด์ถาวรของนิวเคลียสในเซลล์ปลายรากหอมที่ย้อมสีอะซิโตออร์ซิน หรืออะซิโตคาร์มีน 2. กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การสื่อความหมายข้อมูล • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์ ใบกิจกรรม เรื่อง ศึกษาโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการถ่ายทอด ลักษณะทางพันธุกรรม เฉลย
ในนิวเคลียสของบางเซลล์มีลักษณะคล้ายกับเส้นใยขนาดเล็กพันกัน และในนิวเคลียสของบางเซลล์มี ลักษณะเป็นแท่งหดสั้น วิธีปฏิบัติ 1. แบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน แล้วร่วมกันสังเกตและศึกษาลักษณะของสิ่งที่ปรากฏในนิวเคลียสของเซลล์ปลาย รากหอมภายใต้กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง จากนั้นวาดภาพสิ่งที่เห็นและบรรยายโครงสร้างของสารที่อยู่ ภายในนิวเคลียส 2. สืบค้นและรวบรวมข้อมูล เพื่อระบุว่าสารที่อยู่ภายในนิวเคลียสคืออะไร บันทึกผลกิจกรรม ภาพนิวเคลียสของเซลล์ปลายรากหอม โครงสร้างของสารที่อยู่ภายในนิวเคลียสของเซลล์ปลายรากหอม มีดังนี้ ขึ้นอยู่กับผลการวาดภาพของนักเรียน
จากกิจกรรม เมื่อใช้กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสงส่องดูสไลด์ถาวรในนิวเคลียสของเซลล์ปลายรากหอม พบว่า ส่วนที่อยู่ภายในนิวเคลียสของบางเซลล์มีลักษณะคล้ายกับเส้นใยขนาดเล็กพันกัน ซึ่งเรียกว่า โครมา ทิน (chromatin) มักพบขณะที่เซลล์ยังไม่เกิดกระบวนการแบ่งเซลล์ และพบว่า ส่วนที่อยู่ภายในนิวเคลียส บางเซลล์มีลักษณะเป็นแท่งหดสั้น เรียกว่า โครโมโซม (chromosome) ส่วนที่อยู่ภายในนิวเคลียสของบางเซลล์มีลักษณะคล้ายกับเส้นใยขนาดเล็กพันกันและบางเซลล์มีลักษณะ เป็นแท่งหดสั้น ส่วนที่อยู่ภายในนิวเคลียสของบางเซลล์มีลักษณะคล้ายกับเส้นใยขนาดเล็กพันกัน เรียกว่า โครมาทิน และ ส่วนที่อยู่ภายในนิวเคลียสบางเซลล์ที่มีลักษณะเป็นแท่งหดสั้น เรียกว่า โครโมโซม .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. อภิปรายผลกิจกรรม .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ฃ คำถามท้ายกิจกรรม 1. สารที่อยู่ภายในนิวเคลียสในเซลล์ปลายรากหอมมีลักษณะเป็นอย่างไร .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. สารที่อยู่ภายในนิวเคลียสคืออะไร
.............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ใบกิจกรรม เรื่อง สร้างแบบจำลองโครโมโซม
กลุ่มที่ ................ รายชื่อสมาชิก 11. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 12. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 13. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 14. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 15. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายโครงสร้างพื้นฐานของโครโมโซม วัสดุอุปกรณ์ 1. เชือก 4. ลวดกำมะหยี่ 2. ลูกปัด 5. อุปกรณ์เครื่องเขียน 3. ดินน้ำมัน วิธีปฏิบัติ 1. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน แล้วร่วมกันสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับโครงสร้างของโครโมโซม 2. รวบรวมข้อมูลที่สืบค้นได้ แล้วนำมาออกแบบและสร้างแบบจำลองโครโมโซมจากวัสดุที่กำหนดให้ 3. ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมานำเสนอแบบจำลองหน้าชั้นเรียน ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การสื่อความหมายข้อมูล • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์
บันทึกผลกิจกรรม แบบจำลองโครโมโซม อภิปรายผลกิจกรรม .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
คำถามท้ายกิจกรรม 1. โครงสร้างของโครโมโซมประกอบด้วยอะไรบ้าง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. โครโมโซมมีความสำคัญกับกระบวนการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมอย่างไร .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
เฉลย กลุ่มที่ ................ รายชื่อสมาชิก 1. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 2. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 3. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 4. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... 5. ................................................................................ชั้น......................เลขที่.............ห้อง........... จุดประสงค์ อธิบายโครงสร้างพื้นฐานของโครโมโซม วัสดุอุปกรณ์ 4. เชือก 4. ลวดกำมะหยี่ ใบกิจกรรม เรื่อง สร้างแบบจำลองโครโมโซม ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ • การสังเกต • การสื่อความหมายข้อมูล • การลงความเห็นจากข้อมูล จิตวิทยาศาสตร์ • ความสนใจใฝ่รู้ • ความรับผิดชอบ • การทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่าง สร้างสรรค์
5. ลูกปัด 5. อุปกรณ์เครื่องเขียน 6. ดินน้ำมัน วิธีปฏิบัติ 1. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน แล้วร่วมกันสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับโครงสร้างของโครโมโซม 2. รวบรวมข้อมูลที่สืบค้นได้ แล้วนำมาออกแบบและสร้างแบบจำลองโครโมโซมจากวัสดุที่กำหนดให้ 3. ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมานำเสนอแบบจำลองหน้าชั้นเรียน บันทึกผลกิจกรรม แบบจำลองโครโมโซม ขึ้นอยู่กับลการวาดภาพของนักเรียน
จากกิจกรรม พบว่า โครโมโซมของสิ่งมีชีวิตประกอบ 2 ชนิด คือ 1) ดีเอ็นเอ มีลักษณะเป็นเส้นยาวขดพันอยู่รอบๆ โปรตีนเป็นระยะ และจะขดตัวเพิ่มขึ้นจนกระทั่ง กลายเป็นแท่งโครโมโซมและยีน เป็นช่วงของดีเอ็นเอที่กำหนดลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต 2) โปรตีน ที่ดีเอ็นพันอยู่ โครงสร้างของโครโมโซมประกอบด้วยสาร 2 ชนิด คือ ดีเอ็นเอ และโปรตีน ซึ่งโครโมโซมเกิดจากการ ขด พันกันระหว่างดีเอ็นเอและโปรตีนเป็นเส้นยาว และมีการขดพันกันอีกหลายระดับจนกระทั่งกลายเป็นแท่ง โครโมโซม โดยดีเอ็นเอเป็นสารพันธุกรรมที่กำหนดลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต แต่ละช่วงความยาว ของดีเอ็นเอ คือ ข้อมูลทางพันธุกรรมที่มีลต่อลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต เรียกว่า หน่วยพันธุกรรม หรือยีน อภิปรายผลกิจกรรม .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. คำถามท้ายกิจกรรม 1. โครงสร้างของโครโมโซมประกอบด้วยอะไรบ้าง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
ดีเอ็นเอที่อยู่บนโครโมโซมเป็นสารพันธุกรรมที่บรรจุรหัสข้อมูลทางพันธุกรรมไว้ และเป็นองค์ประกอบสำคัญ ในการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม โดยดีเอ็นเอมีสมบัติที่สำคัญ ดังนี้ 1) ดีเอ็นเอสามารถจำลองตัวเองได้ จึงทำให้ถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมไปกับโครโมโซมได้ 2) ดีเอ็นเอสามารถควบคุมเซลล์ให้มีการสังเคราะห์สารต่างๆ เพื่อแสดงลักษณะทางพันธุกรรมได้ 3) ดีเอ็นเอมีการเปลี่ยนแปลงสลับที่ลำดับเบสได้หลายรูปแบบ การเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ทำให้เกิดลักษณะ ทางพันธุกรรมที่เปลี่ยนไปจากเดิม ทำให้เกิดความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. โครโมโซมมีความสำคัญกับกระบวนการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมอย่างไร .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. แบบฝึกหัด เรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีน
แบบฝึกหัดที่ 1.1เขียนโครงสร้างพื้นฐานของโครโมโซมลงในแผนภาพ พร้อมอธิบายโครงสร้างของสาร โครงสร้างของสารพันธุกรรม .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. ..............................................................................................................................................................................
แบบฝึกหัดที่ 1.2 ตอบคำถามต่อไปนี้ 1. อธิบายความสัมพันธ์ของยีน ดีเอ็นเอ โครโมโซม ฮอมอโลกัสโครโมโซม และแอลลีล .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. อธิบายโครโมโซมของเซลล์ร่างกายของสิ่งมีชีวิตตามประเด็นที่กำหนด มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง เซลล์ร่างกายมีโครโมโซม ......................... แท่ง เซลล์สืบพันธุ์มีโครโมโซม ......................... แท่ง เมื่อเกิดการปฏิสนธิจะได้ไซโกตที่มีโครโมโซม .................................................................. แท่ง มนุษย์ มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง เซลล์ร่างกายมีโครโมโซม ......................... แท่ง เซลล์สืบพันธุ์มีโครโมโซม ......................... แท่ง เมื่อเกิดการปฏิสนธิจะได้ไซโกตที่มีโครโมโซม .................................................................. แท่ง สุนัข มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง เซลล์ร่างกายมีโครโมโซม ......................... แท่ง เซลล์สืบพันธุ์มีโครโมโซม ......................... แท่ง เมื่อเกิดการปฏิสนธิจะได้ไซโกตที่มีโครโมโซม .................................................................. แท่ง แมลงหวี่ มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง เซลล์ร่างกายมีโครโมโซม ......................... แท่ง เซลล์สืบพันธุ์มีโครโมโซม ......................... แท่ง เมื่อเกิดการปฏิสนธิจะได้ไซโกตที่มีโครโมโซม .................................................................. แท่ง ข้าวโพด
ดีเอ็นเอ เป็นสารพันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะของสิ่งมีชีวิต มีโครงสร้างแบบสายใยที่บิดเป็นเกลียวคู่คล้าย บันไดเวียน ดีเอ็นเอจะขดวนรอบก้อนโปรตีนแล้วเรียงต่อกันแบบสร้อยลูกปัด ซึ่งจะขดวนเป็นเกลียวอีก ครั้งแล้วพันทบกันเป็นโครโมโซม โดยโครโมดซมมีลักษณะเป็นแท่งยึดติดกันคล้ายปาท๋องโก๋อยู่ภายใน นิวเคลียสของเซลล์บางช่วงของดีเอ็นเอมีข้อมูลทางพันธุกรรมที่กำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิต เรียกว่า ยีน เฉลย 3. ล่อ (ลูกผสมของม้ากับลา) มีโครโมโซมกี่แท่ง ถ้าม้ามีโครโมโซม 64 แท่ง ลามีโครโมโซม 62 แท่ง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. แบบฝึกหัด เรื่อง โครโมโซม ดีเอ็นเอ และยีน แบบฝึกหัดที่ 1.1เขียนโครงสร้างพื้นฐานของโครโมโซมลงในแผนภาพ พร้อมอธิบายโครงสร้างของ สารพันธุกรรม โครงสร้างของสารพันธุกรรม .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. นิวเคลียส เซลล์ โครโมโซม ดีเอ็นเอ ยีน ก้อนโปรตีน
โครงสร้างพื้นฐานของโครโมโซม คือ ดีเอ็นเอ ซึ่งเป็นสารพันธุกรรมที่กำหนดลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต โดยดีเอ็นเอมีความยาวมาก แต่ละช่วงความยาวของดีเอ็นเอ คือ ข้อมูลทางพันธุกรรมที่กำหนดลักษณะทาง พันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต เรียกว่า หน่วยพันธุกรรมหรือยีน โครโมโซมของสิ่งมีชีวิตที่อยู่คู่กัน เรียกว่า ฮอมอโลกัสโครโมโซม เป็นคู่โครโมโซมที่มีขนาดเหมือนกันและมี การจัดเรียงยีนเหมือนกัน โดยยีนอยู่บนฮอมอโลกัสโครโมโซมอาจมีรูปแบบที่เหมือนกันหรือแตกต่างกัน เรียก รูปแบบของยีนว่า แอลลีล แบบฝึกหัดที่ 1.2ตอบคำถามต่อไปนี้ 1. อธิบายความสัมพันธ์ของยีน ดีเอ็นเอ โครโมโซม ฮอมอโลกัสโครโมโซม และแอลลีล .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. 2. อธิบายโครโมโซมของเซลล์ร่างกายของสิ่งมีชีวิตตามประเด็นที่กำหนด มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง เซลล์ร่างกายมีโครโมโซม ......................... แท่ง เซลล์สืบพันธุ์มีโครโมโซม ......................... แท่ง เมื่อเกิดการปฏิสนธิจะได้ไซโกตที่มีโครโมโซม .................................................................. แท่ง มนุษย์ มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง เซลล์ร่างกายมีโครโมโซม ......................... แท่ง เซลล์สืบพันธุ์มีโครโมโซม ......................... แท่ง เมื่อเกิดการปฏิสนธิจะได้ไซโกตที่มีโครโมโซม .................................................................. แท่ง สุนัข มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง ์่ีโโโ่แมลงหวี่ มีโครโมโซม ................. แท่งหรือ ............. คู่ เป็นออโตโซม .............. แท่ง หรือ .............. คู่ เป็นโครโมโซมเพศ ................................... แท่ง ์่ีโโโ่ข้าวโพด 46 44 46 2 23 23 22 46 78 76 78 2 39 39 38 78
ล่อ (ลูกผสมของม้ากับลา) มีโครโมโซมเป็น (64÷2) + (62÷2) = 32 +31 = 63 แท่ง 3. ล่อ (ลูกผสมของม้ากับลา) มีโครโมโซมกี่แท่ง ถ้าม้ามีโครโมโซม 64 แท่ง ลามีโครโมโซม 62 แท่ง .............................................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................................. แบบประเมินการตอบคำถาม กิจกรรม เรื่อง โครโมโซม ยีน ดีเอ็นเอ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง ทำเครื่องหมาย✓ลงในช่องระดับคะแนนพฤติกรรมที่นักเรียนปฏิบัติดังนี้ ระดับ 3 หมายถึงแสดงพฤติกรรมให้เห็นมาก ระดับ 2 หมายถึง แสดงพฤติกรรมให้เห็นปานกลาง ระดับ 1 หมายถึง แสดงพฤติกรรมให้เห็นน้อย ลำดับ ที่ พฤติกรรม ระดับคะแนน สนใจและ ตั้งใจฟัง คำถาม ตอบคำถาม ได้ตรง ประเด็น ตอบคำถาม อย่าง สม่ำเสมอ รวม คะแนน ระดับ คุณภาพ 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ชื่อ-สกุล 1 2 3 8 6 8 2 4 4 3 8 20 18 20 2 10 10 9 20
4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 ลำดับ ที่ พฤติกรรม ระดับคะแนน สนใจและ ตั้งใจฟัง คำถาม ตอบคำถาม ได้ตรง ประเด็น ตอบคำถาม อย่าง สม่ำเสมอ รวม คะแนน ระดับ คุณภาพ 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ชื่อ-สกุล 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 เกณฑ์คุณภาพ ผู้เรียนตอบคำถามได้0 - 4คะแนนระดับคุณภาพ ต้องปรับปรุง หรือ 0 ผู้เรียนตอบคำถามได้ 5 - 8 คะแนน ระดับคุณภาพ พอใช้หรือ 1 ผู้เรียนตอบคำถามได้9 - 12 คะแนน ระดับคุณภาพ ดี หรือ 2 ผู้เรียนตอบคำถามได้ 13 - 18 คะแนน ระดับคุณภาพ ดีมาก หรือ 3 ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................
แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง โครโมโซม ยีน ดีเอ็นเอ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง :ให้ ผู้สอน สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียนแล้วขีด ✓ลงในช่อง ที่ตรงกับระดับคะแนน ที่ ชื่อ – สกุล ผลการประเมิน รวม คะแนน (30) ร้อยละ ระดับ คุณภาพ ใฝ่เรียนรู้ (10) มุ่งมั่นใน การทำงาน (10) มีวินัย (10)
123456789 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ ที่ ชื่อ – สกุล ผลการประเมิน รวม คะแนน (30) ร้อยละ ระดับ คุณภาพ ใฝ่เรียนรู้ (10) มุ่งมั่น ในการ ทำงาน (10) มีวินัย (10) 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40
เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอให้ 8-10 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ 6-7 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ 4-5 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมน้อยครั้ง ให้ 1-3 คะแนน แบบประเมินการปฏิบัติกิจกรรมแบบกลุ่ม คำชี้แจง: ให้ผู้สอนประเมินการปฏิบัติกิจกรรมของนักเรียนตามรายการที่กำหนด แล้วขีด ✓ ลงในช่องที่ตรง กับระดับคะแนน ระดับ กลุ่มที่ รายการประเมิน รวม การปฏิบัติการทำ กิจกรรม ความคล่องแคล่วในขณะ ปฏิบัติกิจกรรม การบันทึก สรุปและ นำเสนอผลการทำกิจกรรม 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ลงชื่อ....................................................ผู้ประเมิน (นางสาวรัตติยาธร ขันธวิชัย) ................/................/................ เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน (ร้อยละ) ระดับคุณภาพ 81 - 100 ดีมาก 71 -80 ดี 51 - 70 พอใช้ ต่ำกว่า 50 ปรับปรุง