เครื่องมือประมงไทย_compressed

ลอบทรงกระบอก

Standing trap

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่�่น:

ลอบ ลอบยืืน

ลักั ษณะเครื่อ�่ งมือื :

โครงลอบทำ�ำ มาจากไม้้ไผ่่และเหล็็กเส้้นประกอบกััน
เป็็นทรงกระบอก หุ้�มด้้วยอวนไนลอน หรืือตาข่่าย
ไนลอน ทางเข้้าสัตั ว์์น้ำ�ำ� (งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง แต่่บาง
พื้้�นที่่�มีีการดััดแปลงโดยการเย็็บงาติิดเข้้าไปในลอบ
อีีก 1 ชั้�น ซึ่่�งจะเย็็บติิดไว้้เหนืือทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ หรืือ
งาแรก บริิเวณส่่วนบนของลอบปลายซี่่�ไม้้ไผ่่โค้้ง
เข้้าหากัันพอให้้มีีช่่องว่่างตรงกลางเพื่่�อเป็็นทางออก
ของสัตั ว์์น้ำ��ำ

ขนาดตาอวน:

16 ช่่องตาต่่อตารางนิ้้�ว

วิิธีที ำ�ำ การประมง:

วางลอบขวางทางน้ำ��ำ ไหลแล้้วใช้้ไม้้หลัักปัักยึึด
เครื่�องมืือให้้ส่่วนบนที่่�เป็็นปากทางออกของสััตว์์น้ำ��ำ ที่่�
โผล่พ่ ้น้ น้ำ��ำ เพื่่อ� ให้ส้ ัตั ว์์น้ำ�ำ�ได้ข้ ึ้�้นมาหายใจ หากมีีการใช้้
เหยื่่อ� ล่่อจะหว่่านเหยื่่อ� ใส่่ลอบประมาณ 1 ช้้อนโต๊๊ะ

ขนาดเครื่่�องมือื ประมง:

ความสููงประมาณ 1.2-1.5 เมตร ความกว้้าง 50-
60 เซนติิเมตร ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�กว้้าง 10-30 เซนติิเมตร
ทางออกของสััตว์์น้ำ��ำ กว้้าง 15-40 เซนติิเมตร

เหยื่อ�่ :

รำำ�ข้้าวละเอีียด

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 135

ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำำ�� ที่่�จัับได้:้

ปลาทั่่ว� ไปเกืือบทุุกชนิิด

ผลจับั สัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:  -
แหล่่งทำำ�การประมง:

บริิเวณพื้้�นน้ำ�ำ�ที่่�น้ำ��ำ ไหลเอื่่�อย ๆ
ริิ ม ตลิ่่� ง ที่่� มีีวัั ชพืืช ห รืื อ พรร ณ ไ ม้้ น้ำ��ำ
ความลึึก 0.5 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่�่องมือื :

กลางคืืน

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์น์ ้ำำ�� : -
เดืือนที่่� ใช้้งาน:

สิิงหาคม-ตุุลาคม

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย

การใช้้เรืือเพื่อ่� ทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ/ ไม่่ใช้้เรืือ

ราคาต้น้ ทุนุ เครื่�่องมืือ:

200-300 บาท

ประเภทของแหล่ง่ น้ำ��ำ :

แหล่่งน้ำ��ำ ทั่่�วไป

จัังหวััด:

ทั่่ว� ประเทศ

v

136 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบนอน

Horizontal slit trap

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่่�น: ระหว่่างงาจะผููกเชืือกติิดต่่อกัันและ
มีีเชืือกอีีกซี่ห่� นึ่่ง� ผููกซี่บ่� นงาเพื่่อ� บังั คับั งา
ลอบปีีก ลอบซิ่่�ง ลอบเลาะ ให้้ตึึงหรืือวางให้้หย่่อนได้้เรีียกว่่า
งาไหว้้ ด้้านท้้ายหรืือก้้นลอบใช้้ไม้้ไผ่่
ลักั ษณะเครื่่�องมืือ: ผููกเชืือกร้้อยต่่อกัันปิิดทางออกเป็็น
ช่อ่ งสี่เ่� หลี่ย่� ม ลอบบางหลังั จะมีีไม้เ้ หลา
เครื่�องมืือประเภทจัักสานด้้วยไม้้ไผ่่ ใช้้หวายหรืือ เป็็นง่่ามยาวเสีียบสวมลงบนหลัังลอบ
ลวดรััดโครงไม้้ มีีลัักษณะรููปทรงกระบอกกลมหรืือ คร่่อมซี่่�ด้้านบนของลอบ
เหลี่ย่� มปลายตัดั หรืือปลายตัดั ด้า้ นบนงอนขึ้น้� เล็ก็ น้อ้ ย
มีีหลากหลายขนาด ตัวั ลอบทำำ�จากไม้ไ้ ผ่เ่ หลาเป็น็ เส้น้
เท่่า ๆ กันั แล้้วนำำ�มาผููกติิดกับั โครงไม้้รููปวงกลมด้้วย
หวาย เถาวััลย์์ เชืือก หรืือลวด หากจะดัักปลาตััวเล็็ก
จะถัักซี่่�ไม้้ไผ่่ให้้ชิิดกััน หรืือตััวลอบอาจทำำ�จาก
เหล็็กเส้้นดััดเป็็นวงกลม 15-20 วง หุ้�มด้้วยตาข่่าย
ไนลอน ปากลอบมีีทางเข้้าสัตั ว์์น้ำ�ำ� (งา) จำ�ำ นวน 2 ชั้�น
ลัักษณะเป็็นทรงกรวย ปลายงาหัันเข้้าด้้านในลอบ
ทำ�ำ จากวััสดุุเดีียวกัันกัับตััวลอบ เมื่่�อปลาว่่ายเข้้าไป
แล้้วจะไม่่สามารถว่่ายออกมาได้้ ปากลอบบางหลััง
อาจทำ�ำ เป็็นช่่องประตูู ลัักษณะรููปทรงสี่่�เหลี่่�ยม
โดยใช้ไ้ ม้ไ้ ผ่เ่ หลาเป็น็ ซี่ผ่� ููกมัดั ตัดั ที่ป่� ระตููหันั งาเข้า้ ภายใน

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 137

ขนาดตาอวน:  - ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่่�องมืือ:  ตลอดวันั

วิิธีีทำ�ำ การประมง: ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์์น้ำำ��:  -
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:
นำ�ำ ลอบไปวางบริิเวณที่่�ทำ�ำ การ
ประมง โดยหัันช่่องดัักปลารัับกระแสน้ำ��ำ ตลอดทั้้�งปีี (นิิยมใช้้ช่่วงฤดููฝน)
แล้ว้ ใช้เ้ ศษหญ้า้ คลุมุ ด้า้ นบนและปิดิ ทับั
ด้้วยดิินเพื่่�อป้้องกัันลอบไหลตามน้ำ��ำ ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย
ในบางพื้น้� ที่ใ่� ช้เ้ ฝือื กกางกั้้น� ประกอบกับั การใช้เ้ รืือเพื่่อ� ทำำ�การประมง:
เพื่่�อให้้สััตว์์น้ำ��ำ เข้้าลอบได้้มากขึ้�้น
และวางลอบเป็็นระยะ ๆ สลัับกัับเฝืือกต่่อ ใช้้เรืือ สำ�ำ หรัับลำ�ำ เลีียงเครื่อ� งมืือ
เนื่่�องกัันไป โดยวางลอบให้้อยู่�่ในแนว
เดีียวกัับเฝืือก และให้้ปากลอบอยู่�่ ราคาต้น้ ทุนุ เครื่�อ่ งมือื :
กึ่่�งกลางกัับเฝืือกเพื่่�อให้้ปลาสามารถ
เข้้าได้้ทั้้�งสองด้้าน 100-500 บาท

ขนาดเครื่่อ� งมือื ประมง: ประเภทของแหล่ง่ น้ำ�ำ�:

ความยาวตั้้�งแต่่ 25-200 เซนติิเมตร ทุ่่�งนา ลำำ�คลอง แม่่น้ำ�ำ� หนองน้ำ��ำ
กว้้าง 15-70 เซนติิเมตร ไม้้ไผ่่แต่่ละซี่่�
ห่่างกััน 1-3 เซนติิเมตร ทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ จังั หวัดั :  ทั่่ว� ประเทศ
(งา) ยาว 35 เซนติิเมตร
v
เหยื่่อ� :

กากน้ำ��ำ ปลากัับรำ�ำ ละเอีียดผสมดิิน
เหนีียวปั้้�นเป็็นก้้อน ปลาซิิว ลููกปลา
กุ้ �งฝอย

ชนิิดสััตว์น์ ้ำ�ำ�ที่่�จับั ได้:้

ปลาทั่่�วไปเกืือบทุกุ ชนิิด

ผลจัับสััตว์์น้ำ��ำ :

2-9.5 กิิโลกรััม

แหล่่งทำ�ำ การประมง:

ริิมตลิ่่�ง ความลึึก 0.3-0.5 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

138 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบปลาขาว

Cyprinids horizontal slit trap

ชื่อ�่ ท้อ้ งถิ่น�่ :

ลอบปลาขาว

ลัักษณะเครื่่�องมืือ:

ตััวลอบทำำ�จากเถาวััลย์์หรืือหวาย
มััดให้้เป็็นรููปวงรีีประกอบไม้้ไผ่่ให้้เป็็น
ทรงกระบอก หุ้�มด้้วยตาข่่ายพลาสติิก
มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) รููปทรงกรวย
2 ชั้�น และมีีช่่องเปิดิ ด้้านท้้ายของลอบ
เพื่่�อนำำ�สัตั ว์์น้ำ�ำ�ออก

ขนาดตาอวน:  4 เซนติิเมตร
วิิธีที ำำ�การประมง:

วางลอบกั้้�นขวางตามแนวร่่องน้ำ��ำ
โดยวางให้้อยู่�่ในแนวนอน เมื่่�อปลา
ว่่ายเข้้าไปก็็จะว่่ายออกมาไม่่ได้้เพราะ
ติิดงากั้้�นไว้้ และมีีเฝืือกหรืือปีีกกาง
ทั้้�งสองข้้าง

ขนาดเครื่่อ� งมือื ประมง:

ตัวั ลอบยาว 150-200 เซนติิเมตร
ทั้้�งส่่วนหน้้าและส่่วนท้้ายมีีเส้้นผ่่าน
ศููนย์์กลาง 40-80 เซนติิเมตร ทางเข้้า
สััตว์์น้ำ��ำ กว้้าง 40 เซนติิเมตร สููง 43
เซนติิเมตร ช่่องเปิิดด้้านท้้ายลอบกว้้าง
10 เซนติิเมตร สููง 14 เซนติิเมตร

เหยื่อ�่ :  -

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 139

ชนิิดสัตั ว์์น้ำำ�� ที่่�จับั ได้:้ ราคาต้น้ ทุนุ เครื่่อ� งมือื :

กลุ่�มปลาตะเพีียน 250 บาท

ผลจับั สัตั ว์์น้ำ��ำ : ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ��:

20 กิิโลกรัมั หนองน้ำ��ำ

แหล่ง่ ทำำ�การประมง: จัังหวััด:

ริิมตลิ่่�งที่่น� ้ำ��ำ ไหลผ่่าน บริิเวณ สกลนคร
พื้้�นท้้องน้ำ��ำ ความลึึก 0.8 เมตร
v
สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ่� งมือื :

ทั้้�งวััน

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� :  -

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

มิิถุนุ ายน-สิิงหาคม

ผู้้�ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย

การใช้้เรืือเพื่�่อทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ

140 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ลอบปลาช่อ่ น

Snakehead-horizontal slit trap

ชื่่�อท้อ้ งถิ่่น� : ขนาดเครื่�่องมือื ประมง:

ลอบปลาค้้อ ลอบยาว 50-60 เซนติิเมตร
ลอบส่่วนหน้้ากว้้าง 25-30 เซนติิเมตร
ลักั ษณะเครื่อ�่ งมือื : สููง 23-62 เซนติิเมตร ลอบส่่วนท้้าย
กว้้าง 15 เซนติิเมตร สููง 23 เซนติิเมตร
ตััวลอบมีีลัักษณะเป็็นทรงกระบอกกลม ทำำ�จาก ทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ ยาว 20-40 เซนติิเมตร
ไม้้ไผ่่เหลาเป็็นซี่่�ยึึดติิดกัันด้้วยเชืือก โดยส่่วนหน้้า สููง 25-30 เซนติิเมตร กว้้าง 25
มีีลัักษณะเป็็นทรงกลม และจะค่่อย ๆ เป็็นวงรีีไป เซนติิเมตร
จนถึึงส่่วนท้้ายของลอบ ตััวลอบหุ้�มด้้วยซี่่�ไม้้ไผ่่ถััก
ยึึดติิดกัันด้้วยเชืือกหรืือหุ้�มด้้วยเนื้้�ออวน มีีทางเข้้า เหยื่อ่� :  -
สัตั ว์์น้ำ��ำ (งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง ซึ่่ง� ทำำ�จากวััสดุุชนิิดเดีียว ชนิิดสััตว์น์ ้ำ�ำ� ที่่จ� ับั ได้้:  ปลาช่่อน ดุกุ
กัับตััวลอบ ผลจับั สัตั ว์์น้ำำ�� :  -
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:
ขนาดตาอวน:
บริเิ วณพื้น้� ท้อ้ งน้ำ�ำ�ริมิ ตลิ่่ง� ความลึึก
7 เซนติิเมตร 0.2-1.5 เมตร

วิิธีที ำ�ำ การประมง: สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย

เลืือกบริิเวณที่่�เหมาะสมที่่�จะวางลอบนอนได้้
แล้้วชาวประมงจะใช้้หิินถ่่วงภายในลอบ แล้้วนำำ�ไป
วางไว้้ในน้ำ��ำ และนำ�ำ วััชพืืช เช่่น หญ้้า หรืือผัักบุ้�ง
มาคลุุมไว้้เพื่่�อรอให้้ปลาเข้้ามาในลอบ บางกรณีีจะ
นำ�ำ ลอบไปวางดัักปลาตรงที่่�มีีน้ำ��ำ ไหลเพื่่�อดัักจัับปลา
ที่่�ว่่ายทวนน้ำ�ำ�ขึ้�้นไป หรืืออาจวางในบริิเวณที่่�คาดว่่า
ปลาจะเข้้ามาติิด ทำำ�การขุุดดิินให้้มีีขนาดพอเหมาะ
สำำ�หรัับวางลอบโดยวางตามแนวนอน วางลอบให้้
เอีียง 45 องศา จากนั้้�นนำำ�ขวดน้ำ�ำ�เปล่่าใส่่ในลอบให้้
ท้้ายลอบลอยเหนืือน้ำ��ำ เพื่่�อที่่�จะทำำ�ให้้ปลาช่่อนขึ้�้น
หายใจภายในลอบได้้

เครื่�องมือื ประมงของไทย 141

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่อ่� งมือื : การใช้้เรืือเพื่อ�่ ทำ�ำ การประมง:

กลางคืืน หรืือทิ้้�งไว้้ 5-10 วันั ไม่่ใช้้เรืือ

ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์์น้ำ�ำ� :  - ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ�่ งมืือ:
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:
60 บาท
ตลอดทั้้�งปีี (แม่่น้ำ�ำ�สงคราม),
กรกฎาคม-ตุุลาคม (แม่่น้ำ�ำ�มููล) ประเภทของแหล่ง่ น้ำ��ำ :

ผู้้�ทำ�ำ การประมง: แม่่น้ำ��ำ อ่่างเก็บ็ น้ำ��ำ

เพศชายและหญิิงทั่่ว� ไป จัังหวัดั :

สกลนคร อุุบลราชธานีี

v

142 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบดัักปลาไหล

Cylinder eel trap

ชื่�่อท้้องถิ่�่น: โครงลอบทำ�ำ จากเหล็็กเส้้นดััดเป็็น
วงกลมจำำ�นวน 5 เส้น้ โดยเหล็ก็ เส้น้ ที่อ่� ยู่�่
ลอบปลาไหล บนสุุดเป็็นบริิเวณปากอวนมีีขนาดเล็็ก
กว่่าส่่วนที่่ท� ำำ�เป็็นโครงตััวลอบทั้้�ง 4 เส้้น
ลักั ษณะเครื่�่องมืือ: ระยะห่่างระหว่่างโครง 10 เซนติิเมตร
ก้้นลอบกว้้าง 17 เซนติิเมตร เชืือก
ลัักษณะทรงกระบอก รููปร่่างคล้้ายขวดน้ำ��ำ โพลีีเอทิิลีีนยาว 14 เซนติิเมตร ทางเข้้า
โครงลอบทำ�ำ จากเหล็็กเส้้นดััดเป็็นวงกลม หุ้�มด้้วย สััตว์์น้ำ��ำ อยู่�่เหนืือก้้นลอบ 3 เซนติิเมตร
อวนไนลอนสีีเขีียว ด้้านบนของลอบเป็็นช่่องสำำ�หรัับ ความกว้้างงา 7.5 เซนติิเมตร
ใช้้เปิิดปิิดลอบอยู่�่ ด้้านในลอบใช้้เชืือกโพลีีเอทิิลีีน
ผููกติดิ กับั ถุงุ ที่ม่� ีีรููปทรงคล้า้ ยสีีเหลี่ย่� มผืืนผ้า้ ไว้ส้ ำ�ำ หรับั เหยื่่�อ:  หอยเชอรี่่�
ใส่่เหยื่่�อ มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง
อยู่�่บริิเวณส่่วนล่่างของลอบ โดยส่่วนบนของงาด้้านใน
จะใช้้เชืือกไนลอนผููกยึึดไว้้กัับตััวลอบอีีกด้้านหนึ่่�ง
เพื่่อ� ไม่่ให้้ปากงาพัับลงมากั้้�นทางเข้้าของสััตว์์น้ำ�ำ�

ขนาดตาอวน:

1 เซนติิเมตร

วิิธีีทำำ�การประมง:

ผููกลอบโยงกัับไม้้หลัักที่่�ปัักไว้้หรืือกิ่่�งไม้้ริิมตลิ่่�ง
เพื่่�อป้้องกัันลอบไม่่ให้้ลอยหรืือล้้ม ใส่่เหยื่่�อลงในไป
ในถุุงอวนที่่�อยู่�่ภายในเพื่่�อล่่อปลาไหลให้้เข้้าไปกิิน
เหยื่่�อ ซึ่่�งส่่วนใหญ่่ใช้้เหยื่่�อล่่อเป็็นหอยเชอรี่่�โดยจะ
ทำำ�การทุุบหอยเชอรี่่�ให้้เปลืือกแตกแล้้วนำ�ำ เนื้้�อหอย
ไปใส่่ไว้้ในถุุงตาข่่ายสำำ�หรัับใส่่เหยื่่�อล่่อภายในลอบ
เมื่่�อปลาไหลเลื้้�อยเข้้าไปในลอบแล้้วก็็หาทางออกไม่่ได้้

ขนาดเครื่่�องมืือประมง:

ลอบสููง 60 เซนติิเมตร กว้้าง 15 เซนติิเมตร
เชืือกที่่�ใช้้สำำ�หรัับผููกกัับกิ่่�งไม้้ยาว 60 เซนติิเมตร

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 143

ชนิิดสััตว์น์ ้ำ�ำ�ที่่จ� ัับได้:้

ปลาไหล

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� :

4-5 กิิโลกรััม

แหล่ง่ ทำำ�การประมง:

ริิมตลิ่่ง� คัันนา

การบังั คับั ใช้้ทางกฎหมาย:  -
ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่�องมืือ:

ตลอดวััน

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์์น้ำ��ำ :  -
เดืือนที่่� ใช้้งาน:

ตลอดทั้้�งปีี

ผู้้�ทำำ�การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้้เรืือเพื่อ�่ ทำำ�การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ/ ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุุนเครื่�อ่ งมือื :

350 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :

ทุ่่�งนา หนองน้ำ�ำ� อ่่างเก็็บน้ำ�ำ�

จังั หวัดั :

สุุพรรณบุรุ ีี

v

144 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบไม้้ ไผ่่

Bamboo trap

ชื่อ�่ ท้้องถิ่่น� : ขนาดเครื่�อ่ งมือื ประมง:

ลอบไม้้ไผ่่ดัักปลา ความสููง 50 เซนติิเมตร กว้้าง
40 เซนติิเมตร ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�กว้้าง
ลักั ษณะเครื่อ�่ งมืือ: 8-10 เซนติิเมตร สููง 25 เซนติิเมตร
บริิเวณที่่�นำ�ำ สััตว์์น้ำ�ำ�ออกกว้้างและยาว
เครื่�องมืือที่่�มีีลัักษณะเป็็นทรงสี่่�เหลี่่�ยมลููกบาศก์์ 20 เซนติิเมตร
ตััวลอบทำ�ำ จากซี่่�ไม้้ไผ่่ที่่�ร้้อยติิดกัันด้้วยเชืือกไนลอน
ให้้ยึึดติิดกันั มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีที ำ�ำ การประมง:

นำ�ำ ลอบไปวางบริิเวณที่่�ต้้องการทำ�ำ ประมงโดยใช้้
กิ่่�งไม้้คลุุมด้้านบนของลอบ วางทิ้้�งไว้้ทั้้�งวัันแล้้วจึึงมา
เก็็บลอบ

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 145

เหยื่่อ� :  - แหล่่งทำำ�การประมง:
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่�จับั ได้้:
บริิเวณพื้้�นท้้องน้ำ�ำ� ความลึึก 1 เมตร
ปลาตะเพีียน นิิล
สถานะทางกฎหมาย:
ผลจับั สััตว์น์ ้ำ�ำ� :
ถููกกฎหมาย
4-5 กิิโลกรัมั
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่่�องมืือ:

ตลอดวันั

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์์น้ำ��ำ :  -

เดืือนที่่�ใช้้งาน:  ตลอดทั้้�งปีี

ผู้้�ทำำ�การประมง:  เพศชาย
การใช้เ้ รืือเพื่�่อทำำ�การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ ชาวประมงเดิินไปวางลอบริิมตลิ่่�ง

ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ่� งมือื :  200 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :  อ่่างเก็็บน้ำ�ำ�

จังั หวััด:  สุุพรรณบุรุ ีี

v

146 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ลอบยืืน

Standing trap

ชื่่อ� ท้้องถิ่น่� : ขนาดเครื่่อ� งมืือประมง:

ลอบยืืน ความสููงประมาณ 1.2-1.6 เมตร
ทางออกสััตว์์น้ำ��ำ มีีขนาดกว้้างและยาว
ลัักษณะเครื่อ่� งมืือ: 55-60 เซนติิเมตร

ลัักษณะทรงสี่่�เหลี่่�ยมลููกบาศก์์ต่่อกัันในแนวตั้้�ง เหยื่่อ� :  -
โครงลอบทำ�ำ จากเหล็็กเส้้นหุ้�มด้้วยเนื้้�ออวนไนลอน
มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง และมีีทางออก
สัตั ว์์น้ำ�ำ�

ขนาดตาอวน:  4-7 เซนติิเมตร
วิิธีที ำ�ำ การประมง:

วางให้้บางส่่วนของลอบโผล่่พ้้นน้ำ�ำ� แล้้วใช้้
ใบบััวหรืือทางมะพร้้าววางปิิดไว้้ด้้านบน เพื่่�อให้้
สััตว์์น้ำ��ำ หลบเข้้ามาอาศััยเองโดยธรรมชาติิ วางทิ้้�งไว้้
แล้้วจึึงมากู้�เก็บ็ ในตอนเช้้า

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 147

ชนิิดสััตว์น์ ้ำำ�� ที่่�จัับได้:้

ปลากระดี่่� ช่่อน นิิล

ผลจัับสััตว์์น้ำำ�� :

20 กิิโลกรััม

แหล่่งทำำ�การประมง:

บริเิ วณริมิ ตลิ่่ง� ที่น่� ้ำ�ำ�ท่ว่ มไม่ม่ ิดิ ลอบ
ความลึึก 1 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่�่องมือื :

ทั้้�งวััน

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์์น้ำ��ำ :  -
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ตลอดทั้้�งปีี
(นิยิ มใช้เ้ ดืือนพฤษภาคม-มิถิ ุนุ ายน)

ผู้�้ ทำำ�การประมง:  เพศชาย

การใช้เ้ รืือเพื่อ่� ทำำ�การประมง:  ไม่่ใช้้เรืือ
ราคาต้น้ ทุุนเครื่อ่� งมืือ:  250-300 บาท
ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ�� :  หนองน้ำ��ำ บึึง
จัังหวัดั :  นครสวรรค์์ ระยอง

v

148 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบยืืน

Standing trap

ชื่อ�่ ท้้องถิ่�่น: วิิธีีทำำ�การประมง:

ลอบเรดาห์์ นำ�ำ ลอบตั้้�งไปวางปิิดทางน้ำ��ำ ไหล
จะใช้ป้ ระกอบกับั เสาไม้้ไผ่่ โดยผููกลอบ
ลัักษณะเครื่่�องมืือ: กัับเสาไม้้ไผ่่แล้้วปัักเสาลงไปในน้ำ��ำ
ติิดตั้้�งหรืือวางประกอบกัับเฝืือกกั้้�น
โครงลอบทำ�ำ จากไม้้ไผ่่สาน มีีลัักษณะเป็็นทรง ด้้านข้้างทั้้�งสองด้้านเพื่่�อกัันไม่่ให้้ปลา
กระบอกหรืือทรงกระบอกผ่่าครึ่�ง ด้้านบนและ ว่่ายออก และใช้้เชืือกผููกไม้้หลัักติิดกัับ
ด้้านล่่างของลอบมีีลัักษณะเป็็นปลายตััดทั้้�ง 2 ด้้าน กิ่่�งไม้้ วางทิ้้�งไว้้ข้้ามคืืนแล้้วมาเก็็บกู้�
ตััวลอบทำ�ำ จากตาข่่ายไนลอนหรืือตาข่่ายพลาสติิก ลอบ หรืือวางทิ้้�ง 10-15 วััน แล้้วจึึงมา
PVC สีีดำ�ำ มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง เก็บ็ กู้้�ลอบ

ขนาดตาอวน: ขนาดเครื่�อ่ งมืือประมง:

5-8 เซนติิเมตร 0.5 เซนติิเมตร ลอบสููง 1-1.6 เมตร กว้้าง 50-
80 เซนติิเมตร ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�กว้้าง
10-20 เซนติิเมตร และยาวตลอดตััว
ลอบ และทางออกสััตว์์น้ำ��ำ กว้้าง 40-
50 เซนติิเมตร

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 149

เหยื่�อ่ : ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ่� งมือื :  กลางคืืน
ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์น์ ้ำำ��:  -
รำ�ำ ข้้าวผสมกัับข้้าวสุุกปั้้�นเป็็นก้้อน เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:
อาหารเม็็ด เนื้้�อไก่่ เนื้้�อหมูู
ตลอดทั้้�งปีี (นิิยมใช้้เดืือนพฤษภาคม-ธัันวาคม)
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่�จับั ได้้:
ผู้้�ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
ปลาชะโด ช่่อน ตะเพีียน นิิล การใช้้เรืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:  ใช้้เรืือ
ยี่่�สกเทศ สลาด ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ่� งมืือ:  150-400 บาท
ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ�� :  แม่่น้ำ��ำ
ผลจับั สััตว์น์ ้ำ��ำ :  - จัังหวัดั :  อุุบลราชธานีี
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:
v
ริิมตลิ่่�งมีีหญ้้าหรืือพรรณไม้้น้ำ��ำ
ความลึึก 0.5-1.5 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย

150 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบยืืน

Bamboo standing trap

ชื่่�อท้้องถิ่�น่ : ขึ้้�นลงตามแนวดิ่่�งได้้เพื่่�อทำ�ำ การกู้้�ลอบ
ในช่่วงที่่�น้ำ�ำ�ลึึก โดยวางลอบจมลงไปใน
ลอบยืืนแบบไม้้ไผ่่ น้ำ�ำ�ประมาณ 1 ใน 2 ของตััวลอบ
และวางเครื่�องมืือจุุดละหนึ่�งหลััง วางลอบ
ลัักษณะเครื่อ�่ งมือื : ทิ้้�งไว้้ตลอดทั้้�งวััน หรืือทิ้้�งไว้้ 1-2 วััน
หรืือ 10-15 วััน ตามความต้้องการ
ตััวลอบมีีลัักษณะรููปทรงยาวปลายเรีียว ทำำ�จาก ของชาวประมง แล้้วมากู้�เก็็บลอบ
ซี่่�ไม้้ไผ่่และเหล็็กเส้้น มััดติิดกัันด้้วยหวาย เถาวััลย์์ ในตอนเช้้า
หรืือลวด ลอบมีีหลายขนาดและหลายลัักษณะตาม
การใช้้งาน และตามความลึึกของแหล่่งน้ำ��ำ ที่่�ทำ�ำ การ
ประมง ส่่วนบนของลอบนั้้�นมััดปลายซี่่�ไม้้ไผ่่รวมกััน
ตรงกลาง มีีทางเข้้าสัตั ว์์น้ำ�ำ� (งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีการทำำ�ประมง:

ติิดตั้้�งประกอบกับั เฝือื กจำำ�นวน 2 ผืืน ซึ่่�งลักั ษณะ
เป็็นปีีกเพื่่�อกัันให้้สััตว์์น้ำ��ำ เข้้าลอบ ตััวลอบจะตั้้�งอยู่�่ กัับ
พื้้�นมีีหลัักไม้้ไผ่่ยาวปัักล้้อมไว้้จำำ�นวน 3 ลำำ� โดย 2 ลำำ�
แรกจะอยู่�่ ด้า้ นหน้า้ ลอบ มีีห่ว่ งเหล็ก็ คล้อ้ งติดิ กับั ลอบ
เพื่่�อบัังคัับไม่่ให้้ลอบเคลื่่�อนที่่�และสามารถดึึงลอบให้้

เครื่�องมือื ประมงของไทย 151

ขนาดเครื่อ่� งมือื ประมง: แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:

ลอบสููง 1.5-2 เมตร กว้้าง 50- บริิเวณน้ำ��ำ นิ่่�ง หรืือริิมตลิ่่�งที่่�มีีป่่าหญ้้า ความลึึก
70 เซนติิเมตร ระยะห่่างระหว่่างซี่่� 1.5-2 เมตร
ไม้้ไผ่่ 1.5-2 เซนติิเมตร ความยาว
ของงาผ่่าเกืือบตลอดความยาวลอบ สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย

เหยื่่อ� : ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่�่องมืือ:  ตลอดวันั

อาหารปลาผสมกัับเนื้้�อสััตว์์ หรืือ ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:  -
รำำ�ข้้าวผสมกัับข้้าวสุุก คลุุกเคล้้าให้้
เข้้ากัันแล้้วปั้้�นเป็็นก้้อนขนาดเท่่ากำำ�ปั้้�น เดืือนที่่�ใช้้งาน:  พฤษภาคม-กัันยายน
แล้้วห่่อด้้วยอวนไนลอน (อวนมุ้�งสีีฟ้้า)
ผู้้�ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่�จัับได้้: การใช้เ้ รืือเพื่่อ� ทำำ�การประมง:

ปลากระมััง ตะเพีียน ใช้้เรืือ/ ไม่่ใช้้เรืือ
ตะเพีียนทอง ช่่อน
ราคาต้้นทุุนเครื่่อ� งมือื :
ผลจับั สัตั ว์์น้ำ��ำ :  -
500-600 บาท
152 เครื่�องมืือประมงของไทย
ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :  แม่่น้ำ�ำ�

จังั หวัดั :  สกลนคร

v

ลอบยืืน

Standing trap

ชื่�่อท้อ้ งถิ่�่น: เหยื่�อ่ :

ลอบยืืนแบบอวนหุ้�ม ลอบแดง รำำ�ข้้าว ข้้าวสุุก หรืือใช้้ทั้้�งสองอย่่าง
คลุุกเคล้้าให้้เข้้ากััน ปั้้�นเป็็นก้้อนกลม
ลัักษณะเครื่่อ� งมือื : เท่่ากำำ�ปั้้�นแล้้วห่่อด้้วยอวนไนลอน
ผููกติิดไว้้ในลอบ
ลัักษณะคล้้ายขวดที่่�วางตั้้�งไว้้ โครงลอบทำำ�
จากไม้้ไผ่่ หุ้�มด้้วยตาข่่ายไนลอน หรืือด้้ายสีีแดง
ส่่วนบนของลอบมััดปลายซี่่�ไม้้ไผ่่รวมกัันตรงกลาง
มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) จำ�ำ นวน 1 ช่่อง โดยลอบยืืน
มีี ห ล า ย ข น า ด ต า ม ลัั ก ษ ณ ะ ข อ ง ก า ร ใ ช้้ ง า น
และตามระดัับความลึึกของน้ำ�ำ�

ขนาดตาอวน:  6-8 เซนติิเมตร
วิิธีที ำำ�การประมง:

นำำ�เหยื่่�อล่่อห่่อด้้วยอวนไนลอน (อวนมุ้�งสีีฟ้้า)
ผููกติิดไว้้ในลอบ และใช้้ไม้้หลัักยึึดไว้้ใช้้เชืือกผููกติิด
กัับกิ่่�งไม้้แล้้วใช้้ก้้อนหิินวางทัับช่่วยยึึดลอบไว้้ไม่่ให้้ไหล
ใช้้ดัักปลาในบริิเวณที่่�น้ำ�ำ�ลึึกกว่่าลอบนอน หากวาง
ขวางทางน้ำ��ำ ไหลในลำำ�คลองหรืือแม่น่ ้ำ��ำ จะผููกลอบเรีียง
ต่่อกััน 3 ลููก เพื่่�อเพิ่่�มความสามารถในการจัับ
โดยมีีไม้้ไผ่่ที่่�สานเป็็นแผ่่น (เฝืือก) กั้้�นหรืือไม่่กั้้�นก็็ได้้
เฝืือกจะทำ�ำ หน้้าที่่�กัันไม่่ให้้ปลาว่่ายออกด้้านข้้าง
หากใช้้เฝืือกกั้้�นจะวางหรืือติิดตั้้�งบริิเวณริิมตลิ่่ง� ที่่�น้ำ��ำ นิ่่ง�

ขนาดเครื่�อ่ งมืือประมง:

ลอบสููง 1.2-2 เมตร กว้้าง 50-70 เซนติิเมตร
ไม้้ไผ่่ขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.5-1 เซนติิเมตร
ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�กว้้าง 10-15 เซนติิเมตร ยาวผ่่าเกืือบ
ตลอดความยาวของลอบประมาณ 1-1.2 เมตร

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 153

ชนิิดสัตั ว์์น้ำำ�� ที่่จ� ัับได้้:

ปลากระมััง กราย ชะโด ช่่อน
ตะเพีียน นิิล สลาด ยี่่�สกเทศ สร้้อยขาว
หมอ กระดี่่�

ผลจับั สัตั ว์น์ ้ำ��ำ :  -
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:

บริิเวณพื้้�นท้้องน้ำ�ำ� ความลึึก 2
เมตร

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ�่ งมือื :  ตลอดวันั
ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์น์ ้ำำ�� : -

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ตลอดทั้้�งปีี (นิิยมใช้้เดืือนตุลุ าคม-ธัันวาคม)

ผู้้�ทำำ�การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้้เรืือเพื่่�อทำำ�การประมง:  ใช้้เรืือ
ราคาต้้นทุุนเครื่�อ่ งมือื :  200-500 บาท
ประเภทของแหล่ง่ น้ำ�ำ� :

หนอง ห้้วย บึึง ลำ�ำ คลอง แม่่น้ำ��ำ

จังั หวัดั :  ทั่่ว� ประเทศ

v

154 เครื่�องมืือประมงของไทย

สาวน้้อยตกน้ำ�ำ�

Magical basket frog trap

ชื่�อ่ ท้อ้ งถิ่น�่ : ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีทำ�ำ การประมง:
ที่่�ดัักกบ ตะกร้้าดักั กบ สไลเดอร์์
นำ�ำ ที่่�ดัักกบไปวางไว้้บริิเวณร่่องน้ำ��ำ
ลัักษณะเครื่่�องมืือ: ระหว่่างคันั นา โดยกดที่่�ดัักกบลงติิดกัับ
พื้้�นดิินแล้้วเอาด้้านที่่�มีีแผ่่นอลููมิิเนีียม
เครื่�องมืือดัักกบที่่�ทำ�ำ จากตะกร้้าพลาสติิกหรืือ ขึ้้�นด้้านบนและส่่วนของปากตะกร้้าไว้้
กระถางต้้นไม้้ ตัดั พื้้�นด้้านล่่าง (ก้้นตะกร้้า) ออกแล้้ว ด้้านล่่าง ใช้้เหยื่่�อล่่อวางไว้้บนแผ่่น
นำ�ำ เอาแผ่่นอลููมิิเนีียมหรืือสัังกะสีีตััดเป็็นวงกลม อลููมิิเนีียมหรืือสัังกะสีี จากนั้้�นจะใช้้
ให้้ขนาดเล็็กกว่่าก้้นตะกร้้าเล็็กน้้อยใส่่เข้้าไปแทน โคลนทาพอกบริิเวณส่่วนของฐาน
โดยตััดให้้ส่่วนหนึ่่�งพ้้นออกมานอกตะกร้้า แล้้วเจาะรูู รอบข้้างเพื่่�อป้้องกันั ตะกร้้าล้้ม เมื่่�อกบ
มััดด้้วยเชืือกไนลอนหรืืออาจใส่่วััสดุุถ่่วงเป็็นแผ่่น ได้้กลิ่่�นเหยื่่�อจะกระโดดขึ้�้นบนตะกร้้า
ด้้านล่่างนำำ�ตาข่่ายพลาสติิก PVC หรืือถุุงผ้้ามาเย็็บ ทำำ� ใ ห้้ แ ผ่่ น อ ลููมิิ เ นีี ย ม ถูู ก ดัั น ล ง ไ ป
หรืือถัักปิดิ ปากตะกร้้าไว้้ แผ่่นกระเบื้้�องที่่�มีีน้ำ��ำ หนัักมากว่่าจะถ่่วงลง
ทำ�ำ ให้้ฝาขึ้้�นมาปิิดบริิเวณปากที่่�ดัักกบ
ทำ�ำ ให้้กบตกลงไปในตะกร้้า วางทิ้้�งไว้้
ประมาณหนึ่่�งคืืนแล้้วมาเก็บ็ ในตอนเช้้า

ขนาดเครื่่อ� งมือื ประมง:

สููง 15-20 เซนติิเมตร พื้้�นด้้านล่่าง
(ก้้นตะกร้้า) มีีขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
12 เซนติิเมตร และวััสดุุถ่่วงเป็็นแผ่่น
กระเบื้้�องกว้้างและยาว 8 เซนติิเมตร

เครื่�องมืือประมงของไทย 155

เหยื่่�อ: เดืือนที่่� ใช้้งาน:

เนื้้�อปลา ไส้้เดืือน หรืืออาหารเม็็ด ตลอดทั้้�งปีี (นิิยมใช้้เดืือนตุลุ าคม-ธันั วาคม)

ชนิิดสััตว์น์ ้ำ�ำ�ที่่�จับั ได้้:  กบ ผู้้�ทำำ�การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่ถึึงผู้้�สููงอายุ)ุ
ผลจัับสััตว์์น้ำ�ำ�:  2-3 กิิโลกรััม การใช้เ้ รืือเพื่่�อทำำ�การประมง:  ไม่่ใช้้เรืือ
แหล่่งทำ�ำ การประมง: ราคาต้น้ ทุนุ เครื่�่องมือื :  50 บาท
ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :  ทุ่�งนา
ทุ่่�งนา ความลึึกน้ำ��ำ 0.2 เมตร จังั หวััด:  ลำำ�ปาง

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย v
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่อ่� งมือื :  ตลอดวััน
ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์์น้ำ�ำ� :  -

156 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ลันั

Bamboo tube trap

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่�่น: ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีทำำ�การประมง:
ลันั ดักั ปลาไหล บั้้�งลันั บั้้�งปลาไหล กระบั้้�ง
ใส่่เหยื่่�อลงไปในงา นำำ�ดิินเหนีียว
ลักั ษณะเครื่อ่� งมืือ: มาทารอบ ๆ งา แล้้วนำ�ำ ไม้้เดืือยมา
เสีียบผ่่านงา ยึึดลัันโดยปัักดิินให้้ลััน
เครื่�องมืือที่่�เลืือกจัับปลาไหลโดยเฉพาะ ลัักษณะ อยู่�่ในแนวเฉีียงกัับพื้้�นดิิน ให้้ก้้นลััน
ทรงกระบอกทำำ�จากไม้้ไผ่่หรืือท่่อพีีวีีซีี เจาะไม้้ไผ่่ ที่่� เ จ า ะ ร่่ อ ง เ ล็็ ก ๆ โ ผล่่ พ้้ น น้ำ�ำ�
ด้้านในให้้เป็็นรููทะลุุถึึงกัันโดยเว้้นเฉพาะข้้อไม้้ไผ่่ เมื่่�อปลาไหลได้้กลิ่่�นเหยื่่�อที่่�ล่่อไว้้ในลััน
ที่่�ทำ�ำ เป็็นก้้นเท่่านั้้�น บริิเวณปล้้องที่่�เป็็นก้้นเจาะช่่อง ปลาไหลจะเข้้าทางด้้านมีีงาเพื่่�อเข้้าไป
อากาศเป็็นร่่องเล็็ก ๆ ทะลุุเนื้้�อไม้้ไผ่่เพื่่�อระบายน้ำ��ำ กิินเหยื่่�อและติิดอยู่�ใ่ นลันั จึึงดึึงสลัักไม้้
และให้้กลิ่่�นเหยื่่�อที่่�ใช้้ดัักปลาไหลกระจายไปในน้ำ�ำ� ที่่�ขััดงาออกแล้้วดึึงงาออกมา จากนั้้�น
บริิเวณนั้้�นได้้สะดวกและจะล่่อให้้ปลาไหลเข้้าลัันได้้ดีี ยกปากกระบอกลัันเทปลาไหลที่่�ติิด
ด้้านปากลัันสานงาด้้วยไม้้ไผ่่เอาไว้้ เจาะรููกระบอก ลงไปในข้้อง
ไม้้ไผ่่ให้้ทะลุุถึึงกัันทั้้�งสองด้้าน มีีไม้้เดืือยสลัักยาว
เสีียบผ่่านงาเพื่่�อยึึดงาและใช้้ปัักดิินเพื่่อ� ยึึดลััน

เครื่�องมืือประมงของไทย 157

ขนาดเครื่่อ� งมือื ประมง: ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่อ� งมืือ:  กลางคืืน

ลัันยาว 1 เมตร ช่่องอากาศกว้้าง ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำำ��: -
1 เซนติิเมตร ยาว 15-20 เซนติิเมตร
กรีีดเป็น็ ร่่อง 3-4 ร่่อง เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:  ตลอดทั้้�งปีี

เหยื่่อ� : ผู้้�ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่ถึึงผู้้�สููงอายุ)ุ
การใช้้เรืือเพื่อ�่ ทำำ�การประมง:
หอยสัับ ปลาสับั ปููนาทุบุ หมักั ทิ้้�ง
ไว้้ให้้เน่่า ใช้้เรืือ/ ไม่่ใช้้เรืือ สำำ�หรับั ลำำ�เลีียงเครื่อ� งมืือ

ชนิิดสััตว์์น้ำ�ำ� ที่่�จัับได้้:  ปลาไหล ราคาต้น้ ทุนุ เครื่่�องมือื :  50-200 บาท
ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :
ผลจัับสัตั ว์์น้ำำ��:  1-2 กิิโลกรัมั
แหล่่งทำำ�การประมง: แม่่น้ำ�ำ�ริิมคลอง หนอง และบึึง

ริิมตลิ่่�ง บริิเวณที่่�มีีน้ำ��ำ ขุ่่�นหรืือมีี จังั หวัดั :  ทั่่ว� ประเทศ
พืืชน้ำ��ำ
v
สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย

158 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

โพงพาง

Set bag nets, Stow nets

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่น�่ : วิิธีีทำำ�การประมง:

โต่่ง โพงพางหลััก โพงพางหลักั ประจำ�ำ ที่่� โพงพาง ติิดตั้้�งปากอวนให้้รัับสััตว์์น้ำ��ำ ที่่�พััด
ช่่อง โพงพางแถว อวนปากท่่อ ตามกระแสน้ำ��ำ เข้้าถุุงอวน ใช้้ดัักปลา
ในช่่วงน้ำ��ำ ลง โดยใช้้เชืือกยึึดโพงพาง
ลักั ษณะเครื่�อ่ งมือื : ติิดกัับเสาทั้้�งสองต้้น ปากโพงพาง
ติิดทุ่�นและถ่่วงด้้วยก้้อนหิิน เพื่่�อปรัับ
ประกอบด้้วยส่่วนที่่�อยู่�่ประจำ�ำ ที่่�ได้้แก่่ หลััก ระดัับตำำ�แหน่่งของโพงพางตามความ
กางอวน ทำำ�จากไม้้ไผ่่ที่่�มีีความทนทานและมีีลัักษณะ ต้อ้ งการ หรืืออาจไปติดิ ตั้้ง� สวมปากท่อ่
กลมมีีจำ�ำ นวนสองต้้นปัักตั้้�งฉากกัับประแสน้ำ��ำ ความยาว ระบายน้ำ�ำ�ที่่�ลอดถนนก็็ได้้
ของไม้้ไผ่่จะขึ้้�นอยู่�่ กัับระดัับความลึึกของน้ำ�ำ�
และส่ว่ นที่ถ่� อดถอนได้ไ้ ด้แ้ ก่่ อวนมีีลักั ษณะเป็น็ ถุงุ อวน
ปากอวนกว้้างและแคบลงไปเรื่ �อยจนถึึงก้้นอวน
ขนาดช่่องตาอวนอาจจะเท่่ากัันทั้้�งผืืนหรืือแตกต่่างกััน
ก็็ได้้ ทั้้�งนี้้�ขึ้้�นกับั ความต้้องการของชาวประมง

ขนาดตาอวน:

2-4 เซนติิเมตร

เครื่�องมืือประมงของไทย 159

ขนาดเครื่อ่� งมืือประมง: การบังั คัับใช้ท้ างกฎหมาย:  ผิิดกฎหมาย

ความกว้้างปากโพงพาง 0.5- ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่�่องมือื :  ตลอดวััน
40 เมตร ความสููงของปากโพงพาง ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์น์ ้ำ�ำ� :
0.2-10 เมตร ความยาวจากปากถึึง
ก้้นถุงุ อวน 2-80 เมตร จับั สััตว์์น้ำ�ำ�ทุุกขนาด และมีีประสิิทธิิภาพการจับั สููง

เหยื่่�อ:  - เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:  พฤษภาคม-กุมุ ภาพัันธ์์
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่�จับั ได้้:
ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชายและหญิิง (ผู้�ใหญ่่)
ปลาทั่่�วไปเกืือบทุกุ ชนิิด การใช้เ้ รืือเพื่อ่� ทำ�ำ การประมง:

แหล่่งทำำ�การประมง: ไม่่ใช้้เรืือ/ ใช้้เรืือติิดตั้้�งเครื่อ� งมืือและเก็็บปลา

ระบบนิิเวศบริิเวณน้ำ�ำ�ไหล ร่่องน้ำ��ำ ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ�่ งมืือ:  120-30,000 บาท
หรืือกลางน้ำ�ำ� ท่่อลอดถนน ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ�:

ทุ่่�งนา ลำำ�คลองสาขา แม่่น้ำ��ำ ปากแม่่น้ำ�ำ�

จังั หวัดั :

ตาก พิิษณุโุ ลก สุุโขทััย อุบุ ลราชธานีี ศรีีสะเกษ
ยโสธร นครพนม สกลนคร เลย ระยอง จัันทบุุรีี ตราด
นครศรีีธรรมราช สุุราษฎร์์ธานีี

v

160 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลี่่�

Lee barrage trap

ชื่อ�่ ท้อ้ งถิ่น�่ :

หลี่่� ลี่่� กะลี่่ด� ัักปลา

ลัักษณะเครื่�อ่ งมืือ:

ลัั ก ษ ณ ะ ค ล้้ า ย ก ล่่ อ ง ไ ม้้ สี่่� เ ห ลี่่� ย ม ผืื น ผ้้ า
โดยด้้านยาวยื่่�นไปทางทิิศเดีียวกัันกัับทิิศทางน้ำ��ำ ไหล
ลี่่� ทำำ� ม า จ า ก เ ห ล็็ ก เ ส้้ น ก ล ม ต่่ อ กัั น เ ป็็ น ร้้ า น
หรืือไม้้ไผ่่สานเป็็นแผงไม้้ เรีียกว่่า เผีียก ใช้้สำำ�หรัับปิิดกั้�น
ทางเดิินของกระแสน้ำ��ำ เพื่่�อไม่่ให้้ปลาสามารถว่่าย
ผ่่านไปได้้ ปููพื้้�นและฝาข้้างด้้วยอวนไนลอนหรืืออวน
มุ้�งเขีียวไว้้ด้้านใน และใช้้ไม้้ยืืนต้้นทำำ�เป็็นเสาหลัักยึึด
ร้้านเหล็็กหรืือแผงไม้้ไผ่่ไม่่ให้้ไหลไปตามความแรง
ของกระแสน้ำ�ำ� ใช้้เถาวััลย์์ที่่�มีีความเหนีียว เชืือก
หรืือตะปููเป็็นตััวช่่วยยึึดเสาหลัักและร้้านเหล็็กหรืือ

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 161

แผงไม้้ไผ่่เข้้าด้้วยกััน มีีลัักษณะเป็็น แรงของกระแสน้ำ��ำ ที่่�ถููกปิิดกั้้�นจากทางอื่่�นให้้ไหล
ช่่องว่่างให้้กระแสน้ำ�ำ�ไหลผ่่าน โดยจะ เพีียงช่่องทางเดีียวทำำ�ให้้กระแสน้ำ��ำ มีีความแรงมากขึ้�้น
ติิดตั้้�งให้้ด้้านหน้้าลี่่�จุ่ �มลึึกลงไปในน้ำ�ำ� ปลาจะถููกผลัักด้้วยความแรงของกระแสน้ำ��ำ ให้้
และค่่อยเพิ่่�มความสููงจนพื้้�นสููงกว่่า กระโดดขึ้�้นไปอยู่�่บนแผงไม้้ไผ่่ ชาวประมงก็็จะใช้้สวิิง
ระดัับน้ำ��ำ ทางด้้านท้้าย มีีถุุงอวนไนลอน ช้้อนปลาได้้เลย
(อวนมุ้�งสีีฟ้้า) ต่่ออยู่�่บริิเวณด้้านท้้ายลี่่�
เอาไว้้สำ�ำ หรัับรวมสััตว์์น้ำ��ำ ที่่�ว่่ายทวน
กระแสน้ำ��ำ เข้้ามา โดยขนาดของลี่่�
จะขึ้�้นอยู่�่ กัับสถานที่่�ที่่�ต้้องการจัับปลา

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีทำ�ำ การประมง:

ติิดตั้้�งขวางทางน้ำ�ำ� เพื่่�อดัักจัับ
สััตว์์น้ำ��ำ ที่่�มากัับกระแสน้ำ�ำ�ให้้เข้้าไปอยู่�่
ใ น อ ว น ต า ถี่่� ที่่� อ ยู่�่ ท า ง ด้้ า น ท้้ า ย
นำำ�สััตว์์น้ำ�ำ�ออกทางด้้านปลายถุุงอวน
หรืือเมื่่�อปลาว่่ายมาตามน้ำ��ำ ที่่�มีีความ

162 เครื่�องมืือประมงของไทย

ขนาดเครื่อ่� งมืือประมง: ราคาต้้นทุุนเครื่่�องมือื :

ความยาว 2-10 เมตร ความกว้้าง 1-2 เมตร 5,000 บาท
แล้้วแคบลงในส่่วนตอนท้้ายของลี่่�กว้้าง 40 เซนติิเมตร
ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:
เหยื่�่อ:  -
ชนิิดสััตว์น์ ้ำ��ำ ที่่จ� ับั ได้้:  ปลาทั่่ว� ไปเกืือบทุุกชนิิด ทุ่่�งนา ลำำ�ห้้วย แม่่น้ำ�ำ�
ผลจับั สััตว์น์ ้ำ��ำ :  -
แหล่่งทำำ�การประมง:  บริิเวณที่่�น้ำ�ำ�ไหลแรง จัังหวััด:
สถานะทางกฎหมาย:  ผิิดกฎหมาย
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่�อ่ งมือื :  ตลอดวันั แพร่่ สุโุ ขทัยั พิิษณุุโลก
ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์น์ ้ำ��ำ : นครราชสีีมา มุุกดาหาร
อำำ�นาจเจริิญ นครศรีีธรรมราช
จัับสััตว์์น้ำ�ำ�ทุุกชนิิดและทุุกขนาด มีีประสิิทธิิภาพ ปทุมุ ธานีี ปราจีีนบุรุ ีี
การจับั สููง
v
เดืือนที่่�ใช้้งาน:  มิิถุนุ ายน-มกราคม
ผู้้�ทำำ�การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้เ้ รืือเพื่่�อทำำ�การประมง:  ไม่่ใช้้เรืือ

เครื่�องมืือประมงของไทย 163

คราดหอย

Dredge

ชื่�่อท้อ้ งถิ่่�น: ขนาดตาอวน:

คราดหอย 4 เซนติิเมตร

ลัักษณะเครื่�อ่ งมือื : วิิธีที ำ�ำ การประมง:

แบ่่งเป็็นแบบมีีถุุงและไม่่มีีถุุง แบบใช้้เรืือลากจะใช้้กัับคราดมีีถุุง ขณะทำำ�การ
โดยแบบมีีถุุง ส่่วนหน้้ามีีลัักษณะเป็็น ขููดแซะส่่วนที่่�เป็็นโคลนดิินทรายรวมทั้้�งเปลืือกหอย
รููปทรงสี่เ่� หลี่ย่� มผืืนผ้า้ โดยโครงทำ�ำ จาก และหอยที่่�ต้้องการจัับจะอยู่�่ภายในถุุงคราด โดยผููก
เหล็็กเส้้นแล้้วเย็็บติิดกัับถุุงอวนไนลอน เชืือกระหว่่างตััวคราดที่่�จมอยู่�่บริิเวณพื้้�นน้ำ��ำ กัับหััวเรืือ
ส่่วนล่่างสุุดของปากคราดมีีแผงเหล็็ก ชาวประมงจะถืือด้้ามคราดไว้้แล้้วพยายามกดคราด
เส้้นแบ่่งเป็็นซี่่� ๆ ยื่่�นออกมากกว่่า ให้้ติิดกัับพื้้�นน้ำ�ำ� ปล่่อยให้้เรืือแล่่นไปข้้างหน้้าประมาณ
ส่ว่ นอื่่น� โดยเอีียงลงประมาณ 30 องศา 3-5 นาทีี จึึงยกคราดขึ้�้นเรืือและเทหอยออกจากคราด
กึ่่ง� กลางด้า้ นบนมีีแป้น้ เหล็ก็ สำำ�หรับั ใส่่ เมื่่�อลากหรืือร่่อนเอาโคลนทรายออกจากถุุงแล้้ว
ด้้ามจัับที่่�ทำ�ำ จากไม้้หรืือเหล็็กและแบบ ตััวหอยและสิ่่�งอื่่�น ๆ ที่่�มีีขนาดใหญ่่กว่่าช่่องตา
ไม่่มีีถุุง ตััวคราดมีีลัักษณะเป็็นรููปทรง ของอวนจะติิดอยู่�่ในถุุง และสิ่่�งที่่�มีีขนาดเล็็กกว่่า
ครึ่�งวงกลมและยาว ทำ�ำ ด้้วยตะแกรง ช่่องตาจะหลุุดรอดออกไปจากถุุง และคราดแบบ
เหล็็ กหรืือตาข่่ายพลาสติิกพีีวีีซีี ไม่่มีีถุุงจะทำำ�หน้้าที่่�พลิิกดิินที่่�หอยฝัังตััวอยู่�่ ทำ�ำ ให้้
ส่่วนขอบปากคราดมีีเหล็็กเส้้นแบ่่ง มองเห็็นหอย จากนั้้�นจะใช้้มืือเก็บ็ ใส่่ภาชนะ
เป็็นซี่่� ๆ ยื่่�นออกมากกว่่าส่่วนอื่่�น และ
กึ่่�งกลางด้้านบนมีีแป้้นเหล็็ก สำำ�หรัับ
ใส่่ด้้ามจัับที่่�ทำำ�จากไม้้หรืือเหล็ก็

164 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ขนาดเครื่�่องมือื ประมง: ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่่อ� งมืือ:

แบบมีีถุงุ ความกว้้าง 20 เซนติิเมตร ความยาว กลางวััน ระยะเวลา 2-8 ชั่�วโมง
120 เซนติิเมตร ความสููง (ลึึก) 85 เซนติิเมตร
ด้้ามจัับมีีความยาว 6 เมตร และคราดแบบไม่่มีี ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� :  -
ถุงุ ความกว้้างและยาว 15-30 เซนติิเมตร ความสููง เดืือนที่่� ใช้้งาน:
15-35 เซนติิเมตร ด้้ามจัับมีีความยาว 40-250
เซนติิเมตร ธันั วาคม-มกราคม

เหยื่�อ่ :  - ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำำ��ที่่�จัับได้:้ การใช้้เรืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:

หอยขม หอยเล็็บม้้า หอยทราย ไม่่ใช้้เรืือ/ใช้้เรืือ

ผลจับั สััตว์์น้ำำ�� : ราคาต้น้ ทุนุ เครื่�่องมือื :

10 กิิโลกรััม (เดิินคราด) 800-2,000 บาท
200-300 กิิโลกรััม (ใช้้เรืือคราด)
ประเภทของแหล่่งน้ำำ�� :
แหล่ง่ ทำำ�การประมง:  ความลึึก 1-5 เมตร
แม่่น้ำ��ำ อ่่างเก็็บน้ำ�ำ�
สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
จังั หวัดั :

ลพบุุรีี ชััยภููมิิ ขอนแก่่น
หนองบััวลำ�ำ ภูู กาฬสิินธุ์� อุดุ รธานีี

v

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 165

เบ็ด็ กระชาก

Set line with hooks

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่�น่ : เหยื่อ�่ :  -
ชนิิดสััตว์์น้ำ��ำ ที่่จ� ับั ได้:้
เบ็ด็ กระชาก เบ็็ดนรก
ปลากระสููบขีีด นิิล สวาย เทโพ
ลักั ษณะเครื่่�องมือื :
ผลจัับสััตว์์น้ำ��ำ :  5 กิิโลกรััม
เ ค รื่� อ ง มืื อ ที่่� มีี ก า รนำ�ำ ตัั ว เ บ็็ ด แหล่ง่ ทำำ�การประมง:
มาร้้อยต่่อกัันเป็็นสาย ในหนึ่่�งสายเบ็็ด
มีีตััวเบ็็ดประมาณ 10-12 ตััว ส่่วนปลาย สะพาน ฝาย ฝายยาง ตัวั เขื่�อน
สายถ่ว่ งด้ว้ ยตะกั่่ว� โดยสายเบ็ด็ ทำำ�จาก ความลึึก 1-2 เมตร
เอ็็นหรืือเชืือก (โพลีีเอทิิลีีน) ซึ่่�งใช้้
ประกอบกับั คันั เบ็็ดฝรั่่�ง สถานะทางกฎหมาย:

ขนาดตาอวน:  - ถููกกฎหมาย
วิิธีีทำำ�การประมง:
ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่�องมือื :
ทำ�ำ การร้้อยสายเบ็็ดกัับคัันเบ็็ดที่่�
มีีรอก (เบ็็ดฝรั่่�ง) โดยจะยืืนบริิเวณ กลางวันั
ริิมตลิ่่�งแล้้วตวััดสายเบ็็ดที่่�มีีตะกั่่�ว
ผููกอยู่�่ ด้้านปลายสายลงไปน้ำ��ำ ดึึงสาย ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์น์ ้ำำ��:
กลัับเข้้าหาตััวเองเป็็นระยะ ๆ การกระทำำ�
เช่่นนี้ �จะทำำ�ให้้ตาเบ็็ดเกี่่�ยวตััวปลาติิดขึ้�้นมา มีีประสิิทธิิภาพการจับั สููง

ขนาดเครื่่อ� งมืือประมง:

ตััวเบ็็ดมีีเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.1
เซนติิเมตร ความกว้้าง 1 เซนติิเมตร
ความยาว 2.5 เซนติิเมตร ตะกั่่�ว
น้ำ�ำ�หนััก 45 กรััม เอ็็นหรืือเชืือก (PA)
ความยาว 2.1 เมตร

166 เครื่�องมืือประมงของไทย

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

พฤษภาคม-สิิงหาคม

ผู้้�ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้้เรืือเพื่�อ่ ทำำ�การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุุนเครื่่อ� งมืือ:

1,000 บาท (รวมคัันเบ็ด็ )

ประเภทของแหล่ง่ น้ำ�ำ� :

แม่่น้ำ�ำ� อ่่างเก็บ็ น้ำ�ำ�

จัังหวัดั :

นครราชสีีมา สุรุ ิินทร์์ พิิษณุโุ ลก สกลนคร

v

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 167

เบ็็ดคันั ไม้้ไผ่่

Common single hook line

ชื่�่อท้้องถิ่�่น: ขนาดเครื่อ�่ งมืือประมง:

เบ็ด็ ตกปลา เบ็ด็ ไม้้ เบ็ด็ ลิ่่�ว เชืือกไนลอนหรืือด้้ายมีีขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
0.05-0.62 มิิลลิิเมตร มีีความยาวประมาณ
ลักั ษณะเครื่�อ่ งมืือ: 2 ใน 3 ของคัันเบ็็ด ตััวเบ็็ดมีีเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
0.1 เซนติิเมตร ความกว้้าง 0.8-1 เซนติิเมตร
คัันเบ็็ดนิิยมใช้้ไม้้ไผ่่ทำำ�คัันเบ็็ดผููก ความยาว 1.2-2 เซนติิเมตร ทุ่�นลอยน้ำ��ำ ผููกที่่�
ด้้วยเอ็็น เชืือกไนลอนหรืือด้้ายผููก สายเบ็็ดในตำำ�แหน่่งห่่างจากเบ็็ด 30 เซนติิเมตร
ตััวเบ็็ด โดยมีีทุ่่�นลอยน้ำ�ำ�ทำ�ำ จากโฟม คัันเบ็็ดขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 3 เซนติิเมตร
หรืือฟองน้ำ��ำ เป็็นวััสดุุที่่�มีีน้ำ�ำ�หนัักเบา มีีความยาว 1.8-3 เมตร
สามารถลอยน้ำ��ำ ได้้โดยผููกที่่�สายเบ็ด็
เหยื่อ�่ :
ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีทำำ�การประมง: ปลา กุ้�ง ไส้้เดืือน หนอน รำำ� เหยื่่�อหมััก

เกี่่�ยวเหยื่่�อที่่�ตาเบ็็ด แล้้วหย่่อน ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ�ำ�ที่่จ� ัับได้:้
สายเบ็ด็ ลงในน้ำ�ำ� แล้้วสัังเกตการจมน้ำ�ำ�
ของทุ่�น ถ้้าทุ่�นจมน้ำ�ำ�แสดงว่่าปลากิิน ปลานิิล ตะเพีียน สร้้อยขาว สลาด แขยง ช่่อน
เหยื่่อ� แล้้วให้้ตวัดั เบ็็ดขึ้�้นโดยเร็็ว หากติิด กด ดุกุ
ปลามาก็็จะปลดปลาออกจากตาเบ็็ด

168 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ผลจับั สััตว์น์ ้ำำ��:

0.5-3 กิิโลกรััม

แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:

ราวสะพาน ริิมตลิ่่�ง บริิเวณที่่�มีีตอไม้้หรืือโพรง
หญ้้าที่่ก� ระแสน้ำ��ำ นิ่่�ง ความลึึก 2-4 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่อ� งมือื :

กลางวัันถึึงพลบค่ำ��ำ

ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำ�ำ�:

มีีประสิิทธิิภาพการจัับสููง

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ตลอดทั้้�งปีี

ผู้้�ทำ�ำ การประมง:

ชายและหญิิงทั่่�วไป

การใช้เ้ รืือเพื่อ�่ ทำ�ำ การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ/ ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุุนเครื่่�องมืือ:

20-70 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:

แหล่่งน้ำ�ำ�ทั่่ว� ไป

จัังหวััด:

ทั่่ว� ประเทศ

v

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 169

เบ็็ดชิิงหลิิว

Single hook set pole and line

ชื่่�อท้้องถิ่่น� : กัับขนาดของปลา โดยปลาขนาดใหญ่่จะใช้้ทุ่�นใหญ่่
ปลาขนาดเล็็กจะใช้้ทุ่�นเล็็ก อุุปกรณ์์ปลายสาย และ
เบ็ด็ ชิิงหลิิว อุุปกรณ์์เสริิม เช่่น ลููกหมุุนสำำ�หรัับเชื่�อมสายเมนกัับ
สายหน้้าหรืือแบบก้้านยาวสำ�ำ หรัับพัันตะกั่่�ว และตััว
ลักั ษณะเครื่อ่� งมือื : ห ยุุ ด ทุ่ � น เ ป็็ น อุุ ป ก รณ์์ ที่่� มีี ห น้้ า ที่่� ห ยุุ ด ห รืื อ ข ว า ง ตัั ว
เสีียบทุ่ �นหรืือกิ๊๊�ฟเกี่่�ยวทุ่ �นให้้อยู่�่ในระดัับที่่�ต้้องการ
คัันเบ็็ดสร้้างขึ้้�นมาเพื่่�อเลีียนแบบ มีีทั้้�งแบบเป็็นเม็็ดเดี่่ย� วและที่่เ� สีียบทุ่�นด้้วย
คัันไม้้ไผ่่ โดยประยุุกต์์มาใช้้วััสดุุที่่�มีี
ความคงทนมากขึ้�้น เช่่น ไฟเบอร์์กลาส ขนาดตาอวน:  -
คาร์์บอน หรืือกราไฟต์์ เพราะตััวคััน วิิธีที ำำ�การประมง:
ออกแบบมาเพื่่�อให้้ยืืดออกและหด
เข้้าได้้เพื่่�อความสะดวกในการจััดเก็็บ ใช้้วิิธีีการล่่อเหยื่่�อเพื่่�อเรีียกปลาเข้้ามาในบริิเวณ
หรืือคัันทููแพ็็คที่่�นำ�ำ คัันมาต่่อกััน เหมาะ ที่่�ติิดตั้้�งเบ็็ดไว้้และอาจล่่อฝููงปลาที่่�ไม่่ต้้องการไป
สำ�ำ หรัับใช้้ตกปลาที่่�มีีขนาดไม่่ใหญ่่ บริิเวณอื่่�น ส่่วนของการตั้้�งทุ่�นจะนิิยมทั้้�งแบบตั้้�ง
เกิินไป เป็็นคัันที่่�สามารถนำำ�ไปตกได้้เลย ให้้เหยื่่�อนอนอยู่�่บนหน้้าดิิน ซึ่่�งเหมาะกัับน้ำ�ำ�นิ่่�ง
โดยไม่่ต้้องมีีรอก เพีียงแค่่ผููกสาย ลมไม่่แรง และการตั้้�งทุ่�นแบบเหยื่่�อนอนดิิน
เข้้ากัับห่่วงหรืือไหมที่่�ปลายคัันและ โดยตะกั่่�วจะแตะดิินแล้้วเหยื่�อจะนอนอยู่�่ ที่่�พื้้�น โดยการ
ประกอบเข้้ากัับทุ่ �นก็็สามารถใช้้งาน ตกเมื่่�อเลืือกทำำ�เลที่่�เหมาะสมแล้้วจะทำำ�การตั้้�งทุ่ �น
ได้้เลย สายเอ็น็ ขนาดเล็ก็ จะช่่วยให้้ปลา จากนั้้�นจะใส่่เหยื่่�อที่่�ตาเบ็็ดแล้้วส่่งเหยื่่�อไปในจุุดตก
กิินเหยื่่�อโดยไม่่ระแวง มีีผลกัับอาการ ที่่�ต้้องการ หากตั้้�งทุ่�นถููกวิิธีีทุ่่�นจะตั้้�งตามแบบที่่�ตั้้�ง
ข อ ง ทุ่ � น เ มื่่� อ ป ล า ไ ม่่ ร ะ แ ว ง ทุ่ � น ก็็ อ อ ก ไว้้ก่่อนหน้้านี้้� จากนั้้�นจุ่�มปลายคัันลงพื้้�นน้ำ�ำ�ให้้สายเอ็็น
อัตั ราแรงตามไปด้ว้ ย ช่่วยให้เ้ ราสังั เกต จมลงไปหมดจะมีีแค่่ปลายทุ่ �นเท่่านั้้�นที่่�โผล่่ขึ้�้นมา
สายได้้ชััดเจนอีีกทั้้�งช่่วยให้้สายจมน้ำ�ำ�
เร็็วและไม่่ตกท้้องช้้าง และช่่วยให้้ไม่่
เกิดิ อันั ตรายต่อ่ คันั เบ็ด็ เพราะรับั แรงตึึง
เกิินขนาด ทุ่�นและรููปแบบที่่�ใช้้มีีทุ่่�น
หางนกยููง ขนเม่่น ดอกหญ้้า และทุ่�นจีีน
โดยทุ่ �นแต่่ละแบบจะมีีลัักษณะเหมืือนกััน
แบ่่งเป็็นตููดทุ่�น ตััวทุ่�น และหางทุ่�น
จะแบ่่งตามลัักษณะการใช้้งานขึ้�้นอยู่�่

170 เครื่�องมืือประมงของไทย

และเมื่่�อปลาตอดเบ็็ดจะยกข้้อมืือแล้้วกระดกคัันขึ้้�น ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำำ��:
ก็เ็ พีียงพอที่่�จะกระตุุกให้้เบ็ด็ ติิดปากปลาได้้แล้้ว
มีีประสิิทธิิภาพการจับั สููง
ขนาดเครื่�่องมือื ประมง:
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:
คัันเบ็็ดมีีขนาดความยาวตั้้�งแต่่ 1.8-10 เมตร
สายเอ็็นนิิยมใช้้สายเมนหลััก 6-10 ปอนด์์ ตลอดทั้้�งปีี
สายหน้้าจะใช้้ต่ำำ��กว่่าสายเมน 2 ปอนด์์ มีีความยาว (นิิยมใช้้เดืือนพฤษภาคม-สิิงหาคม)
30 เซนติิเมตรขึ้้�นไป ทุ่�นนิิยมใช้้เบอร์์ 0 1 2
ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:
เหยื่�อ่ :  เหยื่่อ� ล่่อเป็็นพวกรำำ�ผสมกัับขนมปัังปั่�น่
ชนิิดสัตั ว์์น้ำ��ำ ที่่�จับั ได้:้ เพศชายและหญิิงทั่่�วไป

ปลาทุุกชนิิดที่่�มีีน้ำ��ำ หนักั ไม่่มากเกิินไป การใช้้เรืือเพื่�อ่ ทำ�ำ การประมง:

ผลจัับสัตั ว์์น้ำ��ำ :  1-3 กิิโลกรััม ไม่่ใช้้เรืือ นั่่�งตกบริิเวณริิมตลิ่่ง�

แหล่ง่ ทำำ�การประมง:  ความลึึก 1-2 เมตร ราคาต้้นทุุนเครื่อ�่ งมือื :

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย 200-10,000 บาท

ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ่� งมือื :  กลางวันั ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:

แหล่่งน้ำ��ำ ทั่่ว� ไป

จังั หวััด:  ทั่่ว� ประเทศ

v

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 171

เบ็็ดตกกุ้�งก้า้ มกราม

Pole and line for Prawn

ชื่่�อท้้องถิ่น�่ : ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีทำำ�การประมง:
เบ็ด็ ตกกุ้�ง
ใช้้เหยื่่�อล่่อเป็็นกุ้�งฝอยโดยเกี่่�ยวเบ็็ดจากส่่วนหาง
ลักั ษณะเครื่�อ่ งมือื : มาหััวแล้้วเอาหััวกุ้�งออก ในบางพื้้�นที่่�อาจใช้้เนื้้�อปลา
หััวใจไก่่หรืือไตหมูู หั่่�นเป็็นชิ้�นเล็็กแล้้วมาเกี่่�ยวแทน
เครื่�องมืือที่่�คัันเบ็็ดเหลาจากไม้้ไผ่่ เมื่่�อกุ้�งกิินเบ็็ดสัังเกตจากสายเอ็็นจะตึึง เมื่่�อพบว่่า
ปััจจุุบัันมีีการนำ�ำ รอกและคัันเบ็็ดตก กุ้�งติิดเบ็็ดจึึงทำ�ำ การดึึงสายเอ็น็ ขึ้้�นมา
ปลาที่่�ใช้้ตกปลาขนาดเล็็กมาใช้้แทน
คัันไม้้ไผ่่ นิิยมใช้้ด้้ายเอ็็นมาม้้วนเข้้า ขนาดเครื่่�องมืือประมง:
กัับหมุุดที่่�ด้้ามคัันเบ็็ด นำ�ำ ปลายสาย
ร้้อยผ่่านปลายคัันและท่่อพลาสติิก ด้้ายเอ็็นมีีขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.2 มิิลลิิเมตร
สีีขาวที่่�ทำ�ำ มาจากสายไฟที่่�ดึึงลวด คัันเบ็ด็ ไม้้ไผ่่มีีความยาว 1.8 เมตร น้ำ��ำ หนักั ของตะกั่่ว�
ทองแดงออกแล้้ว แล้้วนำ�ำ ด้้ายเอ็็น จะขึ้้�นอยู่�่ กับั ความแรงของกระแสน้ำ��ำ
พัั น ป ล า ย ท่่ อ ด้้ า น บ น ใ ห้้ แ น่่ น พ อ
ป ร ะ ม า ณ ใ ห้้ พ อ ขยัั บ ท่่ อ ขึ้�้ น ล ง ไ ด้้ เหยื่่�อ:  กุ้�งฝอย เนื้้�อปลา หััวใจไก่่ ไตหมูู
ส่่วนปลายด้้ามผููกกัับตััวเบ็็ดที่่�พัันด้้วย
ตะกั่่�วเส้้นเพื่่�อถ่่วงน้ำ��ำ หนักั หรืืออาจผููก ชนิิดสััตว์น์ ้ำำ��ที่่จ� ับั ได้:้   กุ้�งก้้ามกราม
ตััวเบ็็ดกัับลููกหมุุนแล้้วถ่่วงด้้วยตะกั่่�ว
แบบเม็็ดอีีกทีี

172 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ผลจับั สััตว์์น้ำ��ำ :

1-3 กิิโลกรััม

แหล่่งทำ�ำ การประมง:

หน้้าดิินบริิเวณที่่�มีีตอไม้้หรืือกองหิินใต้้น้ำ�ำ�

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ่� งมืือ:

ตลอดวันั
(พื้้�นที่่น� ้ำ�ำ�กร่่อยขึ้้�นกับั การเกิิดน้ำ��ำ ขึ้้�นน้ำ��ำ ลง)

ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์น์ ้ำ��ำ :  -
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:  ตลอดทั้้�งปีี
ผู้้�ทำำ�การประมง:

เพศชาย (เด็ก็ ถึึงผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือติิดเครื่อ� งยนต์์

ราคาต้น้ ทุุนเครื่�่องมือื :

500-4,000 บาท (รวมคัันเบ็็ด)

ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ�� :  คลอง แม่น่ ้ำ��ำ

อ่่างเก็็บน้ำ��ำ

จัังหวััด:  ทั่่ว� ประเทศ

v

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 173

เบ็็ดทุ่ �น

Float hook

ชื่�อ่ ท้้องถิ่น่� :

เบ็ด็ ทุ่�น เบ็็ดป่่อม เบ็ด็ จ่่อม
เบ็ด็ ปลาไหล ทุ่�น

ลัักษณะเครื่�อ่ งมืือ:

เบ็็ดที่่�ผููกติิดกัับทุ่�น ตััวเบ็็ดที่่�ใช้้
ส่่วนใหญ่่จะมีีขนาดเล็็ก ใช้้เชืือกไนลอน
หรืือเอ็็นผููกกัับตััวเบ็็ด โดยวััสดุุทุ่�น
ทำำ�จากโฟม เป็็นเครื่�องมืือที่่�ใช้้เบ็็ด
โดยไม่่มีีคันั เบ็ด็

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีที ำำ�การประมง:

จะนำำ�เบ็็ดที่่�เกี่่�ยวเหยื่่�อแล้้วหย่่อน
ลงไปให้้ปลายอีีกด้้านที่่�มีีทุ่่�นผููกติิดกัับ
พงหญ้้าที่่�แหวกเอาไว้้ ทิ้้�งระยะห่่างกััน
ระหว่่างเบ็็ดประมาณ 2 เมตรต่่อเบ็็ด
1 หลััง และจะสัังเกตจากทุ่�นว่่ามีีปลา
กิิ น เ ห ยื่่� อ โ ด ย เ ชืื อ ก จ ะ ดึึ ง ทุ่ � น จ ม ล ง
เล็็กน้้อย เนื่่�องจากปลาไม่่สามารถดึึง
ทุ่�นที่่�ผููกติิดกับั หญ้้าไปไหนได้้ เวลาเก็บ็
ปลาให้้ดึึงสายเชืือกขึ้้�นแล้้วปลดปลา
ออกจากตััวเบ็ด็ หรืือนำำ�สายเบ็็ดไปผููก
ไว้้ตามโขดหิินที่่�มีีต้้นไม้้ขึ้�้น สำ�ำ หรัับ
การใช้้เบ็็ดทุ่ �นตกกุ้ �งก้้ามกรามชาวประมง
จะทอดแหให้้ครอบทุ่ �นที่่�เคลื่่�อนไหว
หลัังจากนั้้�นจะค่่อย ๆ ดึึงแหขึ้�้นจากน้ำ��ำ
เพื่่อ� สลัดั กุ้�งให้้ตกลงในเรืือ

174 เครื่�องมืือประมงของไทย

ขนาดเครื่่อ� งมือื ประมง: แหล่ง่ ทำำ�การประมง:

ตััวเบ็็ดเบอร์์ 16-18 มีีขนาดความกว้้าง น้ำ��ำ จืืด น้ำ��ำ กร่่อย บริิเวณริิมตลิ่่�ง
1 เซนติิเมตร และความยาว 2.3-2.7 เซนติิเมตร ความลึึก 0.3-1 เมตร
เอ็็นขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.1 เซนติิเมตร
ความยาว 1 เมตร สถานะทางกฎหมาย:

เหยื่อ�่ : ถููกกฎหมาย

เหยื่�อมีีชีีวิิตเป็็นปลานิิลหรืือกระดี่่�ขนาดความยาว ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่�่องมืือ:
3-5 เซนติิเมตร และเหยื่่�อไม่่มีีชีีวิิตเป็็นพวกกุ้�ง เขีียด
ไส้้เดืือน หมึึกแห้้ง หรืือมะพร้้าวสำำ�หรับั เบ็็ดตกกุ้�ง กลางคืืน

ชนิิดสััตว์์น้ำ�ำ�ที่่�จับั ได้้: ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำำ�� :  -

ปลาไหล สลาด กราย ช่่อน ดุกุ กุ้�งก้้ามกราม เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ผลจัับสััตว์น์ ้ำ��ำ : มิิถุนุ ายน-ธันั วาคม

7 กิิโลกรััม ผู้้�ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่�่อทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ/ ไม่่ใช้้เรืือ เป็็นพาหนะใน
การนำ�ำ เบ็็ดไปปล่่อยตามจุุดต่่าง ๆ

ราคาต้น้ ทุุนเครื่่อ� งมือื :

1 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ�:

หนอง อ่่างเก็บ็ น้ำ�ำ� ทะเลสาบ

จังั หวััด:

ทั่่�วประเทศ

v

เครื่�องมืือประมงของไทย 175

เบ็็ดน้ำำ��เต้้า

Drift hook and line

ชื่่อ� ท้้องถิ่�่น: ขนาดเครื่อ�่ งมืือประมง:

เบ็ด็ น้ำ��ำ เต้้า เบ็็ดเต้้า ไหลเต้้า เบ็ด็ เบอร์์ 7, 8, 14 ขนาดความกว้้าง 2 เซนติิเมตร
ความยาว 5 เซนติิเมตร สายเบ็็ดขนาดเส้้นผ่่าน
ลักั ษณะเครื่อ่� งมือื : ศููนย์์กลาง 0.1 เซนติิเมตร และเมื่่�อผููกกัับเบ็็ดแล้้ว
มีีความยาว 30-50 เซนติิเมตร ตะกั่่�วถ่่วงน้ำ�ำ�หนััก
ใช้้ประกอบกัับทุ่�น อดีีตใช้้ทุ่�น ติิดไว้้กัับสายเหนืือตััวเบ็ด็ 15 เซนติิเมตร
เป็็นผลน้ำ��ำ เต้้าแห้้งลอยไปตามน้ำ�ำ�
ปััจจุุบัันดััดแปลงใช้้กระป๋๋องพลาสติิก เหยื่่อ� :
ลููกฟุุตบอลพลาสติิก ทุ่�นโฟม ขวด
พลาสติิก หรืือวััสดุุอื่่�นที่่�หาได้้ง่่าย กล้้วยน้ำ�ำ�ว้้าสุุก ข้้าวสุุกปั้้�นเป็็นก้้อน หอยหมััก
เป็็นทุ่�นแทน โดยสายเบ็็ดทำ�ำ จาก หนููตาย
เชืือกไนลอนที่่�ปลายด้้านหนึ่่�งจะผููก
กัับทุ่ �นและปลายอีีกด้้านหนึ่่�งผููกกัับ ชนิิดสััตว์์น้ำ��ำ ที่่�จับั ได้้:
เบ็็ด ระหว่่างทุ่�นกัับตััวเบ็็ดจะมีีตะกั่่�ว
ถ่่วงน้ำ��ำ หนัักติิดไว้้กัับสายอยู่�่เหนืือ ปลาสายยูู เทโพ เผาะ เทพา
ตัวั เบ็็ด
ผลจับั สัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:
ขนาดตาอวน:  -
วิิธีที ำำ�การประมง: 3-4 กิิโลกรัมั

เมื่่อ� เกี่ย่� วเหยื่่อ� ล่อ่ แล้ว้ จะปล่อ่ ยเบ็ด็
ให้้ลอยไปตามกระแสน้ำ��ำ และติิดตาม
เบ็็ดไปเรื่�อย ๆ เมื่่�อสัังเกตว่่าน้ำ�ำ�เต้้า
มีีการเคลื่่�อนที่่�ทวนกระแสน้ำ��ำ แสดงว่่า
มีีปลามาติิดเบ็็ดก็็จะเข้้าไปนำ�ำ ปลา
ขึ้�้นเรืือ ในหนึ่่�งวันั ทำ�ำ การประมง 2 รอบ

176 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

แหล่่งทำำ�การประมง:

ริิมตลิ่่�ง ความลึึก 0.3 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่�อ่ งมือื :

กลางวันั
จะปล่่อยเบ็็ดทิ้้�งไว้้ 2 ชั่ว� โมง

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์์น้ำำ�� :

-

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

มีีนาคม-ธันั วาคม

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่�อ่ ทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ ชาวประมงเมื่่�อเกี่่�ยวเหยื่�อล่่อ
แล้้วจะขับั เรืือตามเบ็็ด

ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ่� งมือื :

70 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ� :

แม่่น้ำ��ำ

จังั หวััด:

ทั่่�วประเทศ

v

เครื่�องมือื ประมงของไทย 177

เบ็ด็ ปััก

Single hook set pole and line

ชื่อ�่ ท้อ้ งถิ่�น่ : ขนาดเครื่อ�่ งมือื ประมง:

เบ็็ดปััก เบ็็ดหลััก เบ็ด็ ธง เบ็็ดคัันซอ ตััวเบ็็ดมีีตั้้�งแต่่ เบอร์์ 0-12 มีีความกว้้าง
1-1.3 เซนติิเมตร และความยาว 2-3 เซนติิเมตร เชืือก
ลัักษณะเครื่�อ่ งมืือ: ไนลอนขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.1-0.6 เซนติิเมตร
ความยาว 50 เซนติิเมตร คัันเบ็็ดยาว 0.7-1.8 เมตร
เครื่�องมืือที่่�ตััวเบ็็ด โดยผููกเบ็็ด
กัับเชืือกไนลอนหรืือด้้ายสีีขาว และ เหยื่อ่� :
คัันเบ็็ดทำ�ำ จากไม้้ไผ่่โดยเหลาส่่วนปลาย
ให้้เล็็ก เพื่่�อให้้สามารถยืืดหยุ่�นและ หอยเชอรี่่� แมงจี่่�ชอน เขีียด ลููกอ๊๊อด ปลวก กุ้�ง
บิิดตััวได้้โดยไม่่หัักเมื่่�อปลามากิินเบ็็ด ไส้้ไก่่ หรืือใช้้ปลาอีีดเป็น็ เหยื่่อ� ล่่อปลากด
ส่่ ว น โ ค น คัั น เ บ็็ ด มีีข น า ด ใ ห ญ่่ ก ว่่ า
ส่่วนปลายและเหลาปลายไม้้ให้้แหลม ชนิิดสัตั ว์์น้ำำ�� ที่่จ� ัับได้:้
เพื่่�อใช้้คัันเบ็็ดปัักลงไปในดิิน
ปลาหมอ ช่่อน ดุุก ไหล กด แขยง ชะโด
ขนาดตาอวน:  - กราย ตะเพีียน บู่�่ ทราย แค้้ เค้้าขาว สะงั่�ว เนื้้�ออ่่อน
วิิธีที ำ�ำ การประมง: คางเบืือน กบ

จะเกี่่�ยวเหยื่่�อล่่อใส่่เบ็็ด แล้้วนำ�ำ ไป
ปัักให้้เหยื่่�อจมน้ำ�ำ�หรืือลอยเหนืือผิิวน้ำ��ำ
เล็ก็ น้้อย

178 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:

2-10 กิิโลกรัมั

แหล่่งทำ�ำ การประมง:

ริิมตลิ่่�ง คันั นา บริิเวณผิิวน้ำ��ำ
ความลึึก 0.5-1 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่่�องมือื :

กลางคืืน ทิ้้�งเบ็็ดไว้้ประมาณ 12 ชั่�วโมง แล้้วมา
เก็็บเบ็ด็ ในตอนเช้้า

ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:

เลืือกจัับสัตั ว์์น้ำ��ำ

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ตลอดทั้้�งปีี

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (เด็็กถึึงผู้้�สููงอายุุ)

การใช้้เรืือเพื่�่อทำ�ำ การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ/ ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุนุ เครื่่�องมืือ:

40-100 บาท

ประเภทของแหล่ง่ น้ำ��ำ :

ทุ่่�งนา แหล่่งน้ำ��ำ ทั่่ว� ไป

จังั หวััด:

ทั่่�วประเทศ

v

เครื่�องมือื ประมงของไทย 179

เบ็็ดฝรั่ ง�

Fishing rod and reel

ชื่อ่� ท้้องถิ่่น� :  เบ็ด็ ฝรั่่ง� วิิธีที ำำ�การประมง:
ลักั ษณะเครื่อ่� งมือื :
ในการทำ�ำ งานรอกและคัันต้้องประกอบเข้้าด้้วยกััน
เบ็็ดรอก เบ็็ดตกปลา คัันเบ็็ด โดยรอกจะทำ�ำ หน้้าที่่�ในการปล่่อยสายเอ็็นและเก็็บ
ตกปลา ตััวเบ็็ดเป็น็ รููปตััวเจ การเลืือก สายเอ็็น ส่่วนคัันเบ็็ดมีีหน้้าที่่�ในการส่่งเหยื่่�อออกไป
ใช้้ตััวเบ็็ดจะขึ้้�นกัับชนิิดปลาที่่�ต้้องการตก ในน้ำ��ำ และทำ�ำ หน้้าที่่เ� หมืือนคานงัดั ในการสู้้�กัับปลา
รอกตกปลาในปััจจุุบัันแบ่่งออกเป็็น
รอกตกปลาอยู่�่ ข้้างล่่างของคัันเบ็็ด
เช่่น รอกสปิินนิ่่�ง (SPINNING REELS)
ใช้้งานง่่ายไม่่ซัับซ้้อน และรอกตกปลา
อยู่�่ ด้้านบนของคัันเบ็็ด เช่่น รอกเบท
คลาสติ้้�ง (BAITCASTING REELS) จะมีี
ความคงทน แต่่ใช้้งานได้้ยากกว่่าแบบ
สปินิ นิ่่�ง นิิยมใช้้ในการตกปลาล่่าเหยื่่�อ
เพราะสามารถตีีเหยื่่�อเป้้าหมายได้้
รวดเร็็วกว่่าไม่่ต้้องเสีียเวลาเปิิดหน้้า
รอกเหมืือนแบบสปินิ นิ่่ง� คันั เบ็ด็ จะเข้้า
กัั บ ชุุ ด ข อ ง ร อ ก ใ น แ ต่่ ล ะ ป ร ะ เ ภ ท
การเลืือกใช้้งานแล้้วแต่่ความเหมาะสม
เริ่�มตั้้�งแต่่คัันแข็็ง ปานกลาง และอ่่อน
ซึ่่�งขึ้�้นอยู่�่ กัับความต้้องการของชนิิด
ปลาเป้้าหมายที่่�ต้้องการตกได้้ เช่่น
การตกปลาขนาดใหญ่่ก็็ต้้องใช้้คัันที่่�
มีีความแข็ง็ แรง สายเอ็น็ ใช้ป้ ระกอบกับั
ชุุดของคัันรอกและรอกที่่�เราจะใช้้
ตกปลา

ขนาดตาอวน:  -

180 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ขนาดเครื่�่องมืือประมง: สถานะทางกฎหมาย:

ตััวเบ็็ดมีีตั้้�งแต่่เบอร์์ 0-15 คัันเบ็็ดมีีความยาว ถููกกฎหมาย
ประมาณ 1.2-5 เมตร สายเอ็็นมีีขนาดตั้้�งแต่่ 12
15 20 25 30 40 50 ปอนด์์ ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่อ่� งมืือ:

เหยื่�อ่ : ตลอดวันั

หนอน กบ เขีียด ไส้้เดืือน เหยื่่�อปลอม เหยื่่อ� หมััก ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำำ��:  -

ชนิิดสััตว์์น้ำ�ำ� ที่่จ� ับั ได้้: เดืือนที่่� ใช้้งาน:

ปลาช่่อน ชะโด กระสููบขีีด นิิล ยี่่�สกเทศ ไน ตลอดทั้้�งปีี
กด จีีน สวาย หมอ ตะเพีียน กระมััง ซ่่า ตะโกก
สร้้อยนกเขา หมอช้้างเหยีียบ กะพงขาว อีีกง ดุกุ ทะเล ผู้�้ ทำำ�การประมง:

ผลจับั สััตว์น์ ้ำำ��: ชายและหญิิง ผู้�ใหญ่่

2-10 กิิโลกรััม การใช้้เรืือเพื่�อ่ ทำำ�การประมง:

แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง: ใช้้เรืือ/ ไม่่ใช้้เรืือ ติิดเครื่�องยนต์์

ความลึึก 2-4 เมตร ราคาต้้นทุุนเครื่�อ่ งมือื :

1,000-50,000 บาท

ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ��:

แหล่่งน้ำ��ำ ทั่่ว� ไป แม่่น้ำ��ำ ปากแม่่น้ำ��ำ

จังั หวัดั :

ทั่่ว� ประเทศ

v

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 181

เบ็็ดพวง

Set line with hooks

ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่�น่ : วิิธีที ำำ�การประมง:

เบ็็ดพวง เบ็็ดตะกร้้อ ผููกติิดกัับกิ่่�งไม้้หรืือกอหญ้้าริิมน้ำ��ำ จะแหวก
ช่่องพรรณไม้้น้ำ�ำ�เพื่่�อนำำ�เบ็็ดมาวางโดยผููกติิดกัับ
ลักั ษณะเครื่อ�่ งมืือ: ต้้นแขมที่่�ลอยน้ำ��ำ เบ็็ดทุุกตััวต้้องเกี่่�ยวเหยื่่�อ
โดยเบ็็ดพวงมีีเบ็็ด 2 ตััว ตััวแรกจะเกี่่�ยวเหยื่�อที่่�บริิเวณ
เครื่�องมืือที่่ม� ีีการนำำ�เบ็ด็ เบอร์์ 0-10 ลำำ�ตััวบริิเวณครีีบหลัังของเหยื่่�อ ส่่วนตััวที่่�สองจะ
จำำ�นวน 2-5 ตััว มาผููกกัับสายเบ็็ด เกี่่�ยวกับั เหยื่่�อบริิเวณโคนคอดหาง
ตามจำำ�นวนตัวั เบ็ด็ บางพื้น้� ที่ม่� ีีการสวม
ด้้วยท่่อสายยางหรืือลวดสลิิงเหนืือ ขนาดเครื่�่องมืือประมง:
ตัั ว เ บ็็ ด เ พื่่� อ ป้้ อ ง กัั น ค ว า ม ค ม ข อ ง
ฟัันปลา แล้ว้ นำ�ำ สายเบ็ด็ ผููกเข้า้ กับั เชืือก ตััวเบ็็ดเบอร์์ 0 มีีขนาดขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
ไนลอนประกอบกันั เป็น็ เบ็็ดพวง 0.1 เซนติิเมตร ความกว้้าง 0.75 เซนติิเมตร
ความยาว เซนติเิ มตร สายเชืือกไนลอนยาว 1-2 เมตร
ขนาดตาอวน:  -

182 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

เหยื่่�อ: เดืือนที่่� ใช้้งาน:

ปลาดุุก กระดี่่� ไหล ขนาด 10-15 เซนติิเมตร มิิถุุนายน-ธัันวาคม

ชนิิดสััตว์์น้ำ�ำ�ที่่�จับั ได้:้ ผู้้�ทำำ�การประมง:

ปลาชะโด ช่่อน เค้้าขาว ตะพาบ เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

ผลจัับสััตว์น์ ้ำ�ำ�: การใช้้เรืือเพื่อ่� ทำำ�การประมง:

1-3 กิิโลกรััม ใช้้เรืือ/ ไม่่ใช้้เรืือ เป็็นพาหนะ
ในการนำำ�เครื่อ� งมืือไปวางตามจุุด
แหล่่งทำ�ำ การประมง:
ราคาต้้นทุุนเครื่่อ� งมืือ:
บริิเวณที่่�มีีพรรณไม้้น้ำ��ำ ประเภทลอยน้ำ��ำ อยู่�่
หนาแน่่น 1 บาท

สถานะทางกฎหมาย: ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :

ถููกกฎหมาย บึึง หนองน้ำ��ำ อ่่างเก็บ็ น้ำ�ำ�

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่�่องมืือ: จัังหวัดั :

กลางคืืน โดยจะทำำ�การเก็็บเบ็็ดทุกุ 3 ชั่�วโมง ทั่่ว� ประเทศ

ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์์น้ำ��ำ :  - v

เครื่�องมืือประมงของไทย 183

เบ็ด็ มือื

Hand line

ชื่�อ่ ท้อ้ งถิ่�น่ : เหยื่่อ� :

เบ็็ดมืือ เบ็็ดย๊๊อก เบ็็ดตึึกดิ่่�ง ข้้าวโพดอ่่อนต้้ม กล้้วยน้ำ�ำ�ว้้าสุุก ข้้าวสุุกปั้้�น
เป็็นก้้อน ไส้้เดืือน กุ้�งฝอย
ลักั ษณะเครื่�อ่ งมืือ:
ชนิิดสััตว์์น้ำ��ำ ที่่จ� ัับได้:้
ใช้้เบ็็ดผููกกัับเอ็็นหรืือเชืือกไนลอน
โดยในหนึ่่�งเส้้นมีีเบ็็ด 1-3 ตััว และ ตะโกก ตะเพีียน นิิล กด แขยง ยี่่�สก จีีน บ้้า
มีีตะกั่่�วถ่่วงผููกกัับสายหน้้าสููงจาก
ตัวั เบ็็ด 10 เซนติิเมตร เลืือกใช้้เชืือกเอ็น็ ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :
ตามความลึึกของน้ำ��ำ
5-20 กิิโลกรััม
ขนาดตาอวน:
แหล่่งทำำ�การประมง:
-
บริิเวณกลางน้ำ�ำ� ความลึึกประมาณ 5-10 เมตร
วิิธีีทำำ�การประมง:
สถานะทางกฎหมาย:
โดยลอยแพบริิเวณกลางน้ำ��ำ แล้้ว
โยนเหยื่่�อลงไปในน้ำ��ำ ก่่อนแล้้วค่่อย ถููกกฎหมาย
ตกเบ็็ด หรืือตกเบ็็ดไปพร้้อมกัับโยน
เหยื่่�อล่่อลงไปพร้้อมกััน ปลาจะมากิิน
เ ห ยื่่� อ ที่่� ร ะ ดัั บ ค ว า ม ลึึ ก เ ดิิ ม เ ส ม อ
เมื่่�อปลาติิดเบ็็ดแล้้วจะดึึงเชืือกขึ้�้นมา
เพื่่�อปลดปลาใส่่กระชัังพลาสติิกที่่�อยู่�่
ติิดกัับช่่องตกปลา

ขนาดเครื่อ่� งมืือประมง:

เ บ็็ ด เ บ อ ร์์ 1 2 ค ว า ม ก ว้้ า ง
1 เซนติิเมตร ความยาว 2 เซนติิเมตร
เส้้นเอ็น็ 1-10 เมตร

184 เครื่�องมืือประมงของไทย