เครื่องมือประมงไทย_compressed

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่อ� งมือื :

ตลอดวันั (วางทิ้้�งไว้้ 1-2 วันั )

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์น์ ้ำ�ำ�:

มีีประสิิทธิิภาพการจับั สููง

เดืือนที่่�ใช้้งาน:  ตลอดทั้้�งปีี

ผู้�้ ทำำ�การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้เ้ รืือเพื่อ่� ทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ สำ�ำ หรัับลำำ�เลีียงเครื่อ� งมืือและใส่่เหยื่่อ�

ราคาต้้นทุนุ เครื่่�องมือื :  300 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:  แม่่น้ำ��ำ

จัังหวััด:  สุุราษฎร์์ธานีี

v

เครื่�องมือื ประมงของไทย 85

ไซพัับ

Cylinder collapsible trap

ชื่�่อท้อ้ งถิ่น�่ : ขนาดตาอวน:

ไซพับั 4.5 เซนติิเมตร

ลัักษณะเครื่�่องมือื : วิิธีีทำำ�การประมง:

ลัักษณะเป็็นทรงกระบอก ตััวไซ ทำ�ำ ประมงโดยใช้้ไม้้ปัักตรงส่่วนหน้้า ดึึงไซให้้ตึึง
ทำำ�จากสายไฟม้้วนเป็็นวงกลมแล้้ว ปัักไม้้ตรงส่่วนหลัังและให้้ด้้านบนโผล่่เหนืือน้ำ�ำ�
ผููกด้้วยเชืือกให้้แน่่นจำำ�นวนสามวงมา เล็็กน้้อย ถ้้าหากทำำ�ประมงในที่่�น้ำ��ำ ลึึกก็็จะใช้้ไม้้ปัักใน
ตั้�งให้้เป็็นตััวไซ ทำ�ำ ให้้ไซแบ่่งเป็็นสองห้้อง ลัักษณะเดีียวกัันโดยให้้ตััวไซอยู่�่ในลัักษณะเอีียง
โดยวงแรกอยู่�่ ห่่างจากวงที่่�สอง ด้้านบนส่่วนท้้ายโผล่่เหนืือน้ำ��ำ เล็็กน้้อย ส่่วนมาก
40 เซนติิเมตร วงที่่�สองอยู่�่ ห่่างจากวง นิิยมใช้้ขวดหรืือพลาสติิกเป็็นทุ่ �นลอย
ที่่�สาม 50 เซนติิเมตร และวงที่่�สาม
อยู่�่ ห่่างจากปลายอวนจุุดที่่�นำำ�สััตว์์น้ำ�ำ� ขนาดเครื่�่องมือื ประมง:
ออก 10 เซนติิเมตร หุ้�มด้้วยอวน
โพลีีเอทิิลีีน ทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) จำำ�นวน ไซมีีความกว้้าง 35 เซนติิเมตร ความยาว
2 ช่่อง แบ่่งเป็็นงาที่่�อยู่�่ ด้้านหน้้าซึ่่�ง 95 เซนติิเมตร ตััวไซทำ�ำ จากสายไฟขนาด 0.6
เป็็นงาที่่�เป็็นช่่องที่่�ให้้สััตว์์น้ำ�ำ�เข้้ามา เซนติิเมตร ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�ที่่�อยู่�่ ด้้านหน้้ากว้้าง
ในไซ ส่่วนท้้ายของงาเป็็นช่่องเปิิดรููป 33 เซนติิเมตร ความยาวงาด้้านบน 20 เซนติิเมตร
สามเหลี่่�ยม และงาที่่�อยู่�่ ด้้านใน ส่่วน ความยาวงาด้้านล่่าง 25 เซนติิเมตร งาที่่�อยู่�่ ด้้านใน
ท้า้ ยของงาเป็น็ ช่อ่ งเปิดิ รููปวงรีี เป็น็ ห้อ้ ง กว้้าง 33 เซนติิเมตร
ติิดกับั ปลายอวนสำ�ำ หรับั นำำ�สัตั ว์์น้ำ��ำ ออก
เหยื่่�อ:  -
86 เครื่�องมืือประมงของไทย
ชนิิดสััตว์์น้ำำ��ที่่�จับั ได้้:

ปลาช่่อน สลาด กะสง ดุุกอุยุ หมอ สลิิด ชะโด

ผลจับั สัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:

15 กิิโลกรัมั

แหล่่งทำำ�การประมง:

บริิเวณผิิวน้ำ�ำ� ความลึึก 0.5-2 เมตร

สถานะทางกฎหมาย: ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :  ทะเลสาบ

ถููกกฎหมาย จังั หวััด:  พัทั ลุุง สงขลา

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่่อ� งมืือ:  ทั้้�งวันั v

ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์น์ ้ำ��ำ :  -
เดืือนที่่� ใช้้งาน:

มกราคม-เมษายน และสิิงหาคม-ธัันวาคม

ผู้้�ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้้เรืือเพื่่อ� ทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุุนเครื่่�องมืือ:

100 บาท

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 87

ไซลาน

Vase Trap

ชื่อ�่ ท้้องถิ่่น� : ขนาดตาอวน:  -
วิิธีที ำ�ำ การประมง:
ลาน
นำำ�เหยื่่�อใส่่ลงไปในไซ แล้้วนำำ�ไซไปวางบริิเวณ
ลักั ษณะเครื่อ�่ งมืือ: ริิมตลิ่่�ง โดยวางทิ้้�งไว้้ทั้้�งวัันแล้้วมาเก็็บลููกปลา
หลัังจากนั้้�นชาวประมงจะเปลี่่�ยนเหยื่่�อและย้้าย
ทรงกรวยหรืือทรงขวดที่่�วางตั้้�งไว้้ ที่่จ� ัับปลา
ทำำ�จ า ก ซี่่� ไ ม้้ ไ ผ่่ ยึึ ด ติิ ด กัั น ด้้ ว ย เ ชืื อ ก
ไนลอน ปลายด้้านบนของไซเป็็นไม้้ไผ่่ ขนาดเครื่อ่� งมืือประมง:
ที่่�มััดรวมกัันไว้้ตรงกลางซึ่่�งเป็็นช่่อง
สำ�ำ หรัับนำำ�สััตว์์น้ำ��ำ ออก ด้้านล่่างเป็็น ตััวไซสููง 70 เซนติิเมตร ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา)
ฐานของไซทำ�ำ จากไม้้ไผ่่สานลายขััด กว้้าง 8 เซนติิเมตร สููง 15 เซนติิเมตร และยาว
มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) จำ�ำ นวน 1 ช่่อง 15 เซนติิเมตร
ด้้านในตััวไซมีีนำ�ำ หิินใส่่ไว้้ด้้านในแล้้ว
ผููกเชืือกไนลอนติิดไว้้ข้้างในของตััวไซ เหยื่อ่� :  รำ�ำ ผสมรวมกัับน้ำ�ำ�ปลาร้้า
เพื่่�อเป็็นวััสดุุถ่่วงไม่่ไห้้ไซเคลื่่�อนที่่�
ไปตามกระแสน้ำ��ำ ชนิิดสัตั ว์์น้ำ��ำ ที่่จ� ับั ได้้:  ลููกปลาเกล็็ด

88 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ผลจัับสััตว์น์ ้ำำ��:  - ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ�่ งมืือ:  250 บาท
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง: ประเภทของแหล่ง่ น้ำ�ำ�:  แม่่น้ำ��ำ

บริิเวณริิมตลิ่่�ง ความลึึก 0.5 เมตร จัังหวัดั :  อุบุ ลราชธานีี

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย v

ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่อ� งมือื :  ตลอดวันั
ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำำ�� :

มีีประสิิทธิิภาพการจัับสููง

เดืือนที่่�ใช้้งาน:  มกราคม-มีีนาคม

ผู้้�ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้เ้ รืือเพื่อ่� ทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ สำ�ำ หรับั ลำำ�เลีียงเครื่อ� งมืือ

เครื่�องมืือประมงของไทย 89

ไซสองงา

Horizontal cylinder trap
(2 entry cones)

ชื่�อ่ ท้อ้ งถิ่่น� : วิิธีีทำำ�การประมง:

ไซ ขุุดดิินให้้ลึึกพอที่่ว� างไซได้้ ใช้้กิ่่ง� ไม้้หรืือหญ้้าคลุมุ
เพื่่�อพลางไซไว้้ บางครั้�งจะนำำ�ไปวางบริิเวณที่่�น้ำ��ำ ไหล
ลักั ษณะเครื่่�องมืือ: เพื่่�อดัักจับั ปลาที่่ว� ่่ายสวนน้ำ�ำ�ขึ้้�นไป

ลัักษณะเป็็นทรงกระบอก ตััวไซ ขนาดเครื่่อ� งมืือประมง:
ทำ�ำ จากไม้้ไผ่่จำ�ำ นวน 8 อััน ประกอบ
กัับเหล็็กเส้้น หุ้�มด้้วยตาข่่ายไนลอน ไซความยาว 90 เซนติิเมตร และกว้้าง
(โพลีีเอทิิลีีน) มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) 50 เซนติิเมตร ไม้้ไผ่่กว้้าง 1.5 เซนติิเมตร
จำ�ำ นวน 2 ช่่อง ทำำ�จากตาข่่ายไนลอน ยาว 95 เซนติิเมตร หนา 1 เซนติิเมตร เหล็็กเส้้น
(โพลีีเอทิิลีีน) ด้้านท้้ายของไซมีีช่่อง ยาว 95 เซนติิเมตร ขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
ปิิดเปิดิ สํําหรัับจับั ปลาออก 0.4 เซนติิเมตร ตาข่่ายไนลอน (โพลีีเอทิิลีีน) ขนาด
เส้้นผ่่านศููนย์์กลางของตาข่่าย 0.15 เซนติิเมตร
ขนาดตาอวน: ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) มีีความกว้้าง 50 เซนติิเมตร
ส่่วนท้้ายของงากว้้าง 6 เซนติิเมตร
3 เซนติิเมตร

90 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

เหยื่่�อ:  - แหล่ง่ ทำำ�การประมง:
ชนิิดสัตั ว์์น้ำ�ำ� ที่่จ� ัับได้:้
บริิเวณริิมตลิ่่ง� ความลึึก 1 เมตร
ปลานิิล ตะเพีียน หมอช้้างเหยีียบ
สถานะทางกฎหมาย:
ผลจัับสััตว์น์ ้ำำ�� :  3-5 กิิโลกรัมั
ถููกกฎหมาย

ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ�่ งมืือ:

ทั้้�งวััน

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์์น้ำำ��:  -

เดืือนที่่�ใช้้งาน:  ตลอดทั้้�งปีี
ผู้�้ ทำำ�การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่่อ� ทำำ�การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ

ราคาต้น้ ทุนุ เครื่่อ� งมือื :

300 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ�:

กว๊๊านพะเยา

จัังหวัดั :  พะเยา

v

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 91

ไซหััวหมูู

Horizontal bamboo basket trap

ชื่�่อท้้องถิ่น�่ : ใบไม้้พรางไซไว้้

ไซ ขนาดเครื่อ�่ งมือื ประมง:

ลัักษณะเครื่อ�่ งมืือ: ไซกว้้าง 21 เซนติิเมตร ยาว 54 เซนติิเมตร
ปากไซกว้้าง 20 เซนติิเมตร ทางเข้้าของสััตว์์น้ำ��ำ ยาว
ลัักษณะคล้้ายหััวหมูู ลำ�ำ ตััวกลม 26 เซนติิเมตร ปากงากว้้าง 28 เซนติิเมตร
ส่่วนท้้ายโค้้งมน ตััวไซสานด้้วยตอก และเรีียวเล็็กลงจนถึึงด้้านท้้ายงากว้้าง 3 เซนติิเมตร
ไ ม้้ ไ ผ่่ เ ส้้ น แ บ น ส า น เ ป็็ น ล า ย ขัั ด ต า
ตะแกรงหรืือขััดตาห่่างปากบานกว้้าง เหยื่อ�่ :
ปลายข้้างหนึ่่�งมีีลัักษณะกลม มีีทางเข้้า
ของสััตว์์น้ำ��ำ (งา) จำ�ำ นวน 1 ช่่อง คล้้าย กุ้้�งฝอย รำำ� กุ้�งแห้้ง กุ้�งฝอย เศษข้้าว ผสมให้้
คางหมููหรืือหััวหมููและมีีลิ้้�นเปิิดปิิดได้้ เข้้ากันั หมัักทิ้้�งไว้้ 1 คืืน หรืือใช้้เนื้้�อสััตว์์ที่่ส� ัับเป็น็ ชิ้�น
ปากงาจะเรีียวเล็ก็ ลงจนถึึงด้า้ นท้า้ ยงา
ชนิิดสััตว์น์ ้ำ��ำ ที่่�จับั ได้้:
ขนาดตาอวน:
ปลาช่่อน ดุุก หมอ แป้้นแก้้ว ซิิว สร้้อย
2 เซนติิเมตร หมอช้้างเหยีียบ สร้้อยขาว กระดี่่�

วิิธีีทำำ�การประมง: ผลจัับสััตว์์น้ำ��ำ :

นำำ�เหยื่่�อใส่่ไว้้ในไซ แล้้วนำำ�ไซไป 1-2 กิิโลกรััม
วางบริิเวณที่่�น้ำ�ำ�ไหลผ่่าน โดยวาง
ใ ห้้ ส่่ ว น ท้้ า ย ข อ ง ไ ซ โ ผล่่ พ้้ น ผิิ ว น้ำ�ำ�
เพื่่�อให้้เกิิดพื้้�นที่่�ว่่างให้้ปลาโผล่่ขึ้้�นมา
หายใจได้้ และใช้้เสาปัักยึึดไซทั้้�ง
สองด้้าน แต่่หากน้ำ��ำ ไหลแรงให้้ปัักเสา
เสริิมในส่่วนก้้นไซเพื่่�อไม่่ให้้ไหลไป
ตามกระแสน้ำ��ำ แล้้วใช้้เศษหญ้้าและ

92 เครื่�องมืือประมงของไทย

แหล่่งทำำ�การประมง: การใช้เ้ รืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:

บริิเวณริิมตลิ่่ง� ความลึึก 0.5-1 เมตร ไม่่ใช้้เรืือ

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย ราคาต้้นทุนุ เครื่�อ่ งมือื :
ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่อ่� งมือื :
120-200 บาท
ตอนกลางวััน หรืือวางตอนเย็น็
แล้้วเก็็บกู้�ในตอนเช้้า ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ�:

ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำำ�� :  - สระน้ำ��ำ กว๊๊านพะเยา
เดืือนที่่� ใช้้งาน:
จัังหวัดั :
ตลอดทั้้�งปีี (พะเยา) และมิิถุุนายน-กันั ยายน (ลำำ�ปาง)
พะเยา ลำำ�ปาง
ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
v

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 93

ไซธนูู

Bows bamboo Trap

ชื่อ�่ ท้อ้ งถิ่�น่ : จะมีีคัันบัังคัับสํําหรัับเปิิดปิิดประตููใช้้สํําหรัับนํําไป
ติิดกัับสลัักที่่�มีีตะปููเสีียบเหยื่่�อซึ่่�งด้้านหนึ่่�งเหลา
จั่่�นดักั ปลา ไซธนูู ด้้วงดักั ปลา ไซนูู เป็็นคอคอดไว้้ เมื่่�อสััตว์์น้ำ�ำ�เข้้าไซไปกิินเหยื่่�อหรืือ
ถููกสลััก สลักั ก็จ็ ะหลุดุ
ลักั ษณะเครื่อ�่ งมืือ:
ขนาดเครื่�อ่ งมือื ประมง:
ทำ�ำ จากไม้้ไผ่่สาน มีีลัักษณะเป็็น
กรวยปากเป็็นสี่่�เหลี่่�ยมหรืือวงกลม ไซธนููมีีกว้้าง 20 เซนติิเมตร ยาว 65 เซนติิเมตร
ด้า้ นปากหรืือทางเข้า้ ไม่ม่ ีีงา แต่ม่ ีีประตูู และสููง 27 เซนติิเมตร โดยประตููไซกว้้าง 20
กลซึ่่�งผููกโยงไว้้กัับคัันบัังคัับและสลััก เซนติิเมตร และสููง 33 เซนติิเมตร และคัันไม้้ไผ่่ด้้าน
ที่่�มีีตะปููเสีียบเหยื่่�อไว้้ ประตููกลมีีคัันธนูู ล่่างปากทางเข้้ายาว 146 เซนติิเมตร
ผููกติิดกัับขอบประตููด้้านล่่าง มีีสายธนูู
สํํ า ห รัั บ รั้ � ง ไ ว้้ บ น ป ร ะ ตูู ซึ่่� ง เ ป็็ น ร า ง เหยื่อ�่ :  หอย ไขมัันจากวัวั
ไม่่สามารถเลื่่�อนขึ้�้นลงได้้ มีีคัันบัังคัับ
สํําหรัับเปิิดปิิดประตููและสลัักที่่�มีีตะปูู ชนิิดสัตั ว์์น้ำ�ำ� ที่่�จัับได้้:  ปลากดเหลืือง
เสีียบเหยื่่�อ โดยทั้้�งสองอัันจะติิดกััน
ตรงปลายของสลัักที่่�เหลาเป็็นคอคอด ผลจับั สััตว์น์ ้ำ��ำ :  5 กิิโลกรััม
และส่่วนก้้นมีีหิินถ่่วง ปััจจุุบัันไม่่นิิยม
ใช้้ไซธนููในการดัักปลาแล้้วเนื่่�องจาก
มีีขั้้�นตอนการทำำ�ซัับซ้้อนและในแต่่
ละครั้ �งที่่�ดัักจะได้้ปลาเพีียงตััวเดีียว
หรืืออาจไม่่ได้้เลย

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีทำ�ำ การประมง:

จะนํําไซธนููไปวางและมีีทุ่่�นผููก
ติิดกัับไซไว้้เพื่่�อเป็็นสััญลัักษณ์์บอก
ตํําแหน่่ง ภายในไซเสีียบเหยื่่�อไว้้กัับ
สลัักที่่�มีีตะปูู แล้้วขึ้้�นสายโดยรั้�งสาย
เชืือกขึ้้�นไปติิดไวกัับประตููกล ที่่�ประตูู

94 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:

บริิเวณที่่�มีีน้ำ�ำ�นิ่่ง� ความลึึก 1-3 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่�องมือื :  ตอนกลางวันั (เวลาเช้้า)
ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำำ�� :  -
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:  ตุุลาคม-มีีนาคม
ผู้้�ทำำ�การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้้เรืือเพื่�อ่ ทำ�ำ การประมง:  ใช้้เรืือ
ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ่� งมือื :  300 บาท
ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ�:  ทะเลสาบ
จังั หวััด:  พัทั ลุุง สงขลา

v

เครื่�องมืือประมงของไทย 95

ไซ

Drop door trap

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่่น� : วิิธีที ำ�ำ การประมง:

เออ กะตั้้�ม วางไซตามยาว โดยใช้้จะผููกตััวไซเข้้ากัับกิ่่�งไม้้
หรืือหลัักที่่�ปัักเอาไว้้ริิมตลิ่่�ง ให้้ตััวไซอยู่�่ในลัักษณะ
ลักั ษณะเครื่่อ� งมือื : เอีียง ส่่วนท้้ายของไซโผล่่เหนืือน้ำ�ำ�เล็ก็ น้้อย ส่่วนมาก
นิิยมใช้้ขวดน้ำ�ำ�พลาสติิกเป็น็ ทุ่�นลอย
ลัักษณะคล้้ายไซลั่่�น ตััวไซทำ�ำ จาก
ไม้ไ้ ผ่ผ่ ่า่ ซีีกเหลาให้แ้ บนผููกติดิ กับั หวาย ขนาดเครื่่�องมือื ประมง:
ที่่�ม้้วนเป็็นวงกลมสามวง โดยใช้้เชืือก
ไนลอนผููกไม้้ไผ่่และหวายเข้้าด้้วยกััน ความยาวไซ 1.5 เมตร ขึ้้�นไป
หุ้�มด้้วยอวนไนลอน มีีฝาปิิดสองด้้าน
คืือ ด้้านบนปิิดด้้วยไม้้ไผ่่สานเป็็นงา เหยื่�อ่ :  -
มีีความยาวแหลมเล็็กลงมาด้้านล่่าง ชนิิดสััตว์์น้ำ��ำ ที่่จ� ัับได้:้
เข้้ามาในตััวไซ ส่่วนด้้านหลัังจะสาน
ด้้วยเชืือก มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ จำำ�นวน ปลาช่่อน สลาด กดเหลืือง เค้้า สร้้อยนกเขา
2 งา อยู่�บ่ ริิเวณปากไซและตรงกลางไซ กะสง กระแห กระมััง กาดำำ� ดุุกอุุย หมอ สลิิด
หลัักการทำ�ำ ประมงเหมืือนไซลั่่�นแต่่จะ ชะโด บู่�่ ทราย กระดี่่ห� ม้้อ กุ้�งก้้ามกราม
ต้อ้ งเปิดิ ด้า้ นหน้า้ เพื่่อ� ให้ป้ ลาว่า่ ยเข้า้ ไป
โดนเส้้นเอ็็นที่่�สานอยู่�่ ข้้างในประมาณ
5 เส้้นเล็็กและเป็็นตััวสร้้างกลไก
ให้้งาเมื่่�อปลาว่่ายเข้้ามาแล้้วไปโดน
เชืือกที่่�ทำำ�เป็็นบ่่วงไว้้ เชืือกก็็จะลั่่�น
และปลาก็็ไม่่สามารถออกไปได้้

ขนาดตาอวน:  -

96 เครื่�องมืือประมงของไทย

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำำ�� :  - สถานะทางกฎหมาย:
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:
ถููกกฎหมาย
บริิเวณพื้้�นน้ำ��ำ ความลึึก 0.5 เมตร
ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่�องมือื :  ตลอดวันั
ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำำ��:  -

เดืือนที่่�ใช้้งาน:  ตลอดทั้้�งปีี

ผู้้�ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้้เรืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ

ราคาต้น้ ทุุนเครื่อ่� งมือื :

200-400 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ� :

แม่่น้ำ��ำ แม่่น้ำ�ำ�โขง

จัังหวััด:

สุุราษฎร์์ธานีี เชีียงราย เลย
หนองคาย บึึงกาฬ นครพนม มุุกดาหาร
อำำ�นาจเจริิญ อุุบลราชธานีี

v

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 97

ไซปลาดุุกทะเล

Lagoon Catfish trap

ชื่�่อท้้องถิ่น�่ : วิิธีกี ารทำำ�ประมง:

โบ๊๊ะ ถีีบรููปลาดุุกทะเล ภููมิิปััญญาชาวบ้้านในการทำ�ำ การประมงในช่่วง
ที่่�น้ำ�ำ�เค็็มรุุกเข้้าพื้้�นที่่� เนื่่�องจากน้ำ��ำ ใสจนชาวประมง
ลัักษณะเครื่อ่� งมืือ: สามารถมองเห็็นรููปลาดุุกทะเลได้้จากบนเรืือ และ
จะสัังเกตฟองอากาศและฝุ่ �นที่่�ฟุ้ �งกระจายบริิเวณ
ลัักษณะคล้้ายลอบพัับประกอบ พื้้�นท้้องน้ำ�ำ� ถ้้าหากพบก็็จะทำำ�การพุ่่�งไม้้ปัักเป็็น
กัับที่่�ขัังปลา โครงสร้้างของไซทำ�ำ จาก เครื่�องหมาย จากนั้้�นจะทำ�ำ การหารููที่่�มีีทั้้�งหมดใน
เหล็็ก 6 ชิ้�น ดััดเป็น็ วงกลมและใช้้ไม้้ไผ่่ บริิเวณนั้้�นโดยมากจะมีี 2-4 รูู เมื่่�อพบรููครบแล้้ว
ผ่่าซีีกมายึึดระหว่่างโครงไม้้ไผ่่ และ จะใช้้ไซครอบตรงปากรููที่่�เป็็นทางออก และใช้้
ส่ว่ นท้า้ ยโครงสร้า้ งเป็น็ รููปทรงกระบอก ไม้้กระดานปิิดรููปิิดรููที่่�เหลืือ โดยมัักจะเหลืือไว้้ 1 รูู
ตั้้�งขึ้้�นทำ�ำ จากเหล็็กและใช้้ไม้้ไผ่่ผ่่าซีีก เพื่่�อไว้้สำำ�หรัับถีีบไล่่ปลาเพื่่�อให้้ไปออกรููที่่�มีีไซ
มายึึดระหว่่างโครงไม้้ โดยโครงไซนี้้� ครอบอยู่�่ ซึ่่�งส่่วนมากจะมีีปลารููละ 1-2 ตััว
หุ้ � ม ด้้ ว ย ต า ข่่ า ย ไ น ล อ น สีี เ ขีี ย ว / สีีดำำ�
มีีเชืือกใยยัักษ์์ 4 เส้้น อยู่�่ ทางด้้านที่่เ� อาไว้้
สำำ�หรัับนำำ�สััตว์์น้ำ�ำ�ออก ด้้านในตััวไซมีี
ทางเข้า้ สัตั ว์น์ ้ำ��ำ (งา) จำ�ำ นวน 2 ช่่อง โดย
ปากงาหัันไปในทิิศทางเดีียวกัันคืือทาง
ด้้านทรงกระบอกแนวตั้้�ง และในส่่วน
ของทรงกระบอกตั้้�งขึ้้�นจะเชื่ �อมติิดกััน
กัับตัวั ไซที่่�วางในแนวนอน (ไม้้กระดาน
ปิิดรููทำ�ำ จากไม้้มีีลัักษณะเหมืือนไม้้พาย
ในขณะทำำ�การประมงจะใช้้ไม้้กระดาน
ปิิดรููทั้้�งหมด 3 แผ่่น)

ขนาดตาอวน:

2.5 เซนติิเมตร
งาอันั แรก 4 เซนติิเมตร
งาอัันที่่ส� อง 2.5 เซนติิเมตร

98 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ขนาดเครื่�อ่ งมือื ประมง: งาอัันที่่�สองส่่วนบนงามีีความยาว 30
เซนติิเมตร และส่่วนล่่างงามีีความยาว
ตัวั ไซมีีความยาว 2.3 เมตร ความสููง 0.4 เมตร 35 เซนติิเมตร ทำ�ำ จากวัสั ดุุ PE ขนาด
โครงสร้้างของไซทำ�ำ จากเหล็็ก 6 ชิ้�น โดยวงที่่� 1 2 และ เส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.05 เซนติิเมตร
3 ทำ�ำ จากเหล็็กขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลางเหล็็ก 0.42 ไม้้กระดานปิิดรููมีีความยาว 1.5 เมตร
เซนติิเมตร ดััดเป็็นวงกลมเส้้นผ่่านศููนย์์กลางวงกว้้าง ความกว้้าง 15 เซนติิเมตร โดยใบพาย
40 เซนติิเมตร วงที่่� 4 และ 5 ขนาดเส้น้ ผ่่านศููนย์ก์ ลาง จะมีีความยาวเป็็น 1 ใน 3 ของความ
เหล็็ก 0.75 เซนติิเมตร ดััดเป็็นวงกลมเส้้นผ่่าน ยาวไม้้กระดานปิดิ รููทั้้�งหมด
ศููนย์์กลางวงกว้้าง 30 เซนติิเมตร และใช้้ไม้้ไผ่่ขนาด
เส้้นผ่่านศููนย์์กลางไม้้ไผ่่ 1.1 เซนติิเมตร ระยะห่่าง
ระหว่่างไม้้ไผ่่แต่่ละซี่่� 1.65 เซนติิเมตร และส่่วนท้้าย
โครงสร้้างทำ�ำ จากเหล็็กขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลางเหล็็ก
0.75 เซนติิเมตร และใช้้ไม้้ไผ่่ผ่่าซีีกมายึึดระหว่่างโครง
ขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลางไม้้ไผ่่ 1.4 เซนติิเมตร ระยะ
ห่่างระหว่่างไม้้ไผ่่แต่่ละซี่่� 1.25 เซนติิเมตร ความสููง
ทรงกระบอง 40 เซนติิเมตร ความกว้้างทรงกระบอก
50 เซนติิเมตร โดยโครงไซนี้้�หุ้�มด้้วยตาข่่ายไนลอน
สีีเขีียว/สีีดำ�ำ มีีเส้้นผ่่านศููนย์์กลางเชืือก 0.35 เซนติิเมตร
ด้้านในตัวั ไซมีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) โดยงาทั้้�ง 2 ช่่อง
แตกต่่างกันั ดังั นี้้� งาอัันแรกส่่วนบนงามีีความยาว 20
เซนติิเมตร ส่่วนล่่างงามีีความยาว 25 เซนติิเมตร ทำำ�
จากวัสั ดุุ PE ขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.05 เซนติิเมตร

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 99

เหยื่อ�่ :  - สถานะทางกฎหมาย:
ชนิิดสััตว์์น้ำ�ำ� ที่่จ� ับั ได้:้
ถููกกฎหมาย
ปลาดุุกทะเล กุ้�งก้้ามกราม
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ�่ งมืือ:
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:
กลางวััน
บริิเวณพื้้�นท้้องน้ำ��ำ ความลึึก 0.8-
1.2 เมตร ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์์น้ำ��ำ :  -

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

เมษายน-พฤษภาคม

ผู้้�ทำำ�การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้้เรืือเพื่�่อทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุุนเครื่�่องมือื :

500 บาท

ประเภทของแหล่ง่ น้ำ��ำ :

ทะเลสาบ

จัังหวัดั :

พััทลุงุ นครศรีีธรรมราช

v

100 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ลอบพับั แบบร่ม่

Foldable umbrella trap

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่่น� : ขนาดเครื่อ่� งมือื ประมง:

ลอบฝาชีี ลอบพัับแบบร่่ม ไซจ้้อง ลอบกุ้�งพัับจีีน ล อ บ มีีข น า ด ค ว า ม ย า ว 3 0
เซนติิเมตร ความกว้้าง 90 เซนติิเมตร
ลักั ษณะเครื่�่องมือื : ระยะห่่างระหว่่างแฉกกว้้าง 40
เซนติิเมตร ปากงากว้้าง 20-25
รููปร่่างคล้้ายร่่มหรืือฝาชีี ด้้านบนสุุดของตััวลอบ เซนติิเมตร ยาว 10 เซนติิเมตร และ
มีีจุกุ สำ�ำ หรับั กดเพื่่อ� ให้ล้ อบพับั เก็บ็ ได้้ ลอบชนิดิ นี้้ม� ีีทาง ทางออกของสััตว์์น้ำ�ำ�มีีความกว้้าง 20
เข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) ตั้้�งแต่่ 4-24 ช่่อง และทางออก เซนติิเมตร
ของสัตั ว์์น้ำ��ำ มีีลักั ษณะเป็็นซิิปสามารถเปิดิ ปิิดได้้
เหยื่่�อ:
ขนาดตาอวน:
รำำ�ผสมกัับอาหารปลาแบบเม็็ด
0.5 เซนติิเมตร
ชนิิดสัตั ว์์น้ำ�ำ�ที่่�จัับได้้:
วิิธีที ำำ�การประมง:
กุ้้�งฝอย ลููกปลาขนาดเล็ก็
ทำ�ำ การประมงบริิเวณริิมตลิ่่�งที่่�มีีป่่าหญ้้าและ
น้ำ�ำ�ท่่วมถึึง มีีการใช้้เหยื่่อ� ปั้้�นเป็็นก้้อนใส่่ลงไปในลอบ

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 101

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� : การใช้้เรืือเพื่�่อทำำ�การประมง:

0.5-1 กิิโลกรัมั ไม่่ใช้้เรืือ เดิินวางเครื่อ� งมืือบริิเวณต่่าง ๆ

แหล่่งทำ�ำ การประมง: ราคาต้้นทุนุ เครื่�่องมือื :

ริิมตลิ่่�ง ความลึึก 0.5-2 เมตร 70-250 บาท

สถานะทางกฎหมาย: ประเภทของแหล่ง่ น้ำ��ำ :

ถููกกฎหมาย แหล่่งน้ำ��ำ ทั่่�วไป

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่อ�่ งมือื : จังั หวััด:  ทั่่�วประเทศ

กลางคืืน v
(ระยะเวลา 10-12 ชั่�วโมง)

ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:

เลืือกจัับสััตว์์น้ำ�ำ�ขนาดเล็็ก

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ตลอดทั้้�งปีี
(นิยิ มใช้เ้ ดืือนมกราคม-พฤษภาคม)

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชายและหญิิง (ผู้�ใหญ่่)

102 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ตุ้้�มลาน

Bamboo vase trap

ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่่�น:

กระตุ้�ม นั่่�งได้้

ลัักษณะเครื่่�องมือื :

เครื่�องจัักสานทำ�ำ จากวััสดุุไม้้ไผ่่เหลาเป็็นซี่่�
มีีลัักษณะคล้้ายแจกัันหรืือตะข้้อง มีีปากทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ
(งา) จำำ�นวน 1 ช่่อง ส่่วนด้้านบนเปิดิ สำ�ำ หรัับใส่่เหยื่่�อ
และนำำ�สััตว์์น้ำ�ำ�ออกจากตุ้�ม ขอบปากทางออกสัตั ว์์น้ำ�ำ�
ทำำ�จากหวาย และใช้้เชืือกไนลอนผููกหรืือรััดบริิเวณ
คอตุ้�มติิดกัับหลัักไม้้ไผ่่ เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้ตุ้�มล้้มหรืือ
ไหลไปกับั กระแสน้ำ��ำ

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีที ำำ�การประมง:

เครื่�องมืือจัับปลาที่่�วางในช่่วงเย็็นและเก็็บกู้�ใน
ช่่วงเช้้าของวัันถััดไป การวางตุ้�มชาวประมงจะใช้้เชืือก
ไนลอนผููกตุ้�มกัับหลัักทั้้�ง 3 หลััก เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้
ตุ้�มล้้มหรืือไหลไปกัับกระแสน้ำ��ำ และเมื่่�อปลาได้้กลิ่่�น
ของเหยื่่�อที่่�ใส่่ไว้้จะว่่ายเข้้าไปกิินเหยื่่�อภายในตุ้ �ม
และไม่่สามารถออกมาได้้เพราะมีีงาของตุ้ �มปิิดทางออก

ขนาดเครื่�่องมือื ประมง:

ตุ้้�มมีีขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.5 เซนติิเมตร
ความสููง 1.35 เมตร และมีีปากทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา)
ความกว้้าง 8.5 เซนติิเมตร ความสููง 25 เซนติิเมตร
ท า ง อ อ ก สัั ตว์์ น้ำ��ำ มีีข น า ด เ ส้้ น ผ่่ า น ศูู น ย์์ ก ล า ง
45 เซนติิเมตร หวายขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
0.8 เซนติิเมตร และส่่วนด้้านล่่าง (ก้้นตุ้�ม) ความกว้้าง

เครื่อ� งมืือประมงของไทย 103

30 เซนติิเมตร ความยาว 35 เซนติิเมตร
และใช้้เชืือกไนลอนขนาดเส้้นผ่่าน
ศููนย์์กลาง 0.23 เซนติิเมตร

เหยื่่�อ:

รังั มดแดงมาผสมกับั ดิินเหนีียว

ชนิิดสัตั ว์์น้ำำ��ที่่จ� ัับได้้:

ปลากดเหลืือง ซิิว

ผลจับั สัตั ว์์น้ำ�ำ�:  3 กิิโลกรััม
แหล่่งทำำ�การประมง:  ความลึึก 2 - 3 เมตร
สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ�่ งมืือ:

กลางคืืน ระยะเวลาประมาณ 13 – 14 ชั่�วโมง

ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� :  -
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:  มิิถุุนายน-กรกฎาคม
ผู้้�ทำำ�การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้้เรืือเพื่�อ่ ทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ เพื่่อ� ติิดตั้้�งเครื่อ� งมืือและเก็็บปลาขึ้�้นบนเรืือ

ราคาต้้นทุนุ เครื่อ่� งมืือ:  2,000 บาท
ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ��:  ลำ�ำ ห้้วย ปากคลอง แม่่น้ำ��ำ
จัังหวัดั :  ทั่่�วประเทศ

v

104 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ตุ้้�มปลากด

Vertical bamboo catfish vase trap

ชื่�่อท้้องถิ่่น� : ขนาดเครื่�อ่ งมือื ประมง:

ตุ้้�มปลากด ตุ้้�มมีีความสููง 1.2-2 เมตร ความ
กว้้าง 30 เซนติิเมตรซี่่� ไม้้ไผ่่มีีขนาด
ลัักษณะเครื่่�องมืือ: เส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.5-1 เซนติิเมตร
มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ มีีความกว้้าง 7-10
เครื่�องมืือจัักสานทำำ�จากวััสดุุไม้้ไผ่่รููปร่่างคล้้าย เซนติิเมตร มีีความสููง 15 เซนติิเมตร
ขวดหรืือแจกััน และมีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) จำำ�นวน และทางออกสััตว์์น้ำ��ำ มีีความกว้้าง 15-
1 ช่่อง โดยในตุ้�มจะมีีงาอ่่อนเป็็นซี่่�ไม้้ไขว้้กัันมีีเส้้นด้้าย 20 เซนติิเมตร
ผููกเชื่�อมซี่่�งาแต่่ละชิ้�นประกอบเข้้าด้้วยกััน และมีี
เส้้นเชืือกโยงจากส่่วนบนของตุ้ �มเพื่่�อยกให้้งาลอยตััว เหยื่�่อ:
อยู่เ�่ สมอ งาชนิดิ นี้้จ� ะกางแล้ว้ บีีบตัวั เข้า้ อยู่ใ�่ นแบบเดิมิ
ได้้ง่่าย ทำำ�ให้้ปลาว่่ายเข้้าไปในตุ้�มได้้โดยไม่่สะดุุด มดแดง ปลวกหรืือรำำ�อ่่อน
ซึ่่�งงาอยู่�่ ด้้านล่่างติิดกัับพื้้�น และด้้านบนเปิิดสำ�ำ หรัับ
ใส่่เหยื่่�อล่่อและนำ�ำ ปลาออก ฝาด้้านบนทำำ�จาก ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่จ� ัับได้้:
ไม้้เนื้้�อแข็็งเป็็นแผ่่นวงกลม เจาะรููริิมขอบใช้้สำำ�หรัับ
ร้้อยเชืือกแล้้วนำ�ำ ปลายเชืือกอีีกด้้านผููกติิดกัับตััวตุ้�ม ปลากดเหลืือง แขยง ดุุก
ไว้้สำ�ำ หรัับเอาปลาออกจากตุ้�ม เหลาไม้้คล้้ายกัับ
ตะเกีียบใช้ส้ ำำ�หรับั ขัดั ฝาปิดิ ปากตุ้�มไว้ใ้ ช้เ้ ชืือกผููกปลาย เครื่�องมืือประมงของไทย 105
ด้้านหนึ่่�งของไม้้ ส่่วนปลายเชืือกอีีกด้้านผููกติิดกัับ
ตัวั ตุ้�มเพื่่�อสะดวกแก่่การใช้้งานและไม่่ให้้สููญหาย

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีที ำำ�การประมง:

ใช้้เหยื่่�อล่่อปั้้�นเป็็นก้้อนใส่่ลงในตุ้�มเพื่่�อใช้้เป็็น
เหยื่่�อล่่อ ทำำ�การวางตุ้�มลงในแหล่่งน้ำ��ำ ความลึึก
ไม่่ต่ำำ��กว่่าตุ้�ม วางก้้นตุ้�มให้้ถึึงพื้้�นท้้องน้ำ�ำ�ซึ่่�งทำำ�เป็็น
หลุุมเล็็กน้้อยเพื่่�อวางตุ้�ม ตอกหลัักยึึดกัับตุ้�มให้้มั่่�นคง
เพราะทำ�ำ การประมงในแหล่่งน้ำ�ำ�ไหล ปากตุ้�มต้้อง
พ้้นน้ำ��ำ เพื่่�อไม่่ให้้ปลาว่่ายออกเมื่่อ� ปลาเข้้ามาติิดตุ้�ม

ผลจับั สััตว์์น้ำ��ำ :

5 กิิโลกรััม

แหล่่งทำำ�การประมง:

บริิเวณน้ำ��ำ ไหล
ความลึึก 0.5-2 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่อ�่ งมืือ:

กลางคืืน (เวลา 17.00-06.00 น.)
หรืือทิ้้�งไว้้ 2-3 คืืน

ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำ�ำ� :  -

เดืือนที่่� ใช้้งาน:

สิิงหาคม-กันั ยายน

ผู้้�ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่�อ่ ทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ เพื่่�อติิดตั้้�งเครื่อ� งมืือและเก็็บปลาขึ้้�นบนเรืือ

ราคาต้น้ ทุุนเครื่อ�่ งมืือ:

100 บาท

ประเภทของแหล่ง่ น้ำ��ำ :

ลำำ�ธาร แม่่น้ำ��ำ

จังั หวััด:

นครราชสีีมา

v

106 เครื่�องมืือประมงของไทย

ตุ้้�มปลาขาว

Vertical bamboo cyprinid vase trap

ชื่�อ่ ท้้องถิ่น่� : 15 เซนติิเมตร ปากกว้้าง 7 เซนติิเมตร
และด้้านในของงากว้้าง 3 เซนติิเมตร
ตุ้้�มปลาขาว ตุ้�มปลาขาวสี่่ง� า ส่่วนด้้านบนเปิิดสำ�ำ หรัับใส่่เหยื่่�อและ
นำำ�สััตว์์น้ำ�ำ�ออกกว้้าง 16 เซนติิเมตร
ลักั ษณะเครื่อ�่ งมือื : และตััวตุ้�มมีีความกว้้าง 35 เซนติิเมตร
ส่่ ว น ด้้ า น ล่่ า ง ก้้ น ตุ้ � ม มีี ค ว า ม ก ว้้ า ง
เครื่�องจัักสานมีีลัักษณะคล้้ายแจกัันหรืือขวด 25 เซนติิเมตร และความยาว
ทำ�ำ จากวััสดุุไม้้ไผ่่เหลาเป็น็ ซี่่� และมีีปากทางเข้้าสัตั ว์์น้ำ�ำ� 25 เซนติิเมตร และใช้้เชืือกไนลอน
(งา) จำ�ำ นวน 4 ช่่อง ทำำ�จากตาข่่ายพลาสติิกรููปทรง ขนาดเส้น้ ผ่า่ นศููนย์ก์ ลาง 0.2 เซนติเิ มตร
กรวย ส่่วนด้้านบนเปิิดสำำ�หรัับใส่่เหยื่่�อและนำ�ำ สััตว์์น้ำ�ำ� โดยฝาปิิดตุ้ �มมีีขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
ออกจากตุ้�ม มีีลัักษณะเป็็นช่่องเปิดิ ทรงกลม ส่่วนด้้าน 16 เซนติิเมตร
ล่่างก้้นตุ้�มมีีลัักษณะเป็็นสี่่�เหลี่่�ยม และใช้้เชืือกไนลอน
เจาะรููร้้อยเชืือกผููกติิดระหว่่างปากตุ้ �มและฝาปิิดตุ้ �ม
ทำำ�จากแผ่่นไม้้หรืือกะลามะพร้้าวทรงกลม แล้้วใช้้
ผููกตััวตุ้�มไว้้กัับหลัักปัักลงพื้้�นดิิน เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้
ตุ้�มล้้มหรืือไหลไปกับั กระแสน้ำ��ำ

ขนาดตาอวน:  -
วิิธีที ำ�ำ การประมง:

ใ ช้้ เ ห ยื่่� อ ล่่ อ ปั้้� น เ ป็็ น ก้้ อ น แ ล้้ ว ใ ส่่ ไ ป ใ น ตุ้� ม
แล้้วนำ�ำ ไปวางติิดกัับพื้้�นดิิน โดยผููกตััวตุ้�มไว้้กัับหลััก
เพื่่�อป้้องกัันตุ้�มล้้มหรืือไหลไปกัับกระแสน้ำ�ำ� ทิ้้�งตุ้�มไว้้
หนึ่่�งคืืนแล้้วจึึงมาเก็็บปลาในตอนเช้้า หากต้้องการ
ดัักจัับปลาต่่อชาวประมงจะทำำ�การเติิมเหยื่่�อลงไป
ในตุ้ �มแล้้ววางตุ้ �มไว้้ที่่�เดิิมหรืือเปลี่่�ยนที่่�

ขนาดเครื่่อ� งมืือประมง:

ตุ้้�มทำ�ำ จากซี่่�ไม้้ไผ่่มีีขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.5
เซนติิเมตร ความสููง 65 เซนติิเมตร และปากทางเข้้า
สััตว์์น้ำ��ำ มีีขนาดช่่องตา 0.5 เซนติิเมตร โดยงามีีความยาว

เครื่�องมืือประมงของไทย 107

เหยื่อ่� :

รำำ�อ่่อนผสมกัับข้้าวสุกุ และกะปิิ

ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� ที่่�จัับได้้:

ปลาสร้้อยขาว ไส้้ตันั กระมััง สร้้อยนกเขา

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :

5 กิิโลกรััม

แหล่่งทำ�ำ การประมง:

ความลึึก 1-2 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่อ� งมือื :

กลางคืืน

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์น์ ้ำำ�� :  -

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

สิิงหาคม-กันั ยายน

ผู้้�ทำำ�การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้้เรืือเพื่�่อทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุนุ เครื่่อ� งมือื :

200 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:

แม่่น้ำ��ำ

จังั หวััด:

นครราชสีีมา

v

108 เครื่�องมืือประมงของไทย

ตุ้้�มปลาซิวิ

Vertical minnow vase trap

ชื่่�อท้้องถิ่�่น: ขนาดตาอวน:  -
วิิธีีทำำ�การประมง:
ตุ้้�มปลาซิิว
นำำ�เหยื่่�อใส่่ลงไปในปากตุ้�ม แช่่ตุ้�ม
ลักั ษณะเครื่่อ� งมืือ: ในน้ำ�ำ�ให้้ก้้นตุ้�มห่่างจากพื้้�นท้้องน้ำ�ำ� 30
เซนติิเมตร เหยื่่�อจะลอยน้ำ�ำ� ส่่วนคอจะ
ลัักษณะเป็็นทรงกระบอกยาวรููปขวดคอสั้้�น โผล่่พ้้นน้ำ�ำ�และใช้้เชืือกผููกตััวตุ้ �มติิดกัับ
หรืือคล้้ายกัับอีจู้�แต่่แตกต่่างกัันที่่�ตำำ�แหน่่งของงา โดยงา หลัักไม้้ที่่�ปัักติิดพื้้�น เพื่่�อให้้ตุ้�มตั้้�งในน้ำ��ำ
ของอีีจู้้�จะอยู่�่ ด้้านข้้างส่่วนงาของตุ้�มปลาซิิวจะอยู่�่ เป็็นแนวตั้้�ง ปล่่อยทิ้้�งไว้้ทั้้�งวัันแล้้วมา
ด้้านล่่าง ทำ�ำ จากซี่่�ไม้้ไผ่่เหลาขึ้�้นรููป ซึ่่�งทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ เ ก็็ บ ป ล า ใ น ช่่ ว ง เ ช้้ า ข อ ง วัั น ถัั ด ไ ป
(งา) อยู่�่ ด้้านล่่างสุดุ (ก้้นตุ้�ม) โดยใช้้ไม้้ไผ่่เหลาปลาย โดยการเทปลาออกทางปากข้้างบน
แหลมทำ�ำ เป็็นงาหัันขึ้�้นด้้านบน แล้้วสานด้้วยซี่่�ไม้้ไผ่่ หากต้้องการดัักต่่อก็จ็ ะเปลี่่ย� นเหยื่�อใหม่่
กลมโดยรอบ ส่่วนบนสุุด (ปากตุ้�ม) ใช้้เป็็นทางออก
สััตว์์น้ำ�ำ� และเหลาไม้้ไผ่่โดยเสี้้�ยมโคนแหลมเสีียบ ขนาดเครื่่อ� งมือื ประมง:
ปลายโคน และขััดลงในลายสานด้้านข้้างให้้ปลายไม้้
ด้้านบนพอดีีเสมอปากมััดเชืือกติิดริิมปากให้้แน่่น ตุ้้�มมีีขนาดความสููง 90 เซนติิเมตร
ใช้้สำำ�หรัับดามตััวตุ้�มให้้แข็็งแรง ผููกเชืือกที่่�ส่่วนปาก ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�กว้้าง 20 เซนติิเมตร
ต่่อไปยัังรููริิมปากกะลามะพร้้าวใช้้เป็็นฝาเปิิดปิิดได้้ และปากตุ้�มกว้้าง 30 เซนติิเมตร
และใช้เ้ ชืือกผููกกับั หลักั ไม้ไ้ ผ่ใ่ นขณะที่ใ่� ช้ท้ ำ�ำ การประมง และซี่่�ไม้้ไผ่่มีีความกว้้าง 2 เซนติิเมตร
เพื่่�อต้้องกันั ตุ้�มลอยไปกับั กระแสน้ำ��ำ ความยาว 50 เซนติิเมตร

เหยื่อ่� :

มดแดง

เครื่�องมืือประมงของไทย 109

ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� ที่่จ� ัับได้:้ ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่�อ่ งมือื :

ปลาซิิว ซิิวอ้้าว ตลอดวันั

ผลจับั สัตั ว์์น้ำ��ำ : ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :  -
เดืือนที่่� ใช้้งาน:
5 กิิโลกรััม
พฤษภาคม-ธัันวาคม
แหล่ง่ ทำำ�การประมง:
ผู้้�ทำำ�การประมง:
ความลึึก 0.5-1 เมตร
เพศชายและหญิิง (ผู้�ใหญ่่)
สถานะทางกฎหมาย:
การใช้เ้ รืือเพื่�อ่ ทำำ�การประมง:
ถููกกฎหมาย
ใช้้เรืือ
110 เครื่อ� งมืือประมงของไทย
ราคาต้น้ ทุุนเครื่อ�่ งมือื :  -
ประเภทของแหล่่งน้ำำ�� :

แม่่น้ำ�ำ� อ่่างเก็บ็ น้ำ��ำ

จังั หวััด:

ขอนแก่่น นครพนม สกลนคร ชัยั ภููมิิ นครราชสีีมา
สุุริินทร์์ อุุบลราชธานีี

v

ตุ้้�มปลายอน

Big bamboo vase trap

ชื่�่อท้้องถิ่่น� : ขนาดเครื่�อ่ งมืือประมง:

ตุ้้�มปลายอน ตุ้�มปลาสังั กะวาด โทงปลายอน ตุ้้�มมีีขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 1-3
เซนติิเมตร ตุ้�มที่่�มีีขนาดเล็็กสุุด
ลักั ษณะเครื่�่องมืือ: มีีความสููง 2.5 เมตร และขนาดใหญ่ส่ ุดุ
มีีความสููง 9 เมตร โดยลำ�ำ ตัวั ตุ้�มมีีขนาด
เครื่อ� งมืือจักั สานทำ�ำ จากวััสดุุไม้้ไผ่่ และมีีทางเข้้า เส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.8-1.5 เมตร
สััตว์์น้ำ�ำ� (งา) อยู่�่ ด้้านล่่างสุุด (ก้้นตุ้�ม) และส่่วนบนสุุด และทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ กว้้าง 20-25
(ปากตุ้�ม) เป็็นทางออกของสััตว์์น้ำ�ำ� ใช้้ประกอบกัับ เซนติิเมตร ปากตุ้�มกว้้าง 0.2-1.3 เมตร
หลัักไม้้ไผ่่จำ�ำ นวน 5 ลำ�ำ มััดยึึดตุ้�มไว้้เพื่่�อป้้องกััน ใช้้ประกอบกัับหลัักไม้้ไผ่่ที่่�มีีความยาว
ตุ้ �มไหลไปกัับกระแสน้ำ�ำ� 1 เมตร

ขนาดตาอวน:  - เหยื่อ่� :
วิิธีีทำำ�การประมง:
ปลายข้้าวหรืือข้้าวเจ้้าหมัักต้้ม
ใช้้เหยื่่�อล่่อใส่่ลงไปในตุ้�มเพื่่�อล่่อปลาเข้้ามา ให้้เปื่่�อยหรืือผสมกัับขี้ �เหล้้าสาโท
การปัักหลัักตุ้�มจะเลืือกบริิเวณที่่�น้ำ�ำ�ไหล จากนั้้�น
จะนำ�ำ ไม้้ไผ่่ 5 ลำำ� ลงไปปัักยึึดกัับพื้้�นให้้มั่่�นคง แล้้ว ชนิิดสััตว์น์ ้ำำ��ที่่�จัับได้:้
นำ�ำ ตุ้้�มที่่�ผููกคานติิดไว้้มาวางในแนวตั้้�งให้้ปากตุ้�ม
พ้้นน้ำ��ำ ประมาณ 25 เซนติิเมตร ผููกคานตุ้�มติิดกัับหลััก ปลาสัังกะวาด (ยอน) ยาง แขยง กระมังั
และดำ�ำ น้ำ�ำ�ลงไปตรวจก้น้ ตุ้�มดููความเรีียบร้อ้ ยที่ป่� ากงา
ให้้ก้้นตุ้�มห่่างจากพื้้�น 1-2 เมตร เพื่่อ� เปิดิ พื้้�นที่่�ให้้ปลา เครื่อ� งมืือประมงของไทย 111
ว่่ายเข้้าไปได้้ง่่าย ทิ้้�งตุ้�มไว้้ประมาณ 1 คืืน และมา
เก็บ็ ตุ้�มในตอนเช้้าของทุุกวััน

ผลจัับสััตว์์น้ำำ��:  5 กิิโลกรััม

แหล่่งทำำ�การประมง:  ความลึึก 2-3 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่อ�่ งมือื :

กลางคืืน (18.00-06.00 น.)

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์์น้ำ��ำ :  -

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:  ตลอดทั้้�งปีี

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
การใช้เ้ รืือเพื่่อ� ทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ เพื่่�อติิดตั้้�งเครื่อ� งมืือและเก็็บปลาขึ้�้นบนเรืือ

ราคาต้้นทุุนเครื่อ่� งมือื :

3,000 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:

แม่่น้ำ�ำ� อ่่างเก็็บน้ำ��ำ

จัังหวััด:

สุุริินทร์์ อุุบลราชธานีี นครพนม สกลนคร ตาก

v

112 เครื่�องมืือประมงของไทย

ตุ้้�มปลาหมูู

Loach bamboo vase trap

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่น�่ : และมีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�อยู่�่ สููงจากก้้นไซ
3 เซนติิเมตร กว้้าง 5 เซนติิเมตร
ตุ้้�มปลาหมูู ตุ้�มปลาแข้้วไก้้ ตุ้�มปลาเขี้�ยวไก้้ สููง 6 เซนติิเมตร และฝาด้้านบน
เส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 10 เซนติิเมตร
ลักั ษณะเครื่่�องมืือ: ส่่ ว น ด้้ า น ล่่ า ง ก้้ น ตุ้ � ม มีีปูู น ซีี เ ม น ต์์
ความสููง 3 เซนติิเมตร
เครื่�องมืือจัักสานทำ�ำ จากไม้้ไผ่่สานเป็็นรููปร่่าง
คล้้ายขวด ทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) มีีลัักษณะเป็็นทรง เหยื่�่อ:
สี่่�เหลี่่�ยมจำำ�นวน 1 ช่่อง และด้้านบนเปิิดสำ�ำ หรัับ
ใส่่เหยื่่อ� ล่่อและนำำ�ปลาออกจากตุ้�ม โดยจะมีีถุงุ ขนาด ไส้้เดืือน ปลวกผสมกัับมดแดงสัับ
เล็็กสำำ�หรัับใส่่เหยื่่�อ ฝาด้้านบนทำ�ำ จากไม้้ไผ่่หรืือ
กะลามะพร้้าวเป็็นแผ่่นวงกลม เจาะรููริิมขอบ ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่�จัับได้้:
ใช้้สำ�ำ หรัับร้้อยเชืือกแล้้วนำ�ำ ปลายเชืือกอีีกด้้านผููกติิด
กัับตััวตุ้�ม ส่่วนปลายเชืือกอีีกด้้านผููกติิดกัับตััวตุ้�ม ปลาหมูู แขยง
เ พื่่� อ ส ะ ด ว ก แ ก่่ ก า ร ใ ช้้ ง า น แ ล ะ ไ ม่่ ใ ห้้ สููญ ห า ย
และส่่วนด้้านล่่าง (ก้้นตุ้�ม) หล่่อถ่่วงด้้วยปููนซีีเมนต์์ ผลจับั สัตั ว์์น้ำ�ำ� :
ใช้้ตุ้�มร่่วมกัับทุ่�นที่่�ทำ�ำ จากขวดพลาสติิกเพื่่�อเป็็นสััญลัักษณ์์
และสังั เกตได้้ว่่ามีีตุ้้�มบริิเวณนี้้� 3 กิิโลกรัมั

ขนาดตาอวน:  - แหล่ง่ ทำำ�การประมง:
วิิธีีทำำ�การประมง:
ความลึึก 5 เมตร
ใช้้เหยื่่�อล่่อสัับแล้้วใส่่ไปในถุุงสำำ�หรัับใส่่เหยื่่�อ
ซึ่่�งทำ�ำ จากอวนไนลอน (อวนมุ้�งสีีฟ้้า) ใส่่ลงในตุ้�ม สถานะทางกฎหมาย:
เพื่่�อใช้้เป็็นเหยื่่�อล่่อ วางตุ้�มติิดกัับพื้้�นในบริิเวณ
ที่่�เป็็นพื้้�นที่่�น้ำ��ำ ท่่วมหรืือบริิเวณพื้้�นท้้องน้ำ��ำ วางทิ้้�งไว้้ ถููกกฎหมาย
หนึ่่�งคืืนแล้้วมาเก็็บตุ้ �มในตอนเช้้า

ขนาดเครื่�่องมืือประมง:

ตััวตุ้�มสููง 30 เซนติิเมตร กว้้าง 20 เซนติิเมตร
ซี่่�ไม้้ไผ่่ขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.5-0.7 เซนติิเมตร

เครื่�องมืือประมงของไทย 113

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ�่ งมือื :

กลางคืืน

ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์น์ ้ำ�ำ�:

-

เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

สิิงหาคม-ตุุลาคม

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่อ่� ทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ สำ�ำ หรัับการลำ�ำ เลีียงและติิด
ตั้้�งเครื่อ� งมืือ

ราคาต้น้ ทุุนเครื่่�องมืือ:

150 บาท

ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ��:

แม่่น้ำ��ำ

จังั หวััด:

นครพนม อุุบลราชธานีี พิิจิิตร

v

114 เครื่�องมืือประมงของไทย

ตุ้้�มปลาไหล

Basket eel trap, Bamboo stick trap

ชื่อ�่ ท้้องถิ่�น่ :

ตุ้้�มดักั ปลาไหล ตุ้�มเอี่่�ยน

ลัักษณะเครื่่�องมืือ:

เครื่�องมืือจัักสานที่่�มีีลัักษณะคล้้ายคนโทใส่่น้ำ�ำ�
หรืือแจกัันทรงกรวย ทำำ�จากวััสดุุไม้้ไผ่่เหลาเป็็น
ซี่่ข� นาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.7-1 เซนติิเมตร ตาข่่าย
พลาสติิก PVC สีีดำ�ำ หรืือสายรััดพลาสติิก PP
ความกว้้าง 0.15 เซนติิเมตร และมีีปากทางเข้้า
สัตั ว์์น้ำ�ำ� (งา) ความยาว 5-12 เซนติิเมตร ปากกว้้าง
5-8 เซนติิเมตรและด้้านในของงากว้้าง 1 เซนติิเมตร
ส่่วนด้้านบนเป็็นที่่�ใส่่เหยื่่�อล่่อปลาไหลรููปทรงกรวย
มีีความยาว 30-60 เซนติิเมตร ปากกว้้าง 6-
10 เซนติิเมตร และส่่วนด้้านในของที่่�ใส่่เหยื่่�อกว้้าง
3.5-5 เซนติิเมตร โดยใช้้เชืือกไนลอนขนาดเส้้นผ่่าน
ศููนย์์กลาง 0.2 เซนติิเมตร ร้้อยระหว่่างตััวตุ้�มกัับที่่�
ใส่่เหยื่่�อไว้้ด้้วยกันั

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 115

ขนาดตาอวน:  0.5 เซนติิเมตร แหล่ง่ ทำำ�การประมง:

วิิธีที ำ�ำ การประมง: บริิเวณริิมตลิ่่�ง ความลึึก 0.3-0.5 เมตร

นำำ� เ ห ยื่่� อ ล่่ อ ม า ทุุ บ ห รืื อ สัั บ ใ ห้้ สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
ละเอีียดแล้้วทิ้้�งไว้้หนึ่่�งคืืนแล้้วนำ�ำ ไปใส่่ ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่่อ� งมืือ:  กลางคืืน
ในที่่�ใส่่เหยื่่�อล่่อ และนำ�ำ ตุ้้�มไปวางไว้้ ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์น์ ้ำำ��:  -
บริิเวณริิมตลิ่่�ง ขุุดดิินที่่พ� ื้้�นทำำ�เป็็นหลุุม เดืือนที่่�ใช้้งาน:  ตลอดทั้้�งปีี
วางตุ้�มให้ข้ าเสมอกับั พื้น้� ดินิ เพื่่อ� สะดวก ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย
ใ น ก า รที่่� ป ล า ไ ห ลจ ะ เ ข้้ า ไ ป ใ น ตุ้ � ม การใช้้เรืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:  ไม่่ใช้้เรืือ
กลบดิินด้้านข้้างให้้เป็็นที่่�ยึึดตุ้ �มหรืือวางตุ้ �ม ราคาต้น้ ทุนุ เครื่่อ� งมืือ:  50-200 บาท
ติิดกัับหลัักไม้้ วางทิ้้�งไว้้หนึ่่�งคืืนและ ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:
มาเก็็บตุ้ �มในตอนเช้้า
ทุ่่�งนา หนองน้ำ�ำ� บึึง และกว๊๊าน
ขนาดเครื่่อ� งมืือประมง:
จังั หวัดั :  นครราชสีีมา ลำำ�ปาง
โดยตััวตุ้�มมีีความกว้้าง 12-25
เซนติิเมตร ความสููง 40-73 เซนติิเมตร v

เหยื่อ่� :

ไส้้เดืือน หอย รำ�ำ อ่่อน เนื้้�อสััตว์์

ชนิิดสัตั ว์์น้ำ�ำ� ที่่�จับั ได้:้

ปลาไหล ช่่อน ตะเพีียน กระดี่่�
กริิม หมอช้้างเหยีียบ กุ้�งฝอย

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :  1 กิิโลกรัมั

116 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบกบ

Frog trap

ชื่�อ่ ท้อ้ งถิ่�น่ : ขนาดเครื่อ่� งมือื ประมง:

แงบ ตุ้�มกบ ความยาว 45 เซนติเิ มตร ขนาดเส้น้
ผ่่านศููนย์์กลาง 11 เซนติิเมตร ทางเข้้า
ลักั ษณะเครื่่อ� งมืือ: สัตั ว์์น้ำ��ำ (งา) ขนาดช่่องตา 1.5 เซนติิเมตร
ช่่องเปิิดด้้านในสุุดกว้้าง 1 เซนติิเมตร
เครื่�องมืือที่่�มีีลัักษณะเป็็นทรงกระบอก ตััวลอบ ความยาว 11 เซนติิเมตร
ทำำ�จากวััสดุุที่่�มีีความแข็็งแรง เช่่น เหล็็กเส้้นหรืือ
ท่่อ PVC ตััดเป็็นวงแหวน 2 ชิ้�น ตั้้�งเป็น็ โครงส่่วนหััว เหยื่�่อ:
และส่่วนท้้าย หุ้�มด้้วยตาข่่ายพลาสติิกหรืือตาข่่าย
ไวนิิล มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) จำ�ำ นวน 2 งา ทำ�ำ จาก ปลาหมอ ไส้้เดืือน
อวนไนลอน (PA) โดยใช้้เชืือกพลาสติิกหรืือเหล็็กเส้้น
ยึึดตััวลอบกัับงาเข้้าด้้วยกันั ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ�ำ�ที่่�จับั ได้:้

ขนาดตาอวน: กบ

1.5 เซนติิเมตร ผลจับั สััตว์์น้ำำ�� :

วิิธีที ำำ�การประมง: 1-10 ตััว

นำำ�เหยื่่�อใส่่เข้้าไปในลอบ แล้้ววางเครื่�องมืือ
ในลัักษณะที่่�น้ำ��ำ ไม่่ท่่วมตััวปลา เพื่่�อให้้เหยื่่�อดิ้้�นให้้
เกิิดเสีียง วางทิ้้�งไว้้หนึ่่ง� คืืน แล้้วมาเก็บ็ ลอบตอนเช้้า

เครื่�องมือื ประมงของไทย 117

แหล่่งทำำ�การประมง: การใช้เ้ รืือเพื่อ�่ ทำำ�การประมง:

บริิเวณพื้้�นน้ำ��ำ ความลึึก 1-2 ไม่่ใช้้เรืือ
เซนติิเมตร
ราคาต้้นทุุนเครื่อ�่ งมือื :
สถานะทางกฎหมาย:
15-40 บาท
ถููกกฎหมาย
ประเภทของแหล่่งน้ำ��ำ :
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ�่ งมืือ:
ทุ่่�งนา
กลางคืืน
จัังหวัดั :
ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์น์ ้ำ�ำ� :
ทั่่ว� ประเทศ
-
v
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ตลอดทั้้�งปีี (นิิยมใช้้ฤดููฝน)

ผู้้�ทำำ�การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

118 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบกุ้ �งฝอยแบบตั้้ง�

Vertical shrimp trap

ชื่อ่� ท้้องถิ่�น่ :

ลอบกุ้ �ง

ลักั ษณะเครื่�อ่ งมือื :

เครื่�องมืือที่่�สร้้างขึ้�้นจากวััสดุุเหลืือใช้้ในครััวเรืือน
ทำ�ำ จากแกลลอนน้ำ�ำ�พลาสติิกขนาด 5 ลิิตร
ในส่่วนทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ หรืืองาทำ�ำ จากปากขวดพลาสติิก
จำำ�นวน 4 ช่่อง ประกอบกัับถุุงอวนไนลอน โดยถััก
หรืือเย็็บเข้้ากัับตััวลอบถุุงอวนไนลอน ไว้้สำำ�หรัับ
ใส่่เหยื่่�อในลอบ และมััดตััวลอบติิดกัับเสาไม้้ไผ่่
ที่่�เป็็นหลัักปัักลงพื้้�นดิินให้้ตััวลอบอยู่�่ ติิดกัับพื้้�นน้ำ��ำ
และอยู่�่ในลัักษณะแนวตั้้�งขึ้�้น โดยถุุงอวนสำ�ำ หรัับ
ใส่่กุ้�งฝอยที่่�เข้้ามาในลอบจะอยู่�่ ด้้านบนตััวลอบ
และผููกติิดกัับหลัักเสาไม้้ไผ่่ไว้้

ขนาดตาอวน:

0.2 เซนติิเมตร

เครื่�องมือื ประมงของไทย 119

วิิธีที ำำ�การประมง:

นำ�ำ เหยื่่�อล่่อไปใส่่ในลอบก่่อนที่่�จะนำำ�ไปปัักไว้้
บริิเวณริิมตลิ่่�ง ให้้ตััวลอบอยู่�่ในแนวตั้้�งอยู่�่ใกล้้พื้้�น
ท้้องน้ำ��ำ ส่่วนถุุงอวนมััดก้้นถุุงและมััดกัับเสาหลััก
วางทิ้้�งไว้้หนึ่่�งคืืนแล้้วมาเก็็บกุ้ �งฝอยในตอนเช้้า

ขนาดเครื่อ�่ งมือื ประมง:

ขนาดความสููง 25 เซนติิเมตร และความยาว
15 เซนติิเมตร ขวดพลาสติิกความยาว 5 เซนติิเมตร
ความกว้้าง 5 เซนติิเมตร ถุงุ อวนไนลอนขนาดความยาว
80 เซนติิเมตร ถุุงเหยื่่�อขนาดกว้้าง 10 เซนติิเมตร
และยาว 10 เซนติิเมตร เสาไม้้ไผ่่ความยาว 1.3 เมตร

เหยื่อ�่ :  อาหารเป็็ดแบบเม็ด็
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ�ำ� ที่่�จับั ได้้:  กุ้�งฝอย
ผลจับั สัตั ว์์น้ำ��ำ :  2.5 กิิโลกรััม
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:

บริิเวณริิมตลิ่่ง� ที่่�มีีหญ้้าหรืือวััชพืืชขึ้้�นอยู่�่

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่อ่� งมืือ:  กลางคืืน
ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำ��ำ :  -
เดืือนที่่�ใช้้งาน:  พฤษภาคม-ธัันวาคม
ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย
การใช้้เรืือเพื่่อ� ทำำ�การประมง:  ไม่่ใช่่เรืือ
ราคาต้น้ ทุุนเครื่อ่� งมือื :  10 บาท
ประเภทของแหล่ง่ น้ำ�ำ� :  อ่่างเก็็บน้ำ��ำ
จังั หวัดั :  สกลนคร

v

120 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบกุ้ �งฝอย

Vertical cylinder shrimp trap

ชื่�่อท้อ้ งถิ่น�่ :

ลอบกุ้�ง อีีแอบ

ลักั ษณะเครื่�่องมืือ:

ลัักษณะทรงกระบอก ปากทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา)
มีีจำำ�นวน 2 ช่่อง และทางออกสััตว์์น้ำ�ำ�อยู่�่บริิเวณ
ท้้ายลอบ โครงลอบใช้้เหล็็กเส้้นดััดเป็็นวงกลมมััด
ติิดกัับไม้้ไผ่่เหลาประกอบเป็็นโครงลอบ ใช้้เนื้้�ออวน
ทำำ�เป็น็ ตัวั ลอบและปากทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�หรืืองา

ขนาดตาอวน:

0.5-1 เซนติิเมตร

วิิธีีทำ�ำ การประมง:

เครื่�องมืือประมงที่่�ใช้้ในช่่วงเวลาที่่�น้ำ��ำ เริ่�มลด
โดยวางลอบบริิเวณหััวคัันนาที่่�มีีช่่องน้ำ��ำ ไหล มีีกระแส
น้ำ��ำ ไหลโดยหัันปากลอบไปตามกระแสน้ำ�ำ� โดยวาง
ทิ้้�งไว้้ 1-2 คืืน แล้้วมาเก็็บกู้้�ตอนเช้้า

ขนาดเครื่�อ่ งมืือประมง:

ความยาว 80-90 เซนติิเมตร
เส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 25-30 เซนติิเมตร
ทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ หรืืองากว้้าง 25
เซนติิเมตร ยาว 15-20 เซนติิเมตร
ทางออกสััตว์์น้ำ��ำ กว้้าง 10 เซนติิเมตร
เหล็็กเส้้นขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.3
เซนติิเมตร ไม้้ไผ่่เหลากว้้าง 0.5
เซนติิเมตร และยาว 80 เซนติิเมตร

เครื่�องมือื ประมงของไทย 121

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่่�องมือื :

กลางคืืน

ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำ��ำ :  -

เดืือนที่่� ใช้้งาน:

ตลอดทั้้�งปีี
(นิิยมใช้้เดืือนพฤศจิิกายน-กุุมภาพันั ธ์์)

ผู้้�ทำำ�การประมง:

เพศชาย

การใช้้เรืือเพื่อ่� ทำ�ำ การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ

ราคาต้น้ ทุุนเครื่�อ่ งมืือ:

250 บาท

ประเภทของแหล่ง่ น้ำ�ำ�:

แม่่น้ำ�ำ�

จังั หวัดั :

สิิงห์์บุรุ ีี

v

เหยื่่อ� :  -

ชนิิดสัตั ว์์น้ำ�ำ� ที่่�จับั ได้:้

กุ้้�งฝอย ปลาซิิว ปููนา

ผลจับั สัตั ว์น์ ้ำ��ำ :

5 กิิโลกรััม

แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:

ริิมตลิ่่�ง ท้้องนา หนอง บึึง
บริิเวณที่่�มีีน้ำ��ำ ไหล ความลึึก 30-50
เซนติิเมตร

122 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบกุ้ �งฝอย

Mosquito net-fenced shrimp trap

วิิธีีการทำ�ำ ประมง:

นำำ�เครื่ �องมืือไปวางหรืือติิดตั้้�งบริิเวณ
ริมิ ตลิ่่ง� หรืือหนองน้ำ�ำ� โดยตัวั ลอบจะถููก
กางออก และใช้้ไม้้ไผ่่ปัักยึึดหรืือขึึง
เนื้้�ออวนเป็็นเสาหลัักห่่างกัันเป็็นระยะ ๆ
วางลอบทิ้้�งไว้้ประมาณ 14 ชั่�วโมง
แล้้วจึึงมาเก็็บกุ้ �งฝอยในตอนเช้้า

ชื่อ่� ท้อ้ งถิ่น่� :

ลอบกุ้ �งฝอย

ลัักษณะเครื่อ�่ งมือื :

ตััวลอบมีีลัักษณะเป็็นทรงกระบอก ทำำ�จากอวน
ไนลอน ใช้้ตััวลอบจำ�ำ นวน 2 ชิ้�น และมีีปากทางเข้้า
สััตว์์น้ำ�ำ� (งา) เป็็นรููปทรงกรวย โดยนำำ�ตััวลอบ
เย็็บประกอบติิดกัับเนื้้�ออวนที่่�ขึึงเนื้้�ออวนยาวออกไป
อยู่�่บริิเวณตรงกลาง และลอบ 2 ชิ้�น อยู่�่บริิเวณ
ด้้านซ้้ายและด้้านขวา (ด้้านหััวและด้้านท้้าย) และใช้้
ไม้้ไผ่่ปัักหลัักเป็็นระยะ

ขนาดตาอวน:

0.1 เซนติิเมตร

เครื่�องมือื ประมงของไทย 123

ขนาดเครื่่�องมือื ประมง: แหล่่งทำำ�การประมง:

ลอบมีีขนาดความยาวทั้้�งหมด ริิมตลิ่่�ง ความลึึกประมาณ 0.8-1 เมตร
7.6 เมตร ส่่วนตััวลอบความกว้้าง
40 เซนติิเมตร ความยาว 80 เซนติิเมตร สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
แ ล ะ ป า ก ท า ง เ ข้้ า สัั ตว์์ น้ำ�ำ� ( ง า ) ช่่วงเวลาที่่�ใช้้เครื่่�องมือื :
ยาว 60 เซนติิเมตร ความกว้้างปากงา
40 เซนติิเมตร และความกว้้างงาด้้าน กลางคืืน (เวลา 16.00-06.00 น.)
ใน 5 เซนติิเมตร โดยตััวลอบทั้้�ง 2 ชิ้�น
ประกอบเนื้้�ออวนมุ้�งฟ้้าที่่�อยู่�่ ตรงกลาง ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์์น้ำ��ำ :  -
ระหว่่างตััวลอบยาว 6 เมตร เดืือนที่่�ใช้้งาน:  ธันั วาคม-พฤษภาคม
ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)
เหยื่อ่� :  - การใช้้เรืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:  ไม่่ใช้้เรืือ
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่จ� ัับได้:้ ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ่� งมืือ:  200 บาท
ประเภทของแหล่่งน้ำำ��:  หนองน้ำ�ำ�
กุ้้�งฝอย ปลาซิิว จัังหวัดั :  สกลนคร

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :  1-2.5 กิิโลกรัมั v

124 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ลอบพับั

Collapsible trap

ชื่่อ� ท้อ้ งถิ่น่� : ขนาดตาอวน:

ลอบ ลอบคอนโด ไอ้้โง่่ ลอบซิ่่�ง 1.5-4 เซนติิเมตร

ลักั ษณะเครื่่�องมืือ: วิิธีีการทำ�ำ ประมง:

ตััวลอบทำำ�จากเหล็็กเส้้นดััดเป็็นรููปครึ่ �งวงกลม วางที่่�หน้้าดิินให้้ลอบตั้้�งอยู่�่บนพื้้�น
วงกลม หรืือสี่่�เหลี่่�ยม หุ้�มด้้วยอวนไนลอน และ แล้้วใช้้หลัักไม้้ไผ่่ดึึงให้้ลอบตึึง วางลอบ
ใช้้เชืือกมััดโครงเหล็็กติิดกัับอวนไนลอน แต่่ละช่่วง ทิ้้�งไว้้ 2-3 วััน แล้้วจึึงเก็็บลอบ
ของโครงเหล็็กมีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ� (งา) ทำ�ำ จากอวน
ไนลอน เป็็นช่่องเปิิดด้้านข้้างลอบเพื่่�อให้้สััตว์์น้ำ�ำ�เข้้า
มาในลอบห้้องละ 1 ช่่องสลับั กัันซ้้ายขวา

เครื่�องมืือประมงของไทย 125

ขนาดเครื่�อ่ งมืือประมง: ราคาต้น้ ทุุนเครื่่อ� งมืือ:

ลอบยาวประมาณ 1.5-15 เมตร 65-2,700 บาท
โครงเหล็็กแต่่ละอัันห่่างกััน 50
เซนติิเมตร ประเภทของแหล่่งน้ำ�ำ�:

เหยื่อ่� :  - แหล่่งน้ำ�ำ�ทั่่�วไป บ่่อเลี้้�ยงสัตั ว์์น้ำ��ำ

ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำำ��ที่่�จัับได้:้   ปลาทุกุ ชนิิด จังั หวัดั :  ทั่่ว� ประเทศ

ผลจับั สัตั ว์์น้ำำ�� :  4-100 กิิโลกรัมั v
แหล่่งทำำ�การประมง:

ริิมตลิ่่�ง พื้้�นท้้องน้ำ��ำ พื้้�นที่่�น้ำ�ำ�ท่่วม
ความลึึก 2-3 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:  ผิิดกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่�่องมือื :  ตลอดวันั
ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์น์ ้ำำ��:

จับั สัตั ว์์น้ำ�ำ�ทุุกขนาด และ
มีีประสิิทธิิภาพการจับั สููง

เดืือนที่่� ใช้้งาน:

มกราคม-กันั ยายน

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย

การใช้เ้ รืือเพื่�่อทำำ�การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ/ ใช้้เรืือ

126 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบโครงเหล็็ก

Standing Trap

ชื่�่อท้้องถิ่่�น: ขนาดตาอวน:

ไซ ลอบ 0.3-2 เซนติิเมตร

ลักั ษณะเครื่่�องมือื : วิิธีที ำำ�การประมง:

ลัักษณะเป็็นทรงเหลี่่�ยมแปดเหลี่่�ยม โครงลอบ จะนำ�ำ ลอบไปวางบริิเวณที่่ต� ้้องการ
ทำำ�จากเหล็็กเส้้น ตััวลอบทำำ�จากตาข่่ายไนลอน ทำ�ำ การประมง แล้้ววางทิ้้�งไว้้ประมาณ
ภายในลอบแบ่่งออกเป็็นห้้องกลางลอบ ห้้องทาง 1-2 วันั แล้้วมาเก็็บกู้้�ลอบ
ด้้านซ้้ายของลอบ และห้้องทางด้้านขวาของลอบ
มีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ (งา) จำำ�นวน 4 ช่่อง โดยภายนอก ขนาดเครื่อ่� งมือื ประมง:
ของห้้องกลางลอบมีีจำ�ำ นวน 2 ช่่อง เป็น็ ทางที่่�สััตว์์น้ำ�ำ�
จากด้้านนอกเข้้ามาในลอบ และภายในของห้้องกลาง ลอบมีีความสููง 65 เซนติิเมตร
รอบมีีงาจำ�ำ นวน 2 ช่่อง ซึ่่�งเป็็นทางที่่�ให้้สััตว์์น้ำ�ำ�เข้้าไป เหล็็กเส้้นขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง
ยัังห้้องทางด้้านซ้้ายและด้้านขวาของลอบ ซึ่่�งทั้้�ง 0.2-0.5 เซนติิเมตร ทางเข้้าสััตว์์น้ำ��ำ
4 ช่่องนี้้�จะอยู่�่ ตรงข้้ามกััน และส่่วนที่่�นำ�ำ สััตว์์น้ำ�ำ�ออก กว้้าง 25 เซนติิเมตร ยาว 20-25
อยู่�่ ท่่างด้้านท้้ายของลอบ เซนติิเมตร ส่่วนที่่�นำำ�สัตั ว์์น้ำ��ำ ออกกว้้าง
10-15 เซนติิเมตร

เหยื่่อ� :  -

เครื่�องมืือประมงของไทย 127

ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำำ��ที่่จ� ัับได้:้ ราคาต้น้ ทุุนเครื่อ�่ งมือื :

ปลานิิล ตะเพีียน ช่่อน 1,200 บาท

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :  2.5 กิิโลกรัมั ประเภทของแหล่ง่ น้ำำ��:

แหล่ง่ ทำำ�การประมง: อ่่างเก็็บน้ำ�ำ�ขนาดใหญ่่

บริิเวณพื้้�นท้้องน้ำ�ำ� จังั หวัดั :
ความลึึก 1.5-3 เมตร
ลพบุุรีี
สถานะทางกฎหมาย:
v
ถููกกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่�อ่ งมือื :

ตลอดวันั

ผลกระทบต่่อประชากรสัตั ว์์น้ำำ��:

-

เดืือนที่่� ใช้้งาน:

ตลอดทั้้�งปีี

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่่อ� ทำำ�การประมง:

ใช้้เรืือ

128 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบดัักกุ้ �งสามงา

Vertical cone shrimp trap

ชื่�อ่ ท้้องถิ่�่น: ขนาดเครื่อ�่ งมืือประมง:

ลอบดักั กุ้�ง ลอบสููง 35 เซนติิเมตร กว้้าง
20 เซนติิเมตร และมีีทางเข้้าสััตว์์น้ำ�ำ�
ลักั ษณะเครื่อ่� งมืือ: (งา) อยู่�่ สููงจากก้้นไซ 2 เซนติิเมตร
ความยาว 5.5 เซนติิเมตร ปากงามีี
ลัักษณะเป็็นทรงกระบอก ตััวลอบทำำ�จากตาข่่าย ความกว้้าง 6 เซนติิเมตร และด้้านใน
พลาสติิก PVC สีีดำ�ำ ทางเข้้าสัตั ว์์น้ำ��ำ (งา) จำ�ำ นวน 3 ช่่อง ของงากว้้าง 3 เซนติิเมตร ทางออก
ทำำ�จากปากขวดพลาสติิกรููปทรงกรวย ส่่วนด้้านบน สััตว์์น้ำ�ำ�มีีความกว้้าง 10 เซนติิเมตร
ของตัวั ลอบตัดั ออกเป็น็ ช่อ่ งสี่เ่� หลี่ย่� มเพื่่อ� เป็น็ ทางออก ความยาว 10 เซนติิเมตร เชืือกไนลอน
ของสัตั ว์์น้ำ��ำ โครงลอบทำ�ำ จากลวดโดยดััดเป็น็ ทรงกลม ขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลางขนาด 0.2
ทั้้�งด้้านบนและด้้านล่่างของลอบ (ก้้นลอบ) ถุุงเหยื่่�อ เซนติิเมตร และทุ่�นมีีขนาดความยาว
ทำำ�ด้้วยถุุงอวนไนลอน สำ�ำ หรัับใส่่เหยื่่�อแล้้วมััด 12 เซนติิเมตร ความสููง 6 เซนติิเมตร
แขวนไว้้ในลอบ โดยเชืือกไนลอนใช้้รััดตััวลอบ
กัับทุ่�นและผููกระหว่่างตััวลอบกัับวััสดุุถ่่วง ต้้นไม้้ เหยื่อ่� :
หรืือโขดหิิน เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้ลอบไหลตามน้ำ��ำ โดยผููก
ทุ่�นโฟมติิดไว้้รอบ ๆ ตััวลอบจำ�ำ นวน 3 อัันเพื่่�อเป็็น รำำ�และอาหารเม็็ดสำ�ำ เร็็จรููปปลาดุุก
สััญลัักษณ์์ว่่ามีีลอบอยู่�บ่ ริิเวณนี้้� เล็็ก หนััก 10-20 กรััม

ขนาดตาอวน:

0.25 เซนติิเมตร

วิิธีีทำ�ำ การประมง:

ใช้้เหยื่่�อล่่อปั้้�นเป็็นก้้อน ใส่่เข้้าไปในลอบนำำ�ลอบ
ไปวางบริิเวณริิมตลิ่่�ง ตััวลอบผููกเชืือกติิดกัับวััสดุุ
ถ่่วงต้้นไม้้หรืือโขดหิิน ป้้องกัันไม่่ให้้ลอบไหล
ตามน้ำ�ำ�และมีีทุ่่�นโฟมผููกติิดกัับตััวลอบ และเพื่่�อเป็็น
สััญลักั ษณ์์ว่่ามีีลอบอยู่�่บริิเวณนี้้�

เครื่�องมืือประมงของไทย 129

ชนิิดสััตว์์น้ำ�ำ�ที่่�จับั ได้:้

กุ้้�งฝอย ปลาซิิว

ผลจับั สัตั ว์น์ ้ำ��ำ :

0.1-0.3 กิิโลกรััม

แหล่ง่ ทำำ�การประมง:

ริิมตลิ่่�งที่่�มีีพืืชน้ำ�ำ� ความลึึก 0.3-.4 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:

ถููกกฎหมาย

ช่่วงเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่�่องมืือ:

กลางคืืน

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสััตว์์น้ำำ��:  -
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

ตุลุ าคม-ธัันวาคม

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชาย (ผู้�ใหญ่่)

การใช้เ้ รืือเพื่อ�่ ทำำ�การประมง:

ไม่่ใช้้เรืือ

ราคาต้้นทุนุ เครื่อ�่ งมือื :

30 บาท

ประเภทของแหล่่งน้ำำ�� :

แม่่น้ำ��ำ

จังั หวััด:

นครราชสีีมา

v

130 เครื่�องมืือประมงของไทย

ลอบดักั ปลาประกอบถุงุ อวน

Giant standing trap

ชื่�อ่ ท้อ้ งถิ่น่� : วิิธีีทำ�ำ การประมง:

ลอบดักั ปลา ลอบยัักษ์์ วางให้้ตััวลอบโพล่่พ้้นน้ำ�ำ�เล็็กน้้อย
และใช้้ประกอบกัับเฝือื ก
ลัักษณะเครื่่�องมือื :
ขนาดเครื่อ่� งมืือประมง:
ทำำ�มาจากเหล็็กเส้้นประกอบกัับไม้้ไผ่่ดััดเป็็น
สี่่�เหลี่่�ยม ตััวลอบหุ้�มด้้วยถุุงอวนไนลอน มีีทางเข้้า มีีความสููง 1.2 เมตร ความยาว
สััตว์์น้ำ��ำ (งา) จำ�ำ นวน 2 ช่่อง ส่่วนบริิเวณถุุงอวน ประมาณ 4 เมตร ทางเข้้าสัตั ว์์น้ำ�ำ� (งา)
ท้้ายลอบจะมีีโครงไม้้ไผ่่ที่่�ดััดเป็็นโครงสี่่�เหลี่่�ยม กว้้าง 50 เซนติิเมตร ความยาวงา
เพื่่อ� เป็น็ ทางให้้สััตว์์น้ำ�ำ�เข้้าไป เท่่ากัับความยาวของตััวลอบ ถุุงอวน
ท้้ายลอบมีี ความยาว 1.8 เมตร
ขนาดตาอวน:  5.5 เซนติิเมตร

เครื่�องมือื ประมงของไทย 131

เหยื่อ่� :  -
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่จ� ัับได้้:

ปลาเค้้า แดง น้ำ��ำ เงิิน

ผลจับั สัตั ว์น์ ้ำ�ำ� :  -
แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:

บริิเวณริิมตลิ่่�ง หรืือบริิเวณที่่�มีี
วััชพืืช ความลึึก 1-2 เมตร

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย

ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้เ้ ครื่่อ� งมืือ:  กลางคืืน

ผลกระทบต่่อประชากรสััตว์์น้ำำ�� : -
เดืือนที่่�ใช้ง้ าน:

พฤษภาคม-กัันยายน

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:

เพศชายและหญิิงทั่่�วไป

การใช้เ้ รืือเพื่่�อทำำ�การประมง:  ใช้้เรืือ
ราคาต้น้ ทุุนเครื่�่องมืือ:  800-1,000 บาท
ประเภทของแหล่่งน้ำำ�� :  ห้้วย
จังั หวัดั :  ลพบุรุ ีี

v

132 เครื่อ� งมืือประมงของไทย

ลอบ

Horizontal slit trap

ชื่อ�่ ท้อ้ งถิ่่�น: ระหว่่างงาผููกเชืือกติิดกััน และมีีเชืือก
อีีกซี่่�หนึ่่�งผููกซี่่�บนงาเพื่่�อบัังคัับงาให้้ตึึง
ลอบดักั ปลาหลด ลอบดักั ปลาแขยง หรืือวางให้้หย่่อนได้้เรีียกว่่างาไหว้้
ด้้านท้้ายลอบใช้้ไม้้ไผ่่ผููกเชืือกร้้อย
ลักั ษณะเครื่อ่� งมือื : ต่่อกัันปิิดทางออกเป็็นช่่องสี่่�เหลี่่�ยม
ลอบบางหลัังอาจมีีขนาดเล็็กจะเหลาไม้้
ลักั ษณะเป็น็ ทรงกระบอก รููปร่า่ งของลอบส่ว่ นหัวั เป็็นง่่ามยาว ๆ เสีียบสวมลงบนหลััง
เป็็นทรงกลมยาวและเป็็นทรงรีีคล้้ายรููปหยดน้ำ�ำ� ลอบคร่่อมซี่่�ด้้านบน
ในส่่วนท้้ายลอบ ตัวั ลอบทำำ�จากซี่่ไ� ม้้ไผ่่ยึึดติิดกัันด้้วย
เชืือก ตัวั ลอบใช้้ทำ�ำ ประมงประกอบกัับเฝืือก ทางเข้้า ขนาดตาอวน:  -
สััตว์์น้ำ��ำ (งา) ทำำ�จากวััสดุุเดีียวกัับที่่�ใช้้ทำำ�ตััวลอบ วิิธีที ำ�ำ การประมง:
เป็น็ รููปกรวยมีีจำำ�นวน 2 ช่่อง บริิเวณกลางลอบจะมีี
งาแบบเดีียวกันั ผููกติิดอยู่�่ภายในอีีกชั้�นหนึ่่ง� ที่่ป� ากลอบ ใช้้คู่�่ กัับเฝืือก 2 ด้้าน เฝืือกแต่่ละ
บางหลัังอาจทำำ�เป็็นช่่องประตููรููปสี่่�เหลี่่�ยมโดยใช้้ หลัังจะต้้องยึึดติิดกัันให้้แน่่น วางลอบ
ไม้้ไผ่่เหลาเป็็นซี่่�ผููกมััดติิดที่่�ประตููโดยหัันงาเข้้าภายใน ให้้ด้้านท้้ายลอบหัันทวนกระแสน้ำ��ำ
ป า ก ล อ บ จ ะ ดัั ก รัั บ ป ล า ที่่� ว่่ า ย ท ว น
กระแสน้ำ�ำ�มา และใช้้เศษหญ้้าคลุุม
ด้้ า น บ น แ ล ะ ปิิ ด ทัั บ ด้้ ว ย ดิิ น ห รืื อ ใ ช้้
ไม้้หลัักปัักตััวลอบไว้้เพื่่�อป้้องกัันลอบ
ไหลตามน้ำ��ำ

เครื่อ� งมือื ประมงของไทย 133

ขนาดเครื่�อ่ งมือื ประมง:

ลอบยาว 45-95 เซนติิเมตร ลอบส่่วนหน้้ากว้้าง
20-30 เซนติิเมตร ลอบส่่วนท้้ายกว้้าง 20-27
เซนติิเมตร ลอบส่่วนท้้ายสููง 42 เซนติิเมตร ซี่่�ไม้้ไผ่่
ขนาดเส้้นผ่่านศููนย์์กลาง 0.2-0.45 เซนติิเมตร ระยะ
ห่่างไม้้ไผ่่แต่่ละซี่่� 0.1-0.7 เซนติิเมตร

เหยื่อ่� :  -
ชนิิดสัตั ว์น์ ้ำ��ำ ที่่จ� ัับได้:้

ปลาช่่อน ดุกุ กระสง บู่�่ นิิล กระสููบ สลาด แขยง

ผลจัับสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :  2.5 กิิโลกรััม

แหล่ง่ ทำ�ำ การประมง:  ริิมฝั่่ง�

สถานะทางกฎหมาย:  ถููกกฎหมาย
ช่ว่ งเวลาที่่�ใช้้เครื่อ�่ งมือื :

ตลอดวันั (เฉลี่่ย� ครั้�งละ 17 ชั่�วโมง)

ผลกระทบต่อ่ ประชากรสัตั ว์น์ ้ำ��ำ :  -

เดืือนที่่�ใช้้งาน:  ตลอดทั้้�งปีี

ผู้�้ ทำ�ำ การประมง:  เพศชาย
การใช้เ้ รืือเพื่่�อทำ�ำ การประมง:

ใช้้เรืือ/ ไม่่ใช้้เรืือ

ราคาต้น้ ทุนุ เครื่อ่� งมือื :

600 บาท (รวมเฝือื ก)

ประเภทของแหล่ง่ น้ำ�ำ�:  ลำ�ำ ห้้วย แม่่น้ำ�ำ�

จังั หวััด:  นครราชสีีมา ลพบุรุ ีี

v

134 เครื่�องมืือประมงของไทย