KKP THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 245

ปฏิิรูปู รััฐวิิสาหกิจิ “ผมมองรััฐวิสิ าหกิจิ
หลัังวิิกฤตต้้มยำกุ้�งราว 4-5 ปีี ตลาดหุ้�นก็็กลัับมาคึึกคัักอีีกครั้�ง โดย เป็น็ การผููกขาดมาโดยตลอด
ในปีี 2001 มููลค่า่ ของบริษิ ัทั ในตลาดหลักั ทรััพย์อ์ ยู่�ที่่� 1.6 ล้้านล้า้ นบาท ทำำ�ให้ไ้ ม่่ตื่่�นตัวั ในการแข่ง่ ขััน
แต่่ภายในระยะเวลา 2 ปีี มููลค่่าตลาดเพิ่่�มขึ้น� ไปที่�่ 3 ล้า้ นล้า้ นบาท และ ถ้า้ จะให้ร้ ััฐวิสิ าหกิิจแข็ง็ แรง
ปริิมาณการซื้อ� ขายในตลาดหลัักทรัพั ย์ส์ ููงเกือื บ 3 หมื่่�นล้า้ นบาทต่อ่ วััน ก็็ต้อ้ งไปเข้า้ ตลาดหลัักทรัพั ย์์”

โอกาสในการระดมทุนุ จากตลาดหลักั ทรัพั ย์จ์ ึึงเป็น็ ปัจั จัยั ที่ส�่ ำคัญั ในการ ทัักษิิณมองว่่า ปตท. เป็็นผู้�้ ผููกขาดด้้านพลัังงาน ทำให้้มีีอำนาจในการ
แปรรููปรััฐวิสิ าหกิิจเพื่่อ� ลดการผููกขาด แข่่งขัันสููงเกิินไป การแปรรููปในครั้�งนี้้�จึึงลดการผููกขาดในอุุตสาหกรรม
พลังั งาน สอดรับั กัับช่ว่ งขาขึ้น� ของอุตุ สาหกรรมนี้้�
ทัักษิิณเล่่าถึึงแนวคิิดการแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจว่่า “ผมมองรััฐวิิสาหกิิจ
เป็็นการผููกขาดมาโดยตลอด ทำให้้ไม่่ตื่่�นตััวในการแข่่งขััน ถ้้าจะให้้ วัันที่�่ บริิษััท ปตท. จำกััด (มหาชน) เสนอขายหุ้�นต่่อประชาชนวัันแรก
รััฐวิิสาหกิิจแข็็งแรงก็็ต้้องไปเข้้าตลาดหลัักทรััพย์์ ถืือเป็็นการพััฒนา หุ้�น ปตท. ร้้อนแรงถึึงขั้น� ขายหมดภายในเวลาเพีียง 1 นาทีี 17 วินิ าทีี!
ตััวเอง มีีเป้้าหมาย มีีผู้�้ถืือหุ้�นรายย่่อยเป็็นผู้�้ตรวจสอบแทนรััฐบาลได้้
แล้้วให้้สำนัักงานคณะกรรมการกำกัับหลัักทรััพย์์และตลาดหลัักทรััพย์์ ทั้้�งนี้้� บริิษััทมหาชนที่�่เกิิดจากการแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจในสมััยนี้้� ได้้แก่่
(กลต.) มาตรวจสอบความโปร่่งใส ดัังนั้้น� เป็็นเรื่อ� งดีีที่จ�่ ะให้้รััฐวิิสาหกิิจ บริิษััท ปตท. จำกััด (มหาชน) ในปีี 2001 บริิษััท ท่่าอากาศยานไทย
กลายเป็น็ บริษิ ัทั มหาชนที่ร่� ัฐั ยังั ถือื หุ้�นมากกว่า่ 50% เพีียงแต่ว่ ่า่ กระจาย จำกััด (มหาชน) หรือื ทอท. ในปีี 2002 บริิษััท กสท โทรคมนาคม จำกััด
หุ้�นบางส่่วนให้้ต่่างประเทศบ้้าง ให้้นัักลงทุุนไทยบ้้าง เพื่่�อให้้บริิษััทนั้้�น (มหาชน) บริษิ ัทั ไปรษณีีย์ไ์ ทย จำกัดั และบริษิ ัทั ทศท คอร์ป์ อเรชั่น� จำกัดั
ถููกเปลี่ย�่ นออกจากบริบิ ทของการเป็น็ ข้า้ ราชการล้ว้ นๆ ที่ผ่� ููกขาดทุกุ อย่า่ ง (มหาชน) หรืือทีีโอทีี ในปีี 2003 และบริิษััท อสมท จำกััด (มหาชน)
มาเป็น็ เตรีียมตัวั เพื่่�อการแข่ง่ ขััน” ในปีี 2004
หลัักการเลืือกแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจมาคืือเลืือกธุุรกิิจที่�่เป็็นขาขึ้ �นและเป็็น
รััฐบาลทัักษิิณคาดหวัังการแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจว่่าจะกลายเป็็นผลงาน ไปในทางเดีียวกัันกัับนโยบายต่่างๆ ของรััฐบาล เช่่น ปตท. ในธุุรกิิจ
ชิ้น� สำคัญั ในการฟื้น�้ ฟููเศรษฐกิจิ ถึึงขนาดมีีการประกาศนโยบายแปรรููป พลัังงาน ทอท. ในธุรุ กิจิ ขนส่่ง และ ทศท. กสท. และ อสมท ในธุรุ กิจิ ด้า้ น
รััฐวิิสาหกิจิ 6 ข้อ้ ในรััฐสภาตั้้�งแต่ว่ ัันแรกที่�เ่ ข้้ามาเป็็นรััฐบาล ได้แ้ ก่่ โทรคมนาคมและสื่่�อสาร ขณะเดีียวกัันก็็เพื่่�อป้้องกัันการผููกขาดจาก
ภาวะการแข่ง่ ขันั ต่่ำ เช่น่ ปตท. ผููกขาดในกิจิ การก๊า๊ ซธรรมชาติิ ส่ว่ น ทอท.
1. เป็น็ องค์ก์ รหลักั ในการกอบกู้�เ้ ศรษฐกิิจหลังั วิิกฤตต้้มยำกุ้�ง ในธุรุ กิจิ ท่่าอากาศยาน
2. สร้้างรายได้ใ้ ห้แ้ ก่่ประเทศ
3. จัดั ให้ม้ ีีโครงสร้้างบริิหารองค์์กรที่เ่� ป็น็ มืืออาชีีพ
4. ลดการแทรกแซงทางการเมือื งในการบริิหารงาน
5. เปิดิ โอกาสให้้ประชาชนลงทุนุ ในรัฐั วิสิ าหกิิจ
6. สนัับสนุนุ ให้้รัฐั วิสิ าหกิจิ มีีความพร้้อมเข้้าตลาดหลัักทรัพั ย์์

โดยรัฐั บาลทักั ษิณิ ได้ใ้ ช้พ้ ระราชบัญั ญัตั ิทิ ุนุ รัฐั วิสิ าหกิจิ ที่อ�่ อกในปีี 1999
ซึ่�่งเป็็นหนึ่่�งในกฎหมายฟื้้�นฟููเศรษฐกิิจ 11 ฉบัับที่่�ประเทศไทยตกลง
ไว้้กัับ IMF

ปตท. เป็็นรััฐวิิสาหกิิจแรกที่�่รััฐบาลหยิิบมาแปรรููปจากเดิิม เนื่่�องจาก

246 THE GREAT RESET 2001 - 2010

ปลดหนี้้� IMF
คงไม่่มีีใครคาดคิิดว่่าเศรษฐกิิจไทยหลัังวิิกฤตต้้มยำกุ้ �งไม่่กี่่�ปีีจะถููก ทุุกวัันนี้้�การปลดหนี้้� IMF กว่่า 5.1 แสนล้้านบาทยัังคงเป็็นที่่�ถกเถีียง
‘ซ่อ่ มแซม’ อย่า่ งรวดเร็ว็ จากการวางโครงสร้า้ งในหลายๆ ด้า้ น นับั ตั้้ง� แต่่ กัันว่่าแท้้จริิงแล้้วควรจะให้้เครดิิตกัับรััฐบาลทัักษิิณมากน้้อยเพีียงใด
ระบบการเงิิน ส่่วนอุุตสาหกรรมส่่งออกและท่่องเที่�่ยวก็็ได้้รัับอานิิสงส์์ เนื่่อ� งจากการปลดหนี้้เ� กิดิ ขึ้น� ในช่ว่ งเวลาที่เ�่ ศรษฐกิจิ ไทยฟื้น�้ ตัวั จากปัจั จัยั
จากเงิินบาทที่่�อ่่อนค่่าลง ทำให้้เม็็ดเงิินหมุุนเวีียนในระบบเศรษฐกิิจ ทั้้�งในและนอกประเทศ ตลอดจนระบบการเงิินเริ่�มเข้้าที่�่เข้้าทาง ธปท.
มากขึ้น� โดยเฉพาะการท่อ่ งเที่ย่� ว ที่ท�่ ำให้ก้ ลุ่�มธุรุ กิจิ โรงแรม ขนส่ง่ และ คุุมความผัันผวนค่่าเงิินบาทได้้มากขึ้�น มีีการเกิินดุุลบััญชีีเดิินสะพััด
สายการบินิ เติบิ โตอย่า่ งยิ่ง� ยวด และเมื่่�อเศรษฐกิิจในประเทศเริ่�มฟื้�้นตััว เงิินทุุนจึึงไหลกลัับเข้้ามาใน
ประเทศมากขึ้�น และ ธปท. สามารถสะสมทุุนสำรองได้้มากขึ้�น ซึ่�่ง
แต่เ่ หตุกุ ารณ์ท์ ี่อ�่ าจนับั เป็น็ หมุดุ หมายของการจบลงของวิกิ ฤตต้ม้ ยำกุ้�ง สิ่่ง� เหล่า่ นี้้ล� ้ว้ นแต่เ่ ป็น็ แรงส่ง่ อย่า่ งดีีให้ก้ ับั เศรษฐกิจิ นอกเหนือื จากความ
คือื การใช้ห้ นี้้ท� ั้้ง� หมดคืนื ให้้ IMF ‘เข้า้ เป้า้ ’ ของนโยบายรัฐั บาล
วันั ที่�่ 31 กรกฎาคม 2003 เวลา 20.30 น. ทักั ษิณิ กล่า่ วสุนุ ทรพจน์ท์ าง
รัฐั บาลก่อ่ นหน้า้ ใช้้หนี้้� โทรทัศั น์ร์ วมการเฉพาะกิจิ แห่ง่ ประเทศไทย ใจความว่า่

1 “เมื่่�อกลางวัันได้้ชำระคืืนให้้กัับธนาคารของประเทศญี่�่ปุ่�น และเย็็นนี้้�
ซึ่ง่� เป็น็ เวลากลางวันั ของซีีกประเทศตะวันั ตก ก็ไ็ ด้ช้ ำระเงินิ ก้อ้ นสุดุ ท้า้ ย
หมื่่�นล้้านบาท คืนื ให้ก้ ับั IMF ทั้้ง� หมดที่ช�่ ำระคืนื ในวันั นี้้ป� ระมาณ 60,000 กว่า่ ล้า้ นบาท
เป็น็ ก้อ้ นสุดุ ท้า้ ยแล้ว้ หลังั จากที่ไ�่ ด้เ้ จอวิกิ ฤตเมื่่อ� วันั ที่�่ 2 กรกฎาคม 1997”
รััฐบาลทักั ษิณิ ใช้้หนี้้�
ทักั ษิณิ ย้้ำว่า่ เขาสามารถชำระหนี้้ก� ่อ่ นกำหนดถึึง 2 ปีี
5
“การเข้้า IMF แสดงให้้เห็็นว่่าเครดิิตประเทศมัันใช้้ไม่่ได้้ ทำตััวเหมืือน
แสนล้้านบาท กับั เราเข้า้ โรงจําํ นําํ เพราะ IMF ครอบงำวิธิ ีีแก้ป้ ัญั หาของเราหมด (IMF
บัังคัับให้้ออกกฎหมายฟื้�้นฟููเศรษฐกิิจ 11 ฉบัับ) ถึึงแม้้ว่่าเขาจะชี้�มา
บางอย่า่ ง แต่ไ่ ม่ไ่ ด้รู้้�้ ทุกุ อย่า่ ง เราไม่ม่ ีีอิสิ ระในการบริหิ ารเศรษฐกิจิ ”

“ผมไม่เ่ ชื่อ� นโยบาย One size fits all นโยบายเดีียวที่ใ่� ช้ท้ ั่่ว� โลก เพราะ
ส่่วนใหญ่่นโยบายเหล่า่ นี้้เ� อาไปใช้้กับั ประเทศในแอฟริิกาแล้ว้ จะเอามา
ใช้้กัับเราด้้วย อย่่างนี้้�ก็็เจ๊๊งสิิ เรื่�องที่่�สองคืือศัักดิ์์�ศรีีของความเป็็นลููกหนี้้�
ผมเคยเป็็นหนี้้�ธนาคารมา ผมรู้�้ครัับว่่าเราเป็็นถ้้าเป็็นลููกหนี้้�ที่่�เขามอง
ไม่เ่ ห็น็ อนาคตว่า่ เราจะใช้ห้ นี้้ไ� ด้อ้ ย่า่ งไร เราจะคุยุ กับั เขาได้ไ้ ม่ค่ ่อ่ ยรู้เ�้ รื่อ� ง
แต่เ่ มื่่อ� ไรที่เ�่ ขาเห็น็ ศักั ยภาพว่า่ เรากำลังั จะใช้ห้ นี้้ไ� ด้้เขาก็จ็ ะเจรจาอีีกแบบ
ความจริิงปริิมาณส่่งออกเราก็็เยอะ แล้้วทำไมเงิินสำรองประเทศน้้อย
ไปคุยุ กับั ธปท. จึึงได้รู้้ว�้ ่า่ พวกที่ส�่ ่ง่ ออกเขาเอาเงินิ เก็บ็ ไว้เ้ มือื งนอก ไม่เ่ อา
เข้า้ มา ส่ว่ นพวกที่น่� ำเข้า้ ก็็ Over Invoice เพื่่อ� เก็บ็ เงินิ ไว้ข้ ้า้ งนอก เพราะ
ความไม่แ่ น่น่ อนของอัตั ราแลกเปลี่ย่� นในวันั นั้้น� ผมจึึงไปคุยุ กับั ผู้ว�้ ่า่ การ
ธปท. เพื่่อ� หาทางทำค่า่ เงินิ ให้เ้ สถีียรให้ไ้ ด้”้

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 247

อััตราค่า่ เงิินบาทต่่อเหรีียญสหรัฐั ช่่วงปีี 2001-2008 ธัันวาคม 2008

เมษายน 2001 ตุุลาคม 2006 34.7

45.65 36.6 บาทต่่อเหรีียญสหรัฐั

บาทต่อ่ เหรีียญสหรัฐั บาทต่่อเหรีียญสหรัฐั

มกราคม 2006 ธัันวาคม 2006

38.9 35.4

บาทต่อ่ เหรีียญสหรััฐ บาทต่่อเหรีียญสหรััฐ

กรกฎาคม 2007

29.9
บาทต่อ่ เหรีียญสหรัฐั

บาทแข็ง็

ช่่วงต้้นทศวรรษ เศรษฐกิิจไทยได้้อานิิสงส์์จากค่่าเงิินบาทที่�่อ่่อนตััวลง ให้ส้ ถาบันั การเงินิ กันั เงินิ สำรองไว้ร้ ้อ้ ยละ 30 เป็น็ ระยะเวลา 1 ปีี จาก
ทำให้้ภาคการส่่งออกและท่่องเที่่�ยวกลายเป็็นเครื่ �องจัักรทางเศรษฐกิิจ เงินิ ทุนุ จากต่า่ งประเทศที่เ่� ข้า้ มาในประเทศไทยที่ม่� ีีวงเงินิ ตั้้ง� แต่่ 20,000
สำคัญั ที่ท่� ำให้ป้ ระเทศไทยฟื้น�้ ตัวั ได้อ้ ย่า่ งรวดเร็ว็ หลังั วิกิ ฤตต้ม้ ยำกุ้�ง ทว่า่ เหรีียญสหรัฐั ขึ้น� ไป เมื่่อ� ครบกำหนดระยะเวลา 1 ปีจี ึึงจะคืนื เงินิ ที่ก�่ ันั ไว้้
เมื่่อ� เข้า้ สู่่�ช่ว่ งครึ่ง�่ หลังั ของทศวรรษนี้้� สถานะค่า่ เงินิ บาทกลับั เข้า้ สู่�สภาวะ ร้้อยละ 30 ให้้กัับนัักลงทุุน และหากนัักลงทุุนนำเงิินกลัับไปก่่อนครบ
‘แข็ง็ ค่า่ ’ ส่ว่ นหนึ่ง่� เป็น็ ผลมาจากภาวะตลาดโลกและนโยบายการเงินิ ที่่� กำหนดจะถููกหัักเงิินถึึงร้้อยละ 10 ของเงิินลงทุุนทั้้�งหมด ซึ่่�งถืือเป็็น
ผ่อ่ นคลาย ทำให้อ้ ัตั ราดอกเบี้้ย� สหรัฐั ฯ ต่่ำต่อ่ เนื่่อ� งหลังั วิกิ ฤต Dot Com มาตรการที่ส�่ ร้า้ งต้น้ ทุนุ สููงมากต่อ่ นักั ลงทุนุ ที่จ่� ะเข้า้ มาลงทุนุ ในไทย

จากต้้นทศวรรษที่่�เงิินบาทมีีมููลค่่าต่่ำกว่่า 40 บาทต่่อ 1 เหรีียญสหรััฐ ภายหลัังจาก ธปท. ประกาศใช้้มาตรการนี้้�ในช่่วงเย็็นของวัันที่�่ 18
พอเข้า้ สู่่�ช่ว่ งต้น้ ปีี 2006 เงินิ บาทแข็ง็ ค่า่ เป็น็ ระดับั 36.5 บาทต่อ่ เหรีียญ ธันั วาคม 2006 ก็เ็ กิดิ ผลกระทบรุนุ แรงต่อ่ ตลาดหุ้�นไทยอย่า่ งคาดไม่ถ่ ึึง
สหรัฐั และปรับั ตัวั แข็ง็ ต่อ่ เนื่่อ� งไปถึึง 34.5 บาทต่อ่ เหรีียญสหรัฐั ซึ่ง่� เป็น็ นักั ลงทุนุ ต่า่ งชาติขิ ายหุ้�นกว่า่ 25,000 ล้า้ นบาท ดัชั นีีตกลงกว่า่ 100 จุดุ
ผลจากเงิินทุนุ ไหลเข้้าทั้้�งเงิินลงทุนุ ทางตรงและการลงทุุนในหลักั ทรัพั ย์์ ในวันั ที่�่ 19 ธันั วาคม ทำให้้ ธปท. จำต้อ้ งปรับั มาตรการในวันั ถัดั มา โดย
ที่�่ต่่างชาติิเข้้ามาลงทุุนในตราสารประเภทหนี้้�ในประเทศกำลัังพััฒนา มีีการยกเว้้นบัังคัับใช้้มาตรการนี้้�ต่่อเงิินทุุนที่่�ลงทุุนในตลาดหลัักทรััพย์์
เพิ่่ม� ขึ้น� และจากการเกินิ ดุลุ บัญั ชีีเดินิ สะพัดั ของประเทศไทย แต่่ให้้คงไว้้สำหรัับการลงทุุนในรููปแบบอื่�นๆ เช่่น การลงทุุนในตลาด
พันั ธบัตั ร มาตรการนี้้ม� ีีการดำเนินิ การตั้้ง� แต่เ่ ดือื นธันั วาคม 2006 จนถึึง
ในช่่วงปลายปีี 2006 แม้้ ธปท. จะมีีมาตรการแทรกแซงและควบคุุม เดือื นกุมุ ภาพันั ธ์์ 2008 รวมระยะเวลาทั้้ง� สิ้้น� 14 เดือื น
เงินิ ทุนุ ที่ไ�่ หลเข้า้ มา แต่เ่ งินิ บาทยังั คงแข็ง็ ค่า่ มากกว่า่ ประเทศเพื่่อ� นบ้า้ น
ทั้้ง� ที่เ่� ศรษฐกิจิ ไทยไม่ไ่ ด้ข้ ยายตัวั สููงกว่า่ ประเทศอื่น� ดร.ธาริษิ า วัฒั นเกส ดร.ธาริษิ า ผู้ว�้ ่า่ การ ธปท. ในเวลานั้้น� กล่า่ วถึึงการตัดั สินิ ใจออกมาตรการ
ผู้ว�้ ่า่ การ ธปท. เวลานั้้น� เน้น้ การขอความร่ว่ มมือื กับั สถาบันั การเงินิ ไม่ใ่ ห้้ URR ว่่า “มาตรการ URR ในอดีีตเป็็นสิ่่�งที่่�คนมองว่่าตกยุุค ถอยหลััง
ขายตั๋๋�วแลกเงิินสกุุลบาทให้้คนมีีถิ่่�นฐานอยู่่�ต่่างประเทศ และต่่อมาใน เข้า้ คลอง เพราะเห็น็ ว่า่ ทุกุ อย่า่ งต้อ้ งอิงิ กลไกตลาด แต่ต่ อนนี้้ก� ระแสโลก
วันั ที่่� 4 ธันั วาคม 2006 ธปท. ได้ป้ ระกาศมาตรการจำกัดั ธุรุ กรรมเงินิ บาท เปลี่ย่� นไป มาตรการดังั กล่า่ วเป็น็ เครื่อ� งมือื หนึ่ง่� ที่ใ่� ช้ไ้ ด้ต้ ามความจำเป็น็
ระหว่า่ ง ‘สถาบัันการเงินิ ในประเทศ’ กับั ‘ผู้�้ มีีถิ่่�นฐานอยู่�นอกประเทศที่่� และเหมาะสม เมื่่อ� มองย้อ้ นกลับั ไป มาตรการ URR ได้ใ้ ห้บ้ ทเรีียนกับั
ไม่ม่ ีีการค้า้ การลงทุนุ รองรับั ’ ธปท. หลายเรื่�อง โดยเฉพาะการสื่่�อสารเพื่่�อความเข้้าใจที่่�ถููกต้้องของ
ประชาชนเกี่ย่� วกับั การไหลเข้า้ ออกของเงินิ ที่ม่� ีีความรวดเร็ว็ ”
แต่เ่ มื่่อ� เห็น็ ว่า่ มาตรการที่ผ�่ ่า่ นมาไม่ไ่ ด้ผ้ ล ธปท. จึึงได้ใ้ ช้ย้ าแรงในการลด
แรงจููงใจในการเก็็งกำไรค่่าเงิินบาทในระยะสั้้�น โดยประกาศมาตรการ
Unremunerated Reserve Requirement (URR) โดยมาตรการนี้้บ� ังั คับั

จุดุ เริ่�มต้น้ ความขัดั แย้ง้ ทางการเมืืองที่่ย� าวนานเกืือบ 2 ทศวรรษ จากการชุมุ นุมุ ประท้้วงต่อ่ ต้้านรัฐั บาลทัักษิณิ และลงเอยด้้วยการยึึดอำำ�นาจในปีี 2006

รััฐประหารครั้้ง� แรกในรอบ 15 ปีี รัฐั ประหารวันั ที่่� 19 กันั ยายน 2006 หน้า้ หนึ่ง�่ ของหนังั สือื พิมิ พ์ท์ ุกุ ฉบับั
แม้้ว่่ารััฐบาลทัักษิิณจะได้้รัับเลืือกตั้้�งเป็็นสมััยที่�่สอง แต่่คะแนนนิิยม รายงานข่่าวเรื่�องเดีียวกััน คืือภาพเหล่่าผู้�้นำทหารนั่่�งเรีียงหน้้ากระดาน
ของทักั ษิณิ ชินิ วัตั ร เข้า้ สู่่�ช่ว่ ง ‘ขาลง’ ปรากฏการณ์์ ‘ต้า้ นทักั ษิณิ ’ ก็เ็ ริ่ม� ด้้วยท่่าทีีเคร่่งขรึึม นัับเป็็นการรััฐประหารครั้�งแรกในรอบ 15 ปีี ตั้้�งแต่่
แพร่ก่ ระจายมากขึ้น� เหตุกุ ารณ์ย์ ึึดอำนาจในปีี 1991

ช่ว่ งต้น้ ปีี 2006 การเมือื งไทยเริ่ม� เผชิญิ กับั มรสุมุ ใหญ่่ ใจกลางกรุงุ เทพฯ เหตุผุ ลสำคัญั ของการต่อ่ ต้า้ นรัฐั บาลทักั ษิณิ คือื เรื่อ� งผลประโยชน์ท์ ับั ซ้อ้ น
ปรากฏภาพกลุ่�มผู้�้ ชุุมนุุมสวมเสื้้�อสีีเหลืืองในนาม ‘พัันธมิิตรประชาชน และอีีกหลายเรื่อ� งที่ส�่ ั่่ง� สมมาตั้้ง� แต่ว่ ันั ที่ท่� ักั ษิณิ เป็น็ นายกฯ เช่น่ การขาย
เพื่่�อประชาธิิปไตย’ ภายใต้้การนำของ สนธิิ ลิ้้�มทองกุุล และจำลอง หุ้�นชินิ คอร์ป์ ฯ ของตระกููลชินิ วัตั รให้แ้ ก่บ่ ริษิ ัทั เทมาเส็ก็ โฮลดิ้้ง� ส์์ จำกัดั
ศรีีเมืือง ไม่่ว่่าจะเป็็นการชุุมนุุมลากยาวที่�่หน้้าทำเนีียบรััฐบาล หรืือ ที่่�ถููกวิพิ ากษ์ว์ ิิจารณ์ถ์ ึึงผลประโยชน์ท์ ัับซ้อ้ น และการไม่เ่ สีียภาษีีรายได้้
การเดินิ ประท้ว้ งบนท้อ้ งถนนตามเส้น้ ทางต่า่ งๆ จากการขายหุ้ �น

จุดุ เปลี่ย�่ นการเมือื งไทยครั้ง� ใหญ่่ที่่�กระทบระบบเศรษฐกิิจคือื เหตุกุ ารณ์์ นโยบายการแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจก็็ถููกมองว่่าเป็็นการขายสมบััติิชาติิ
โดยเฉพาะอย่่างยิ่ �ง ความพยายามในการแปรรููปการไฟฟ้้าฝ่่ายผลิิต

THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 249

แห่่งประเทศไทย (กฟผ.) ที่�่มีีผู้�้ คััดค้้านเพราะกลััวว่่าผลประโยชน์์จะ
ตกอยู่่�กับั คนเพีียงกลุ่�มเดีียว

กระทั่่�งการเลื่่�อนวัันหยุุดปีีใหม่่ 2003-2004 ที่�่ถููกโยกจากวัันที่�่ 31
ธันั วาคม 2003 เป็น็ วันั ที่่� 2-4 มกราคม 2004 แทน เป็น็ อีีกเรื่อ� งที่ส�่ ังั คม
โยงกับั ประเด็น็ การขาย ‘ที่ด่� ินิ รัชั ดา’ ของคุณุ หญิงิ พจมาน ชินิ วัตั ร ภรรยา
ของนายกรััฐมนตรีีในวัันนั้้�นที่�่ไม่่ต้้องเสีียค่่าธรรมเนีียมภาษีีที่่�จะสููงขึ้ �น
ในปีถี ัดั มา อย่า่ งไรก็ด็ ีี มีีอีีกมุมุ โต้แ้ ย้ง้ ว่า่ ข้อ้ เท็จ็ จริงิ คือื การโอนกรรมสิทิ ธิ์์�
ที่ด่� ินิ ได้เ้ สร็จ็ สิ้้น� ไปตั้้ง� แต่ว่ ันั ที่่� 30 ธันั วาคม 2003 แล้ว้

รััฐบาลทัักษิิณยัังถููกตั้้�งคำถามเรื่�อง ‘สิิทธิิมนุุษยชน’ จากการประกาศ
สงครามยาเสพติิด การขึ้�นบััญชีีบุุคคลที่�่เกี่่�ยวข้้องว่่าเป็็นภััยต่่อความ
มั่่�นคง และการวิิสามััญฆาตกรรมที่่�มีีผู้�้เสีียชีีวิิตไม่่ต่่ำกว่่า 2,000 ราย
รวมถึึงเหตุุการณ์์กรืือเซะ-ตากใบ ที่่�มีีการใช้้กำลัังทหารอย่่างรุุนแรง
จนมีีผู้�้เสีียชีีวิิตในสามจัังหวััดชายแดนใต้้ โดยเหตุุการณ์์ ‘กรืือเซะ’
ถููกวิิพากษ์์ว่่าหน่่วยงานรััฐทำเกิินกว่่าเหตุุจากการวิิสามััญฆาตกรรม

250 THE GREAT RESET 2001 - 2010

การรััฐประหารในปีี 2006 ผู้�้ ก่่อความไม่่สงบที่�่หนีีไปตั้้�งหลัักที่�่มััสยิิดกรืือเซะ ขณะที่�่เหตุุการณ์์
นำ�ำ ไปสู่�่ การเปลี่่ย� นแปลง ‘ตากใบ’ เป็น็ การสลายการชุมุ นุมุ ที่ม�่ ีีผู้เ�้ สีียชีีวิติ จำนวนมากจากการขนส่ง่
ผู้ท�้ ี่ถ�่ ููกจับั กุมุ ซึ่ง่� ภายหลังั ทักั ษิณิ ยอมรับั ว่า่ ตัดั สินิ ใจผิดิ พลาดกับั เรื่อ� งนี้้�
ไปเป็น็ รัฐั บาลทหาร ที่น�่ ำ�ำ โดย
พลเอก สุรุ ยุทุ ธ์์ จุลุ านนท์์ “เรื่อ� งกรือื เซะ-ตากใบ ต้อ้ งยอมรับั ว่า่ บางอย่า่ งเราก็ร็ู้ไ�้ ม่จ่ ริงิ การรู้ไ�้ ม่จ่ ริงิ
นายกรัฐั มนตรีี เนี่ย่� มันั พลาดได้เ้ ลย เหตุกุ ารณ์ท์ างใต้เ้ นี่ย่� มันั ต้อ้ งใช้ก้ ารเมือื งนำมากกว่า่
การทหาร ทหารต้้องใช้้ทีีละน้้อย แต่่ว่่าวัันนั้้�นพอมัันเกิิดการปล้้นปืืน
และมีีฉายาว่า่ ‘รััฐบาลขิงิ แก่’่ ความโลภโกรธหลงทำให้้โง่่ ผมโกรธที่่�ทหารถููกปล้้นปืืนขนาดนี้้� และ
เข้า้ ข้า้ งทหารที่ม�่ องว่า่ ผู้�้ ชุมุ นุมุ เป็น็ Militants ผมก็เ็ ลยเอาทหารไปอยู่�ใน
กองกำำ�ลังั ทหารกำำ�ลังั เคลีียร์์พื้้�นที่�่ หลัังเกิิดเหตุกุ ารณ์ค์ วามรุนุ แรงที่�ม่ ัสั ยิิดกรือื เซะ พื้้น� ที่�่ ความจริงิ แล้ว้ ทหารอ่อ่ นแอ ปล่อ่ ยให้ค้ นอื่น� มาปล้น้ ปืืนได้ย้ ังั ไง”

19 กัันยายน 2006 ณ เมืืองนิิวยอร์์ก สหรััฐอเมริิกา ในขณะที่�่ทัักษิิณ
กำลัังเตรีียมเข้้าประชุุมสมััชชาใหญ่่แห่่งองค์์การสหประชาชาติิในอีีก
ซีีกโลกหนึ่�่ง การรััฐประหารก็็เกิิดขึ้�นที่�่กรุุงเทพมหานคร ภายใต้้การนำ
ของ พลเอก สนธิิ บุญุ ยรัตั กลินิ ผู้�้ บัญั ชาการทหารบก ในฐานะหัวั หน้า้
คณะปฏิิรููปการปกครองในระบอบประชาธิิปไตยอัันมีีพระมหากษััตริิย์์
ทรงเป็น็ ประมุขุ มีีการประกาศใช้ก้ ฎอัยั การศึึก และจับั กุมุ สมาชิกิ คณะ
รัฐั มนตรีีหลายคน

“พลเอก สนธิิ สำทับั เหตุทุ ุจุ ริติ ชนวนยึึดอำนาจ” พาดหัวั ข่า่ วหนังั สือื พิมิ พ์์
ไทยรัฐั ฉบับั วันั ที่่� 20 กันั ยายน 2006 หรือื พาดหัวั ข่า่ วของหนังั สือื พิมิ พ์์
บางกอกโพสต์์ที่�่ว่่า “Coup d’état” คืือสิ่่�งที่�่ตอกย้้ำว่่าการปกครอง
ภายใต้ก้ ารนำของทักั ษิณิ ได้ส้ ิ้้น� สุดุ ลงแล้ว้

การรัฐั ประหารในปีี 2006 นำไปสู่�การเปลี่ย่� นแปลงไปเป็น็ รัฐั บาลทหาร
ที่น�่ ำโดย พลเอก สุรุ ยุทุ ธ์์ จุลุ านนท์์ นายกรัฐั มนตรีี และมีีฉายาว่า่ ‘รัฐั บาล
ขิงิ แก่’่ เพราะเหล่า่ คณะรัฐั มนตรีีประกอบไปด้ว้ ยผู้�้สูงอายุแุ ละข้า้ ราชการ
วัยั หลังั เกษีียณจำนวนมาก ผิดิ กับั ยุคุ ก่อ่ นหน้า้ ที่ส่� ่ว่ นใหญ่เ่ ป็น็ นักั ธุรุ กิจิ
ที่ล�่ งมาเล่น่ การเมือื ง

หลังั จากการประกาศยกเลิกิ รัฐั ธรรมนููญ พ.ศ. 2540 และได้ม้ ีีการตั้้ง� สภา
ร่า่ งรัฐั ธรรมนููญ จนนำไปสู่� ‘รัฐั ธรรมนููญ พ.ศ. 2550’ นั้้น� ช่ว่ งไล่เ่ ลี่ย�่ กันั
ศาลรัฐั ธรรมนููญก็ป็ ระกาศยุบุ พรรคไทยรักั ไทยของทักั ษิณิ แต่เ่ มื่่อ� มีีการ
จัดั การเลือื กตั้้ง� ใหม่ใ่ นปีี 2007 ชัยั ชนะก็ย็ ังั เป็น็ ของพรรคพลังั ประชาชน
ที่ม่� ีีฐานเสีียงสำคัญั มาจากพรรคไทยรักั ไทย

สนธิิ ลิ้้�มทองกุุล และพลตรีี จำำ�ลอง ศรีีเมืือง แกนนำำ�พัันธมิิตรประชาชนเพื่่อ� ประชาธิิปไตย

สมััคร สุุนทรเวช ขึ้�นดำรงตำแหน่่งนายกรััฐมนตรีี แต่่ครองตำแหน่่ง และกรรมการบริิหารพรรคเป็็นเวลา 5 ปีี สมชายจึึงพ้้นจากตำแหน่่ง
ได้้ไม่่ถึึงปีีก็็ถููกศาลรััฐธรรมนููญตััดสิินให้้พ้้นตำแหน่่งจากการเป็็นพิิธีีกร นายกรัฐั มนตรีีโดยปริยิ าย
ของรายการทำกับั ข้า้ วอย่า่ ง ‘ชิมิ ไปบ่น่ ไป’ และ ‘ยกโขยง 6 โมงเช้า้ ’ ที่่�
ศาลรััฐธรรมนููญมีีมติิเป็็นเอกฉัันท์์ เห็็นว่่าขััดต่่อรััฐธรรมนููญในเรื่�อง อภิิสิิทธิ์์� เวชชาชีีวะ จากพรรคประชาธิิปััตย์์ ได้้รัับเสีียงโหวตในสภา
คุณุ สมบัตั ิขิ องนายกรัฐั มนตรีี โดย สมชาย วงศ์ส์ วัสั ดิ์์� พี่เ่� ขยของทักั ษิณิ ให้้เป็็นนายกรััฐมนตรีีคนถััดไป ท่่ามกลางข้้อวิิจารณ์์ที่�่ว่่ารััฐบาลนี้้�เป็็น
ได้ข้ึ้น� เป็น็ นายกรัฐั มนตรีีแทน รัฐั บาลที่จ่� ัดั ตั้้ง� ‘ในค่า่ ยทหาร’

ตลอดระยะเวลาของรััฐบาลสมััครและรััฐบาลสมชาย ผู้�้ ชุุมนุุมกลุ่�ม ช่่วงเวลาเดีียวกัันนี้้�ได้้เกิิดกลุ่�มผู้�้ ชุุมนุุมขั้�วตรงข้้ามกัับม็็อบเสื้้�อเหลืือง
พัันธมิิตรฯ ได้้ยึึดพื้้�นที่�่รััฐสภา ยึึดสนามบิินสุุวรรณภููมิิและดอนเมืือง คือื ‘ม็อ็ บเสื้้อ� แดง’ หรือื ที่เ�่ รีียกว่า่ แนวร่ว่ มประชาธิปิ ไตยต่อ่ ต้า้ นเผด็จ็ การ
เพื่่อ� ขับั ไล่ร่ ัฐั บาลที่ถ�่ ููกมองว่า่ เป็น็ รัฐั บาลเงาของทักั ษิณิ แห่ง่ ชาติิ (นปช.) ที่ม�่ ีีจุดุ ประสงค์ใ์ นการเรีียกร้อ้ งประชาธิปิ ไตย ทวงคืนื
ความเป็น็ ธรรมให้ท้ ักั ษิณิ และขับั ไล่ร่ ัฐั บาลอภิสิ ิทิ ธิ์์� โดยกลุ่�ม นปช. ได้้
ท่่ามกลางความขััดแย้้งทางการเมืือง ศาลรััฐธรรมนููญก็็ได้้ตััดสิินยุุบ ยึึดพื้้�นที่�่ใจกลางกรุุงอย่่างแยกราชประสงค์์ ตลอดจนการปัักหลัักพื้้�นที่่�
พรรคพลัังประชาชนอีีกครั้�งในวัันที่่� 2 ธัันวาคม 2008 จากข้้อกล่่าวหา ประท้ว้ งข้า้ มวันั ข้า้ มคืนื เพื่่อ� แสดงจุดุ ยืนื ต่อ่ ต้า้ นพรรคประชาธิปิ ัตั ย์์ และ
กรณีีทุุจริิตการเลืือกตั้้�ง รวมถึึงตััดสิิทธิิทางการเมืืองของหััวหน้้าพรรค ให้อ้ ภิสิ ิทิ ธิ์์อ� อกจากการเป็น็ รัฐั บาล

252 THE GREAT RESET 2001 - 2010

วิิกฤตซับั ไพรม์์

ท่่ามกลางสถานการณ์์การเมืืองไทยที่่�ร้้อนระอุุ เศรษฐกิิจโลกก็็เคาะ วิิกฤตซัับไพรม์์ปีี 2008 นํําไปสู่่�การปิดิ ธนาคารยัักษ์์ใหญ่อ่ ย่า่ ง
ประตููส่่งสััญญาณอัันตราย โดยมีีจุุดเริ่�มต้้นจากราคาอสัังหาริิมทรััพย์์ Bear Stearns และ Lehman Brothers
ในสหรััฐฯ ปรัับเพิ่่�มขึ้�นอย่่างรวดเร็็วจนเข้้าสู่�ภาวะฟองสบู่�จากอััตรา
ดอกเบี้้�ยที่่�อยู่�ในระดัับต่่ำ หลัังเกิิดวิิกฤต Dot Com ในช่่วงก่่อนหน้้า เศรษฐกิจิ ยังั ไม่ด่ ีีขึ้้น� และยังั มีีความจำเป็น็ ต้อ้ งกระตุ้�นเศรษฐกิจิ เพิ่่ม� เติมิ
และธนาคารพาณิิชย์ใ์ นสหรััฐฯ ได้เ้ ร่่งปล่อ่ ยสิินเชื่�อให้ก้ ัับลููกค้า้ มากขึ้น� ธนาคารกลางสหรััฐฯ จึึงได้้เริ่�มดำเนิินมาตรการผ่่อนคลายเชิิงปริิมาณ
(QE) ถึึง 3 ครั้ง� ในระหว่่างปีี 2009-2014 และอัดั ฉีีดเงินิ เข้า้ สู่�ระบบจน
ด้้วยอััตราดอกเบี้้�ยที่่�อยู่ �ในระดัับต่่ำและนวััตกรรมทางการเงิินต่่างๆ งบดุุลของธนาคารกลางสหรัฐั ฯ ขยายตัวั ถึึง 3 เท่า่
ที่�่เกิิดขึ้�น เช่่น การรวมลููกหนี้้�หลายกลุ่�มเข้้าด้้วยกััน รวมถึึงลููกหนี้้�ด้้อย
คุณุ ภาพ แต่่สามารถสร้้างสินิ ทรัพั ย์ใ์ หม่่ ที่่�แม้แ้ ต่่บริษิ ัทั จััดอัันดับั ความ แม้้ภููมิิภาคเอเชีียรวมถึึงประเทศไทยจะได้้รัับผลกระทบด้้านการเงิิน
น่่าเชื่ �อถืือยัังเชื่ �อว่่าปลอดภััยและเป็็นที่�่ต้้องการของนัักลงทุุนในภาวะ จากวิิกฤตซัับไพรม์์ไม่่สููงเท่่าภููมิิภาคอื่�นๆ เนื่่�องจากประเทศในเอเชีีย
ดอกเบี้้ย� ต่่ำ ทำให้ธ้ นาคารเริ่ม� ขยับั ไปปล่อ่ ยกู้ใ้� ห้ก้ ลุ่�มลููกค้า้ ด้อ้ ยคุณุ ภาพ มีีการทำธุุรกรรมที่�่เกี่�่ยวข้้องกัับสิินเชื่�อกลุ่�มซัับไพรม์์ไม่่มากนััก และ
ที่่�เรีียกว่่าซัับไพรม์์ (Subprime) มากขึ้�นเรื่�อยๆ โดยมีีบ้้านของผู้้�กู้้�เป็็น สถาบัันการเงิินมีีฐานะแข็็งแกร่่งจากการเพิ่่�มมาตรฐานการดููแลระบบ
หลัักประกัันการชำระหนี้้� แม้้ผู้�้ กู้้�กลุ่�มนี้้�จะไม่่ได้้มีีศัักยภาพในการชำระ สถาบัันการเงิินที่่�เข้้มข้้นภายหลัังวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง ประกอบกัับสถาบััน
เทีียบกัับลููกค้้ากลุ่�มคุุณภาพ (Prime) ก็็ตาม การเงินิ ก็็มีีความระมัดั ระวังั และมีีการบริหิ ารความเสี่ย่� งที่�่เข้ม้ งวดขึ้�น

ขณะที่�่มีีภาวะ ‘ฟองสบู่�’ ในภาคอสัังหาริิมทรััพย์์ การปล่่อยกู้้�ให้้กลุ่�ม
ผู้�้กู้ป� ระเภทซับั ไพรม์เ์ พิ่่ม� ขึ้น� อย่า่ งรวดเร็ว็ แต่เ่ มื่่อ� ฟองสบู่�แตก ราคาบ้า้ น
ปรัับตััวลดลง อััตราการผิดิ นัดั ชำระหนี้้�สิินเชื่อ� อสัังหาริมิ ทรััพย์์ก็็เพิ่่ม� ขึ้น�
จนกลายเป็น็ วิกิ ฤตสถาบันั การเงินิ นำไปสู่�การปิดิ ธนาคารยักั ษ์ใ์ หญ่อ่ ย่า่ ง
Bear Stearns และ Lehman Brothers จนเกิิดภาวะตื่่น� ตระหนกและ
ขาดความเชื่อ� มั่่น� ในภาคการเงินิ นำไปสู่่�วิกิ ฤตการเงินิ ครั้ง� ใหญ่ท่ ี่ก่� ระทบ
ไปถึึงธุุรกิิจอื่�นๆ ที่�่ขาดสภาพคล่่อง เกิิดปััญหาการว่่างงานในวงกว้้าง
การบริโิ ภคและการผลิติ ในสหรัฐั ฯ ตกต่่ำ กระทบการค้า้ ระหว่า่ งประเทศ

เมื่่�อประเทศมหาอำนาจอย่่างสหรััฐฯ เข้้าสู่�ภาวะเศรษฐกิิจถดถอย
ย่่อมสร้้างแรงสั่่�นสะเทืือนไปทั้้�งโลก มีีการประเมิินว่่าวิิกฤตการเงิินโลก
ในปีี 2008 รุนุ แรงที่ส�่ ุุดในรอบ 80 ปีี นัับตั้้ง� แต่ก่ ารเกิิดวิกิ ฤตเศรษฐกิจิ
ตกต่่ำครั้�งใหญ่่ (The Great Depression) ในช่่วงทศวรรษ 1930
เหตุกุ ารณ์น์ ี้้เ� ป็น็ ที่ร่�ู้�้ จักั กันั ในนามวิกิ ฤตซับั ไพรม์์ (Subprime Crisis) หรือื
วิกิ ฤตแฮมเบอร์์เกอร์์ (Hamburger Crisis)

ขณะเดีียวกััน วิิกฤตเศรษฐกิิจครั้�งนี้้�ก็็กลายเป็็นจุุดกำเนิิดของนโยบาย
การเงิินแบบพิิเศษ (Unconventional Monetary Policy) จากการที่่�
นโยบายการเงิินในหลายประเทศเศรษฐกิิจหลััก นำโดยสหรััฐฯ เผชิิญ
กัับข้้อจำกััดสำคััญคืือการลดอััตราดอกเบี้้�ยจนถึึงระดัับ 0% แล้้ว แต่่

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 253

อย่่างไรก็็ตาม ประเทศในเอเชีียได้้รัับผลกระทบทางอ้้อมคืือการเร่่ง จุุดเริ่่�มต้้น
ขายสิินทรััพย์์จำนวนมากในเอเชีียของนัักลงทุุนต่่างชาติิ ทำให้้เกิิด C ryptoc urrenc y
การเร่่งตััวของเงิินทุุนไหลออกจากภููมิิภาคเอเชีีย กดดัันให้้ค่่าเงิินใน ความไม่เ่ ชื่�อมั่่�นในระบบธนาคารกลาง รวมทั้้�งความ
ภููมิิภาคอ่่อนตััวลง ดััชนีีตลาดหลัักทรััพย์์ลดลงอย่่างหนััก และเกิิด พยายามแก้ไ้ ขปัญั หาวิกิ ฤตเศรษฐกิจิ โลก โดยเฉพาะ
ปััญหาสภาพคล่่องตึึงตััวของภาคธุุรกิิจที่�่ต้้องเผชิิญกัับต้้นทุุนการกู้�้ ยืืม การอััดฉีีดเงิินปริิมาณมหาศาลเข้้าสู่ �ระบบการเงิิน
ที่ส�่ ููงขึ้น� ประกอบกัับความก้้าวหน้้าทางเทคโนโลยีีอย่่าง
Blockchain ที่�่ได้้รัับการพััฒนามากขึ้�นในการนำมา
ผลกระทบรุุนแรงที่�่ลามมาถึึงเศรษฐกิิจไทยคืือการส่่งออกที่่�ลดลงมาก ใช้้ประโยชน์์ต่่างๆ ก่่อให้้เกิิดนวััตกรรมทางการเงิิน
เนื่่อ� งจากปัญั หาในภาคการเงิินและเศรษฐกิจิ โลกที่ห�่ ยุุดชะงััก ที่�่สำคััญคืือ สกุุลเงิินดิิจิิทััล (Digital Currency) ที่�่
ไม่่ได้้ออกโดยธนาคารกลางของประเทศใดๆ
สกุุลเงิินดิิจิิทััลอัันดัับแรกที่�่คนนึึกถึึงคืือ ‘Bitcoin’
สร้้างขึ้�นโดยบุุคคลนิิรนามชื่�อ ซาโตชิิ นากาโมโตะ
โดยเขาเริ่�มพััฒนา Bitcoin ในปีี 2007 และนำออก
สู่�โลกออนไลน์์ครั้�งแรกปีี 2009 จากนั้้�นซาโตชิิก็็
หายตััวไปอย่่างปริิศนาโดยไม่่มีีใครรู้้�ตััวตนที่�่แท้้จริิง
ของผู้้�ให้้กำเนิิดหนึ่่�งในสกุุลเงิินดิิจิิทััลที่่�สร้้างมิิติิใหม่่
ให้้ระบบการเงินิ อย่่างมหาศาลในเวลาต่่อมา

254 THE GREAT RESET 2001 - 2010

อภิิสิิทธิ์์� เวชชาชีีวะ ก้า้ วขึ้น�้ สู่�่ ตำำ�แหน่ง่ นายกรััฐมนตรีีในช่ว่ งปีี 2008 ท่า่ มกลางปัจั จัยั รุมุ เร้้าทั้้ง� วิกิ ฤตการเงินิ โลกและวิิกฤตการเมืืองไทย

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 255

กู้้�เงินิ ฝ่า่ วิกิ ฤต
ท่า่ มกลางความไม่แ่ น่่นอนทางการเมือื ง “ประมาณ 7-8 ปีีก่่อนหน้้าที่่�ผมเข้้ามาเป็็นนายกฯ รััฐบาลทำเรื่�อง
ในช่ว่ งปลายทศวรรษ เศรษฐกิจิ ไทยบอบช้ำ้ จากวิกิ ฤตการณ์ก์ ารเงินิ โลก โครงสร้้างพื้้�นฐานน้้อยมาก เพราะมัันเป็็นยุุคที่�่มีีสารพััดโครงการแบบ
GDP ประเทศไทยในปีี 2007 ที่่เ� ติิบโตร้้อยละ 5.4 หล่่นลงเหลืือร้อ้ ยละ ประชานิยิ มออกมา สิ่่ง� ที่เ�่ ราสััมผััสได้้คืือความเสื่่�อมโทรมของโครงสร้า้ ง
1.7 ในปีี 2008 และติดิ ลบร้อ้ ยละ 0.7 ในปีี 2009 เป็น็ ผลจากการที่ต�่ ลาด พื้้�นฐาน ผมจึึงตั้้�งการบ้้านไว้้ แล้้วส่่งให้้ กรณ์์ จาติิกวณิิช ช่่วยไปทำ
ส่่งออกอัันดัับหนึ่่�งของประเทศไทยคืือสหรััฐฯ หดตัวั อย่า่ งรุนุ แรง การที่่� รายละเอีียดเพิ่่�มเติิม เราต้้องการที่�่จะฟื้�้นฟููบููรณะโครงสร้้างพื้้�นฐาน
เศรษฐกิจิ ไทยพึ่�่งพาภาคการส่่งออกถึึงร้อ้ ยละ 64 ของ GDP การผลิิต อย่่าไปคิิดถึึงแต่่โครงการใหญ่่ๆ ให้้คิิดมิินิิโปรเจกต์์อย่่างโรงพยาบาล
สิินค้้าอุุตสาหกรรมและอััตราการใช้้กำลัังการผลิิตจึึงตกฮวบ สิินค้้า ที่�่ทรุุดโทรม ตอนนั้้�นบางโรงพยาบาลหรืือโรงเรีียนในหลายๆ เมืือง
คงคลังั เพิ่่ม� ขึ้�น ภาคการผลิิตต้อ้ งปรัับลดชั่�วโมงการทำงาน ก็็มีีความทรุุดโทรม แหล่่งน้้ำทรุุดโทรม ถนนไม่่ได้้ซ่่อม ไทยเข้้มแข็็งจึึง
เน้น้ โครงการขนาดเล็ก็ แบบนี้้”�
อุตุ สาหกรรมการผลิิตชิ้�นส่่วนอิเิ ล็ก็ ทรอนิิกส์์ ยานยนต์์ สิ่่ง� ทอและเครื่�อง
แต่่งกาย เฟอร์์นิิเจอร์์และเครื่�องประดัับ ล้้วนเป็็นอุุตสาหกรรมที่่�เน้้น ขณะที่ว�่ ิกิ ฤตการเงินิ โลกกำลังั กระหน่่ำเศรษฐกิจิ ไทย การเมือื งนอกสภา
การผลิิตเพื่่�อส่่งออกเป็็นหลััก มีีแรงงานรวมทั้้�งสิ้้�นกว่่า 2.5 ล้้านคน ในยุุคของรัฐั บาลอภิสิ ิิทธิ์์ก� ็เ็ ต็ม็ ไปด้ว้ ยภาวะ ‘แบ่่งขั้ว� แยกข้้าง’ จากการ
ต่า่ งได้ร้ ับั ผลกระทบจากวิกิ ฤตเศรษฐกิจิ โลกโดยตรง บางโรงงานขาดทุนุ ชุุมนุุมของ นปช. ภาพข่่าวในเวลานั้้�นเต็็มไปด้้วยกลุ่�มผู้�้ ชุุมนุุมเสื้้�อแดง
จนต้้องปิิดกิิจการ ส่่งผลให้้มีีคนตกงานจำนวนมาก แม้้ภาคเกษตรจะ อภิิสิิทธิ์์�มองว่่าความไร้้เสถีียรภาพทางการเมืืองจะกระทบต่่อเศรษฐกิิจ
สามารถดููดซัับแรงงานที่่�ถููกเลิิกจ้้างจากภาคอุุตสาหกรรมได้้ แต่่ก็็ยัังมีี โดยรััฐบาลจะเผชิิญกัับความท้้าทายสองอย่่างคืือเศรษฐกิิจระยะสั้้�น
คนว่า่ งงานอีีกจำนวนมาก ขณะที่ภ�่ าคท่่องเที่ย�่ วที่เ่� คยเป็็นฟัันเฟืืองหลััก และระยะยาว
กลับั ไม่รุ่่�งเรืืองเหมือื น 4-5 ปีีก่่อน
รััฐบาลอภิิสิิทธิ์์�จึึงต้้องมีีการออกพระราชกำหนดให้้อำนาจกระทรวง “เศรษฐกิิจไทยไม่ค่ ่่อยมีีปัญั หาฐานะการเงินิ การคลััง ยกเว้้นตอนที่�เ่ กิดิ
การคลัังกู้�้เงิินวงเงิิน 4 แสนล้้านบาทเพื่่�อกระตุ้�นเศรษฐกิิจ เน้้นอััดฉีีด วิิกฤตต้้มยำกุ้�ง คนมีีความรู้้�สึึกว่่าตััวเลขเศรษฐกิิจยัังไปได้้ ต่่อให้้เกิิด
เม็ด็ เงินิ เข้า้ ไปในระบบ เริ่�มที่่ม� าตรการเยีียวยา ‘เช็็คช่ว่ ยชาติิ’ ที่ก�่ ำหนด เหตุกุ ารณ์ก์ ารเมือื ง หากมองระยะสั้้น� ผลของมันั อาจไม่ช่ ัดั แต่ห่ ากมอง
เงื่ �อนไขการจ่่ายเงิินช่่วยเหลืือในรููปแบบเช็็คให้้กัับผู้�้ที่่�มีีรายได้้ต่่ำกว่่า ระยะกลางไปถึึงระยะยาว มัันจะเริ่�มกััดกร่่อนขีีดความสามารถในด้้าน
เดือื นละ 15,000 บาท จ่า่ ยคนละ 2,000 บาท รวมแล้ว้ จ่า่ ยเงินิ ช่ว่ ยเหลือื การแข่่งขัันไปเรื่�อยๆ เราจะค่่อยๆ สููญเสีียฐานการผลิิตและขีีดความ
ประมาณ 9 ล้้านคน ถััดมาคืือโครงการ ‘ไทยเข้ม้ แข็็ง’ ซึ่่�งเป็น็ มาตรการ สามารถในหลายเรื่อ� ง 1-2 ปีอี าจยังั มองไม่อ่ อก แต่ส่ ักั 5-10 ปีจี ะชัดั ขึ้น� ”
กระตุ้�นเศรษฐกิจิ ที่ร่� ัฐั บาลทุ่่�มเม็ด็ เงินิ ก้อ้ นใหญ่ส่ ุดุ ไปกับั การสร้า้ งอาชีีพ
ให้้คนในชุุมชน นอกจากนี้้�ยัังมีีนโยบายอื่ �นๆ ทั้้�งในด้้านสาธารณสุุข มุุมมองของอภิิสิิทธิ์์�นั้้�นสอดคล้้องกัับผลการศึึกษาของ ดร.พงศ์์ศัักดิ์์�
การประกัันรายได้้ให้้แก่่เกษตรกร และการชดเชยภาระดอกเบี้้ย� เงินิ กู้�้ เหลืืองอร่่าม ผู้�้ ช่่วยศาสตราจารย์์จากคณะเศรษฐศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์
มหาวิทิ ยาลัยั และ ดร.ยุุทธนา เศรษฐปราโมทย์์ รองศาสตราจารย์์จาก
อภิิสิทิ ธิ์์�เล่่าว่า่ “วิกิ ฤตที่่�เริ่ม� จากสถาบันั การเงินิ เหมืือนกันั ทุกุ ครั้�ง ระบบ คณะพัฒั นาการเศรษฐกิิจ สถาบัันบััณฑิิตพัฒั นบริหิ ารศาสตร์์ ที่่พ� บว่่า
สถาบัันการเงิินของประเทศไทยน่่าจะเข้้มแข็็งพอจากเมื่่�อ 10 ปีีก่่อนที่่� ความไม่่แน่่นอนทางการเมืืองไม่่เพีียงแต่่ก่่อให้้เกิิดความผัันผวน
โดนถล่่ม แล้้วมีีการปรัับตััวในเชิิงโครงสร้้างจนไม่่น่่าอยู่�ในข่่ายวิิกฤต ทางเศรษฐกิิจในระยะสั้้�นเท่่านั้้�น แต่่ยัังส่่งผลเชิิงลบต่่ออััตราการ
ทางการเงินิ เราคิิดอย่่างเดีียวว่า่ ต้อ้ งเติมิ กำลัังซื้�อเข้า้ ไป หลายประเทศ เติิบโตทางเศรษฐกิิจในระยะยาวอย่่างมีีนััยสำคััญ โดยกิิจกรรมทาง
ในเอเชีียรู้�้ว่า่ โจทย์ค์ ือื เติมิ กำลัังซื้�อกระตุ้�นเศรษฐกิิจ” เศรษฐกิจิ ที่ไ�่ ด้ร้ ับั ผลกระทบจากความไม่แ่ น่น่ อนทางการเมือื งมากที่ส�่ ุดุ
ก็็คืือการลงทุุนภาคเอกชน อัันเนื่่�องมาจากการขาดความเชื่�อมั่่�นของ
ผู้้�ประกอบการ

256 THE GREAT RESET 2001 - 2010

พญามังั กรผงาด
อีีกหนึ่่�งจุุดเปลี่�่ยนสำคััญที่�่อยู่ �เบื้้�องหลัังการฟื้้�นตััวของเศรษฐกิิจไทย
ในทศวรรษนี้้� หลังั จากต้อ้ งเผชิญิ กับั วิกิ ฤตต้ม้ ยำกุ้�งในทศวรรษก่อ่ นหน้า้
ก็็คืือการผงาดขึ้�นของ ‘พญามัังกร’ หรืือเศรษฐกิิจจีีน ที่�่ก้้าวขึ้้�นมา
เทีียบเคีียงกัับ ‘พญาอิินทรีี’ อย่่างสหรััฐฯ และมีีบทบาทมากขึ้�นเรื่�อยๆ
ต่่อเศรษฐกิจิ ไทยจนกระทั่่ง� ปัจั จุบุ ันั

ประเทศจีีนได้ผ้ งาดขึ้น� สู่�ความเป็น็ มหาอําํ นาจทางเศรษฐกิจิ อย่า่ งชัดั เจน
นัับตั้้�งแต่่การเริ่�มปฏิิรููปเศรษฐกิิจด้้วยแนวนโยบาย ‘Open Door’ โดย
เติ้้�งเสี่�่ยวผิิงในปีี 1978 และการเข้้าร่่วมเป็็นสมาชิิกองค์์การการค้้าโลก
(World Trade Organization: WTO) ในปีี 2001 เศรษฐกิิจจีีนเติบิ โต
อย่่างก้้าวกระโดด และเป็็นประเทศเดีียวในโลกที่�่สามารถรัักษาอััตรา
การเติิบโตเฉลี่ย�่ ได้้สููงถึึงร้้อยละ 10 ต่่อปีเี ป็็นระยะเวลากว่่า 3 ทศวรรษ
(1980-2010) คาดกัันว่่าจีีนจะสามารถก้้าวขึ้้�นเป็็นประเทศร่่ำรวยและ
มีีขนาดเศรษฐกิจิ ใหญ่่ที่�่สุดุ ในโลกแซงหน้า้ สหรััฐฯ ภายในราวปีี 2030

การเติบิ โตอย่า่ งรวดเร็ว็ ของจีีนด้ว้ ยการปฏิริููปเศรษฐกิจิ และการเปิดิ เสรีี
ด้้านการค้้าและการลงทุุนระหว่่างประเทศ นำมาสู่�การแผ่่ขยายของ
อิิทธิิพลจีีนในเศรษฐกิิจและการค้้าโลกอย่่างหลีีกเลี่�่ยงไม่่ได้้ สััดส่่วน
การส่่งออกจากจีีนเมื่่�อเทีียบกัับการส่่งออกรวมของโลกเพิ่่�มขึ้ �นจาก
ร้้อยละ 2 ในปีี 1990 เป็็นร้อ้ ยละ 10 ในปีี 2010 และร้้อยละ 14 ในปีี
2014 ขึ้�นแซงเยอรมนีีจนกลายเป็็นประเทศส่่งออกสิินค้้ารายใหญ่่ที่่ส� ุุด
ของโลกในปีี 2009 และแซงสหรััฐฯ ในฐานะประเทศที่�่มีีมููลค่่าการค้้า
(ส่ง่ ออกรวมนำเข้้า) สููงที่ส่� ุุดในโลกในปีี 2012

การเปิิดประเทศสู่ �ระบบเศรษฐกิิจโลกของจีีนเป็็นตััวเร่่งให้้โลกาภิิวััตน์์
ด้า้ นการค้า้ โลกเข้ม้ ข้น้ ขึ้น� และเปลี่ย�่ นรููปโฉมใหม่เ่ ป็น็ ห่ว่ งโซ่ก่ ารผลิติ โลก
ขนาดใหญ่่ที่ม�่ ีีจีีนเป็็นศููนย์์กลาง

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 257

การเข้้าร่ว่ มเป็็นสมาชิิกองค์์การการค้า้ โลก (WTO) คืือจุดุ เปลี่�ย่ นสำำ�คััญของเศรษฐกิิจจีีน

1 วิิกฤตฟองสบู่่� 4 โครงการ 5 ไทยปลดหนี้้� 7 บังั คัับใช้แ้ ผน
Dot Com หลัักประกัันสุุขภาพ IMF พััฒนาระบบ
หรือื 30 บาท สถาบันั การเงินิ
รักั ษาทุกุ โรค 2003 ระยะที่�่ 1
2004
2001 2002 5 2005
6 ‘วััน ทูู โก’ ให้้บริกิ าร 7
2 ทัักษิิณ ชินิ วัตั ร 3 ปตท. เข้้าตลาดหลักั ทรัพั ย์์ เที่ย�่ วบินิ ราคาประหยััด
ขึ้้�นดำำ�รงตำ�ำ แหน่ง่ 6 ธันั วาคม 2001 เป็็นครั้้�งแรกในประเทศไทย
นายกรััฐมนตรีี 3 ธัันวาคม 2003
9 กุุมภาพันั ธ์์ 2001

4

2 6

ภาพจาก เฟซบุ๊๊ก� นายแพทย์์สุรุ พงศ์์ สืืบวงศ์ล์ ีี ภาพจาก ประชาชาติิธุุรกิจิ

บทบาทของจีีนต่่อเศรษฐกิิจไทยจึึงปรากฏชััดเจนมากในทศวรรษนี้้� สัดั ส่่วนการส่ง่ ออกของไทยไปยัังสหรัฐั ฯ และจีีน
การฟื้้น� ตััวของเศรษฐกิิจไทยหลัังวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง โดยเฉพาะการส่่งออก
จึึงได้้รับั แรงหนุุนอย่่างมากจากการเติบิ โตและการเปิดิ ประเทศของจีีน สหรัฐั ฯ จีีน
1999 21.6% 3.2%
ในปีี 1999 การส่่งออกของประเทศไทยไปจีีนคิิดเป็็นเพีียงร้้อยละ 3.2
ของการส่่งออกทั้้�งหมด ในขณะที่�่การส่่งออกไปสหรััฐฯ คู่่�ค้้ารายใหญ่่ สหรััฐฯ จีีน
ที่ส่� ุดุ ของไทย คิดิ เป็น็ สัดั ส่ว่ นถึึงร้อ้ ยละ 21.6 ผ่า่ นไปเพีียง 10 ปีี จีีนกลาย 2019 10.5% 11.1%
เป็็นผู้้�นำเข้้าสิินค้้ารายใหญ่่ที่่�สุุดของไทย โดยการส่่งออกสิินค้้าไทยไป
จีีนคิิดเป็็นสััดส่่วนถึึงร้้อยละ 11.1 ตามด้้วยสหรััฐฯ ร้้อยละ 10.5 ใน
ปีี 2010 ขณะที่่ป� ระเทศไทยเองก็น็ ำเข้้าสิินค้้าจากจีีนเป็น็ อันั ดัับหนึ่ง�่ มา
ตั้้�งแต่่ปีี 2004 และเพิ่่�มสููงขึ้�นเรื่�อยๆ จนในปีี 2020 การนำเข้้าจากจีีน
สููงถึึงร้้อยละ 24 ของการนำเข้้าสิินค้า้ ทั้้ง� หมด

ในด้้านการลงทุุนโดยตรงจากจีีนมายัังประเทศไทยก็็เพิ่่�มมากขึ้ �นเป็็น
ลำดัับด้้วยเช่่นกััน นัับตั้้�งแต่่นโยบาย ‘Go Global’ ของรััฐบาลจีีนที่่�
สนัับสนุุนให้้บริิษััทจีีนออกไปลงทุุนโดยตรงในต่่างประเทศมากขึ้ �น

11 พรรคพลังั ประชาชนชนะการเลืือกตั้้�ง
และ สมััคร สุนุ ทรเวช ขึ้�น้ ดำำ�รงตำ�ำ แหน่่ง
นายกรััฐมนตรีี

8 รัฐั ประหารรััฐบาล 12 อภิสิ ิิทธิ์์� เวชชาชีีวะ 11 จีีนก้้าวขึ้้�นเป็็นประเทศ
ทักั ษิณิ ชิินวัตั ร ขึ้้�นดำ�ำ รงตำำ�แหน่ง่ ผู้้�ส่ง่ ออกสินิ ค้า้ รายใหญ่่
19 กัันยายน 2006 นายกรััฐมนตรีี ที่�ส่ ุุดของโลก
2010
2006 2007 2008 2009
9
10 นักั ลงทุุนต่า่ งชาติิขายหุ้�นกว่า่ 2.5 หมื่่�นล้า้ น 13 วิกิ ฤตการเงิินโลก
ดัชั นีีตลาดหุ้�นตกกว่า่ 100 จุดุ Global Financial Crisis
จากผลกระทบมาตรการ URR 10
19 ธันั วาคม 2006

9 เปิิดท่า่ อากาศยาน
สุุวรรณภููมิิ
28 กัันยายน 2006

8

ภาพจาก ประชาชาติิธุุรกิิจ

การเปิดิ ประเทศ ประกอบกัับข้้อจำกััดด้้านต่่างๆ ทั้้�งด้้านทรััพยากรและต้้นทุุนแรงงานที่่�
สู่่�ระบบเศรษฐกิิจโลกของจีีน เพิ่่�มสููงขึ้น� ทำให้จ้ ีีนเริ่�มมองหาฐานการผลิิตในประเทศอื่น� ๆ โดยเฉพาะ
ในแถบอาเซีียน
เป็็นตััวเร่ง่ ให้้โลกาภิิวััตน์์
ด้า้ นการค้า้ โลกเข้้มข้้นขึ้น�้ ในภาคการท่่องเที่�่ยว ประเทศไทยได้้รัับอานิิสงส์์จากการที่่�รััฐบาลจีีน
ออกกฎระเบีียบช่ว่ ยผ่อ่ นปรนข้อ้ จำกัดั ด้า้ นการเดินิ ทางออกนอกประเทศ
ของคนจีีน ทำให้้คนจีีนเดิินทางท่อ่ งเที่�ย่ วต่า่ งประเทศเพิ่่�มขึ้�น ซึ่่�งถือื เป็น็
จุุดเปลี่่�ยนที่�่ทำให้้อุุตสาหกรรมการท่่องเที่�่ยวในหลายประเทศต่่างสร้้าง
รายได้้เพิ่่�มขึ้น� มหาศาล รวมทั้้�งประเทศไทย

กล่่าวโดยสรุุปแล้้ว การเติิบโตของเศรษฐกิิจจีีนนั้้�นมีีนััยสำคััญต่่อ
ประเทศไทยอย่่างมาก แต่่ในอีีกด้้านหนึ่่�ง เศรษฐกิิจไทยก็็มีีการพึ่�่งพา
‘พญามัังกร’ มากขึ้�นจนเป็็นความเสี่่�ยงหนึ่่�งที่�่หลีีกเลี่�่ยงไม่่ได้้เช่่นกััน
ดัังที่�่จะเห็น็ ประจัักษ์์ในทศวรรษถัดั ไป

260 THE GREAT RESET 2001 - 2010

บทสรุุป

ช่่วงปีี 2000 คืือทศวรรษแห่่ง ‘ความผัันผวน’ ทั้้�งมิิติิเศรษฐกิิจและการเมืือง ไล่่ตั้้�งแต่่
หลังั วิกิ ฤตต้ม้ ยำำ�กุ้้�งที่ม่� ีีความท้า้ ทายของค่า่ เงินิ บาทสู่�่ การวางนโยบายการเงินิ ใหม่่ รวมทั้้ง�
การสร้้างแผนพััฒนาสถาบัันการเงิินเพื่่�อสร้้างความแข็็งแกร่่งให้้ภาคการเงิิน แต่่ด้้วย
โครงสร้้างพื้้�นฐานเศรษฐกิิจไทยที่�่ยัังต้้องพึ่่�งพิิงเศรษฐกิิจโลกสููง จึึงไม่่อาจหลบเลี่�่ยง
อาฟเตอร์์ช็็อกจากวิิกฤตการเงิินโลกที่่�เกิิดขึ้�้นในทศวรรษนี้้�ได้้ แม้้ประเทศไทยจะได้้รัับ
ผลกระทบไม่ม่ ากนัักก็ต็ าม

ในมิติ ิทิ างการเมือื งนั้้น� ทศวรรษนี้้เ� ริ่ม� ด้ว้ ยความหวังั จากรัฐั ธรรมนููญ พ.ศ. 2540 ที่ม่�ุ่�งสร้า้ ง
ความมีีเสถีียรภาพให้้รััฐบาล แต่่กลัับเป็็นจุุดเริ่�มต้้นของความขััดแย้้งทางการเมืืองที่�่
กินิ เวลายาวนานและยังั มองไม่เ่ ห็น็ จุดุ สิ้้น� สุดุ ความไร้เ้ สถีียรภาพทางการเมือื งส่ง่ ผลกระทบ
ต่อ่ เศรษฐกิิจไทย และตอกย้ำำ��ว่่าเศรษฐกิจิ และการเมืืองเป็็นสิ่่�งที่่�ไม่่อาจแยกจากกันั ได้้

ลำำ�พังั แค่ก่ าร ‘ซ่อ่ ม’ และ ‘สร้า้ ง’ ก็็ถือื เป็น็ โจทย์ท์ ี่่�ยากแล้้ว แต่่เมื่่อ� โลกเดิินเข้า้ สู่ท�่ ศวรรษ
2010 ประเทศไทยจะยิ่่�งพบว่่าสิ่่�งที่�่พยายามทำ�ำ มาตลอดหลายปีีอาจยัังไม่่เพีียงพอ
และอาจไม่่ตอบโจทย์์ความท้้าทายใหม่่ของโลกที่่�ทวีีความผัันผวนและไม่่เปลี่่�ยนแปลง
อย่า่ งรุนุ แรงและรวดเร็็ว



2 6 2 I N T E RV I E W

ดร.ทัักษิิณ ชิินวััตร

อดีีตนัักธุุรกิิจเจ้้าของอาณาจัักร ‘ชิินคอร์์ปฯ’ ยัักษ์์ใหญ่่แห่่งโทรคมนาคม ผู้้�ผัันตััวมาเล่่นการเมืือง
ในจัังหวะที่�่ประเทศกำำ�ลัังบอบช้ำำ��จากวิิกฤตต้้มยำำ�กุ้้�ง และสร้้างมรดกทางการเมืืองที่�่ยัังเป็็นที่�่จดจำำ�อย่่าง OTOP
สามสิิบบาทรัักษาทุุกโรค หรืือการแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจ คะแนนเสีียงเลืือกตั้้�งพรรคไทยรัักไทยภายใต้้การนำำ�ของ
ดร.ทัักษิิณในสมััยที่�่สอง บ่่งบอกความนิิยมของประชาชนต่่อเจ้้าของวลีี ‘ประชาธิิปไตยกิินได้้’ และ ‘ทัักษิิโนมิิกส์์’

แต่่ในขณะเดีียวกัันก็็นำำ�ไปสู่่�การตื่่�นขึ้�้นของมวลประชาชนฐานรากที่่�กระเทืือนโครงสร้้างสัังคมมาจนปััจจุุบััน

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 263

ประชาธิิปไตยกิินได้้

โจทย์์แรก ของสถาบััน ของการคลัังไม่่มีีเลย มีีน้้อยมาก ยกตััวอย่่าง พัักหนี้้�
ปััญหาแรกในวัันที่�่ผมเข้้ารัับตำแหน่่ง คืือทำอย่่างไรถึึงจะกระตุ้�น เกษตรกรรายย่่อย 3 ปีี รััฐจ่่ายดอกเบี้้�ยให้้ แล้้วหลัังจากที่�่ราคาสิินค้้า
เศรษฐกิิจฐานรากได้้ เพราะประชาชนมีีรายได้้ไม่่เพีียงพอกัับรายจ่่าย เกษตรดีี เกษตรกรก็็ใช้้หนี้้�ได้้หมด เรื่�องกองทุุนหมู่่�บ้้าน ผมกู้�้เอาจาก
จากการตกงาน ราคาสิินค้้าเกษตรตกต่่ำ และไม่่มีีกำลัังซื้�อของคนใน ออมสิินไปให้้ จาก ธกส. ไปให้้ แล้้วสุุดท้้ายก็็ชำระหมด หนี้้�เสีียของ
ประเทศ ปััญหาที่�่สอง คืือการที่�่เราเข้้าไอเอ็็มเอฟ ทำให้้เราไม่่มีีอิิสระ กองทุุนหมู่่�บ้้านอยู่� 2% กว่่าๆ เท่่านั้้�นตอนผมอยู่� ในขณะที่�่เขาเก็็บ
ในการบริิหารเศรษฐกิิจ เหมืือนคนเข้้าโรงจำนำ ไอเอ็็มเอฟเข้้ามา ดอกเบี้้ย� 6% ดังั นั้้น� การคลังั ไม่เ่ คยเสีีย ตอนผมเข้า้ มาหนี้้ต� ่อ่ GDP 54%
ครอบงำทั้้ง� หมดว่า่ ต้อ้ งทำอย่า่ งนั้้น� อย่า่ งนี้้� ทั้้ง� ที่ป่� ัญั หาเราเราย่อ่ มรู้�ดีีกว่า่ กว่า่ ซึ่่ง� เกิินเพดานแล้้ว วัันผมออกไปเหลือื 34% ลดไป 20% ผมไม่่เคย
ดัังนั้้�น เราต้้องเป็็นอิิสระจากไอเอ็็มเอฟ ปััญหาที่่�สาม คืือทำยัังไงให้้ ให้้เงิินฟรีีประชาชนเลย ผมให้้เบ็็ดและสอนวิิธีีตกปลาทั้้�งนั้้�น ไม่่เคยให้้
เศรษฐกิิจไทยเดิินต่่อได้้ เพราะธนาคารกำลัังแบกเอ็็นพีีแอลสููงมาก ปลาไปกิินเป็น็ มื้้อ� ๆ
ผมจึึงตั้้�ง bad bank ขึ้�นมา หรืือ บสท. (บรรษััทบริิหารสิินทรััพย์์ไทย)
เพื่่อ� เอาหนี้้เ� สีียออกจากธนาคารจำนวนหนึ่ง่� ให้ธ้ นาคารคล่อ่ งตัวั ในการ ทักั ษิิโณมิิกส์์
ปล่อ่ ยกู้้� เพราะถ้า้ ธนาคารให้ก้ ู้ไ้� ม่่ได้้ ก็็ไม่่มีีทุนุ ให้น้ ักั ธุุรกิจิ ทำมาหากินิ คนที่�่เรีียก Thaksinomics คนแรกคืือประธานาธิิบดีีกลอเรีีย อาร์์โรโย
เรื่�องการกระตุ้�นเศรษฐกิิจฐานราก หลัักทั่่�วโลกเหมืือนกัันหมด คืือคน ของฟิิลิิปปิินส์์ จากที่่�เขาเห็็นผมทำ Dual Track Policy แทร็็กแรก
ต่่างจัังหวััดมีีเงิินออมอยู่่�น้้อยนิิด แต่่เงิินออมทั้้�งหมดถููกดึึงเข้้าเมืือง คืือการอาศััยเศรษฐกิิจภายใน กระตุ้�นตั้้�งแต่่ฐานรากขึ้�นไป เพื่่�อให้้เกิิด
ผมไปเดิินหาเสีียงเห็็นแต่่คนแก่่และเด็็ก วััยใช้้แรงงานทั้้�งหลายมาอยู่� การบริิโภคและกิิจกรรมทางเศรษฐกิิจ แล้้วทำให้้สิินค้้าเกษตรซึ่�่งเป็็น
กรุงุ เทพฯ หมด ดังั นั้้น� การจ้า้ งงานที่ต�่ ่า่ งจังั หวัดั ก็ไ็ ม่เ่ กิดิ เกิดิ ปัญั หาสังั คม รายได้้ของคนหมู่�มากมีีราคา แทร็็กที่่�สอง คืือทำเรื่�องการส่่งออก
ตามมา เพราะพ่่อแม่่ไม่่ได้้เลี้้�ยงดููลููก วิิธีีให้้แรงงานกลัับไปก็็คืือเอาเงิิน การท่่องเที่่�ยว และการลงทุุนโดยตรง (FDI) ทั้้�งสามส่่วนนี้้�มาจากการ
นำกลัับไป จึึงตั้้�งเป็็นกองทุุนหมู่่�บ้้านขึ้�นมา และขณะเดีียวกัันก็็พัักหนี้้� ที่่�เราไปลงนามในข้้อตกลงของ WTO หรืือข้้อตกลงพหุุภาคีีต่่างๆ และ
ให้้เกษตรกรด้้วย ทีีนี้้�มีีทุุนแล้้ว พัักหนี้้�แล้้ว จะให้้เขาทำมาหากิินอะไร ผููกพัันว่่าต้อ้ งเปิิดเสรีี ทีีนี้้�ผมเชื่อ� ใน economy of speed เพราะเราไม่่ใช่่
ปลููกข้้าวอย่่างมากก็็ 2 ฤดูู เท่า่ กัับว่า่ งไม่ไ่ ด้ห้ าเงิินอยู่� 6 เดือื น เลยต้้อง ประเทศใหญ่่มาก ใช้้ economy of scale ไม่่พอ เราต้้องพร้อ้ มต้้องเร็็ว
มีีเรื่อ� งของ OTOP เข้า้ มา แต่ศ่ ิลิ ปหัตั ถกรรมธรรมดาขายไม่ไ่ ด้้ มันั น่า่ ซื้อ� เราก็็รีีบทำ แต่แ่ น่น่ อนพอเป็็นเรื่�องพวก Free Trade Area ก็ถ็ ููกวิิจารณ์์
แต่่คนไม่่ซื้�อ จึึงชวนเจโทรเข้้ามาช่่วยดีีไซน์์ และช่่วยหาตลาดที่�่ญี่่�ปุ่�น มาก เพราะการทำข้้อตกลงไม่่มีีทางที่�่ใครจะได้้เปรีียบ 100% หรืือ
เกาหลีี ฐานรากจึึงเริ่ม� กลับั คืนื ฟื้น้� มา คนที่ม่� าทำงานในกรุงุ เทพฯ เริ่ม� ลา เสีียเปรีียบ 100% ไม่ม่ ีีใครโง่่ เราเสีียเปรีียบเพื่่อ� ได้อ้ ันั นี้้� เราได้เ้ ปรีียบเพื่่อ�
กลัับไปอยู่่�บ้้านนอก ยามของพรรคไทยรัักไทยยัังมาขอลากลัับไปทำ เสีียอัันนี้้� ต้้องยอมรัับ ถ้้าเจรจาได้้สััก 5,000 ล้้าน แต่่เขาเจรจากลัับ
กล้้วยตากขายเลย เราเสีียประมาณ 10,000 ล้้าน เราก็็ไม่่เอา แต่่ถ้้าเราเสีีย 5,000 ล้้าน
คนวิิจารณ์์เรื่�องเสถีียรภาพการคลัังได้้ดููตััวเลขหรืือเปล่่า หนึ่�่ง หนี้้�เสีีย เฉพาะเซกเตอร์์ใหญ่่ๆ เถ้้าแก่่ไม่่กี่่�คนเดืือดร้้อน แต่่เราได้้ประโยชน์์
7,000 ล้้าน และคนที่่ไ� ด้้ประโยชน์์มีีจำนวนมหาศาล อัันนี้้ผ� มเอา

2 6 4 I N T E RV I E W

เวลาทำเรื่�องการลงทุนุ จากต่่างประเทศ ถ้า้ เรารับั จ้า้ งทำของอย่่างเดีียว แข่่งขัันได้้ รัฐั วิิสาหกิจิ ของเราผููกขาดมาโดยตลอด ไม่ต่ ื่่�นตััวในการที่่จ� ะ
ดููได้เ้ ยอะ แต่ใ่ นที่�ส่ ุดุ เงินิ ก็็ต้้องออกไป เพราะบริิษัทั ที่่�เข้้ามาเขาต้อ้ งคืนื แข่ง่ ขันั การเอารัฐั วิสิ าหกิจิ เข้า้ ตลาดหลักั ทรัพั ย์์ ถือื เป็น็ การพัฒั นาองค์ก์ ร
กำไรให้บ้ ริษิ ััทแม่่เขา และ value added ของเราน้อ้ ยเกิินไป ในขณะที่่� ให้้มีีเป้้าหมาย มีีผู้�้ถืือหุ้�นรายย่่อยช่่วยตรวจสอบแทนรััฐบาล มีี กลต.
เขามาใช้้ทรัพั ยากรของเรา ใช้ไ้ ฟฟ้้า ใช้น้ ้้ำ ใช้แ้ รงงาน แน่น่ อน สำหรัับ ตรวจสอบความโปร่ง่ ใส รัฐั ยังั ถือื หุ้�นมากกว่า่ 50% แต่อ่ ย่า่ งน้อ้ ยบริษิ ัทั นั้้น�
แรงงาน ถ้้าได้้การจ้้างงานคุ้�มเราก็็เอา เพราะคนเรายัังตกงานอยู่�เยอะ จะถููกเปลี่่�ยนออกจากบริิบทของการเป็็นข้้าราชการล้้วนๆ และผููกขาด
ในวันั นั้้น� แต่ย่ ังั ไงเราต้อ้ งพยายามส่ง่ เสริมิ อุตุ สาหกรรมที่ม�่ ันั เพิ่่ม� คุณุ ค่า่ มาเตรีียมตััวเพื่่�อแข่่งขัันในวัันที่�่เราถููกบัังคัับให้้เปิิดเสรีีโดยเวทีีโลก
มากขึ้น� เวลาโตโยต้า้ หรือื เบนซ์ม์ าพบ ผมจะขอให้เ้ ขาเพิ่่ม� local content แต่แ่ น่น่ อน ในวันั ที่ย�่ ังั ไม่เ่ ปิดิ เสรีีและยังั ผููกขาดอยู่� จะมุ่�งเอากำไรโดยไม่่
ให้ม้ ากขึ้�น เพื่่อ� ให้้อุุตสาหกรรมต่่อเนื่่�องของรถยนต์์เติบิ โต จนตอนหลััง คำนึึงถึึงประชาชนไม่ไ่ ด้้ ต้้องเข้้าไปจััดการ แต่ท่ ำยัังไม่่จบก็ม็ ีีคนมาเตะ
เราไม่่ได้้ทำแค่่ป้อ้ นโรงงานที่ผ่� ลิิตในประเทศ แต่ส่ ่ง่ ไปป้อ้ นโรงงานผลิติ ผมออก ความจริิงถ้้ายัังคิิดว่่าผมเป็็นคนไทยอยู่� โทรศััพท์์มาถามสิิว่่า
ที่�่อื่�นด้้วย แต่่โลกข้้างหน้้าก็็ไม่่เหมืือนวัันที่�่ผมเป็็นนายกฯ มัันมีีเรื่�อง จะทำต่อ่ ยังั ไงดีี ผมจะอธิบิ ายให้ฟ้ ังั เหมือื นผมเอาสููตรใส่ต่ ู้เ้� ซฟไว้้ แทนที่่�
ของโรบอทส์์เข้้ามา หลายประเทศแข่่งขัันกัันเรื่�องลดภาษีีเพื่่�อดึึงดููด จะมาถามรหัสั เซฟแล้ว้ ไปเปิดิ จะได้้ทำต่อ่ ได้้ กลััวเสีียหน้า้ ทุบุ เซฟดีีกว่า่
ถามว่่าตรงนี้้� เราจะสู้�้อย่่างไร เพราะเราไม่่ได้้เตรีียมการศึึกษาไว้้สร้้าง เพราะกำลังั เยอะ ปรากฏทุบุ ตู้้�เซฟพังั สููตรก็็มองไม่เ่ ห็น็ แล้ว้ ก็็งมไป
แรงงานสำหรัับไฮเทคโนโลยีี และถ้้าเราไม่่มีีแรงงานที่่�จะควบคุุม
โรบอทส์์ได้้เพีียงพอ ต่า่ งชาติิก็็คงไม่ม่ าประเทศเราเพีียงเพราะหวังั ภาษีี บริหิ ารราชการแบบซีีอีีโอ
ที่�จ่ ะต่่างกัันนิิดเดีียว

ส่่วนการกระตุ้�นการท่่องเที่�่ยว ผมถืือว่่า Nature is Treasure เรามีี เวลาจะคิดิ นโยบาย ผมคิดิ วิธิ ีีแก้ป้ ัญั หาแล้ว้ ผมก็ก็ ลับั ไปถามชาวบ้า้ นว่า่
ธรรมชาติเิ ยอะ เราก็พ็ ยายามรักั ษาความสะอาดและความเป็น็ ระเบีียบ ถ้้าผมแก้้อย่่างนี้้�คุุณชอบหรืือเปล่่า คุุณมีีปััญหาอะไรอีีกไหมที่�่ผมยััง
เรีียบร้้อยปลอดภััย แล้้วก็็ส่่งเสริิมพวกการท่่องเที่่�ยวเชิิงวััฒนธรรม ไม่เ่ ห็น็ ความจริงิ ผมชอบการหาคำตอบแบบ outside in มาก แต่่บางทีี
ที่�่เป็น็ ของดั้้�งเดิิมของเรา แต่่ในขณะเดีียวกันั ผมก็ค็ ิิดเรื่อ� งของสิ่่�งที่่เ� ป็็น ถ้้าเราไม่่มีีอะไรไปถามเลย ชาวบ้้านเขาก็็ตอบไม่่ได้้เหมืือนกััน เราจึึง
man-made ด้้วย เพราะถ้้าอยากให้้นัักท่่องเที่�่ยวอยู่�นานๆ มัันต้้องมีี ต้้องมีี inside out ไปก่่อนแล้ว้ outside in กลัับมาเพื่่อ� ผสมเป็็นนโยบาย
อะไรพอสมควร ไม่่งั้�นเขามาแป๊๊บเดีียวก็็ไป โดยเฉพาะการท่่องเที่�่ยว ตอนผมจะปฏิิรููประบบราชการ พบว่่าส่่วนใหญ่่ระบบราชการอุ้�ยอ้้าย
แบบ cultural กัับ sea-sand-sun มัันจะได้้แค่่นัักท่่องเที่�่ยวแบ็็กแพ็็ก และอยู่�บนหอคอย ผมคนบ้้านนอก โตบ้้านนอก กลัับไปเห็็นบ้้านนอก
เราจึึงต้้องทำเรื่�อง man-made เพื่่�อดึึงให้้นัักท่่องเที่�่ยวกลุ่�มที่�่เป็็น ก็็ยัังเหมืือนเดิิม เลยรู้้�ว่่า something wrong สมมติิวัันนี้้�มีีนโยบาย
ครอบครััวเข้้ามา เช่่น ทำไนท์์ซาฟารีีที่่�เชีียงใหม่่ คิิดจะทำเรื่�องกระเช้้า เจาะน้้ำบาดาล ก็็เวีียนแห่่เจาะไปเลยอำเภอนี้้�ๆ กลัับมาอีีกทีีไม่่รู้้�จะตั้้�ง
ไฟฟ้้า คิิดจะทำกระทั่่�งว่่าเอาภููเขาหััวโล้้นมาทำเป็็นแหล่่งท่่องเที่�่ยว งบอะไร กรมน้้ำบาดาลก็ต็ั้้ง� งบอีีก บางทีีเจาะไปที่เ่� ดิมิ อ้า้ ว---เพิ่่ง� เจาะไป
ให้ช้ าวเขาที่อ�่ ยู่�กระจัดั กระจายตามเขาต่า่ งๆ มารวมกันั ในภููเขาลููกเดีียว เราไม่เ่ คยไปถามความต้อ้ งการ ทำไปเรื่อ� ยๆ ซึ่ง�่ แค่น่ี้้ม� ันั ไม่พ่ อ ผมต้อ้ งการ
มีีหมู่่�บ้้านแม้ว้ หมู่่�บ้า้ นกะเหรี่�่ยง หมู่่�บ้้านอะไร เที่�ย่ วได้ต้ ั้้�งแต่่เช้า้ ยัันเย็น็ ให้ข้ ้า้ ราชการเป็็นผู้ใ้� ห้บ้ ริิการประชาชน
แล้ว้ ก็็มีีโฮมสเตย์์ ถ้้าบอกว่่ารวบอำนาจเข้้าตััวเอง ผมรวมอำนาจด้้วยอะไรรู้�ไหม
นโยบายเรื่ �องการแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจต่่อเนื่่�องมาจากข้้อกำหนดเรื่ �อง ด้ว้ ยความรู้้� พอเรารู้จ้� ริงิ เราก็ส็ั่่ง� การได้เ้ ยอะ เป็น็ นายกฯ มีีอำนาจอยู่�แล้ว้
เปิิดเสรีีที่่�ประเทศไทยไปลงนามกัับ WTO ซึ่่�งเกิิดขึ้�นก่่อนผมเข้้ามา ในตััว ผมไม่่เคยตั้้�งกรรมการเรื่�องนี้้�เรื่�องนั้้�นเพื่่�อเอาอำนาจมารวมอยู่�
แต่ผ่ มมาคิดิ ว่า่ เราต้อ้ งเตรีียมการอะไรบ้า้ ง เพื่่อ� ให้เ้ วลาฝรั่ง� เข้า้ มา เราจะ ที่่�ผม แบบกระทรวงไม่่ต้้องยุ่�ง ไม่่มีี เพราะในเมื่่�อผมสั่่�งกระทรวงได้้

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 265

ผมจะเอากระทรวงมาอยู่่�กัับผมทำไม เกะกะ ผมใช้้กระทรวงทำงาน ปัญั หาเรื่อ� งไอเอ็ม็ เอฟ มีีสองเรื่อ� ง คือื หนึ่ง�่ เขาเข้า้ มากำหนดจนนโยบาย
ผมสบาย ผมมีีหน้้าที่�่ถามอย่่างเดีียว ไปถึึงไหนแล้้ว เรื่�องนี้้�ทำได้้ไหม เศรษฐกิิจของเราขยัับอะไรไม่่ได้้ กลััวจะไปขััด แล้้วนโยบายของเขา
ทำไม่่ได้้บอกนะ ผมว่่าในยุุคผมข้้าราชการเข้้มแข็็ง สั่่�งอะไรปุ๊�บเขาทำ เป็น็ แบบ one size fits all ซึ่ง�่ ผมไม่เ่ ชื่�อว่่าได้ผ้ ล สอง คืือศักั ดิ์์ศ� รีีลููกหนี้้�
เรีียบร้้อย เขาเป็็นข้้าราชการ เขารู้�วิิธีี serve แต่่อาจจะคิิด initiative มัันไม่่มีี ผมเคยเป็็นลููกหนี้้�ธนาคาร ผมรู้้�ดีีว่่าถ้้าเราเป็็นลููกหนี้้�ที่�่เขาไม่่มีี
ไม่ค่ ่อ่ ยเก่ง่ มันั อยู่�ที่ผ่� ู้น้� ำใช้เ้ ขาเป็น็ แล้ว้ ติดิ ตามงานจากเขา ฝ่า่ ยการเมือื ง ความเชื่�อมั่่�น เราจะคุุยกัับเจ้้าหนี้้�ไม่่ค่่อยรู้�้เรื่�อง แต่่ถ้้าเขาเห็็นว่่าเรา
เป็็นฝ่่ายนโยบาย มัันควรเป็็นอย่่างนี้้� การเมืืองอาสากัับประชาชน เครดิิตดีี เขาจะเจรจาอีีกแบบหนึ่ง่�
ว่่าจะทำอย่า่ งนี้้� เขาถึึงเลืือก แต่ถ่ ้้าฝ่า่ ยการเมืืองไม่ม่ ีีกึ๋๋น� ก็ต็ ้้องไปอาศััย ทีีนี้้ผ� มก็ม็ าดููแล้ว้ เห็น็ ว่า่ เราส่ง่ ออกปริมิ าณตั้้ง� เยอะ ทำไมเงินิ ในประเทศ
ข้้าราชการคิิดทำให้้ น้้อย คุุยกัับเพื่่�อนก็็พบว่่าพวกส่่งออกไม่่เอาเงิินเข้้ามา เพราะความ
เมื่่อ� ก่่อนข้้าราชการเป็็น The Best and the Brightest วัันนี้้�ต้้องยอมรับั ไม่่แน่่นอนของอััตราแลกเปลี่่�ยน ส่่วนพวกที่�่นำเข้้าก็็ over invoice
ว่า่ ข้า้ ราชการไม่เ่ หมือื นก่่อน คนเก่่งยังั มีี แต่ม่ ัักเป็็นลููกหลานข้า้ ราชการ เพื่่�อเก็็บเงิินไว้้ข้้างนอก ผมจึึงไปคุุยกัับผู้้�ว่่าแบงก์์ชาติิเพื่่�อหาทางที่่�จะ
เดิมิ แต่อ่ ีีกส่ว่ น คนหางานภาคเอกชนไม่ไ่ ด้้ ความต้อ้ งการของประชาชน stabilize ค่่าเงิิน แต่่แบงก์์ชาติิตอนนั้้�นค่่อนข้้างเชื่�อใน inflation
ต่่างจากเมื่่�อก่่อน และประชาชนรู้้�ข้้อมููลข่่าวสารมากขึ้�น เขาก็็อยากได้้ targeting ส่ว่ นผมเชื่อ� ว่า่ inflation เปรีียบเสมือื นคอเลสเตอรอล ถ้้าเป็็น
การเมืืองที่่�ขัับเคลื่่�อนได้้ดีี ส่่วนระบบการเมืืองก็็ต้้องอาศััยข้้าราชการ ประเทศพัฒั นาแล้ว้ ระวังั คอเลสเตอรอลหน่อ่ ยเป็น็ เรื่อ� งดีี ถ้า้ เรายังั วัยั เด็ก็
เป็็นคนขับั เคลื่่อ� น วิิธีีเร็ว็ ที่ส�่ ุดุ ก็็คือื digitalize ระบบทั้้ง� หมด และหน้า้ ที่่� คืือเศรษฐกิจิ ยังั เล็็กอยู่� อย่่าเป็น็ ห่ว่ งคอเลสเตอรอลมากเกินิ ไป เลยเป็็น
ของราชการคืือการทำ big data ทำ data analytics เพื่่�อมา serve ที่�่มาของการเปลี่่�ยนผู้�้ว่่าแบงก์์ชาติิ ถามว่่าเป็็นการแทรกแซงไหม
ฝ่่ายการเมืืองให้้ได้้ ถึึงเวลาแล้้วที่�่ต้้องใจกว้้างเปิิดเอาสิ่่�งเหล่่านี้้�เข้้ามา ผมเชื่�อใน system theory ที่่�บอกไว้้ว่่าทุุกอย่่างที่่�อยู่�ในองค์์กรเดีียวกััน
ถ้้าเราไม่่มีี ต่่อไปเราจะเป็็นคนตกโลกทางเอไอ ไม่่ต้้องพููดถึึง deep มัันคืือ sub-system ของ system เดีียวกัันทั้้�งนั้้�น ดัังนั้้�น ไม่่มีีคำว่่า
learning เอาแค่่ machine learning ยังั ไม่รู่้จ�้ ะเริ่ม� ยังั ไงเพราะไม่ม่ ีีข้อ้ มููล independence มีีแต่่คำว่า่ interdependence คนที่่�ไม่่เข้้าใจ ไปแปล
คำว่่า autonomous เป็็น independent ถ้้าในองค์ก์ รเดีียวกัันไม่ร่ วมหัวั
วิธิ ีีซ่่อมสร้้าง กันั คิิด ประกาศอิสิ รภาพกันั หมด มันั ก็็เจ๊๊ง
พอมีีพระบรมราชโองการแต่ง่ ตั้้�งให้ผ้ มเป็็นนายกฯ ยังั ไม่่ตั้้ง� ครม. ผมก็็ เปลี่่�ยนเสร็็จ เงิินไหลเข้้าตอนนั้้�นประมาณ 27 billion เราติิดหนี้้�อยู่�
เชิิญแบงเกอร์์ทั้้�งหมดไปหััวหิิน ไปนั่่�งคุุยกัันถึึงภาวะหนี้้�เสีีย เสร็็จแล้้ว 12 billion ผมบอกกัับหม่่อมอุ๋�ย (หม่่อมราชวงศ์์ปรีีดิิยาธร เทวกุุล)
บอกว่่าผมขอซื้�อหนี้้�เสีียทั้้�งหมดของคุุณในราคา 50% ในขณะที่�่แบงก์์ ว่่าผมจะใช้้หนี้้�เขานะ หม่่อมอุ๋�ยบอกตััวเลข 27 billion จริิง แต่่เงิินมััน
ฝรั่�ง หรืือคนอื่�นให้้ 10% หรืือ 20% ผมบอกคุุณกำไรแล้้ว เพราะว่่า อยู่�ตรงนั้้�นตรงนี้้�ยัังจััดอะไรไม่่เรีียบร้้อย ผมบอกเอาอย่่างนี้้� ผมให้้เวลา
ทุุนสำรองไปหมดแล้้ว บางแห่่งทุุนเหลืือ 0 แต่่มีีข้้อแม้้ว่่าคุุณต้้องเริ่�ม 6 เดืือน แต่ผ่ มจะประกาศวัันนี้้�แล้ว้ ว่า่ ผมจะใช้้หนี้้� IMF ภายใน 6 เดืือน
ปล่่อยกู้�้เลยเพื่่อ� ให้้เศรษฐกิจิ เดินิ ไม่่งั้น� คุุณจะเจ๊๊ง รัฐั บาลก็็เจ๊๊ง เขาเห็น็ หลังั จากนั้้น� ความน่า่ เชื่อ� ถือื กลับั คืนื มาเลย มีีแต่ค่ นมาบอกให้ก้ ู้เ�้ งินิ หน่อ่ ย
ด้้วย ผมเลยไปจ้้างคุณุ มีีชััย ฤชุพุ ัันธุ์� เขีียนกฎหมาย บสท. ขึ้�นมา แล้้วก็็ ผมจะไปญี่�ปุ่่�นประมาณพฤศจิิกายนปีี 2001 นายกฯ โคอิซิ ุุมิสิ นิทิ กัับผม
ออกบอนด์์ซื้�อหนี้้�เหล่่านี้้�มาบริิหารจััดการเอง เราไม่่ได้้คิิดว่่า บสท. มากมาบอกว่่า ตามระเบีียบของญี่ป่�ุ่�นถ้้านายกฯ ยังั อยู่�ไม่่ครบปีี เขาจะ
จะต้้องสำเร็็จ 100% เราแค่่ต้้องการให้้ธนาคารปล่่อยกู้�้และเศรษฐกิิจ ไม่่ให้้ official visit ให้เ้ ป็น็ working visit ผมบอกว่่าถ้้าเป็็นแค่่ working
เดินิ ต่่อได้้ ซึ่�่งเป็็นประโยชน์ก์ ว่่ามาก ผมไม่่ไป เขาก็็โทรมาบอกว่่าถ้้ามา official มีีเงื่�อนไขเดีียวคืือ ห้้ามขอ
ODA (Official Development Assistance) ผมบอกว่่าผมไม่่กู้้�เงิิน

2 6 6 I N T E RV I E W

เด็็ดขาด และไม่่ขอความช่่วยเหลืือใดๆ ด้้วย แค่่จะมาเซ็็น strategic ด้ว้ ยกันั นะ แต่ถ่ ้า้ ไปไม่ไ่ ด้จ้ ริงิ ๆ มันั ก็ต็ ้อ้ งเปลี่ย�่ น เป็น็ เรื่อ� งธรรมดาอยู่�แล้ว้
partner กัับญี่�่ปุ่�น นายกฯ โคอิิซุมุ ิดิ ีีใจมาก เพราะปกติิไปถึึงมีีแต่่ไปขอ ผมไม่ไ่ ด้ร้ ัังเกีียจใคร ไม่่เคยไปเปลี่�่ยนเพราะว่า่ ผมไม่ช่ อบหน้า้ ไม่ม่ ีีทาง
ให้เ้ ขาช่่วย วันั นั้้น� เลี้้�ยงต้อ้ นรัับผมจนเมาเลย ทููตตกใจนายกฯ เมา เป็็นไปได้้ มองย้้อนหลััง ถามว่่าอยากเปลี่�่ยนอะไร ผมคงอยากจะร้้อง
วัันแรกที่�่ผมเข้้ามาเป็็นนายกฯ สื่่�อมวลชนต่่างประเทศถามผมว่่าอะไร เพลงของเบิิร์์ดว่่าผมรัักทุุกคน การเมืืองไทยมัันเป็็นเรื่�องละเอีียดอ่่อน
คืือนโยบายสำคััญทางเศรษฐกิิจ ผมบอกว่่าไปเปิิด New testament ทุกุ คนต้อ้ งการมีีความสำคัญั และเราทำงานงานขนาดนี้้� เราไม่ไ่ ด้ม้ ีีเวลา
“God helps those who help themseves.” ผมประกาศเลยว่่า ที่จ่� ะละเอีียดอ่่อนให้้กับั ทุกุ ภาคส่่วน ถ้า้ มองย้อ้ นหลังั ก็ค็ วรนอนน้อ้ ยลง
ผมไม่่ยอมให้ป้ ระเทศไทยเป็็น international beggar อีีกแล้้ว ไปอยู่่�กัับผู้�ค้ นมากขึ้�น ให้้เวลาอธิิบายกัับคนที่่�เขาวิิจารณ์์มากขึ้น�
แต่่ในขณะเดีียวกััน เมืืองไทยวัันนี้้�มีีบุุคคลไร้้อาชีีพแต่่มีีรายได้้ดีีกว่่า
จุุดหัักเห มีีอาชีีพ พวกที่�่เกาะขั้�วอำนาจ ให้้ทุุกคนมองเห็็นความสำคััญตััวเอง
ข้้อกล่่าวหาเรื่�องการโอนหุ้�นชิินคอร์์ปโดยไม่่เสีียภาษีี จริิงๆ มัันเป็็น และก็็ไปไถตรงนั้้�นตรงนี้้�ได้้ทั้้�งที่�่ไม่่มีีอาชีีพเป็็นเรื่�องเป็็นราว เราปล่่อย
ตามเกณฑ์์ของตลาดหลัักทรััพย์์ กลุ่�มชิินคอร์์ปขายโทรศััพท์์มืือถืือ ตรงนี้้�เยอะเกิินไป ประเทศไทยวัันนี้้�ต้้องปรัับโครงสร้้างให้้เหมาะกัับ
ขายบริกิ ารโทรศัพั ท์์ เสีียภาษีีหมดแล้้ว แต่่ตอนขายหุ้�น คุณุ เอาสตางค์์ สถานการณ์โ์ ลกที่เ�่ ปลี่ย�่ นไป องค์ก์ รไหนควรจะใหญ่ข่ึ้น� หรือื องค์ก์ รไหน
ไปเสีียภาษีี สรรพากรก็็รัับไม่่ได้้ เพราะเขายกเว้้นการเสีียภาษีีของ ควรจะเล็็กลง ต้้องปรัับใหม่่หมดเลย ต้้องมอง macro ก่่อน แล้้วกลัับ
capital gain ไปหา micro แมคโครที่่�สำคััญอัันหนึ่่�งก็็คืือ digitalisation คืือต้้อง
ส่ว่ นเรื่อ� งกรณีีกรือื เซะ-ตากใบ ยอมรับั ว่า่ บางอย่า่ งเรารู้ไ� ม่จ่ ริงิ เหตุกุ ารณ์์ digitalisation ระบบราชการ และการบริกิ ารอย่่าให้ม้ ันั ยุ่�งไปหมด
กรืือเซะเกิิดการปล้น้ ปืืนจากค่่ายทหาร ผมคิดิ ว่า่ อัันนี้้ค� ือื Militants แล้้ว ผมอยากเห็น็ ประเทศเราทันั โลกไม่ใ่ ช่ถ่ ููก manipulate โดยเศรษฐกิจิ โลก
ดังั นั้้น� ก็เ็ ลยตัดั สินิ ใจเอาทหารพรานเข้า้ ไปในพื้้น� ที่�่ อันั นี้้ผ� มยอมรับั ว่า่ ผิดิ หรืือ manipulate โดยอิิทธิิพลของประเทศใหญ่่ๆ ผมอยากเตรีียม
เพราะเรื่อ� งภาคใต้ค้ วรใช้ก้ ารเมือื งนำการทหาร ความโลภโกรธหลงทำให้้ ความพร้อ้ มให้ก้ ับั ประเทศไทยและคนไทย เพราะว่า่ เราไม่ไ่ ด้อ้ ยู่�คนเดีียว
โง่่ ผมโกรธที่�่ทหารถููกปล้้นปืืน เลยเข้้าข้้างทหาร ความจริิงแล้้วทหาร ในโลกวัันนี้้� โลกมัันมีีความเชื่�อมโยงสููง เราไม่่แข่่ง เขาก็็จัับเราแข่่ง
อ่่อนแอเอง ส่่วนกรณีีตากใบ ช่่วงนั้้�นเป็็นช่่วงถืือศีีลอด แล้้วก็็มีีการไป เพราะฉะนั้้น� วันั นี้้เ� ราต้อ้ งแข็ง็ แรง ผมต้อ้ งการเปลี่ย�่ นแปลงไปสู่�สิ่ง� ที่ด�่ ีีขึ้้น�
ล้้อมโรงพัักเพื่่�อจะเอาตััวผู้้�ต้้องหาออกมา ซึ่�่งเป็็นเรื่�องผิิดกฎหมาย เพื่่�อคนไทยและประเทศไทย
ทหารจึึงไปจับั คนเหล่า่ นี้้� แต่แ่ ทนที่จ�่ ับั แล้ว้ เอาไปไว้ใ้ กล้ๆ้ ปรากฏว่า่ ย้า้ ย
ไปไกลมาก ห่่างตั้้�ง 30-40 กิิโลเมตร เอาคนซึ่่�งอดอาหารไปซ้้อนในรถ
จีีเอ็็มซีี 7-8 ชั้�น กลายเป็็นสิ่่�งที่�่เลวร้้ายมาก เสีียชีีวิิตถึึง 80 คน เรื่�องนี้้�
ผมโกรธมาก แต่่ทำอะไรก็็ไม่่ได้้ ผมได้้รัับรายงานว่่ามีีการย้้ายคน
ไปที่�่ค่่าย แต่ไ่ ม่ท่ ราบว่า่ เขาย้้ายกัันด้้วยวิิธีีแบบนี้้�

มองย้้อนหลังั
ที่่�บอกผมแต่่งตั้้�งแต่่คนรู้�จััก ถามว่่าประเทศไทยมัันใหญ่่นัักหรืือ ก็็รู้�้ จััก
กัันเกืือบทั้้�งหมด แต่่รู้้�จัักกัันก็็ส่่วนรู้�จัักกััน เรื่�องของหน้้าที่�่การงาน
มัันก็็คนละเรื่�อง ผมพููดกัับหััวหน้้างานชััดเจนเลยว่่ามัันต้้องไปอย่่างนี้้�



2 6 8 I N T E RV I E W

หม่่อมราชวงศ์์จััตุุมงคล โสณกุุล

ในยุุคโชติิช่่วงชััชวาลที่�่ไทยต้้องยกเครื่่�องครั้้�งใหญ่่จากการเป็็นระบบเศรษฐกิิจที่�่พึ่่�งพิิงเกษตรกรรมมาสู่่�การเป็็น
ประเทศอุุตสาหกรรมเพื่่�อการส่่งออก ในฐานะเทคโนแครตจากกระทรวงการคลััง หม่่อมราชวงศ์์จััตุุมงคล
คืือ ‘วิิศวกร’ ผู้้�อยู่่�เบื้้�องหลัังการก่่อสร้้างชิ้้�นส่่วนสำำ�คััญอย่่างโครงการอีีสเทิิร์์นซีีบอร์์ด ไม่่ว่่าในเชิิงระบบ
หรืือสิ่่�งปลููกสร้้าง ต่่อมาเมื่่�อเกิิดวิิกฤตต้้มยำำ�กุ้้�ง หม่่อมราชวงศ์์จััตุุมงคล คืือผู้้�รัับภารกิิจ ‘ซ่่อม’
ระบบการเงิิน การธนาคารของประเทศขึ้้�นมาอีีกครั้้�งในฐานะผู้้�ว่่าการธนาคารแห่่งประเทศไทย

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 269

กู้้�วิิกฤตศรััทธา ธปท. หลัังต้้มยำำ�กุ้้�ง

จุุดเปลี่่�ยนเศรษฐกิิจไทย ถึึงกรุุงเทพฯ สองเดืือนบุุกถึึงสิิงคโปร์์ คนไทยเราได้้ยิินเข้้าก็็แตกตื่่�น
ผมเรีียนวิิศวะมา ไม่่ใช่่สายการเงิินหรืือเศรษฐศาสตร์์ ดร.ป๋๋วยให้้คน เพราะสมัยั นั้้�นไม่่มีีโซเชีียลมีีเดีีย ข่า่ วก็น็ ้อ้ ย ข้า้ ราชการทุุกคนก็ค็ ิดิ ว่า่ ถ้า้
มาชวนไปทำงานที่่�สำนักั งานเศรษฐกิิจการคลังั (สศค.) บัังเอิิญช่่วงนั้้น� ไม่ช่ ่ว่ ยกันั ทำโครงการนี้้ใ� ห้ส้ ำเร็จ็ ตายแน่่ คอมมิวิ นิสิ ต์ม์ าต้อ้ งว่า่ ยน้้ำหนีี
เราต้้องใช้้เงิินกู้้�มาก สศค. เป็็นคนดำเนิินการกู้�้เงิินก็็เลยมีีบทบาทมาก เลยทำงานกันั หน้า้ มืดื 24 ชั่�วโมง ร่ว่ มมืือกัันดีี ไม่่มีีใครเถีียงอะไรเลย
แต่่เศรษฐกิิจไม่่ได้้เจริิญมากมายเหมืือนทุุกวัันนี้้� นานๆ ทีีถึึงจะกู้�้เงิิน ตอนยููเนีียนออยมาบอกว่่าเจอก๊๊าซ พี่�่เษม (เกษม จาติกิ วณิิช) รัฐั มนตรีี
ทั้้ง� วันั ก็็เลยไม่่ได้ม้ ีีงาน บางทีีก็เ็ ซ็น็ ชื่อ� 08.30 น. แล้ว้ ก็พ็ ากัันไป Barbos ว่า่ การกระทรวงอุตุ สาหกรรม ดร.สาวิติ ต์์ โพธิวิ ิิหค กัับผมก็บ็ ิินไปดููงาน
ที่พ�่ ััทยา หรืือเขาใหญ่่ ตอนเย็็น 16.30 น. ก็ก็ ลับั มาเซ็น็ แล้ว้ ออกไปบาร์์ ที่อ่� เมริกิ า พี่เ�่ ษมเป็น็ คนมีีประสบการณ์ม์ าก ตอนขึ้น� เฮลิคิ อปเตอร์บ์ ิินไป
ไม่ม่ ีีงานทำเลย แต่ภ่ ายในสิบิ ปีี ผมขึ้น� มาเป็น็ รองผู้อ�้ ำนวยการ ถึึงตอนนั้้น� ที่อ�่ ่า่ วเม็ก็ ซิิโก ท่า่ นดููแล้้วก็็บอกว่า่ I think it’s in the ballpark คล้้ายๆ
งานเยอะ เพราะประเทศไทยเจริิญขึ้�นมาก จากที่เ�่ คยไปกินิ ข้า้ วกลางวันั กับั บอกว่า่ มันั เป็น็ ไปได้้ ก็เ็ ลยมาเริ่ม� โครงการ โจทย์ต์ ่อ่ มาก็ค็ ือื การเจรจา
ที่�่บาร์์ ตอนเป็็นรองผู้้�อำนวยการบางทีีสองทุ่�มยัังไม่่ได้้เปิิดแฟ้้มเลย ซึ่�่งมีีปััญหาหนัักมาก ผมต้้องบอกกัับท่่านรััฐมนตรีีสุุพััฒน์์ (สุุธาธรรม)
คนนู้น�้ คนนี้้ม� าเบิกิ เงินิ ฝรั่ง� ต่า่ งชาติมิ าหา ไม่ว่ ่า่ เวิลิ ด์แ์ บงก์ห์ รือื ไอเอ็ม็ เอฟ ว่่าเดี๋๋�ยวทางผมตกลงกัันเอง ท่่านไม่่ต้้องยุ่�ง เอาไว้้ถึึงวัันสำคััญท่่านแค่่
ต้อ้ งขนแฟ้้มกลับั บ้า้ นเสมอเลย ลงมาทุุบโต๊๊ะว่า่ เอาอย่่างนี้้�นะ แล้ว้ ก็เ็ ดิินออกไปเลยไม่่ต้อ้ งถามว่า่ อะไร
ระบบอะไรตอนนั้้�นยัังไม่่มีีทั้้�งนั้้�น อะไรต่่างๆ ต้้องใช้้คนเป็็นผู้�้ ทำ ท่่านก็็ยอม ประเด็็นสำคััญคืือเขาลงทุุนเป็็นเงิินเหรีียญ แล้้วเราจะจ่่าย
อย่่างตอนนั้้�นเราไปกู้�เ้ งินิ ธนาคารโลก ถึึงเวลาชำระหนี้้� เขาก็็ส่ง่ โทรเลข เป็็นเงิินบาท ทางสภาก็็ไม่่ยอมว่่ามาลงทุุนในไทย ทำไมต้้องจ่่ายเป็็น
มาเตืือนที่�่กรมบััญชีีกลาง เราก็็วางไว้้ ลืืมคืืนเงิินเขา อีีกสัักเดืือนหนึ่่�ง เงินิ เหรีียญ ผมเลยใช้ว้ ิธิ ีีเขีียนในหน้า้ แรกของเอกสารนำเสนอไว้เ้ ป็น็ บาท
เขาก็ส็ ่ง่ มาใหม่่ เตือื นอีีกทีีก็ว็ างไว้อ้ ีีก ลืมื อีีก รู้�้สึกประเทศไทยเป็น็ ประเทศ แต่่พออีีก 40-50 หน้้า ก็็บอกว่่ามีีสููตรปรัับค่่าเงิินเฟ้้อ ค่่าอะไรไม่่รู้้�
เดีียวที่เ�่ คยถููกธนาคารโลกปรับั เพราะเขาแค้น้ ใจ ปกติเิ ขาเก่ง่ ถ้า้ ประเทศ แล้้วใส่่อััตราแลกเปลี่่�ยนลงไป ดัังนั้้�น จริิงๆ ก็็คืือจ่่ายเป็็นเงิินเหรีียญ
ไหนไม่ม่ ีีเงินิ ใช้ห้ นี้้� เขาก็จ็ ะให้เ้ งินิ เพิ่่ม� แต่เ่ ขาแค้น้ ใจว่า่ เราเงินิ ก็ม็ ีี แต่ไ่ ม่่ นั่่�นแหละ แต่่ไม่่ได้้พููด ในสภามีีคนค้้าน ก็็มีีคนบอกให้้เปิิดดููเอกสาร
รู้้�จัักจ่่าย เพื่่�อจะตามเรื่�องพวกนี้้� ผมเลยไปซื้�อคอมพิิวเตอร์์มาที่�่ สศค. หน้า้ แรกสิิ มัันก็เ็ ขีียนว่า่ เงินิ บาท
เครื่อ� งแบบโบราณ มารู้้�ทีีหลังั ว่า่ ความจุุ 5K เท่า่ นั้้น� ไม่ม่ ีีความจุอุ ะไรเลย การเอาก๊๊าซขึ้้�นบกนั้้�น ความจริิงถ้้าไปขึ้�นที่�่สุุราษฎร์์ธานีีแล้้วต่่อท่่อมา
จุุดเปลี่่�ยนก็็คืือการทำโครงการ Eastern Seaboard และการพบ ทางบก 1,500 กิโิ ลเมตรถึึงกรุงุ เทพฯ จะถููกกว่า่ เป็น็ สิบิ เท่า่ แต่ต่ อนนั้้น�
ก๊า๊ ซธรรมชาติซิ ึ่ง่� ทำให้เ้ รามีีพลังั งานและมีีวัตั ถุดุ ิบิ และการทำระบบภาษีี สุรุ าษฎร์ธ์ านีีมีีโจรจีีนคอมมิวิ นิสิ ต์เ์ ต็ม็ ไปหมดขับั รถไปทางประจวบคีีรีีขันั ธ์์
มููลค่่าเพิ่่�มซึ่่�งทำให้้ประเทศไทยส่่งออกสิินค้้าได้้โดยไม่่ถููกต่่างชาติิปรัับ คนก็ช็ี้บ� อกเทือื กเขาตะนาวศรีีเป็น็ พื้้น� ที่ส�่ ีีชมพูู อันั ตราย ผมกับั ดร.สาวิติ ต์์
ว่า่ ทำ subsidy ช่ว่ ยให้เ้ มือื งไทยเจริญิ มาก เอาของไปขายได้้ สถานการณ์์ โพธิวิ ิหิ คก็ไ็ ม่อ่ ยากขับั ไปดููมันั ไม่น่ ่า่ จะรอดเลยบอกให้เ้ อาก๊า๊ ซขึ้้น� ที่ร�่ ะยอง
ที่่ช� ่่วยคืือกรุงุ ไซง่อ่ นแตก ทางคอมมิิวนิสิ ต์์ฮานอยบอกอีีกสองวันั จะบุกุ เมืืองไทยเลยทำท่่อใต้้ทะเลที่�่ยาวที่�่สุุดในโลกในตอนนั้้�นมาขึ้ �นที่�่ระยอง
แต่ถ่ ้า้ พููดแบบให้เ้ กีียรติพิ วกผมคือื การเอาก๊า๊ ซขึ้้น� ที่ส่� ุรุ าษฎร์ธ์ านีี ท่อ่ บน

270 INTERVIEW

บกสููง 1 เมตร ยาวเป็น็ 1,500 กิโิ ลเมตร อาจจะถููกระเบิดิ มันั ไม่ป่ ลอดภัยั แล้้วแบงก์์ชาติิก็็มีีปััญหาจริิงๆ ไปถึึงผมถามว่่านโยบายการเงิินเราจะ
สำนักั พัฒั นาชายฝั่่ง� ทะเลภาคตะวันั ออก หรือื อีีสเทิริ ์น์ ซีีบอร์ด์ เป็น็ ทีีมงาน ใช้อ้ ะไรเป็น็ ตัวั แปรสำคัญั เขาก็บ็ อกอัตั ราดอกเบี้้ย� บวกอัตั ราแลกเปลี่ย่� น
ที่�ม่ ีีนาย 3-4 คน และมีีคนทำงานสักั 20 แค่น่ ั้้น� แต่่ว่า่ ทำงาน 24 ชั่ว� โมง หารสอง ผมเป็็นวิิศวะ ก่่อนอื่�นผมก็็ทำ dimensional analysis ดูู
จริงิ ๆ สร้า้ งถนน สร้้างเขื่�อนก็็ 24 ชั่ว� โมงทั้้�งนั้้น� ไม่่มีีเลื่่�อน ไม่ม่ ีีต้้องหยุดุ แล้้วอัันหนึ่�่งหน่่วยเป็็นบาท อีีกอัันหนึ่่�งบาทต่่อดอลลาร์์ อีีกอัันหนึ่�่ง
เพราะไม่่มีีกฎ กฎก็็เขีียนเอง ตอนทำงานก็็สนุุก เพราะมัันเกิิดจริิง เป็็นเปอร์์เซ็็นต์์ มัันจะไปบวกกัันหารสองได้้ยังั ไง ผมก็บ็ อกเป็็นไปไม่่ได้้
ป๋า๋ เปรมนั่่ง� หัวั โต๊ะ๊ แล้ว้ ก็ม็ ีีคุณุ สมหมาย (ฮุนุ ตระกููล) คุณุ เสนาะ (อููนากููล) ไม่เ่ ป็น็ ภาษา ในที่ส�่ ุดุ ไม่ไ่ ด้ค้ ำตอบที่ด่� ีี ผมก็ป็ รับั แก้อ้ ะไรไป และตอนแรก
คอยติิดตาม แต่่สามสี่�่ปีีแรก มัันไม่่เห็็นอะไร พวกผมก็็นั่่�งดููสาวิิตต์์ ปฏิิเสธไม่่ไปพููดที่่�ไหนเลย แต่่พออยู่�มาสามเดืือนไม่่ไปไม่่ได้้ มัันจะ
เปลี่�่ยนสีีตารางในเอกสารนำเสนอไปเรื่�อย ครั้�งนี้้�บอกสีีนี้้�แปลว่่าเริ่�ม หนัักกว่่าเดิิม มีีอยู่�ครั้�งหนึ่�่งที่�่ผมได้้ไปพููดในงานแถลงข่่าวของสมาคม
ไปแล้ว้ ครั้ง� หน้า้ ก็เ็ ปลี่ย�่ นไปอีีกอย่า่ ง เปลี่ย�่ นสีีไปอีีก ให้ด้ ููมีีความคืบื หน้า้ ผู้้�สื่�อข่่าวต่่างประเทศ จู่�ๆ ก็็มีีนัักข่่าวคนหนึ่่�งถามว่่า ‘Sir, What about
แต่ผ่ ู้�้ใหญ่่เขาก็็เข้า้ ใจ inflation targeting?’ พอดููจากหน้้าผม เขาก็็รู้�้แล้้วว่่าผมไม่่เคยได้้ยิิน
มาก่อ่ นเลยในชีีวิิต ประเทศไทยคงหมดหวังั จริิงๆ

รับั เผือื กร้อ้ น พอกลัับมาผมเลยถามคนว่่า inflation targeting คืืออะไร ปรากฏว่่า
ก่่อนหน้้านี้้�ไม่่มีีใครสนใจเมืืองไทย แต่่พอเราเศรษฐกิิจใหญ่่ขึ้�นมา เขาทำกันั อยู่�ใน 8 ประเทศ การบริหิ ารเศรษฐกิจิ ก็ม็ ีีอยู่่�ตัวั เดีียวเท่า่ นั้้น� เอง
ทำอีีสเทิิร์์นซีีบอร์์ดสำเร็็จ ค้้าขายส่่งออก ส่่งรถยนต์์เป็็นที่่� 11 ในโลก คืือทำให้้เงิินเฟ้้อมัันต่่ำ เพื่่�อให้้คนอื่�นเขาทำมาหากิิน ไม่่ต้้องเสี่่�ยงกัับ
อะไรอย่่างนี้้� คนก็็สนใจ กองทุุนใหญ่่ๆ เขาก็็หากิินอยู่�ทั่�วโลก พอเห็็น เงิินเฟ้้อที่�่ขึ้�นๆ ลงๆ ผมดููแล้้วก็็เห็็นว่่าเข้้าท่่า เพราะจะให้้แบงก์์ชาติิทำ
exchange rate ของเรามััน overvalued เขาก็็บุุกโจมตีี มัันไม่่มีีทาง หน้้าที่่�แค่่ตรวจสอบการขึ้�นทะเบีียน บริิหารงานการเงิินอะไรเยอะแยะ
ที่่�จะ fix exchange rate อยู่�ได้้ โลกนี้้ม� ัันมีีวัันดีีวันั เลว อััตราแลกเปลี่่�ยน ไปหมด แต่ใ่ นที่ส่� ุดุ มีีการโจมตีีค่า่ เงินิ แล้ว้ ล้ม้ เหลวไม่ไ่ ด้้ มันั ไม่ท่ ันั พอมา
มัันก็็ขึ้น� ลงไปตามสภาพประเทศ ดอลลาร์์ เงินิ ปอนด์์ยังั ไม่่มีีปััญญาเลย ใช้้ inflation targeting มันั ง่า่ ย เราตั้้�งเป้้า inflation ไว้้ มันั สููงเมื่่�อไหร่่ก็ข็ึ้�น
ต้้องปรัับไปตามสภาพของเศรษฐกิิจ แต่่เราเล่่นไม่่ปรัับ คนที่�่หากิิน ดอกเบี้้�ย อะไรอย่า่ งอื่�นไม่ร่ ู้้� จ่่ายกัันรอบวง แนวคิิดง่า่ ยๆ แบบวิิศวะคือื
ทางนี้้�เขาก็็บุุก ตอนนั้้�นผมเป็็นปลััด ผมเห็็นเทรดเดอร์์มาเมืืองไทย แบงก์ช์ าติิมีีเครื่�องมืือเดีียว คือื อัตั ราดอกเบี้้ย� ดังั นั้้น� ก็ต็ ั้้�งเป้า้ ได้อ้ ัันเดีียว
ผมยัังบอกเลยพวกนี้้�มาสามครั้�งแล้้ว มาครั้�งที่่�สี่่�เศรษฐกิิจต้้องพัังแน่่ๆ และถ้า้ เป้า้ อันั เดีียวก็เ็ ลือื ก inflation ให้ม้ ันั ต่่ำ คนค้า้ ขายจะได้ไ้ ม่ต่ ้อ้ งห่ว่ ง
เพราะผมดููประเทศไหนๆ มันั ก็แ็ บบนี้้� รอบแรกเทรดเดอร์ม์ าลองซื้อ� ขาย ว่่าตััวเองทำธุุรกิิจเก่่ง แต่่เจ๊๊งเพราะของขึ้�นราคา ถืือเป็็นแนวคิิดใหม่่
ทดลองระบบก่่อน ครั้�งสองลองแยะๆ หน่อ่ ย ครั้�งที่�่สาม ทุบุ แล้ว้ ก็ถ็ อย พอสมควร ก่่อนหน้้านั้้�นโลกมัันไม่่ได้้ยากอะไรมาก ไม่่ได้้อยู่่�ดีีๆ มีี
ครั้�งที่�่สี่่� ของจริิง ผมบอกรััฐมนตรีีว่่าเราขึ้�น BIS Ratio ได้้ไหม traders 50 ประเทศมาลงแขกโจมตีีเรา เป็็นไปไม่่ได้้สมััยก่่อน แต่่พอ
เพิ่่ม� Capital Adequacy Requirement จากร้อ้ ยละ 8 เป็น็ 8.5 ผมก็ร็ ู้้� มันั เป็น็ ไปได้้ ก็็ต้อ้ งใช้แ้ บบนี้้�
แค่่นั้้�น แต่่สุดุ ท้้ายมันั ก็็เอาไม่อ่ ยู่� พอเริ่�มใช้้ inflation targeting เราก็็ต้้องเข้้าไปในตลาดพัันธบััตร
ผมออกจากราชการไปแล้้ว พอปีี 1998 คุุณธาริินทร์์ นิิมมานเหมิินท์์ ผมก็ส็ ั่่�งไปว่า่ ‘ซื้�อหรือื ขายให้ไ้ ด้้ 1 ใน 3 ของตลาด’ ขาดทุุนกำไรช่า่ งมันั
ให้้แบงก์์ชาติิลงมติิว่่าจะเอาใครมาเป็็นผู้�้ว่่าการ เขาเลืือกผม ผมก็็รัับ ไม่่ใช่่ประเด็็น เราไม่่ได้้เป็็นบริิษััทจำกััด เพื่่�อให้้เรามีีบทบาทสำคััญใน
เพราะเห็็นว่่าประเทศชาติิกำลัังแย่่ ความจริิงภาคเอกชนมีีคนที่่�เหมาะ ตลาดพันั ธบัตั ร พููดหรือื ทำแล้ว้ เกิดิ พอเรารู้ว� ่า่ เราคุมุ ตลาดพันั ธบัตั รแล้ว้
หลายคน แต่่ตอนนั้้�นคนคงไม่่ยอม ตอนนั้้�น ธปท. ตายสนิิท แท็ก็ ซี่ย�่ ังั อัตั ราดอกเบี้้ย� ที่เ่� ราประกาศอยู่่�มััน 17% ส่่วน Inflation ตอนนั้้น� 1% กว่่า
ไม่ย่ อมไปส่ง่ คนเลย ถ้า้ จะไป ธปท. ต้อ้ งไปจอดบางลำพููแล้ว้ เดินิ นี่�่คืือ พููดเป็็นเล่่น ใครจะทำงานได้้ ผมก็็ให้้ลดดอกเบี้้�ยในวัันเดีียวเหลืือ 2%
ความแค้น้ ของประชาชน ผมเดินิ เข้า้ ไป ธปท. เห็น็ ว่า่ โอ้โ้ ห ไฟมืดื ตื๋๋อ� เลย IMF Director ที่�่ประจำที่่�นี่่� วิ่�งเข้้ามาในห้้องผมบอกว่่า ‘Governor!
ก็็เลยสั่่ง� ให้้เปิดิ ไฟ นี่่�คือื วิธิ ีีแก้้ง่่ายๆ เลย คนจะได้ร้ ู้้�ว่า่ เราเริ่�มใหม่่แล้้วไง Why did you do that?’ ผมก็็บอกว่่าถ้้าไม่่ลด เศรษฐกิิจก็็ไปไม่ไ่ ด้้ พอดีี
มีีคนโทรเข้้ามาหาไดเรกเตอร์์แล้ว้ เลขาฯ ต่่อสายมาที่�่ห้อ้ งผม ปรากฏว่า่
เป็็นภรรยาของไดเรกเตอร์์โทรบอกว่่ารออยู่�ที่่�สนามบิิน กำลัังจะไป

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 271

อเมริกิ าด้ว้ ยกันั ผมเลยบอกว่า่ ไปเถอะ ภรรยาสำคัญั แล้ว้ ก็บ็ อกว่า่ ‘Don’t เห็น็ ต่า่ งกัับรัฐั บาล
worry if it doesn’t work, I won’t be here when you come back.’ ผมเชื่อ� ว่่า inflation สููงแล้้วไม่่ดีี ยายแก่ต่ าแก่ท่ ี่�ใ่ ช้บ้ ำเหน็็จบำนาญตาย
ไดเรกเตอร์ก์ ็เ็ ลยบินิ ไป อีีก 2 อาทิติ ย์เ์ ขาก็เ็ ดินิ เข้า้ มาในห้อ้ ง ถือื กระดาษ กองทุนุ ประกันั สังั คมบำนาญสููงสุดุ 2,000 บาท ถ้า้ มีีเงินิ เฟ้อ้ ซ้้ำเข้า้ ไปอีีก
มาหนึ่่�งแผ่่น ปกติิ Letter of Intent ของไอเอ็็มเอฟจะพููดแต่่หลัักการ ก็็ตายสิิ ผมว่่า stable growth ดีีกว่่า high growth แล้้วมีีคนตาย
คร่่าวๆ แล้้วจะมีี Secret Letter แยกมาเพื่่�อบอกว่่าดอกเบี้้�ยอะไร จริิงๆ กฎหมายไม่่ได้้ให้้แบงก์์ชาติิตั้้�ง inflation targeting อย่่างไรก็็ได้้
ต้้องเป็็นเท่่าไหร่่ สิ่่�งที่�่เขาถืือมาคืือ Secret Letter ที่�่สั่่�งให้้ผมทำในสิ่่�ง รััฐบาลมีีวิิธีีที่่�จะดููเป้้าแล้้วก็็ทะเลาะหรืือตกลงกัับแบงก์์ชาติิก่่อน มัันมีี
ที่่ผ� มทำไปแล้้วโดยไม่ด่ ูู Letter of Intent นั่่น� แหละ ไปดููได้้ ประเทศไทย เหตุุผลที่�่แบงก์์ชาติิต้้องเป็็นอิิสระจากรััฐบาล เพราะว่่าปีีที่�่เลืือกตั้้�ง
มีี Letter of Intent 6 ฉบัับ แต่ม่ ีี Secret Letter 7 ฉบัับ เพราะฉบับั หนึ่่�ง รััฐบาลอยากจะลดดอกเบี้้�ย ไม่ใ่ ช่่เพราะดีีสำหรับั เศรษฐกิจิ แต่เ่ พราะดีี
ออกมาเพื่่�อแก้้สิ่่�งที่�่ผมทำอัันนี้้� หลัังจากนั้้�นสถานการณ์์มัันก็็พอไปไหว สำหรัับเลืือกตั้้�ง ระบบการเงิินที่�่อิิสระจะบริิหารให้้เป็็นประโยชน์์กัับ
ดอกเบี้้�ยที่�่มัันตกต่่ำ 2-3% เป็็นตััวแก้้ที่�่สำคััญ ถ้้าดอกเบี้้�ยอยู่� 17% ประชาชนมากที่ส�่ ุดุ รัฐั บาลหนีีไม่พ่ ้น้ ที่บ่� ริหิ ารให้เ้ ป็น็ ประโยชน์ก์ ับั รัฐั บาล
แบงก์์ชาติิพููดไปก็็ไม่่มีีใครทำ มันั ไม่ใ่ ช่่ระบบที่่เ� ป็็นไปได้้ มากที่�่สุุด ถึึงวิิธีีทำให้้เป็็นประโยชน์์แก่่รััฐบาลคืือทำให้้ประชาชนดีี
ถามว่่าต่่อมาตอนเรามีีเงิินใช้้หนี้้�ไอเอ็็มเอฟ แต่่ทำไมไม่่รีีบใช้้ให้้หมด แต่่มัันเป็็นสิ่่�งที่่�ตามมา อัันดัับแรกรััฐบาลต้้องพยายามชนะเลืือกตั้้�ง
หลัักการมัันง่่ายมากประเทศมีีหนี้้�แต่่มีีเงิินสำรอง ย่่อมดีีกว่่าประเทศ วิิธีีการชนะเลืือกตั้้�งก็็คืือลดดอกเบี้้�ย ในอัังกฤษมีีคำศััพท์์ stop-go
มีีหนี้้�แล้้วไม่่มีีเงิินสำรอง ง่่ายแค่่นี้้� ดัังนั้้�น ถ้้าเราคิิดว่่าเราเก่่งไม่่ต้้องมีี policy พอจะเลือื กตั้้ง� อังั กฤษลดดอกเบี้้ย� เศรษฐกิจิ ก็เ็ จริญิ ชนะเลือื กตั้้ง�
เงินิ สำรอง เราบริหิ ารได้้ เราก็ช็ ำระหนี้้ไ� อเอ็ม็ เอฟไปเลย ประเทศไม่ม่ ีีเงินิ ก็็ขึ้�นดอกเบี้้�ย ฉิิบหายใหม่่ ทำอยู่�ตั้�ง 20-30 ปีี ก็็ถึึงได้้ตั้้�ง inflation
สำรองก็็ไม่่เป็็นไร เราบริิหารให้้ดีีก็็แล้้วกััน แต่่ผมคิิดว่่าด้้วยเงื่�อนไข targeting ที่แ่� บงก์ช์ าติอิ ิสิ ระขึ้น� มา เพื่่อ� จะหยุดุ ทำ stop-go policy อันั นี้้�
ณ ขณะนั้้�น เราไม่่มีีทางบริิหารได้้ เพราะฉะนั้้�น มีีเงิินสำรองเอาไว้้ดีีกว่า่
เยอะแยะ รััฐบาลต่่อมาจึึงได้้รัับผลประโยชน์์ตรงนี้้� เพราะเขาคิิดแล้้ว ก้า้ วต่่อไปของประเทศ
และเลือื กที่�่จะใช้้ระบบไม่่มีีหนี้้�ไม่ม่ ีีเงิินสำรอง จะว่่าเขาบริิหารเก่ง่ ก็็ได้้

จัดั การความเสี่่ย� ง ปััญหาในเวลานี้้�คืือจีีนไม่่มีีความจำเป็็นที่�่จะต้้องผ่่านประเทศไทย
เมื่่�อก่่อนพอตรวจสอบเสร็็จเจ้้าหน้้าที่�่ก็็รายงานผู้้�ว่่า ธปท. ดร.ป๋๋วย นโยบาย Belt & Road ของเขาไม่่จำเป็็นต้้องมีีเมือื งไทย เมือื งไทยต้อ้ ง
อาจจะเรีียกคุุณชิินมา แล้้วเตืือนว่า่ ชินิ อัันนี้้ไ� ม่่ดีี อย่่าทำอีีกนะ คุุณชิิน แก้ป้ ัญั หานี้้ก� ่่อนที่�จ่ ะเป็็นคนที่่โ� ลกหลงลืมื ประเทศที่่�ไม่ม่ ีีใครผ่่านมัันไป
ก็บ็ อก ครับั ผมไม่ท่ ำอีีก นั่่�นคือื ระบบของมันั เข้า้ ใจได้้ เพราะตอนนั้้น� ไม่่ได้ห้ รอก จะเป็น็ ทางผ่่านเราต้้องมีีประชาชน ผมอยู่�กระทรวงแรงงาน
ธนาคารก็็เล็็ก แบงก์์ชาติิก็็เล็็ก แต่่ต่่อมาความเสี่่�ยงจากระบบธนาคาร มา บอกได้เ้ ลยว่า่ อีีก 30 ปีีประเทศไทยจะมีีประชาชนอยู่�แค่่ 46 ล้้านคน
เป็็นเรื่�องใหญ่่ เพราะระบบธนาคารควบคุมุ ได้ห้ ลายอย่่าง ผมไม่เ่ คยอยู่� จำนวนเท่่านี้้�มัันขี้�หมา ดีีกว่่าเบลเยีียม ดีีกว่่าไม่่กี่่�ประเทศเท่่านั้้�นเอง
ธนาคาร ไม่รู่้จ�้ ะทำอะไร ตอนนั้้น� ก็เ็ ชิญิ คุณุ ธาริษิ า วัฒั นเกส ผู้อ�้ ำนวยการ ผมว่่ากลยุุทธ์์ของเราจะต้้องเป็็นแบบสวิิตเซอร์์แลนด์์ เป็็นประเทศเล็็ก
ฝ่า่ ยกำกับั ขึ้น� มาพบ คุณุ ธาริษิ ามีีเพื่่อ� นเยอะแยะที่อ�่ เมริกิ า ผมก็บ็ อกว่า่ ที่ม�่ ีีคนผ่า่ น เขาทำถนนขุดุ อุโุ มงค์อ์ ะไรให้วุ้่�นไปหมดเลย ให้อ้ ิติ าลีีผ่า่ นไป
คุุณลองติิดต่่อขอคู่่�มืือการตรวจสอบของเขามาได้้ไหม เขาก็็บิินเอามา เยอรมััน ไปออสเตรีีย เพราะประเทศที่่�ไม่่มีีคนผ่่านก็็ไม่่มีีใครไป
ให้้เลยนะ เป็็นของ BUS (The Second Bank of the United States) ประเทศไทยต้้องแก้้ปััญหานี้้�ให้้ได้้ เรื่�องยึึดผมว่่าเขาไม่่ยึึดแล้้ว แต่่ต้้อง
ผมมาดููมัันก็็ดีีนี่่�หว่่า เลยขีีด BUS บนปกออก แล้้วเขีียน BOT แทน ทำให้้ทหารแข็็ง ทหารไม่่แข็็งเมื่่�อไหร่่เขาก็็ยึึดทั้้�งนั้้�น ประเทศคืือ asset
เข้้าใจว่่าเดี๋๋�ยวนี้้�ก็็ยัังใช้้อยู่� ที่�่มาคืือผมเดิินๆ อยู่� แล้้วได้้ยิินเจ้้าหน้้าที่่� อย่่างหนึ่�่ง คนไทยเราลืืมเรื่�อย คิิดว่่าไม่่รู้�้จะรบกัับใคร แต่่ถ้้าเราเป็็น
คนหนึ่่ง� บอกว่่าเดี๋๋�ยวจะมาตรวจนะ ผมเคยอยู่�กรมสรรพากร บอกถ้้าทำ คนอ่่อนเมื่่�อไหร่่ เดี๋๋ย� วก็็มีีคนมารบเอง
อย่่างนี้้ร� วยตายเลย ไม่ไ่ ด้ห้ รอก

272 INTERVIEW

อภิิสิิทธิ์์� เวชชาชีีวะ

อดีีตผู้้�นำำ�ฝ่่ายค้้านหลายสมััยและอดีีตนายกรััฐมนตรีีคนที่่� 27 ผู้้�ก้้าวเข้้าสู่่�ตำำ�แหน่่งท่่ามกลาง ‘วิิกฤตซ้้อนวิิกฤต’
คืือวิิกฤตการณ์์การเงิินโลก (HAMBURGER CRISIS) และวิิกฤตความขััดแย้้งทางการเมืืองอัันต่่อเนื่่�องมา
นัับจากปีี 2006 ความเกี่่�ยวเนื่่�องระหว่่างเศรษฐกิิจ การเมืือง และกลไกการบริิหาร
คืือสิ่่�งที่�่อภิิสิิทธิ์์�เฝ้้าสัังเกตด้้วยความเป็็นห่่วงในระยะประชิิดมาโดยตลอด

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 273

จากวิิกฤตแฮมเบอร์์เกอร์์ถึึงวิิกฤตการเมืือง

เศรษฐกิจิ -การเมืือง แล้้วตััวระบบกลไกตลาดและทุุนนิิยมเองก็็ต้้องใช้้คำว่่าบิิดเบี้้�ยว
ประเทศไทยมีีปััญหาการเมืืองมาค่่อนข้้างต่่อเนื่่�อง ชาวต่่างประเทศ และทำให้้เกิิดปััญหาในเชิิงโครงสร้้างเรื่ �องความเหลื่่�อมล้้ำอย่่างรุุนแรง
ซึ่ง�่ เข้า้ มามีีบทบาทในเศรษฐกิจิ ไทยทั้้ง� ในแง่ก่ ารลงทุนุ ทั้้ง� ในแง่เ่ ป็น็ คู่่�ค้า้ การจััดการเศรษฐกิิจจึึงไม่่ใช่่ว่่าการเมืืองอย่่าเกะกะ อยู่�เฉยๆ แล้้ว
เข้า้ ใจมาตลอดว่า่ การเมือื งไทยไม่เ่ คยนิ่่ง� ช่ว่ งที่น่� ิ่่ง� นานที่ส�่ ุดุ ก็อ็ าจจะเป็น็ มัันต้้องการภาวะการนำทางการเมืืองเพื่่�อนำไปสู่ �การเปลี่�่ยนแปลง
ช่ว่ งของพลเอกเปรม แต่ว่ ่า่ หลังั จากนั้้น� มาไม่เ่ คยนิ่่ง� มีีปฏิวิ ัตั ิิ รัฐั ประหาร ดัังนั้้�น ผมว่่าผลกระทบจากปััญหาทางการเมืืองซึ่�่งยัังมีีถึึงทุุกวัันนี้้�
รััฐบาลผสม ยุุบสภา ประท้้วง จนขนาดนั้้�นก็็ยัังเชื่�อกัันว่่าเราสามารถ มันั กระทบเศรษฐกิิจแรงมากกว่า่ ในอดีีต
ที่จ�่ ะแยกเศรษฐกิจิ และการเมือื งออกจากกันั ได้้ จำได้ว้ ่า่ ช่ว่ งเป็น็ นายกฯ
มีีเอกอัคั รราชทููตมาอำลา เขาบอกว่า่ มันั มหัศั จรรย์จ์ ริงิ ๆ อะไรจะเกิดิ ขึ้น� วิิกฤตแฮมเบอร์์เกอร์์
ทางการเมืือง ก็็ดููเหมืือนว่่าเศรษฐกิิจไทยยัังเดิินหน้้าต่่อได้้ พููดติิดตลก ผมรับั ตำแหน่ง่ ช่ว่ งเกิดิ วิกิ ฤตแฮมเบอร์เ์ กอร์์ พ.ศ. 2551-2552 เราเห็น็ ว่า่
ว่า่ ในช่ว่ งประท้ว้ งที่่ม� ีีการเผาตลาดหลักั ทรัพั ย์์ ดััชนีีก็็ยัังเป็น็ บวก แต่่ผม วิกิ ฤตเริ่ม� จากสถาบัันการเงิิน แต่ร่ ะบบสถาบัันการเงิินของประเทศไทย
มองว่่าในระยะหลัังนี้้� ผลพวงในทางการเมืืองมากระทบเศรษฐกิิจแรง น่่าจะเข้้มแข็็งจาก 10 ปีีก่่อนที่่�โดนถล่่มในวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง แล้้วปรัับตััว
ด้้วย 2 เหตุุผล มามากจนไม่่น่่าอยู่ �ในข่่ายที่�่จะถููกลากเข้้าไปเป็็นวิิกฤตทางการเงิิน
เหตุุผลแรก เวลาเรามองเศรษฐกิิจในระยะสั้้�น เศรษฐกิิจไทยไม่่มีี จึึงสบายใจว่่าถ้้าเราจะขยัับในการกระตุ้ �นเศรษฐกิิจไปทำอะไรก็็ตาม
ปัญั หาเรื่อ� งฐานะการเงินิ การคลังั มากนักั ยกเว้น้ ในช่ว่ งต้ม้ ยำกุ้�งปีี 2540 ปััญหาเรื่�องวิินััยการคลััง มัันจะไม่่เหมืือนกัับเมื่่�อปีี 40 ไม่่ต้้องกลััว
ดัังนั้้�นพื้้�นฐานความเข้้มแข็็งตรงนี้้�ทำให้้คนไม่่มีีความรู้�้ สึึก จะเกิิด เดี๋๋�ยวค่่าเงิินรููดลงไปทำยัังไง เจ้้าหนี้้�โวยวายขึ้�นมาทำยัังไง หรืือว่่าคน
เหตุกุ ารณ์อ์ ะไรก็็แล้ว้ แต่่ตััวเลขเศรษฐกิจิ มันั ก็ย็ ังั ไปได้้ แต่ถ่ ้า้ มองระยะ ฝากเงินิ ตื่่น� ตระหนกขึ้น� มาทำยังั ไง
กลางระยะยาว ถึึงแม้ใ้ นแต่่ละเหตุกุ ารณ์์ เรายังั ดููผลของมันั ไม่ช่ ัดั มันั ก็็ ดัังนั้้�น เราก็็คิิดอย่่างเดีียวว่่าต้้องเติิมกำลัังซื้�อเข้้าไปในระบบเศรษฐกิิจ
กััดกร่่อนขีีดความสามารถในการแข่่งขัันไปเรื่�อยๆ แล้้วในระยะหลััง ภาครัฐั ในอดีีตมัักคิิดว่่าการกระตุ้�นเศรษฐกิิจคืือการทำโครงการ แต่เ่ รา
พอประเทศอื่น� ๆ ที่ต�่ ามหลังั เรามา เขาไม่ไ่ ด้ม้ ีีปัญั หาแบบเรา เราก็ค็ ่อ่ ยๆ คิดิ ว่า่ ไม่ใ่ ช่่ เพราะว่า่ ระบบงบประมาณหรือื เงินิ กู้้�ก็ต็ ามไม่ส่ ามารถใช้จ้ ่า่ ย
สููญเสีียฐานการผลิติ ค่อ่ ยๆ สููญเสีียขีีดความสามารถในหลายๆ เรื่อ� งไป ได้้เร็็วจริงิ ปััญหาประการแรก คืือ รััฐต้้องหาโครงการ แต่่เวลาอยากจะ
ดููปีสี องปีมี องไม่่ออก แต่่พอผ่่านไปสััก 5 ปีี 10 ปีี มันั ชััด เร่่งเยอะๆ ส่่วนใหญ่่จะไปได้้โครงการที่่�สอบตกตอนจััดงบประมาณ
เหตุุผลที่�่ 2 สถานการณ์์หรืือโครงสร้้างของเศรษฐกิิจและปััญหาของ เพราะถ้้าให้้หน่่วยงานมาคิิดโครงการเร็็วๆ เขาก็็ต้้องไปหยิิบโครงการ
เศรษฐกิิจเปลี่่�ยน ในหลายๆ ทศวรรษก่่อนหน้้านี้้� เราอยู่�ในภาวะที่�่ ที่เ่� คยไม่ผ่ ่า่ น ประการที่ส�่ อง กระบวนการของภาครัฐั ในการจัดั ซื้อ� จัดั จ้า้ ง
เศรษฐกิิจบอกว่่าการเมืืองไม่่ต้้องมายุ่�ง การเมืืองไม่่ต้้องทำอะไรมาก มีีระเบีียบขั้น� ตอนเยอะ กว่า่ จะออกข้อ้ กำหนดทีีโออาร์์ กว่า่ จะเปิดิ ประมููล
แต่่อย่่ามาเกะกะธุุรกิิจ แต่่ว่่าทศวรรษที่�่ผ่่านมาเนี่�่ย พอโครงสร้้างทาง กว่า่ จะชนะประมููลกันั แล้้วไม่ม่ ีีคนร้อ้ งเรีียน กว่า่ จะเบิกิ จ่่ายและเอาเงินิ
เศรษฐกิิจถููกก่อ่ กวน ภาษาอัังกฤษเราใช้้คำว่า่ disrupt โดยเทคโนโลยีี ไปใช้้จ่่ายจริงิ มัันมีีปัญั หาตลอด ยิ่�งไปกว่่านั้้�น ในสมััยโบราณ โครงการ

274 INTERVIEW

ของภาครััฐคืือการไปจ้้างงานในชุุมชน เดี๋๋�ยวนี้้�บางทีีมัันกลายเป็็น อยากจะใช้้สักั 8 แสนล้้าน ผมบอกว่า่ ผมไม่เ่ ชื่�อว่่าคุุณมีีความสามารถ
การจ้้างเครื่�องจัักรกลของผู้�้ รับั เหมาแทน ในการใช้้จ่่ายเงิินได้้จริิงอย่่างเร่่งด่่วน และขอว่่าคุุณแบ่่งเป็็นสองก้้อน
สิ่่�งที่่�เราทำจึึงออกมาในรููปของ หนึ่่�ง นโยบายเรีียนฟรีี ก่่อนหน้้านั้้�น ได้ไ้ หม ครึ่ง� หนึ่ง�่ ผมออกเป็น็ พระราชกำหนดให้้ อีีกครึ่ง� หนึ่ง�่ ทำเป็น็ พ.ร.บ.
เรีียนฟรีีคืือไม่เ่ ก็็บค่า่ เล่า่ เรีียน แต่ย่ ังั มีีค่่าใช้จ้ ่่ายเยอะแยะ ปีี พ.ศ. 2552 ไปก็็แล้้วกััน ต่่อมาพอเศรษฐกิิจฟื้�้นแล้้วมีีการทัักท้้วงว่่าเราควรจะออก
เราไม่่ใช่่แค่่ไม่่เก็็บค่่าเล่่าเรีียน แต่่ว่่ารััฐยัังจััดหาเครื่�องแบบนัักเรีียน พ.ร.บ. ไหม ผมกัับคุุณกรณ์์ (จาติิกวณิิช) ก็็ตััดสิินใจร่่วมกัันบอกว่่า
อุุปกรณ์์การเรีียน ตำราเรีียนให้้ด้้วย สอง นโยบายเรื่�องเบี้้�ยยัังชีีพผู้�้ สููง ให้ก้ ฎหมายมันั ตายไปในสภา ทุกุ คนถามว่า่ ในเมื่่อ� ใช้แ้ ค่ค่ รึ่ง�่ เดีียวทำไม
อายุุที่�่จะทำเป็็นแบบถ้้วนหน้้าเป็็นครั้�งแรก สาม สนัับสนุุนการทำงาน จะต้อ้ งไปเสนอ พ.ร.บ. แต่่ผมกับั คุณุ กรณ์์มองว่่ามัันควรแสดงหน้า้ ตักั
อสม. (อาสาสมััครสาธารณสุุขประจํําหมู่่�บ้้าน) ที่่�ก่่อนหน้้านั้้�นไม่่มีี นิดิ หน่่อย ให้ค้ นมั่่น� ใจว่่าถ้้าจำเป็็นต้อ้ งใช้้ เงิินก็็มีี
ค่่าตอบแทนเลย เพราะฉะนั้้�นนโยบายพวกนี้้�ก็็มีีส่่วนเติิมกำลัังซื้�อหรืือ ก่่อนหน้้าที่่�ผมเข้้ามาเป็็นนายกฯ ภาครััฐทำเรื่�องโครงสร้้างพื้้�นฐาน
ลดค่่าใช้้จ่่ายของประชาชน จากนั้้น� เราทำอีีก 2 อย่า่ งที่�เ่ ป็น็ การงานเขา น้อ้ ยมากเพราะมันั เป็น็ ยุคุ ของสารพัดั โครงการประชานิยิ มและเราสัมั ผัสั
อัันแรกก็็คืือภาคการเกษตร เอานโยบายประกัันรายได้้เข้้ามา เพื่่�อเป็็น ได้้ถึึงความเสื่่�อมโทรมของโครงสร้้างพื้้�นฐาน ผมเลยตั้้�งการบ้้านไว้้ว่่า
หลัักประกัันกำลัังซื้�อกัับเกษตรกร ภาคที่�่สองคืือภาคแรงงาน ผมไม่่มีี จะฟื้�้นฟููบููรณะโครงสร้้างพื้้�นฐาน บอกไปว่่าอย่่าคิิด mega project
big data เหมือื นในปัจั จุบุ ันั มีีข้อ้ มููลอันั เดีียวคือื ประกันั สังั คม ซึ่ง่� มีีเกณฑ์์ ให้้คิิด mini project เช่่น โรงเรีียนที่�่ทรุุดโทรม แหล่่งน้้ำที่่�ทรุุดโทรม
เพดานรายได้อ้ ยู่�แล้ว้ ก็เ็ ลยตัดั สินิ ใจทำโครงการที่เ่� รีียกว่า่ ‘เช็ค็ ช่ว่ ยชาติ’ิ ถนนที่่�ไม่่ได้้ซ่่อม โรงพยาบาลที่่�ทรุุดโทรม ตอนนั้้�นบางโรงพยาบาล
ให้้เงิิน 2,000 บาท ไม่่ต้้องชิิงโชค ไม่่ต้้องทำอะไรเลย มัันเหลืือเชื่�อว่่า ในหลายเมือื ง เตีียงอยู่�ในระเบีียง เขาบอกเป็น็ city view ไทยเข้ม้ แข็ง็
เดี๋๋�ยวนี้้�คนบ่่น กดโทรศััพท์์จะตายอยู่�แล้้วยัังไม่่ได้้เงิินช่่วยเหลืือ ทำไม จึึงเน้น้ โครงการขนาดเล็ก็ แบบนี้้� ซึ่ง�่ ข้อ้ ดีีคือื ว่า่ มันั มีีการกระจายค่อ่ นข้า้ ง
เทคโนโลยีีกลับั ทำให้ม้ ีีปััญหามากขึ้�น หลักั ของเราตอนนั้้�นคือื เติิมกำลังั ทั่่�วถึึงในทุุกพื้้�นที่�่ และพอเป็็นโครงการขนาดเล็็กก็็เป็็นการกระจาย
ซื้�อให้้เร็็วที่่�สุุด เอาเงิินไปใส่่มืือให้้เร็็วที่่�สุุด ลดค่่าใช้้จ่่ายให้้มากที่่�สุุด ผู้�้รับเหมาหรือื เข้า้ มาทำโครงการไปด้ว้ ย มันั อาจไม่ม่ ีีเหมือื นกับั โครงการ
เสร็็จแล้ว้ ถึึงมาทำโครงการในรููปของ ‘ไทยเข้้มแข็็ง’ ใดโครงการหนึ่ง�่ ที่�โ่ ดดเด่่นขึ้�นมา แต่่มัันกระจายอยู่�ทั่�วประเทศ

วิิธีีบริหิ าร เรื่�องที่�่ต้้องมีีการกู้�้เงิินเยอะ ผมอธิิบายว่่าเรื่�องหนี้้�สาธารณะไม่่ใช่่เรื่�อง
รััฐบาลอื่่�นมัักจะเอา ‘ครม. เศรษฐกิิจ’ มากลั่่�นกรองเรื่�องที่่�เกี่่�ยวกัับ ที่จ�่ ะละเลยได้จ้ ริงิ แต่ต่ ้อ้ งเข้า้ ใจด้ว้ ยว่า่ ในภาวะยากลำบาก เราต้อ้ งเลือื ก
เศรษฐกิจิ ก่อ่ นเข้า้ ครม. แต่ผ่ มมีีกติกิ าว่า่ ครม. เศรษฐกิจิ ยุคุ ผมห้า้ มเอา เอาว่า่ จะให้ป้ ระชาชนเป็น็ หนี้้ห� รือื จะให้ร้ ัฐั บาลเป็น็ หนี้้� ถ้า้ รัฐั บาลเป็น็ หนี้้�
เรื่�องโครงการที่�่จะเสนอ ครม. มาตรงนี้้� เราจะคุุยกัันเฉพาะประเด็็น ก็็จะมาลดหนี้้�ของประชาชน แล้้วเราก็็จะใช้้การเก็็บภาษีีในอนาคต
นโยบายว่่าขณะนี้้ใ� นแง่่ การเงิิน การคลังั การผลิิต การส่ง่ ออก ปัญั หา มาใส่่ตรงนี้้� แต่่ถ้้ารััฐบาลไม่่ก่่อหนี้้� ประชาชนจะเป็็นหนี้้�มหาศาล
อยู่�ตรงไหนแล้้วเอาหน่่วยงานมาคุุยกัันว่่าจะแก้้ยัังไง ผู้้�ว่่าการธนาคาร ประชาชนจะยากลำบาก และก็็จะไม่ม่ ีีใครไปใช้้หนี้้ใ� ห้ป้ ระชาชนได้้
แห่่งประเทศไทยก็็อยู่�ใน ครม. เศรษฐกิิจ พอประชุุมเสร็็จผมก็็จะเชิิญ
ท่า่ นรับั ประทานข้า้ วกลางวันั แล้ว้ ก็บ็ อกว่า่ ผมไม่ยุ่่�งเรื่อ� งการใช้เ้ ครื่อ� งมือื สิ่่�งสำำ�คััญ
เครื่อ� งไม้ข้ องธนาคารแห่ง่ ประเทศไทยแต่ข่ อให้ธ้ นาคารแห่ง่ ประเทศไทย เวลาที่่�กลไกตลาดถููกบิิดเบืือนหรืือมัันถููกการเก็็งกำไรหรืือภาคการเงิิน
ตระหนักั ว่า่ ภาวะเศรษฐกิจิ มหภาคและเป้า้ หมายของรัฐั บาลเป็น็ อย่า่ งนี้้� มาสร้้างความปั่่�นป่่วน สุุดท้้ายคนเจ็็บที่่�สุุดกลัับกลายเป็็นคนตััวเล็็ก
จะทำยังั ไงให้ก้ ารเดิินนโยบายการเงิินสอดคล้อ้ งกับั นโยบายการคลังั ตััวน้้อย ภาคการเงิินซึ่่�งในทางทฤษฎีีเราบอกว่่ามัันคืือตััวหล่่อเลี้้�ยง
เรื่อ� งโครงการ ‘ไทยเข้ม้ แข็ง็ ’ เกิดิ จากกระทรวงการคลังั มองเห็น็ ข้อ้ จำกัดั เศรษฐกิิจจริิง ตอนหลัังภาคการเงิินทำงานให้้ใครกัันแน่่ เอาเข้้าจริิงๆ
งบประมาณและความจำเป็็นในการกระตุ้�นเศรษฐกิิจ เขาเสนอว่่า รายได้้หรืือกิิจกรรมจากภาคการเงิินกลัับไปตอบสนองอยู่ �แค่่ภาค
การเงิินด้้วยกัันเอง หรืืออสัังหาริิมทรััพย์์ หรืือภาคธุุรกิิจขนาดใหญ่่

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 275

บางสาขาเท่่านั้้�นเอง แต่่ไม่่ได้้มาหล่่อเลี้้�ยงเศรษฐกิิจแบบในทฤษฎีี ประชานิยิ ม
ไม่่ได้้มาช่่วยคนเล็็กคนน้้อย หรืือเอสเอ็็มอีีอีีกต่่อไป ความเหลื่่�อมล้้ำ ต้อ้ งเข้า้ ใจความหมายให้ต้ รงกันั ทุกุ รัฐั บาลอยากใช้ป้ ระชานิยิ มมากกว่า่
มัันก็เ็ ลยเพิ่่ม� มากขึ้น� ประชาไม่่นิยิ ม แต่ค่ วามหมายของคำว่่า ประชานิยิ มที่่�เป็น็ ปััญหา จริงิ ๆ
ความเหลื่่อ� มล้้ำมันั จะไม่่เป็็นปัญั หามาก ถ้า้ คนจนสามารถที่่จ� ะเปลี่่�ยน มัันไปไกลกว่่านั้้�น คืือมัันไม่่ใช่่แค่่นโยบายที่�่ตอบโจทย์์ความต้้องการ
เป็น็ คนรวยได้้ คือื ถึึงแม้จ้ ะมีีความเหลื่่อ� มล้้ำมาก แต่อ่ ย่า่ งน้อ้ ยมันั ไม่ไ่ ด้้ ของประชาชนและประชาชนนิยิ มแต่ม่ ันั มีีลักั ษณะเป็น็ การไปสร้า้ งระบบ
มีีคนอยู่�กลุ่�มเดีียวที่เ�่ สีียเปรีียบ ถููกเอารัดั เอาเปรีียบหรือื ยากจนในสังั คม อุุปถััมภ์์ ว่่าที่่�คุุณได้้เพราะว่่าผมนะ ปีีนี้้�นะเดี๋๋�ยวให้้ขึ้�นรถเมล์์ฟรีี ถ้้างบ
แต่ว่ ่า่ ตอนหลังั เกือื บทุกุ ประเทศ ความสามารถในการเคลื่่อ� นย้า้ ยตัวั เอง ประมาณหมดมาประเมินิ กันั อีีกทีี ดึึงอำนาจตัวั เองไว้้ แต่ท่ ี่ผ�่ มทำทั้้ง� หมด
หรืือเปลี่่�ยนฐานะตััวเองคืือ mobility มัันลดลง เราจะพููดว่่าคนจน ผมถืือว่่าเป็็นสิิทธิ์์� คุุณไม่่ต้้องมาอะไรกัับผมอีีกแล้้ว อัันที่�่สองก็็คืือ
รวยยาก แต่่วัันนี้้�ที่่�มัันชััดกว่่านั้้�นคืือคนรวย จนยาก ถ้้าคุุณเกิิดมาใน ทุกุ อย่า่ งต้้องมีีหลักั เกณฑ์์ เช่่น ประกัันรายได้้คำนวณยัังไงว่่าจะชดเชย
ครอบครััวซึ่่�งร่่ำรวยเป็็นมหาเศรษฐีี คุุณจะเหลวไหลยัังไงก็็ตาม คุุณก็็ เท่า่ ไหร่่ ผมให้เ้ อาการสำรวจต้้นทุนุ ค่่าตอบแทนที่�่แน่น่ อน แล้้วชดเชย
จนยาก เพราะระบบมัันสามารถทำให้้คุุณมีีรายได้้จากทรััพย์์สิินที่่�ถููก ส่ว่ นต่า่ งระหว่า่ งราคานั้้น� กับั ราคาตลาดโลก ไม่ใ่ ช่ว่ ่า่ ผมอยากให้เ้ ยอะๆ
สะสมไว้้ ก็็ใส่่เข้้าไปเยอะๆ ถ้้ามีีโครงการไหนรััฐไปให้้องค์์กรของรััฐ ธนาคาร
สำหรัับประเทศไทย ประเด็็นเหล่่านี้้�มาพร้้อมกัับการเข้้าสู่่�สัังคมสููงวััย ของรััฐทำแล้้วเสีียหาย รััฐต้้องจััดงบประมาณชดเชยให้้ภายในปีีถััดไป
แบบรวดเร็็วมาก โดยที่่�คนยัังไม่่มีีหลัักประกัันหรืือสวััสดิิการ และมา เพื่่อ� เป็น็ การบีีบให้้อยู่�ในกรอบเพดานของงบประมาณ ดังั นั้้น� แม้ห้ ลาย
พร้้อมกัับการที่่�เราติิดกัับดัักประเทศรายได้้ปานกลาง เพราะว่่าค่่าแรง นโยบายถููกมองว่่าเป็็นประชานิิยม ผมจะมีีหลัักการกำกัับไว้้ว่่า (1)
เราไม่่ได้้ถููกแล้้ว งานหลายอย่่างคนไทยก็็ไม่่ยอมทำแล้้ว แต่่ขณะ มัันเป็็นสิิทธิ์์� ไม่่ใช่่เรื่อ� งที่ต�่ ามใจคนให้้ (2) ภาระงบประมาณประเมิินได้้
เดีียวกัันเราก็็ไม่่มีีฐานที่่�เข้้มแข็็งเพีียงพอทางด้้านเทคโนโลยีี ทางด้้าน ค่่อนข้้างแน่่นอน (3) ไม่่เอาเงิินจากคนอื่�นเอาเงิินล่่วงหน้้ามาใช้้แบบ
การกระตุ้ �นให้้เกิิดความคิิดสร้้างสรรค์์ที่�่จะนำไปสู่ �การเป็็นประเทศ ไม่่จบไม่ส่ ิ้้น�
รายได้ส้ ููง ทั้้�งหมดชี้ไ� ปที่่ค� วามต้อ้ งการปรับั โครงสร้้าง
วันั นี้้� 3 เรื่�องสำคัญั ที่่�สุดุ ก็็คือื หนึ่�่ง เรื่�องของกฎกติกิ า เอาเข้้าจริิงๆ ผมว่า่ ปลดล็อ็ ก
ธุุรกิิจ 4.0 เกืือบทั้้�งหมด น่่าจะผิิดกฎหมายไม่่ฉบัับใดก็็ฉบัับหนึ่่�งของ หน่่วยงานราชการและบุุคลากรชั้�นนำเป็็นคนเก่่งเยอะ แต่่ระบบนี้้�มััน
ประเทศไทย เราต้้องปรัับเรื่�องกฎกติิกาหรืือความสััมพัันธ์์ระหว่่างรััฐ ไม่เ่ อื้อ� ให้เ้ ขาทำงาน ถ้า้ ผมเป็น็ ข้า้ ราชการ สิ่่ง� ที่จ่� ะคุ้�มครองให้ผ้ มอยู่�รอด
กัับเอกชน เพื่่อ� ให้้ธุรุ กิจิ ใหม่่ๆ เกิดิ ขึ้�นได้้จริงิ กัับสอง คือื เรื่อ� งการเตรีียม ปลอดภัยั แน่น่ อน คืือ หนึ่่ง� ทำเหมือื นที่เ�่ คยทำมา กับั สอง ทำเหมืือน
พร้้อมกำลัังคน สร้้างทัักษะให้้กัับคนที่่�มัันสอดคล้้องกัับเศรษฐกิิจใน คนอื่�น ต่อ่ ให้ผ้ ิิดพลาดอะไรยังั ไง คาถา 2 ตัวั นี้้�ใช้ไ้ ด้ต้ ลอด แต่่เมื่่อ� ไหร่่
ปััจจุุบัันและอนาคต วัันนี้้�คุุณจะแจกเงิินกี่่�รอบก็็ตาม แต่่ถ้้าสองเรื่�อง ที่ผ�่ มเริ่ม� ทำไม่เ่ หมือื นเดิมิ เมื่่อ� ไหร่ท่ ี่ผ�่ มทำไม่เ่ หมือื นคนอื่น� แล้ว้ เกิดิ อะไร
ที่่�พููดยังั ไม่เ่ ปลี่่�ยน ก็็ยากที่่ป� ระเทศไทยจะเดิินต่่อไปข้้างหน้า้ สาม เรื่อ� ง ผิิดพลาดขึ้�น ไม่่มีีทางรอดเลยครัับในระบบราชการ การเปลี่�่ยนแปลง
ความเหลื่่�อมล้้ำต้้องหยิิบขึ้�นมาเป็็นประเด็็นหลัักได้้แล้้ว เวลารััฐบาล มัันจะมาจากระบบราชการไม่่ได้้ การเปลี่่�ยนแปลงต้้องมาจากการนำ
จััดทำนโยบายหรืือโครงการอะไร นอกจากประเมิินผลกระทบ ของฝ่่ายการเมืือง ฝ่่ายนโยบายจะต้้องเป็็นคนทำลายกำแพงระหว่่าง
สิ่่�งแวดล้้อม และประเมิินผลกระทบต่่อสัังคม ต่่อไปนี้้�ควรจะประเมิิน หน่ว่ ยงาน และเป็น็ คนที่ต่� ้อ้ งให้ห้ ลักั ประกันั ว่า่ จะคุ้�มครองคนที่ก�่ ล้า้ เสี่ย่� ง
ได้้ไหมว่่ามีีผลกระทบกัับความเหลื่่�อมล้้ำยัังไงบ้้าง เพราะโครงสร้้าง ในการทำสิ่่�งใหม่่ๆ ในบางเรื่�อง เพื่่�อให้้เขามีีความมั่่�นใจว่่าเขาใช้้ความ
ในปััจจุุบัันแทบจะไม่่สามารถช่่วยคนจนโดยไม่่ช่่วยคนรวยได้้ สามารถในการทำสิ่่�งที่ม่� ันั ออกนอกกรอบเดิิมได้้จริงิ ๆ
ยกตััวอย่่างโครงการคนละครึ่�่ง เรากระตุ้�นเศรษฐกิิจไปเยอะ ในที่่�สุุด
เงิินหมุุนกลัับหาคนรวย เพราะเราไม่่ได้้ประเมิินตั้้�งแต่่ต้้น เราคิิดแต่่
อยากให้ค้ นใช้เ้ ทคโนโลยีีอะไรก็แ็ ล้ว้ แต่่ แต่ม่ ันั ควรไปได้ไ้ กลกว่่านี้้�







50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 279

ทศวรรษ 2010 เป็็นทศวรรษที่่�โลกต้้องเผชิิญหน้้ากัับความท้้าทายต่่างๆ เริ่�มจาก
สถานการณ์์วิิกฤตการเงิินโลกที่่�ต่่อเนื่�่องมาจากทศวรรษก่่อน ตามด้้วยหลายเหตุุการณ์์
ไม่่คาดคิิดที่�่ก่่อความไม่่แน่่นอนทางเศรษฐกิิจและการเมืืองเป็็นอย่่างสููง ไม่่ว่่าจะเป็็นการ
ขึ้้�นสู่่�ตำ�ำ แหน่่งประธานาธิิบดีีสหรััฐอเมริิกาของ โดนััลด์์ ทรััมป์์ การตััดสิินใจออกจาก
สมาชิิกสหภาพยุุโรปของสหราชอาณาจัักร หรืือ Brexit ตลอดจนสงครามการค้้า
และสงครามเทคโนโลยีีอัันดุุเดืือดระหว่่างจีีน-สหรััฐฯ ไม่่ใช่่เรื่�่องแปลกที่่�เศรษฐกิิจไทย
ซึ่่�งพึ่่�งพาเศรษฐกิิจโลกสููงย่่อมหลีีกเลี่�่ยงผลกระทบจากเหตุุการณ์์ต่่างๆ เหล่่านี้้�ไม่่ได้้

ยัังไม่่ต้้องพููดถึึงว่่าสถานการณ์์ภายในประเทศในช่่วงทศวรรษนี้้�ได้้ทวีีความยุ่ �งยากให้้กัับ
เศรษฐกิิจไทยยิ่่�งขึ้�้น ทั้้�งจากมหาอุุทกภััยในปีี 2011 ที่่�รุุนแรงที่�่สุุดในรอบหลายสิิบปีี และ
ความขัดั แย้้งทางการเมืืองที่่น� ำ�ำ ไปสู่่�การรััฐประหารในปีี 2014

ปััจจััยต่่างๆ รวมกัันส่่งผลให้้เศรษฐกิิจไทยตกอยู่�ในภาวะซบเซา มีีแนวโน้้มโตช้้าลงอย่่าง
ต่่อเนื่่�อง ขาดการลงทุุนใหม่่ ทั้้�งจากนัักลงทุุนในประเทศและการลงทุุนจากต่่างประเทศ
ในขณะที่�่ข้้อได้้เปรีียบดั้้�งเดิิมอย่่างแรงงานราคาถููกและทรััพยากรธรรมชาติิในประเทศ
กำ�ำ ลัังค่่อยๆ หมดไป ซ้ำ��ำ ร้้ายการท่่องเที่่�ยวที่�่เคยช่่วยขัับเคลื่่�อนเศรษฐกิิจให้้เฟื่�่องฟูู
ยัังได้้กลายเป็็นเครื่�่องจัักรตััวสุุดท้้ายที่�่ดัับลงอย่่างไม่่ทัันตั้้�งตััวหลัังการมาถึึงของภาวะ
โรคระบาดจากเชื้้�อโควิดิ -19

สิ่่�งเหล่่านี้้�นัับเป็็น ‘หนัังตััวอย่่าง’ ของโลกในอนาคตที่่�ย่่อมจะยิ่่�งมีีความความผัันผวน
ไม่แ่ น่น่ อน ซับั ซ้อ้ น และคลุมุ เครืือไม่ช่ ัดั เจน หรืือที่เ�่ รีียกกันั ว่า่ ‘VUCA’ (ย่อ่ มาจาก Volatile,
Uncertain, Complex และ Ambiguous) มากขึ้้�นเรื่�่อยๆ จากทั้้�งความก้้าวหน้้าทาง
เทคโนโลยีีอย่่างก้้าวกระโดด การเปลี่่�ยนแปลงทางสภาพภููมิิอากาศ และการปรัับสมดุุล
ของภููมิริ ััฐศาสตร์์โลกใหม่่ ซึ่ง่� กดดัันให้้เศรษฐกิจิ ไทยต้อ้ งปรับั ตััวอย่า่ งเร่่งด่ว่ น

กล่่าวอีีกนััยหนึ่่�ง ความท้้าทายต่่างๆ ที่่�ประเทศไทยต้้องเผชิิญในทศวรรษ 2010 นี้้�เป็็น
บททดสอบว่่าเศรษฐกิิจไทยมีีจุุดอ่่อนหรืือจุุดแข็็งอะไร และเรามีีความพร้้อมเพีียงใด
ในการก้้าวสู่ �บริิบทโลกใหม่่อย่่างมั่่�นคงและยั่่�งยืืน

107.4 อ้า้ งอิงิ : ธนาคารโลก 1961 5.3% Real GDP Growth Rate อัตั ราการเติบิ โตของเศรษฐกิจิ (%) 280
113.7 1962 7.5%
118.1 GDP per Capita รายได้เ้ ฉลี่ย�่ ต่อ่ หัวั ประชากร (เหรีียญสหรัฐั ) เกาหลีีใต้้ มาเลเซีีย ไทย Middle income1963 8%
125.9 1964
1965 6.8% THE TURBULENT TIME
137.9 1966 8.1%
161.0 1967 11.1%
166.9 1968 8.6%
1969 8.1%
174.7 1970
186.8 1971 6.5%
192.1 1972 11.4%
194.2 1973
209.3 1974 4.9%
1975 4.3%
269.8 1976
332.1 1977 10.2%
351.6 1978
391.5 1979 4.5% 9.3% 2011 - 2020
445.4 1980 5.0% 9.8%
528.6 1981 10.3%
589.8 1982 5.4%
682.9 1983 5.2% 9.5%
721.0 1984 13.3%
742.8 1985 5.9%
798.0 1986 5.5% 12.2%
818.0 1987 5.6% 11.2%
747.7 1988
813.4 1989 5.8%
936.7 1990 4.6%
1,123.4
1,295.4 5.5%
1,508.9

1,716.4 1991 8.6% 50 YEARS
1,927.8 1992 8.1%
1993 8.3%
2,209.3 1994 8.0%
2,491.4 1995 8.1%
1996 5.7%
2,846.5
3,043.9 1997 -2.8% 4.6%
2,468.1 1998 -7.6% 4.5%
1,845.8 1999 -6.1%
2,033.2 2000 3.4%
2,007.7 2001 THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY
1,893.2 2002 6.1%
2,096.1 2003 14
2,359.1 2004 137.1%
2,660.1 2005 126.2%
2,894.0 2006 11
3,369.5 2007 104.1%
2008 4.9%
3,973.0 2009 8
4,379.6 2010 75.4%
4,213.0 2011 6
25,600 2012 1.7%
5,076.3 12,800 2013 4-0.6%
6,400 2014 3
5,492.1 2015 27.5%
5,860.5 3,200 2016 1
6,168.2 1,600 2017 07.2%
5,951.8 2018 -1
5,840.0 800 2019 -2
5,993.3400 2020 -3
200 -4
6,593.8100 -5
7,296.8 -6
7,817.0 -7 0.8%
7,186.8 -8
2.7%
0.9%

3.1%
3.4%

4.2%
4.2%
2.3%

281

282 THE TURBULENT TIME 2011 - 2020

ขนาดของงบดุลุ ธนาคารกลางสหรััฐฯ 2012

2008 ประมาณ

ประมาณ 3

8 ล้า้ นล้า้ นเหรีียญสหรััฐ

แสนล้า้ นเหรีียญสหรัฐั 5 ปีีแรก:
โลกผัันผวน - เศรษฐกิจิ พลิกิ ผันั
อ้้างอิิง: Federal Reserve Bank of St Louis ในช่ว่ งต้น้ ของทศวรรษนี้้� แม้จ้ ะผ่า่ นไปหลายปีหี ลังั จากวิกิ ฤตการเงินิ โลก
ปะทุุขึ้�้นในปีี 2008 แต่่เศรษฐกิิจสหรััฐอเมริิกาและเศรษฐกิิจโลกยัังคง
ฟื้�้นตััวได้้ช้้า ปััญหาในระบบการเงิินและภาวะสิินเชื่�่อตึึงตััว ทำให้้
ธนาคารกลางในหลายประเทศยัังต้้องใช้้นโยบายการเงิินนอกตำรา
(Unconventional Policies) และออกนอกตำรามากขึ้น�้ เรื่อ�่ ยๆ เริ่�มจาก
ธนาคารกลางสหรััฐฯ (Fed) ที่่�ลดอััตราดอกเบี้้�ยนโยบายจนใกล้้ 0%
แบบที่่�ไม่่เคยทำมาก่่อน และหัันมาสื่่�อสารทิิศทางการดำเนิินนโยบาย
การเงิินในระยะข้้างหน้้า (Forward Guidance) เป็็นเครื่่�องมืือเสริิม
เพื่อ�่ ช่ว่ ยให้ภ้ าคธุรุ กิจิ และประชาชนมีีความมั่่น� ใจว่า่ นโยบายการเงินิ จะ
ผ่่อนคลายไปจนกว่่าเศรษฐกิิจจะฟื้�้นตััว พร้้อมใช้้มาตรการผ่่อนคลาย
ในเชิิงปริิมาณ (Quantitative Easing: QE) เพื่�่ออััดฉีีดเงิินเข้้าระบบ
ตั้้ง� แต่ช่ ่่วงปลายปีี 2008

Fed ทำ QE โดยการซื้�้อสิินทรััพย์์ เช่่น พัันธบััตรรััฐบาลจากธนาคาร
พาณิิชย์์ และ ‘พิิมพ์์’ เงิินโดยการสร้้างฐานเงิินในบััญชีีของธนาคาร
พาณิิชย์ท์ ี่่ธ� นาคารกลาง โดยมีีจุดุ ประสงค์์ 3 ประการคืือ

หนึ่่�ง ทำให้้แน่่ใจว่่ามีีสภาพคล่่องเพีียงพอในระบบ และสนัับสนุุนให้้
ธนาคารพาณิชิ ย์น์ ำสภาพคล่่องใหม่น่ ั้้�นไปปล่่อยกู้้�ต่อ่

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 283

2015 2020

ประมาณ ประมาณ

4.5 9

ล้า้ นล้า้ นเหรีียญสหรัฐั ล้า้ นล้้านเหรีียญสหรัฐั
หลัังวิิกฤตโควิดิ

ลดลงอย่า่ งฉับั พลัันจากความตื่น�่ ตระหนก เพราะคาดว่่าอััตราดอกเบี้้ย�
สอง ลดต้้นทุุนการกู้้�ยืืมทางการเงิิน โดยไล่่ซื้�้อพัันธบััตรและกดอััตรา ในสหรัฐั ฯ จะกลายเป็น็ ขาขึ้น้� ต้น้ ทุนุ ทางการเงิินจะปรัับสููงขึ้น้� หลังั จาก
ดอกเบี้ย้� ระยะยาวลง อยู่�ในระดัับต่่ำใกล้้ศููนย์์มาเป็็นเวลานาน โดยเหตุุการณ์์นี้�้สร้้างความ
ไม่่แน่่นอนอย่่างมากต่่อภาวะการเงิินโลก ส่่งผลให้้นัักลงทุุนต่่างชาติิ
สาม ลดอััตราผลตอบแทนของสิินทรััพย์์ปลอดภััย และไล่่ให้้นัักลงทุุน พากัันดึึงเงิินลงทุุนออกจากประเทศตลาดเกิิดใหม่่ รวมทั้้�งประเทศไทย
ที่่�ถือื สิินทรัพั ย์เ์ หล่่านี้น้� ำเงินิ ไปใช้จ้ ่า่ ยหรืือลงทุนุ เพื่อ�่ กระตุ้�นเศรษฐกิิจ ที่่�ได้ร้ ับั ผลกระทบจาก Taper Tantrum ครั้ง� นี้�ด้ ้้วย

ทว่า่ สถานการณ์ก์ ็ย็ ังั ไม่ก่ ระเตี้อ้� งนักั เป็น็ ผลให้้ Fedตัดั สินิ ใจใช้ม้ าตรการ อย่่างไรก็็ดีี แม้้จะมีีประกาศลดการซื้�อ้ สินิ ทรัพั ย์์ แต่่ Fed ก็็ไม่่ได้ม้ ีีการ
QE เพิ่่�มขึ้้�นอีีกในปีี 2010 ตามมาด้้วยการทำ ‘Operation Twist’ คืือ ขายสิินทรััพย์์เหล่่านั้้�นออกมาในทัันทีี ด้้วยความกัังวลว่่าจะกระทบต่่อ
การเข้้าซื้้�อสิินทรััพย์์ระยะยาวในตลาด ควบคู่�ไปกัับการขายสิินทรััพย์์ สภาพคล่่องในระบบและอััตราดอกเบี้�้ย ทำให้้ขนาดงบดุุลของ Fed
ระยะสั้้น� เพื่่อ� ยืืดอายุุเฉลี่่�ยของสินิ ทรัพั ย์์ที่่�ถือื ในงบดุุลของ Fed อยู่�ในระดับั สููงหลายปีี และไม่ไ่ ด้ม้ ีีการเริ่ม� ลดขนาดของงบดุลุ จนกระทั่่ง�
ปีี 2018
ต่อ่ มาในปีี 2012 มีีการใช้้ QE เป็น็ ครั้�งที่่� 3 เนื่อ�่ งจากเศรษฐกิจิ สหรัฐั ฯ
ยัังไม่่สามารถฟื้้�นตััวได้้อย่่างแข็็งแกร่่ง โดยในครั้�งนี้�้ครอบคลุุมไปถึึง ทว่่าเมื่�่อเริ่ �มลดขนาดของงบดุุลได้้ไม่่นานก็็ต้้องกลัับมาอััดฉีีดสภาพ
การซื้อ�้ สินิ ทรัพั ย์์ประเภท Mortgage-Backed Securities (MBS) หรืือ ทำ QE อีีกครั้ง� เมื่อ�่ เจอกับั ปัญั หาโควิดิ ที่่ท� ำให้เ้ ศรษฐกิจิ หยุดุ ชะงักั อย่า่ ง
ตราสารที่่�เกิิดจากการนำสิินเชื่�่อบ้้านที่่�ถููกคััดกรองแล้้วมามััดรวมกััน รุุนแรง น่่าสังั เกตว่า่ การทำ QE รอบใหม่่ที่่�ดำเนิินการในเวลาไม่ก่ี่�เดืือน
โดยสถาบัันการเงิิน ซึ่�งทำหน้้าที่่�เหมืือนเป็็นคนกลางจัับคู่่�นัักลงทุุนกัับ กลัับมีีขนาดใหญ่่กว่่า QE สามครั้�งก่่อนหน้้าที่่�ทำในเวลาเกืือบ 5 ปีี
ผู้�้ กู้�้ ยืืม มาตรการทั้้�งหมดนี้�้ทำให้้ขนาดของงบดุุลของ Fed ขยายจาก รวมกันั เสีียอีีก สะท้อ้ นให้เ้ ห็น็ ความพร้อ้ มของการใช้น้ โยบาย น่่าสนใจ
ประมาณ 8 แสนล้้านเหรีียญสหรััฐ เป็น็ ประมาณ 4.5 ล้้านล้า้ นเหรีียญ ว่า่ มาตรการที่่เ� คยเรีียกว่า่ เป็น็ เครื่อ� งมืือพิเิ ศษ (Unconventional Policy)
สหรัฐั ในเวลาประมาณ 6 ปีี ได้้กลายเป็น็ เครื่อ�่ งมืือมาตรฐานในการจััดการกับั ปัญั หาเสีียแล้้ว

ในเดืือนพฤษภาคม 2013 ภายหลังั การอัดั ฉีีดเงินิ อย่า่ งเต็ม็ สููบหลายครั้ง� ในช่่วงเวลาไล่่เลี่่�ยกััน ธนาคารกลางยุุโรป (ECB) และธนาคารกลาง
และเริ่�มมีีสััญญาณว่่าการอััดฉีีดมีีความจำเป็็นน้้อยลง Fed ก็็ออกมา ญี่่ป� ุ่่น� (BOJ) ซึ่ง� ที่่ผ� ่่านมาเป็็นธนาคารกลางที่่ม� ีีการใช้้ QE เช่่นเดีียวกัับ
ประกาศว่่าจะเตรีียมทยอยลดวงเงิินในการซื้้�อสิินทรััพย์์ตามมาตรการ Fed ได้้ดำเนิินนโยบายเพิ่่�มเติิมด้้วยการประกาศใช้้นโยบายอััตรา
QE (QE Tapering) ผลที่่ต� ามมาคืือเหตุกุ ารณ์ท์ ี่่เ� รีียกว่า่ Taper Tantrum ดอกเบี้ย้� ติิดลบในปีี 2014 และ 2016 ตามลำดัับ นัับเป็็นการก้า้ วข้้าม
ที่่�อัตั ราดอกเบี้ย�้ พันั ธบััตรสหรััฐฯ ปรับั เพิ่่ม� ขึ้น้� และตลาดหุ้้�นทั่่�วโลกปรับั

284 THE TURBULENT TIME 2011 - 2020

ทางนโยบายที่่ฉ� ีกี ตำราเศรษฐศาสตร์ไ์ ปอีีกขั้น� หักั ล้า้ งทฤษฎีเี ศรษฐศาสตร์์
ที่่�เคยยึึดถือื ว่า่ อัตั ราดอกเบี้�ย้ ติดิ ลบไม่ไ่ ด้้

เศรษฐกิจิ โลกช่ว่ งครึ่ง� แรกของทศวรรษนี้จ้� ึึงเป็น็ สถานการณ์ท์ ี่่ก� ารฟื้น�้ ตัวั “การตัดั สินิ ใจในวัันนี้้� เป็็นการ
เป็น็ ไปอย่่างทุลุ ักั ทุเุ ลจากวิกิ ฤตการเงินิ โลก (Global Financial Crisis) ตัดั สิินใจว่่าเราจะให้้ประเทศของเรา
ในปีี 2008 ก่่อนที่่�ในช่่วงครึ่�งทศวรรษหลััง ภููมิิทััศน์์ทางการเมืืองและ เดินิ ไปในทิิศทางไหน จะเดิินไป
เศรษฐกิจิ โลกจะเข้ม้ ข้น้ ขึ้น้� อีีกระดับั จากการขึ้น้� สู่�ทำเนีียบประธานาธิบิ ดีี ข้้างหน้้า หรืือจะเดินิ ถอยหลังั
ของ โดนัลั ด์์ ทรััมป์์ และการประกาศแยกตััวออกจากสหภาพยุโุ รปของ หรืือจะเดิินวนจมปลัักอยู่่�กัับปัญั หา
สหราชอาณาจักั ร (Brexit) ในเวลาไล่เ่ ลี่่�ยกััน ความขัดั แย้้งที่�ผ่ ่่านๆ มา”
ส่่วนหนึ่่ง� ของคำำ�แถลงประกาศ
สำหรัับประเทศไทย ผลกระทบจากวิิกฤตการเงิินโลกปีี 2008 ต่อ่ ระบบ ยุบุ สภาของ อภิิสิทิ ธิ์์� เวชชาชีีวะ
การเงิิน ส่่วนใหญ่่เป็็นผลกระทบทางอ้้อม เพราะสถาบัันการเงิินไทย
ไม่่ได้้มีีความเชื่�่อมโยงโดยตรงกัับต้้นตอของวิิกฤตซัับไพรม์์นััก อีีกทั้้�ง
การที่่ไ� ทยมีีเงิินทุุนสำรองระหว่า่ งประเทศจำนวนมาก ทำให้้วิิกฤตครั้ง� นี้�้
ไม่่ได้้ส่่งผลโดยตรงต่่อเสถีียรภาพการเงิินไทยอย่่างมีีนััยสำคััญ แต่่
ปัญั หาในระบบการเงินิ โลกก็ส็ ่ง่ ผลให้ก้ ารค้า้ โลกหยุดุ ชะงักั จนกระทบต่อ่
การส่่งออกไทย และทำให้้เศรษฐกิิจไทยเข้้าสู่�ภาวะถดถอยเป็็นระยะ
เวลาสั้้�นๆ

อย่่างไรก็็ดีี ผลพวงอย่่างหนึ่่�งหลัังจากที่่�วิิกฤตซัับไพรม์์ผ่่านพ้้นไป และ
ธนาคารกลางสำคัญั ๆ ของโลกต่า่ งพร้อ้ มใจกันั อัดั ฉีีดเงินิ เข้า้ ระบบอย่า่ ง
มหาศาล คืือการไหลเข้า้ ของเงินิ ทุนุ ต่า่ งชาติมิ ายังั ประเทศตลาดเกิดิ ใหม่่
รวมทั้้�งประเทศไทย ส่่งผลให้้ค่่าเงิินบาทมีีแนวโน้้มแข็็งค่่าขึ้�้นอีีกครั้�ง
กระทบต่อ่ การส่่งออกของประเทศไทยที่่�กำลังั ฟื้น�้ ตัวั

ดร.ประสาร ไตรรัตั น์ว์ รกุลุ ผู้้�ว่า่ การธนาคารแห่่งประเทศไทย ระหว่่างปีี
2010-2015 กล่า่ วว่า่ โจทย์์ใหญ่ใ่ นช่่วงเวลานั้้�นมีีอยู่� 3 ข้อ้ หนึ่่�ง บริหิ าร
จัดั การเงินิ บาทที่่แ� ข็ง็ ค่า่ สอง สะสางหนี้ก�้ องทุนุ เพื่อ่� การฟื้น้� ฟููและพัฒั นา
ระบบสถาบัันการเงิินที่่�ค้้างมาจากวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง 1.14 ล้้านล้้านบาท
และสาม การบริหิ ารจัดั การเงินิ ทุนุ สำรองระหว่่างประเทศ

ปััจจััยอีีกประการที่่�มีีผลต่่อเศรษฐกิิจไทยในทศวรรษนี้้�อย่่างมากคืือ
ปััจจััยภายในประเทศเอง โดยเฉพาะความขััดแย้้งทางการเมืืองที่่�ยัังคง
มีีอยู่�อย่่างต่่อเนื่อ่� ง ในช่่วงทศวรรษนี้�้เป็็นช่่วงคาบเกี่่ย� วของรััฐบาล 3 ชุุด
ไล่่ตั้้�งแต่่ช่่วงปลายของรััฐบาลอภิิสิิทธิ์� เวชชาชีีวะ รััฐบาลยิ่ �งลัักษณ์์
ชิินวััตร และรััฐบาลภายใต้้คณะรัักษาความสงบแห่่งชาติิ (คสช.) ที่่�
นำโดย พลเอก ประยุทุ ธ์์ จันั ทร์โ์ อชา

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 285

อภิสิ ิิทธิ์-�์ ชน

อภิสิ ิิทธิ์์� เวชชาชีีวะ ดำ�ำ รงตำำ�แหน่่งนายกรััฐมนตรีีช่ว่ งปีี 2008-2011 “การตััดสิินใจในวัันนี้�้ เป็็นการตััดสิินใจว่่าเราจะให้้ประเทศของเรานั้้�น
เดิินไปในทิิศทางไหน จะเดิินไปข้้างหน้้า หรืือจะเดิินถอยหลััง หรืือจะ
ตัวั เลขที่�น่ ่า่ สนใจในยุคุ รัฐั บาลอภิิสิิทธิ์์� เดิินวนจมปลัักอยู่่�กัับปััญหาความขััดแย้้งที่่�ผ่่านๆ มา ซึ่�งทำให้้ปััญหา
1 สิิงหาคม 2011 อีีกหลายๆ อย่่างของพี่่�น้้องประชาชน ซึ่�งเป็็นปััญหาที่่�แท้้จริิง ไม่่ได้้รัับ
ดัชั นีีหุ้้�นไทยขึ้้�นสูงู สุดุ ในรอบ 15 ปีี 3 เดืือน ที่�ร่ ะดัับ การแก้้ไข…” คืือส่่วนหนึ่่�งของคำแถลงประกาศยุุบสภาของ อภิิสิิทธิ์�
เวชชาชีีวะ ในวันั ที่่� 9 พฤษภาคม 2011
1,145.82 จุุด
การยุุบสภาครั้ �งนี้�้เป็็นจุุดสิ้้�นสุุดการบริิหารประเทศของรััฐบาลอภิิสิิทธิ์ �
ตััวเลข GDP ในปีี 2010 โตขึ้�น้ จากปีกี ่่อนหน้า้ เวชชาชีีวะ ซึ่ง� อยู่�ในตำแหน่่งมาตั้้�งแต่เ่ ดืือนธันั วาคม 2008 โดยในช่ว่ ง
เวลาดัังกล่่าว รััฐบาลพยายามที่่�จะออกมาตรการกระตุ้�นเศรษฐกิิจ
7.5% หลายประการ เช่น่ เรีียนฟรีี 15 ปีี เบี้้ย� ยัังชีีพ โครงการไทยเข้้มแข็็ง 2555
เช็็คช่่วยชาติิ โดยมุ่�งกระตุ้�นเศรษฐกิิจฐานรากให้้เข้้มแข็็งควบคู่่�กัับการ
รัับมืือผลกระทบจากวิิกฤตเศรษฐกิิจโลก ทว่่าเหตุุการณ์์ความไม่่สงบ
ทางการเมืืองที่่�เกิิดขึ้้�นอย่่างต่่อเนื่่�อง ทำให้้การบริิหารราชการเป็็นไป
อย่่างไม่ร่ าบรื่�น่ นักั

เมื่อ่� ย้อ้ นถามประเด็น็ นี้้� อภิสิ ิทิ ธิ์ม� องว่า่ ปัญั หาความขัดั แย้ง้ ทางการเมืือง
เป็็นปััญหาที่่�อยู่่�คู่่�กัับประเทศไทยมาเนิ่่�นนาน ทุุกรััฐบาลต่่างต้้องเผชิิญ
ปัญั หานี้้� หากแต่ค่ วามโชคดีีของประเทศไทยในอดีีตที่่ผ� ่า่ นมาคืือ ต่อ่ ให้้
มีีเหตุวุุ่�นวายทางการเมืืองแค่ไ่ หน เศรษฐกิจิ ก็ย็ ังั สามารถดำเนินิ ต่อ่ ไปได้้

ตััวเลขหนึ่่�งที่่�น่่าสนใจคืือดััชนีีหุ้้�นไทยในยุุครััฐบาลอภิิสิิทธิ์ �ขึ้�้นสููงสุุด
ที่่�ระดัับ 1,145.82 จุุด ในวันั ที่่� 1 สิงิ หาคม 2011 ถือื เป็น็ การทำลายสถิิติิ
ดััชนีีสููงสุุดในรอบ 15 ปีี 3 เดืือน ขณะที่่ต� ััวเลข GDP ในปีี 2010 โตขึ้น�้
ถึึงร้อ้ ยละ 7.5 จากปีีก่่อนหน้า้

ในด้า้ นหนึ่่ง� มีีคนตั้้ง� ข้อ้ สังั เกตว่า่ ตัวั เลขแนวโน้ม้ เศรษฐกิจิ ที่่ด� ีีเป็น็ ผลจาก
ฝีีมืือการบริหิ ารของรัฐั บาลอภิสิ ิทิ ธิ์� แต่่อีีกด้า้ นหนึ่่ง� ก็็มีีข้อ้ โต้้แย้้งว่่าเป็็น
ผลพวงจากสถานการณ์์เศรษฐกิิจโลกที่่เ� ริ่�มกระเตื้้อ� งขึ้น้� มาพอดีี

อภิิสิิทธิ์�พููดถึึงประเด็น็ นี้�้ว่า่ “เศรษฐกิิจไทยเป็น็ เศรษฐกิจิ เปิดิ ผมไม่ค่ ่อ่ ย
ชอบใจเวลามีีใครมาบอกว่่าทุุกสิ่่�งทุุกอย่่างเกิิดขึ้�้นได้้จากปััจจััยภายใน
ขณะเดีียวกันั ก็ป็ ฏิเิ สธไม่ไ่ ด้ว้ ่า่ เศรษฐกิจิ ไทยผููกโยงกับั เศรษฐกิจิ โลก แต่่
ผมกล้า้ พููดเลยว่า่ ลองไปดููตัวั เลขสิคิ รับั ว่า่ ใครฟื้น�้ ก่อ่ น ผมค่อ่ นข้า้ งมั่่น� ใจ
ว่า่ ในช่ว่ งปีี 2009 ต่อ่ เนื่อ่� งปีี 2010 เศรษฐกิจิ ในภููมิภิ าคนี้้� เราฟื้น�้ ก่อ่ นใคร”

286 THE TURBULENT TIME 2011 - 2020

ยิ่่ง� ลักั ษณ์์แถลงนโยบาย
ต่อ่ รััฐสภา ใจความสำำ�คัญั คืือ
ให้้คำ�ำ มั่่�นสััญญาว่่าจะยกระดัับ
คุณุ ภาพชีีวิิตประชาชน
ให้ม้ ีีความเป็น็ อยู่่�ที่ด�่ ีีขึ้น�้
ลดช่่องว่่างระหว่า่ งคนรวย
กัับคนจน สร้า้ งความมั่่�นคง
ทางรายได้ใ้ นประเทศ

ทั้้�งนี้�้ เขายอมรัับว่่าในช่่วง 10 ปีีที่่�ผ่่านมา การเมืืองเริ่�มเข้้ามามีีผลต่่อ ภาพบน - ยิ่่�งลักั ษณ์์ ชินิ วััตร เตรีียมแถลงข่่าวต่่อหน้า้ สื่่อ� มวลชน ณ ที่่ท� ำ�ำ การพรรคเพื่�อ่ ไทย ภายหลััง
เศรษฐกิจิ อย่า่ งชัดั เจนมากขึ้น�้ และไม่ส่ ามารถมองสองสิ่่ง� นี้แ�้ ยกจากกันั ทราบผลการเลืือกตั้้ง� อย่า่ งไม่่เป็็นทางการในวัันที่่� 3 กรกฎาคม 2011 การเลืือกตั้้�งครั้�งดัังกล่า่ ว ส่ง่ ผล
ได้อ้ ีีกต่อ่ ไป ให้เ้ ธอกลายเป็น็ นายกรัฐั มนตรีีหญิงิ คนแรกของประเทศไทยในเวลาต่อ่ มา
ภาพขวา - บรรยากาศในโรงสีีข้้าวแห่ง่ หนึ่่�งในจังั หวัดั พระนครศรีีอยุุธยา ช่ว่ งเดืือนพฤศจิกิ ายน 2013
“บรรยากาศบ้้านเมืือง ยัังไงก็็กระทบการทำงานอยู่�แล้้วครัับ อย่่างช่่วง ท่่ามกลางกระแสข่า่ วปััญหาการทุุจริิตในโครงการจำำ�นำำ�ข้้าวของรัฐั บาลยิ่่�งลักั ษณ์์ ชิินวััตร
ที่่ม� ีีการชุมุ นุมุ ใหญ่่ ประชาชนและเอกชนก็ป็ ระสบความยากลำบากใน
การใช้ช้ ีีวิติ ในเมืืองหลวง เมื่อ�่ ใดก็ต็ ามที่่ม� ีีความขัดั แย้ง้ มันั ย่อ่ มบั่่น� ทอน
ความเชื่อ่� มั่่น� ของภาคธุรุ กิจิ ในการตัดั สินิ ใจ ผมไม่ป่ ฏิเิ สธครับั ว่า่ การเมืือง
มีีผลกระทบ ทุกุ คนมองเห็็นแล้้วว่า่ มัันไม่่ใช่่เหตุุการณ์ท์ ี่่จ� ะจบง่่าย”

หากยังั จำกันั ได้้ ภาพการชุมุ นุมุ ที่่ร� ุนุ แรงในช่ว่ งเวลาที่่อ� ภิสิ ิทิ ธิ์เ� ป็น็ นายก-
รััฐมนตรีี และอีีกภาพหนึ่่�งที่่�เราได้้เห็็นควบคู่่�กัันอยู่�เป็็นระยะคืือภาพที่่�
เขาไปปรากฏตััวตามสื่่�อของต่่างประเทศเพื่�่ออธิิบายสิ่่�งที่่�กำลัังเกิิดขึ้�้น
ในประเทศไทย

อภิิสิิทธิ์�เปิิดเผยว่่า นี่่�คืือกลยุุทธ์์ที่่�เขาตั้้�งใจใช้้เพื่�่อรัักษาความเชื่่�อมั่่�น
แก่น่ ัักลงทุุนจากต่า่ งประเทศ

“การสื่่�อสารเป็็นสิ่่�งที่่�ผมเน้้นครัับ ช่่วงปีี 2009-2010 ที่่�เกิิดเหตุุการณ์์
ผมกับั หลายๆ คนต้อ้ งทำงานหนักั เพื่อ่� สื่อ่� สารโดยตรงกับั สื่อ่� ต่า่ งประเทศ
ซึ่�งช่่วยได้้เยอะ โดยธรรมชาติิของการเสนอข่่าวของสื่่�อ ภาพส่่วนใหญ่่

ที่่�ถููกนำเสนอย่่อมเป็็นภาพการเผา การปะทะกััน นี่่�เป็็นเรื่่�องธรรมดา 23 สิิงหาคม 2011 ยิ่ง� ลักั ษณ์์แถลงนโยบายต่่อรััฐสภา ใจความสำคััญ
ซึ่�งเราก็็ต้้องรีีบไปทำภาพอื่�่นให้้เกิิดขึ้้�น พอเหตุุการณ์์สงบก็็ต้้องออกไป คืือให้้คำมั่่�นสััญญาว่่าจะยกระดัับคุุณภาพชีีวิิตประชาชนให้้มีีความ
อธิบิ ายกัับเขา เพื่อ�่ เป็็นสััญลักั ษณ์ว์ ่า่ เรากลัับมาแล้ว้ นะ เป็็นต้น้ ” เป็็นอยู่�ที่�ดีีขึ้�้น ลดช่่องว่่างระหว่่างคนรวยกัับคนจน สร้้างความมั่่�นคง
ทางรายได้้ในประเทศเพื่่�อลดการพึ่่�งพาการส่่งออก มีีแผนการลงทุุน
“ถามว่า่ คนนอกเขามองเราอย่า่ งไร ก็ต็ ้อ้ งตอบว่า่ คนภายนอกโดยทั่่ว� ไป โครงสร้้างพื้้�นฐานในการลดต้้นทุุนค่่าขนส่่งให้้กัับภาคอุุตสาหกรรม
ไม่่ได้้เข้้าใจการเมืืองไทยลึึกซึ้้�งนััก บางคนถึึงขั้�นที่่�บอกว่่าไม่่อยากจะ เพื่อ่� เพิ่่ม� ศักั ยภาพในการแข่ง่ ขันั รวมถึึงการเชื่อ�่ มโยงเส้น้ ทาง สร้า้ งรถไฟ
เข้้าใจ เพราะมัันดููสลัับซัับซ้้อน เข้้าใจยาก แต่่ถ้้ามีีภาพออกมาว่่าเรา ความเร็็วสููงระหว่่างเมืืองหลัักไปสู่่�ภููมิิภาคอาเซีียน เพื่่�อที่่�จะขยายฐาน
สงบแล้ว้ หรืือมีีคำตอบที่่เ� ขาเข้้าใจได้้ เศรษฐกิจิ เราก็็ไปต่่อได้้” เศรษฐกิจิ และเพิ่่�มโอกาสทำมาค้้าขายให้้ประเทศไทยมากขึ้น�้

ยิ่ง�่ ลักั ษณ์์ กับั นโยบายประชานิิยม แต่ย่ ังั ไม่ท่ ันั ได้เ้ ริ่ม� ทำงาน รัฐั บาลยิ่ง� ลักั ษณ์ก์ ็ต็ ้อ้ งรับั มืือกับั มรสุมุ ลููกใหญ่่
หลัังจากรััฐบาลอภิิสิิทธิ์�ยุุบสภา และประกาศให้้มีีการเลืือกตั้้�งใหม่่ใน นั่่�นคืือ ‘มหาอุุทกภััย’ ที่่�เริ่�มขึ้้�นตั้้�งแต่่ช่่วงปลายเดืือนกรกฎาคม 2011
วันั ที่่� 3 กรกฎาคม 2011 ผลปรากฏว่่าพรรคเพื่อ่� ไทยได้้ ส.ส. แบบบัญั ชีี ต่่อเนื่่อ� งถึึงเดืือนมกราคม 2012 ครอบคลุมุ พื้้�นที่่จ� ากภาคเหนืือ และแผ่่
รายชื่�่อทั้้�งหมด 15.7 ล้้านคะแนน และได้้ที่่�นั่่�งในสภาผู้�้แทนราษฎร ขยายวงกว้้างครอบคลุุมพื้้�นที่่�ภาคกลางและภาคตะวัันออกเฉีียงเหนืือ
ทั้้ง� หมด 265 ที่่�นั่่ง� เกิินกึ่่�งหนึ่่�งของทั้้ง� สภา ส่่งผลให้้ ยิ่่ง� ลัักษณ์์ ชิินวัตั ร รวมทั้้�งสิ้้�น 64 จัังหวัดั มีีประชาชนที่่�ได้ร้ ับั ผลกระทบกว่่า 12.8 ล้้านคน
ผู้�้ลงสมััครในระบบบััญชีีรายชื่�่อคนที่่� 1 ของพรรคเพื่�่อไทย ได้้ขึ้้�นดำรง สภาพบ้า้ นเมืืองราวกับั จมอยู่�ใต้บ้ าดาล เรืือพายถููกนำมาใช้เ้ ป็น็ พาหนะ
ตำแหน่ง่ นายกรััฐมนตรีีหญิิงคนแรกในประวัตั ิิศาสตร์์การเมืืองไทย แก้้ขััดแทนรถยนต์์ที่่�จมน้้ำเกืือบมิิด กระสอบทรายกลายเป็็นสิินค้้า
หายาก สนามบิินที่่�เคยคึึกคัักกลายเป็็น ‘สนามบิินน้้ำ’ ที่่�ไม่่สามารถ
ให้้บริิการได้้ ภาพเหล่่านี้้�ถููกเผยแพร่่ซ้้ำเล่่าซ้้ำเล่่าทั้้�งในสื่่�อไทยและสื่�่อ
ต่า่ งประเทศ

ภาพรวมความเสีียหาย
ช่ว่ งวิิกฤตที่่�สุุดของมหาอุทุ กภัยั นี้�้เกิดิ ขึ้น้� ในเดืือนตุลุ าคม 2011 มวลน้้ำ จาก ’มหาอุทุ กภััย’
ปริมิ าณมหาศาลจากภาคเหนืือเคลื่อ่� นลงมาถึึงภาคกลาง บริเิ วณจังั หวัดั
พระนครศรีีอยุธุ ยาและปทุมุ ธานีีสร้า้ งความเสีียหายแก่น่ ิคิ มอุตุ สาหกรรม ครอบคลุมุ พื้้น� ที่่�
7 แห่่ง โดยกระทรวงอุุตสาหกรรมประเมิินความเสีียหายเบื้้�องต้้นไว้้ที่่�
2.4 แสนล้า้ นบาท 6 4 จังั หวัดั

กลุ่่�มอุุตสาหกรรมที่่�ได้้รัับผลกระทบมาก ได้้แก่่ อุุตสาหกรรมยานยนต์์ จำ�ำ นวนประชาชนที่ไ�่ ด้้รัับผลกระทบ
และชิ้�นส่่วนยานยนต์์ และอุุตสาหกรรมอิิเล็็กทรอนิิกส์์และเครื่�องใช้้
ไฟฟ้า้ เนื่อ�่ งจากผู้้�ผลิติ รายใหญ่แ่ ละผู้้�ผลิติ ชิ้้น� ส่ว่ นรายย่อ่ ยตั้้ง� อยู่�ในนิคิ ม 1 2 .8ล้า้ นคน
อุตุ สาหกรรมที่่น� ้้ำท่ว่ มโดยตรง ซึ่ง� ได้ร้ ับั ผลกระทบอย่า่ งหนักั จนต้อ้ งหยุดุ
การผลิติ ชั่่ว� คราว อาทิิ บริษิ ัทั Honda ที่่ต�ั้้ง� อยู่�ในนิคิ มอุตุ สาหกรรมโรจนะ
มีีสัดั ส่ว่ นถึึงร้อ้ ยละ10ของการผลิติ รถยนต์ท์ั้้ง� หมดในประเทศไทยบริษิ ัทั
Western Digital ซึ่�งตั้้�งอยู่�ในนิิคมอุุตสาหกรรมบางปะอิินและนวนคร
มีีสัดั ส่ว่ นถึึงร้้อยละ 50 ของการผลิติ Hard Disk Drive ทั้้�งหมดในไทย

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 289

มวลน้ำ��ำ ปริิมาณมหาศาล ความเสีียหายจากอุุทกภััยดัังกล่่าวไม่่ได้้จำกััดอยู่ �แค่่ภายในประเทศ
จากภาคเหนืือถึึงภาคกลาง เท่า่ นั้้น� แต่ย่ ังั กระจายไปยังั ประเทศอื่น�่ ๆ ผ่า่ นเครืือข่า่ ยการผลิติ ของโลก
สร้้างความเสีียหาย เพราะการผลิิตในประเทศอื่�่นๆ ขาดแคลนวััตถุุดิิบและชิ้�นส่่วนจาก
แก่น่ ิิคมอุตุ สาหกรรม 7 แห่ง่ ประเทศไทย จึึงจำเป็็นต้้องลดการผลิิตลง ส่่งผลให้้สิินค้้าในตลาดโลก
โดยประเมิินความเสีียหาย ลดลงและราคาสููงขึ้้�น เช่่น ราคา Hard Disk Drive ปรับั สููงขึ้�้นถึึงร้อ้ ยละ
เบื้้�องต้้นที่่� 2.4 แสนล้า้ นบาท 20-30 และส่่งผลให้้การผลิิตคอมพิิวเตอร์์หลายยี่�ห้้อทั่่�วโลกต้้องหยุุด
ชะงััก การผลิิตรถยนต์์ในประเทศลดลงถึึง 3-3.5 แสนคัันในไตรมาส
ภาพบนซ้้าย - ปลายเดืือนตุุลาคม 2011 ระดับั น้ำ��ำ เพิ่่�มสูงู ขึ้�น้ บริเิ วณจัังหวััดปทุมุ ธานีี ผู้�คนต้้อง ที่่� 4 ของปีี 2011 ขณะที่่�ผลกระทบด้้านชิ้น� ส่ว่ นยานยนต์์ทำให้้การผลิติ
พยายามปรัับตััวกัับวิิถีีชีีวิิตใหม่่ที่�่ปราศจากสาธารณููปโภคพื้้�นฐาน เหตุุการณ์์น้ำ�ำ�ท่่วมครั้�งนี้้� รถยนต์์ในญี่่�ปุ่่น� ลดลงถึึง 4 แสนคัันในช่ว่ งเวลาเดีียวกันั 51
นับั เป็็นอุุทกภััยที่่ร� ้า้ ยแรงที่่ส� ุุดในรอบ 70 ปีี ผลกระทบต่อ่ เศรษฐกิจิ ไทยที่่ต� ามมาในภายหลังั แต่ส่ ำคัญั ยิ่ง� คืือการที่่�
ภาพบน - ภาพโรงงานผลิติ รถยนต์์ Honda ในนิคิ มอุตุ สาหกรรมโรจนะ จังั หวัดั พระนครศรีีอยุธุ ยา นัักลงทุุนต่่างประเทศส่่วนหนึ่่�งตััดสิินใจย้้ายฐานการผลิิตออกจาก
ภายหลังั เหตุุการณ์น์ ้ำ��ำ ท่ว่ มคลี่�ค่ ลายลงในเดืือนธัันวาคม 2011 ประเทศไทย เพื่่�อกระจายความเสี่่�ยงทางธุรุ กิจิ ในส่ว่ นของการเยีียวยา
ผู้ป�้ ระกอบการ รัฐั บาลได้เ้ จรจากับั ธปท. เพื่อ�่ ให้อ้ อกมาตรการช่ว่ ยเหลืือ
อย่่างเร่่งด่่วน นำไปสู่�การออกพระราชกำหนดแก้้ไขพระราชบััญญััติิ
ธนาคารแห่่งประเทศไทย พ.ศ. 2551 ตามมติิคณะรััฐมนตรีีเมื่�่อวัันที่่�
27 ธันั วาคม 2011 เพื่อ�่ ให้้ ธปท. สามารถปล่อ่ ยสินิ เชื่อ�่ ระยะยาวดอกเบี้ย�้
ต่่ำเป็็นพิเิ ศษ หรืือ Soft Loan ผ่า่ นธนาคารพาณิิชย์์ของรััฐและเอกชน
เพื่�่อช่่วยเหลืือธุุรกิิจขนาดกลาง ขนาดย่่อม (SMEs) และรายย่่อยที่่�
ประสบภัยั น้้ำท่่วม ภายใต้้วงเงิิน 3 แสนล้้านบาท

“ตอนนั้้น� เราก็เ็ ห็น็ ใจนะครับั เพราะเศรษฐกิจิ ได้ร้ ับั ความกระทบกระเทืือน
มาก รััฐบาลที่่�เป็็นฝ่่ายการเมืืองขอให้้ ธปท. ช่่วยออก Soft Loan ให้้
ซึ่�งมีีการถกเถีียงกัันมาก เพราะบางฝ่่ายมองว่่าเรื่่�องนี้�้ไม่่ใช่่หน้้าที่่�ของ
ธนาคารกลาง ผมจึึงต้้องมาปรึึกษากัับกฤษฎีีกาเป็็นการใหญ่่ เรีียกว่่า
พยายามประนีีประนอมกัันอย่่างถึึงที่่�สุุด อาจบัันทึึกเป็็นประวััติิศาสตร์์
เทาๆ ก็ไ็ ด้้ว่่าเรายอมปล่่อยแพ็็กเกจ Soft Loan ออกมา กฤษฎีีกาก็ช็ ่ว่ ย
เราเขีียนเรื่�่องนี้้เ� ป็็น ‘very exceptional’ คืือเขีียนออกมาต่่างหาก คล้้าย
เป็็นกรอบพิิเศษว่่ามัันไม่่ใช่่ภารกิิจปกติิ” ดร.ประสาร ไตรรััตน์์วรกุุล
เปิดิ เผยถึึงเบื้้�องหลัังการตััดสินิ ใจในครั้ง� นั้้น�

เมื่่�อสถานการณ์์ดีีขึ้�้น ภาคอุุตสาหกรรมกลัับมาทำการผลิิตได้้บางส่่วน
ในไตรมาสแรกของปีี 2012 เช่่นเดีียวกับั การฟื้้�นฟููธุรุ กิิจของภาคเอกชน
ซึ่ง� ทยอยดำเนินิ การและใช้เ้ วลาประมาณครึ่ง� ปีกี ่อ่ นกลับั เข้า้ สู่�ภาวะปกติิ
รััฐบาลยิ่่�งลักั ษณ์จ์ ึึงเริ่ม� ดำเนินิ นโยบายต่า่ งๆ ที่่ห� าเสีียงไว้้ เช่น่ โครงการ
รถคัันแรก การปรัับขึ้น้� ค่า่ แรงขั้�นต่่ำ 300 บาท รวมถึึงนโยบายจำนำข้้าว

290 THE TURBULENT TIME 2011 - 2020


โครงการ ‘รถคัันแรก’ คืือโปรเจกต์์แรกที่่�ได้้รัับอนุุมััติิจากคณะรััฐมนตรีี หนึ่่�งในปััญหาสำคััญของโครงการจำนำข้้าว คืือแม้้ประเทศไทยจะเป็็น
ในเดืือนกัันยายน 2011 โดยมีีการจััดสรรงบประมาณรายจ่่ายประจำ ผู้้�ส่ง่ ออกข้า้ วรายใหญ่ข่ องโลก แต่ก่ ารผลิติ ของไทยต่่ำกว่า่ หลายประเทศ
ปีงี บประมาณ 2555 จำนวน 100 ล้า้ นบาท สำหรับั เป็น็ ค่า่ ใช้จ้ ่า่ ยในการ ที่่ม� ีีการผลิติ เพื่อ�่ การบริโิ ภคในประเทศเป็น็ หลักั เมื่อ่� ประเทศไทยพยายาม
ดำเนิินการ และการจััดสรรงบประมาณในปีงี บประมาณ 2556 จำนวน ขึ้้�นราคาข้้าวในประเทศโดยลดการขายและการส่่งออก ทำให้้มีีปริมิ าณ
30,000 ล้้านบาท เพื่อ่� คืืนเงิินภาษีีสำหรับั รถยนต์์คันั แรกตามที่่จ� ่่ายจริิง ข้้าวจากประเทศที่่�มีีการผลิิตมากทะลัักเข้้ามาในตลาดภายในประเทศ
แต่่ไม่่เกิินคัันละ 1 แสนบาท ภายใต้้เงื่่�อนไขว่่าจะต้้องใช้้รถ 5 ปีีถึึงจะ แทบจะทันั ทีี และราคาในตลาดโลกก็ไ็ ม่ไ่ ด้ป้ รับั ขึ้น้� มาอย่า่ งที่่ค� าด
สามารถขายรถได้้ หากไม่ท่ ำตามเกณฑ์จ์ ะถืือว่า่ ผิิดเงื่่อ� นไข และถููกริบิ
เงินิ ภาษีีที่่�ได้ไ้ ปคืืน ในช่ว่ งนั้้น� ประเทศไทยผลิติ ข้า้ วได้ป้ ีลี ะประมาณ 20 ล้า้ นตันั และส่ง่ ออก
ประมาณปีีละ 10 ล้า้ นตััน ซึ่ง� นับั เป็น็ ประมาณเกืือบ 1 ใน 3 ของตลาด
โครงการได้้เริ่�มดำเนิินการในวัันที่่� 16 กัันยายน 2011 ผลปรากฏว่่ามีี ส่ง่ ออกข้า้ วในโลก แต่ก่ ารผลิติ ข้า้ วของไทยโดยรวมนับั เป็น็ ปริมิ าณน้อ้ ย
ประชาชนที่่�สนใจเข้้าร่่วมโครงการกัันอย่่างคึึกคััก แม้้ช่่วงที่่�เกิิดน้้ำท่่วม มากเมื่อ่� เทีียบกับั ประเทศผู้�้ ผลิติ รายใหญ่่ เช่น่ จีีน (200 ล้้านตััน) อิินเดีีย
ใหญ่่จะทำให้้โครงการต้้องหยุดุ ชะงักั ไปอยู่�หลายเดืือน แต่ก่ ็ไ็ ม่่ได้้ทำให้้ (144 ล้้านตััน) อินิ โดนีีเซีีย (66 ล้้านตััน) เวีียดนาม (40 ล้้านตันั ) ที่่�ผลิิต
ความต้อ้ งการรถใหม่ข่ องประชาชนลดน้้อยถอยลงแต่อ่ ย่า่ งใด เพื่่�อการบริิโภคภายในประเทศเป็็นหลััก แต่่ประเทศเหล่่านั้้�นสามารถ
ผลิิตข้้าวเพิ่่ม� ขึ้้�นตอบสนองต่่อราคาที่่เ� พิ่่�มสููงขึ้�้นได้้ค่อ่ นข้้างเร็็ว
หลัังจากสิ้้�นสุุดโครงการในปลายเดืือนธัันวาคม 2012 มีียอดรวมรถ
คัันแรกที่่�ขอคืืนภาษีีทั้้�งสิ้้�น 1.255 ล้้านคััน คิิดเป็็นเงิินที่่�รััฐบาลต้้อง โครงการดังั กล่า่ วที่่ป� ระกันั ราคาไว้ท้ ี่่� 15,000 บาทต่อ่ ตันั ทำให้ร้ าคาข้า้ ว
คืืนภาษีีรวม 9.1 หมื่�่นล้้านบาท สููงกว่่าที่่�ตั้้�งเป้้าไว้้ในช่่วงแรก 30,000 ของประเทศไทยสููงกว่่าคู่�แข่่งในตลาดโลกมาก ส่่งผลให้้ครึ่�งแรกของ
ล้้านบาทถึึง 3 เท่่าตััว ในด้้านหนึ่่�งก็็มีีการวิิพากษ์์วิิจารณ์์ว่่านโยบาย ปีี 2012 ประเทศไทยส่่งข้้าวออกไปได้้เพีียง 3.45 ล้้านตััน ลดลงจาก
ดัังกล่่าวเป็็นนโยบายประชานิิยมแบบสุุดโต่่ง และถููกตั้้�งข้้อสัังเกตว่่า ปีกี ่อ่ นหน้า้ เกืือบครึ่ง� หนึ่่ง� และเสีียอันั ดับั ผู้�้ ส่ง่ ออกข้า้ วอันั ดับั หนึ่่ง� ของโลก
มีีการเอื้�อประโยชน์์ให้้นายทุุน และสร้้างนิิสััยฟุ่่�มเฟืือย ฟุ้�งเฟ้้อ ให้้กัับ โดยมีีคู่่�แข่ง่ คืืออินิ เดีียและเวีียดนามแซงหน้้าไป52
ประชาชน ส่่วนผลทางอ้้อมที่่�ตามมาคืือปััญหาหนี้้�ครััวเรืือนที่่�พุ่�งสููงขึ้�้น
ในช่่วงเวลาเดีียวกันั สมาคมผู้�้ ส่่งออกข้้าวของประเทศไทยชี้�้ว่่าการเสนอราคาสููงเช่่นนี้้�ทำให้้
เกิิดอุุปสงค์์เทีียมขึ้�้นในประเทศ เพราะการซื้้�อของรััฐบาลคืือการดึึงเอา
อีีกหนึ่่�งนโยบายซึ่�งเป็็นที่่�กล่่าวถึึงและวิิพากษ์์วิิจารณ์์ในวงกว้้าง และ ปริมิ าณข้้าวส่่วนหนึ่่�งออกจากตลาด ทำให้ค้ นที่่ต� ้อ้ งการข้า้ วจำเป็็นต้้อง
เป็็นชนวนที่่�นำไปสู่�การชุุมนุุมขัับไล่่รััฐบาลยิ่ �งลัักษณ์์ในเวลาต่่อมาคืือ เสนอซื้้�อราคาสููงขึ้้�น ผลคืือทำให้้คนหัันมาปลููกข้้าวเพิ่่�มขึ้้�นจนมากเกิิน
นโยบายจำนำข้้าว ที่่เ� ริ่ม� ดำเนิินการตั้้�งแต่่เดืือนสิงิ หาคม 2011 ความต้้องการบริิโภคและความสามารถการส่่งออก นอกเหนืือจากนี้�้
ยัังมีีข้้าวที่่�ผลิิตจากประเทศเพื่่�อนบ้้านถููกลัักลอบนำเข้้ามาสวมสิิทธิิ
การรัับจำนำข้้าวหรืือประกัันราคาข้้าวไม่่ใช่่เรื่่�องใหม่่ แต่่เป็็นกลไกทาง รับั จำนำด้ว้ ย
การเมืืองที่่�รััฐไทยใช้้มากว่่า 30 ปีี ทว่่านโยบายจำนำข้้าวของรััฐบาล
ยิ่ �งลัักษณ์์ต่่างออกไปด้้วยเงื่่�อนไข ‘รัับจำนำข้้าวทุุกเมล็็ด-ไม่่มีีโควตา’ ความเสีียหายที่่�เกิิดขึ้้�นจากโครงการรัับจำนำข้้าวกว่่า 5 แสนล้้านบาท
พร้้อมการัันตีีราคาตัันละ 15,000 บาท ซึ่�งถืือว่่าสููงกว่่าราคาตลาดถึึง พร้อ้ มข้อ้ กล่า่ วหายิ่ง� ลักั ษณ์ใ์ นฐานะนายกรัฐั มนตรีีที่่ป� ล่อ่ ยให้ม้ ีีการทุจุ ริติ
ร้อ้ ยละ 50 โดยตั้้ง� เป้า้ ว่า่ จะซื้อ�้ ข้า้ วเข้า้ ไปเก็บ็ ไว้ต้ อนฤดููเก็บ็ เกี่ย� ว จากนั้้น� เกิดิ ขึ้น�้ สร้า้ งกระแสความไม่พ่ อใจทางการเมืือง จนนำไปสู่�การชุมุ นุมุ ของ
ค่อ่ ยระบายข้า้ วออกมา แต่ด่ ้ว้ ยสถานการณ์ท์ ำให้ไ้ ม่ส่ ามารถระบายข้า้ ว กลุ่่�มคนภายใต้ก้ ารนำของคณะกรรมการประชาชนเพื่อ่� การเปลี่่ย� นแปลง
ออกมาได้้ ทำให้้จำนวนข้้าวในสต๊๊อกของรััฐบาลสะสมมากขึ้้�นเรื่่�อยๆ ปฏิิรููปประเทศไทยให้้เป็็นประชาธิิปไตยที่่�สมบููรณ์์แบบอัันมีีพระมหา-
จนสููงถึึง 18 ล้้านตัันเมื่่�อสิ้้น� โครงการในปีี 2014 กษััตริิย์์ทรงเป็็นประมุุข (กปปส.) ก่่อนที่่�เชื้�อไฟจะถููกสุุมให้้แรงขึ้้�นจาก

การเดิินขบวนประท้ว้ งขับั ไล่ร่ ััฐบาลยิ่่�งลัักษณ์์ของกลุ่�ม กปปส. นำ�ำ โดย สุุเทพ เทืือกสุุบรรณ เมื่อ�่ วัันที่�่ 2 มีีนาคม 2014

การส่ง่ ออกข้า้ วของไทยลดลงเกืือบครึ่ง� ในปีี 2012 ความพยายามออกร่า่ งพระราชบัญั ญัตั ินิ ิริ โทษกรรมแก่ผ่ ู้ก�้ ระทำความผิดิ
เนื่่�องจากการชุุมนุุมทางการเมืือง การแสดงออกทางการเมืืองของ
2011 2012 ประชาชน หรืือที่่เ� รีียกว่่า ‘พ.ร.บ. สุดุ ซอย-เหมาเข่่ง’ เป็็นผลให้ย้ิ่ง� ลัักษณ์์
ประกาศยุุบสภาในวัันที่่� 9 ธัันวาคม 2013 โดยที่่�ยิ่ �งลัักษณ์์ยัังนั่่�งอยู่�
10.7 6.7 ในตำแหน่่งนายกฯ รัักษาการ ขณะที่่�การชุุมนุุมของกลุ่่�ม กปปส. ยังั คง
ล้้านตันั ยืืดเยื้ �อต่่อเนื่�่อง โดยเรีียกร้้องให้้มีีการปฏิิรููปก่่อนการเลืือกตั้้�ง ก่่อนจะ
ล้า้ นตันั ยกระดับั เป็็นม็อ็ บ ‘Shutdown Bangkok’ จนลงเอยด้ว้ ยการรััฐประหาร
โดยคณะรักั ษาความสงบแห่่งชาติิ (คสช.) ซึ่ง� นำโดย พลเอก ประยุทุ ธ์์
จันั ทร์โ์ อชา ในวันั ที่่� 22 พฤษภาคม 2014

ความเสีียหายจากโครงการรัับจำ�ำ นำ�ำ ข้้าว

500,000
ล้้านบาท

292 THE TURBULENT TIME 2011 - 2020

5 ปีีหลััง:
โลกเปลี่�่ยน-ไทยปรับั ตัวั ไม่ท่ ันั

ล่่วงเข้้าสู่�ครึ่�งทศวรรษหลััง ภููมิิทััศน์์เศรษฐกิิจการเมืืองโลกเกิิดการ 20 มกราคม 2017 โดนััลด์์ ทรัมั ป์์ เข้้าร่่วมพิธิ ีีสาบานตนเพื่อ่� รับั ตำำ�แหน่่งประธานาธิบิ ดีีสหรัฐั ฯ คนที่่� 45
เปลี่่�ยนแปลงจากสองเหตุุการณ์์ใหญ่่ที่่�เกิิดขึ้้�นไล่่เลี่่�ยกััน อย่่างแรกคืือ
ชัยั ชนะแบบช็็อกโลกของ โดนััลด์์ ทรััมป์์ ในการเลืือกตั้้ง� ประธานาธิบิ ดีี สิ้้�นเชิิง ตั้้�งแต่่การเบ่่งบานของแพลตฟอร์์ม E-commerce การเฟื่่�องฟูู
สหรััฐฯ เมื่�่อวัันที่่� 9 พฤษภาคม 2016 ต่่อด้้วยการตััดสิินใจออกจาก ขึ้�้นมาของ Digital Economy เช่่นเดีียวกัับนวััตกรรมด้้านการลงทุุน
สหภาพยุุโรปของสหราชอาณาจัักร หรืือที่่�เรีียกว่่า ‘Brexit’ ในวัันที่่� 23 ที่่�เติบิ โตขึ้�้นพร้้อมกัับเทคโนโลยีี Blockchain และสกุลุ เงินิ ดิจิ ิทิ ััล ส่่งผล
มิิถุนุ ายนของปีเี ดีียวกััน ให้้เกิดิ การปรับั ตััวขนานใหญ่ข่ องสถาบัันการเงิิน
จากเดิมิ ที่่� ‘ธนาคาร’ เป็น็ ผู้เ�้ ล่น่ ตัวั หลักั ในตลาดการเงินิ และเข้า้ ถึึงลููกค้า้
ขณะเดีียวกััน การเปลี่่�ยนแปลงดุุลอำนาจของโลกที่่�เริ่�มเคลื่�่อนจาก ด้ว้ ยการขยายสาขาและตู้เ�้ อทีีเอ็็ม แต่เ่ มื่่อ� การทำธุรุ กรรมต่่างๆ เปลี่่�ยน
ซีีกโลกตะวัันตกมายัังซีีกโลกตะวัันออก จากการที่่�จีีนมีีอิิทธิิพลและ รููปแบบเป็็นผ่่านมืือถืือ และเกิิดเทคโนโลยีีทางการเงิิน หรืือ FinTech
อำนาจต่่อรองในเวทีีโลกมากขึ้้�นเรื่�่อยๆ จนสร้้างแรงกระเพื่่�อมไปถึึง ในรููปแบบใหม่่ๆ วิิธีีการดำเนิินธุุรกิิจแบบเดิิมๆ ของธนาคารพาณิิชย์์
สหรััฐฯ และยุุโรป โดยแรงงานส่่วนหนึ่่�งในโลกตะวัันตกรู้้�สึึกว่่าตนเอง จึึงถููกท้้าทายอย่่างหนักั
เสีียประโยชน์์จากกระแสโลกาภิิวััตน์์และการค้้าแบบเสรีี ถููกแย่่งงาน
รายได้้ตกต่่ำ และการเมืืองแบบเสรีีนิิยม (Liberalism) ก็็ไม่่ได้้ปกป้้อง
พวกเขาจากการถููกเอาเปรีียบในระบบทุนุ นิยิ ม (Capitalism) และโลก
ที่่�ขัับเคลื่่�อนด้้วยกระแสโลกาภิิวััตน์์เท่่าที่่�ควร

ปรากฏการณ์์ดัังกล่่าวสะท้้อนว่่าโลกกำลัังเข้้าสู่ �การเปลี่่�ยนแปลงทาง
อุุดมการณ์์ครั้�งใหญ่่อีีกครั้�ง นั่่�นคืือการกลัับเข้้าสู่�กระแสประชานิิยม
และชาติินิิยมแบบสุุดขั้้�ว เห็็นได้้จากการที่่�บทบาทขององค์์กรระหว่่าง
ประเทศ ทั้้�ง WTO, IMF และ World Bank รวมถึึงข้้อตกลงพหุุภาคีี
ต่่างๆ เริ่ม� หมดความศัักดิ์์ส� ิทิ ธิ์แ� ละมีีอิิทธิพิ ลน้้อยลง

นอกจากนี้้�กระแส Digital Disruption ยัังเป็็นตััวเร่่งการเปลี่่�ยนแปลง
ในหลายมิิติิทั้้�งในแง่่พฤติิกรรมและวิิถีีชีีวิิตของผู้้�คน การปรัับตััวของ
ภาคธุุรกิิจ ตลอดจนการออกแบบและขัับเคลื่�่อนนโยบายต่่างๆ ใน
ระดัับประเทศ ครั้น� เมื่�อ่ เกิิดวิิกฤตโควิดิ -19 ที่่�ยิ่่�งสะท้้อนให้เ้ ห็น็ ลักั ษณะ
ของ ‘VUCA’ (ย่่อมาจาก V-Volatile ความผัันผวน U-Uncertain ความ
ไม่่แน่่นอน C-Complex ความซัับซ้้อน และ A-Ambiguous ความ
คลุมุ เครืือไม่ช่ ััดเจน) เราจึึงได้้ก้า้ วเข้้าสู่�โลกยุุคใหม่่ หรืือ ‘New Normal’
ที่่เ� กิดิ ขึ้น้� มาอย่า่ งรวดเร็ว็

ในภาคธุรุ กิจิ และการเงินิ สิ่่ง� ที่่เ� ติบิ โตขึ้น�้ พร้อ้ มกระแส Digital Disruption
คืือแพลตฟอร์์มเทคโนโลยีีต่่างๆ ที่่�เปลี่่�ยนพฤติิกรรมผู้�้บริิโภคไปโดย

50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 293

เศรษฐกิิจไทยในห้้วงรัฐั ประหาร อััตราการเติิบโต
ในวันั ที่่� 22 พฤษภาคม 2014 รััฐบาล คสช. เข้า้ มาควบคุมุ การบริหิ าร การส่่งออก
ราชการแผ่่นดิิน พร้้อมกัับจััดทำกระบวนการร่่างรััฐธรรมนููญฉบัับใหม่่
ก่่อนจะเปิิดให้้มีีการลงประชามติิในวัันที่่� 7 สิิงหาคม 2016 ผลคืือ 0.2%
มีีประชาชนเห็น็ ด้ว้ ยกับั ร่า่ งรัฐั ธรรมนููญฉบับั นี้ร้� ้อ้ ยละ 61.4 และเห็น็ ชอบ
กัับบทเฉพาะกาลให้้สมาชิิกวุุฒิิสภาร่่วมโหวตเลืือกนายกรััฐมนตรีี 2015
ร้อ้ ยละ 58.1 ซึ่ง� การประกาศใช้้รััฐธรรมนููญ พ.ศ. 2560 ในการบริิหาร
ประเทศ ท่่ามกลางการวิิพากษ์์วิิจารณ์์เรื่่�องกระบวนการทำประชามติิ อััตราการเติบิ โต
ที่่�มีีการจัับกุุมผู้�้เห็็นต่่าง เช่่นเดีียวกัับเนื้้�อหาสาระของรััฐธรรมนููญที่่�ถููก เศรษฐกิจิ ไทย
ตั้้�งคำถามเรื่�่องความเป็็นประชาธิิปไตย ยัังไม่่นัับกรณีีการบัังคัับใช้้
‘แผนยุุทธศาสตร์์ชาติิ 20 ปีี’ ที่่�หลายฝ่่ายตั้้�งข้้อสัังเกตว่่าไม่่สอดคล้้อง 2.8%
กัับความเปลี่่�ยนแปลงของยุุคสมััย และอาจถููกใช้้เป็็นเครื่�่องมืือทาง
การเมืืองเพื่อ�่ จำกััดการทำงานของรัฐั บาลในอนาคต
ในปีี 2015 เมื่่�อสถานการณ์์ทางการเมืืองเริ่�มกลัับสู่�ความสงบ ภายใต้้
ประเด็็นหนึ่่�งที่่�น่่าสนใจคืือในห้้วงเวลาที่่�ประเทศไทยอยู่ �ภายใต้้การ การควบคุมุ อำนาจเบ็ด็ เสร็จ็ ของ คสช. การเติบิ โตของเศรษฐกิจิ ไทยขยับั
บริิหารของรััฐบาล คสช. ซึ่�งเข้า้ สู่�อำนาจด้้วยการรััฐประหาร การบริหิ าร ไปที่่�ร้้อยละ 2.8 ขณะที่่�การส่่งออกนั้้�นโตขึ้้�นเพีียงร้้อยละ 0.2 เท่่านั้้�น
เศรษฐกิิจนั้้�นมีีความแตกต่่างหรืือไม่่อย่่างไรกัับรััฐบาลที่่�มาจากการ ตััวเลขการส่่งออกดัังกล่่าวสััมพัันธ์์กัับปริิมาณการลงทุุนโดยตรงจาก
เลืือกตั้้�งในระบอบประชาธิิปไตย ต่า่ งประเทศ (FDI) ที่่ล� ดลงเช่น่ กันั จากการสููญเสีียความสามารถในการ
แข่ง่ ขันั ของเศรษฐกิจิ และปัจั จัยั เสี่่ย� งจากความไม่แ่ น่น่ อนทางการเมืือง
ดร.ภาณุุพงษ์์ นิธิ ิิประภา อดีีตคณบดีีคณะเศรษฐศาสตร์์ มหาวิทิ ยาลัยั
ธรรมศาสตร์์ วิิเคราะห์์ว่่าหากเปรีียบเทีียบกัับเหตุุการณ์์มหาอุุทกภััย ดร.ภาณุุพงศ์์ ยัังชี้้�ให้้เห็็นอีีกว่่าศัักยภาพในการบริิหารเศรษฐกิิจของ
ในปีี 2011 ผลกระทบทางเศรษฐกิิจที่่�เกิิดขึ้้�น เช่่น การส่่งออกและ รััฐบาลทหารเป็็นอีีกปััจจััยที่่�มองข้้ามไม่่ได้้ เพราะการควบคุุมอำนาจ
การท่่องเที่่�ยวที่่�หยุุดชะงััก นับั เป็น็ ผลกระทบที่่เ� กิิดขึ้�้นชั่�วคราว สามารถ อย่่างเบ็็ดเสร็็จทำให้้การแสดงความคิิดเห็็นและวิิพากษ์์วิิจารณ์์เป็็นไป
ฟื้�้นฟููกลัับมาใหม่่ภายหลัังสถานการณ์์คลี่่�คลาย ทว่่าผลกระทบจาก อย่า่ งจำกัดั เช่น่ เดีียวกับั การวิพิ ากษ์ว์ ิจิ ารณ์แ์ ละตรวจสอบนโยบายต่า่ งๆ
ความวุ่่�นวายทางการเมืืองที่่�ต่่อเนื่่�อง และลงเอยด้้วยการรััฐประหาร ของรััฐบาลที่่�ลดลง ข้้อดีีคืือรััฐบาลสามารถผลัักดัันหรืือออกมาตรการ
ในปีี 2014 มีีลัักษณะที่่�ต่่างออกไป กล่่าวคืือเป็็นผลกระทบระยะยาว ต่า่ งๆ ได้ร้ วดเร็ว็ ไร้แ้ รงเสีียดทาน ในทางกลับั กันั การที่่น� โยบายเหล่า่ นั้้น�
ทั้้�งในแง่่ที่่�ทำให้้การเติิบโตทางเศรษฐกิิจหยุุดชะงััก และทำให้้การติิด ขาดการตรวจสอบอาจก่อ่ ให้เ้ กิดิ ความผิดิ พลาดเมื่อ�่ นำไปบังั คับั ใช้้ และ
อยู่�ในกัับดัักรายได้้ปานกลางยืืดเยื้ �อออกไป พร้้อมย้้ำว่่า “ประเทศไทย เปิดิ ช่อ่ งให้เ้ กิดิ การคอร์ร์ ัปั ชันั ยิ่ง� เป็น็ เรื่อ�่ งที่่เ� กี่ย� วข้อ้ งกับั เศรษฐกิจิ และการ
ไม่ม่ ีีทางหลุดุ พ้น้ กับั ดักั รายได้ป้ านกลางได้้ ตราบใดที่่ย� ังั ไม่ห่ ลุดุ พ้น้ จาก ลงทุุนโครงสร้้างพื้้น� ฐานขนาดใหญ่่ การตัดั สินิ ใจที่่ผ� ิดิ พลาดก็อ็ าจสร้า้ ง
กับั ดัักรััฐประหาร”53 ความเสีียหายแก่่ประเทศอย่่างมหาศาล อีีกทั้้�งยัังเป็็นการสิ้้�นเปลืือง
งบประมาณโดยเปล่า่ ประโยชน์์
ในห้้วงเวลาที่่พ� ลเอก ประยุทุ ธ์์ ทำรััฐประหารในปีี 2014 เศรษฐกิจิ ไทย
กำลัังอยู่�ในสภาวะอ่่อนแอจากความวุ่่�นวายทางการเมืืองที่่�ยืืดเยื้ �อมา
ตั้้�งแต่่ช่่วงก่่อนหน้้า โดยอััตราการขยายตััวของเศรษฐกิิจลดลงเหลืือ
ร้้อยละ 0.8 เทีียบเท่า่ กัับช่่วงที่่เ� กิิดน้้ำท่่วมใหญ่่ในปีี 2011

294 THE TURBULENT TIME 2011 - 2020

“ประเทศไทยไม่ม่ ีีทางหลุดุ พ้น้ จากเฟื่่�องฟููสู่่�อวสาน:
กับั ดักั รายได้ป้ านกลางได้้ เครื่่�องจักั รตััวสุุดท้า้ ย ‘การท่่องเที่�ย่ ว’
ในทศวรรษนี้้� ย้อ้ นไปก่อ่ นเกิดิ วิิกฤตโควิดิ เศรษฐกิิจไทยได้ห้ ัันมาพึ่่ง� พา
ตราบใดที่่�ยังั ไม่่หลุดุ พ้น้ จาก ภาคการท่่องเที่่�ยวเพิ่่�มมากขึ้้�นอย่่างต่่อเนื่�่อง จากปััจจััยภายนอกที่่�เอื้�อ
กัับดักั รััฐประหาร” ให้้ต่่างชาติิมาเที่่�ยวประเทศไทยเพิ่่�มมากขึ้�้น โดยเฉพาะการผ่่อนคลาย
กฎเกณฑ์์การท่่องเที่่�ยวต่่างประเทศของทางการจีีน และจากนโยบาย
การเปิดิ เสรีีน่า่ นฟ้า้ ที่่ท� ำให้ก้ ารเดินิ ทางท่อ่ งเที่่ย� วมีีราคาถููกลงมาก ความ
สำหรับั ผลกระทบต่อ่ ภาคธุรุ กิจิ ความเสี่่ย� งและความไม่แ่ น่น่ อนดังั กล่า่ ว นิยิ มในการท่อ่ งเที่่ย� วประเทศไทยจากนัักท่อ่ งเที่่ย� วต่่างประเทศ ทั้้�งจาก
ย่อ่ มส่ง่ ผลต่่อการตัดั สิินใจของนัักลงทุุน ซึ่�งสััมพันั ธ์ก์ ัับความมั่่น� ใจของ จุดุ เด่่นด้้านราคา วััฒนธรรม ธรรมชาติิ และวิิถีีชีีวิิต ทำให้้การท่อ่ งเที่่ย� ว
ผู้�้บริิโภค การลงทุุนในภาคธุุรกิิจจะขยายตััวก็็ต่่อเมื่�่ออััตราการจัับจ่่าย ไทยเติบิ โตขึ้้�นอย่า่ งรวดเร็ว็
ใช้้สอยของผู้�้บริิโภคอยู่�ในระดัับที่่�สููง เมื่่�อการลงทุุนเพิ่่�มขึ้�้นก็็จะเกิิดการ
สร้า้ งงานสร้า้ งรายได้้มากขึ้น�้ เมื่่อ� คนมีีงาน มีีเงินิ การใช้จ้ ่า่ ยจะเพิ่่ม� ขึ้น�้ ด้้วยรายได้้จำนวนมหาศาลที่่�ไหลเข้้าสู่�ภาคการท่่องเที่่�ยว ทำให้้
เป็็นวััฏจัักร ในทางกลัับกััน เมื่�่อใดก็็ตามที่่�ผู้�้บริิโภคสููญเสีียความมั่่�นใจ โครงสร้้างเศรษฐกิิจไทยเริ่�มเปลี่่�ยนไปอีีกครั้�ง โดยแรงงานและเงิินทุุน
ก็็มีีแนวโน้้มชะลอการใช้้จ่่าย รายได้้และโอกาสทางธุุรกิิจจึึงถดถอยลง ต่า่ งเทไปอยู่�ในภาคบริกิ ารมากขึ้น�้ เกิิดปััญหาการกระจุกุ ตัวั ของรายได้้
ทำให้้ภาคธุรุ กิิจและการลงทุุนพลอยหยุดุ ชะงักั ตามไปด้้วย และทรััพยากรของประเทศในหลายมิิติิ และการเกิินดุลุ บัญั ชีีเดินิ สะพัดั
อย่่างต่่อเนื่่�องจากรายได้้จากการท่่องเที่่�ยว ซึ่�งประเด็็นนี้�้ยัังสร้้างความ
“ตอนที่่�ผมเข้้าไปทำงานใหม่่ๆ เมื่่�อมองดููเศรษฐกิิจโดยรวมแล้้วยาก ท้า้ ทายในภาคการเงินิ และนโยบายเศรษฐกิจิ ผ่า่ นแรงกดดันั ค่า่ เงินิ บาท
ลำบากมาก GDP เราโตต่่ำกว่า่ ร้้อยละ 1 โอกาสติิดลบเยอะมาก ที่่ไ� ด้้ ที่่แ� ข็ง็ ค่่าขึ้้�นต่อ่ เนื่อ่� ง
ร้อ้ ยละ 0.8 มาจากการฟลุ๊๊�คบางตัวั ด้้วยซ้้ำ ถ้้าไม่่บริหิ ารให้้ดีี มีีโอกาส
ติิดลบมากกว่่าโอกาสที่่�จะบวก” อภิิศัักดิ์์� ตัันติิวรวงศ์์ ผู้�้ ดำรงตำแหน่่ง สภาวะดัังกล่่าวอาจเทีียบเคีียงได้้กัับ ‘Dutch Disease’ ที่่�เกิิดขึ้้�นเมื่่�อ
รััฐมนตรีีว่่าการกระทรวงการคลัังในช่่วงรััฐบาลประยุุทธ์์ 1 เปิิดเผยถึึง มีีการค้้นพบแหล่่งปิิโตรเลีียมในเนเธอร์์แลนด์์ รายได้้จากต่่างประเทศ
ภาวะเศรษฐกิจิ ในช่่วงเวลาที่่� คสช. เข้า้ มาบริิหารประเทศ ทำให้้ค่า่ เงิินแข็็งค่่าขึ้น้� ทรัพั ยากรเทไปในธุรุ กิิจปิิโตรเลีียม และฐานการ
ผลิติ ภาคอุุตสาหกรรมของประเทศเสีียความสามารถในการแข่่งขันั ไป
จากประสบการณ์์อัันโชกโชนในภาคธุุรกิิจการเงิิน เมื่่�อถููกทาบทาม
ให้้เป็็นรััฐมนตรีีว่่าการกระทรวงการคลััง อภิิศัักดิ์์�มองว่่าการยกระดัับ การเติิบโตของรายได้้ภาคการท่่องเที่่�ยวอัันเป็็นตััวขัับเคลื่่�อนหลัักของ
เศรษฐกิจิ ไทยให้ก้ ระเตื้้อ� งขึ้น�้ ได้ต้ ้อ้ งอาศัยั ปัจั จัยั หลายอย่า่ งประกอบกันั เศรษฐกิิจไทยในทศวรรษนี้้� โดยเฉพาะตั้้�งแต่่ในปีี 2015 เป็็นต้้นมา
ทั้้�งเรื่�่องการเร่่งการลงทุุนภาครััฐ การผลัักดัันส่่งเสริิม 10 อุุตสาหกรรม ได้้กลบเกลื่่�อนปััญหาเชิิงโครงสร้้างอื่่�นๆ ของเศรษฐกิิจไทยที่่�ถููกซุุกไว้้
เป้้าหมาย รวมถึึงวางรากฐานระบบการเงิินอิิเล็ก็ ทรอนิิกส์์ ใต้้พรม ทั้้�งด้้านความถดถอยของความสามารถในการแข่่งขัันในภาค
การส่่งออก และการดึึงดููดเงิินลงทุุนจากต่่างชาติิในภาคอุุตสาหกรรม
การผลิิต ปััญหาความอ่่อนแอของเครื่่�องยนต์์เศรษฐกิิจที่่�มาจากกำลััง
ซื้�้อภายในประเทศเอง ปัญั หาความเหลื่�่อมล้้ำที่่ท� วีีความชััดเจนมากขึ้้�น
เรื่อ�่ ยๆ และปัญั หาระยะยาวอื่น่� ๆ ไม่ว่ ่า่ จะเป็น็ ปัญั หาโครงสร้า้ งประชากร
สููงวัยั และความท้า้ ทายในอนาคตจากการเปลี่่ย� นแปลงด้า้ นเทคโนโลยีี
นอกจากนี้�้การท่่องเที่่�ยวบางประเภทที่่�ผลาญทรััพยากรธรรมชาติิอย่่าง