50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 195
21 มิิถุนุ ายน 1997 ดร.อำนวย วีีรวรรณ ประกาศลาออกจากตำแหน่่ง อยู่�ที่�ราว 45.3 บาทต่อ่ เหรียี ญสหรัฐั โดยตลอดทั้้�งเดือื นนั้้น� ไม่ม่ ีีวันั ไหน
รัฐั มนตรีวี ่า่ การกระทรวงการคลังั ภายใต้ส้ ถานะทุนุ สำรองฯ ของประเทศ ที่่แ� ข็ง็ ค่่าเกิิน 40 บาทเลย
ที่่ร� ่อ่ ยหรอลงทุกุ ทีี เปิดิ ทางให้้ ดร.ทนง ขึ้�นสู่�ตำแหน่่งขุนุ คลังั คนต่อ่ ไป
การทิ้้�ง ‘ดิ่่�ง’ ของเงิินบาทในตอนนี้้�ได้้ปลุุกนายแบงก์์ทุุกคนให้้ตื่่�นจาก
ความท้้าทายของรััฐมนตรีีว่่าการกระทรวงการคลัังคนใหม่่ขณะนั้้�นคืือ ความชาและความช็อ็ ก เพราะเมื่่อ� ได้ส้ ำรวจงบการเงินิ ของแต่ล่ ะบริษิ ัทั
เงิินทุุนสำรองระหว่่างประเทศที่่�เหลืือน้้อยมากจากการเข้้าแทรกแซง ก็็ได้้พบว่า่ ธนาคารทั้้�งหมดกำลังั จะล้้มละลาย
ตลาดในช่่วงที่่�โดนโจมตีีอย่่างหนััก นั่่�นหมายถึึงประเทศไทย ‘หมด
กระสุนุ ’ ในการปกป้้องค่่าเงินิ บาทหากถููกโจมตีอี ีีกครั้�ง อาฟเตอร์์ช็อ็ ก
หลัังทางการประกาศลอยตัวั ค่า่ เงิินบาท ไม่ใ่ ช่แ่ ค่่เพียี งภาคการเงินิ ไทย
จนกระทั่่ง� เข้า้ สู่่�ช่ว่ งปลายเดือื นมิถิ ุนุ ายน สัญั ญาณหายนะกำลังั จะปะทุุ เท่า่ นั้้น� ที่่อ� ยู่�ในภาวะระส่่ำระสาย แต่ป่ ระเทศตลาดเกิดิ ใหม่ก่ ็เ็ ผชิญิ ความ
ขึ้�นอีีกครั้�ง คราวนี้้�ไม่่ใช่่ฝีีมืือการโจมตีีค่่าเงิินของนัักลงทุุนต่่างชาติิ ปั่�่นป่่วนตามไปด้้วย โดยเฉพาะประเทศในภููมิิภาคเอเชีียตะวัันออก
หากแต่่เป็็นการไหลออกของเงิินบาทของนัักลงทุุนชาวไทยเอง ในที่่ส� ุดุ และเอเชีียตะวัันออกเฉีียงใต้้ ที่่�ก่่อนหน้้านั้้�นได้้พร้้อมใจเปิิดประตูู
รััฐมนตรีีว่่าการกระทรวงการคลัังเสนอสองทางเลืือกให้้กัับผู้้�ว่าการ ต้้อนรัับการไหลบ่่าของเงิินทุุนจากต่่างประเทศ ต่่างต้้องเจ็็บหนัักจาก
เริิงชัยั กลัับไปคิิดทบทวน หนึ่่�งคืือการลอยตัวั ค่่าเงิิน สองคือื การลอยตััว การถอนทุุนออกอย่่างฉัับพลัันของนัักลงทุุน กลายเป็็นวิิกฤตเศรษฐกิิจ
ค่า่ เงินิ แบบมีเี พดานร้้อยละ 5-10 ต่่อครั้�ง ที่่�กระทบต่่อกัันไปเป็็นลููกโซ่่ วิิกฤตต้้มยำกุ้�งจึึงมีีชื่�อเรีียกอย่่างเป็็น
ทางการว่่าวิิกฤตการเงิินแห่่งเอเชียี (Asian Financial Crisis)
ราวตีีห้า้ ของวันั ที่่� 2 กรกฎาคม 1997 โทรศัพั ท์์ที่่�บ้้านบรรดานายแบงก์์
ระดับั สูงู ดัังขึ้�นพร้้อมๆ กััน ปลายสายคือื เจ้้าหน้้าที่่�จาก ธปท. ที่่�โทรมา ทั้้�งนี้้� ประเทศที่่�รัับเคราะห์์ร้้ายต่่อจากไทยในระดัับหนัักหน่่วง ได้้แก่่
เรีียกให้ท้ ุกุ คนไปรวมตัวั กันั ตอนเช้้าตรู่�เพื่่�อฟัังข่่าวสำคััญ เกาหลีีใต้้ ที่่�อััตราการเติิบโตทางเศรษฐกิิจหดลงถึึงร้้อยละ 5.1 หลััง
วิิกฤต รวมถึึงอิินโดนีีเซีียที่่�เจ็็บหนัักเพราะต้้องเผชิิญกัับการร่่วงของ
ไม่ต่ ้้องสงสัยั ว่่าหากเป็น็ ข่า่ วดีี คงไม่โ่ ทรศััพท์์มาปลุุกตั้้ง� แต่ฟ่ ้้ายังั ไม่่สาง ค่่าเงิินรููเปีียห์์ จนส่่งผลให้้เกิิดการจลาจลทางการเมืืองขึ้�นในปีี 1998
หลายคนจึงึ ต่า่ งคาดการณ์ก์ ันั ว่า่ ธปท. จะต้้องประกาศ ‘ลดค่่าเงินิ บาท’ และรวมไปถึงึ วิกิ ฤตการเงินิ รััสเซีียในปีี 1998
อย่า่ งแน่่นอน เพราะที่่ผ� ่า่ นมาก็็มีขี ่า่ วลืือเรื่อ� งนี้้เ� กิดิ ขึ้้น� โดยตลอด วิิกฤตเศรษฐกิิจที่่�เกิิดขึ้้�นกัับหลายๆ ประเทศในทศวรรษนี้้�จึึงคล้้ายกัับ
โรคติิดต่่อที่่�แพร่ร่ ะบาดในกลุ่�มประเทศเกิิดใหม่่ ซึ่�งจะมีลี ักั ษณะอาการ
เวลา 8.30 น. เมื่่�อทุุกคนมารวมตััวกัันที่่� ‘เรืือนแพ’ อาคารไม้้ซึ่�งอยู่� ร่่วมกัันคืือ ช่่วงที่่�เศรษฐกิิจเติิบโต ได้้มีีการเพิ่่�มขึ้�นของเงิินทุุนในระบบ
บริิเวณด้้านในสุุดของ ธปท. เช้้าวัันนั้้�นผู้�้บริิหารระดัับสููงได้้บอกกัับ เศรษฐกิจิ ในระดับั ที่่ส� ูงู มาก นำไปสู่่�การก่อ่ หนี้้ข� องทั้้ง� ภาครัฐั และเอกชน
ผู้้�เข้้าร่่วมประชุุมว่่า นัับจากนี้้� ธปท. จะใช้้นโยบายอััตราแลกเปลี่่�ยน โดยเฉพาะหนี้้ใ� นรูปู เงินิ ตราต่า่ งประเทศ ซึ่ง� โดยส่่วนใหญ่่มัักไม่ไ่ ด้้มีีการ
แบบ ‘ลอยตััวค่า่ เงินิ ’ ป้้องกัันความเสี่่�ยงอััตราแลกเปลี่่�ยนเอาไว้้ และสิ่่�งที่่�ทำให้้โรคติิดต่่อนี้้�
แพร่่ระบาดไปได้้อย่่างรวดเร็็ว คืือจุุดเปลี่่�ยนความเชื่�อมั่่�นของนัักลงทุุน
บััณฑูรู ล่่ำซำ นายแบงก์์ใหญ่แ่ ห่ง่ ธนาคารกสิิกรไทย ผู้้�ที่ไ� ด้้อยู่่�ร่่วมงาน ต่่างชาติิที่่�พร้้อมใจกัันถอนทุุนออกจากประเทศที่่�มีีอาการใกล้้เคีียงกััน
แถลงข่า่ วในวัันนั้้น� ด้้วย44 ย้้อนเล่า่ ถึึงความรู้้�สึึกที่่�เกิดิ ขึ้้น� ว่่า นายแบงก์์ เมื่่อ� สัญั ญาณอันั ตรายเริ่�มส่อ่ เค้้าขึ้น� ในประเทศใดประเทศหนึ่่�ง
ส่ว่ นใหญ่อ่ ยู่�ในสภาพ ‘ช็อ็ ก’ เพราะไม่ม่ ีใี ครเข้า้ ใจว่่าการลอยตัวั ค่่าเงิิน
แปลว่่าอะไร จะส่่งผลดีี ผลร้า้ ย หรืืออย่า่ งไรต่อ่ ไป 12 มกราคม 1998 เป็็นวัันที่่�เงิินบาทดิ่่�งลงต่่ำที่่�สุุดในประวััติิศาสตร์์
โดยอ่่อนค่่าลงมาสู่� 56.1 บาทต่่อเหรีียญสหรััฐ และยัังไม่่เคยมีีวัันไหน
9 กรกฎาคม 1997 สัปั ดาห์แ์ รกหลังั ประกาศเปลี่่ย� นแปลงนโยบายอัตั รา ที่่ต� กต่่ำไปกว่า่ นั้้น� อีีกเลย
แลกเปลี่่�ยน เงิินบาทไทยอ่่อนค่า่ ลงสู่�ระดัับ 29.1 บาทต่่อเหรีียญสหรัฐั
จนแตะที่่� 30.3 บาทในวัันที่่� 14 กรกฎาคม 1997 ก่่อนจะลดลงอย่่าง
ต่่อเนื่่�องและรุุนแรง ส่่งผลให้้ในเดืือนธัันวาคม เงิินบาทไทยโดยเฉลี่่�ย
196 THE FALL FROM GRACE
การอ่่อนตััวลงของค่่าเงิินบาท ไม่่ใช่่แค่่ตััวเลข หากยัังหมายถึึงความ
เจ็บ็ ปวดทรมานของคนทำธุรุ กิจิ โดยเฉพาะคนที่่ก� ู้้�ยืมื เงินิ จากต่า่ งประเทศ
มีีหนี้้�เป็็นเงิินสกุุลดอลลาร์์ ท่่ามกลางเศรษฐกิิจที่่�ทุุกอย่่างหยุุดชะงััก
แต่่พวกเขาต้้องแบกรัับภาระหนี้้�สิินที่่�พอกพููนขึ้�นเป็็นเท่่าทวีีคููณ หรืือ
อีีกนััยหนึ่่�งคืือความมั่่�งคั่่�งที่่�บริิษััทเคยมีีกลัับหายเกลี้้�ยง บรรดาเศรษฐีี
และนัักธุุรกิิจต่า่ งต้้องจำยอมกับั สภาวะล้ม้ ละลาย
วิิกฤตสถาบัันการเงินิ
ในฝั่�่งของบริิษััทเงิินทุุน หลายบริิษััทมีีสถานะอ่่อนแอ ต้้องเข้้ารัับความ
ช่่วยเหลืือทางการเงิินจากกองทุุนฟื้้�นฟููฯ โดยหลัังจาก ดร.ทนง เข้้ารัับ
ตำแหน่ง่ รัฐั มนตรีวี ่า่ การกระทรวงคลังั รัฐั บาลได้ส้ั่่ง� ระงับั กิจิ การสถาบันั
การเงินิ 16 แห่่งเป็น็ การชั่ว� คราวในวันั ที่่� 27 มิถิ ุนุ ายน 1997 เพื่่�อแก้ไ้ ข
ปััญหาสภาพคล่อ่ งจากการขยายตััวของสินิ เชื่อ� ที่่�เพิ่่ม� ขึ้�น
วิกิ ฤตต้ม้ ยำกุ้�งยิ่ง� กระหน่่ำซ้้ำเติมิ ให้ส้ ถานการณ์เ์ ลวร้า้ ยลงไปอีกี เพราะ
การที่่�บริิษััทเงิินทุุนได้้ปล่่อยสิินเชื่ �อให้้ภาคอสัังหาริิมทรััพย์์เป็็นสััดส่่วน
ที่่�สููงมากในยุุคฟองสบู่� เมื่่�อลููกหนี้้�ไม่่สามารถชำระหนี้้�คืืน ผลจึึงส่่งต่่อ
มาถึึงสถานะการเงิินของเจ้้าหนี้้� บริิษััทเงิินทุุนในไทยมากกว่่าครึ่�งร้้อย
กำลัังจะล้ม้ จากปััญหาหนี้้เ� สีียที่่�ภาคอสัังหาริิมทรัพั ย์ก์ ่อ่ ไว้้
5 สิิงหาคม 1997 ดร.ทนง ได้้สั่่�งระงัับกิิจการบริิษััทเงิินทุุนเพิ่่�มขึ้�นอีีก
42 แห่ง่ ซึ่ง� เมื่่อ� รวมกับั สถาบันั การเงินิ จำนวน 16 แห่ง่ ที่่ถ� ูกู สั่่ง� ระงับั กิจิ การ
ก่่อนหน้้านี้้� เท่่ากัับว่่ามีีสถาบัันการเงิินทั้้�งหมด 58 แห่่งที่่�ทางการสั่่�ง
ให้้หยุุดดำเนิินกิิจการชั่�วคราวเพื่่�อไปเร่่งทำแผนฟื้้�นฟููฯ มายื่ �นให้้กัับ
คณะกรรมการกำกับั การควบหรือื โอนกิจิ การของสถาบันั การเงินิ (คคส.)
ซึ่ง� เป็น็ คณะกรรมการเฉพาะกิิจที่่�มีีอำนาจเพีียงชั่�วคราว และจะสิ้้�นสุุด
อำนาจในวันั ที่่� 11 ตุลุ าคม 1997 เพื่่อ� ให้ท้ าง คคส. พิจิ ารณาแผนฟื้้น� ฟูฯู
ภายใต้เ้ งื่�อนไขว่่าแผนฟื้้�นฟููฯ จะต้้องมีีการกำหนดวิิธีีแก้้ไขไว้้ให้ช้ ัดั เจน
ไม่่ว่่าจะเป็็นการควบรวมกิิจการ หรืือการดึึงต่่างประเทศเข้้ามาลงทุุน
ภายในระยะเวลาและขั้�นตอนที่่ร� ะบุุไว้้
ส่่วนในภาคธนาคารก็็ตกอยู่ �ในสถานะการเงิินที่่�อ่่อนแอเช่่นเดีียวกััน
เพราะต้อ้ งแบกรับั ปััญหาหนี้้�เสีีย โดยเฉพาะหนี้้�ที่่เ� กิิดจากการกู้้�ยืมื ผ่า่ น
ช่อ่ งทาง BIBF
197
เมื่่อ� ลููกหนี้้�ไม่ส่ ามารถชำ�ำ ระหนี้้ค� ืืน
ผลจึึงส่่งต่อ่ มาถึงึ สถานะการเงิิน
ของเจ้้าหนี้้� บริิษััทเงิินทุุนในไทย
มากกว่า่ ครึ่ง� ร้อ้ ยกำ�ำ ลังั จะล้้ม
จากปัญั หาหนี้้�เสีีย
ที่่ภ� าคอสัังหาริิมทรััพย์ก์ ่อ่ ไว้้
นอกจากนี้้ก� ารลอยตัวั ค่า่ เงินิ บาทยังั ส่ง่ ผลกระทบรุนุ แรงต่อ่ ความเชื่อ� มั่่น�
ของประชาชน ทำให้เ้ กิดิ ปรากฏการณ์ค์ นแห่ถ่ อนเงินิ ฝาก รัฐั บาลจึงึ ต้อ้ ง
แก้ว้ ิกิ ฤตนี้้�ด้้วยการมอบหมายให้ก้ องทุุนฟื้้น� ฟููฯ เป็น็ ตััวแทนดำเนินิ การ
รัับประกัันเงิินฝากเป็็นการชั่�วคราว นัับตั้้�งแต่่วัันที่่� 6 สิิงหาคม 1997
รวมถึึงการให้้ความช่่วยเหลืือแก่่สถาบัันการเงิินที่่�ประสบปััญหาในการ
เพิ่่�มทุุน หรืือที่่�รู้�จักกันั ในนามมาตรการ 14 สิงิ หาคม 1998
ผลจากการดำเนิินการข้้างต้้น ทำให้้กองทุุนฟื้้�นฟููฯ ต้้องประสบปััญหา
ทางการเงิินและสภาพคล่่องเรื่�อยมา และยัังมีีปััญหาการขาดทุุนจาก
การเข้า้ ถือื หุ้�นและการเข้า้ ซื้อ� สินิ ทรัพั ย์ด์ ้อ้ ยคุณุ ภาพจากสถาบันั การเงินิ
ที่่�มีีปััญหา ซึ่�งเมื่่�อรวมความเสีียหายทั้้�งหมด คิิดเป็็นมููลค่่าหนี้้�สิินที่่�
กองทุุนฟื้้�นฟููฯ ต้้องแบกรัับกว่่า 1.4 ล้้านล้้านบาท ส่่วนเงิินฝากของ
ประชาชนในสถาบัันการเงิินที่่�ถููกระงัับกิิจการ แม้้จะได้้รัับการคุ้�มครอง
ปกป้้อง แต่ก่ ็็ไม่ส่ ามารถเบิกิ ถอนได้เ้ ป็็นเวลานานหลายปีี
พนักั งานของธนาคารกรุงุ เทพฯ พาณิิชย์ก์ ารราว 500 คนที่่�ได้ร้ ับั ผลกระทบจากการที่่�ทางธนาคาร
ถููกสั่่ง� ระงับั กิิจการอัันเนื่่อ� งมาจากปััญหาหนี้้�เสียี รวมตััวกันั ประท้ว้ งที่่�ถนนด้า้ นหน้้าทำำ�เนีียบรััฐบาล
198 THE FALL FROM GRACE 1991 - 2000
ลููกหนี้้� IMF ของชาวต่า่ งชาติิ การยกเลิกิ กฎระเบียี บต่า่ งๆ ตลอดจนยอมรับั นโยบาย
ในเดือื นสิิงหาคม 1997 รััฐบาลของ พลเอก ชวลิิต ยงใจยุุทธ ตัดั สิินใจ แปรรูปู รััฐวิสิ าหกิิจให้เ้ ป็็นของเอกชน ทั้้ง� หมดนี้้�ถูกู ตราขึ้�นเป็็นกฎหมาย
ขอความช่่วยเหลือื ด้า้ นเงินิ ทุนุ ภายใต้้โครงการ IMF เพื่่�อพยุุงเศรษฐกิจิ ทั้้ง� สิ้้น� 40 ฉบับั โดยมีี 11 ฉบับั ที่่ถ� ูกู ขนานนามว่า่ เป็น็ ‘กฎหมายขายชาติ’ิ
ไม่่ให้้ล้้มละลาย จากเหตุุการณ์์นี้้�คนไทยทั้้�งประเทศจึึงต้้องตกอยู่�ใน เนื่่�องจากเปิิดทางให้้นัักลงทุุนต่่างชาติิเข้้ามากอบโกยผลประโยชน์์จาก
สถานะ ‘ลูกู หนี้้� IMF’ และรัับผลกระทบทางเศรษฐกิจิ ที่่ต� ามมาหลังั จาก ประเทศไทย เช่่น กฎหมายว่่าด้้วยการล้้มละลาย กฎหมายส่่งเสริิมให้้
การกู้้�ยืืมเงิินเป็น็ จำนวนที่่�มากถึึง 17,200 ล้้านเหรีียญสหรัฐั ต่า่ งชาติเิ ข้า้ มาลงทุนุ และประกอบธุรุ กิจิ ได้ม้ ากขึ้น� และพระราชบัญั ญัตั ิิ
ทุุนรััฐวิิสาหกิิจ หรืือกฎหมายที่่�เอื้�อให้้การแปรรููปรััฐวิิสาหกิิจเป็็นไป
ตลอดการเข้้าโปรแกรมช่่วยเหลืือทางการเงิิน IMF กำหนดเงื่�อนไขให้้ อย่่างสะดวกรวดเร็็ว
ประเทศไทยต้้องทำตามมาตรการต่่างๆ ที่่�ตกลงไว้้ในหนัังสืือแสดง
เจตจำนง (Letter of Intent: LOI) โดยหนัังสืือฯ มีีทั้้�งหมด 8 ฉบัับ ในด้า้ นการคลังั IMF แนะนำให้ร้ ัฐั บาลไทยดำเนินิ นโยบายการคลังั อย่า่ ง
ด้้วยกััน เริ่�มต้้นจากฉบัับแรก ลงวัันที่่� 14 สิิงหาคม 1997 จนถึึงฉบัับ เข้ม้ งวด หรือื ที่่�เรีียกว่า่ มาตรการ ‘รัดั เข็็มขััด’ เพื่่�อรัักษาวิินััยทางการคลังั
สุดุ ท้า้ ย ลงวัันที่่� 21 พฤศจิิกายน 1999 โดย LOI ฉบับั แรกกำหนดไว้ว้ ่า่ เศรษฐกิจิ ไทยจะต้อ้ งเกินิ ดุลุ งบประมาณ
ในปีีงบประมาณ 2540/2541 ทัันทีีร้้อยละ 1 ของ GDP แม้้เงื่�อนไขนี้้�
ขณะนั้้�นสถานะของภาคเอกชนจำนวนมากอยู่�ในภาวะล้้มละลาย และ จะได้้รับั การผ่่อนคลายให้้เป็น็ การขาดดุลุ ใน LOI ฉบัับต่่อมา แต่่ก็็เป็็น
ก่่อให้้เกิิดหนี้้�เสีียในระบบสถาบัันการเงิินสููงถึึงกว่่าร้้อยละ 45 ของการ ข้้อจำกััดต่่อสภาพเศรษฐกิิจที่่�หดตััวอย่่างรุุนแรง และรััฐบาล ชวน
ปล่อ่ ยกู้�ทั้ง� ระบบ หรืือประมาณ 2.5 ล้า้ นล้า้ นบาท หลีกี ภััย ที่่เ� ข้า้ มารับั ช่่วงบริิหารประเทศต่่อจาก พลเอก ชวลิติ ก็็ยัังต้้อง
พยายามดำเนิินการตามมาตรการรััดเข็็มขััดนี้้�
เพื่่�อพาเศรษฐกิิจออกจากวิิกฤต IMF แนะนำว่่าประเทศไทยต้้องเปิิด
เสรีมี ากขึ้น� ทั้้�งในด้า้ นการค้า้ การลงทุนุ และการเข้้ามาประกอบอาชีีพ ผลที่่�ตามมาคืือเศรษฐกิิจที่่�หยุุดชะงัักจากวิิกฤตยิ่ �งหดตััวลงไปอีีกจาก
การขาดแรงกระตุ้�นจากภาคการคลััง จนส่่งผลกระทบไปทุุกภาคส่่วน
อััตราดอกเบี้้�ยกู้้�ยืืมเงิินระหว่่างธนาคารในช่่วงปีี 1996-1998 (%)
23.87
18.66
8.34
มกราคม 1996
กุุมภาพัันธ์์ 1996
มีีนาคม 1996
เมษายน 1996
พฤษภาคม 1996
มิิถุุนายน 1996
กรกฎาคม 1996
สิิงหาคม 1996
กัันยายน 1996
ตุุลาคม 1996
พฤศจิิกายน 1996
ธ ัันวาคม 1996
มกราคม 1997
กุุมภาพัันธ์์ 1997
มีีนาคม 1997
เมษายน 1997
พฤษภาคม 1997
มิิถุุนายน 1997
กรกฎาคม 1997
สิิงหาคม 1997
ก ัันยายน 1997
ตุุลาคม 1997
พฤศจิิกายน 1997
ธ ัันวาคม 1997
มกราคม 1998
กุุมภาพัันธ์์ 1998
มีีนาคม 1998
เมษายน 1998
พฤษภาคม 1998
มิิถุุนายน 1998
กรกฎาคม 1998
สิิงหาคม 1998
ก ัันยายน 1998
ต ุุลาคม 1998
พฤศจิิกายน 1998
ธัันวาคม 1998
อ้้างอิิง: ธนาคารแห่่งประเทศไทย
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 199
ในเดืือนสิิงหาคม 1997 มนุุษย์์เงิินเดืือนและลููกจ้้างจำนวนมากถููกให้้ออกจากงาน คนทำงาน
รัฐั บาล พลเอก ชวลิิต ยงใจยุทุ ธ ในภาคบริิการก็็ทำมาหากินิ ลำบากตามไปด้ว้ ย
ตััดสิินใจขอความช่ว่ ยเหลืือ
ด้า้ นเงิินทุุนภายใต้โ้ ครงการ IMF ในด้้านนโยบายทางการเงิิน IMF แนะนำให้พ้ ยุุงการอ่อ่ นตััวของค่า่ เงินิ
เพื่่�อพยุงุ เศรษฐกิิจไม่ใ่ ห้ล้ ้ม้ ละลาย ด้้วยการปรัับอััตราดอกเบี้้�ยระยะสั้้�นให้้สููงถึึง 24% เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้
จากเหตุกุ ารณ์น์ ี้้�คนไทย เงิินไหลออกนอกประเทศ แต่่ด้้วยความกัังวลที่่�มีีต่่อพื้้�นฐานเศรษฐกิิจ
ทั้้�งประเทศจึึงต้อ้ งตกอยู่ใ่� นฐานะ ไทย และผลพวงจากการดำเนิินนโยบายการคลัังอย่่างเข้้มงวด การ
‘ลููกหนี้้� IMF’ ขึ้�นอััตราดอกเบี้้�ยซึ่�งเป็็นการเพิ่่�มต้้นทุุนทางการเงิินจึึงยิ่ �งซ้้ำเติิมฐานะ
ของกิิจการต่่างๆ ให้้ยิ่ �งทรุุดลงไปอีีก ส่่งผลให้้เงิินไหลออกอย่่างรุุนแรง
เกิดิ หนี้้เ� สียี ในระบบสถาบันั การเงินิ จนนำไปสู่่�การอ่่อนตััวของค่า่ เงิินอย่า่ งรวดเร็ว็
สููงถึงึ กว่่าร้้อยละ 45 คิดิ เป็็นมููลค่่า
ในการแก้้ปััญหาสถาบัันการเงิินให้้ออกจากภาวะล่่มทั้้�งระบบนั้้�น IMF
2 . 5 ล้้านล้้านบาท แนะนำให้้แยกสถาบัันการเงิินที่่�อ่่อนแอออกจากสถาบัันการเงิินที่่�
เข้้มแข็็ง และเร่่งดำเนิินมาตรการเพื่่�อจำหน่่ายสิินทรััพย์์ของสถาบััน
มููลค่่าหนี้้�สินิ ที่่�กองทุนุ ฟื้�น้ ฟููฯ ต้้องแบกรับั การเงิินที่่�มีีปััญหาจนไม่่สามารถดำเนิินกิิจการต่่อได้้ โดยได้้นำรููปแบบ
การแก้้ไขปััญหาสถาบัันการเงิิน (Savings & Loans) ที่่�ถููกปิิดกิิจการ
1 . 4 ล้้านล้้านบาท ในสหรััฐฯ มาประยุุกต์์ใช้้
อัตั ราดอกเบี้้ย� ในเดืือนสิิงหาคม 1997 ในเดือื นตุลุ าคม 1997 รัฐั บาลไทยได้จ้ ัดั ตั้้ง� องค์ก์ ารเพื่่อ� การปฏิริ ูปู ระบบ
สถาบันั การเงินิ (ปรส.) ขึ้น� มาเพื่่อ� ทำหน้า้ ที่่ด� ูแู ลให้ก้ ารคุ้�มครองผู้้�ฝากเงินิ
15.43% แก้้ไขปััญหาสถาบันั การเงินิ 58 แห่ง่ ที่่�กำลัังอยู่�ในช่่วงเร่่งทำแผนฟื้้�นฟูฯู
ตลอดจนเจรจาต่่อรองกัับเจ้้าหนี้้� นอกจากนี้้�ยัังได้้จััดตั้้�งบรรษััทบริิหาร
สิินทรััพย์์สถาบัันการเงิิน (บบส.) ให้้เข้้ามาแข่่งขัันซื้�อลููกหนี้้�จาก ปรส.
เพื่่�อป้้องกัันจากการถููกกดราคามากเกิินไป รวมถึึงยัังมีีหน้้าที่่�ช่่วยปรัับ
โครงสร้้างให้้แก่่ลูกู หนี้้ด� ้ว้ ย
หลัังจากที่่� ปรส. ได้้เข้้ามาจััดการแยกหนี้้�ดีีออกจากหนี้้�เสีียของแต่่ละ
สถาบัันการเงิินแล้้ว ผลประกาศออกมาในวัันที่่� 8 ธัันวาคม 1997 ว่่า
จากบริิษััทเงิินทุุน 58 แห่่งที่่�ถููกระงัับกิิจการ มีีบริิษััทเงิินทุุน 56 แห่่ง
ถููกสั่่�งให้้ปิิดกิิจการถาวร และมีีเพีียง 2 แห่่งเท่่านั้้�นที่่�ทางการอนุุญาต
ให้้ดำเนิินการต่่อได้้ คืือบริิษััทเงิินทุุนหลัักทรััพย์์บางกอกอิินเวสเมนท์์
และบริิษัทั เงินิ ทุนุ หลักั ทรัพั ย์์เกียี รตินิ าคิิน
สถาบัันการเงิินที่่�ถููกสั่่�งปิิดกิิจการทั้้�งหมดถููกนำเข้้าสู่ �กระบวนการ
จััดสิินทรััพย์์ต่่างๆ เพื่่�อชำระบััญชีีนำไปจ่่ายคืืนแก่่เจ้้าหนี้้� ก่่อนจะเข้้าสู่�
สภาพล้ม้ ละลายโดยสมบูรู ณ์์
200 THE FALL FROM GRACE 1991 - 2000
ปิ่่น� จักั กะพาก หลัังได้ร้ ับั ชััยชนะจากการต่อ่ สู้�คดีีกับั ทางการไทย ที่่ร� ้อ้ งขอให้้อัังกฤษส่่งตััวเขากลับั ประเทศไทยในฐานะผู้้�ร้้ายข้้ามแดน ด้้วยข้อ้ หายัักยอกเงิินจาก ‘ฟินิ วันั ’
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 201
พ่่อมดการเงิิน หรืือแพะรัับบาป?
วันั ที่่� 29 กัันยายน 1998 ธปท. ได้อ้ อกประกาศกล่่าวโทษ ปิ่่น� จัักกะพาก 11 ธัันวาคม 1999 จากการประสานงานของอััยการไทยไปที่่�อัังกฤษ
และพวกรวม 3 คน ในข้้อหายัักยอกเงิินจากบริิษััทเงิินทุุนเอกธนกิิจ ทำให้้ตำรวจพบตััวเขาที่่�แมนชั่�นหรููกลางกรุุงลอนดอน ติิดตามมาด้้วย
หรือื ‘ฟิินวันั ’ ซึ่ง� เป็็น 1 ใน 56 สถาบันั การเงินิ ที่่ท� างการไทยสั่่�งปิดิ กิิจการ การต่่อสู้�คดีีกัับอััยการไทย ที่่�ต้้องการให้้ทางอัังกฤษส่่งตััวเขากลัับมา
ในฐานะผู้้�ร้ายข้า้ มแดน
ย้้อนกลัับไปในปีี 1994 ที่่�หุ้�นไทยทำสถิิติิสููงสุุดในประวััติิศาสตร์์ หาก
ถามถึึงหุ้�นที่่�สร้้างผลกำไรอย่่างงอกงามให้้นัักลงทุุน จะต้้องมีีชื่�อของ ปิ่่�นเล่่าภายหลัังว่่า “ยุุคนั้้�นไม่่ค่่อยมีีใครคอมเมนต์์เกี่ �ยวกัับประเด็็น
ฟิินวัันติิดอัันดัับหนึ่่�งในลิิสต์์ นอกจากนี้้�ในปีีเดีียวกัันนั้้�น หุ้�นของฟิินวััน เรื่�องการปล่่อยกู้�ให้้กิิจการในเครืือเท่่าไร การปล่่อยกู้�แบบนี้้�ถืือเป็็น
ยังั ขึ้�นสู่่�จุุดสููงสุดุ ที่่�ระดัับ 584 บาทต่อ่ หุ้�นอีกี ด้ว้ ย เรื่�องปกติิธรรมดา และไม่่ได้้มีีแต่่ฟิินวัันเท่่านั้้�นที่่�ทำ หลายๆ ธนาคาร
ก็็ทำ ธปท. มาตรวจสอบทุุกปีี จะมีแี ค่่คอมเมนต์ป์ ระมาณว่่าคุณุ ปล่อ่ ย
ปิ่่�นคืือผู้้�อยู่�เบื้้�องหลัังอาณาจัักรฟิินวััน เป็็นทั้้�งผู้้�บริิหารและถืือหุ้�นใหญ่่ มากเกิินไปแล้้ว เหมือื นเขาอยากให้ล้ ดลง แต่ไ่ ม่่ได้บ้ อกว่า่ ผิดิ ทีเี ดียี ว”
เขาคือื หนึ่่ง� ในลูกู หลานของตระกูลู ยิบิ อินิ ซอย กลุ่�มธุรุ กิจิ เก่า่ แก่ท่ี่่เ� ริ่ม� จาก
อุุตสาหกรรมเหมืืองแร่่ ก่่อนจะกระโดดเข้้ามาสู่่�ธุุรกิิจการเงิิน หลัังผ่่าน หลัังการต่่อสู้�ที่�ใช้้เวลาเกืือบ 2 ปีี ปิ่่�นชนะคดีีที่่�อัังกฤษ ไม่่มีีสถานะ
ประสบการณ์์จากวอลล์์สตรีีท สมััยทำงานในธนาคารเชสแมนฮััตตััน ผู้้�ร้ายข้้ามแดนเป็็นมลทิินติิดตััว เขาเลืือกที่่�จะปัักหลัักอยู่�ที่�อัังกฤษ
(Chase Manhattan Bank) เขาตััดสิินใจลาออกมาบริิหารธุุรกิิจ นานถึึง 15 ปีี ก่่อนจะกลัับมาใช้้ชีีวิิตหลัังเกษีียณที่่�ประเทศไทย โดย
ครอบครัวั โดยเปลี่่ย� นชื่อ� จากบริษิ ัทั เงินิ ทุนุ ยิบิ อินิ ซอย เป็น็ บริษิ ัทั เงินิ ทุนุ ไม่ยุ่่�งเกี่�ยวกัับแวดวงการเงินิ ของไทยอีกี เลย
เอกธนกิิจ ที่่�คนเรีียกติิดปากว่่าฟิินวัันจากรหััสที่่�ใช้้เรีียกในตลาดหุ้้�น
(FIN-1) ต่อ่ ข้อ้ กล่า่ วหาที่่� ธปท. ชี้�ว่่าฟินิ วัันคืือตััวการที่่�ทำให้ร้ ะบบเศรษฐกิิจไทย
พังั ลง ปิ่่น� ให้ค้ วามเห็็นว่า่
กลยุุทธ์์ 4 ข้้อประกอบด้้วย หนึ่่�ง หาพัันธมิิตรธุุรกิิจ สอง เทกโอเวอร์์
กิจิ การ สาม นำกิจิ การมาปรับั โครงสร้า้ งธุรุ กิจิ สี่่� เพิ่่ม� ทุนุ นำเข้า้ ตลาดหุ้้�น “สาเหตุทุ ี่่�ทำให้้เกิิดวิกิ ฤตเศรษฐกิจิ ผมมองว่่าการที่่�บริิษัทั เงิินทุุนปล่อ่ ย
คืือสููตรสำเร็็จในการทำธุุรกิิจของปิ่่�นที่่�ส่่งผลให้้ธุุรกิิจมรดกขนาดย่่อมๆ กู้�เป็น็ จำนวนมากก็็อาจเป็็นสาเหตุหุ นึ่่�ง แต่่ตัวั การสำคััญที่่�สุดุ คือื ธปท.
ของครอบครัวั สยายปีกี สู่�บริษิ ัทั ไฟแนนซ์ท์ ี่่ใ� หญ่ท่ ี่่ส� ุดุ ในระบบ จนมีขี นาด ที่่�เลืือกจะใช้้อััตราแลกเปลี่่�ยนแบบคงที่่� ตอนผมอยู่�เมืืองนอก ผมชอบ
ใกล้้เคีียงธนาคารขนาดกลาง จากกิิจการที่่�นัับหนึ่่�งด้้วยทุุนจดทะเบีียน ซื้�อหนัังสืือที่่�เขีียนเกี่ �ยวกัับวิิกฤตต้้มยำกุ้�งมาอ่่าน ทุุกเล่่มล้้วนบ่่งชี้�ไปที่่�
120 ล้า้ นบาท ขึ้น� สู่่�ธุรุ กิจิ ที่่ม� ีมี ูลู ค่า่ ทรัพั ย์ส์ ินิ รวมถึงึ 102,410 ล้า้ นบาท ระบบการบริิหารทุุนสำรองฯ ของ ธปท. ทั้้�งนั้้�น ไม่่มีีเล่่มไหนที่่�บอกว่่า
ในปีี 1996 จนสื่่�อมวลชนพากัันให้ฉ้ ายาว่่า ‘พ่่อมดการเงิิน’ ผมเป็น็ ต้้นเหตุุของปััญหานี้้�”
หลัังการเกิิดขึ้้�นของวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง ธปท. ชี้�ว่่าฟิินวัันคืือหนึ่่�งในตััวการ
สำคััญที่่�ทำให้้เศรษฐกิิจไทยล้้มระเนระนาด จากการปล่่อยกู้�ให้้กัับ
กิจิ การในเครือื ถึงึ 2 แห่ง่ โดยไม่ม่ ีีหลัักทรััพย์ค์ ้้ำประกัันในวงเงินิ 1,766
ล้า้ นบาท ทั้้ง� ๆ ที่่ฐ� านะของทั้้ง� สองบริษิ ัทั อยู่�ในระดัับน่่าเป็น็ ห่่วง
ทางการไทยระบุุโทษทััณฑ์์ที่่�เขาต้้องชดใช้้ไว้้ที่่�จำคุุกตั้้�งแต่่ 5-10 ปีี
ปรัับ 500,000-1,000,000 บาท แต่่เจ้้าตััวไม่่ได้้อยู่่�ร่่วมฟัังข้้อกล่่าวหา
ดัังกล่า่ ว เพราะได้เ้ ดิินทางออกจากประเทศไทยล่่วงหน้้าไปก่่อนแล้ว้
202 THE FALL FROM GRACE 1991 - 2000
ประเทศไทยหลัังวิิกฤต มีแี สงสีี ถืือเป็น็ การเปิดิ ประตููประเทศ ดึงึ เม็็ดเงินิ จากภาคการท่อ่ งเที่่�ยว
7 พฤษภาคม 1998 ม.ร.ว.จััตุุมงคล โสณกุุล นั่่�งเก้้าอี้�ผู้้�ว่าการ ธปท. ให้้ไหลสู่�เศรษฐกิจิ ไทย
ต่่อจาก ดร.ชัยั วัฒั น์์ วิบิ ููลย์์สวัสั ดิ์์� ที่่ด� ำรงตำแหน่ง่ ในช่่วงสั้้น� ๆ ภายหลััง
จากที่่�ผู้้�ว่าการ เริิงชััย มะระกานนท์์ ลาออกเพื่่�อแสดงความรัับผิิดชอบ ยัังมีีอีีกหลายกลเม็็ดที่่�เขางััดมาใช้้เพื่่�อปรัับเปลี่่�ยนวััฒนธรรมองค์์กร
ต่อ่ วิกิ ฤตเศรษฐกิจิ บนฐานคิิด ‘เริ่�มต้้นจากสิ่่�งเล็็กๆ สู่�การเปลี่่�ยนแปลงยิ่ �งใหญ่่’ เช่่น การ
ให้้พนัักงานลางานผ่่านระบบคอมพิิวเตอร์์ ไปจนถึึงการเปิิดประตููให้้
ย้้อนกลัับไปห้้วงเวลาสุุกดิิบก่่อนเกิิดวิิกฤต ขณะนั้้�นสถาบัันการเงิิน พนัักงานใน ธปท. ได้้มีีบทสนทนากัับพ่่อค้้าแม่่ขาย ประชาชน และ
เริ่�มส่่งสััญญาณร่่อแร่่ ได้้มีีการประชุุมหารืือกัันระหว่่างรััฐมนตรีีว่่าการ คนทำธุุรกิิจมากขึ้�น ส่่งผลให้้ ธปท. ในยุุคนี้้�ปฏิิรููปสู่่�การเป็็นองค์์กร
กระทรวงการคลังั ดร.อำนวย วีรี วรรณ กับั คณะกรรมการอีกี ราว 4-5 คน สมัยั ใหม่่ได้โ้ ดยราบรื่น�
ม.ร.ว.จััตุุมงคล ที่่�ขณะนั้้�นกำลัังดำรงตำแหน่่งปลััดกระทรวงการคลััง
คือื หนึ่่ง� ในผู้้�ที่อ� ยู่�ร่วมวงประชุมุ และออกความเห็น็ ว่า่ ควรรีบี เปลี่่ย� นแปลง ในด้า้ นนโยบาย ธปท. เน้น้ การปรับั เปลี่่ย� นการทำงานให้ม้ ีคี วามโปร่ง่ ใส
ระบบอััตราแลกเปลี่่�ยน มากขึ้�น ม.ร.ว.จััตุุมงคล จึึงเปลี่่�ยนกรอบนโยบายการเงิินมาเป็็นแบบ
เป้้าหมายเงิินเฟ้้อ (Inflation Targeting) และเพิ่่�มการมีีส่่วนร่่วมจาก
“เราตรึงึ อัตั ราแลกเปลี่่ย� นไม่ไ่ ด้ห้ รอก โลกนี้้ต� รึงึ ไม่ไ่ ด้้ มันั มีวี ันั ที่่ด� ีวี ันั ที่่เ� ลว ภายนอกมากขึ้�น โดยการตััดสิินใจปรัับเปลี่่�ยนนโยบายนั้้�นต้้องทำผ่่าน
อััตราแลกเปลี่่�ยนก็็ต้้องขึ้�นลงไปตามสภาพประเทศ ตอนนั้้�นเศรษฐกิิจ คณะกรรมการนโยบายการเงินิ ซึ่ง� มีกี รรมการผู้ท้� รงคุณุ วุฒุ ิจิ ากภายนอก
ไทยอยู่�ในช่่วงขาลง แต่่เรายัังตรึึงอััตราแลกเปลี่่�ยนอยู่� พวกเทรดเดอร์์ จำนวน 4 คน จากกรรมการทั้้ง� หมด 7 คน
เขาก็็มา มาสามครั้�งแล้้วนะ ครั้�งแรก เขาก็็มาลองซื้�อขายดูู ครั้�งที่่�สอง
ลองแย็บ็ ๆ หน่อ่ ย ครั้ง� ที่่ส� าม ทุบุ แล้ว้ ก็ถ็ อย ผมบอกนี่่ม� ันั สามครั้ง� แล้ว้ นะ ม.ร.ว.จััตุุมงคล เล่่าอย่่างถ่่อมตััวถึึงเหตุุการณ์์ที่่�จุุดประกายให้้เขา
ครั้�งที่่ส� ี่่�ต้อ้ งพัังแน่่ เพราะเขาจะมากัันทั้้�งโลก” ศึึกษาและริิเริ่�มนโยบายที่่�ว่่านี้้� ซึ่�งในขณะนั้้�นถืือเป็็นเรื่�องใหม่่มากใน
ภาคการเงิินว่่า “มีีครั้�งหนึ่่�งที่่�ผมได้้ไปพููดในงานแถลงข่่าวของสมาคม
แม้้ช่่วงนั้้�นกระทรวงการคลัังกัับ ธปท. ได้้ออกมาแก้้สถานการณ์์ด้้วย ผู้้�สื่อ� ข่่าวต่า่ งประเทศ จู่�ๆ ก็ม็ ีนี ัักข่า่ วคนหนึ่่�งถามว่า่ ‘Sir, What about
การปรัับขึ้�นอััตราดอกเบี้้�ยจาก 8% เป็็น 8.5% แต่่ก็็สายเกิินการณ์์ Inflation Targeting?’ พอดููจากหน้้าผม เขาก็็รู้�แล้้วว่่าผมไม่่เคยได้้ยิิน
แรงเทขายที่่�กระหน่่ำไม่่หยุุดทำให้้ ธปท. ต้้องยอมรัับความพ่่ายแพ้้ มาก่อ่ นเลยในชีีวิติ (หัวั เราะ) ประเทศไทยคงหมดหวัังจริิงๆ พอกลัับมา
ลอยตัวั ค่า่ เงินิ บาท ซึ่ง� การดำเนินิ นโยบายการเงินิ ที่่ผ� ิดิ พลาดครั้ง� นี้้ท� ำให้้ ผมเลยมาถามคนว่่า Inflation Targeting คือื อะไร ปรากฏว่่าเขาทำกััน
ความเชื่อ� มั่่น� ที่่�ประชาชนมีีต่อ่ ธปท. ตกต่่ำที่่�สุดุ นัับตั้้ง� แต่ก่ ารก่่อตั้้ง� มา อยู่�ใน 8 ประเทศ การบริิหารเศรษฐกิิจมัันก็็มีีอยู่่�ตััวเดีียวเท่่านั้้�นเอง
คืือทำให้้เงิินเฟ้้อมัันต่่ำ เพื่่�อให้้คนอื่�นที่่�เขามาทำมาหากิินไม่่ต้้องเสี่่�ยง
“ตอนนั้้�น ธปท. ตายสนิิทเลยนะ แท็็กซี่�ยัังไม่่ยอมไปส่่งคนเลย ถ้้าจะ กับั เงินิ เฟ้้อที่่�ขึ้น� ๆ ลงๆ”
ไป ธปท. ต้้องไปจอดบางลำพููแล้้วเดิิน นี่่�คืือความแค้้นของประชาชน
คนไทย” ปััจจุุบัันไทยยัังคงกรอบนโยบายการเงิินแบบเป้้าหมายเงิินเฟ้้อยืืดหยุ่ �น
โดยมีีเป้้าหมายหลัักในการรัักษาอััตราเงิินเฟ้้อให้้อยู่ �ในกรอบที่่�ตั้้�งไว้้
ภารกิจิ หลักั ของ ม.ร.ว.จัตั ุมุ งคล ในยุคุ นี้้จ� ึงึ เป็น็ การปรับั โครงสร้า้ งองค์ก์ ร เพื่่�อรัักษาที่่�ระดัับราคาสิินค้้า ค่่าครองชีีพ และต้้นทุุนการผลิิต ไม่่ให้้
รื้�อระบบการเงิิน และกอบกู้�ความเชื่�อมั่่น� จากประชาชนอีีกครั้�ง ผัันผวนเปลี่่�ยนแปลงรวดเร็็วมากเกิินไป แต่่ก็็มีีเป้้าหมายอื่�นๆ รวมถึึง
การเจริิญเติิบโตทางเศรษฐกิิจ และเสถีียรภาพของระบบการเงิินมา
“ผมเดิินเข้้า ธปท. เห็็นว่่า โอ้้โห ไฟมืืดตื๋๋�อเลย ก็็เลยสั่่�งให้้เปิิดไฟ นี่่�คืือ ประกอบการพิจิ ารณา
วิิธีีแก้้ง่่ายๆ เลย คนจะได้้รู้�ว่าเราเริ่�มใหม่่แล้้วไง” ม.ร.ว.จััตุุมงคล เล่่า
อย่่างติิดตลก แต่่การปรัับเปลี่่�ยนในเรื่�องเล็็กๆ น้้อยๆ เช่่นนี้้�สะท้้อนไป หลัังวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง GDP ไทยลดต่่ำลงจนเกิิดสถิิติิติิดลบ หรืือหดตััว
ถึึงความต้้องการให้้คนที่่�มาประเทศไทยได้้เห็็นว่่ากรุุงเทพฯ ยัังคึึกคััก เป็น็ ครั้ง� แรกในรอบหลายปีี โดยหดตัวั ไปสู่่�ระดับั ร้อ้ ยละ -2.8 ในปีี 1997
ก่อ่ นจะหดตัวั เพิ่่ม� จนลงไปสู่่�จุดุ ตกต่่ำที่่ส� ุดุ ในปีี 1998 ที่่ร� ะดับั ร้อ้ ยละ -7.6
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 203
ในปีี 1999 หนึ่่ง� ปีหี ลัังจาก
GDP ประเทศไทยหดตััวมากที่ส�่ ุดุ
นับั ตั้้�งแต่่ทศวรรษ 1960 เป็น็ ต้น้ มา
เศรษฐกิิจไทยได้ก้ ลัับมาโตอีกี ครั้ง�
ที่�ร่ ะดับั ร้อ้ ยละ 4.6 จากอานิิสงส์์
ของภาคส่ง่ ออกและการท่่องเที่ย�่ ว
ที่�ม่ ีีการอ่อ่ นค่า่ ของเงินิ บาทไทย
เป็็นแรงขับั เคลื่่�อนสำำ�คััญ
หลังั มหาวิิกฤตต้ม้ ยำ�ำ กุ้้�ง ถนนสาทรที่่เ� คยได้ข้ ึ้น้� ชื่อ�่ ว่า่ เป็น็ หนึ่่ง� ในถนนที่่ร� ถติิดยาวเหยียี ดที่่ส� ุดุ ในกรุงุ เทพฯ
กลับั ดููเงียี บเหงา ไร้ผู้้�คน และไม่่มีีรถสัญั จรไปมาเหมืือนอย่่างเคย ในขณะนั้้�น นโยบาย ‘รัดั เข็็มขัดั ’ ภายใต้้กรอบนโยบายที่่ต� กลงกัับ IMF
ยัังคงฉุุดรั้้�งเศรษฐกิิจในประเทศให้้ทรุุดหนัักลง ยัังมีีกิิจการล้้มละลาย
เป็น็ จำนวนมาก พนักั งานบริษิ ัทั ต่า่ งพากันั ถูกู ให้อ้ อกจากงาน แต่ใ่ นช่ว่ ง
เวลาที่่ย� ากลำบากเช่น่ นี้้� ภาคส่ง่ ออกเป็็น ‘ฮีโี ร่’่ ที่่ป� ระคองเศรษฐกิิจไทย
ให้้ฟื้้�นกลัับขึ้�นมา เนื่่�องจากเมื่่�อค่่าเงิินบาทไทยอ่่อนลง สิินค้้าของไทย
จึงึ มีรี าคาถููกลง เอื้�อต่่อการส่ง่ ออกไปขายต่า่ งประเทศมากขึ้น�
นอกจากนี้้ป� ระเทศไทยยังั มีคี วามได้เ้ ปรียี บด้า้ นการผลิติ จากอัตั ราค่า่ แรง
ราคาถูกู ที่่จ� ูงู ใจให้ต้ ่า่ งชาติเิ ข้า้ มาซื้อ� กิจิ การ รวมไปถึงึ สร้า้ งฐานการผลิติ
เพื่่�อส่่งออก โดยเฉพาะกิิจการยานยนต์์ ซึ่�งได้้ริิเริ่�มวางรากฐานในยุุคนี้้�
ก่่อนที่่�ไทยจะขึ้ �นสู่ �สถานะประเทศที่่�เป็็นฐานการผลิิตรถยนต์์แห่่งใหญ่่
ในเอเชีียในทศวรรษต่่อไป
เงินิ บาทอ่อ่ นค่า่ ยังั ส่ง่ ผลบวกต่อ่ ภาคธุรุ กิจิ ท่อ่ งเที่่ย� ว เพราะนักั ท่อ่ งเที่่ย� ว
ต่่างชาติิใช้้จ่่ายในประเทศไทยได้้ในราคาที่่�ถููกลง ทำให้้การท่่องเที่่�ยว
ประเทศไทยเป็็นสิ่่�งที่่�เข้้าถึึงง่่าย ประกอบกัับในปีี 1998 การท่่องเที่่�ยว
แห่่งประเทศไทย (ททท.) ได้้ริิเริ่�มแคมเปญ Amazing Thailand เพื่่�อ
โปรโมตการท่่องเที่่�ยวสู่�สายตาของต่่างชาติิ ยิ่ �งส่่งผลให้้ประเทศไทย
กลายเป็็นจุดุ มุ่่�งหมายแห่่งการเดิินทางมาท่อ่ งเที่่ย� วมากยิ่�งขึ้น�
ในปีี 1999 หนึ่่ง� ปีีหลังั จาก GDP ประเทศไทยหดตััวมากที่่ส� ุุดนับั ตั้้�งแต่่
ทศวรรษ 1960 เป็็นต้้นมา เศรษฐกิิจไทยได้้กลัับมาโตอีีกครั้�งที่่�ระดัับ
ร้้อยละ 4.6 จากอานิิสงส์์ของภาคส่่งออกและการท่่องเที่่�ยว ที่่�มีีการ
อ่่อนค่า่ ของเงิินบาทไทยเป็็นแรงขับั เคลื่่อ� นสำคัญั
204 THE FALL FROM GRACE 1991 - 2000
จากธุรุ กิิจที่่เ� จริิญรุ่�งเรืือง
เฟื่่อ� งฟูู สู่�ฟ่ องสบู่่� สะดุดุ
เสื่่�อมถอย กลายเป็น็ ภาระ
หนี้้ส� ิินที่่�คนทั้้ง� ประเทศต้้อง
มาร่่วมแบกรับั ก่อ่ นจะถููก
กลืืนหายกลายเป็็นอดีตี
เช่น่ เดีียวกัับชีวี ิิตของ
ผู้้�ที่่�ปลุกุ มัันขึ้น้� มา
ทั้้�งนักั ธุุรกิิจ เถ้า้ แก่่ เจ้า้ สััว
ที่่ใ� นวันั นี้้ก� ลายเป็น็
‘เจ้า้ สัวั Yesterday’
หรืือ ‘คนเคยรวย’
วสัันต์์ โพธิิพิิมพานนท์์ ผู้้�จััดจำำ�หน่่ายรถเมอร์์เซเดส-เบนซ์์รายใหญ่่ของไทย หลัังได้้รัับ
ผลกระทบอย่า่ งหนักั จากวิิกฤตเศรษฐกิิจในปีี 1997 เขาได้เ้ ปิดิ ‘ตลาดนัดั คนเคยรวย’ เพื่อ�่
ช่ว่ ยบรรดานักั ธุรุ กิิจที่่�ล้ม้ เพราะพิิษเศรษฐกิิจ
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 205
เจ้้าสััว Yesterday
ช่ว่ งต้น้ ทศวรรษ 1990 เศรษฐกิจิ ไทยขับั เคลื่่อ� นโดยภาคอสังั หาริมิ ทรัพั ย์์
และการเงินิ ก่อ่ นจะเกิดิ วิกิ ฤตรุนุ แรงที่่ส� ุดุ ในประวัตั ิศิ าสตร์เ์ ศรษฐกิจิ ไทย
จากธุรุ กิจิ ที่่เ� จริญิ รุ่่�งเรืือง เฟื่่อ� งฟูู สู่�ฟองสบู่� สะดุุด เสื่่�อมถอย กลายเป็็น
ภาระหนี้้�สิินที่่�คนทั้้�งประเทศต้้องมาร่่วมแบกรัับ ก่่อนจะถููกกลืืนหาย
กลายเป็น็ อดีตี เช่น่ เดียี วกับั ชีวี ิติ ของผู้้�ที่ป� ลุกุ มันั ขึ้น� มา ทั้้ง� นักั ธุรุ กิจิ เถ้า้ แก่่
เจ้้าสัวั ที่่ใ� นวันั นี้้ก� ลายเป็น็ ‘เจ้า้ สัวั Yesterday’ หรืือ ‘คนเคยรวย’
ชาญ อัศั วโชค45 คือื เจ้า้ สัวั ใหม่ท่ี่่แ� จ้ง้ เกิดิ ขึ้้น� ในทศวรรษ 1990 ผู้ม้� าพร้อ้ ม
กัับความมั่่�งคั่่�งของเศรษฐกิิจใหม่่ (New Economy) ใฝ่่ฝัันถึึงการรวย
จากอุุตสาหกรรมอิิเล็็กทรอนิิกส์์ ชีีวิิตของเขาเริ่�มต้้นจากธุุรกิิจผลิิต
ชิ้�นส่่วนอิิเล็็กทรอนิิกส์์ ก่่อนจะพาบริิษััท อััลฟาเทค อิิเล็็คโทรนิิกส์์ เข้้า
ตลาดหุ้้�นในยุุคเฟื่่�องฟูู แล้้วก็็ขยัับขยาย กว้้านซื้�อกิิจการกลุ่�มธุุรกิิจที่่�
คล้้ายกัันอีกี หลายแห่ง่ แถมยัังข้้ามทวีปี ไปซื้้�อบริษิ ัทั ที่่�สหรัฐั ฯ
ใช้้เวลาเพีียงไม่่ถึึง 5 ปีี โปรไฟล์์ระดัับนี้้�ก็็พอจะทำให้้เขากลายเป็็น
หนึ่่�งในผู้�้สร้้างตำนานธุุรกิิจ จากบริิษััทที่่�แรกก่่อตั้้�งมีีเงิินทุุนหมุุนเวีียน
อยู่�แค่่ 2 แสนบาท ตอนนี้้�มีีธนาคารมากมายพร้้อมให้้กู้�ระดัับหมื่่�นล้้าน
เพื่่�อต่อ่ ยอดธุุรกิิจแห่่งความฝัันของเขา
วันั หนึ่่ง� ในช่ว่ งขาลงของเศรษฐกิจิ คณะกรรมการบริษิ ัทั ปลดเขาออกจาก
ตำแหน่่งประธานบริิษััทด้้วยข้้อหาเงิินสด 7,196 ล้้านบาทหายไปจาก
บััญชีี โดยที่่�เขาเองก็็อธิบิ ายไม่่ได้้ หนึ่่ง� ในผู้้�ถือื หุ้�นของบริษิ ัทั บอกว่่าเป็น็
เพราะเขาลงทุนุ เกิินตััวและผิิดวััตถุุประสงค์์ หลังั จากนั้้น� เขาก็โ็ ดนไล่ล่ ่า่
ด้ว้ ยคดีีมากมาย จนถึงึ ขั้น� เคยบ่่นกับั คนที่่อ� ยู่�ใกล้ช้ ิดิ ว่่า “อยากตาย”
สวััสดิ์์� หอรุ่�งเรืือง46 จากลููกเถ้า้ แก่่โรงกลึงึ แห่ง่ ซอยวััดพระพิิเรนทร์์ เขา
ใช้้เวลา 3 ทศวรรษก้้าวขึ้�นสู่�สถานะเจ้้าสััวอุุตสาหกรรมโรงเหล็็ก ด้้วย
ความเฟื่่�องฟููของอุุตสาหกรรมวััสดุุก่่อสร้้าง เขาอาศััยโอกาสในยุุคทอง
ของเศรษฐกิิจ เปลี่่�ยนชนชั้�นแบบก้้าวกระโดดผ่่านการสยายปีีกธุุรกิิจ
ขยายโรงงานให้ใ้ หญ่่ขึ้�นๆ และเทกโอเวอร์์กิจิ การ แต่่เหตุุการณ์์ในวัันที่่�
2 กรกฎาคม 1997 เพียี งวันั เดียี ว ทำให้้เขากลายเป็น็ ‘ลูกู หนี้้แ� สนล้้าน’
และต้้องขายธุรุ กิจิ เพื่่�อฝ่่าวิกิ ฤต ไม่เ่ หลืือความเป็น็ เจ้้าของกิจิ การ แถม
ยัังกลายสภาพไปเป็็นลูกู จ้า้ งของเจ้า้ หนี้้�
หากเคยได้ย้ ินิ คาถาหยุดุ เจ้า้ หนี้้� ‘ไม่ม่ ีี ไม่ห่ นีี ไม่จ่ ่า่ ย’ เขาคือื เจ้า้ ของวลีนี ี้้�
206 THE FALL FROM GRACE 1991 - 2000
กระบวนการฟื้้�นฟููในภาคธุรุ กิจิ
หลายธุุรกิิจที่่�มีีความร่่วมสมััยและสััมพัันธ์์กัับวิิถีีชีีวิิตอย่่างแนบแน่่น ในปีี 2013 บริิษััท ซีีพีี ออลล์์ จำกััด (มหาชน) ได้้เข้้าซื้�อกิิจการบริิษััท
ทุุกวัันนี้้� หากสืืบประวััติิกลัับไป 20 กว่่าปีีก่่อนจะพบว่่าแทบไม่่มีีธุุรกิิจ สยามแม็็คโคร จำกััด (มหาชน) กลับั มา และขยายสร้้างการเติิบโตจน
ไหนที่่�เดิินผ่า่ นวิิกฤตต้ม้ ยำกุ้�งโดยไม่ส่ ะดุดุ อาจเรีียกได้ว้ ่่าธุุรกิจิ ที่่อ� ยู่�ใน มีีขนาดใหญ่่เพิ่่�มขึ้�นถึึงสองเท่่า พร้้อมกัับการทุ่�มเงิินประมููลในจำนวน
ชั้น� แนวหน้้าของประเทศไทยตอนนี้้�เคยตกอยู่�ในภาวะล้ม้ ทั้้�งยืืนมาแล้้ว 3.38 แสนล้้านบาท เพื่่�อแลกกัับการได้้เทสโก้้ โลตััส กลัับมาสู่่�อ้้อมอก
อีีกครั้ง� ในปีี 2020
คีีรีี กาญจนพาสน์์ ผู้้�บุุกเบิิกโครงการอสัังหาริิมทรััพย์์ธนาซิิตี้้�บนเนื้้�อที่่�
พัันกว่่าไร่่ รวมถึึงโครงการสร้้างรถไฟฟ้้าบีีทีีเอส ที่่�เดิิมพัันสููงจนเอกชน กลุ่�มเซ็น็ ทรัลั ผู้น้� ำด้า้ นธุรุ กิจิ ค้า้ ปลีกี และเจ้า้ ของธุรุ กิจิ ศูนู ย์ก์ ารค้า้ ที่่ใ� หญ่่
รายใหญ่่ทั้้�งหลายยัังถอย หลัังจากวิิกฤต ธุุรกิิจทั้้�งหมดในมืือของเขา เป็น็ อันั ดับั หนึ่่ง� ของประเทศไทยก็จ็ ำเป็น็ ต้อ้ งปล่อ่ ยบางธุรุ กิจิ ออกจากมือื
มียี อดหนี้้ส� ินิ รวมกันั กว่า่ 6 หมื่่�นล้้าน เช่่นกััน สุุทธิิธรรม จิิราธิิวััฒน์์ ทายาทรุ่�นสองของตระกููล ย้้อนเล่่าว่่า
“วิิกฤตเศรษฐกิิจไทยเกิดิ ขึ้้น� เรื่�อยๆ แต่่ไม่ค่ ่อ่ ยถูกู กระทบมาก แต่่วิิกฤต
“พอเศรษฐกิิจตก จากโครงการที่่�เคยขายได้้คึึกคััก ตอนหลัังก็็จะร้้างๆ ต้้มยำกุ้�งนั้้�นกระทบเราเต็็มๆ จนต้้องเรีียกทั้้�งครอบครััวมาประชุุม สรุุป
หน่อ่ ย (ยิ้ม� ) โชคดีที ี่่ต� อนนั้้น� ผมได้ร้ ับั โอกาสจากธนาคารกรุงุ เทพที่่เ� ข้า้ ใจ ความเห็น็ กันั ออกมาว่า่ เราคงต้อ้ งตัดั ใจขายบางกิจิ การไป นำเงิินสดมา
และมั่่�นใจในตััวเรา ซึ่�งเราก็็ต้้องช่่วยกัันแก้้หนี้้�สิินที่่�มัันเป็็นปััญหาของ ใช้้หนี้้�สถาบัันการเงิินเพื่่�อแลกกัับความสบายใจของทุุกฝ่่าย เพราะเรา
ทั้้�งคู่�ให้้ได้้ เพราะวงเงิินมัันไม่่เล็็ก จึึงต้้องร่่วมกัันหาทางออก สุุดท้้ายก็็ ไม่่รู้�ว่าเศรษฐกิิจจะชะงัักไปอีีกนานเท่่าไร อย่่างน้้อยวิิธีีนี้้�ก็็ทำให้้แน่่ใจ
เข้า้ สู่�กระบวนการแฮร์์คััต แปลงหนี้้เ� ป็็นทุุน แล้้วให้้ต่า่ งประเทศเอาเงิิน ได้้ว่่าธุรุ กิจิ เราจะไม่่สููญไปทั้้ง� หมด สุดุ ท้้ายจึึงตัดั ใจขายบิ๊๊ก� ซีีออกไป”
เข้้ามาซื้ �อหนี้้”�
ปิิติิ สิิทธิิอำนวย ผู้้�ที่�ริิเริ่�มทำงานในธนาคารกรุุงเทพมาตั้้�งแต่่ช่่วงต้้น
คีรี ีกี ล่า่ วทิ้้ง� ท้า้ ยถึงึ กลยุทุ ธ์ใ์ นการนำธุรุ กิจิ ฝ่่าวิกิ ฤตหนี้้เ� สียี กว่า่ 6หมื่่น� ล้า้ น ทศวรรษ 1960 รัับหน้้าที่่�หลัักในการดููแลลููกค้้าสิินเชื่�อ ปััจจุุบัันดำรง
ว่า่ ต้อ้ งลงทุนุ ในสิ่่ง� ที่่ด� ีี ซื่อ� สัตั ย์์ และเป็น็ ประโยชน์จ์ ริงิ ๆ แล้ว้ คนจะเห็น็ เอง ตำแหน่ง่ ประธานกรรมการ ย้อ้ นเล่า่ ถึงึ ผลกระทบที่่เ� กิดิ กับั ธนาคารในช่ว่ ง
ว่า่ เรามีคี วามตั้้�งใจดีี และเราทำจริิง วิกิ ฤตต้้มยำกุ้�งว่า่ “ตอนนั้้�นเรามีหี นี้้�เสีีย (NPL) สููงถึงึ กว่า่ 40% ธนาคาร
จึึงต้้องแก้้ไขสถานการณ์์ด้้วยการจััดตั้้�งหน่่วยงานบริิหารสิินเชื่ �อพิิเศษ
วิกิ ฤตต้ม้ ยำกุ้�งยังั ส่ง่ ผลสั่่น� สะเทือื นมาถึงึ ธุรุ กิจิ ค้า้ ปลีกี -ค้า้ ส่ง่ อย่า่ งรุนุ แรง (Special Asset Management: SAM) ขึ้�นมาเพื่่อ� ผ่่อนหนัักให้เ้ ป็น็ เบา
ธนิินท์์ เจีียรวนนท์์ เจ้้าสััวแห่่งอาณาจัักรซีีพีีที่่�มีีมููลค่่ารวมของธุุรกิิจ ช่่วยให้้ลููกค้้าที่่�กู้้�ยืืมจากเราไปได้้มาเข้้าโปรแกรมชำระหนี้้�ในระยะยาว
สููงที่่�สุุดในประเทศ ถึึงกัับนิิยามว่่าวิิกฤตครั้�งนั้้�นคืือมรสุุมครั้�งใหญ่่และ ซึ่ง� ใช้เ้ วลานานกว่า่ สิิบปีี ปััญหาต่า่ งๆ ถึึงถููกแก้ไ้ ขจนหมดสิ้้น� ”
ร้้ายแรงที่่�สุุด ตอนนั้้�นเขาต้้องตััดใจขายธุุรกิิจที่่�ปลุุกปั้้�นมาเองกัับมืือ
เพื่่�อพยุุงให้้บริิษััททั้้�งเครืือรอดพ้น้ จากภาวะล้ม้ ละลาย ส่่วนสถานะของธนาคารที่่�ต้้องเผชิิญกัับดัักหนี้้�เสีียที่่�มีีอยู่ �เกืือบครึ่ �ง
ส่ง่ ผลให้เ้ ขาต้อ้ งเดินิ ทางไป ‘โรดโชว์’์ หรือื นำเสนอแผนธุรุ กิจิ และการเงินิ
“ผมต้้องจำใจขายแม็็คโครกัับโลตััสทิ้้�ง เพราะเรากู้�เงิินต่่างประเทศ เพื่่อ� ขอความช่ว่ ยเหลือื จากนัักลงทุนุ ต่า่ งประเทศในการเพิ่่ม� ทุุน
มาลงทุุนในธุุรกิิจเยอะมาก พอเกิิดวิิกฤตขึ้�นมา เงิินตราต่่างประเทศ
หายเกลี้้�ยงเลย เดิิมทีีผมตั้้ง� ใจไว้ว้ ่า่ จะเกษียี ณตั้้�งแต่อ่ ายุุ 55 แต่ว่ ิกิ ฤตนี้้� “ผมต้อ้ งเดินิ ทางไปในหลายทวีปี เพื่่อ� พรีเี ซนต์ใ์ ห้บ้ รรดานักั ลงทุนุ ต่า่ งชาติิ
ทำให้้ผมในวััย 58 จะต้้องกลัับมาทำงานบริิหารอย่่างเต็็มตััวอีีกครั้�ง ฟััง พอเสร็็จจากที่่�หนึ่่�งก็็ต้้องเดิินทางต่่อไปยัังอีีกเมืืองหนึ่่�งทัันทีี สนุุกดีี
ตอนนั้้�นผมบอกกัับพี่่�น้้องครอบครััวไว้้ว่่าสบายใจได้้ ไม่่ต้้องเป็็นห่่วง จำได้ว้ ่่าทุกุ คนให้้การต้้อนรัับอย่า่ งดีี ไม่ค่ ่่อยมีีคำถามอะไรกลับั มา อาจ
วัันนี้้�เรืือของเราเจอมรสุุม ถ้้าจะพยุุงเรืือลำนี้้�ให้้ได้้ไปต่่อ เราคงเอา เป็น็ เพราะธนาคารกรุงุ เทพสั่่ง� สมชื่อ� เสียี งมาอย่า่ งยาวนานตั้้ง� แต่ใ่ นอดีตี
ทุุกอย่่างไปด้้วยไม่่ได้้ ดัังนั้้�นผมจะขายของที่่�ผมริิเริ่�มขึ้�นใหม่่ทั้้�งหมด และมีคี วามสัมั พันั ธ์ท์ี่่ด� ีกี ับั ลูกู ค้า้ มาตลอดผมคิดิ ว่า่ ตรงนี้้ส� ำคัญั มากและ
เชื่อ� เถอะว่่าบริิษัทั ของพวกเราจะไม่ล่ ้้มละลายแน่่นอน” มัันส่่งผลให้พ้ วกเขายินิ ดีใี ห้้ความช่ว่ ยเหลืือเราอย่่างเต็็มที่่”�
หากวััดจากความทรงจำของปิิติิ ดููเหมืือนการเพิ่่�มทุุนของธนาคารไทย
วิิกฤตต้้มยำำ�กุ้้�งส่่งผลให้้ ‘แม็ค็ โคร’ ธุรุ กิิจค้า้ ส่ง่ ในเครืือเจริิญโภคภััณฑ์์ ถููกขายกิิจการออกไปเพื่�่อแก้ป้ ััญหาหนี้้ส� ิินต่่างประเทศที่่�เพิ่�ม่ ขึ้น้� เพราะการลอยตััวของค่า่ เงิินบาท
ยุุคนั้้�นไม่่น่่าจะใช่่เรื่�องยากเย็็นสัักเท่่าไร แต่่ในความจริิงแล้้วธนาคาร บริิษััทหลัักทรััพย์์ เกีียรติินาคิินภััทร ในปััจจุุบััน) โดยตั้้�งข้้อสัังเกตว่่า
อื่�นๆ ต้้องวิ่�งรอกนัับสิิบประเทศ ถููกนัักลงทุุนปฏิิเสธซ้้ำแล้้วซ้้ำแล้้ว หนี้้เ� สียี ของบริษิ ัทั ต่า่ งๆ ในช่ว่ งเวลาดังั กล่า่ วอยู่�ในระดับั ที่่ส� ูงู มากเกินิ กว่า่
หนักั ที่่ส� ุดุ คือื ธนาคารจำนวนหนึ่่ง� ต้อ้ งจมหายไปกับั คลื่่น� ลมมรสุมุ ใหญ่น่ ี้้� ที่่�กองทุุนฟื้้�นฟููฯ จะแบกรัับไหว ในไม่่ช้้าวิิกฤตเศรษฐกิิจจะต้้องเกิิดขึ้้�น
อย่า่ งแน่่นอน
บรรยง พงษ์พ์ านิชิ ประธานกรรมการบริิหาร ธนาคารเกียี รตินิ าคิินภััทร
ย้อ้ นเล่า่ ถึงึ ความยากลำบากในตอนนั้้น� ขณะที่่ธ� นาคารไทยจำนวนมาก “หลัังจากเห็็นสััญญาณอัันตราย ผมก็็นำบทวิิเคราะห์์ของ ดร.ศุุภวุุฒิิ
ต่่างต้้องดิ้้�นรนหาแหล่่งเงิินทุุนมาอุ้�มกิิจการ บรรยง ในฐานะที่่�ปรึึกษา เดิินสายตระเวนคุุยกัับลููกค้้ารายใหญ่่ๆ ทัันทีี บ้้างก็็เชื่�อ บ้้างก็็ไม่่เชื่�อ
ด้้านการเงินิ และบััณฑููร ล่่ำซำ แห่่งธนาคารกสิกิ รไทย ได้ร้ ่่วมเดินิ ทาง ตอนนั้้�นมีีกระแสสวนกลัับประมาณว่่าเราตื่่�นตระหนกเกิินไป ไม่่มีีทาง
เพื่่�อไปขอเพิ่่�มทุุนจากต่่างประเทศ “กสิิกรไทยนัับว่่าเป็็นธนาคารแรกที่่� ที่่�จะเกิดิ วิกิ ฤตขึ้น� แน่น่ อน ตอนนั้้น� บริษิ ัทั เงิินทุุนหลัักทรัพั ย์์เกีียรตินิ าคินิ
ออกไปขอเพิ่่�มทุุนจากต่า่ งประเทศ ใช้เ้ วลาเตรีียมกัันแค่่ 1 เดือื น ซึ่�งมันั ที่่ใ� ช้ภ้ ัทั รฯ (บริษิ ัทั หลักั ทรัพั ย์์ เกียี รตินิ าคินิ ภัทั ร ในปััจจุบุ ันั ) เป็น็ ที่่ป� รึกึ ษา
กระชั้น� ชิดิ มาก แผนคือื ทีมี จากทางธนาคารเขาจะไปที่่ส� ิงิ คโปร์ก์ ่อ่ น แล้ว้ ยอมรับั ฟัังข้อ้ เสนอนี้้� ก็เ็ ลยได้ท้ ำการซื้อ� ขายเงินิ ตราต่า่ งประเทศล่ว่ งหน้า้
ค่อ่ ยเดินิ ทางต่อ่ ไปฮ่อ่ งกง ลอนดอน เอดินิ บะระ ข้า้ มไปฝรั่่ง� เศส บอสตันั (Forward) ป้อ้ งกันั ความเสี่่ย� งไว้ไ้ ด้ท้ ันั นอกจากนั้้น� ก็ม็ ีกี ารเข้า้ เจรจากับั
นิิวยอร์์ก นิิวเจอร์ซ์ ีีย์์ แล้้วไปจบที่่ซ� านฟรานซิสิ โก พอถึึงฮ่อ่ งกง ปรากฏ ผู้้�ฝากเงิิน ขอให้ฝ้ ากเงิินต่่อ โดยเปลี่่�ยนเป็น็ เงิินฝากระยะยาว ซึ่ง� แบบนี้้�
ว่่ายัังไม่่มีีคนจองแม้้แต่่คนเดีียว คุุณบััณฑููรและผมจึึงถููกโทรตามตััว จะทำให้เ้ ขาได้ร้ ับั การประกันั เงินิ ฝากจากรัฐั บาลด้ว้ ย เป็น็ ส่ว่ นหนึ่่ง� ที่่ช� ่ว่ ย
ให้้เข้้าไปรัับไม้้ต่่อ หลัังจบพรีีเซนต์์ที่่�ลอนดอนก็็เริ่�มมีีการตอบรัับใน ให้บ้ ริิษัทั เงินิ ทุุนหลักั ทรัพั ย์เ์ กีียรตินิ าคิินรอดพ้น้ จากการถููกปิดิ กิิจการ”
ทางที่่�ดีีกลับั มา แต่ต่ ้้องบอกว่่าเหนื่่�อยมากนะกว่่าจะได้้เงินิ ครบ”
ต่อ่ มาบริษิ ัทั เงินิ ทุนุ หลักั ทรัพั ย์เ์ กียี รตินิ าคินิ ได้ร้ ับั อนุญุ าตให้ด้ ำเนินิ ธุรุ กิจิ
บรรยงเล่่าให้ฟ้ ัังว่า่ ในช่่วงก่่อนวิิกฤต เขาพยายามส่ง่ สััญญาณเตือื นภััย ธนาคารพาณิิชย์์ในชื่�อ ธนาคารเกีียรติินาคิิน จำกััด (มหาชน) กระทั่่�ง
ด้ว้ ยบทวิเิ คราะห์ข์ อง ดร.ศุภุ วุฒุ ิิ สายเชื้อ� ที่่จ� ัดั ทำขึ้น� ราวปีี 1996 ในนาม ในปีี 2012 ได้้ควบรวมกิิจการกับั บริษิ ััท ทุนุ ภััทร จำกัดั (มหาชน) และ
บริษิ ัทั เงินิ ทุนุ หลักั ทรััพย์์ ภััทรธนกิิจ จำกัดั (ซึ่ง� ต่อ่ มาปรัับโครงสร้้างเป็็น กลายเป็น็ ธนาคารเกียี รติินาคินิ ภััทร จำกััด (มหาชน) ในปััจจุบุ ันั
1 การล่่มสลาย 4 การจััดตั้้ง� กิิจการ 6 ภาคอสังั หาริิมทรัพั ย์์
ของสหภาพโซเวีียต วิิเทศธนกิิจ (BIBF) ประสบภาวะ
ซึ่ง�่ ถืือเป็็นการสิ้้�นสุดุ กัันยายน 1993 ฟองสบู่�่แตก
ของสงครามเย็็น 7 ก่อ่ ตั้้�ง WTO
26 ธันั วาคม 1991 1 มกราคม 1995
1991
2 รัฐั ประหาร 1992 1993 1994 1995
ยึึดอำำ�นาจรััฐบาล 5 ดััชนีีหุ้�นไทยทำ�ำ จุดุ สููงสุุด 5
พลเอก ชาติิชาย 3 พฤษภาทมิิฬ
ชุณุ หะวััณ พฤษภาคม 1992 เป็็นประวัตั ิิการณ์์
ที่่ร� ะดับั 1,754 จุุด
1 4 มกราคม 1994
3 6
4
รัฐั ธรรมนููญฉบับั ประชาชน รวดเร็็ว ความหวัังในการให้้สภาทำหน้้าที่่�ขัับเคลื่่�อนการปฏิิรููปจึึงริิบหรี่�
เหตุกุ ารณ์พ์ ฤษภาทมิฬิ ในปีี 1992 ส่ง่ ผลลบต่อ่ เศรษฐกิจิ ไทย โดยเฉพาะ ลงไปอยู่่�ช่่วงหนึ่่ง�
ภาคการท่่องเที่่�ยวและการลงทุุนจากต่่างประเทศ จนคนชั้�นกลางและ
นัักธุุรกิิจในเวลานั้้�นมองว่่ากองทััพเป็็นอุุปสรรคขััดขวางการพััฒนา ต่่อมาในระหว่่างปีี 1994-1996 เมื่่�อ บรรหาร ศิิลปอาชา ผู้้�มีีพื้้�นเพ
ประชาธิิปไตย และขาดความสามารถในการบริิหารเศรษฐกิิจ มาจากนัักการเมืือง-นัักธุุรกิิจชาวสุุพรรณบุุรีีได้้นั่่�งเก้้าอี้ �นายกรััฐมนตรีี
กระแสการปฏิิรููปการเมืืองหวนกลัับมาอีีกครั้ �งจากการผลัักดัันร่่วมกััน
ช่่วงนั้้�นบรรดาเอ็็นจีีโอจึึงได้้เสนอให้้มีีการปฏิิรููปรััฐธรรมนููญใหม่่เพื่่�อ ของภาคสัังคม จนทำให้้เกิิดการเลืือกตั้้�งสมาชิิกสภาร่่างรััฐธรรมนููญ
ส่่งทหารกลัับเข้้ากรมกอง และคืืนอำนาจประชาธิิปไตยสู่่�ประชาชน (สสร.) เพื่่อ� ทำหน้้าที่่ร� ่่างรััฐธรรมนููญฉบัับใหม่่ โดยมีี อานันั ท์์ ปัันยารชุุน
จนเกิิดกระแสรณรงค์์ให้้มีีการร่่างรััฐธรรมนููญใหม่่ที่่�มุ่ �งเปลี่่�ยนแปลง นั่่ง� เป็็นประธาน
อย่่างถึงึ รากถึึงโคน
ทว่า่ บรรยากาศในสภาตอนนั้้น� ไม่ไ่ ด้เ้ ห็น็ พ้อ้ งกับั กระแสสังั คม โดยเฉพาะ
กระทั่่�งเข้้าสู่่�ช่่วงการเลืือกตั้้�งทั่่�วไปในเดืือนกัันยายน ผลปรากฏว่่า บรรดา ส.ส. ข้้าราชการ รวมถึึงผู้้�มีอี ิิทธิพิ ล เช่่น ตำรวจชั้�นผู้ใ้� หญ่่ กำนันั
พรรคประชาธิปิ ััตย์ช์ นะการเลืือกตั้้�ง เปิิดทางให้้ ชวน หลีกี ภัยั ขึ้น� ดำรง ผู้้�ใหญ่่บ้้าน และนัักการเมืืองท้้องถิ่ �น ที่่�ต่่างออกมาคััดค้้าน จนถึึงกัับ
ตำแหน่ง่ นายกรััฐมนตรีี ด้้วยสไตล์ก์ ารบริิหารของ ‘นายหััวชวน’ ที่่เ� น้น้ มีีคำพูดู เปรีียบเปรยถึึงร่า่ งรััฐธรรมนููญนี้้ว� ่่า ‘ไปกิินขี้�ยังั ดีกี ว่า่ ’
ความระมััดระวััง ไม่แ่ ทรกแซงการทำงานของข้า้ ราชการ ทั้้ง� ยังั สามารถ
ประสานการทำงานระหว่่างข้้าราชการ นัักการเมือื ง และนักั ธุุรกิจิ อย่่าง แม้้จะดููเหมืือนว่่าอุุณหภููมิิในสภาตอนนั้้�นกำลัังเข้้าขั้�นร้้อนระอุุ แต่่
ลงตัวั ส่ง่ ผลให้้กระแสปฏิริ ูปู ที่่เ� คยเข้้มข้น้ ก่อ่ นหน้า้ นี้้ก� ลัับจางหายอย่่าง ยัังเทีียบไม่่ได้้กัับความรู้้�สึึกของคนในสัังคม โดยเฉพาะในภาคธุุรกิิจ
ที่่�เรีียกได้้ว่่าถึึงจุุดเดืือด นัับตั้้�งแต่่ทางการประกาศลอยตััวค่่าเงิินบาท
13 การประกาศลอยตััวค่า่ เงิินบาท
นำ�ำ มาสู่�่ วิิกฤตต้ม้ ยำำ�กุ้้�ง 2 กรกฎาคม 1997
8 เริิงชัยั มะระกานนท์์ 11 การโจมตีี 16 สถาบัันการเงิิน 56 แห่่งจาก 58 แห่ง่ 19 ธปท. เริ่่�มดำ�ำ เนิิน
ดำ�ำ รงตำ�ำ แหน่่ง ค่่าเงิินบาท ถููกสั่่�งปิิดกิิจการถาวร 8 ธันั วาคม 1997 นโยบายการเงิิน
ผู้้�ว่า่ การ ธปท. ระลอกที่่� 2 ภายใต้้กรอบเป้า้ หมาย
13 กรกฎาคม 1996 และ 3 14 ประเทศไทยขอรัับความช่ว่ ยเหลืือ เงิินเฟ้้อแบบยืืดหยุ่่�น
ด้้านเงิินทุนุ ภายใต้โ้ ครงการ IMF สิิงหาคม 1997 (Flexible Inflation
Targeting)
1996 1997 1998 1999 2000
9 Moody’s Investors 12 ดร.อำำ�นวย วีรี วรรณ 17 เงิินบาทไทยอ่่อนค่า่ ที่่�สุุด 18
Service ประกาศลดอัันดับั ประกาศลาออกจาก เป็น็ ประวัตั ิิการณ์์ 15
ความน่่าเชื่อ่� ถืือของไทย ตำำ�แหน่่ง รมว.คลังั ที่่� 56.1 บาทต่อ่ เหรีียญสหรัฐั
จากปัญั หาหนี้้�ระยะสั้้น� เปิดิ ทางให้้ ดร.ทนง พิิทยะ 12 มกราคม 1998
3 กัันยายน 1996 นั่่�งเก้า้ อี้้� รมว.คลังั คนต่อ่ ไป
21 มิิถุุนายน 1997
10 การโจมตีี 18 การประกาศใช้้
ค่่าเงิินบาท 15 พลเอก รััฐธรรมนููญ พ.ศ. 2540
ระลอกแรก ชวลิิต ยงใจยุุทธ 11 ตุลุ าคม 1998
ธันั วาคม 1996 ประกาศลาออก
จากตำำ�แหน่ง่ นายกรัฐั มนตรีี
8 6 พฤศจิิกายน 1997
12
14
ในเดือื นกรกฎาคม 1997 ความพังั พินิ าศของเศรษฐกิจิ ทำให้ค้ นชั้น� กลาง เป็็นนายกรััฐมนตรีีอีีกครั้�งเป็็นสมััยที่่� 2 ปิิดฉากบทบาทผู้้�นำประเทศ
และนักั ธุรุ กิจิ ต่า่ งพร้อ้ มใจกันั กล่า่ วโทษว่า่ นักั การเมือื งเป็น็ ตัวั การสำคัญั ของอดีตี นายทหารผู้�ม้ ากับั คำขวััญ ‘ถึงึ เวลากินิ ดีอี ยู่่�ดีี’
ของการก่่อวิิกฤต ทางรอดตอนนั้้�นมีีเพีียงหนึ่่�งเดีียวคืือปฏิิรููปการเมืือง
ผ่่านรััฐธรรมนููญฉบัับใหม่่ เพื่่�อกำจััดนัักการเมืืองจำพวกนี้้�ออกไปให้้ จากนั้้น� คนไทยได้ร้ ัฐั ธรรมนููญ พ.ศ. 2540 ที่่ข�ึ้น� ชื่อ� ว่่าเป็น็ ประชาธิปิ ไตย
หมดสิ้้�น ที่่�สุุด ซึ่�งมีีหััวใจสำคััญคืือการตั้้�งอยู่�บนสิิทธิิเสรีีภาพของประชาชน
และการเปลี่่�ยนกฎเกณฑ์์การเลืือกตั้้�งใหม่่ นำการเมืืองไทยไปสู่่�ระบบ
ท่่ามกลางวิิกฤตต้้มยำกุ้�งที่่�กำลัังฝุ่่�นตลบ วัันที่่� 23 กัันยายน 1997 การเมืืองที่่�สนับั สนุุนให้้พรรคการเมือื งใหญ่ม่ ีีความเข้ม้ แข็็ง เพิ่่ม� อำนาจ
นัับเป็็นวัันชี้�ชะตาอนาคตประเทศไทย เมื่่�อสภายอมลงมติิเห็็นชอบกัับ ให้้นายกรััฐมนตรีีมากขึ้�น รวมถึึงการจััดตั้้�งองค์์กรอิิสระต่่างๆ ขึ้�นเพื่่�อ
ร่า่ งรัฐั ธรรมนููญฉบับั ใหม่่ คานอำนาจ เช่่น คณะกรรมการการเลืือกตั้้�ง (กกต.) ศาลรััฐธรรมนููญ
และคณะกรรมการป้อ้ งกันั และปราบปรามทุุจริิตแห่่งชาติิ (ป.ป.ช.)
ในขณะที่่�เศรษฐกิิจไทยดำดิ่่�งสู่่�หุุบเหวที่่�ลึึกลงเรื่�อยๆ ทำให้้คนไทยต้้อง
กลายเป็็นลููกหนี้้� IMF เศรษฐกิิจหยุุดชะงััก การใช้้ชีีวิิตเป็็นเรื่�องยาก นับั จากนั้้น� หลังั จัดั ให้ม้ ีีการเลืือกตั้้�งใหม่ภ่ ายใต้ร้ ััฐธรรมนููญ พ.ศ. 2540
ลำบาก ในที่่�สุุดเหล่่าคนชั้�นกลางและนัักธุุรกิิจได้้ออกมาก่่อม็็อบกลาง ส่่งผลให้้พรรคไทยรัักไทยที่่�เชิิดชููคำขวััญ ‘คิิดใหม่่ทำใหม่่’ ภายใต้้การ
ถนนสีีลม เพื่่อ� ประท้้วงขัับไล่่รัฐั บาลพลเอก ชวลิิต นำของ พัันตำรวจโท ดร.ทัักษิิณ ชิินวััตร นัักธุุรกิิจชั้�นแนวหน้้าแห่่ง
ทศวรรษ 1990 ผู้้�ผ่่านวิิกฤตต้้มยำกุ้�งมาได้้โดยไม่่มีีบาดแผล ชนะการ
กระทั่่�งวัันที่่� 6 พฤศจิิกายน 1997 พลเอก ชวลิติ จึงึ ประกาศลาออกจาก เลืือกตั้้�งด้้วยคะแนนเสีียงถล่่มทลาย และได้้เปลี่่�ยนภููมิิทััศน์์การเมืือง
ตำแหน่่ง เปิิดทางให้้พรรคประชาธิิปััตย์์ร่่วมกัับพรรคเล็็กพรรคน้้อย ไทยในทศวรรษถััดไปให้้โลดแล่่น แต่่ในขณะเดีียวกัันก็็มีีความผัันผวน
จััดตั้้�งรััฐบาลโดยไม่่ผ่่านการเลืือกตั้้�งทั่่�วไป โดย ชวน หลีีกภััย กลัับมา อย่่างที่่�สุุด
210 THE FALL FROM GRACE 1991 - 2000
บทสรุุป
ภาพรวมของเศรษฐกิิจไทยตลอดทศวรรษ 1990 เปิดิ ฉากอย่่างน่า่ ตื่�่นตา แต่ถ่ ููกตััดจบ
แบบโศกนาฏกรรม
จากความคาดหวัังที่่�จะเป็็น ‘เสืือ’ เหมืือนเช่่นประเทศเศรษฐกิิจก้้าวหน้้าอื่่�นๆ แต่่ด้้วย
ความไม่่พร้้อมในหลายๆ ด้้าน ความผิิดพลาดในการวางนโยบายอััตราแลกเปลี่่�ยน
และนโยบายกำำ�กับั สถาบันั การเงิิน และความล่า่ ช้า้ ไม่ท่ ันั การณ์ใ์ นการปรับั เปลี่่ย� นนโยบาย
ให้้สอดรัับกัับเงื่่�อนไขใหม่่ ได้้กลายเป็็นกัับดัักขนาดใหญ่่ที่่�พลิิกชะตาของประเทศไทย
จนนำ�ำ มาสู่�่ จุุดจบแสนเจ็บ็ ปวด เมื่อ่� คนไทยทั่่�วประเทศถููกตีตี ราว่่าเป็็นลููกหนี้้� IMF
สิ่่�งที่่�ทางการไทยพยายามทำ�ำ หลัังเกิิดเหตุุประกอบด้้วย หนึ่่�ง กอบกู้�เยีียวยา ฟื้้�นคืืน
เศรษฐกิิจและชีีวิิตของผู้�คน สอง ถอดบทเรีียนจากความเพลี่่�ยงพล้ำ�ำ� เพื่่�อไม่่ให้้กลัับไป
ผิิดพลาดซ้ำำ�� สอง และสาม ออกแบบนโยบายที่่�รััดกุุม เพื่�่อเป็็นเกราะป้้องกัันไม่่ให้้เกิิด
การสะสมความเสี่่�ยงในระบบเศรษฐกิิจไทยจนลุุกลามเป็็นวิิกฤต ซึ่�่งบทเรีียนล้ำำ�� ค่่านี้้�
มีสี ่่วนช่่วยให้ไ้ ทยรอดพ้น้ จากวิิกฤตการเงิินโลกในเวลาต่่อมา
วิิกฤตต้ม้ ยำำ�กุ้้�งยังั นำ�ำ มาสู่ก�่ ารทบทวนความเหมาะสมของนโยบายเศรษฐกิิจแบบ One size
fits all ที่่�เคยเชื่�่อว่่าเป็็นสููตรสำ�ำ เร็็จภายใต้้ฉัันทมติิวอชิิงตััน และหัันเหมาสู่่�แนวทาง
การพััฒนาเศรษฐกิิจที่่�สอดรัับกัับบริิบทของประเทศมากขึ้�้น รวมถึึงการปรัับเปลี่่�ยน
กระบวนทััศน์์ (Paradigm) ในการรัับมืือกัับวิิกฤตเศรษฐกิิจของประเทศต่่างๆ รวมถึึง
องค์์กรระหว่่างประเทศ
อย่่างไรก็็ดีี ความยากลำำ�บากของการใช้้ชีีวิิตในยุุคเศรษฐกิิจต้้มยำำ�กุ้้�งนี้้�ก่่อให้้เกิิดแรง
ขับั เคลื่อ�่ นของการปฏิิรููปในภาคการเมืือง เกิิดสภาประชาชนที่่ท� ำ�ำ หน้้าที่่อ� อกแบบอนาคต
ประเทศไทยผ่่านรััฐธรรมนููญฉบัับใหม่่ โดยมุ่�งขจััดอำำ�นาจไม่่ชอบธรรม อุุปสรรคของ
การพัฒั นาประชาธิปิ ไตย และนำำ�อำ�ำ นาจอธิปิ ไตยกลับั คืืนสู่่ป� ระชาชน
ทศวรรษที่่�เศรษฐกิิจจบอย่่างมืืดมนจึึงยัังมีีรััฐธรรมนููญ พ.ศ. 2540 หรืือรััฐธรรมนููญ
ฉบับั ประชาชน เป็็นสัญั ลักั ษณ์แ์ ห่ง่ ความหวัังเพื่�อ่ ก้า้ วสู่่ท� ศวรรษถััดไป
2 1 2 I N T E RV I EW
ปิ่่�น จัักกะพาก
บิ๊๊�กบอสแห่่งบริิษััทเงิินทุุน เอกธนกิิจ จำำ�กััด (มหาชน) หรืือ ‘ฟิินวััน’ ผู้้�ชุุบชีีวิิตบริิษััทการเงิินขนาดย่่อม
ของครอบครััวให้้เติิบโตสู่่�บริิษััทเงิินทุุนอัันดัับหนึ่่�งของยุุคเก้้าศููนย์์ เมื่�่อเกิิดวิิกฤตต้้มยำำ�กุ้้�ง นัักการเงิินที่่�มองตััวเอง
เป็็นเพีียง ‘ผู้้�จััดสรรทรััพยากร’ ผู้้�นี้้� ถููกทางการไทยหมายหััวในฐานะตััวการที่่�พาเศรษฐกิิจไทยล้้มระเนระนาด
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 213
พ่่อมดการเงิินแห่่งอาณาจัักร ‘ฟิินวััน’
จุุดเริ่่�มความสำ�ำ เร็็จ ว่่าเป็็นแค่่ problem solver หรืือ resource allocator เราวิิเคราะห์์
ฟิินวัันเติิบโตมาจากบริิษััทเงิินทุุนยิิบอิินซอย ซึ่�งเป็็นธุุรกิิจเล็็กๆ ของ สถานการณ์แ์ ล้ว้ ก็ด็ ูวู ่า่ ต้อ้ งหาทรัพั ยากรอะไรที่่จ� ะทำให้ส้ ถานการณ์ด์ ีขีึ้น�
ครอบครััว ถ้้าเทีียบกัับบริิษััทเงิินทุุนและบริิษััทเงิินทุุนหลัักทรััพย์์อื่�นๆ
120 บริิษััทในขณะนั้้น� เราอยู่�ที่อ� ัันดัับ 115 ซึ่ง� ก็็คืือท้้ายแถว แต่่ในช่่วง ความสั่่น� สะเทืือนจากภายใน
ของการทำแผนเพื่่�อปรัับกิิจการ ผมเชื่�อว่่าสิ่่�งที่่�ผมได้้เรีียนรู้�จากที่่�เคย ในปีี 1995 ผมเห็็นตััวอย่่างจากเม็็กซิิโกที่่�มีีวิิกฤตค่่าเงิิน ก็็คิิดว่่าเรามีี
ทำงานปล่อ่ ยสินิ เชื่อ� ที่่เ� ชสแบงก์ใ์ นฮ่อ่ งกงก่อ่ นหน้า้ นั้้น� จะช่ว่ ยให้ท้ ำธุรุ กิจิ โอกาสเกิดิ วิิกฤต วิธิ ีรี อดมีีอยู่� 2 วิธิ ีี หนึ่่�งคืือยกฐานะฟินิ วัันเป็็นธนาคาร
ได้้ดีกี ว่า่ คู่�แข่่ง คือื ดีกี ว่่ามาตรฐานของธนาคารฝรั่่�งที่่ท� ำในไทย และน่า่ แต่่ ธปท. ไม่ใ่ ห้้ทำ อีีกวิธิ ีีคือื เพิ่่ม� ทุนุ ฟิินวันั จึึงได้เ้ พิ่่�มทุนุ 4 เท่่า พอช่ว่ ง
จะดีกี ว่่ามาตรฐานของธนาคารไทยในไทย กลางปีี 1996 ดััชนีีตลาดหลัักทรััพย์์ของไทยเริ่�มลดลง และพอเข้้าสู่�
ฟิินวัันมีีชื่�อเสีียงว่่าทำของใหม่่ตลอดเวลา จริิงๆ แล้้วคืือใหม่่สำหรัับ ปลายปีีทำประมาณการของปีีต่่อไปและพบว่่าติิดลบ ต้้องพึ่่�งทุุนที่่�เพิ่่�ม
ประเทศไทย สำหรัับประเทศอื่�นอาจเป็็นของธรรมดา เราเริ่�มจากจุุดที่่� ขึ้�นมาเพื่่�อความอยู่�รอด คนในบริิษััทก็็เริ่�มขวััญเสีีย ความสั่่�นสะเทืือน
เสีียเปรีียบ จึึงต้้องทำของที่่�คนอื่�นเขาไม่่ทำ หาช่่องว่่างของตลาด มันั เริ่ม� จากการวิเิ คราะห์ต์ ัวั เองความจริงิ ผมมั่่น� ใจว่า่ ด้ว้ ยทุนุ ที่่เ� พิ่่ม� มาแล้ว้
ปกติิปล่่อยสิินเชื่�อ ธนาคารไทยจะเน้้นวิิเคราะห์์ธุุรกิิจหรืือหลัักประกััน บริิษััทจะอยู่�รอด เราวิิเคราะห์์เพื่่�อเตรีียมตััว ไม่่ได้้จะทำให้้ทุุกคน
แต่่ฟิินวันั ใช้ว้ ิิธีดี ููกระแสเงิินสด เราพร้้อมปล่อ่ ยแม้้หลักั ประกันั จะไม่่คุ้�ม ขวััญเสีีย พฤติกิ รรมภายนอกไม่่ได้เ้ ปลี่่�ยน พฤติิกรรมของบริิษัทั ก็ไ็ ม่่ได้้
ซึ่�งเสี่่�ยงมากหากไม่่มีีความสามารถในการวิิเคราะห์์ เคยไปหาผู้�้ใหญ่่ เปลี่่ย� น เราเพิ่่ม� ทุนุ เหมือื นที่่เ� คยทำมาโดยตลอด ปกติถิ ้า้ เพิ่่ม� ทุนุ ราคาหุ้�น
ของธนาคารท่่านหนึ่่�ง ท่่านแนะนำ consumer loan ห้้ามทำเด็็ดขาด เราขึ้�นด้้วย เพราะโดยประวััติิเราจะไม่่เพิ่่�มทุุน ถ้้ารายได้้เรา cover
แต่่กลัับมาสิ่่ง� ที่่�เราทำทันั ทีเี ลยก็ค็ ืือ สิินเชื่�อที่่�อยู่�อาศัยั (housing loan) การเพิ่่�มทุนุ ไม่่ได้้ ความสั่่�นสะเทืือนเราเริ่�มจากภายในอย่่างนี้้�
และเช่า่ ซื้อ� (hire purchase) จนเราน่า่ จะเป็น็ คนที่่ท� ำมากที่่ส� ุดุ ในประเทศ ความจริิงฟิินวัันถืือว่่าดููแลตััวเองได้้ เราเห็็นสถานการณ์์มาก่่อนเกืือบ
อีีกส่่วนหนึ่่�งที่่�ฟิินวัันทำคืือการเป็็นอิินเตอร์์แบงก์์ สมััยนั้้�นธนาคารไทย 2 ปีีว่่าโลกมัันจะไม่่เฮฮาเหมืือนที่่�เป็็นมา เราจึึงเปลี่่�ยนยุุทธศาสตร์์
ค้า้ เงินิ วันั ต่อ่ วันั แบงก์ไ์ หนเงินิ ขาดก็จ็ ะไปเอาแบงก์ท์ ี่่ม� ีเี งินิ เกินิ มาถัวั กันั เรีียกว่่า liquefy balance sheet แทนที่่�จะปล่่อยเงินิ กู้� เราเปลี่่ย� นมาซื้�อ
แต่่ว่่าแบงก์์ไทยยุุคนั้้�นแปลกกว่่าที่่�อื่�น ไม่่ชอบติิดต่่อกัันเอง เพราะไม่่ corporate bond ซื้อ� พัันธบัตั รรัฐั บาล ซื้อ� debt ที่่� tradable และธุุรกิจิ
อยากให้้อีีกแบงก์์รู้�ว่าขาดเงิิน ก็็จะใช้้วิิธีีติิดต่่อผ่่านแบงก์์ฝรั่่�ง เราเห็็น อิินเตอร์์แบงก์์ เราก็็ทำอยู่�ตลอด ดัังนั้้�น ตอนที่่�มีีการแห่่ถอนเงิินฝาก
ตลาดตรงนี้้�ก็เ็ ลยเข้า้ มาเป็น็ ตััวกลางและทำได้ด้ ีี ภายในระยะเวลา 5 ปีี ฟินิ วันั หดตัวั ได้พ้ อสมควร ถ้า้ จำไม่ผ่ ิดิ 20-30% โดยที่่ไ� ม่ม่ ีปี ััญหา แต่ม่ า
เราไต่อ่ ัันดับั จาก 115 ขึ้�นไปสู่่�อันั ดัับ 1 มีีปััญหาตอนที่่�ผู้้�ฝากเงิินรายใหญ่่ที่่�สุุดรายหนึ่่�งคืือ Provident Fund
ทำความสำเร็จ็ ได้ม้ ันั ก็ส็ นุกุ แต่ค่ นถามว่า่ มองตัวั เองเป็น็ อะไร ผมก็บ็ อก ของธนาคารแห่่งประเทศไทยขอถอนเงิินก่่อนกำหนด บริิษััทเงิินทุุน
ในช่่วงนั้้�นรู้้�ดีีว่่า ถ้้าห้้ามให้้คนถอนมีีแต่่จะยิ่ �งทำให้้คนแตกตื่่�น ดัังนั้้�น
2 1 4 I N T E RV I EW
ส่่วนใหญ่่ใครมาถอนก็็จะให้้ถอน ตราบเท่่าที่่�บริิหารสภาพคล่่องได้้ ระหว่่างประเทศ) เกิิดจากการบริิหารจััดการเรื่�องอััตราแลกเปลี่่�ยน
แต่ส่ ำหรัับฟินิ วััน พอ Provident Fund ของแบงก์ช์ าติิถอนไป คนก็็แห่่ ผิิดพลาด มีีการใช้้อััตราแลกเปลี่่�ยนคงที่่� แทนที่่�ปกติิค่่าเงิินจะลดตาม
มาถอนเงิินจากเราทัันทีี เราเอาไม่่อยู่� นอกจากนั้้�น เงิินฝากของบริิษััท สภาพเศรษฐกิจิ ของประเทศ มันั เลยกลายเป็น็ การลดค่า่ เงินิ โดยถูกู บังั คับั
เงิินทุุนในยุุคนั้้�นจะมาจากพนัักงานหาเงิินฝากหลายร้้อยคนออกไป ผมเข้า้ ใจว่า่ วิธิ ีจี ัดั การกับั ทุนุ สำรองต่า่ งประเทศของแบงก์ช์ าติมิ ีลี ักั ษณะ
ติิดต่่อกับั คน ถ้า้ มีี Provident Fund ของแบงก์์ชาติิอยู่� พนัักงานเหล่า่ นี้้� ของการปกปิดิ ไว้้ ไม่่ได้้บ่่งชััดถึึงฐานะเงิินสำรองฯ ที่่แ� ท้้จริิงของประเทศ
ก็ใ็ ห้ค้ วามสบายใจกัับลููกค้า้ ได้้ แต่พ่ อแบงก์ช์ าติิไป ตรงนี้้ก� ็็ไปด้้วย ทีนี ี้้� ไทยอย่่างสากล ดัังนั้้�น หลัังจากข้้อมููลเรื่�องทุุนสำรองสุุทธิิที่่�เหลืืออยู่�
เกณฑ์์ของ ธปท. ในการปิดิ บริษิ ััทไฟแนนซ์์ 16 แห่่งแรก คือื บริษิ ััทที่่ม� ีี ถูกู เปิิดเผยออกมา ค่่าเงินิ บาทถึงึ ได้อ้ ่อ่ นค่่าลงไม่ห่ ยุดุ จนต้อ้ งประกาศ
โดน ‘รััน’ คืือคนมาถอนเงิิน เรีียกว่่าดููแต่่ liquidity (สภาพคล่่อง) ลอยตััว ตามเงื่�อนไขของ IMF ไม่่อย่่างนั้้�น เขาจะไม่่เข้า้ มาช่ว่ ย
แต่ไ่ ม่่เคยพููดถึึง solvency (ความสามารถในการชำระหนี้้�) สำหรับั ผม ไม่ว่ ่า่ จะประเทศไหน ต่อ่ ให้ร้ ะบบการเงินิ ภายในประเทศล้ม้ เหลว แต่ถ่ ้า้
ฟิินวัันถููกปิิดเพราะ liquidity ไม่่ใช่่เพราะ solvency ซึ่�ง solvency ความสามารถในการชำระหนี้้จ� ากอัตั ราแลกเปลี่่ย� นต่า่ งประเทศยังั ดำเนินิ
ของเราไม่่มีีปััญหา แต่่ด้้วยสาเหตุุอะไรก็็ตาม แบงก์์ชาติิในตอนนั้้�น ต่่อได้้ ก็ไ็ ม่่มีอี ะไรเกิดิ ขึ้้น� แต่่กรณีวี ิิกฤตต้้มยำกุ้�งคือื เรามีเี ชื้�อที่่ไ� ม่่ดีจี าก
วิิเคราะห์์ว่่า solvency ไม่ม่ ีคี วามหมาย liquidity มีคี วามหมาย การจััดการที่่�ผิดิ พลาดของภาครััฐ ตอนอยู่�เมืืองนอก ผมชอบซื้�อหนังั สืือ
ที่่เ� ขียี นเกี่ย� วกับั วิกิ ฤตต้ม้ ยำกุ้�งมาอ่า่ น ทุกุ เล่ม่ บ่ง่ ชี้ไ� ปที่่ร� ะบบการบริหิ าร
ฟองสบู่�่ในอสัังหาริิมทรัพั ย์์ ทุนุ สำรองฯ ของแบงก์ช์ าติิ ไม่ม่ ีเี ล่ม่ ไหนบอกว่า่ ผมเป็น็ ต้น้ เหตุขุ องปััญหา
ผมเข้้าใจว่่าช่่วงสองปีีก่่อนวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง แบงก์์ชาติิสั่่�งให้้ธนาคาร
พาณิิชย์์หยุุดให้้สิินเชื่�อกัับภาคอสัังหาฯ แต่่แบงก์์ชาติิไม่่ได้้ห้้ามบริิษััท มองไปสู่ใ่� นอนาคต
ไฟแนนซ์์ บริิษัทั ไฟแนนซ์ก์ ็เ็ ลยฉวยโอกาสครองตลาด หรือื คิดิ ว่่าตััวเอง สิ่่�งที่่�ผมรู้้�สึึกเป็็นห่่วงประเทศไทยมากที่่�สุุดคืือเรื่ �องการศึึกษาและอััตรา
ฉวยโอกาสโดยปล่อ่ ยสินิ เชื่อ� อสังั หาริมิ ทรัพั ย์ม์ ากขึ้น� ตอนหลังั ผมมาทำ ค่่าจ้้างแรงงาน ประเทศไทยอาจไม่่ได้้แย่่เท่่าฟิิลิิปปิินส์์ซึ่�งคนเรีียนจบ
อสังั หาริมิ ทรัพั ย์ใ์ นอังั กฤษ แบงก์ช์ าติขิ องเขาจะเป็น็ คนกำหนด Loan to ปริิญญาตรีียัังหางานไม่่ได้้ แต่่ระบบการศึึกษาของเราไม่่ได้้ปลููกฝััง
Asset Ratio และคอยดููว่า่ ถ้า้ ตลาดร้อ้ นแรงเกิินไป ก็็จะเข้า้ มาลดขนาด ให้้คนแสวงหาความก้้าวหน้้า และค่่าตอบแทนในการทำงานก็็ไม่่ได้้
ของสิินเชื่�อในภาคอสัังหาฯ อย่่างเข้้มงวด นี่่�คืือสาเหตุุที่่�ผมวิิจารณ์์ว่่า ทำให้้ชีีวิิตความเป็็นอยู่�ของคนก้้าวหน้้ามากขึ้�น ประเทศเราจึึงจะ
ในเมื่่อ� ภาคการเงินิ เป็น็ อุตุ สาหกรรมภายใต้ก้ ารกำกับั ดูแู ล (Regulated ก้้าวหน้้าลำบาก เพราะโลกของการทำงานในอนาคตเน้้นเรื่�องการใช้้
Industry) ทำไมแบงก์์ชาติิในเวลานั้้�น ที่่�เห็็นภาพใหญ่่ว่่าเงิินกู้�จาก ปััญญาความรู้� (Intellectual) มากกว่า่ การใช้แ้ รงงาน (Labor) หากระบบ
ประเทศอาจจะมากไป หรืือภาคอสัังหาริิมทรััพย์์ร้้อนแรงเกิินไป ทำไม การศึึกษาของไทยตามไม่่ทันั เราจะแข่ง่ ขัันกับั โลกลำบาก
ถึึงไม่่เข้้ามาจััดการ เพราะถ้้าแบงก์์ชาติิไม่่ทำอะไร แน่่นอนธุุรกิิจเขา เมื่่อ� เทียี บกับั ประเทศอื่น� ๆ ทั่่ว� โลก เมือื งไทยไม่ไ่ ด้เ้ ลวร้า้ ยที่่ส� ุดุ แต่ภ่ ายใต้้
ก็็ต้้องพยายามทำกำไรให้้ผู้�้ถืือหุ้�น วัันนี้้�ก็็เหมืือนกััน ก่่อนผมไปอัังกฤษ เงื่อ� นไขอย่่างที่่�ว่า่ นี้้� โอกาสที่่เ� ศรษฐกิิจไทยจะกลัับไปเติิบโตได้้เกิินปีีละ
15 ปีี consumer debt ในไทยค่อ่ นข้า้ งจะต่่ำถ้้าเทียี บกัับโลก ทุกุ วัันนี้้� สิิบกว่่าเปอร์เ์ ซ็็นต์เ์ ป็็นเรื่อ� งยาก
เราค่่อนข้้างจะสููงที่่ส� ุุดในโลกประเทศหนึ่่�งแล้ว้ เราปล่อ่ ยมาเป็็นอย่า่ งนี้้�
ได้้อย่่างไร แล้้วเศรษฐกิิจเราจะฟื้้�นได้้ยัังไง มัันคืือระเบิิดเวลาอีีกลููก
จากการไม่่ดููแล
สาเหตุุของวิกิ ฤต
ปกติิ Domestic Financial Crisis (วิิกฤตทางการเงิินในประเทศ)
มัันเกิิดขึ้้�นตลอดเวลา ในประเทศอื่�นๆ ก็็เหมืือนกััน แต่่สาเหตุุที่่�วิิกฤต
ต้ม้ ยำกุ้�งมันั กลายเป็น็ International Financial Crisis (วิกิ ฤตทางการเงินิ
2 1 6 I N T E RV I EW
คีีรีี กาญจนพาสน์์
นัักธุุรกิิจชาวไทยเชื้้�อสายจีีน ผู้�ปลุุกปั้้�นโครงการอสัังหาริิมทรััพย์์ ‘ธนาซิิตี้้�’ บนพื้้�นที่่�มากกว่่า 1,300 ไร่่ในช่่วง
เศรษฐกิิจฟองสบู่่� ก่่อนจะขยัับขยายมาลงทุุนในธุุรกิิจโครงสร้้างพื้้�นฐาน ‘รถไฟฟ้้า BTS’ ที่่�เดิิมพัันด้้วยเงิินลงทุุน
กว่่า 5 หมื่่�นล้้านบาท หลัังจากฟัันฝ่่าวิิกฤตต้้มยำำ�กุ้้�งมาได้้ คีีรีีกลายเป็็นเจ้้าของอาณาจัักรแสนล้้าน ‘บีีทีีเอสกรุ๊ �ป
โฮลดิ้้�งส์์’ ผู้้�กำำ�ลัังผลัักดัันความหวัังครั้�งใหม่่ของประเทศอย่่างเมืืองการบิินอู่่�ตะเภาในโครงการ EEC
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 217
โครงการยิ่่�งใหญ่่ภายใต้้การทดสอบของวิิกฤต
จุดุ เริ่่ม� ของนักั สู้้� ทีีเดีียว ส่่วนใหญ่่โครงการตอนนั้้�นทำเป็็นเฟส แม้้กระทั่่�งเมืืองทองธานีี
คุณุ พ่อ่ ผมเกิดิ ในไทย ตัวั ผมเองก็เ็ กิดิ ในเมือื งไทย แต่ค่ ุณุ พ่อ่ เริ่ม� ทำธุรุ กิจิ ของคุณุ พ่อ่ และพี่่�ชายผม ก็็ทำเป็็นเมือื งทอง 1 เมืืองทอง 2 แต่ผ่ มถาม
ขายปากกา นาฬิกิ า แว่่นตา แล้้วขยายไปถึงึ ฮ่่องกง สิงิ คโปร์์ มาเลเซียี ตััวเองว่่ามัันยุุติิธรรมไหมกัับคนที่่�ตััดสิินใจเดิินเข้้ามาอยู่ �ที่ �นี่่�ก่่อนใคร
อิินโดนีีเซีีย ผมจึึงเรีียนหนัังสืือเมืืองไทยแล้้วไปเรีียนต่่อที่่�ฮ่่องกงตอน แต่่ต้้องมาทนกัับเรื่�องของการก่่อสร้้างถนน การวางท่่อ หรืือไฟฟ้้าที่่�ยััง
สิิบกว่่าขวบ พอโตก็เ็ ริ่�มทำธุรุ กิจิ ที่่น� ั่่น� ไม่ไ่ ด้อ้ ยู่�ภายใต้ธ้ ุรุ กิิจของคุุณพ่อ่ ทำไม่่เสร็็จเพราะทำเป็็นเฟสๆ ผมจึึงเลืือกที่่�จะทำโครงการทีีเดีียว
เท่่าไหร่่ แยกออกมาทำตามความคิิดของตััวเอง ทำธุุรกิิจค้้าปลีีกเอย แล้ว้ ขายเป็น็ เฟส ทำให้ไ้ ด้ร้ ับั ความนิยิ มและสามารถนำธนายงเข้า้ ไอพีโี อ
ร้้านอาหารเอย ซึ่�งมัันไม่่ได้้ง่่าย แต่่ผมก็็ตั้้�งใจ ผมเป็็นตััวแทนของพููม่่า เป็น็ บริษิ ัทั อสังั หาฯ เจ้า้ แรกๆ ในตลาด วันั นี้้ห� ลังั จากผ่า่ นวิกิ ฤตต้ม้ ยำกุ้�ง
สำหรัับทุุกประเทศในเอเชีียยกเว้้นญี่�่ปุ่่�นกัับไต้้หวััน และทำทีีมฟุุตบอล ไปแล้้ว หมู่่�บ้้านนี้้�กลายเป็็นเมืืองที่่�ร่่มรื่�นตามที่่�ตั้้�งใจไว้้ การสร้้างเมืือง
ตั้้�งแต่่อายุุประมาณ 24 ปีี เชื่�อว่่าใน 10 ปีีนั้้�นในฮ่่องกงไม่่มีีใครทำ เมืืองหนึ่่�งมันั ใช้เ้ วลา แต่ถ่ ้้ากระดุุมเม็ด็ แรกติดิ ได้้ถูกู มัันจะดำเนินิ ไปได้้
ฟุุตบอลได้้ดีีกว่่าผม ทีีมอื่�นๆ อาจคิิดว่่ามัันเป็็นเรื่�องของการลงทุุน
จะพูดู จะทำอะไรก็็ได้้ เพราะมาลงทุุนเพื่่�อความสุขุ แต่ผ่ มทำด้้วยความ เหตุผุ ลที่่�กล้้าลงทุนุ
เคารพในอาชีพี และเกรงใจ เคารพคนที่่จ� ่า่ ยเงินิ เข้า้ มาดูู ฉะนั้้น� ต้อ้ งทำ ทำไมผมถึงึ มาทำบีที ีเี อส ก่อ่ นอื่น� คือื ผมเชื่อ� ว่า่ นี่่ค� ือื โครงการที่่ม� ีปี ระโยชน์์
ให้ด้ ีที ี่่ส� ุุด ได้เ้ รีียนรู้�อะไรเยอะจากการเป็็นผู้้�จัดการทีีม พูดู ได้้คำเดียี วว่า่ ประชาชนต้้องใช้้ และแก้้ปััญหาของกรุงุ เทพฯ ได้้ ไม่่ใช่่ว่า่ อยากพููดให้้
คนที่่เ� ก่ง่ ต้อ้ งเกเร ถ้า้ ไม่เ่ กเรเล่น่ ยังั ไงก็ไ็ ม่เ่ ก่ง่ ได้แ้ ค่ม่ าตรฐาน ทีนี ี้้ถ� ามว่า่ ดููดีี เพราะมัันคืือการตััดสิินใจใหญ่่ครั้�งหนึ่่�ง มููลค่่าโครงการตอนนั้้�น
ทำธุรุ กิจิ ที่่ไ� ทยหรือื ฮ่อ่ งกงยากกว่า่ ไม่ม่ ีที ี่่ไ� หนง่า่ ย แต่ค่ วามสำเร็จ็ มาจาก ไม่ถ่ ึงึ 30,000 ล้า้ น แต่ป่ ระมาณกว่า่ 20 ปีทีี่่แ� ล้ว้ ถือื เป็น็ เงินิ ก้อ้ นมหาศาล
ความจริิงใจ ตั้้�งใจ เลืือกสิ่่�งที่่�มัันถููกต้้อง ซึ่�งในที่่�สุุดผมก็็ได้้เอาบริิษััท โครงการนี้้�เคยมีีบริิษััทได้้สััมปทานไปแล้้วก็็ทิ้้�ง ท่่านจำลอง ศรีีเมืือง
เข้า้ ตลาดหลัักทรัพั ย์์ที่่�ฮ่อ่ งกง จึึงเอามาปััดฝุ่่�นใหม่่ ระยะทางยาวเพีียงแค่่ 13 กิิโลฯ ครึ่�ง ใช้้ระบบ
light rail พอชนะได้ส้ ัมั ปทานมา ปรากฏว่า่ เจอการต่อ่ ต้า้ น แต่เ่ นื่่อ� งจาก
ลงทุุนในของจริงิ ผมมั่่�นใจว่่าโครงการนี้้�เป็็นโครงการที่่�ดีี ดัังนั้้�นได้้สััมปทานมาแล้้ว
พอเริ่�มกลัับมาเมืืองไทยระยะยาว ผมก็็เอากำไรที่่�ได้้จากการไอพีีโอ จะท้้อแท้้ทำไม ก็็ต่อ่ สู้� ต่อ่ สู้� แล้ว้ ก็ต็ ่อ่ สู้� เราจะทำอู่�จอดรถที่่ส� วนลุมุ พินิ ีี
ที่่ฮ� ่อ่ งกงมาซื้อ� บริษิ ัทั ธนายงซึ่ง� มีที ี่่ด� ินิ ที่่บ� างนา-ตราดประมาณ 1,300 ไร่่ กลุ่�มผู้้�รักสวนลุมุ ฯ ไม่ย่ อม ผมก็ต็ ้อ้ งสู้� ต้อ้ งหาวิธิ ีแี ก้ไ้ ข สุดุ ท้า้ ยกลายเป็น็
เพื่่อ� พััฒนาเป็็นโครงการ ‘ธนาซิิตี้้�’ ตอนนั้้�นธุุรกิิจบ้้านจัดั สรรกำลังั ได้ร้ ัับ ต้อ้ งแก้โ้ ดยเปลี่่ย� นเส้น้ ทาง เปลี่่ย� นระบบราง และขยายไปจนถึงึ หมอชิติ
ความสนใจ แนวคิิดของผมคืือสร้้างหมู่่�บ้้านที่่�สงบสุุข ร่่มรื่�น มีีครบ เพื่่อ� ทำอู่�จอดรถ
ทุกุ อย่า่ ง โรงเรีียน โรงพยาบาล ศูนู ย์์กีีฬา แล้ว้ ก็ม็ ีสี นามกอล์ฟ์ เพราะ มัันเหมืือนลิิขิิต มีีอะไรบางอย่่างกำหนดไว้้แล้้ว แล้้วให้้มาเจอกัับ
บ้้านติิดสนามกอล์์ฟขายได้้ราคาดีี และสนามกอล์์ฟธนาซิิตี้้�ก็็ไม่่ไกล คนที่่ส�ู้� เป็น็ ไปได้ไ้ ง ตอนแรกทีโี ออาร์ข์ อง กทม. มีเี ส้น้ ทางเดินิ รถ 13 กิโิ ลฯ
เกินิ ไปจากกรุงุ เทพฯ แต่ผ่ มใช้ว้ ิธิ ีทีี่่ค� นอื่น� ไม่ไ่ ด้ใ้ ช้้ คือื ทำโครงการพันั กว่า่ ไร่่ ครึ่ง� ต่อ่ ต้า้ นกันั จนมันั กลายเป็น็ 23 กิโิ ลฯ แล้ว้ ทำให้ม้ าใช้ร้ ะบบที่่ถ� ูกู ต้อ้ ง
2 1 8 I N T E RV I EW
ถ้้าทำเป็็นระบบ light rail ตามเดิิม ตอนนี้้�ต้้องทุุบทิ้้�งแล้้ว แต่่พอเป็็น ที่่�เศรษฐกิจิ เดิิน มันั ก็จ็ ะไปได้้ ช่่วงที่่�ลำบากที่่ส� ุุด มีพี นัักงานไม่ก่ ี่่�สิิบคน
ระบบมาตรฐาน นาทีีนี้้�ถ้้าบีีทีีเอสสีีชมพููสีีเหลืืองเสร็็จ จะรวมแล้้วยาว วันั นี้้ก� ็ย็ ังั อยู่� แก่แ่ ล้ว้ แต่ท่ ุกุ คนจำได้้ ผมให้ค้ วามมั่่น� ใจกับั เขา โดยเข้า้ ไป
130 กว่า่ กิโิ ลฯ จากกรุงุ เทพฯ ไปเกือื บถึงึ พัทั ยา แปลกมาก อย่า่ งไรก็ต็ าม พููดว่่า ขอโทษนะครัับต้อ้ งใช้ค้ ำตลาด “เราจะฉิบิ หายด้้วยกััน แต่่ไม่่ต้อ้ ง
ตอนนั้้�น BTS จากที่่�เป็็นโครงการไม่่ถึึง 30,000 ล้้าน จึึงกลายเป็็น กลััว อย่่างไรโครงการนี้้�จะยัังอยู่� และอย่่างน้้อยคุุณก็็รู้�ว่าคุุณได้้ทำ
โครงการ 50,000 ล้า้ น และเนื่่อ� งจากโครงการต้อ้ งซื้อ� รถหรือื อุปุ กรณ์ข์ อง ประโยชน์์” ก็ส็ู้�ด้้วยกััน สุดุ ท้า้ ยไม่ม่ ีีใครจากผมไปสักั คน
เยอรมนีี ดัังนั้้�นสััดส่่วนเงิินตราต่่างประเทศที่่�ไปกู้้�ยืืมมาจึึงใหญ่่มาก วิิธีีการที่่�ผมใช้้มาตลอดคืือ จริิงจัังกัับผู้้�ที่�เป็็นเจ้้าของเงิิน ผมได้้รัับ
พอมาเจอต้้มยำกุ้�ง อััตราแลกเปลี่่ย� นจาก 25 บาทต่่อเหรียี ญกลายเป็็น โอกาสจากธนาคารกรุุงเทพ ดัังนั้้�นจึึงคุุยกัับเขาว่่าเรามาช่่วยกัันแก้้ใน
50 กว่่าบาท ก็็บ๊๊ายบาย สิ่่ง� ที่่ถ� ้า้ เป็น็ ปััญหาก็จ็ ะเป็็นปััญหากับั ทั้้ง� คู่� เพราะวงเงินิ มันั ไม่เ่ ล็ก็ แต่่ถ้า้
ณ เวลานั้้�น ผมไม่ม่ ีีความชำนาญ ไม่เ่ คยสร้้าง แต่่รู้�ว่าเราต้้องจ้้างคนที่่ร�ู้� ร่่วมกััน เราก็็สามารถจะพััฒนาไปในแนวทางที่่�ดีีได้้ ผมและธนาคาร
มาช่่วย แล้้วก็็พร้้อมที่่�จะเรีียนรู้� ไม่่ใช่่ว่่าทิ้้�งโปรเจกต์์ให้้ที่่�ปรึึกษาทำ กรุุงเทพ รู้�จักมาตั้้�งแต่่รุ่�นคุุณพ่่อ ที่่�ฮ่่องกงบริิษััทตั้้�งห่่างกัันคููหาเดีียว
ทำได้้เหมืือนกัันแบบนั้้�น แต่่คุุณจะไม่่มีีโอกาสเรีียนรู้� และทำให้้เป้้าที่่� ดัังนั้้�นเราเชื่�อมั่่�นกัันได้้ ไม่่ใช่่ว่่าเป็็นการพููดและพููดและพููด แต่่เขาต้้อง
คุุณคาดหวัังไม่่สำเร็็จ หรืือสำเร็็จแบบที่่�คุุณไม่่รู้�เรื่�อง ถามว่่าทำไมถึึง เห็็นการปฏิิบััติิ ผมโดนฟ้้องนะ ธนาคารกรุุงเทพก็็เป็็นบริิษััทมหาชน
กล้า้ ลงทุนุ กับั โครงการที่่ย� าวนาน คุณุ จะมั่่น� ใจได้ก้ ็ต็ ่อ่ เมื่่อ� คุณุ บอกตัวั เอง เขาต้อ้ งปฏิบิ ัตั ิติ ามกฎหมาย ดังั นั้้น� ด้า้ นกฎหมายก็ส็ู้�กฎหมายไป แต่เ่ รา
ได้้ว่่าโครงการนี้้�มัันใช่่ เป็็นโครงการที่่�ยัังไงก็็เกิิด ต่่อให้้เราทำไม่่ไหว มาช่่วยกัันคิิดว่่าจะทำยัังไงให้้เราพลิิกตััวได้้ ผมบอกแล้้วว่่าโครงการ
ไม่่ได้้เป็็นประโยชน์์ที่่�จะตกกัับเรา แต่่คนต่่อมามัันต้้องไหว เพราะมััน ถ้า้ ดีมี ันั เกิิดแน่่ อาจจะไม่ใ่ ช่ป่ ระโยชน์์ของผม แต่ม่ ัันต้อ้ งเกิดิ เมื่่อ� มัันมีี
เป็็นโครงการที่่�ดีีและยัังไงก็ต็ ้อ้ งเกิิด ประโยชน์์ ดังั นั้้น� วันั หนึ่่ง� มันั ก็จ็ ะแก้ไ้ ขปััญหาได้้ แต่ต่ ้อ้ งไม่ท่ ิ้้ง� เพราะถ้า้
ทิ้้�งมัันจะเป็็นขยะ หลายโครงการในเมืืองไทยโดนทิ้้�งจนเป็็นขยะ จริิงๆ
ฝ่า่ วิิกฤตต้้มยำ�ำ กุ้้ง� โครงการโฮปเวลล์ก์ ็็เป็น็ โครงการที่่ด� ีีมาก แต่ด่ ้ว้ ยเหตุุผลบางอย่่างเราก็็
ตอนเกิิดวิิกฤตต้้มยำกุ้�งแล้้วมีีปััญหา ผมมีีทางเลืือกอยู่� 2 ทาง หนึ่่�ง ทิ้้ง� มันั ไป ถามทุกุ วัันนี้้ถ� ้้าสายโฮปเวลล์เ์ กิิดขึ้้น� มา วัันนี้้�เศรษฐกิิจทางนั้้น�
หันั หน้า้ ไปเมือื งจีนี เพราะผมเคยไปศึกึ ษาหาโอกาสในจีนี ตั้้ง� แต่อ่ ายุุ 28 ปีี จะดีีเท่า่ ไหร่่ แต่่มันั ไม่่เกิิด
ช่่วงปีี 1978 ตอนนั้้น� จีนี เป็็นคอมมิวิ นิสิ ต์เ์ ต็ม็ ตััว ทุกุ คนยังั ใส่่เสื้้อ� จงซาน การแก้้วิิกฤตมีีการแฮร์์คััทดอกเบี้้�ยส่่วนหนึ่่�ง แต่่ในที่่�สุุดส่่วนหลััก
เขาจึงึ ต้อ้ งการคนต่า่ งประเทศที่่ม� ีคี วามรู้�จริงิ มาช่ว่ ยเขาในโครงการต่า่ งๆ ที่่�เข้้ามาช่่วยคืือเงิินจากต่่างประเทศที่่�เข้้ามาซื้�อหนี้้� กองทุุนจาก
ไม่่ใช่่แค่่เงิิน เราก็็เป็็นหนึ่่�งในคนที่่�เขาเชื่�อถืือ และมีีโอกาสพอสมควร ต่่างประเทศเขาพิิจารณาแล้้วผมติิดหนี้้�จากโครงการที่่�มัันเสร็็จ ดัังนั้้�น
สอง คืือกลัับมาเมือื งไทย ผมเลืือกกลัับมาเมืืองไทยเพราะมองว่่าเมือื ง มัันจะต้้องมีีเงิินทองเข้้ามา เขาเข้้าใจ ยอมรัับในตััวผม และพร้้อมจะ
จีนี ใหญ่เ่ กินิ ไป มณฑลหนึ่่ง� มีโี อกาสหลายอย่า่ ง มีคี วามคิดิ ที่่แ� ตกต่า่ งกันั เดินิ หน้า้ ดังั นั้้น� ผมก็ม็ ีเี งินิ ก้อ้ นเข้า้ มาซื้อ� หนี้้บ� ่อ่ ยๆ จากนั้้น� ก็จ็ ัดั การแปลง
ตั้้ง� แต่่เหนือื ยันั ใต้้ ผมเชื่อ� ว่่าผมเกิดิ เมืืองไทย มีปี ััญหาก็ก็ ลัับมา และว่า่ หนี้้เ� ป็น็ ทุนุ จัดั สรรให้ท้ ุกุ แบงก์์พอจัดั สรรนิ่่ง� แล้ว้ ผมก็ไ็ ด้ร้ ับั commitment
กันั ไป สุุดท้้ายจึึงกลับั มาดููแลบริิษััทที่่�ตอนนั้้น� เข้้าฟื้้�นฟููแล้้ว แบบไม่ม่ ีลี ายลักั ษณ์อ์ ักั ษรว่า่ ถ้า้ ธุรุ กิจิ โอเคขึ้น� มาและผมมีกี ำลังั ซื้อ� หุ้�นคืนื
วิิกฤตไม่่ใช่่ปััญหา ถ้้าคุุณไม่่ได้้ทำโครงการฉวยโอกาส แล้้วโครงการ เขาจะพิิจารณาเป็็นพิิเศษ ดัังนั้้�น หลัักๆ ของการแก้้หนี้้�ก็็คืือเงิินจาก
ที่่�คุุณลงทุุนเป็็นโครงการที่่�ดีี โดยคิิดแบบ conservative ว่่ามัันมีี ต่า่ งประเทศมาซื้อ� หนี้้ไ� ปแล้ว้ แปลงหนี้้เ� ป็น็ ทุนุ แล้ว้ เขาให้โ้ อกาสคนที่่ท� ำ
ประโยชน์์ ไม่่ใช่่เอาเงิินไปซื้้�อที่่�ดิินหรืือสร้้างอะไรที่่�เป็็นการเก็็งกำไร สุุดท้้ายแล้้วโครงการมัันก็็เกิิดมาแบบที่่�ผมคิิดผมฝััน แม้้ว่่าในช่่วงแรก
ไม่อ่ ย่่างนั้้น� เมื่่�อไหร่ท่ ี่่�เกิิดวิฤิ ต คุณุ จะไปไม่ร่ อด ตอนเกิดิ วิิกฤต แน่น่ อน คนจะใช้้น้้อย แต่่มัันก็็เริ่�มเปิิดแล้้ว มัันอาจเป็็นโครงการใหม่่ แรกๆ
บีีทีีเอสมีีเงิินกู้้�ยืืมจากต่่างประเทศมาก เพราะรถทั้้�งหมดยี่่�ห้้อซีีเมนส์์ คนยัังไม่่กล้้าขึ้�นรถไฟฟ้้า อะไรเบ้้อเริ่�มลอยอยู่่�ข้้างบน จะตกลงมาไหม
จากเยอรมััน แต่่ในเมื่่�อมัันมาลงในโครงการที่่�มีีประโยชน์์จริิง เมื่่�อไหร่่ บางคนก็็ใช้้บััตรไม่่เป็็น ไม่่เคยมีีในเมืืองไทย ก็็ค่่อยๆ แก้้ แต่่สิ่่�งหนึ่่�ง
ที่่�เกิดิ ตามที่่�ผมคาดคิิด คือื Mass Transit ทำให้ธ้ ุรุ กิิจอสัังหาริมิ ทรััพย์์
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 219
เกิิดในแนวทางรถไฟฟ้้า ถึงึ แม้ว้ ่า่ ผู้้�ที่�ลงทุนุ อสังั หาริิมทรััพย์์ระหว่่างทาง บทเรียี นจากทั้้ง� ชีวี ิิต
หลัักๆ ไม่่ใช่่ผม เพราะเราไม่่มีีกำลัังในตอนนั้้�น แต่่ว่่ามัันก็็เกิิดแล้้ว ผมไม่ใ่ ช่เ่ จ้้าสััว เพราะผมคิิดว่่าผมไม่ไ่ ด้ใ้ หญ่่ แค่่มั่่น� คง แต่ผ่ มมีโี อกาส
เกิดิ มอลล์์ เกิิดคอนโดในแนวทางรถไฟฟ้้าเป็็นเรื่อ� งเป็น็ ราว แล้ว้ ก็็ทำให้้ เจอผู้้�ใหญ่่หรืือเจ้้าสััวจริิงๆ เยอะ เพราะผมอยู่�ในฮ่่องกง คุุณพ่่อคืือ
คนที่่�ต้อ้ งใช้ร้ ะบบนี้้�มากขึ้น� ๆ อย่า่ งที่่ผ� มเคยเห็น็ ในฮ่่องกง คุุณมงคลก็็เป็็นนัักธุุรกิิจที่่�พอมีีคนรู้้�จัก เวลาที่่�ผมอยู่�ฮ่่องกงส่่วนหนึ่่�ง
ผมรู้�ตั้�งแต่่แรกแล้้วว่่าถ้้าทำรถไฟฟ้้าโครงสร้้างพื้้�นฐาน ระหว่่างทาง ต้้องเป็็นคนต้้อนรัับผู้้�ใหญ่่ ผมมีีความรู้้�สึึกอย่่างหนึ่่�งคืือท่่านเหล่่านี้้�
คุุณทำอสัังหาฯ ได้้ ที่่�ฮ่่องกง MRT กำไร 70% เข้้ามาจากอสัังหาฯ ไม่่เคยหยุุดความคิิด คิิด-คิิด-คิิดตลอด หาโอกาส การศึึกษาไม่่มาก
ไม่ไ่ ด้้มาจากค่่ารถ แต่่เมือื งไทยไม่ไ่ ด้้เหมืือนฮ่อ่ งกงเสีียทีีเดีียว ที่่ฮ� ่อ่ งกง แต่ม่ องหาโอกาสตลอด ใครมาพูดู อะไรให้ฟ้ ัังเขาก็ฟ็ ััง แล้ว้ พอพูดู ออกมา
เมืืองจะกระชัับ เป็็นแท่่ง ประเทศไทยเราจะกระจายๆ มากกว่่า สิ่่�งที่่�เขาพููดมัันแปลกใหม่่กว่่าคนที่่�ไม่่คิิด คุุยเรื่�องตลกอะไรก็็มีีบ้้าง
เพราะฉะนั้้�นเราต้้องคิิดอะไรหลายอย่่าง จึึงต้้องมีีบริิษััทลููกของบีีทีีเอส แต่่ว่่าคุุยเรื่�องธุุรกิิจเป็็นหลััก สมััยนั้้�นโลกมัันยัังกว้้างไกลไม่่ได้้แคบ
คืือ VGI ซึ่�งคล่่องตััวกว่่า ในการเข้้าไปทำธุรุ กิิจอะไรต่า่ งๆ ที่่เ� ป็็นไปตาม เขาก็็มาแลกเปลี่่�ยนความคิิดกััน นี่่�คืือข้้อเปรีียบเทีียบนะครัับกัับคน
เทรนด์ห์ รือื นำสมัยั ไม่ใ่ ช่แ่ ค่ธ่ ุรุ กิจิ โฆษณา เพราะโฆษณาก็ช็ ักั จะล้า้ สมัยั ส่่วนหนึ่่�งที่่�ไม่่ได้้คิิด อาจเป็็นสาเหตุุว่่าทำไมคนขายที่่�ดิินไปเยอะแยะ
ไปแล้้ว ในเวลาที่่�ไม่่ไกลนี้้�เราจะมีีโครงการใหม่่ แล้้วผมก็็เชื่�อว่่าเป็็น แล้ว้ คนจีนี ซื้อ� ที่่ด� ิินเยอะแยะ
ประโยชน์์ สิ่่�งที่่�ผมค่่อนข้้างมั่่�นใจคืืออะไรที่่�เป็็นประโยชน์์กัับมวลชน คนหนุ่�มสาววันั นี้้น� ่า่ ชื่น� ชมนะครับั คนหนุ่�มสมัยั รุ่�นผม ถ้า้ ใครพ่อ่ มีสี ตางค์์
ยั่ง� ยืนื แน่่ อาจไม่ใ่ ช่ก่ ำไรในทีเี ดียี ว แต่ถ่ ้า้ คุณุ มีมี วลชนประกบคู่่�ข้า้ งเคียี ง ส่่วนใหญ่่จะใช้้ชีีวิิตสนุุกสนาน แต่่ว่่าคนหนุ่�มสมััยนี้้�มีีการแข่่งขัันกััน
กับั คุุณ ไปได้แ้ น่่ สููงมาก ไม่่ใช่่เรื่�องเงิิน แต่่คืือการโชว์์ความสามารถ โชว์์ประสบการณ์์
ที่่�ไปเรีียนรู้�มาเพื่่�อทำให้้ประเทศไทยเจริิญ สิ่่�งที่่�เราเห็็นวัันนี้้�มาจากคน
โครงการที่่ต� ้้องเกิิด รุ่�นลููกผมทั้้�งนั้้�น ไม่่ใช่่คนสมััยผม ดัังนั้้�นผมไม่่ใช่่นัักธุุรกิิจที่่�เก่่งกาจกว่่า
พููดตรงๆ วิิกฤตปีี 40 ทำให้้ผมเข้้าใจว่่าผมควรจะให้้ ‘ขานิ่่�ง’ พวกเขา ผมเพีียงแค่่แก่่กว่่า ผ่่านเรื่�องราวต่่างๆ มามากกว่่า แน่่นอน
อย่่ากล้้าหาญเกิินไป เมื่่�อก่่อนอาจจะกล้้าหาญมากกว่่านี้้� พููดตรงๆ ต้้องมีีบาดแผล แต่่สิ่่�งสำคััญคืือเราต้้องตั้้�งใจและที่่�ผมย้้ำหลายครั้�งคืือ
โครงการบีีทีีเอสเป็น็ หนึ่่�งเดีียวในโลกที่่�ลงทุนุ โดยเอกชน 100% ผมอาจ อย่า่ โกงตัวั เอง ทำอะไรให้ม้ ีีความจริงิ ใจ ตั้้�งใจจริงิ ไม่ใ่ ช่ว่ ่่าทำนิิดหน่อ่ ย
จะมั่่�นใจในตััวเองเกิินไป แต่่จริิงๆ ผมก็็รู้�ว่าตััวเองทำอะไรอยู่� ไม่่ได้้บ้้า พอร้้อนหน่่อยก็็ปล่่อย ถ้้าสิ่่�งที่่�คุุณตััดสิินใจไปทำเป็็นเรื่�องที่่�ถููกต้้อง
ดัังนั้้�น วัันนี้้�ขานิ่่�งแล้้ว มารัับงานอู่�ตะเภา โครงการใหญ่่สามแสนล้้าน มีีประโยชน์์ ทำไปเถอะครัับ อย่่าคิิดว่่าอัันนี้้�กำไรมากหน่่อยก็็ทำอัันนี้้�
เกิินตััวไหม ไม่่เกิินตััวครัับ ความตั้้�งใจและความมั่่�นใจเหมืือนตอนผม อัันนี้้�กำไรน้้อยอย่่าทำ เพราะถ้้าทุุกคนคิิดสิ่่�งเดีียวกัันหมด แย่่งกัับ
ทำบีที ีเี อส มัันเป็น็ โครงการที่่�มีีประโยชน์์และต้อ้ งการเกิดิ แน่ๆ่ ผู้�้ถือื หุ้�น สิ่่ง� เดีียวกัันหมด มัันจะเกิิดได้ย้ ัังไง มันั ไม่่มีีปััญหาอะไรนี่่ถ� ้้าคุณุ จะกำไร
ทุกุ คนพร้อ้ มใจกัันประมููลที่่�มููลค่่า 300,000 ล้้านบาท เราซี้ซ�ั้�วพูดู ไม่่ได้้ น้อ้ ยหน่่อย แต่ส่ ิ่่ง� นั้้�นมันั ได้ป้ ระโยชน์์จริิงๆ และมันั เกิิดจริิงๆ
เราอาจมีมี ุมุ มองไม่ไ่ ด้เ้ หมือื นกันั มีแี นวทางที่่ไ� ม่ไ่ ด้เ้ หมือื นกันั แต่ภ่ ายใต้้
จิติ สำนึกึ ทุกุ คนรู้�ว่านี่่เ� ป็น็ โครงการที่่จ� ะต้อ้ งเกิดิ ให้ไ้ ด้้ เพราะมันั เป็น็ ประตูู
ที่่เ� ปิดิ สู่่�อีอี ีซี ีี ถ้า้ ประตููไม่่เปิดิ อีอี ีีซีีจะไปต่่อได้อ้ ย่า่ งไร และถ้้าอีีอีีซีีไม่่เกิดิ
ประเทศไทยแย่่แน่่ วิิกฤตโรคภััยไข้้เจ็็บคุุณแก้้ได้้แล้้ว แต่่คุุณจะเจอ
ปััญหาใหญ่่ ประเทศข้้างบ้้าน เขาไปไกลหมดแล้้ว เราไม่่รู้�เรื่�องเลย
อย่่าให้้โอกาสมัันหายไปหรืือว่่าเลยไปหรืือว่่าหลุุดไป เกิิดเถอะครัับ
ต้้องเกิิด วัันนี้้�ต้้องใส่่ใจกััน ไม่่มีีที่่�ไหนอีีกแล้้วที่่�รองรัับการลงทุุนจาก
ต่า่ งประเทศเป็น็ ก้อ้ นเป็็นเมืืองขึ้น� มา
2 2 0 I N T E RV I E W
นวพร เรืืองสกุุล
อดีีตนัักเรีียนทุุนของธนาคารแห่่งประเทศไทย ผู้้�ผ่่านประสบการณ์์ทำำ�งานกัับผู้้�ว่่าการฯ 5 ยุุค นัับตั้้�งแต่่
ดร.ป๋๋วย อึ๊๊�งภากรณ์์ พิิสุุทธิ์์� นิิมมานเหมิินท์์ ดร.เสนาะ อููนากููล นุุกููล ประจวบเหมาะ และ กำำ�จร สถิิรกุุล
รวมทั้้�งเป็็นอดีีตประธานกรรมการ ธนาคารเกีียรติินาคิิน (ธนาคารเกีียรติินาคิินภััทร ในปััจจุุบััน)
ห้้วงเวลาและบทบาทหลากหลายทำำ�ให้้เธอคืือประจัักษ์์พยานคนสำำ�คััญของประวััติิศาสตร์์เศรษฐกิิจไทย
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 221
มุุมมองจากคนทำำ�งาน
ความน่่าเชื่อ่� ถืือของแบงก์์ชาติิ กระทรวงการคลังั หรือื รัฐั บาลก็ต็ ้อ้ งใช้ค้ ืนื แล้ว้ ธนาคารโลกค่อ่ ยเอามาคืนื
การสร้้างสถาบัันแบงก์์ชาติิตั้้�งแต่่สมััยผู้้�ว่าฯ ป๋๋วย มาจากข้้อที่่�หนึ่่�ง แบงก์์ชาติิ เรีียกว่่าเป็็น participation loan ซึ่�งคืือเงิินกู้�ที่�ทำให้้เกิิด
ผู้้�ว่าฯ ป๋๋วยมีีทีีมที่่�แข็็งมาก ข้้อที่่�สอง คืือการสะสมความน่่าเชื่�อถืือ ทางหลวงทั่่�วประเทศไทย
ผู้ใ�้ หญ่่รุ่�นหลัังจะเล่า่ ให้้ฟัังว่่า ผู้้�ว่าฯ รุ่�นแรกๆ มีีใบลาออกอยู่�ในกระเป๋๋า
เพราะวิธิ ีีประท้้วงของแบงก์์ชาติมิ ีีทางเดียี วคืือลาออก เราเป็น็ ส่ว่ นหนึ่่ง� ความร้้อนของสงครามเย็็น
ของรััฐบาล ฉะนั้้�น เวลาต้้องตััดสิินใจ รััฐบาลต้้องเป็็นใหญ่่ ถ้้าผู้้�ว่าฯ พอเวียี ดนามแตก แบงก์ฝ์ รั่่ง� ถอนเงินิ กู้�จากแบงก์ไ์ ทย เพราะเขาคงคิดิ ว่า่
ไม่่เห็็นด้ว้ ย ผู้้�ว่าฯ ก็็ออก ไม่่ใช่เ่ ป็็นการกดดันั เป็น็ เรื่�องหลัักการมากกว่่า พออเมริิกาถอนทััพ ประเทศไทยล้้มแน่่ ในยุุคนั้้�นจึึงเคยมีีธนาคารมา
เช่่น หลัังสงครามโลก รััฐบาลจะกลัับไปใช้้ระบบทองคำเท่่าเดิิม ผู้้�ว่าฯ ขอกู้�เงิินด้้วยตััวเลขที่่�สููงมาก ตั้้�งแต่่ตั้้�งมาไม่่เคยมีีการกู้�เงิินครั้�งเดีียวใน
ก็็บอกว่่าไม่่ได้้ โลกมัันเปลี่่�ยนไปแล้้ว พอมีีปััญหาท่่านก็็ยื่ �นใบลาออก จำนวนเท่่านั้้�น สมััยก่่อนเขากู้้�กัันทีี 50 ล้้าน 100 ล้้าน ถึึง 300 ล้้าน
แต่่สัักพัักหนึ่่�งเมื่่�อเหตุุการณ์์พิิสููจน์์ว่่าที่่�ธนาคารชาติิมีีจุุดยืืนถููกต้้อง แป๊บ๊ ๆ ก็็จบ คราวนี้้�มาพัันล้า้ น สงสัยั ว่่าทำไมมันั เยอะ ก็เ็ ดาได้้ ธนาคาร
ความเชื่�อถืือก็็มีีมา ดัังนั้้�น ความเชื่�อถืือไม่่ได้้เกิิดจากการที่่�เราลุุกขึ้�น คงโดนถอนเงิินจากเมืืองนอก ก็็เซ็็นให้้กู้�ไปเสร็็จ นายยัังบอกให้้ถ่่าย
ยื่่�นใบลาออก แต่ม่ ัันอยู่�ที่ว� ่า่ สิ่่ง� ที่่�เราพููดถูกู ต้้อง เอกสารเก็็บไว้้ บอกลายเซ็็นของคุุณอัันนี้้�พัันล้้าน ถ้้ามองย้้อนหลััง
ข้้อที่่�สาม ผู้้�ว่าฯ ป๋๋วยท่่านรู้�ความเป็็นไปและมีีบทบาทในสัังคมเยอะ เหมืือนว่่าสงครามเวีียดนามครั้�งนั้้�นไม่่มีีอะไร แต่่ ณ เวลานั้้�น เราคืือ
ท่า่ นสอนไว้ว้ ่า่ อย่า่ นั่่ง� อยู่�ในแบงก์ช์ าติอิ ย่า่ งเดียี ว เพราะว่า่ การเงินิ ปลาย หน้้าด่่าน ด้้านการเงิินตอนนั้้�นอาจจะง่่ายหน่่อยเพราะสถาบัันการเงิิน
เหตุุ ถ้า้ จะดูแู ลป้อ้ งกันั แก้ไ้ ขปััญหา ต้อ้ งดูตู ั้้ง� แต่ต่ ้น้ เหตุุ เช่น่ สมัยั รัฐั บาล อื่�นๆ ก็็ยัังไม่่ค่่อยมีี ใครจะถอนเงิินไปต่่างประเทศก็็มีี exchange
ยังั ไม่่ได้เ้ น้น้ เรื่�องการส่่งออก ท่า่ นก็บ็ อกว่า่ ประเทศนี้้ต� ้้องขับั เคลื่่�อนด้ว้ ย control คุมุ เพราะฉะนั้้น� ความยิ่ง� ใหญ่ข่ องปััญหาไม่ม่ าก แต่ถ่ ึงึ อย่า่ งนั้้น�
การส่่งออก และออก Export Credit มาเป็็นสิินเชื่�อดอกเบี้้�ยต่่ำให้้กัับ ถ้้าเราไม่่ทำให้้ถููกต้้อง บอกไม่่ให้้กู้�หรอก เยอะไป เอาหลัักฐานมา
แบงก์์ มัันก็เ็ ป็็นการใส่่เงินิ เข้า้ ไปให้ถ้ ูกู ช่อ่ ง ธนาคารไหนเขาอยากได้เ้ งินิ แล้้วให้้ข้้ามไปอีีกคืืนหนึ่่�ง อาจเกิิดการผิิดนััดชำระหนี้้�เมืืองนอกได้้
ไปเพิ่่�มศัักยภาพในการให้กู้้�ของเขา เขาก็ไ็ ปให้ส้ ินิ เชื่อ� ส่่งออกกับั ผู้้�กู้� สัังเกตได้้ว่่าประเทศไทยมีีจุุดอ่่อนจุุดแข็็งอัันหนึ่่�งคืือ เราชอบ ‘จุุลกฐิิน’
หรืือสมััยก่่อนทุุนสำรองเงิินตราเราเยอะมาก ทางผู้้�ใหญ่่ธนาคารชาติิ อะไรก็็ตามที่่�เป็็นวิิกฤต ทุุกคนรัักกัันดีี แต่่ทัันทีีที่่�เฉยๆ เรื่�อยๆ สบายๆ
บอกกองไว้ม้ ันั ไม่ไ่ ด้้ประโยชน์์ จะเอามาให้ร้ ััฐบาลกู้้�ก็็กลััวรััฐบาลไม่่คืืน ทุุกคนจะต้้องตีีกัันเป็็นปกติิเลย
สุุดท้้ายเลยไปบอกธนาคารโลกช่่วยให้้เงิินกู้้�ประเทศไทย โดยขอว่่า
ธนาคารโลกให้้กู้้�ส่่วนหนึ่่�ง แต่่ส่่วนใหญ่่จะเป็็นเงิินกู้�ของแบงก์์ชาติิ พััฒนาตลาดเงิิน
เพราะหนึ่่�ง เราไม่่มีีความรู้�ความสามารถในเรื่�องที่่�จะคุุมโครงการใหญ่่ ผู้้�ว่าฯ เสนาะเห็็นว่่าเมืืองไทยไม่่มีีตลาดเงิินที่่�ดีีพอ ที่่�จะดููว่่าตอนนี้้�เงิิน
จะได้้พึ่่�งมืือธนาคารโลก และสอง เมื่่�อเป็็นเงิินกู้�ของธนาคารโลก ยัังไง
222 INTERVIEW
เหลือื เงินิ ขาดที่่ไ� หน และไม่ม่ ีทีี่่ท�ี่่จ� ะเอานโยบายการเงินิ ใส่เ่ ข้า้ ไปในตลาด อะไรทำนองนี้้� สิ่่ง� ที่่เ� กิดิ ขึ้้น� ก็ค็ ือื ต่า่ งประเทศได้เ้ งินิ บาทไปเยอะ ฝรั่่ง� ก็เ็ อา
เงินิ แบบที่่�เขาทำ open market operations ในต่า่ งประเทศ ดิฉิ ัันรับั เงินิ บาทนี้้ไ� ปเล่น่ ในอัตั ราแลกเปลี่่�ยนต่่างๆ
โจทย์์นั้้�นมา สุุดท้้ายก็็เลยออกมาเป็็นสิ่่�งที่่�เราเรีียกกัันว่่า ตลาดซื้้�อคืืน ทีีนี้้พ� อเงินิ เริ่�มไม่่เข้า้ หรือื ดอกเบี้้ย� เริ่ม� แพง สถาบันั การเงินิ ก็เ็ ริ่�มมีีปััญหา
พัันธบััตรรััฐบาล หรืือสมััยหลัังเขาเรีียก repo market (repurchase แต่่ตััวสถาบัันการเงิินคิิดว่่าเป็็นปััญหาสภาพคล่่องก็็ไปกู้้�กองทุุนฟื้้�นฟูู
market) ปกติิถ้้าเป็็นตลาดต่่างประเทศ เขาจะพยายามทำ discount กว่่าจะรู้�ว่าจริิงๆ แล้้วไม่่ใช่่ปััญหาสภาพคล่่อง เพราะทุุกอย่่างที่่�ให้้กู้�ไป
house ถ้้าธนาคารไหนต้้องการเงิินก็็เอาตั๋๋�วมาวางแล้้วเอาเงิินออกไป มีีปััญหาหมด ก็็เลยเป็็นที่่�มาของการปิิดสถาบัันการเงิิน แรกๆ ปััญหา
จากที่่�นี่่� แต่่เรามองดููโครงสร้้างของสถาบัันการเงิินในเมืืองไทย อัันนั้้�น อยู่�ที่บ� ริษิ ัทั เงินิ ทุนุ ก่อ่ น ต่อ่ มาก็ถ็ ึงึ แบงก์ด์ ้ว้ ย เพราะแบงก์ก์ ็เ็ ป็น็ คนปล่อ่ ย
ไม่่เหมาะสม เพราะไม่่มีีใครถืือตั๋๋�วเงิินได้้เยอะขนาดนั้้�น ประเทศไทย สินิ เชื่อ� บางส่ว่ น หรือื การันั ตีเี งินิ ฝากลูกู ค้า้ ที่่ไ� ปกู้้�เงินิ มา บางทีคี นมีปี ััญหา
ไม่ไ่ ด้ใ้ ช้ต้ั๋๋ว� เงินิ เยอะโดยวิถิ ีปี ฏิบิ ัตั ิิ พอไปนั่่ง� ดูวู ่า่ สมบัตั ิอิ ะไรบ้า้ งที่่ธ� นาคาร อาจเป็็นรายกลางๆ ไม่่ใหญ่่มาก แต่่พอเขาเป็็นคนขายวััสดุุก่่อสร้้าง
พาณิิชย์์มีอี ยู่�ในมือื และพอจะแปลงเป็น็ เงินิ สดได้้ดีที ี่่�สุดุ ก็็เห็็นว่่าทุุกคน พักั เดียี วมันั ล้ม้ ทับั เป็น็ โดมิโิ นไปต่อ่ ๆ กันั เพราะธุรุ กิจิ ต่อ่ เนื่่อ� งกันั
ถืือพัันธบััตรรัฐั บาลเยอะมาก
แต่่ทำยัังไงให้้พัันธบััตรรััฐบาลที่่�อายุุยาวกลายเป็็นสิ่่�งที่่�กู้ �ได้้ข้้ามคืืน ส่่วนปััญหาด้้านเงิินตราต่่างประเทศ เกิิดจากว่่าพอมีีเงิินบาทเป็็น
มาแค่่ 2 คืืนนะคะ ก็็เลยเอาพัันธบััตรมาให้้เข้้าไปซื้้�อขายกัันในตลาด ร่่องรอยให้้ฝรั่่�งเล่่นได้้แล้้ว เงิินควรจะฝืืดเพราะออกนอกประเทศหมด
ที่่�เราเรีียกว่่าตลาดซื้้�อคืืน แบงก์์ชาติิเป็็นคนกลางเพราะโจทย์์คืือคน แต่่แบงก์์ชาติิก็็ปล่่อยสิินเชื่�อเงิินบาทออกมาอีีกผ่่านตลาด repo มัันก็็
ขาดเงิิน ก็็ไม่่อยากให้้คนรู้�ว่าตััวเองขาดเงิิน เพราะแบงก์์มีีอยู่�ไม่่กี่ �แห่่ง วนกลัับไปซื้้�อเงิินกู้้�ต่่างประเทศ แล้้วก็็ออกไปใหม่่ สุุดท้้ายกว่่าจะรู้้�ตััว
สมมติิว่่าถ้้าแบงก์์ใหญ่่ขาดเงิิน ที่่�เหลืือก็็จะจััดการเล่่นดอกเบี้้�ยแพงๆ ก็็คือื หมด เล่่นรอบไม่่ได้้แล้้ว ก็เ็ ลยหมดไปทั้้ง� 2 ข้้าง
กัับเขา หรืือถ้้าแบงก์์ใหญ่่เงิินเหลืือ ดอกเบี้้�ยก็็ตกเกิินสมควร จึึงใช้้
แบงก์์ชาติิเป็็นคนกลาง คนจะขายพัันธบััตรก็็ขายให้้แบงก์์ชาติิ คนจะ
ซื้�อก็็ซื้อ� จากแบงก์์ชาติิ โดยเราซื้อ� และขายเท่า่ กััน หรือื จริิงๆ ก็็เป็น็ การกู้�
กัันระหว่่างสองธนาคารนั่่�นแหละ เพีียงแต่่ว่่าเราเข้้าไปเป็็นตััวปิิดบััง
ไม่่ให้้ใครรู้�ว่าใครซื้�อใครขาย แล้้ววัันไหนที่่�อยากแทรกแซง เราก็็ซื้�อ
มากกว่่าขายหรือื ขายมากกว่า่ ซื้อ� ก็็จะทำให้้ดอกเบี้้�ยเปลี่่ย� นไปได้เ้ ล็ก็ ๆ
น้้อยๆ ตามต้้องการ จนมาใช้้ตลาดนี้้�เกิินไปตอนที่่�มีีวิิกฤตปีี 2540
ที่่�แบงก์์ชาติิใช้้ตััวนี้้�เป็็นช่่องปล่่อยเงิิน จนกระทั่่�งเราสงสััยว่่าทำไมเงิิน
ไม่่หมดประเทศสัักทีี เงิินมัันออกขนาดนี้้� ถึึงได้้รู้้�ทีีหลัังว่่าปั๊๊�มเงิินผ่่าน
ตลาดนี้้�
วิกิ ฤตต้้มยำำ�กุ้้�ง
วิิกฤต 2540 มัันคืือวิกิ ฤตเงินิ ตราต่า่ งประเทศและวิกิ ฤตสถาบันั การเงินิ
พร้อ้ มกันั ปััญหาด้า้ นสถาบันั การเงินิ คือื หลังั ช่ว่ งฟองสบู่� บรรดาสถาบันั
การเงินิ และบริิษัทั เงินิ ทุนุ ก็อ็ ยากขยายตัวั ทีนี ี้้�เอาเงิินมาจากไหน ที่่เ� ข้า้
มาทางตรงคือื การกู้้�ยืมื จากต่า่ งประเทศ แล้ว้ ก็ท็ างอ้อ้ มที่่เ� กิดิ จากบริษิ ัทั
ต่่างประเทศเห็็นข้้อแตกต่่างเรื่ �องอััตราดอกเบี้้�ยแล้้วเสนอให้้ผู้้�ฝากเงิิน
ของเราเอาเงิินไปฝากเมือื งนอก แล้้วก็็กู้�เข้า้ มาเป็็นเงินิ ตราต่า่ งประเทศ
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 227
ทศวรรษปีี 2000 เป็็นช่่วงเวลาที่�่เศรษฐกิิจไทยเพิ่่�งผ่่านพ้้นจุุดต่ำ�ำ�สุุดจากวิิกฤตต้้มยำ�ำ กุ้้�ง
ที่่�ทำำ�ให้้ประเทศไทยได้้รัับบทเรีียนสำ�ำ คััญหลายประการ โดยเฉพาะการดำ�ำ เนิินนโยบาย
การเงิิน นโยบายกำ�ำ กัับสถาบัันการเงิิน และนโยบายอััตราแลกเปลี่�่ยนที่่�ไม่่สอดคล้้องกัับ
การเปิิดเสรีีทางการเงิินที่�่เพิ่�่มขึ้�้น บทเรีียนครั้้�งนี้้�ได้้นำำ�ไปสู่�่ การวางนโยบายและรากฐาน
ระบบการเงิินใหม่่ในเวลาต่อ่ มา
หนึ่่�งในความท้้าทายของทศวรรษนี้้�คืือความผัันผวนของค่่าเงิินบาทหลัังการลอยตััว
ค่า่ เงิิน และการปล่อ่ ยให้ค้ ่่าเงินิ บาทเป็็นไปตามกลไกตลาดมากขึ้น้� โดยในช่่วงเริ่�มทศวรรษ
เศรษฐกิิจไทยได้้อานิิสงส์์จากเงิินบาทที่�่อ่่อนค่่าลง ประกอบกัับการฟื้้�นตััวของเศรษฐกิิจ
และการค้้าโลก ส่่งผลให้้อุุตสาหกรรมการส่่งออกและการท่่องเที่่�ยวกลายเป็็นฟัันเฟืือง
สำ�ำ คััญของเศรษฐกิิจไทย ทว่่าในช่่วงครึ่่�งทศวรรษหลััง เงิินบาทเริ่�มพลิิกกลัับมาแข็็งค่่า
และผัันผวนจากวิิกฤตเศรษฐกิิจโลกในปีี 2008 และกลัับมาเป็น็ ปััจจัยั ลบต่่อเศรษฐกิิจไทย
หมุุดหมายสำำ�คััญของการเมืืองไทยเริ่�มต้้นในปีี 2001 ด้้วยชััยชนะในการเลืือกตั้้�งของ
พัันตำำ�รวจโท ดร.ทัักษิิณ ชินิ วััตร ผู้้�ก้้าวขึ้้�นสู่่�ตำำ�แหน่ง่ นายกรัฐั มนตรีีภายใต้้ ‘รััฐธรรมนููญ
พ.ศ. 2540’ ชัยั ชนะและเสีียงสนับั สนุนุ ของทักั ษิณิ คือื ภาพสะท้อ้ นคะแนนนิยิ มของประชาชน
ที่�่มีีต่่อนโยบายทางเศรษฐกิิจที่�่แตกต่่างจากที่�่ผ่่านมา และนำ�ำ ไปสู่�่เม็็ดเงิินที่�่จัับต้้องได้้จริิง
จนเกิดิ เป็็นปรากฏการณ์์ ‘ทักั ษิณิ ฟีีเวอร์’์
แต่ป่ รากฏการณ์์ ‘ต้า้ นทักั ษิณิ ’ ที่ก่� ่อ่ ตัวั ขึ้น�้ ในช่ว่ งท้า้ ยของการดำำ�รงตำ�ำ แหน่ง่ นายกรัฐั มนตรีี
ได้้กลายเป็็นจุุดเริ่ �มต้้นของความขััดแย้้งทางการเมืืองไทยที่่�แบ่่งขั้้�วแยกข้้างอย่่างต่่อเนื่่�อง
หลายระลอก ทั้้�งการชุุมนุุมประท้้วงบนท้้องถนนจากกลุ่่�มต่่างๆ รวมถึึงการรััฐประหาร
ถึึง 2 ครั้้ง� และการเปลี่ย่� นนายกรัฐั มนตรีีถึึง 6 คนในช่ว่ งเวลาไม่ถ่ ึึง 10 ปีี ซึ่ง่� การเปลี่ย�่ นแปลง
และความไม่แ่ น่น่ อนทางการเมือื งภายในประเทศในช่ว่ งครึ่่ง� หลังั ของทศวรรษนี้้ไ� ด้ส้ ่ง่ ผลต่อ่
เศรษฐกิจิ ไทย โดยเฉพาะในด้า้ นความเชื่่�อมั่่�นของนักั ลงทุุนต่่างชาติทิ ี่่�เริ่ม� สั่่น� คลอน
คำ�ำ ว่่า The Great Reset จึึงไม่่ได้้ครอบคลุุมเฉพาะการซ่่อมและสร้้างระบบเศรษฐกิิจ
และการเงิินไทยในช่่วงต้้นทศวรรษให้้เดิินหน้้าต่่อได้้เท่่านั้้�น หากอีีกนััยหนึ่่�ง พััฒนาการ
ของการเมือื งไทยในช่ว่ งครึ่่ง� หลังั ของทศวรรษนี้้ย� ังั เท่า่ กับั เป็น็ การกดปุ่่ม� ‘รีีเซ็ต็ ’ตั้้ง� ต้น้ ใหม่่
ทางกระบวนการประชาธิิปไตยอีีกครั้้�ง อัันจะนำ�ำ ไปสู่�่ ปััญหาความขััดแย้้งทางการเมืือง
ที่�ย่ าวนานสืบื เนื่่อ� งไปในทศวรรษต่่อมา
107.4 อ้้างอิงิ : ธนาคารโลก 1961 5.3% Real GDP Growth Rate อัตั ราการเติบิ โตของเศรษฐกิิจ (%) 228
113.7 1962 7.5%
118.1 GDP per Capita รายได้้เฉลี่ย�่ ต่่อหััวประชากร (เหรีียญสหรััฐ) เกาหลีีใต้้ มาเลเซีีย ไทย Middle income1963 8% THE GREAT RESET
125.9 1964
1965 6.8%
137.9 1966 8.1%
161.0 1967 11.1%
166.9 1968 8.6%
1969 8.1%
174.7 1970
186.8 1971 6.5%
192.1 1972 11.4%
194.2 1973
209.3 1974 4.9% 10.2% 2001 - 2010
1975 4.3%
269.8 1976 9.3%
332.1 1977 4.5% 9.8%
351.6 1978 5.0% 10.3%
391.5 1979
445.4 1980 5.4% 9.5%
528.6 1981 5.2% 13.3%
589.8 1982
682.9 1983 5.9% 12.2%
721.0 1984 5.5% 11.2%
742.8 1985 5.6%
798.0 1986
818.0 1987 5.8%
747.7 1988 4.6%
813.4 1989
936.7 1990 5.5%
1,123.4
1,295.4
1,508.9
1,716.4 1991 8.6% 50 YEARS
1,927.8 1992 8.1%
25,600 1993 THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY -2.8% 8.3%
2,209.3 12,800 1994 -6.1% 8.0%
2,491.4 6,400 1995 14 8.1%
3,200 1996 13 5.7%
2,846.5 1,600 12
3,043.9 800 1997 11 4.6%
2,468.1 400 1998 -7.6% 10 4.5%
1,845.8 200 1999 9
2,033.2100 2000 8 3.4%
2,007.7 2001 7 6.1%
1,893.2 2002 6 7.1%
2,096.1 2003 6.2%
2,359.1 2004 4
2,660.1 2005 3 4.1%
2,894.0 2006 2 4.9%
3,369.5 2007 1 5.4%
2008 0
3,973.0 2009 -1 1.7%
4,379.6 2010 -2 -0.6%
4,213.0 2011 -3
2012 -4 7.5%
5,076.3 2013 -5
5,492.1 2014 -6 0.8%
5,860.5 2015 -7 7.2%
6,168.2 2016 -8
5,951.8 2017 2.7%
5,840.0 2018 0.9%
5,993.3 2019
2020 3.1%
6,593.8 3.4%
7,296.8 4.2%
7,817.0 4.2%
7,186.8
2.3%
229
ศููนย์ก์ ารเรีียนรู้�ธนาคารแห่่งประเทศไทย สถานที่่�สำำ�คััญทางประวัตั ิิศาสตร์์ เป็็นสัญั ลัักษณ์์ถึึงการพัฒั นาประเทศอย่่างมั่่น� คงและท้้าทาย
นโยบายการเงินิ รููปแบบใหม่่ แก้ป้ ััญหาในเวลาที่�่ ธปท. เผชิญิ กัับวิิกฤตศรัทั ธาด้ว้ ยวิธิ ีีคิิดแบบวิศิ วกร
ภายหลัังการล่่มสลายของระบบอััตราแลกเปลี่่�ยนคงที่�่ที่�่ประเทศไทย ในการทำภารกิิจหลััก คืือการซ่่อมสร้้างและฟื้�้นฟููองค์์กร ในประเด็็นนี้้�
ใช้้มานานกว่่าครึ่�งศตวรรษ ธนาคารแห่่งประเทศไทย (ธปท.) จำเป็็น ม.ร.ว.จัตั ุมุ งคล ให้ส้ ัมั ภาษณ์ผ์ ่า่ นหนังั สือื 72 ปีี ธนาคารแห่ง่ ประเทศไทย
ต้้องหากรอบใหม่่ที่�่เหมาะสมในการดำเนิินนโยบายการเงิิน จนกระทั่่�ง ว่่าเขาเปรีียบตััวเองเป็็น ‘มืือปืืนรัับจ้้าง’ เมื่่�อใครประสบกัับปััญหาหรืือ
เดืือนพฤษภาคม ปีี 2000 ธปท. ในยุุคของ ม.ร.ว.จััตุุมงคล โสณกุุล ความติิดขััดก็็มัักจะเรีียกเขาเข้้ามาดููแลจนกว่่าปััญหานั้้�นจะคลี่�่คลาย
ที่�่ผู้�้คนรู้�จัักกัันดีีในนาม ‘หม่่อมเต่่า’ ได้้นำกรอบนโยบายการเงิินแบบ ม.ร.ว.จัตั ุมุ งคล เล่่าเบื้้�องหลัังแนวคิดิ ปฏิิรููประบบการเงิินในครั้ง� นั้้น� ว่า่
เป้้าหมายเงิินเฟ้้อแบบยืืดหยุ่�น (Flexible Inflation Targeting) ที่่�เน้้น
เรื่ �องความโปร่่งใสมาใช้้เพื่่�อฟื้้�นความน่่าเชื่ �อถืือของธนาคารกลางและ สมััยนั้้น� แนวคิดิ Inflation Targeting ยัังไม่ค่ ่่อยเกิดิ มัันเป็น็ คอนเซ็็ปต์์
นโยบายการเงิิน ซึ่ง่� มีีส่ว่ นช่่วยให้เ้ งิินบาทมีีเสถีียรภาพมากขึ้น� วิิศวะง่่ายๆ เพราะอย่่างเดีียวที่่� ธปท. มีีอำนาจคืืออััตราดอกเบี้้�ย จึึง
ตั้้�งเป้้าอััตราเงิินเฟ้้อให้้ต่่ำ ประชาชนจะได้้ค้้าขาย ไม่่ต้้องห่่วงว่่าของ
ม.ร.ว.จัตั ุมุ งคล ในฐานะผู้้�มีีประสบการณ์ก์ ารทำงานกับั แวดวงเศรษฐกิจิ ขึ้�นราคา... พอทำไปสััก 3-6 เดือื นก็ถ็ ููกรััฐบาล (ภายใต้้การนำของ ชวน
มาไม่่ต่่ำกว่่า 2 ทศวรรษ และมีีพื้้�นฐานด้า้ นวิศิ วกรรรมศาสตร์์ ได้เ้ ข้้ามา หลีีกภัยั ) เรีียกไปอธิิบายว่่าทำอะไรอยู่� รัฐั มนตรีีบางคนยังั ไม่เ่ คยได้้ยิิน
คำนี้้�เลยด้้วยซ้้ำ
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 231
ม.ร.ว.จััตุุมงคล ได้้กล่่าวในรายงานการกำกัับดููแลสถาบัันการเงิิน ยิ่ง� ทำให้ส้ ินิ ค้า้ ส่ง่ ออกภาคการเกษตรเติบิ โตได้้ และช่ว่ ยยกระดับั รายได้้
ประจำปีี 2000 ถึึงความสำคัญั ของการปฏิริููประบบการเงินิ ว่า่ “ประเทศ และชีีวิิตความเป็น็ อยู่�ของเกษตรกรไทยในช่่วงนี้้�
ที่่�แม้้จะมีีระบบการเงิินการธนาคารที่่�เข้้มแข็็ง ก็็ย่่อมมีีโอกาสที่�่ภาวะ
เศรษฐกิิจจะอ่่อนแอได้้ ในทางกลัับกััน ประเทศที่่�มีีระบบการเงิินที่�่ ถึึงแม้ภ้ ารกิจิ ในการกอบกู้้�วิกิ ฤตศรัทั ธาของ ธปท. จะดำเนินิ ไปได้ด้ ้ว้ ยดีี
อ่อ่ นแอจะไม่ส่ ามารถมีีเศรษฐกิจิ ที่่�แข็็งแรงได้แ้ ม้้แต่่น้้อย” แต่ต่ ่่อมาไม่น่ าน ม.ร.ว.จัตั ุุมงคล ก็็ถููกปลดจากตำแหน่ง่ ผู้้�ว่า่ การ ธปท.
ในยุุคของรััฐบาลทัักษิิณ ชิินวััตร จนกลายเป็็นที่่�โจษจัันในสัังคมว่่า
การใช้ก้ รอบนโยบายการเงินิ แบบเป้า้ หมายเงินิ เฟ้อ้ ควบคู่่�กับั การบริหิ าร รัฐั บาลแทรกแซงธนาคารกลางของประเทศจากความคิดิ เห็น็ ที่แ�่ ตกต่า่ ง
จััดการอััตราแลกเปลี่�่ยน มีีส่่วนทำให้้ค่่าเงิินบาทไทยมีีเสถีียรภาพ กัันในเรื่อ� งทิศิ ทางนโยบายอััตราดอกเบี้้ย� ที่�่เหมาะสม และมีีการแต่่งตั้้ง�
มากขึ้�น ขณะที่�่ค่่าเงิินบาทที่่�อ่่อนลงหลัังวิิกฤตต้้มยำกุ้�งก็็ช่่วยส่่งเสริิม ผู้ว�้ ่า่ การ ธปท. คนใหม่ซ่ ึ่ง�่ เป็น็ ที่ร�ู่้้�จักั มักั คุ้�นกับั ทักั ษิณิ คือื ม.ร.ว.ปรีีดิยิ าธร
อุุตสาหกรรมการส่่งออกและการท่่องเที่่�ยวให้้มีีความสามารถในการ เทวกุลุ หรือื ‘หม่อ่ มอุ๋ย� ’
แข่่งขัันด้้านราคามากขึ้�น อีีกทั้้�งราคาสิินค้้าเกษตรโลกก็็ปรัับตััวดีีขึ้้�น
การลงทุนุ ต่่างชาติใิ นช่ว่ งปีี 2001-2010 สัดั ส่่วนต่่อจีีดีีพีี (%)
มููลค่่า (พันั ล้า้ นเหรีียญสหรััฐ) 16
16
14 14
12 12
10 10
8 8
6 6
4 4
2 2
0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 0
2001 2010
อ้้างอิงิ : ธนาคารโลก
232 THE GREAT RESET 2001 - 2010
แผนพัฒั นาระบบสถาบันั การเงินิ ธนาคารมาประชุุมตั้้�งแต่่เวลา 8.30 น. และให้้กรรมการทุุกคนลงนาม
หากภารกิิจของ ม.ร.ว.จััตุุมงคล คืือการปรัับปรุุงโครงสร้้างบ้้านให้้ แล้้วส่่งให้้ผมภายใน 11.00 น. จากนั้้�นส่่งให้้รััฐมนตรีีว่่าการกระทรวง
กลัับมาแข็็งแรง สิ่่�งที่�่ ธปท. ต้้องทำเป็็นลำดัับต่่อไปคืือการซ่่อมแซม การคลังั อนุมุ ัตั ิิ และผมได้แ้ ถลงข่า่ วการรวมกิจิ การสำเร็จ็ เวลา 15.00 น.
ห้อ้ งต่า่ งๆ ภายในบ้า้ น ซึ่่ง� ห้้องที่ส�่ ำคัญั ก็ค็ ืือ ‘สถาบัันการเงิิน’ เป็น็ การเรีียกความเชื่�อมั่่�นคืืนกลับั มาได้้ส่่วนหนึ่ง่� ”48
ก่อ่ นหน้า้ นี้้ส� ถาบัันการเงิินไทยถููกวิจิ ารณ์์ว่า่ ทำธุุรกิิจแบบ ‘เสืือนอนกินิ ’ วิิธีีการหนึ่ง�่ ที่�่ ม.ร.ว.ปรีีดิยิ าธร นำมาใช้ค้ ือื เสนอให้้รัฐั บาลขายพันั ธบัตั ร
คืือการทำกำไรได้้ไม่่ยากนักั จากการกินิ ส่่วนต่่างของอััตราดอกเบี้้�ย แต่่ ออมทรััพย์์ช่่วยชาติิ 3.5 แสนล้้านบาท และเมื่่�อรััฐบาลเห็็นดีีเห็็นงาม
หลัังจากวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง สถาบัันการเงิินมีีความจำเป็็นต้้องปรัับทิิศทาง ว่่าวิิธีีการนี้้�ช่่วยแก้้ปััญหาได้้ จึึงเปิิดขายในวัันที่�่ 15 กรกฎาคม 2002
ธุุรกิิจ เช่่น การเพิ่่�มสััดส่่วนรายได้้ที่�่ไม่่ใช่่แค่่ดอกเบี้้�ย ทั้้�งการให้้บริิการ และขายหมดได้้ภายใน 3 วันั เท่า่ นั้้�น
ทางการเงินิ รักั ษากลุ่�มลููกค้า้ เดิมิ และหาลููกค้า้ ใหม่่ และการเพิ่่�มความ
เข้้มข้้นในการบริิหารความเสี่�่ยงด้้านต่่างๆ รวมถึึงการจััดตั้้�งระบบงาน “ขอร้้องให้้พวกคุุณ (สื่่�อมวลชน) ช่่วยเชีียร์์หน่่อย บอกว่่าบอนด์์มััน
หลัังอนุมุ ัตั ิิเครดิติ เพื่่อ� ไม่่ให้ห้ นี้้�เสีียซ้้ำรอย ดีีอย่่างไร ต้้องเขีียนในลัักษณะที่่�ว่่าบอนด์์มัันมีีแค่่ 3 แสนเท่่านั้้�น แต่่
เงินิ ฝากมีีอยู่�ตั้ง� 6 ล้า้ นล้า้ น ถ้า้ อย่า่ งนั้้น� ต้อ้ งรีีบมาจอง จองได้ท้ ุกุ ธนาคาร
เนตรนภา ไวทย์เ์ ลิศิ ศักั ดิ์์� (ยาบุชุ ิติ ะ)47อธิบิ ายถึึงการปรับั ตัวั ของสถาบันั ไปประกาศให้้หมดเลยนะ” ม.ร.ว.ปรีีดิิยาธร เล่่าเบื้้�องหลัังเหตุุการณ์์
การเงิินในทศวรรษนี้้� โดยเฉพาะในมิิติิการเปลี่�่ยนแปลงเชิิงโครงสร้้าง พลิิกฟื้้น� วิิกฤต
เพื่่�อ ‘ความอยู่�รอด’ และ ‘เพิ่่ม� ศัักยภาพการแข่ง่ ขันั ’ ตั้้ง� แต่่การควบรวม
สถาบัันการเงิิน โอนกิิจการ ขายกิิจการ เพิ่่�มทุุน หรืือการที่่�ต่่างชาติิ ขณะเดีียวกััน รััฐบาลก็็แก้้ปััญหาหนี้้�เสีียผ่่านการตั้้�งบรรษััทบริิหาร
เข้า้ มาถือื หุ้�นว่า่ สินิ ทรััพย์ไ์ ทย (บสท.) โดยมีีกลไกคืือรััฐบาลเป็น็ ผู้้�อุ้�มหนี้้�เสีียด้้วยวิธิ ีีการ
กว้้านซื้ �อหนี้้�จากสถาบัันการเงิินทั้้�งภาครััฐและเอกชนด้้วยมููลค่่ารวม
“กลุ่�มที่เ�่ สีียสัดั ส่ว่ นในการถือื หุ้�นของกิจิ การหลักั หรือื ต้อ้ งเพิ่่ม� ทุนุ โดยให้้ 777,175 ล้า้ นบาท เพื่่อ� ทำให้้เป็น็ ‘สิินทรััพย์ก์ ลางของรััฐ’ ก่่อนไปขาย
หุ้�นส่่วนชาวต่่างชาติิมีีบทบาทเพิ่่�มมากขึ้�น โดยเฉพาะการต้้องสููญเสีีย ทอดตลาด ขณะที่�่สถาบัันการเงิินก็็ถููกกำชับั ให้น้ ำเงิินที่่�ได้้จากการขาย
อำนาจในการบริิหารให้้ต่่างชาติิไป เช่่น ธุุรกิิจประกัันชีีวิิตในเครืือของ หนี้้ไ� ปปล่อ่ ยกู้้�ต่อ่ เพื่่อ� ให้้เศรษฐกิจิ เดินิ หน้้า
ธนาคารพาณิชิ ย์์ขนาดใหญ่”่
รัฐั บาลกว้้านซื้้�อหนี้้�จากสถาบันั การเงินิ
ปลายปีี 2001 ในยุุค ม.ร.ว.ปรีีดิิยาธร มีีเหตุุการณ์์ที่่� ธปท. เข้้ามา เพื่่�อทำ�ำ ให้เ้ ป็็น ‘สินิ ทรัพั ย์ก์ ลางของรัฐั ’
แก้ป้ ัญั หาหนี้้เ� สีียของสถาบันั การเงินิ โดยเริ่ม� จากเป็น็ ตัวั กลางไกล่เ่ กลี่ย�่ มููลค่่ารวม
ระหว่่างธนาคารนครหลวงไทย จำกััด (มหาชน) และธนาคารศรีีนคร
จำกัดั (มหาชน) ซึ่ง่� ทั้้ง� สองแห่ง่ มีีหนี้้เ� สีียจนไม่อ่ ยู่�ในสภาพที่จ�่ ะดำเนินิ การ 777,175
ต่อ่ ไปได้้ ธปท. จึึงใช้อ้ ำนาจควบรวมธนาคารทั้้ง� สองแห่ง่ โดยให้ธ้ นาคาร ล้า้ นบาท
นครหลวงไทยรัับซื้�อหนี้้�ดีีของธนาคารศรีีนครไปบริิหารต่่อ และรัับโอน
เงิินฝากและพนัักงานทั้้ง� หมด
ม.ร.ว.ปรีีดิิยาธร กล่่าวถึึงเหตุุผลที่่�ตนยื่�นมืือเข้้าไปทำเองผ่่านหนัังสืือ
72 ปีี ธนาคารแห่ง่ ประเทศไทยว่่า “ถ้้า ธปท. ทำเรื่อ� งยากๆ ให้ส้ ำเร็จ็ ได้้
ในเวลาอัันสั้้�น จะเป็็นจุุดที่่�ทำให้้คนทั่่�วไปเชื่�อมั่่�นใน ธปท. มากขึ้�น จึึง
วางแผนให้้เสร็็จในเวลา 1 วััน โดยนััดประธานกรรมการของทั้้�งสอง
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 233
การปรัับตััวของสถาบัันการเงิิน อีีกจุุดเปลี่�่ยนที่�่สำคััญของระบบสถาบัันการเงิินคืือการออกแผนพััฒนา
ในทศวรรษนี้้� เพื่่�อ ‘ความอยู่่�รอด’ ระบบสถาบันั การเงินิ ระยะที่่� 1 ซึ่�ง่ เริ่ม� บัังคับั ใช้้ในปีี 2004-2008 หัวั ใจ
และ ‘เพิ่ม่� ศักั ยภาพการแข่ง่ ขันั ’ สำคัญั คือื ต้อ้ งการจัดั ระเบีียบสถาบันั การเงินิ ให้ม้ ีีความแข็ง็ แกร่ง่ มากขึ้น�
ตั้้�งแต่่การควบรวมสถาบัันการเงินิ โดยเน้้นการลดความทัับซ้้อนกัันจากการให้้บริิการของสถาบัันการเงิิน
โอนกิจิ การ ขายกิจิ การ เพิ่�่มทุุน จำนวนมาก เพราะไม่ว่ ่่าธนาคารพาณิิชย์์ บริษิ ัทั เงินิ ทุนุ และหลัักทรััพย์์
หรืือการที่ต�่ ่า่ งชาติเิ ข้า้ มาถือื หุ้้�น หรือื บริิษััทเครดิติ ฟองซิิเอร์์ ล้้วนให้้บริกิ ารลููกค้า้ กลุ่�มเดีียวกััน
ธนาคารเกีียรตินิ าคินิ ได้ร้ ับั การก่อ่ ตั้้ง� ขึ้น�้ เป็น็ ครั้้ง� แรกในชื่่อ� ดัังนั้้�นแผนพััฒนาระบบการเงิินนี้้�จึึงแยกสถาบัันการเงิินออกเป็็น 2
บริษิ ัทั เงินิ ทุนุ เกีียรตินิ าคินิ จำ�ำ กัดั ภายใต้ป้ ระกาศคณะปฏิวิ ัตั ิิในปีี 1972 ประเภท คืือธนาคารพาณิิชย์์เต็็มรููปแบบ และธนาคารพาณิิชย์์เพื่่�อ
รายย่่อย โดยข้้อแตกต่่างคืือรายย่่อยมีีเงิินทุุนน้้อยกว่่า และทั้้�งสอง
ประเภทห้้ามออกกรมธรรม์์ประกัันภััยหรืือประกัันชีีวิิตและตราสารทุุน
ขณะที่่�สถาบัันการเงิินต่่างชาติิก็็มีีเงื่ �อนไขด้้านการเงิินแบบเดีียวกััน
แต่่ ธปท. จำกัดั ว่า่ ไม่ส่ ามารถมีีสำนัักงานสาขาได้้
ในช่่วงนี้้�บริิษััทเงิินทุุนหลัักทรััพย์์ก็็ได้้รัับอนุุญาตให้้เข้้ามาทำธุุรกิิจ
ธนาคารพาณิชิ ย์์ ดังั กรณีีของบริษิ ัทั เงินิ ทุนุ เกีียรตินิ าคินิ จำกัดั (มหาชน)
ซึ่ง�่ เปลี่�่ยนชื่อ� เป็น็ ธนาคารเกีียรตินิ าคิิน จำกัดั (มหาชน) ในปีี 2005 เป็็น
ปีเี ดีียวกับั ที่�บ่ ริิษััทเงิินทุนุ หลัักทรััพย์์ทิสิ โก้้เปลี่�ย่ นมาเป็น็ ธนาคารทิิสโก้้
ทศวรรษนี้้ย� ังั มีีแก้ไ้ ขกฎหมายที่เ่� กี่ย่� วข้อ้ งกับั ระบบการเงินิ สำคัญั 3 ฉบับั
ภายใต้้การนำของผู้ว้� ่่าการ ธปท. หญิงิ คนแรกคืือ ดร.ธาริษิ า วััฒนเกส
เข้า้ มารับั ตำแหน่ง่ ต่อ่ จาก ม.ร.ว.ปรีีดิยิ าธร นับั เป็น็ การปรับั ปรุงุ โครงสร้า้ ง
ระบบการเงิินไทยให้้ทัันสมััยมากขึ้น� ซึ่�่งกฎหมายทั้้�ง 3 ฉบับั ได้แ้ ก่่
(1) พระราชบััญญััติิธนาคารแห่่งประเทศไทย เพื่่�อเพิ่่�มความเป็็นอิิสระ
และโปร่่งใสในการเลืือกผู้้�ว่่าการ ธปท. โดยกำหนดให้้ผู้�้ว่่าการต้้องมา
จากการสรรหาโดยคณะกรรมการผู้้�ทรงคุณุ วุุฒิิ และมีีวาระครั้�งละ 5 ปีี
(2) พระราชบััญญััติิธุุรกิจิ สถาบันั การเงิิน ทำให้้ ธปท. มีีระบบเตืือนภััย
ในสถาบันั การเงินิ ต่่างๆ เพื่่อ� ให้อ้ ำนาจ ธปท. เข้้าไปแก้้ปัญั หาในระบบ
ก่่อนจะเกิิดความเสีียหายตามมา รวมไปถึึงการปรัับปรุุงการบริิหาร
ความเสี่�่ยงใหม่่ อีีกทั้้�งยัังได้้มีีการขยายนิิยามของสถาบัันการเงิินให้้
ครอบคลุุมธุรุ กิจิ เงินิ ทุนุ หลักั ทรััพย์์ และเครดิติ ฟองซิเิ อร์์
(3) พระราชบััญญััติิสถาบัันคุ้�มครองเงิินฝาก โดยได้้จััดตั้้�งสถาบััน
คุ้�มครองเงิินฝาก เพื่่�อโอนอำนาจการคุ้�มครองเงิินฝากไปอยู่�ที่่�สถาบััน
คุ้ �มครองเงิินฝาก
234 THE GREAT RESET 2001 - 2010
ทักั ษิิโณมิิกส์์ วิิธีีคิดิ และการบริิหารการเมืือง
ฝ่า่ ยบริหิ ารประเทศอย่า่ งรัฐั บาลก็เ็ ป็น็ อีีกขาหนึ่ง�่ ที่ช�่ ่ว่ ยซ่อ่ มเศรษฐกิจิ ไทย ของทักั ษิณิ มีีอิิทธิิพลจาก
รััฐบาล ‘ทัักษิิณ ชิินวััตร’ มีีบทบาทสำคััญในช่่วงหััวเลี้้�ยวหััวต่่อของ ประสบการณ์ใ์ นการทำำ�ธุรุ กิิจ
เศรษฐกิิจนี้้� ชััยชนะของทัักษิิณเกิิดขึ้�นภายใต้้กฎหมายสููงสุุดฉบัับใหม่่ ซึ่่�งนอกจากทัักษิิณเองแล้ว้
ของประเทศคือื ‘รัฐั ธรรมนููญ พ.ศ. 2540’ ที่่ข�ึ้�นชื่�อว่า่ เป็น็ ‘รัฐั ธรรมนููญ รััฐมนตรีีในรัฐั บาลก็็รายล้อ้ ม
ฉบับั ประชาชน’ เพราะมาจากสภาร่า่ งรัฐั ธรรมนููญที่ม�่ าจากการเลือื กตั้้ง� ด้้วยเครืือข่า่ ยนักั ธุุรกิจิ
ภาคประชาสัังคมมีีส่่วนร่่วม และเป็็นรััฐธรรมนููญที่่�มีีความเป็็นประชา-
ธิิปไตยมากที่่�สุุดฉบัับหนึ่�่ง โดยก่่อนหน้้านี้้�รััฐธรรมนููญมีีที่่�มาจากคณะ ใช้้การเมืืองเป็็นตััวนำในการกำหนดนโยบาย และยัังบริิหารกลไกทาง
ร่า่ งรััฐธรรมนููญที่่�มาจากการแต่่งตั้้�งหรืือรัฐั บาลทหารเท่่านั้้�น เศรษฐกิจิ ได้ด้ ้้วยตัวั เอง
ถึึงแม้ว้ ่า่ รัฐั บาลภายใต้ก้ ารนำของ ชวน หลีีกภัยั ในสมัยั ที่ส�่ องจะบริหิ าร ทัักษิิณต้้องการที่�่จะปฏิิรููประบบราชการ โดยเขาให้้เหตุุผลว่่า “พอเข้้า
ประเทศภายใต้้รััฐธรรมนููญฉบัับนี้้� แต่่การขึ้�นสู่�อำนาจของชวนเกิิดขึ้�น มานั่่�งตำแหน่่งนายกฯ ก็็รู้�้ว่่าระบบราชการนี้้�อยู่�บนหอคอย ไม่่ได้้ลงไป
หลัังจากรัฐั บาล พลเอก ชวลิิต ยงใจยุุทธ ประกาศลาออกด้้วยพิิษวิิกฤต สััมผััสประชาชนอย่่างแท้้จริิง ผมกลัับบ้้านนอกก็็ยัังเห็็นเหมืือนเดิิม
ต้ม้ ยำกุ้�งในเดือื นพฤศจิกิ ายน 1997 เมื่่อ� ชวนได้ป้ ระกาศยุบุ สภาในเดือื น จึึงเข้า้ ใจว่า่ มีีบางอย่า่ งผิดิ ปกติิ วิธิ ีีบริหิ ารงบประมาณระบบราชการไทย
พฤศจิิกายน ปีี 2000 และจััดให้้มีีการเลืือกตั้้�งใหม่่ พรรคไทยรัักไทย คืือถึึงเวลาต้้องใช้้ให้้หมด ถ้้าใช้้ไม่่หมด คราวหน้้าตั้้�งเพิ่่�มไม่่ได้้ บางทีี
ชนะการเลืือกตั้้�ง ทำให้้ทัักษิิณ ชิินวััตร หััวหน้้าพรรค ก้้าวขึ้้�นมาเป็็น เจาะน้้ำบาดาลเหวี่ย่� งแหไปหมด อำเภอนี้้ผ� ่า่ นมาอีีกทีีไม่รู่้จ้� ะตั้้ง� งบอะไร
นายกรัฐั มนตรีีคนแรกภายใต้ร้ ัฐั ธรรมนููญฉบับั นี้้� และได้เ้ ข้า้ รับั ตำแหน่ง่ กองน้้ำบาดาลก็็ตั้้�งงบอีีก อำเภอเดิิมนั่่�นแหละ เอ๊๊ะ ก็็เพิ่่�งเจาะไป…
เมื่่�อวันั ที่�่ 17 กุมุ ภาพันั ธ์์ 2001 ผมถืือว่่านายกฯ เป็็นผู้�้ บัังคัับบััญชาของส่่วนราชการทั้้�งหมด ดัังนั้้�นจะ
ละเว้้นส่่วนใดไม่่ได้”้
ก่่อนทัักษิิณจะเบนเข็็มเข้้าสู่�แวดวงการเมืืองไทย เขามีีตำแหน่่งเป็็น
ประธานบริิษััท ชินิ คอร์์ปอเรชััน จำกััด (มหาชน) ซึ่ง�่ เป็็นบริษิ ัทั โฮลดิ้้�ง ในด้้านการฟื้�้นฟููเศรษฐกิิจ รััฐบาลทัักษิิณได้้ใช้้นโยบาย ‘รากหญ้้าสู่�
ในธุรุ กิจิ ที่เ�่ กี่ย่� วข้อ้ งกับั เทคโนโลยีี ไม่ว่ ่า่ จะเป็น็ บริษิ ัทั แอดวานซ์์ อินิ โฟร์์ รากแก้้ว’ โดยเน้น้ นโยบาย ‘รากหญ้้า’ ให้้กลุ่�มคนฐานล่า่ ง และนโยบาย
เซอร์์วิิส จํํากััด (มหาชน) หรืือเอไอเอส ที่่�ดำเนิินธุุรกิิจการสื่่�อสารและ ‘รากแก้้ว’ ในระดัับมหภาค นโยบายกระตุ้�นเศรษฐกิิจสองทางนี้้�จึึงมีี
โทรคมนาคม บริิษััท ชิินแซทเทลไลท์์ จำกััด (มหาชน) หรืือไทยคม ชื่�อเรีียกว่่า ‘นโยบายเศรษฐกิิจแบบคู่�ขนาน’ (Dual Track Policy)
ที่ด�่ ำเนินิ ธุรุ กิจิ ด้า้ นดาวเทีียม และบริษิ ัทั ไอทีีวีี จำกัดั (มหาชน) ที่ด�่ ำเนินิ ซึ่ง�่ ทัักษิิณได้้ให้น้ ิิยามว่า่
ธุุรกิจิ โฆษณาและสื่่�อสารมวลชน
วิิธีีคิิดและการบริิหารการเมืืองของทัักษิิณมีีอิิทธิิพลจากประสบการณ์์
ในการทำธุรุ กิจิ ซึ่ง�่ นอกจากทักั ษิณิ เองแล้ว้ รัฐั มนตรีีในรัฐั บาลก็ร็ ายล้อ้ ม
ด้ว้ ยเครืือข่า่ ยนักั ธุรุ กิิจ มากไปกว่า่ นั้้น� ยัังมีีการส่ง่ ต่่อแนวคิิดการบริิหาร
แบบเอกชนนี้้�ไปยัังระบบราชการ โดยข้้าราชการระดัับสููงในกระทรวง
และท้้องถิ่�นต้้องมีีการบริิหารแบบ ‘ซีีอีีโอ’ ทำให้้ถููกเปรีียบว่่าเป็็นยุุค
‘นักั ธุรุ กิจิ เล่่นการเมือื ง’
การบริิหารงานแบบเอกชนและใช้้การเมืืองนำนโยบายนี้้�ทำให้้บทบาท
ของเทคโนแครตลดลงอย่่างมากหากเทีียบกัับยุุคก่่อน เพราะทัักษิิณ
ดร.ทัักษิณิ ชิินวัตั ร กับั บทบาทประธาน บริษิ ััท ชินิ วััตร คอมพิวิ เตอร์์ เซอร์ว์ ิสิ แอนด์์ อิินเวสต์์เมนต์์ ก่อ่ นที่่�จะเปลี่�ย่ นชื่่อ� เป็น็ บริิษัทั ชิิน คอร์ป์ อเรชันั จำ�ำ กััด และปััจจุบุ ัันคือื บริษิ ัทั อินิ ทัชั โฮลดิ้้�งส์์ จำำ�กัดั (มหาชน)
236 THE GREAT RESET 2001 - 2010
นโยบายเศรษฐกิจิ แบบคู่่�ขนาน โดยรััฐบาลทักั ษิณิ กระตุ้�นทั้้�งเศรษฐกิิจ ‘รากหญ้า้ ’ ให้ก้ ลุ่่�มฐานราก เช่น่ การเกษตร และ ‘รากแก้ว้ ’ ในระดับั มหภาค เช่น่ การส่ง่ ออก การท่่องเที่่ย� ว
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 237
“Dual Track Policy คืือการกระตุ้�นเศรษฐกิิจฐานรากในประเทศเพื่่�อ
ให้เ้ กิดิ การบริโิ ภค และกิิจกรรมทางเศรษฐกิิจทำให้้สิินค้า้ เกษตรซึ่ง�่ เป็็น
รายได้้หลัักของชาวบ้้านมีีราคา ต่่อมาคืือส่่งออก การท่่องเที่�่ยว และ
FDI (การลงทุนุ จากต่า่ งชาติ)ิ ทั้้ง� 3 อย่า่ งไปเกี่ย�่ วข้อ้ งกับั การเปิดิ เสรีีทาง
การค้้าใน FTA (Free Trade Agreements)”
นโยบายเศรษฐกิิจแบบคู่ �ขนานจึึงเป็็นการกระตุ้ �นเศรษฐกิิจฐานราก
ภายในประเทศ ไปพร้อ้ มๆ กับั การเน้น้ ภาคต่า่ งประเทศผ่า่ นการส่ง่ เสริมิ
ด้้านการส่่งออกและการท่่องเที่�่ยว เพื่่�อฟื้�้นฟููเศรษฐกิิจที่�่ถดถอยจาก
วิิกฤตการณ์ท์ างการเงินิ ซึ่ง่� การอััดฉีีดเม็็ดเงินิ ไปยังั เหล่า่ ผู้ป�้ ระกอบการ
รายเล็็กและประชาชนโดยตรงเพื่่�อให้้ฐานรากได้้ประโยชน์์นั้้�นถืือว่่า
มีีความแตกต่่างจากนโยบายพััฒนาเศรษฐกิิจยุุคก่่อนหน้้า ที่�่รััฐบาล
เน้้นกระตุ้�นเศรษฐกิิจด้้วยการลงทุุนโครงการขนาดใหญ่่ เช่่น โครงการ
Eastern Seaboard โดยหวัังว่่าเม็็ดเงิินจากโครงการขนาดใหญ่่จะ
ถููกนำไปช่่วยผู้�้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่่อม และประชาชน
อีีกต่่อหนึ่�่ง
ด้ว้ ยแนวคิดิ วิธิ ีีการ และการประชาสัมั พันั ธ์ท์ ี่ม�่ ีีลักั ษณะ ‘คิดิ ใหม่่ ทำใหม่’่
ทำให้้แนวคิิดนโยบายเศรษฐกิิจและการบริิหารงานของรััฐบาลทัักษิิณ
ได้ร้ ับั การขนานนามว่า่ ‘ทักั ษิโิ ณมิกิ ส์’์ (Thaksinomics) ซึ่ง่� มาจากคำว่า่
ทัักษิิณ (Thaksin) ผสมกัับคำว่่าอีีโคโนมิิกส์์ (Economics) หรืือ
เศรษฐศาสตร์์ โดยคำว่่าทักั ษิิโณมิกิ ส์์นี้้ป� รากฏครั้�งแรกในปีี 2003 จาก
คำชื่�นชมของ กลอเรีีย มาคาปากัลั อาร์โ์ รโย ประธานาธิิบดีีฟิลิ ิปิ ปิินส์์
นอกจากประชาชนจะได้ป้ ระโยชน์โ์ ดยตรงจากนโยบายกระตุ้�นรากหญ้า้
ต่่างๆ และรู้้�สึึกว่่าทัักษิิโณมิิกส์์มีีความใกล้้ตััวแล้้วนั้้�น ทัักษิิณยัังเน้้น
การประชาสััมพัันธ์์ผลงานของรััฐบาล โดยเขาเริ่�มจััดรายการ ‘นายกฯ
ทัักษิณิ คุยุ กับั ประชาชน’ เวลา 8.00 น. ทุุกวันั เสาร์์ ผ่่านคลื่่�น FM 92.5
ของสถานีีวิิทยุุกระจายเสีียงแห่่งประเทศไทย ตั้้�งแต่่วัันแรกๆ ที่่�เข้้ามา
ดำรงตำแหน่ง่ นายกรััฐมนตรีี
การใช้อ้ ำนาจผ่า่ นความนิยิ ม (Soft Power) และการเมือื ง (Hard Power)
แทรกซึึมทุุกระดัับให้้คนส่่วนใหญ่่คล้้อยตาม ถืือว่่าเป็็นวิิธีีการบริิหาร
เฉพาะตััวที่�่หวืือหวา ซึ่่�งไม่่เคยมีีรััฐบาลไหนทำได้้มาก่่อน แต่่สุุดท้้าย
ก็ก็ ลายเป็น็ ‘ดาบสองคม’ ที่จ�่ ะพลิกิ โฉมหน้า้ เศรษฐกิจิ และการเมือื งไทย
ในอนาคต
238 THE GREAT RESET
ประชาธิิปไตยกินิ ได้?้
นโยบายที่เ�่ น้น้ ‘รากหญ้า้ ’ในยุคุ นี้้�เช่น่ โครงการหนึ่ง�่ ตำบลหนึ่ง�่ ผลิติ ภัณั ฑ์์
หรือื OTOPการลดภาษีีเงินิ ได้น้ ิติ ิบิ ุคุ คลที่จ่� ดทะเบีียนในตลาดหลักั ทรัพั ย์์
สำหรัับทุุนจดทะเบีียนชำระไม่่เกิิน 5 ล้้านบาท การเว้้นภาษีีเงิินได้้
นิติ ิบิ ุคุ คลให้ก้ ับั กิจิ การร่ว่ มทุนุ (Venture Capital) กองทุนุ หมู่่�บ้า้ นสินิ เชื่อ�
เอสเอ็ม็ อีี การพักั หนี้้เ� กษตรกร และมาตรการเจาะกลุ่�มเกษตรกรโดยตรง
ถููกออกแบบมาให้ป้ ระชาชนจับั ต้อ้ งได้แ้ ละรู้�้สึกเป็น็ ส่ว่ นหนึ่ง�่ ของนโยบาย
มหภาค โดยเฉพาะนโยบายที่่�เห็็นได้้ชััดเจนคืือกองทุุนหมู่่�บ้้านและ
OTOP ซึ่ง่� ชาวบ้า้ นในหลายพื้้น� ที่ไ�่ ด้ร้ ับั ประโยชน์โ์ ดยตรง เช่น่ สินิ ค้า้ จาก
บางตำบลที่น่� ำไปจัดั แสดงที่เ�่ มือื งทองธานีี มีียอดขายกว่า่ 130 ล้า้ นบาท
จึึงไม่แ่ ปลกที่ช่� าวบ้า้ นจะรู้�้สึึกได้ว้ ่า่ ประชาธิปิ ไตยกินิ ได้้
เพลงผู้�้ใหญ่่ลีีตีีกลองประชุุม ที่่�เคยฉายภาพในยุุคเกษตรกรรมปีี 1961
ถููกนำมาดััดแปลงเป็็นเพลงประกอบโฆษณาให้้ร่่วมสมััยในปีี 2004
โดยเจ้้าของโฆษณาคืือธนาคารกรุุงไทย ในฐานะธนาคารของรััฐ ได้้
เปลี่ย่� นใจความสำคัญั ของเพลงจาก “ให้ช้ าวนาเลี้้ย� งเป็ด็ และสุกุ ร” เป็น็
เนื้้อ� เพลงใหม่ท่ ี่เ�่ ข้า้ กับั นโยบายของรัฐั บาล
สิินค้า้ จากโครงการ หนึ่่�งตำำ�บล หนึ่่ง� ผลิติ ภััณฑ์์ ริิเริ่ม� ในรัฐั บาลทัักษิิณ และดำำ�เนิินต่่อเนื่่�องจนถึึงปััจจุุบััน
“พ.ศ. สองพันั ห้า้ ร้อ้ ยสี่่� อย่่างไรก็็ดีี นโยบายเหล่่านี้้�เริ่�มถููกตั้้�งคำถามและวิิพากษ์์วิิจารณ์์ว่่า
ผู้�ใหญ่ล่ ีีตีีกลองประชุมุ เข้้าข่่าย ‘ประชานิิยม’ (Populism) ด้้วยการอิิงกัับฐานเสีียงเกษตรกร
ชาวบ้า้ นต่า่ งมาชุมุ นุมุ หรือื คนกลุ่�มรากหญ้า้ เป็น็ การออกแบบโดยมีีเป้า้ หมายเพื่่อ� หวังั คะแนน
มาประชุุมที่�บ่ ้้านผู้�ใหญ่ล่ ีี เลือื กตั้้ง� ที่จ�่ ะหวนคืนื มาในอนาคต
ต่่อไปนี้้ผ�ู้�ใหญ่ล่ ีีจะขอกล่่าว
ถึึงเรื่�องราวที่ไ�่ ด้้ประชุมุ มา รังั สรรค์์ ธนะพรพันั ธุ์� ศาสตราจารย์ม์ หาวิทิ ยาลัยั ธรรมศาสตร์์ วิพิ ากษ์์
ทางการท่า่ นส่ง่ มาว่่า ถึึงนโยบายรัฐั บาลทักั ษิณิ ไว้้ 3 ประการ49
ให้้ชาวไทยเร่ง่ สร้้างผลิิตภัณั ฑ์์”
หนึ่่�ง นโยบายไม่่ได้้มีีความเข้้าใจข้้อจำกััดเชิิงสถาบััน (Institutional
Constraints) เพราะองค์์กรที่�่รัับผิิดชอบมีีข้้อจำกััดในการทำงาน
เมื่่�อนำนโยบายมาทำแล้้วต้้องปรัับภายใต้้ข้้อจำกััดเหล่่านั้้�น
สอง นโยบายสร้า้ งภาระทางการคลังั อย่า่ งใหญ่ห่ ลวง โดยเป็น็ นโยบาย
รายจ่า่ ยแบบ ‘เจ้า้ บุญุ ทุ่�ม’ ที่ย่� ึึดโยงงบประมาณขาดดุลุ และจะนำสยาม
รัฐั นาวาไปสู่่�รัฐั สวัสั ดิกิ าร
239
ก่อ่ นที่ท�่ ักั ษิณิ จะขึ้น� เป็น็ นายกรัฐั มนตรีี ซึ่ง�่ พบว่า่ นโยบาย 30 บาทรักั ษา
สาม นโยบายที่อ่� อกมามีีลักั ษณะตำน้้ำพริกิ ละลายแม่น่ ้้ำ รัฐั ต้อ้ งเสีียเงินิ ทุุกโรคซื้�อใจคนรากหญ้้าอย่่างมาก เพราะเป็็นการยกระดัับสวััสดิิการ
ไปก่่อน เช่่น โครงการพัักหนี้้�เกษตรกร กองทุุนหมู่่�บ้้าน และธนาคาร สำหรับั คนฐานราก และทลายข้อ้ จำกัดั ด้า้ นค่า่ ใช้จ้ ่า่ ยจากความยากจน
ประชาชน ตอกย้้ำให้ร้ ัฐั บาลทุ่่�มสุดุ ตัวั กับั นโยบายนี้้5� 0
หนึ่่�งในนโยบายชิ้ �นเอกที่่�สร้้างความนิิยมให้้กัับทัักษิิณคืือโครงการ “ตอนเดินิ สายหาเสีียงระหว่า่ งรณรงค์เ์ ลือื กตั้้ง� ทักั ษิณิ ประกาศนโยบาย
หลักั ประกันั สุขุ ภาพถ้ว้ นหน้า้ หรือื ที่ร่�ู้�้ จักั กันั ในชื่อ� ‘30 บาทรักั ษาทุกุ โรค’ 30 บาทรักั ษาทุกุ โรคในทุกุ เวทีีด้ว้ ยความหลงใหลและมั่่น� ใจ ยิ่ง� ปราศรัยั
ซึ่�่งเปลี่�่ยนโฉมหน้้าระบบสาธารณสุุขมาจนถึึงทุุกวัันนี้้� โดยในปีี 2000 ไปนานวันั เสีียงประชาชนที่ต�่ อบรับั นโยบายนี้้ย�ิ่ง� ดังั กระหึ่ม่� ขึ้น� ทุกุ ทีี”
นายแพทย์์สงวน นิิตยารััมภ์์พงศ์์ เสนอโครงการหลัักประกัันสุุขภาพ
ถ้้วนหน้้าในช่่วงการก่่อตั้้�งพรรคไทยรัักไทย ซึ่่�งทัักษิิณเห็็นด้้วยและ นายแพทย์ส์ ุรุ พงษ์ย์ ังั เล่า่ ถึึงเหตุกุ ารณ์ย์ ายหลานสองคนซึ่ง�่ ถููกสุนุ ัขั บ้า้ กัดั
หยิิบมาเป็็นหนึ่�่งใน ‘สามนโยบายหลััก’ ของการหาเสีียงก่่อนเลืือกตั้้�ง จึึงไปคลิินิิก แต่่หมอแจ้้งว่่าต้้องฉีีดวััคซีีนป้้องกัันพิิษสุุนััขบ้้าทั้้�งสองคน
ร่ว่ มกับั นโยบายพักั หนี้้เ� กษตรกร และนโยบายกองทุนุ หมู่่�บ้า้ น ยายอึ้�งไปสัักครู่�แล้้วบอกกัับหมอว่่า “ยายมีีเงิินพอฉีีดได้้แค่่คนเดีียว
คุณุ หมอฉีีดให้ห้ ลานเถอะ ยายไม่ห่ ่ว่ งตัวั เองหรอก ยายแก่แ่ ล้ว้ ” ซึ่ง่� แสดง
นายแพทย์ส์ ุุรพงษ์์ สืืบวงษ์์ลีี รััฐมนตรีีช่่วยว่่าการกระทรวงสาธารณสุุข ถึึงช่อ่ งว่า่ งทางคุณุ ภาพชีีวิติ ที่โ�่ ครงการ 30 บาทรักั ษาทุกุ โรคมาช่ว่ ยปิดิ
ในสมััยรััฐบาลทัักษิิณ หนึ่�่งในผู้�้อยู่�เบื้้�องหลัังนโยบาย 30 บาทรัักษา
ทุุกโรค เขีียนเล่่าถึึงเหตุุการณ์์การโยนหิินถามทางระหว่่างการหาเสีียง นโยบายหลัักที่่�สองของรััฐบาลทัักษิิณคืือนโยบายกองทุุนหมู่่�บ้้าน โดย
รัฐั บาลจัดั สรรเงินิ ให้ห้ มู่่�บ้า้ นละ 1 ล้า้ นบาท มีีวัตั ถุปุ ระสงค์เ์ พื่่อ� เป็น็ แหล่ง่
เงิินทุุนหมุุนเวีียนของชุุมชนนั้้�นๆ ทั้้�งยัังส่่งเสริิมและพััฒนาให้้ชุุมชน
มีีความสามารถ ที่ส่� ำคัญั คือื การกระตุ้�นเศรษฐกิจิ ฐานราก โดยชาวบ้า้ น
มีีสิิทธิิมีีเสีียงบริิหารกัันเอง และมีีการสมััครสมาชิิกเพื่่�อให้้คนในชุุมชน
มีีส่ว่ นร่ว่ มในกองทุนุ นั้้น� ๆ
การบริิหารจััดการของชุุมชนมีีทั้้�งการปล่่อยให้้ดอกเบี้้�ยงอกเงย การนำ
เงินิ ทุนุ ไปสร้า้ งผลิติ ภัณั ฑ์ใ์ หม่่ หรือื การให้ช้ าวบ้า้ นกู้�้ ยืมื แต่อ่ ีีกด้า้ นหนึ่ง่�
กองทุนุ หมู่่�บ้า้ นถููกวิจิ ารณ์ว์ ่า่ เป็น็ การสร้า้ งภาระหนี้้ใ� ห้ค้ นรากหญ้า้
“พิิษกองทุุนเงิินล้้าน...ชาวบ้้านเวีียนเทีียนกู้�้” พาดหััวข่่าวหนัังสืือพิิมพ์์
กรุุงเทพธุุรกิิจ ฉบัับวัันที่�่ 15 เมษายน 2005 ที่่�เล่่าถึึงชาวบ้้านคนหนึ่่�ง
ในจัังหวััดร้้อยเอ็็ดที่่�กู้�้เงิินจากกองทุุนต่่อเนื่่�อง 2 ปีี รวม 45,000 บาท
โดยที่ไ่� ม่ส่ ามารถจ่า่ ยคืนื ได้้
อย่า่ งไรก็ด็ ีี เนื้้อ� หาข่า่ วดังั กล่า่ วเสริมิ มุมุ มองต่อ่ ว่า่ “เป็น็ หนี้้ร� ัฐั บาลยังั ไง
ก็็ดีีกว่่าเป็็นหนี้้�นายทุุน หนี้้�เงิินล้้านเสีียดอก 6% ต่่อปีี ถ้้ากู้�้ ข้้างนอก
เสีียดอก 50% ต่่อปีี แม้้เงิินก้้อนนี้้�จะทำให้้ชาวบ้้านมีีหนี้้�เพิ่่�มขึ้�นก็็จริิง
แต่่มัันก็็หล่่อเลี้้�ยงให้้ชาวบ้้านอยู่�ได้้ จึึงอยากให้้มีีการตั้้�งธนาคารชุุมชน
แล้ว้ ก็ม็ ีีการเพิ่่ม� เงินิ กองทุนุ เข้า้ มาอีีก”
240 THE GREAT RESET 2001 - 2010
สัดั ส่ว่ นการส่่งออกสิินค้า้ และบริิการต่อ่ GDP ช่ว่ งปีี 2001-2010
68.4 68.7 68.9
% % %
66%
ส ััดส ่่วนต่่อ GDP 63.3 60.6 61.5
% % %
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 241
71.4 ส่ง่ ออกฟื้้�นตััว
% ในทศวรรษนี้้� ภาคการส่่งออกที่่�ได้้รัับประโยชน์์จากการอ่่อนตััวลงของ
ค่า่ เงินิ บาท กลายเป็น็ ฟันั เฟืืองที่ม่� ีีความสำคัญั มากขึ้น� ต่อ่ เศรษฐกิจิ ไทย
66.5 โดยมููลค่่าการส่่งออกเติิบโตอย่่างก้้าวกระโดดจาก 2.7 ล้้านล้้านบาท
% ในปีี 2000 พุ่�งเป็็น 4.4 ล้้านล้้านบาทในปีี 2005 ก่่อนจะขยัับเพิ่่�มขึ้�น
เป็็น 6 ล้า้ นล้้านบาทในปีี 2010
64.4
% หััวหอกที่�่สำคััญของการส่่งออกในทศวรรษนี้้�คืือการส่่งออกชิ้ �นส่่วน
ยานยนต์์ อิเิ ล็็กทรอนิกิ ส์์ และสิินค้้าเกษตร
ก่่อนหน้้านี้้�วิิกฤตต้้มยำกุ้�งส่่งผลกระทบรุุนแรงต่่อตลาดรถยนต์์ จาก
ยอดขายรถยนต์์เกือื บ 6 แสนคันั ต่่อปีี เหลืือเพีียง 2 แสนคัันในปีี 1998
เมื่่�อเศรษฐกิิจเริ่�มฟื้�้นตััว อุุตสาหกรรมยานยนต์์ก็็กลัับมาเติิบโตอีีกครั้�ง
นัักลงทุุนต่่างชาติิเริ่ �มย้้ายฐานการผลิิตมาที่่�ประเทศไทยและลงทุุนซื้ �อ
กิิจการ ส่ว่ นหนึ่ง่� มาจากแรงดึึงดููดของการอ่่อนค่่าเงินิ บาทและนโยบาย
ลดภาษีี โดยมุ่�งไปที่�่ ‘รถยนต์์ปิิคอััพ’ เพราะไทยสามารถผลิิตชิ้�นส่่วน
ในประเทศได้้เกืือบทั้้�งหมด ไม่่ว่่าจะเป็็น Toyota, Isuzu, Mitsubishi,
Ford และ Mazda ขณะเดีียวกันั รัฐั บาลทัักษิิณยัังเริ่ม� สนับั สนุุนรถยนต์์
ที่่�เป็็นมิิตรต่่อสิ่่�งแวดล้้อมในรููปแบบ Eco Car และเริ่�มมีีทุุนใหญ่่จาก
ญี่ป�ุ่่�นอย่า่ ง Honda เข้า้ มาตั้้ง� ฐานการผลิติ ในประเทศ ก่อ่ นที่ต่� ่อ่ มาบริษิ ัทั
ผลิติ ยานยนต์์เจ้า้ อื่�นๆ จะเข้า้ มาทำตลาดมากขึ้น�
ทั้้ง� หมดนำไปสู่�เป้า้ หมายว่า่ ประเทศไทยต้อ้ งเป็น็ ‘ฐานการผลิติ ยานยนต์์
ของเอเชีีย’ หรืือ Detroit of Asia ในปีี 2010 ตามชื่อ� เมืือง Detroit ที่เ�่ ป็็น
ศููนย์ก์ ลางการผลิติ รถยนต์ข์ องสหรัฐั อเมริิกา
ขณะเดีียวกััน อุุตสาหกรรมผลิิตชิ้�นส่่วนคอมพิิวเตอร์์ก็็ได้้อานิิสงส์์จาก
การที่่�ทุุนต่่างชาติิเริ่�มเข้้ามาลงทุุนในประเทศ ทำให้้ภาคการส่่งออก
มีีศัักยภาพแข่่งขัันในตลาดโลกมากขึ้�น ส่่วนสิินค้้าเกษตรก็็มีีความ
สามารถในการแข่่งขันั มากขึ้�นจากค่า่ เงินิ บาทที่่�อ่อ่ นตััวลงเช่่นเดีียวกันั
เครื่่�องใช้ไ้ ฟฟ้้า อิเิ ล็็กทรอนิิกส์์ ชิ้้�นส่ว่ นยานยนต์์ สิินค้า้ เกษตรแปรรููป
2008 2009 2010 อ้า้ งอิิง : ธนาคารแห่ง่ ประเทศไทย
242 THE GREAT RESET 2001 - 2010
ท่่องเที่่�ยวรุ่่�งเรืือง ที่ม�่ าของนัักท่่องเที่�ย่ ว
นอกจากค่่าเงิินบาทที่่�อ่่อนลงจนทำให้้ภาคการส่่งออกไทยแข่่งขัันใน ในปีี 2001
ระดัับโลกได้้มากขึ้�น ภาคการท่่องเที่�ย่ วก็ไ็ ด้้รัับอานิิสงส์์จากปััจจัยั นี้้ด� ้ว้ ย
นัักท่อ่ งเที่ย�่ วจากยุุโรป
โดยนโยบายส่ง่ เสริิมการท่่องเที่่�ยวของรััฐบาล ตั้้�งแต่โ่ ครงการ Amazing
Thailand ในปีี 1998 ที่�่สามารถดึึงดููดนัักท่่องเที่�่ยวต่่างชาติิได้้มากขึ้�น 25%
จนมีีนัักท่่องเที่�่ยวเกิิน 10 ล้้านคนเป็็นครั้�งแรกในปีี 2001 โดยกลุ่�ม
นัักท่่องเที่่�ยวหลัักที่่�มาเยืือนไทยในยุุคนั้้�นมาจากยุุโรป (ร้้อยละ 25) นัักท่อ่ งเที่�ย่ วจากอาเซีียน
อาเซีียน (ร้อ้ ยละ 22) และญี่่�ปุ่�น (ร้้อยละ 12) ตามลำดัับ
22%
ปีี 2001 รััฐบาลทัักษิิณที่่�เน้้นนโยบายเศรษฐกิิจแบบคู่�ขนานได้้มีีการ
ต่่อยอดโดยการเชื่ �อมโยงอุุตสาหกรรมการท่่องเที่่�ยวให้้เข้้ากัับเศรษฐกิิจ นัักท่อ่ ญงี่เ�่ปทุี่่่�น่�ยวจาก
คนตััวเล็็ก ตั้้�งแต่่การท่่องเที่่�ยวชุุมชน หรืือการสร้้างสิินค้้าเอกลัักษณ์์
ในชุุมชนนั้้น� ๆ เป็็นการช่่วยสร้้างรายได้้ให้้ชุุมชน 12%
ทัักษิิณมองว่่าการท่่องเที่่�ยวเป็็นกลยุุทธ์์ของการซ่่อมสร้้างเศรษฐกิิจ อ้้างอิิง: การท่่องเที่�่ยวแห่่งประเทศไทย (ททท.)
เนื่่�องจากเป็็นวิิธีีการหารายได้้เข้้าประเทศอย่่างรวดเร็็ว ใช้้ต้้นทุุนน้้อย
เมื่่�อเทีียบกัับนโยบายด้้านอื่�นๆ จึึงเร่่งผลัักดัันตั้้�งแต่่การสร้้างจุุดขาย ให้้กัับสายการบิินต่่างๆ ทำให้้ธุุรกิิจการบิินคึึกคััก เกิิดผู้้�เล่่นในตลาด
ด้้วยการท่่องเที่�่ยวชุุมชน หรืือการเปลี่่�ยนที่�่อยู่�อาศััยของคนในจัังหวััด มากขึ้น� ไม่ว่ ่า่ จะเป็น็ ไทยแอร์เ์ อเชีีย นก Scoot หรือื นกแอร์์ ที่ก่� ารบินิ ไทย
ท่่องเที่่�ยวให้้เป็็นโฮมสเตย์์ สร้้างไนต์์ซาฟารีี และแคมเปญจำนวนมาก ร่่วมกับั เอกชนอีีก 4-5 รายเพื่่อ� ลุุยธุรุ กิิจสายการบิินต้น้ ทุุนต่่ำ
ที่่�ออกมา เช่่น ‘เที่่�ยวเมืืองไทย ไม่่ไปไม่่รู้้�’ ‘เที่�่ยวทั่่�วไทย ไปได้้ทุุกเดืือน’
รวมทั้้ง� ‘Unseen Thailand’ คำว่า่ ‘สายการบินิ ราคาประหยััด’ เกิดิ ขึ้น� ในยุุคนี้้� สายการบิินแห่ง่ แรก
คือื วันั ทูู โก โดยโอเรีียนท์์ ไทย แอร์ไ์ ลน์์ ของ อุดุ ม ตัันติิประสงค์ช์ ััย
“ถ้้าอยากให้้คนอยู่�นานๆ มัันต้้องมีีอะไร ถ้้าไม่่มีี เขามาเดี๋๋�ยวเดีียวก็็ไป ให้้บริิการเที่�่ยวบิินภายในประเทศเมื่่�อวัันที่�่ 3 ธัันวาคม 2003 ถืือเป็็น
ผมพยายามนำเรื่�องนี้้�เข้้ามา อย่่างไนต์์ซาฟารีีที่�่เชีียงใหม่่ เคยคิิดจะทำ อีีกจุดุ เปลี่�่ยนที่่ท� ำให้ก้ ารท่อ่ งเที่�ย่ วเข้า้ สู่่�ช่่วงขาขึ้�น
กระเช้้าไฟฟ้้า คิิดกระทั่่�งภููเขาหััวโล้้น ทำอย่่างไรให้้คนดููวิิถีีชีีวิิตชาวเขา
ในเขาลููกใหญ่่ลููกเดีียว เที่�่ยวตั้้�งแต่่เช้้ายัันเย็็น มีีโฮมสเตย์์หมู่่�บ้้านแม้้ว อย่่างไรก็็ตาม ประเด็็นที่่�ถููกวิิพากษ์์วิิจารณ์์อย่่างมากคืือการที่�่ทัักษิิณ
ผมมองไปถึึงการท่่องเที่่�ยวเชิิงวััฒนธรรม (Cultural Tourism) กัับการ ขยายอาณาจัักรชินิ คอร์์ปอเรชััน จากการร่่วมลงทุนุ ใน ‘ไทยแอร์์เอเชีีย’
ท่อ่ งเที่่�ยวเชิงิ สุุขภาพ (Medical Tourism)” ทัักษิิณเล่่าแนวคิิด ในธุุรกิิจสายการบิิน โดยกลุ่�มชิินคอร์์ปถืือหุ้�น 49% ผ่่านบริิษััทที่�่จััดตั้้�ง
ร่่วมกัันใหม่่ในบริิษััท เอเชีีย เอวิิเอชั่�น จำกััด ทำให้้ทัักษิิณถููกมองว่่า
ต้้นทศวรรษนี้้� การท่่องเที่�่ยวยัังไม่่เป็็นที่�่นิิยมในกลุ่�มคนไทยมากนััก มีีส่่วนได้้ส่่วนเสีียและได้้ผลประโยชน์์จากนโยบายรััฐบาล โดยในช่่วง
ด้้วยสภาพเศรษฐกิิจที่�่เพิ่่�งฟื้้�นตััวจากวิิกฤตต้้มยำกุ้�ง ประกอบกัับยัังมีี เวลาไล่่เลี่�่ยกัันยัังมีีการแก้้ไขกฎหมายสััดส่่วนการถืือครองหุ้�น ทำให้้
ผู้�้ประกอบการในธุุรกิิจการบิินน้้อย ทำให้้ราคาตั๋๋�วเครื่�องบิินค่่อนข้้างสููง สายการบิินหลายแห่ง่ ร่ว่ มทุนุ กับั บริิษััทไทยเพื่่�อใช้ส้ ิิทธิกิ ารบินิ
จนกระทั่่ง� ปีี 2001 มีีการปรับั เงื่�อนไขให้ส้ ายการบินิ เอกชนเข้า้ มาแข่ง่ ขันั
มากขึ้�น พร้้อมกัับกระแสโลกาภิิวััตน์์ที่่�ทำให้้รััฐบาลใช้้นโยบายน่่านฟ้้า
เสรีี (Open Sky Policy) เพื่่�อเพิ่่�มเส้้นทางการบิินและจุุดจอดแวะพััก
50 YEARS THE MAKING OF THE MODERN THAI ECONOMY 243
จำ�ำ นวนนัักท่อ่ งเที่่ย� วต่่างชาติแิ ละรายได้้ต่อ่ ปีใี นช่ว่ งปีี 2001-2010 15,936,400
คน
13,821,802
คน
10,061,950 2010
2006
คน
จำ�ำ นวน2001 592,794
นักั ท่่องเที่่�ยว ล้้านบาท
482,319 2010
ล้้านบาท2006
285,272
ล้้านบาท
รายได้้ต่่อปีี
2001
244 THE GREAT RESET 2001 - 2010
ท่่าอากาศยานสุุวรรณภููมิิเปิิดให้้บริิการอย่่างเป็็นทางการในวัันที่่� 28 กันั ยายน 2006
นอกจากนี้้�การท่่องเที่�่ยวแบบ ‘ตามรอยหนังั ’ ของชาวจีีนในเวลาต่อ่ มา
เช่่น ภาพยนตร์์เรื่�อง Lost in Thailand (2012) ที่่�มีีฉากสนามบิิน
สุวุ รรณภููมิแิ ละสถานที่ส�่ ำคัญั ต่า่ งๆ ในประเทศไทย เช่น่ เชีียงใหม่่ น้้ำตก
วัดั รวมถึึงมีีการแสดงศิิลปะการต่่อสู้แ�้ ม่่ไม้้มวยไทย ทำให้น้ ักั ท่อ่ งเที่่�ยว
ชาวจีีนรู้�้ จัักประเทศไทยมากขึ้�น และขยัับขึ้�นมาเป็็นกลุ่�มนัักท่่องเที่�่ยว
หลักั ของประเทศไทย และการท่อ่ งเที่ย�่ วก็ก็ ลายเป็น็ อุตุ สาหกรรมสำคัญั
ของประเทศไทย
นอกจากนี้้�ทัักษิิณยัังมองว่่าเมื่่�อมีีการบิินเพิ่่�มขึ้�นแล้้ว แต่่สนามบิินมีี
ไม่เ่ พีียงพอ จึึงนำไปสู่�การเร่่งการก่่อสร้า้ งสนามบิิน ‘สุุวรรณภููมิิ’ ที่�เ่ ปิิด
ให้้บริกิ ารในเดืือนกันั ยายน 2006 และรองรัับได้้ 50 เที่่ย� วบินิ ต่อ่ ชั่�วโมง
ซึ่ง่� ก่อ่ นหน้า้ นี้้ใ� นกรุงุ เทพฯ มีีดอนเมือื งเป็น็ สนามบินิ หลักั เพีียงแห่ง่ เดีียว
เท่า่ นั้้น� จึึงไม่ส่ ามารถรองรับั จำนวนนักั ท่อ่ งเที่ย�่ วที่ม�่ าพร้อ้ มกับั นโยบาย
น่่านฟ้้าเสรีีได้เ้ พีียงพอ
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
KKP_THE_MAKING_OF_THE_MODERN_THAI_ECONOMY
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search