Деркоски български села. Село Имрихор

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

íà Àíåñòè Êàðàäæîâ áåøå ìíîãîëþäíî è ìîæå áè ñ òîâà ïðèâëè÷à-
øå è äðóãè äåöà îò ðîäà, êîèòî è äíåñ ñè ñïîìíÿò, ÷å íàé-ñëàäêî èì
áèëî äà ñå õðàíÿò íà òÿõíàòà ìàñà, îêîëî êîÿòî ñÿäàõà ìíîãî õîðà.
È Èëèÿ Êàðàäæîâ èìàøå ôàéòîí è áåøå ïðåäñåäàòåë íà çàäðóãàòà
çà òðàíñïîðò íà ïúòíèöè ñ ôàéòîíè îò æåëåçîïúòíàòà ãàðà äî õîòå-
ëè è îáùåñòâåíè çàâåäåíèÿ. Èìàøå è êàðàäæåéêà çà ìåëåíå íà ôó-
ðàæè. Ñúïðóãàòà ìó å îò çàìîæíèÿ òðàêèéñêè ðîä Òåìåëêîâè.

Îò Ìàðèàíà Ïåòêîâà Øàëäúðîâà íàó÷èõìå, ÷å ñèíúò è` Áîæè-
äàð çàâúðøèë Ìóçèêàëíàòà àêàäåìèÿ â Ñîôèÿ, åñòðàäåí îòäåë, à
äúùåðÿ è` Æàñìèíà å ñïåöèàëèñò ïî ïðîìèøëåí äèçàéí è ðàáîòè
êúì ÌÒåë. Çåò `è Âèêòîð èìà ñúùàòà ñïåöèàëíîñò è çàåìà äëúæ-
íîñòòà àñèñòåíò âúâ Âàðíåíñêèÿ ñâîáîäåí óíèâåðñèòåò “×åðíîðè-
çåö Õðàáúð”. À âíó÷êàòà `è – íå ìîæåø î÷èòå ñè äà îòêúñíåø îò
íåéíàòà êðàñîòà. Ãëàñ÷åòî `è ïðîäúëæàâà ïðèÿòíî äà ãàëè óõîòî,
äîðè ñàìî ïðè ñïîìåíà çà íåÿ.

Ðàäåâè

Àòàíàñ (Íàñêî) å 12-ãîäèøíî ìîì÷å, êîåòî íè âïå÷àòëè ñ æè-
âèÿ ñè èíòåðåñ êúì ðîäà, çà êîéòî, íà ãîëÿì êàðòîí, áåøå èçïèñàë
ðîäîñëîâíîòî ñè äúðâî. Çàäà÷àòà áèëà ïîñòàâåíà îò êëàñíàòà ðú-
êîâîäèòåëêà, ïðåïîäàâàòåëêàòà ïî áúëãàðñêè åçèê Çëàòêà Éîðäà-
íîâà âúâ âàðíåíñêîòî ó÷èëèùå “Äèì÷î Äåáåëÿíîâ”. Îêàçàëî ñå, ÷å
â èçñëåäâàíèÿòà íà ðîäà ñè Íàñêî å ñòèãíàë íàé-äàëåêî: äî ïðàïðà-
äÿäî ñè Íèêîëà Ðàäåâ. Êàêâà áåøå íåãîâàòà è íàøàòà èçíåíàäà,
êîãàòî îòêðèõìå, ÷å Íàñêî å îò ïîòîìñòâîòî íà Íèêîëà Ðàäåâ, êîé-
òî áèë êìåò íà íàøåòî êèòíî ñåëî Èìðèõîð. Èìåòî ìó ïðî÷åòîõìå
â êíèãàòà íà Èëèÿ À. Ãàë÷åâ “Áúëãàðñêàòà ïðîñâåòà â Èçòî÷íà
Òðàêèÿ è Öàðèãðàä ñëåä 1913 ã.” (Ñ. 2008). Òàì, íà ñòð. 22 å ïóáëè-
êóâàíà ÷àñò îò ïèñìîòî ìó äî àðõèìàíäðèò Ïàèñèé â Öàðèãðàä ñ
ìîëáà äà èì áúäàò äîñòàâåíè áúëãàðñêè öúðêîâíè êíèãè è ó÷åáíè-
öè, çà êîåòî ïèøå è íà ñòð. 293. Òîâà çàðàäâà è äâåòå ñòðàíè: áÿõìå
ìíîãî äîâîëíè è îáíàäåæäåíè. Çàòîâà îòäåëÿìå ìÿñòî íà ñâåäåíè-
ÿòà çà ðîäà ìó, êîèòî Àòàíàñ (Íàñêî) ëþáåçíî íè ïðåäîñòàâè: Íàé-
âúçðàñòíè ñà ïðåäöèòå ìó Ñîôèÿ, ðîäåíà îêîëî 1864 ã. è ïî÷èíàëà
íà âúçðàñò 88 ãîäèíè ïðåç 1952 ã. è Íèêîëà Ðàäåâ ðîäåí îêîëî 1853
ã. è ïî÷èíàë íà âúçðàñò 78 ãîäèíè ïðåç 1931 ã. Ñëåäâàùèòå ïîêîëå-

351

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

íèÿ ñà Ãåîðãè, ðîäåí ïðåç 1913 ã. è ïî÷èíàë íà âúçðàñò 73 ãîäèíè
ïðåç 1986 ã., Åëåíà ðîäåíà ïðåç 1913 ã. è ïî÷èíàëà íà âúçðàñò 87
ãîäèíè ïðåç 2000 ã., Ìèõàèë ðîäåí ïðåç 1938 ã. è ïî÷èíàë íà âúç-
ðàñò 66 ã. ïðåç 2004 ã. Æèâè äíåñ ñà: Äèìèòðè÷êà, ðîäåíà ïðåç 1945
ã., 66-ãîäèøíà, Ãåîðãè è Ïàâëèíà – 1968 ã., 43-ãîäèøíè, Åëêà –
1975 ã., 36-ãîäèøíà, Ìèõàèë – 1991 ã., 20-ãîäèøåí, Àòàíàñ – 1999
ã., 12-ãîäèøåí è Êðèñè – 1997 ã., 14-ãîäèøíà.

Ñïîðåä Íàñêî ðîäúò èì çàïî÷âà îò óïîìåíàòèÿ Íèêîëà Ðàäåâ,
êîéòî äîøúë âúâ Âàðíà è ïî÷èíàë òóê íà 78 ãîäèíè ïðåç 1931 ã.
Èíòåðåñåí åïèçîä å, ÷å ïðè áÿãñòâîòî ñè îò ñåëîòî çàáðàâèëè â ëþë-
êàòà ìîì÷åòî ñè Ãåîðãè (1913-1986) è ëåëÿ ìó ãî çàíåñëà íà ïàðàõî-
äà.

Àòàíàñ áèë êðúñòåí ñ èìå îò ðîäà íà ìàéêà ìó. Òÿ å îò Âàðíà.
Ñåìåéñòâîòî íà äÿäî èì â Èìðèõîð èìàëî 15 äåöà, íî 12 ñà óìðå-
ëè, êîãàòî â Öàðèãðàä è îêîëíèòå ñåëà ïðåç 1912 ã. âúðëóâàëà õîëå-
ðà. Íàé-ãîëåìèÿò ñèí å Ãåîðãè, à Õðèñòî å íàé-ìàëêèÿò. Ìåæäó òÿõ
ñå å ðîäèëà Ïàðàøêåâà. “Òÿ å ñðåäíàòà” – óòî÷íÿâà Íàñêî. Ñå-
ìåéñòâîòî íà Ãåîðãè ñå ñúñòîè îò ñúïðóãà Åëåíà è äåöà Ìèõàèë è
Ñîôèÿ. Áàùàòà íà Íàñêî å Ãåîðãè. “Äÿäî Íèêîëà Ðàäåâ áèë êìåò â
ñåëîòî, íî ïîñëå äîøúë âúâ Âàðíà” – ïîâòàðÿ Íàñêî è ïðîäúëæà-
âà: “Ñåãà òÿõíàòà êúùà â Èìðèõîð å ó÷èëèùå. Ñîôèÿ, äúùåðÿ-
òà íà äÿäî Õðèñòî çíàå, ÷å èìàëè 60 äåêàðà çåìÿ. Õðèñòî ó÷èë â
åëèíîáúëãàðñêî ó÷èëèùå. Ñâàòáåíàòà ñíèìêà íà òàáëîòî å íà
ðîäèòåëèòå ìè ñ òåõíèòå ðîäèòåëè. Äðóãàòà ñíèìêà íà òàáëî-
òî ïîêàçâà, êàê åäíî âðåìå õîäèëè íà íèâàòà. Íèêîëà Ðàäåâ èìà
îùå åäíà âíó÷êà, òÿ å ñâèäëèâà è íå äàâà ìàòåðèàëèòå, ñ êîèòî
ðàçïîëàãà”. Ñúîáùàâà íè îùå, ÷å “äÿäîòî íà ñâèäëèâàòà âíó÷êà”
çàðîâèë àðõèâàòà è çëàòîòî â äâîðà íà êúùàòà ñè â Èìðèõîð. “Ìî-
æå áè âíó÷êàòà äà ñå íàäÿâà, ÷å êàòî îòèäå â ñåëîòî ùå ãè
èçðîâè è çàáîãàòåå” – êàçâà Íàñêî è ñ ãîðäîñò çàâúðøâà: “Íå,
íàó÷èõ, ÷å ñåëîòî íè âå÷å å ñòàíàëî ÷àñò îò ìîäåðíèÿ êâàðòàë
“Áåøèêòàø” â ÷åðòèòå íà ìèëèîííèÿ ãðàä Èñòàíáóë”.

352

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñòàìàòîâè – áàáà Ñòîÿíêà è äÿäî Ñòàìàò Äèìèòðîâ

Äðóã ãîëÿì ðîä å òîçè íà Ñòàìàò Äèìèòðîâ (1862) è Ñòîÿíêà
Äåâåäæèåâà (1866). Ñ òÿõ íè ñðîäÿâà áàáà íè Ðóñà. Çàòîâà çà íåãî
ùå ïèøà àç, Õðèñòèíà Ñòîåâà.

Ïîìíÿ èçâåñòíèòå ðîäîíà÷àëíèöè íà òîçè ðîä. Áàáà Ñòîÿíêà å
ñåñòðà íà áàáà ìè Ðóñà. Çà äÿäî Ñòàìàò èìàì ñïîìåí îò íàøåòî
ëîçå, ðàçêàçâàí îò ðîäèòåëèòå ìè. Îïèñàëà ñúì ãî â êíèãàòà ñè “Ñïî-
ìåíè ïðåæíè è äíåøíè ìå÷òè” (Âàðíà, 2009, ñ. 92). Îòíàñÿ ñå çà
ïðàçíóâàíåòî íà Òðèôîí Çàðåçàí. Íà äÿäî Ñòàìàò, êîéòî èçïàäíàë
ïîä âëàñòòà íà Òðèôîí, ìó ñå ñòîðèë ñëàäúê ñúíÿò âúðõó ñíåãà, ÷å
ïîâòàðÿë: “Âúðõó ïàìóê ñïÿ” è íå èñêàë äà ãî áóäÿò. Òÿõíîòî ïîêî-
ëåíèå ìè å äîáðå ïîçíàòî, çàùîòî òå áÿõà åäíè îò ëþáèìèòå ãîñòè
íà äîìà íè. Îñîáåíî ìíîãî ïî÷èòàõìå âóé÷î Õðèñòî è âóéíà Êàï-
êà. Âñúùíîñò òîé íå å áðàò íà ìàéêà ìè, à ìîÿòà áàáà Ðóñà è íåãî-
âàòà ìàéêà – Ñòîÿíêà ñà áèëè ñåñòðè. Òîâà îçíà÷àâà, ÷å òîé è ìàé-
êà ìè ñà áèëè ïúðâè áðàòîâ÷åäè, íî ñå îòíàñÿõà åäèí êúì äðóã êàòî
áðàò è ñåñòðà. Ìíîãî äîáðà è ìèëà áåøå è ñúïðóãàòà ìó Êàïêà,
êîÿòî å ðîäåíà â ñåëî Äåðêîñ. Ñëåä ïðèñòèãàíåòî ñè â Áúëãàðèÿ
èìàõà êðú÷ìà íÿêúäå äîëó êúì ãàðàòà, íà óë.”Ãàáðîâî”. Ïî-êúñíî
ñå èçìåñòèõà íà óë. “Áàáà Ðàäà” â öåíòúðà íà ãðàäà è ñà íàåëè êðú÷-
ìàòà íà ¹4 êàòî ÿ êðúùàâàò “Ìîðñêà áàçà”. Ïðè òÿõ æèâååøå è
áàòå Êîëüî – ïî-ìàëêèÿò áðàò íà âóé÷î Õðèñòî. Íà Äèìèòðîâäåí
áàùà ìè èìàøå èìåí äåí è òå èäâàõà ñ ôàéòîí, êîåòî áåøå ãîëÿìî
ñúáèòèå çà íàñ. Æèâååõìå íà óë. “Ëîçåíãðàä” ¹10 è â ãîëåìèÿ ñà-
ëîí íà êúùàòà íè (6 íà 3 ì) âúçðàñòíèòå ãîñòè èãðàåõà õîðî êàòî
ñàìè ñè ïååõà. Çàïîìíèëà ñúì íÿêîè îò ïåñíèòå (âèæ ìîÿòà êíèãà
“Çàâðúùàíå” Âàðíà, 1999 ã. ñ. 15-26). Íèå, ìàëêèòå, ïðàâåõìå âúò-
ðåøíî õîðî è ñúùî ïîäñêà÷àõìå.

Ïî-áëèçêè áÿõà êúùèòå íè ñ ëåëÿ Êàòÿ. Òå æèâååõà ñðåùó ãàð-
íèçîííàòà ôóðíà íà Îñìè ïðèìîðñêè ïîëê, à ëåëÿ Àíãåëèíà èìàõà
êúùà íà óë. “Öàðåâåö” – äî êàíàëà. Òàì áåøå è êðàÿò íà ãðàäà.
Êúùèòå èì áÿõà äîáðå îáçàâåäåíè. Óþòíî áåøå äà èì ãîñòóâàìå.
Òå âèäèìî ñå ðàäâàõà íà íàøèòå ïîñåùåíèÿ, à íèå íà òåõíèòå.

È ÷è÷î Âàñèë ñ ëåëÿ Ñîôêà ÷åñòî íè ãîñòóâàõà. Ïîñðåùàõìå ãè
ñ ãîëÿìà ðàäîñò. Òîé ïúòóâàøå ñ êîðàáèòå è íåãîâèòå ïîäàðúöè –
îñîáåíî ëúñêàâèòå òîïêè ñ õóáàâè êàðòèíêè – íè äîñòàâÿõà èñòèí-
ñêî óäîâîëñòâèå.

353

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ìíîãî ïðèÿòíè áÿõà ÷àñîâåòå, ïðåêàðàíè ñ áàòå Èâàí è êàêà
Ëåíà. Î÷àêâàõìå ãè è òå îáîãàòÿâàõà äóøåâíèÿ íè ìèð. Âèíî è ðà-
êèÿ ïðîèçâåæäàõìå, ìåçåòà âèíàãè èìàõìå â çàïàñ, ñëàäêèòå äóìè
ñàìè ñå ëååõà, à íèå, äåöàòà, áÿõìå ïîëàñêàâàíè îò âíèìàíèåòî èì,
êîãàòî ïîæåëàâàõà äà èì êàæåì ñòèõîòâîðåíèå èëè äà èì èçïååì
ïåñíè÷êà.

Íÿêîëêî ñíèìêè ñà çàïå÷àòàëè îáùèòå åêñêóðçèè íà ðîäà â
îêîëíîñòèòå íà Âàðíà: Àëàäæà ìàíàñòèð, Ãþíäþçà, (äíåñ Áîðî-
âåö) è Êàì÷èÿ. È ïðè ðàäîñòíèòå, è ïðè òúæíèòå ñúáèòèÿ, òå áèâà-
õà âñå çàåäíî. Ñâàòáèòå áÿõà ìíîãîëþäíè. Ïî-ñòàðèòå ïîêîëåíèÿ
ñå âåí÷àâàõà â ÷åðêâà, ïî-ìëàäèòå ñêëþ÷âàõà è ãðàæäàíñêè áðàê.
Êàíåõà ñå ãîñòè è ïðè êðúùàâàíåòî íà äåöàòà, è íà ðîæäåíèòå èì
äíè. Èìåííèöèòå ñå ïîñåùàâàõà è áåç ïîêàíà, êîåòî ñå ïðèåìàøå
êàòî èçðàç íà óâàæåíèå. Äíåñ âå÷å íå ñå ñúáèðàò ðîäîâåòå è çàòîâà
âðúçêàòà ìåæäó ïîêîëåíèÿòà ñå ãóáè. Áðàòîâ÷åäèòå íå ñå ïîñåùà-
âàò, à íÿêîè äîðè íå ñå ïîçíàâàò. Ìåíÿò ñå âðåìåíàòà è òå äàâàò
îòðàæåíèå âúðõó íðàâèòå è îáè÷àèòå íà ïîêîëåíèÿòà.

Äîêàòî çà ïî-ñòàðèòå ïîêîëåíèÿ èìàìå ñïîìåíè, ïî-ìëàäèòå
áëåäíåÿò, à íàé-ìëàäèòå íå ìîæåì äîðè ïî èìå äà íàçîâåì. Çà ïúð-
âîòî è âòîðî ïîêîëåíèÿ îò ðîäîñëîâíèòå äúðâåòà çíàåì îò ðàçêà-
çèòå íà ðîäèòåëèòå ñè. Çà òðåòîòî ïîêîëåíèå èìàìå êàêòî ëè÷íè
äåòñêè ñïîìåíè, òàêà è ñïîìåíè, ïîëó÷åíè îò ðàçêàçèòå íà ïî-âúç-
ðàñòíèòå îò íàñ, íî íÿêîè èìåíà âå÷å ñå ãóáÿò è íå ìîæåì äà ãè
ñâúðæåì ñ êîíêðåòåí ñïîìåí. Ñ ÷åòâúðòîòî ïîêîëåíèå èìàìå îáùè
èçæèâÿâàíèÿ, íî è òàì ñåãà îòêðèâàìå áåëè ïåòíà. Ïðîñòî: â çàäú-
õàíîòî âñåêèäíåâèå íà æèâîòà íè, â ñòðåìåæèòå çà ðåàëèçàöèÿ, â
áîðáàòà çà íàñúùíèÿ è â ïëåí îò çàâîåâàíèÿòà íà åïîõàòà êàòî
òåëåâèçèÿ, èíòåðíåò, êóëòóðíè ðàçâëå÷åíèÿ, ïúòóâàíèÿ èç ñòðàíà-
òà è â ÷óæáèíà íå íàìèðàìå âðåìå çà æèâèÿ êîíòàêò ñ õîðàòà îò
ðîäà. ×åñòî ïðè÷èíà çà îò÷óæäàâàíåòî ñà è êðèâîðàçáðàíèòå ìàòå-
ðèàëíè èíòåðåñè, ðàçëè÷èÿòà â îöåíêàòà íà äóõîâíèòå öåííîñòè,
ïîäöåíÿâàíåòî íà ïðàâîòî íà ÷îâåêà äà èìà ñâîè ðàçáèðàíèÿ –
ïîëèòè÷åñêè è íðàâñòâåíè.

Ïðèíîñúò íà êíèãàòà íè ùå ñå ñúñòîè è â òîâà, ÷å çàïîçíàâàìå
ìëàäèòå ïîêîëåíèÿ ñ ïîñòèãíàòîòî îò òåõíèòå âðúñòíèöè, êîðåíè-
òå íà ÷èèòî ðîäîâå ñà â íàøåòî òðàêèéñêî ñåëî Èìðèõîð. Îò ðîäà
íà âóé÷î Õðèñòî, Ðè÷êî, ðàáîòåøå â êîðàáîñòðîèòåëíèÿ çàâîä, à
ñúïðóãàòà ìó Íèíà áåøå äàíú÷åí èíñïåêòîð. Äúùåðÿòà íà Ñòàìàò-

354

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

êà, Èâåòà, èìà ñ÷åòîâîäíà ôèðìà, à Êàïêà – äúùåðÿòà íà Ðè÷êî å
ïî ïðîôåñèÿ PR-âðúçêè ñ îáùåñòâåíîñòòà. Äíåñ òÿ å âå÷å áàáà íà 5
âíó÷êè, êîèòî æèâåÿò è ðàñòàò â Àâñòðàëèÿ, êúäåòî ìàéêà èì Ìè-
ëåíà å ëåêàð. Äúùåðÿòà íà Èâåòà, Ìàðèÿ, å ñòóäåíòêà â Èêîíîìè-
÷åñêèÿ óíèâåðñèòåò è åäíîâðåìåííî ó÷è ïñèõîëîãèÿ â Ñâîáîäíèÿ
óíèâåðñèòåò “×åðíîðèçåö Õðàáúð”. Îò ðîäà íà ÷è÷î Âàñèë äúùåðÿ
ìó Ñòîÿíêà, âå÷å 87-ãîäèøíà, áåøå ñëóæèòåë âúâ Âàðíåíñêèÿ ìà-
øèíåí óíèâåðñèòåò. Äíåñ òÿ ñå ãîðäåå ñ ïîñòèæåíèÿòà íà ñèíà ñè
Ðîñåí Ñòîé÷åâ Ðàäîåâ, êîéòî å õóäîæíèê, çàâúðøèë Íàöèîíàëíàòà
õóäîæåñòâåíà àêàäåìèÿ è å ïðîôåñîð âúâ Âàðíåíñêèÿ ñâîáîäåí óíè-
âåðñèòåò. Íåãîâàòà ñúïðóãà å ñúùî õóäîæíèê è å äîöåíò ïî êîìïþ-
òúðíà ãðàôèêà. Äðóãèÿò `è ñèí å èíæåíåð – ñïåöèàëíîñò äâèãàòåëè
ñ âúòðåøíî ãîðåíå. Çàâúðøèë å Ìîðñêî ó÷èëèùå. Ðàäâà ñå íà 3 âíó-
êà è 5 ïðàâíóêà, íàé-ìàëêàòà îò êîèòî, Àíèòà, å ðîäåíà íà 20 äåêåì-
âðè 2010 ã. Åäèíèÿò âíóê å àðõèòåêò è ðàáîòè â Àíãëèÿ. Ñúïðóãàòà
ìó ñúùî å àðõèòåêò. Äðóãàòà âíó÷êà, Òàòÿíà å ðåêëàìåí æóðíàëèñò,
à Äåòåëèíà ùå çàâúðøè ñïåöèàëíîñòòà ìåæäóíàðîäåí ìåíèäæìúíò.
Íàé-ìàëêàòà äúùåðÿ íà Âàñèë è Ñîôêà – Ìàðèéêà, áåøå êàñèåð â
Ñïîðòåí êëóá “×åðíî ìîðå”, à åäèíñòâåíèÿò èì áðàò Ãåîðãè áåøå
æåëåçíè÷àð. Ñèíúò íà Ãåîðãè, Àëåêñàíäúð, å ñîáñòâåíèê íà Àâòî-
ãàðà – Âàðíà, ìåæäóãðàäñêè ïðåâîçè – èíæåíåð îò Òåõíè÷åñêèÿ
óíèâåðñèòåò âúâ Âàðíà. Åäèíñòâåíàòà ìó äúùåðÿ æèâåå è ðàáîòè â
Èñïàíèÿ. Äúùåðè÷êàòà íà èçòúðñàêà Ìàðèéêà – Ðàäîñòèíà îïðàâÿ
ñ÷åòîâîäíèòå äîêóìåíòè íà ãîëÿìà âàðíåíñêà ôèðìà.

Íàïðàçíî î÷àêâàõìå îò èíôîðìàòîðèòå íè äà ïîëó÷èì ñâåäå-
íèÿ çà ïîòîìñòâîòî íà Èâàí è Åëåíà Ñòàìàòîâè, êàêòî è çà òîâà íà
Íèêîëà è ßíêà îò ñúùèÿ ðîä. Â ñúçíàíèåòî íè ñà îñòàíàëè õóáàâè-
òå ñïîìåíè îò äåòñòâîòî è ÷óâñòâîòî íà ðàäîñò, êîÿòî èçïèòâàõìå,
êîãàòî òå íè ãîñòóâàõà; âúîáùå, êîãàòî áèâàõìå çàåäíî â ðàäîñò è â
ñêðúá,

Íà ëåëÿ Êàòÿ è ÷è÷î Òîäîð íå áåøå ñúäåíî äà ñå ðàäâàò íà
ïîêîëåíèåòî ñè, çàùîòî Ïàíàéîò (Ïàíêî) ïî÷èíà ìíîãî ìëàä, îùå
íåæåíåí. È äúùåðÿ èì Åëåíêà íàïóñíà òîçè Áîæè ñâÿò ìëàäà, íî
îñòàâè íàñëåäñòâî, ñ êîåòî ùåøå çàñëóæåíî äà ñå ãîðäåå. Äúùåðÿ è`
Òåîäîðà (Òåäè) å ëåêàð, çåò èì ñúùî, à çà äåöàòà íÿìàìå ñâåäåíèÿ.

Ìàëêî ñúì çàïîçíàòà ñ íàñëåäíèöèòå íà ëåëÿ Àíãåëèíà è ÷è÷î
Åâòèì. Çàðàäâàõ ñå, êîãàòî âèäÿõ ñèíúò èì Êîëüî è ãî çàãîâîðèõ, à
òîé, ñëåä êîíñòàòàöèÿòà, ÷å ìíîãî ñúì îñòàðÿëà, ïîáúðçà äà ñè îòè-

355

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

äå. Òàêà è íå óçíàõ íèùî çà òÿõ. Ïîìíÿ Ñòåôêà ñ î÷àðîâàòåëíàòà `è
óñìèâêà, êîÿòî ñúñ çàñëóæåíà ãîðäîñò ãîâîðåøå çà ñèíà ñè è ñíàõà-
òà, êîèòî ñå çàíèìàâàò ñ èçêóñòâîòî äà ñúçäàâàò êðàñîòà.

Çàõàðèíêà, äúùåðÿòà íà íàé-ìàëêàòà ñåñòðà Ìàðà, âèäÿõ çà ïúð-
âè ïúò íà ïîãðåáåíèåòî íà Ðè÷êî. Áÿõìå ñå ñúáðàëè ïî÷òè öåëèÿò
ðîä. Òîãàâà ïî÷óâñòâàõ êîëêî ìúäðà å áúëãàðñêàòà ïîãîâîðêà “êðúâ-
òà âîäà íå ñòàâà”. Òÿ êèïíà â æèëèòå ìè è âúïðåêè òúæíèÿò ïîìåí
íÿêàêâà áîäðîñò ïî÷óâñòâàõ, ÷å ùå èìà êîé äà íè ñïîìåíå è òîãàâà,
êîãàòî ñè îòèäåì îò òîçè ñâÿò. À ÷îâåê å æèâ, äîêàòî èìà êîé äà ñè
ñïîìíÿ çà íåãî è äà ãî îáè÷à.

Ñòàìîâè

Ñëåä êàòî ðàçêàçàõìå çà ðîäà íà Ìèëêà Àòàíàñîâà Ìàíäîâà
ïî ìàé÷èíà ëèíèÿ (îò ðîäà Àëåêñèåâè) ðåäíî å äà îòêðîèì è ðîäà
èì ïî áàùèíà ëèíèÿ, çàùîòî è òîé å îò ñ. Èìðèõîð. Òóê îñîáåíî
ãîëÿì èíòåðåñ ïðåäñòàâëÿâà èìåòî Ñòàìîâè, çàùîòî òî ñå ñðåùà
îùå â ïúðâèòå ãîäèíè îò âúçíèêâàíåòî íà îðãàíèçèðàíîòî òðàêèéñêî
äâèæåíèå â Áúëãàðèÿ. Èìåíàòà íà Ïåòúð è Ãðèãîð Ñòàìîâè ïðè-
ñúñòâàò â ðúêîâîäñòâîòî íà îðãàíèçèðàíîòî âúâ Âàðíà òðàêèéñêî
ïðåñåëåíñêî äðóæåñòâî “Ñòðàíäæà” (12 ìàé 1896 ã.). Ïîòúðñèõìå
âðúçêà è ñ èìåòî è çåìíèÿ ïúò íà Ñòàìî Ãðóäîâ, êìåò íà ñ. Àëàí
Êàéðÿê, íî çàñåãà íå ñìå ÿ îòêðèëè. Ñïîìåí çà èìåòî Ñòàìîâè èìà
è Ïåòúð Ïàíàéîòîâ îò ðîäà íà Ïàíàéîò Õðèñòîâ, èçâåñòåí êàòî
Ïàíèíêàòà, íî íå ìîæà äà óòî÷íè êàêâà å âðúçêàòà íà íåãîâèÿ ðîä ñ
òîçè íà Ñòàìîâè. Ïî-êúñíî ðîäúò èçîñòàâÿ èìåòî Ñòàìîâè è å èç-
âåñòåí âå÷å êàòî Òðàé÷åâè, êàòî Ñëàâîâè èëè Ãåîðãèåâè. Èçâåñòíî
å, ÷å íàøàòà òðàäèöèÿ çà èìåíóâàíå íà ðîäîâåòå ñå îòëè÷àâà îò
íÿêîè äðóãè ñòðàíè, êúäåòî ôàìèëèÿòà å íåñìåíÿåìà. Òÿ ñå îíàñëå-
äÿâà. Ó íàñ ñå âúçïðèåìà èìåòî íà áàùàòà è äÿäîòî, à òî ñå ìåíè
ñëåä âñÿêî ïîêîëåíèå. Â ñ. Èìðèõîð Ñòàìîâè ñà îñòàâèëè êúùà çà
350 000 çëàòíè ëåâà, 200 äêà íèâè è ëèâàäè è 500 äêà ãîðè è ïàñèùà.
Îò òîçè ðîä íè âïå÷àòëè ïîòîìúêúò îò IV ïîêîëåíèå Ãåîðãè Äèìîâ
Ãåîðãèåâ, ðîäåí ïðåç 1937 ã., êîéòî íè ðàçêàçà çà ñâîÿ æèâîò, ïðå-
æèâÿí ìíîãî èíòåíçèâíî, ñðåä áóðíèòå òàëàçè íà ìîðåòà è îêåàíè,
êàòî êàäúð íà ÁÌÔ. Áèë å â ìíîãî äúðæàâè, â ìèðíè è âîåííè ãî-
äèíè è å çàïàçèë åíåðãè÷íîñòòà è îðãàíèçèðàíîñòòà íà áúëãàðñêèÿ

356

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ìîðÿê. Ëþáîâòà ñè êúì âîäíàòà øèð è ñòðàñòòà ñè êúì èçó÷àâàíå
íà ÷óæäè åçèöè å ïðåäàë íà äúùåðÿ ñè Ìàðèàíà, êîÿòî ïúòóâà ñ
êîðàáèòå íà ãðàæäàíñêèÿ ôëîò êàòî ïîìîùíèê êàïèòàí, êîÿòî âëà-
äåå íÿêîëêî åçèêà, òàêà íåîáõîäèìè â ðàáîòàòà `è. Äðóãàòà ìó äú-
ùåðÿ Òèíêà å îìúæåíà â ãð. Áåëîñëàâ. Ìèëêà Àòàíàñîâà å ñúäúð-
æàòåëêà íà Ïúðâà ÷àñòíà àïòåêà âúâ Âàðíà. Íåéíèÿò ñúïðóã ä-ð
Íîí÷î Ìàíäîâ áåøå óïðàâèòåë íà áîëíèöà, íî ñëåä ñìúðòòà ìó íå
ìîæàõìå äà óñòàíîâèì âðúçêà ñ Ìèëêà è çàòîâà íÿìàìå ñâåäåíèÿ
çà äåöàòà èì.

Òàøêîâè

Íå íè å èçâåñòíî êîãà òî÷íî è êúäå ñà ñå óñòàíîâèëè ñåìåéñòâî
Òàøêîâè ñëåä ïðèñòèãàíåòî ñè â Áúëãàðèÿ. Çíàåì, ÷å ïðè âúçíèêâà-
íåòî íà Áåæàíñêèÿ êâàðòàë òå ñè ïîñòðîÿâàò íÿêîëêî íèñêè ñòàè,
íàðåäåíè åäíè ñ ëèöå êúì óë. “Ëîçåíãðàä” (íîìåðúò èì áå 4), à äðó-
ãè ñ ëèöå êúì óë. “Ãåí. Êîëåâ” áåç äà èìàò èçëàç íà òàÿ óëèöà, çàùî-
òî ïðåäè òÿõ ñà ïîñòðîèëè âå÷å êúùèòå ñè ñåìåéñòâà Àðàáàäæèåâè,
êîèòî ñà ñúùî òðàêèéöè áåæàíöè, íî íå îò íàøåòî ñåëî.

 ñòàèòå ñ ëèöå êúì óë. “Ëîçåíãðàä” äÿäî Òàøêî îòêðèâà êàôå-
íå è ïðèþòÿâà ñåìåéñòâîòî íà îâäîâÿëàòà áàáà Ñëàâêà ñúñ ñèíîâå-
òå ñè Èâàí è Àëåêñè, êàêòî è áàáà Ëóêñè è äÿäî Äèìèòúð. Â ñòàèòå
âúòðå â äâîðà ñå çàñåëâà ñåìåéñòâîòî íà Àòàíàñ è Òðóôêà. Ñåìåéñ-
òâîòî íà áðàò ìó Ìèõàë è Ïàâëèíà, ñëåä êàòî ñå ðàæäàò äåöàòà íà
Àòàíàñ è Òðóôêà – Ìàðèí, Èâàí, Ãåîðãè è Ìèòêî, ñå ïðåíàñÿ â
íîâîòî ñè æèëèùå, êîåòî ñå íàìèðà â êóðîðòíàòà ÷àñò íà ãðàäà,
êðàé øîñåòî, ñâúðçâàùî Âàðíà ñ Åâêñèíîãðàä, áëèçî äî Øåñòè ó÷àñ-
òúê. Òàì, âúâ âèëàòà íà ïúðâèÿ àäìèðàë íà Áúëãàðèÿ Èâàí Âàðèê-
ëå÷êîâ, Ìèõàë îòêðèâà ìëåêàðíèöà, êîÿòî ñå ïîñåùàâà îò ëåòîâíè-
öè, îòèâàùè èëè âðúùàùè ñå îò ïëàæà. È ãðàæäàíèòå íà Âàðíà,
äîðè è íèå îò îòäàëå÷åíèÿ Áåæàíñêè êâàðòàë õîäåõìå çà ìëÿêî ïðè
òÿõ, çàùîòî òî áåøå “êàéìàêëèÿ, ãúñòî, ñ íîæ äà ãî ðåæåø”, ïúê
è æåíà ìó Ïàâëèíà è äúùåðÿòà Íàäÿ íè ïîñðåùàõà êàòî ðîäíèíè.
Ñ Íàäÿ áÿõìå âðúñòíè÷êè, ñúó÷åíè÷êè è íè ñâúðçâàøå èñêðåíà äðóæ-
áà. Ìîæå ñàìî äà ñúæàëÿâàìå, ÷å ãîäèíèòå íè îòäàëå÷èõà äîòîëêî-
âà, ÷å äîðè áðàòîâ÷åäèòå è` íå çíàÿò äàëè å îùå æèâà. Òàêúâ å æèâî-
òúò – íåóìîëèì è âñåâëàñòåí.

357

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

 ñïîìåíèòå ìè ñåìåéñòâî Òàøêîâè çàåìà òðàéíî ìÿñòî êàòî
äîáðè, îòçèâ÷èâè, äîáðîæåëàòåëíè, ðàáîòëèâè è äðóæåëþáíè. Òå
áÿõà ñúïðè÷àñòíè êúì ðàäîñòèòå è ñêúðáèòå íà ñúñåäèòå ñè, ñ êîè-
òî ãè ñâúðçâàøå è îáùàòà ñúäáà íà áåæàíöèòå. Ñëåä çàñòðîÿâàíåòî
íà ðàéîíà ñ áëîêîâè æèëèùà òàêà ñå ðàçïðúñíàõìå èç ãðàäà, ÷å äíåñ
ìîæå è äà ñå ñðåùàìå, íî âå÷å íå ñå ïîçíàâàìå.

Èâàí Àòàíàñîâ, ðîäåí ïðåç 1930 ã., áåøå òàêà äîáúð äà íè ïðå-
äîñòàâè ñâåäåíèÿòà, êîèòî èçëàãàìå â íàñòîÿùàòà êíèãà. ×ðåç íåãî
ñå ñâúðçàõìå è ñúñ ñåìåéñòâîòî íà Æîðî è Õðèñêà, êîèòî áÿõà îò-
çèâ÷èâè è ñïîäåëèõà áîëêàòà ñè, ÷å â äíåøíî âðåìå ìíîãî ñòàíàõà
ðàçâîäèòå è, ÷å äåöàòà íè çàìèíàõà çà ÷óæáèíà, à íà íàñ îñòàâèõà
áðåìåòî íà ñòàðîñòòà. Âàíêî çàãóáè ñèíà ñè, à ñúïðóãàòà ìó å íå-
ïîäâèæíî áîëíà, Õðèñêà ãëåäà âíóêà ñè, êîéòî èìà çäðàâîñëîâíè
ïðîáëåìè, à èìà è ïðàâíóê. Ìàðèí íå å äîáðå ñúñ çäðàâåòî. Ñúïðó-
ãàòà ìó Ìàðèéêà Ïåòðîâà áåøå òàêà ëþáåçíà äà íè ïðåäîñòàâè íÿ-
êîè ñâåäåíèÿ. Íàðåä ñ ðàäîñòòà, ÷å ñå ÷óâàìå, ñè ïîæåëàõìå çäðàâå,
çäðàâå è ïàê çäðàâå.

Òîìîâè

Òîâà å åäèí îò ïúðâèòå ðîäîâå, êîèòî ñà ñå ïðåñåëèëè â ñ. Èì-
ðèõîð. Íàé-ñòàðèÿò ñïîìåí å çà áàáà Ìàðèÿ, êîÿòî áèëà ïðåñåë-
íè÷êà îò Âåëèêî Òúðíîâî. Ðîäúò èì Ìèí÷îóëàð ïðèñòèãíàë â ñåëî-
òî ñëåä Âåë÷îâàòà çàâåðà, êîãàòî ïðåç 1835 ã. áèë íàïðàâåí îïèò çà
îðãàíèçèðàíå íà âúñòàíèå â Òúðíîâñêî. Ãëàâíè èíèöèàòîðè è îðãà-
íèçàòîðè áèëè êàïèòàí Ãåîðãè Ìàìàð÷åâ îò Êîòåë è Âåë÷î Àòàíà-
ñîâ – Äæàìäæèÿòà îò Âåëèêî Òúðíîâî. Ãåîðãè Ìàìàð÷åâ îðãàíè-
çèðàë îò Êîòåë îòðÿä, êîéòî ñå ñðàæàâàë â Ðóñêî-òóðñêàòà âîéíà
ïðåç 1828-1829 ã. è ñ òîâà ïðèâëÿêúë áúëãàðè äà ñå ïðåñåëâàò â
Öàðèãðàäñêî. Òîãàâà ïðèñòèãíàë è Ñòîÿí, ðîäîíà÷àëíèêúò íà Õà-
ñîâè, äðóã ïðåñåëèë ñå â Èìðîõîð òðàêèéñêè ðîä.

Ïî ñâåäåíèÿ íà Àòàíàñ Íèêîëîâ ðîäúò íà äÿäî ìó Òîìà áèë îò
Áàëàáàíîâèòå è äîøúë îò Ñîôèéñêî. Êîãàòî ïðåñåëíèöèòå îò ðîäà
èì îòèâàëè êúì Öàðèãðàä, çà äà ñè òúðñÿò ìÿñòî äà ñå óñòàíîâÿò,
ñòèãíàëè äî íàøåòî ñåëî, òî èì õàðåñàëî è îñòàíàëè òàì. Òîìà áèë
àáàäæèÿ. Ïîñëå Ìàðèÿ è Òîìà ñúçäàëè ñåìåéñòâî, â êîåòî ñå ðîäè-
ëè 11 äåöà. Íÿêîè îñòàâèëè êîñòèòå ñè íà ñåëî, çàùîòî áèëè óáèòè,

358

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

à êîãàòî áèëè èçãîíåíè îò Òðàêèÿ, 5 áðàòÿ è åäíà ñåñòðà ïðèñòèãíà-
ëè â Áúëãàðèÿ. Íàé-ãîëåìèÿò áðàò, Àïîñòîë, ñå çàñåëèë â ñ. Áÿëà è
äîæèâÿë äî 105 ãîäèíè. Äðóãèÿò, Ãëèãîð, ñúùî ñòîëåòíèê, ñúñ æåíà
ñè Åëåíêà (ñåñòðà íà Êîñòà Àíàñòàñîâ) è äúùåðÿ ñè Ìàðèÿ èçáðàëè
Áåæàíñêèÿ êâàðòàë íà Âàðíà. Ñëåäâàùèÿò áðàò ñå êàçâàë Àíòîí è
íåãîâèòå ñèíîâå Àïîñòîë, Êèð÷î è Íèêîëàé, âå÷å ïîêîéíèöè, îñòà-
âèëè íàñëåäíèöè: Ãåîðãè, Âåñåëèí, Êðàñèìèð è Àíòîí, æèòåëè íà
Âàðíà. Õðèñòî Òîìîâ áèë ó÷àñòíèê â Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà è ñå
çàâúðíàë îò ôðîíòà íåçðÿù. “Áàáà ìè ìðàçåøå íåìöèòå, çàùîòî
ñìÿòàøå, ÷å òå ñà âèíîâíè çà âîéíàòà è çà îñëåïÿâàíåòî íà
âóé÷î ìè” ùå íàïèøå ïî-êúñíî Àòàíàñ Íèêîëîâ â êíèãàòà ñè “Åäíî
ïîêîëåíèå ñè îòèâà” (Âàðíà 2004, ñ. 6-14), êúäåòî îïèñâà äåòñòâî-
òî è þíîøåñòâîòî ñè. Òàì òîé ñïîìåíàâà “êàêà Ôîòèíà, áàòè
Ìèòîø è áàòè Èëèÿ”, êîéòî “îñòàíà âúâ Âàðíåíñêî è â ñòðàíà-
òà ñ ïðîçâèùåòî – Èëèÿ Äèìîâ – ëèñè÷àðÿò”. Çà Ôîòèíà ïèøå,
÷å áèëà áðàòîâà äúùåðÿ íà ìàéêà ìó, ò.å äúùåðÿ íà Àïîñòîë, êîéòî
ïðåäè äà ñå èçñåëè â ñ. Áÿëà å æèâÿë â ñ. Ãàëàòà. Îñòàíàëè ñà æèâè
òåõíèòå íàñëåäíèöè: Íàñêî, Íà÷êî, Ãåîðãè, (òîé ñúçäàë ïîòîìñòâî
â Ãåðìàíèÿ), Âåñêî, Êðàñèìèð è Äèì÷î, êîéòî å ðîäåí â Ãàëàòà, íî
æèâåå âúâ Âàðíà. Âíóê å íà Àïîñòîë Òîìîâ, ïðåñåëåí â ñ. Áÿëà, Âàð-
íåíñêî.

Çà ñåëîòî ñâîè ñïîìåíè ðàçêàçà Àòàíàñ Íèêîëîâ, äíåñ ïî÷åòåí
ãðàæäàíèí íà Âàðíà. Òîé êàçà, ÷å ïî âðåìå íà Ðóñêî-òóðñêàòà îñâî-
áîäèòåëíà âîéíà â ñåëîòî äîøëè ðóñíàöè, íî áîåâå íå ñà ñå âîäèëè.
Ïðåäñòîÿëî ñêëþ÷âàíåòî íà Ñàíñòåôàíñêèÿ ìèðåí äîãîâîð è ñïî-
ðåä íåãî ãðàíèöàòà, êîÿòî ìèíàâàëà ïî ëèíèÿòà Åíîñ-Ìèäèÿ, ùÿëà
äà îñâîáîäè ñåëîòî íè. Âñè÷êè î÷àêâàëè ñ íåñêðèòà ðàäîñò òîçè
ùàñòëèâ ìîìåíò.

Íåñïðàâåäëèâèÿò Áåðëèíñêè äîãîâîð îòíîâî ãî îñòàâèë ïîä
òóðñêà âëàñò. Ïðåç 1903 ã., ïî âðåìå íà ïîäãîòîâêàòà çà Èëèíäåíñ-
êî-Ïðåîáðàæåíñêîòî âúñòàíèå, â ñåëîòî èäâàëè êîìèòè, îòñÿäàëè
â êúùàòà íà äÿäî ìó, íî íå ñà çàïàçåíè ñâåäåíèÿ êîè ñà áèëè òå è
êàêâî å áèëî ó÷àñòèåòî èì âúâ âúñòàíèåòî. Ïî âðåìå íà Õóðèåòà
ïðåç 1908 ã., êîãàòî ÷îâåøêèÿò äóõ ñå ïî÷óâñòâàë ïî-ðàçêðåïîñòåí,
æåíèòå îò ñåëîòî ñå ðàçáóíòóâàëè, çàùîòî èì îòíåëè ãîðàòà-õðà-
íèëíèöà. Àðåñòóâàëè ãè è ãè ïðàòèëè â çàòâîðà. Ñðåä çàòâîðíè÷êè-
òå áèëà è ìàéêà ìó, Ñèéêà Òîìîâà, îùå ñúâñåì ìàëêà. Ïîâåðèëè `è
äà ãëåäà äåöàòà.

359

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïðåç 1914 ã., ñëåä çëîùàñòíèÿ êðàé íà Ìåæäóñúþçíè÷åñêàòà
âîéíà è ïîñëåäâàëàòà ðåîêóïàöèÿ íà Òðàêèÿ, òóðöèòå ïðîãîíèëè
áúëãàðèòå îò ðîäíèòå èì ìåñòà. Òåçè, êîèòî ðåøèëè äà çàìèíàò â
Ìàëà Àçèÿ óñïåëè äà ñå äîãîâîðÿò ñ òóðöèòå, ïðèñòèãàùè îòòàì è
íàñòàíèëè ñå â ñåëîòî, äà íàïðàâÿò çàìÿíêà íà èìîòèòå ñè è ôàêòè-
÷åñêè íå áèëè òîëêîâà îùåòåíè, êàêòî òåçè, êîèòî äîøëè â Áúëãà-
ðèÿ. Äà ñè óðåäÿò äîêóìåíòèòå èì ïîìàãàë ðóñêèÿò êîíñóë, íî ñå
íàëàãàëî äúëãî äà ÷àêàò è äà ñå îõàð÷àò ïðåäè òðúãâàíå. Òóðöèòå
íå èì ïîçâîëÿâàëè äà âçåìàò íèùî. Äîðè ïàðèòå, êîèòî äÿäî Òîìà
èìàë â áàíêàòà, íå ìîãúë äà èçòåãëè.

Çà áàùà ñè ðàçêàçà, ÷å å îò ñúñåäíîòî ñåëî Àÿçìî, ÷å áèë âîé-
íèê, èçáÿãàë îò òóðñêàòà àðìèÿ, ÷å ó÷àñòâàë âúâ Âëàäàéñêèòå ñúáè-
òèÿ è ÷å ñå îæåíèë çà ìàéêà ìó Àíàñòàñèÿ âúâ Âàðíà. Òóê å ðàáîòèë
âúâ ôóðíà, ïðàâèëè õóáàâ õëÿá è ìèëèíêè è çàòîâà ìó âèêàëè ìè-
ëèíêàäæèÿòà.

Äåöà íà ëåëÿ Ñèéêà è ÷è÷î Íèêîëà ñà Çþìáþëêà, Íàñêî è Ãå-
îðãè. Çþìáþëêà áåøå ïàðòèçàíêà, Íàñêî ïîëèòçàòâîðíèê, à Ãîøî,
ëåòåö, èçâåñòåí ñ ïðîçâèùåòî Âàðíàòà. Òîé îòèäå â Ìàëòà äà îñíî-
âå áþðî Áàëêàí, íî ïîñëå, êîãàòî æåíà ìó ïî÷èíà, ñå îæåíè çà òà-
ìîøíà æèòåëêà è îñòàíà äà æèâåå â Ìàëòà. Âå÷å å ïîêîéíèê.

Ùå ñè ïîçâîëÿ äà ïðåäàì è ñâîèòå ñïîìåíè: “Îò ðîäà Òîìîâè
áÿõìå áëèçêè ñúñ ñåìåéñòâàòà íà ëåëÿ Ñèéêà è ÷è÷î Íèêîëà, íà
÷è÷î Ãðèãîð è ëåëÿ Åëåíêà, íà ÷è÷î Õðèñòî è æåíà ìó Äåíêà,
êàêòî è ñ Àíòîí – òðåòèÿò îò äîâåäåíèòå â Áúëãàðèÿ äåöà íà
áàáà Ìàðèÿ, íà êîÿòî êàçâàõà Òîìîâèöà. Òÿ ðàíî îñòàíàëà âäî-
âèöà, ñúïðóãúò è` Òîìà ïî÷èíàë îùå â Èìðèõîð, ñàìà îòãëåäàëà
äåöàòà ñè è ãè äîâåëà â Áúëãàðèÿ. Óìèðà ïðåç ïðîëåòòà íà 1941
ã. Âñè÷êè æèâååõà íà óë. “Ëþëåáóðãàñ”. Îò òÿõ èìàì êàêòî
ëè÷íè ñïîìåíè, òàêà è îò ðàçêàçèòå íà êàêà Çþìáþëêà, îò ðàç-
ãîâîðèòå ñ Íàñêî è îò êíèãèòå ìó. Ìàéêà ìè îáùóâàøå ñ ëåëÿ
Ñèéêà è ñåìåéñòâàòà íè áÿõà êàòî ðîäíèíñêè. Çíàåõ îùå, ÷å
÷è÷î Àíòîí è ÷è÷î Êèðèë ñà íè ðîäíèíè, íî òî÷íî êúäå å êîðåíúò
íà òîâà ðîäíèíñòâî íå ìè áåøå èçâåñòíî”.

Êîãàòî çàïî÷íàõìå äà ïèøåì êíèãàòà, ïîêàíèõ íà ãîñòè Ãåîð-
ãè Àïîñòîëîâ Òîìîâ, êîéòî ìè äîíåñå ñíèìêà íà 6 æåíè, åäíàòà îò
êîèòî äúðæè â ñêóòà ñè áåáå. Íà ëèöàòà èì íÿìàøå óñìèâêà. “Çàùî
ñà òàêà îïå÷àëåíè? – íåäîóìÿâàõìå íèå. Ãåîðãè êàçà: “Òîâà áåáå
òðÿáâà äà å áàùà ìè. Çíàì, ÷å ìîÿòà áàáà, ìàéêà ìó Ìàðèÿ å

360

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ïî÷èíàëà ïðåç 1917 ã., êîãàòî òîé å áèë ïåëåíà÷å”. “È ìîåòî
áðàò÷å ßí÷î ñè å îòèøëî îò òîçè ñâÿò îùå áåáå. Îò ìàéêà ñè
çíàÿ, ÷å òÿ å êúðìèëà áàùà òè”. Òîãàâà ñå äîñåòèõìå, ÷å ìàéêà
ìè å èìàëà ñåñòðà Ìàðèÿ, êîÿòî ìëàäà óìðÿëà è ñòèãíàõìå äî èç-
âîäà, ÷å îïå÷àëåíèòå æåíè ñà ñåñòðèòå íà ìàéêà ìè è ÷å Ìàðèÿ å
áèëà îìúæåíà çà Àíòîí Òîìîâ. Èíà÷å ìàéêà íè íå áè êúðìèëà ÷óæ-
äî äåòå. Òîâà å ñåñòðèíî áåáå. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å òîãàâà å ïî÷èíàëà è
ìîÿòà áàáà Ðóñà. Òàêà óñòàíîâèõìå âðúçêàòà íè ñ ðîäà Òîìîâè. Âòî-
ðàòà æåíà íà äÿäî Àíòîí ñúùî ñå å êàçâàëà Ìàðèÿ è ïîòîìöèòå íà
òîçè ðîä íå ïîìíÿò, êîãà å ïî÷èíàëà òÿ. Ñïîìåíúò çà ïúðâàòà ìó
æåíà ñå ãóáè, íî íèå áÿõìå ñèãóðíè, ÷å òîâà å ìîÿòà ëåëÿ Ìàðèÿ
ßíåâà, êîÿòî å áèëà êðúñòåíà íà Ìàìàòà, çà êîÿòî ðîäúò Òîìîâè ñè
ñïîìíÿò (òÿ å óìðÿëà íà 105 ãîäèíè)

Îò òîçè ðîä ìíîãî áëèçêè áÿõà ìàéêà ìè ñ ëåëÿ Ñèéêà, à ñåñò-
ðà ìè Èðèíêà ñ êàêà Çþìáþëêà. Òå èãðàåõà â ïèåñèòå, ïîñòàâÿíè îò
÷èòàëèùåòî, à ïúê àç áÿõ â ðúêîâîäñòâîòî íà òðàêèéñêîòî äðóæåñ-
òâî, íà êîåòî Íàñêî îò 1990 äî 1994 ã. áåøå ïðåäñåäàòåë. Ñ Ãîøî
ñìå âðúñòíèöè è çàåäíî ÷ëåíóâàõìå â ÐÌÑ. Îò êàêà Çþìáþëêà íà-
ó÷èõ ìíîãî çà æèâîòà íà ìàéêà `è â Èìðèõîð è íà ñåìåéñòâîòî èì
âúâ Âàðíà. Ïèñàëà ñúì çà òîâà â êíèãàòà ñè “Ñ Òðàêèÿ â ñúðöàòà”
(Âàðíà, 2011, ñòð. 66), ïúê è ìíîãî ñïîìåíè Íàñêî ñïîäåëÿ â êíèãà-
òà ñè “Åäíî ïîêîëåíèå ñè îòèâà” (Âàðíà, 2004, ñòð. 6-12). Íà êàêà
Çþìáþëêà ãîñòóâàõ â Ñîôèÿ è â Áóäàïåùà, êîãàòî ñúïðóãúò `è òàì
áåøå ïîñëàíèê íà Áúëãàðèÿ. Îñòàíàõ ñ èçêëþ÷èòåëíî äîáðè âïå-
÷àòëåíèÿ îò òÿõ è îò ñèíà èì Ñåðãåé, êîéòî íè ðàçâåäå èç óíãàðñêà-
òà ñòîëèöà è øîôèðàøå ìíîãî êóëòóðíî, êàòî äàâàøå ïúò çà ïðå-
äèìñòâî íà äðóãè êîëè. Ïîìíÿ è ÷è÷î Õðèñòî, êîéòî îñëåïÿë îò
Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà. Òîé ñâèðåøå íà êëàðèíåò è ÷åñòî ñ äðóãè
ìóçèêàíòè ïðàâèõà ïðàçíèöèòå ïî-âåñåëè. Ïðè ÷è÷î Ãðèãîð õîäèõ-
ìå â Ñòàð÷åñêèÿ äîì, êúäåòî ïðåêàðà ïîñëåäíèòå ãîäèíè îò æèâîòà
ñè (ïî÷èíà íà 102 ãîäèíè). Ñúïðóãàòà è äúùåðÿ ìó èìàõà ïðîáëåìè
ñúñ çäðàâåòî è áÿõà íàñòàíåíè â çäðàâíî çàâåäåíèå. Ñ äðóãèòå ñå-
ìåéñòâà ñå ñðåùàõìå, óâàæàâàõìå, íî ïúòèùàòà íè ñå ðàçäåëÿõà,
äîêàòî ñåãà ñå ñúáðàõìå â åäèí è ñúù èëè â ñúñåäíè áëîêîâå íà
íîâîïîñòðîåíèÿ êâàðòàë. Ïðè ïîñòàâÿíå îñíîâèòå íà íàøèÿ áëîê
áóòèëêàòà ñ øàìïàíñêî ðàçáè ÷è÷î Àïîñòîë, à Êðàñèìèð Òîìîâ
ñåãà å äîìîóïðàâèòåë íà âõîäà, â êîéòî æèâååì. Âíèìàíèåòî íà íå-
ãîâîòî ñåìåéñòâî ìå çàðåæäà ñ ïîëîæèòåëíà åíåðãèÿ. Ãåîðãè Àïîñ-

361

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

òîëîâ æèâåå â ñúñåäíèÿ À âõîä íà íàøèÿ áëîê è òàêà ñå ãðèæè çà
åñòåòè÷íèÿ âèä íà îêîëîáëîêîâîòî ïðîñòðàíñòâî, ÷å ó÷óäâà âñè÷êè
ñ èíèöèàòèâèòå è ñ òðóäîëþáèåòî ñè.

Êîãàòî â îáùàòà ñâîäêà çà ïðåñåëíèöèòå îò Èìðèõîð ïèñàõìå
çà ó÷àñòèåòî èì â îáùåñòâåíèÿ æèâîò íà ñòðàíàòà, îòêðîèõìå ãîëå-
ìèÿ ïðèíîñ íà òîçè ðîä, çàùîòî Çþìáþëêà, Àòàíàñ è Ãåîðãè Íèêî-
ëîâè ñà ñðåä íàé-èçâåñòíèòå. Òÿ áåøå ïàðòèçàíêà, à Íàñêî ïîëèò-
çàòâîðíèê, ïîñëå êìåò íà Âàðíà, ïîñëàíèê â Ñëîâàêèÿ è ïðåäñåäà-
òåë íà ãðàäñêîòî òðàêèéñêî äðóæåñòâî, êîåòî ïî íåãîâî ïðåäëîæå-
íèå ïðèå èìåòî Êàïèòàí Ïåòêî Âîéâîäà. Óäîñòîåí å ñúñ çâàíèåòî
Ïî÷åòåí ãðàæäàíèí íà Âàðíà. Ãîøî ñëóæè âúâ ÂÂÑ, âèêàõà ìó Âàð-
íàòà, à ïîñëå çàìèíà â Ìàëòà, êúäåòî ïî÷èíàë. À è äðóãèòå èìàò
ñâîé ïðèíîñ â æèâîòà íà êâàðòàëà è ãðàäà.

Ïðè ñúñòàâÿíåòî íà ðîäîâàòà ñõåìà ñðåùíàõìå çàòðóäíåíèÿ,
çàùîòî íå óñïÿõìå äà ñúáåðåì íóæíèòå ñâåäåíèÿ. Ïðåäñòàâÿìå ÿ
âúâ âèäà, ïóáëèêóâàí â ïðèëîæåíèå ¹6.

Òðàé÷åâè
è äðóãè èìðîõîðñêè ðîäîâå, ïðåñåëåíè â Ãàëàòà

Åäèí îò èìåíèòèòå áúëãàðè, êîèòî æèâååëè â Öàðèãðàä è áèëè
ïðåäñòàâèòåëè íà íàøàòà íàöèÿ áèë äÿäî Íèêîëà. Òîé áèë ñúâåò-
íèê íà ñóëòàíà ïî áúëãàðñêèòå âúïðîñè ñ ðàíã íà çàì. ìèíèñòúð.
Ìîæå áè çàòîâà íàøèÿò ëþáåçåí ñúáåñåäíèê Ðàéêî Òðàé÷åâ çàïî÷-
íà ðàçêàçà ñè, ãîâîðåéêè çà íåãî, âúïðåêè ÷å íà íàñ íå íè ñòàíà ÿñíî
äàëè äÿäî Íèêîëà å ñ ïîòåêëî îò Èìðîõîð. Íåãîâà âíó÷êà å Íàíêà
Åôòèìîâà, êîÿòî ñ èìðèõîðåöà Ãåîðãè Àëåêñàíäðîâ ñúçäàâàò ñå-
ìåéñòâî.

 ñâîÿòà ðîäîâà ñõåìà 63-ãîäèøíèÿò ïîòîìúê íà èìðèõîðöè,
êàêòî ñå âèæäà, å ïîñî÷èë çà ðîäîíà÷àëíèê Àíòîí Òðàé÷åâ, ÷èåòî
èìå å ïîäíîâèëî ñåìåéñòâîòî íà ñèíà íà ðîäåíèÿ â Èìðèõîð ßíè
Òðàé÷åâ õ Èðèíà. Ñåìåéñòâîòî íà Ðàéêî Òðàé÷åâ òà÷è ïàìåòòà íà
ïîêîéíèöèòå îò ðîäà èì è íåêðîëîãúò, êîéòî ïðî÷åòîõìå ïðåä äî-
ìà èì, íè íàïîìíè çà Íèêîëà Ðàéêîâ Íèêîëîâ – áàùà, áðàò è äÿäî,
çà Èðèíà è Äåñïà Ãåîðãèåâè Òðàé÷åâè – ñåñòðè è ëåëè. À ÷îâåê å
æèâ, äîêàòî èìà, êîé äà ñè ñïîìíÿ çà íåãî.

Ðàéêî Íèêîëîâ Òðàé÷åâ, êîéòî íè î÷àêâàøå, íè âúâåäå â óþò-

362

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

íèÿ êúò íà íîâîïîñòðîåíàòà ñè êúùà, ñ ìîäåðíà àðõèòåêòóðà, è íè
ðàçêàçà ñëåäíîòî:

Ñåëî Èìðèõîð ñå íàìèðàëî íà ðàçñòîÿíèå 14-15 êì îò Èñòàí-
áóë â ïîñîêà ×àòàëäæà. Êîãàòî ïðåç 1971 ã. õîäèë â ñåëîòî, íà òàáå-
ëàòà áèëî íàïèñàíî Èìðàõîð. Ðàéêî ïúòóâàë ñ êîðàáèòå è ïîíåæå
èìàëè äúëúã ïðåñòîé â Èñòàíáóë ðåøèë äà ïîñåòè Èìðèõîð – ðîä-
íîòî ñåëî íà äÿäî ñè Àíòîí Òðàé÷åâ. Çàâåëè ãî ñ òàêñè. Îêàçàëî ñå,
÷å íà ïèàöàòà èìà 7-8 øîôüîðà, êîèòî ãîâîðÿò áúëãàðñêè. Ïðåç
òàçè 1971 ã. èìàëî ãîëÿìà èíôëàöèÿ è çà 1 äîëàð ãî âîçèëè öÿë äåí,
çàùîòî ïðèâå÷åð äîëàðúò ñòðóâàë âå÷å êúì 300 ëèðè. Ïîíåæå èìàë
òóðñêè äîêóìåíò çà ñîáñòâåíîñò, êîéòî óñïÿë äà ïðåâåäå íà áúëãàð-
ñêè îùå âúâ Âàðíà, ïîèñêàë äà ãî çàâåäàò â îáùèíàòà, çà äà ñå óâå-
ðè, ÷å ñúùåñòâóâà è â òÿõíàòà àðõèâà. Ïîêàçàëè ìó äîêóìåíòèòå îò
Èìðèõîð, êîèòî ñå ñúäúðæàëè â ãîëÿì òåôòåð. Íàìåðèëè íåãîâèÿ
äîêóìåíò. Ïèòàëè ãî äàëè çíàå àíãëèéñêè èëè ôðåíñêè, íî òîé ãî-
âîðèë ñàìî áúëãàðñêè. Òîãàâà ïîâèêàëè çàìåñòíèê êìåòà, êîéòî ñú-
ùî ãîâîðèë áúëãàðñêè. Îêàçàëî ñå, ÷å òîé ñå èçñåëèë îò Áúëãàðèÿ
ïðåç 1970 ã. è çàìèíàë çà Èñòàíáóë. Ïðèïîìíÿìå ñè, ÷å òîçè ïðîöåñ
çàïî÷íàë îùå ïðåç 1951-1953 ã., íî áàùàòà èç÷àêàë äåòåòî ìó äà
çàâúðøè ÂÈÍÑ è òîãàâà ñå èçñåëèëè. Ðàéêî ïîïèòàë êàêâî ìîæå äà
ïîëó÷è ñðåùó òîçè äîêóìåíò è ìó îòãîâîðèëè, ÷å ùå íàñëåäè èìî-
òà, àêî ñòàíå òóðñêè ãðàæäàíèí. Ïîæåëàë äà âèäè ñåëîòî, êúäåòî
èìàëî îñòàâåíè ìíîãî äåêàðè íèâè, êúùà ñ ãîëÿì äâîð... Íàìåðèë
ñåëî Èìðèõîð èçîñòàâåíî, îùå íåçàñòðîåíî. Ïðåç èìîòà òå÷àëà ðå-
êè÷êà. Êúùèòå áèëè ïîðóòåíè, öÿëîòî ïðîñòðàíñòâî áóðåíÿñàëî.
Òóðñêè îâ÷àð ïîòâúðäèë, ÷å òîâà å Èìðèõîð. Íà Ðàéêî íàïðàâèëî
âïå÷àòëåíèå, ÷å âèæäà çàêà÷åíè ìåäåíè áàêúðè, îñòàâåíè ãëèíåíè
÷èíèè, äúðâåíè ëúæèöè... Âñè÷êî áèëî òàêà, êàêòî ñà ãî îñòàâèëè
ïðåäöèòå íè. Îò 1913 äî 1970 ã. ñà áèëè èçìèíàëè 57 ãîäèíè, íî
íèùî íå áèëî îòêðàäíàòî. “Êîðàíúò ãè ó÷èë, ÷å ùå áúäå íàêàçàí
âñåêè, êîéòî ïðèñâîè èçîñòàâåíîòî îò íàñèëñòâåíî ïðîãîíåíè-
òå áåæàíöè” – êàçà ñúáåñåäíèêúò íè è íèå ïðåäàâàìå äóìèòå ìó.
Âàæíî å, ÷å ñå ÷óëî ïðèçíàíèå çà íàñèëñòâåíî ïðîãîíâàíå íà áå-
æàíöèòå.

Êàê ñà äîøëè ïðåäöèòå ìó, äàëè ñ ãåìèè, äàëè ïåøà, Ðàéêî íå
çíàå. Íî òîé ñå äîñåùà, ÷å òå ñèãóðíî òåæêî ñà èçæèâåëè ðàçäÿëàòà
ñ òîëêîâà èìîò â ðîäíîòî ñè ñåëî. Êàïèòàíúò íà êîðàáà, êîéòî âè-
äÿë äîêóìåíòà çà ñîáñòâåíîñò, êàçàë: “Âèå ñòå áèëè ìíîãî áîãàòè

363

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

õîðà. Îñòàâèëè ñòå ìíîãî èìîò”. Îò Èìðèõîð èäâàò äÿäî ìó Àí-
òîí è áàáà ìó Ìàðèÿ ñ äâàìà ñèíà Ãåîðãè è ßíè è åäíà äúùåðÿ
Àíàñòàñèÿ. Â Ãàëàòà æèâåÿò ïîä íàåì â ãîðíèÿ êðàé. Äÿäî ìó Ãåîð-
ãè ñå æåíè çà Êîìíÿ îò ñ. Ìîêðóøåâî, êîåòî îòñòîè íà 2 êì îò
ãðàíèöàòà.

Îòíîâî ñå âðúùàìå êúì äîêóìåíòà çà ñîáñòâåíîñò. “Ïàçåòå
ãî” – ìó êàçâàëè. È òîé ãî ïàçèë. Ìàéêà ìó è ñåñòðà è` Èðèíà (Ðå-
íè), êîÿòî áèëà ñàìà, æèâååëè çàåäíî. Òÿ, Ðåíè, ïðåç 1980 ã. ñå ïîõ-
âàëèëà, ÷å ñâúðøèëà “õóáàâà ðàáîòà” – èçãîðèëà äîêóìåíòà. Èçï-
ëàøèëà ñå. Íÿêîëêî æåíè ñåäåëè íà ïåéêàòà ïðåä äîìà èì, êàçâàëè
ìó äåðíåê, è íÿêîé ïîäõâúðëèë, ÷å ùå âúðíàò â Òóðöèÿ òèÿ, êîèòî
èìàò òàì èìîò. Òîãàâà Ðåíè ðåøèëà äà èçãîðè äîêóìåíòà îò Èìðè-
õîð, çà äà íå ÿ âúðíàò â Òóðöèÿ. Ïî íåãîâè äóìè òÿ áèëà èäåàëíà, íî
èçïèòàëà ñòðàõ îò èçñåëâàíåòî. Òàêà îñòàíàëè áåç äîêóìåíòà. È áåç
ïðåâîäà, êîéòî áèë â ïëèêà.

Íà ñðåùàòà íè ïðèñúñòâà è ïîòîìêà îò ðîäà íà Ãåí÷åâè, êàç-
âàõà è` Ìè÷îíà, íî íèùî íå íè ñúîáùè. Íå íè äàäå ñâåäåíèÿ è áðàò
`è, Ñòîé÷î Ãåí÷åâ, âúïðåêè ÷å ðîäúò èì å ñúùî îò Èìðèõîð è òÿõíà
ðîäñòâåíèöà å Ñîôêà, êîÿòî ñå îìúæè çà Âàñèë Ñòàìàòîâ. Ïîòîì-
êàòà îò òîçè íîâ ðîä, Ñòîÿíêà Âàñèëåâà Ðàäîåâà, áåøå èçêëþ÷èòåë-
íî îòçèâ÷èâà è èíôîðìèðàíà çà òåõíèÿ ðîä. Ìîæå áè ðîäîâàòà ïà-
ìåò íå å âêëþ÷åíà â öåííîñòíàòà ñèñòåìà íà íÿêîè õîðà.

Ïîâåäîõìå ðàçãîâîð è çà äðóãè ñåìåéñòâà ñ ïîòåêëî îò òðà-
êèéñêîòî ñåëî Èìðèõîð, êîèòî æèâåÿò â Ãàëàòà. Òîâà ñúçäàäå æå-
ëàíèå äà ãè ïîñåòèì è äà ïîïèòàìå êàêâè ñïîìåíè ñà ñúõðàíèëè òå.

 äîëíèÿ êðàé íà ñåëîòî, êúäåòî å áèëà êúùàòà íà Ïàíàéîò
Õðèñòîâ, (âèêàõà ìó Ïàíèíêàòà) ñà îñòàíàëè äà æèâåÿò Õðèñòî, Êî-
ëüî è äúùåðÿ ìó Ñîôêà. Ñ ÷óäåí èçãëåä êúì ìîðåòî, íà òîâà ìÿñòî
ñà ñè ïîñòðîèëè êúùè ñèíúò íà äÿäî Ïàíàéîò, Ïåòúð, è äâåòå ìó
ñåñòðè.

Ìàëêî ïî íà þã å ïîñòðîèë êúùà Êîëüî, äðóãèÿò ñèí íà äÿäî
Ïàíèíêà. Áåøå íè êàçàíî, ÷å ñà ïîñòèãíàëè âñè÷êî òîâà, ïðåä êîåòî
ñòîÿõìå îìàåíè îò êðàñèâàòà ãëåäêà, ñ ÷åñòåí òðóä, ÷å ñà ìíîãî
ðàáîòëèâè è îòçèâ÷èâè. Äåíÿò áåøå ïðàçíè÷åí, íî òå îòñúñòâàõà.
Ñåñòðà èì, ÷èÿòî êúùà å â íåïîñðåäñòâåíà áëèçîñò, íè êàçà, ÷å ñà â
Ðóñå, çàùîòî “áèçíåñúò èì å òàì”. Òÿ íå ðàçïîëàãàøå ñúñ ñâîáîä-
íî âðåìå è çàòîâà íå ðàçáðàõìå êàêúâ å áèçíåñúò èì è êàêâî å òÿõ-
íîòî ðîäîñëîâèå. Îòëàãàìå ðàçãîâîðà çà äðóã ïî-ñãîäåí ñëó÷àé.

364

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

 äîëíèÿ êðàé íà ñúùàòà óëèöà å äîìúò íà Äèì÷î, íàé-ìàëêè-
ÿò ñèí íà Ôîòèíà Àïîñòîëîâà, ÷èéòî áàùà Àïîñòîë, ðîäîì îò Èì-
ðèõîð áèë îçåìëåí â ñåëî Áÿëà. Íàìåðèõìå Äèì÷î â áàùèíàòà êú-
ùà, êîÿòî å è íåãîâà ðîäíà. Êîíòðàñòúò ìåæäó êúùèòå íà äâàòà
èìðèõîðñêè ðîäà å íåîïèñóåì. Äèì÷î ïîëçâà èìîòà ñè êàòî çåëåí-
÷óêîâà è îâîùíà ãðàäèíà. Áåøå äîøúë ñúñ ñèíà ñè Èëèàí, çà äà
ïðèãîòâÿò çèìíèíà. ßáúëêèòå óçðåëè è èçïàäàëè íà çåìÿòà, äîìà-
òèòå, ïðåâúðíàòè â ñîêîâå, âëèçàò â øèøåòàòà. Äèì÷î ñå âúëíóâà
ïîâå÷å îò æèâîòà íà ïåíñèîíåðèòå îò Âàðíà, òúé êàòî å ïðåäñåäà-
òåë íà ãðàäñêîòî ðúêîâîäñòâî íà âàðíåíñêàòà ïåíñèîíåðñêà îðãà-
íèçàöèÿ. À òÿ å â òðåñêàâà ïîäãîòîâêà íà ôåñòèâàëà “Ëèñòîïàä íà
ñïîìåíèòå”, êîéòî ñå ïðîâåæäà åæåãîäíî. Ïðåäñòîè èì ìíîãî ðà-
áîòà. Çàïîçíàâà íè ñ ïðîãðàìàòà íà ôåñòèâàëà: ñúáðàíèÿ, çàñåäà-
íèÿ, êîíöåðòè. “Îñåìíàäåñåò ñà õóäîæåñòâåíèòå ñúñòàâè îò öÿ-
ëàòà ñòðàíà, êîèòî ùå ó÷àñòâàò” – êàçâà òîé. Íàó÷àâàì, ÷å ñòè-
õîñáèðêàòà, çà êîÿòî áÿõ ïîêàíåíà äà ó÷àñòâàì, âå÷å å èçëÿçëà. Íè-
ùî. Êíèãàòà çà Èìðèõîð å çàâëàäÿëà ñúçíàíèåòî ìè è åòî, ÷å áÿõ
çàáðàâèëà çà ïîêàíàòà.

Äèì÷î å íàé-ìàëêèÿò îò ïîòîìöèòå, íå å æèâÿë äúëãî âðåìå ñ
ðîäà ñè è çàòîâà íÿìà ìíîãî ñïîìåíè çà Èìðèõîð. Îò òîâà, êîåòî
ñà ìó ðàçêàçàëè çíàå, ÷å ñëåä èçñåëâàíåòî ïðåäöèòå ìó ñà æèâåëè â
àêâàðèóìà, ïîñëå íÿêîëêî ãîäèíè â Ãàëàòà. Ìàéêà ìó ñå îæåíâà òóê
â Ãàëàòà, äÿäî ìó çàìèíàâà è ñå îçåìëÿâà â Áÿëà. Ïîñòðîÿâàò ñè
êúùà â Áåæàíñêèÿ êâàðòàë íà Áÿëà. Ñåãà òàì íå æèâåå íèêîé îò
ðîäñòâåíèöèòå èì. Ïðåäè æèòåëè íà Áÿëà áèëè ëåëÿ ìó è âóé÷î ìó.
“Ìîæå áè ñåñòðà ìè Ñòàíêà äà çíàåøå ïîâå÷å, íî òÿ ïî÷èíà –
ñêðúáíî çàÿâÿâà. – Ñúîáðàçåòå ñå ñ òîâà, êîåòî ñà âè êàçàëè
Íàñêî è Çþìáþëêà îò íàøèÿ, Òîìîâèÿ ðîä”.

Óòî÷íÿâàìå ãîäèíèòå íà íàé-âúçðàñòíèòå ïðåäöè. Ñïîðåä Äèì-
÷î “äÿäî Àïîñòîë íå íàâúðøèë 100 ãîäèíè, à áðàò ìó Ãðèãîð
ïî÷èíàë íà 104”. Íàøèòå ñâåäåíèÿ ñå ðàçìèíàâàò. Íå ìîæåì òî÷íî
äà îïðàâèì ãîäèíèòå. Ñåãà Äèì÷î æèâåå âúâ Âàðíà, íî å ðîäåí â
òàçè êúùà.

Æåëàíèåòî íè äà ñå çàïîçíàåì è ñ äðóãè ïîòîìöè íà èìðèõîð-
öè íè çàâåæäà äî óëèöàòà, êîÿòî âîäè êúì ôàðà. Òàì å êúùàòà íà
Ïåòúð ×åðíåâ (1960), çà êîãîòî çíàåì, ÷å å îò íàøèÿ, Äåâåäæèåâèÿ
ðîä. ×óâàìå øóìà íà ìàøèíàòà, ñ êîÿòî ðàáîòè, íî íå ïîñìÿõìå äà
ïðåêúñíåì ðàáîòíèÿ ïðîöåñ. Ðàçáðàõìå, ÷å òîâà íÿìà äà ìó å ïðè-

365

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ÿòíî. Ñúñåäíà íà íåãîâàòà êúùà å òàçè íà ðîäèòåëèòå íà íàé-ìàë-
êèÿ íè èíôîðìàòîð – Íàñêî. Ïðåäàâàìå òàáëîòî ñ íåãîâîòî ðî-
äîñëîâíî äúðâî, êîåòî òîé ëþáåçíî íè áåøå ïðåäîñòàâèë è ñå ðàç-
äåëÿìå ñ ßíêà Àëåêñèåâà, íàøàòà ëþáèìà ïðèÿòåëêà, âèíàãè ëþ-
áåçíà è îòçèâ÷èâà ñúòðóäíè÷êà è ïîåìàìå êúì Âàðíà.

***

Ðàçêàç íà Õðèñòèíà Ñòîåâà:
Çàâðúùàéêè ñå îò Ãàëàòà, ïîä âëèÿíèå íà ïðèÿòíèòå ñèëíè âïå-
÷àòëåíèÿ íàïèñàõ åòî êàêâî:
“Íå ñïèòüñÿ, íÿíÿ” – êàçàëà ðàçâúëíóâàíàòà Òàòÿíà, êîãàòî
ïî÷óâñòâàëà ïúðâèòå òðåïåòè íà ëþáîâòà. “Íå ìè ñå ñïè, Èëèÿ”,
èñêàì äà êàæà íà ñúïðóãà ñè, êîãàòî ïî÷óâñòâàõ ìúêàòà ïî îòëåòÿ-
ëàòà ìëàäîñò è ïðèñòúïèòå íà îíàÿ ñ êîñàòà, êîÿòî ïðèñïèâà, áåç
äà äàâà âúçìîæíîñò çà ñúáóæäàíå.
Äà! Îòèâà ñè íåùî áåçâúçâðàòíî. Îòèøëî ñè å íàøåòî ñåëî
Èìðèõîð, ×àòàëäæåíñêî. Îòèøëî ñè å è ñåëî Ãàëàòà, Âàðíåíñêî.
Îòèøëà ñè å íàøàòà ìëàäîñò. Îòèâà ñè è íàøèÿò æèâîò. Íî è íåùî
îñòàâà. Ñïîìåíúò. Ïàìåòòà. Òå ñà, êîèòî ñà íè ñúõðàíèëè. Îòèâàé-
êè ñè, òðÿáâà äà îñòàâèì íåùî. Íàïðèìåð ðàçìèñëèòå çà

Åäèí ñëåäîáåä â Ãàëàòà

Íàó÷íèÿò ìè êðàåâåä÷åñêè èíòåðåñ íå å äîñòèãíàë äîòàì, òà
äà ðàçáåðà çàùî ñåëîòî å íàðå÷åíî òàêà. Çàùî è êðàé áðåãîâåòå íà
Áîñôîðà, èìà êâàðòàë íà Èñòàíáóë, íà Öàðèãðàä, ñúñ ñúùîòî èìå
Ãàëàòà. Ìîÿòà ïàìåò å ñúõðàíèëà ñïîìåíà çà ñåëî Ãàëàòà, Âàðíåí-
ñêî.

Èäâàøå âóé÷î ìè Àòàíàñ ßíåâ, ïðåñåëåí â ñ. Ãàëàòà, ñ êàðóöà-
òà ñè â ãðàäà, ñâúðøâàøå ðàáîòàòà ñè, ãîñòóâàøå íè è ïðåç ëÿòîòî
íè êà÷âàøå â êàðóöàòà è ïîòåãëÿøå êúì ñåëî. Ìîíîòîííîòî òðàêà-
íå íà êîëåëàòà, äúëãîòî ÷àêàíå äà ñå ñïóñíå ïîäâèæíèÿò ìîñò, êîé-
òî ñå å âäèãíàë íàä åçåðîòî, çà äà ìèíå ïîðåäíèÿò ïëàâàòåëåí ñúä,
íàâèêúò íè äà ñè ëÿãàìå ðàíî, èçìîðåíè îò âåñåëèòå èãðè ïðåç äå-
íÿ, çàòâàðÿõà êëåïà÷èòå íè è ïîòúâàõìå â áëàæåí ñúí. Ñúáóæäàéêè
ñå ñóòðèíòà ñå îçîâàâàõìå â äðóã ñâÿò – ñ êîêîøêè è äðóãè ïåðíàòè
è íå ñàìî ïåðíàòè æèâîòíè, ñðåä áëèçêè õîðà, íî íå ðîäèòåëèòå íè,

366

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ïàíîðàìåí èçãëåä îò Âàðíà
è ïîìíÿ, êàê çàãëåäàíà êúì ìîðñêàòà øèð, òúæíà ñè ïååõ ïîçíàòàòà
ïåñíè÷êà: “×åðíî ìîðå ñå âúëíóâà,/ ëîäêà ãîòâè ñå äà ïëóâà/ – è è`
çàðú÷âàõ: – /ïëóâàé, ëîäêå, ïëóâàé, ìèëè÷êà/ êúìòî ìîÿ ðîäåí
êðàé!” Êúì ðîäíèÿ êðàé Âàðíà. Äíåñ òîé å òîëêîâà áëèçî, ÷å ñàìî
ñëåä 20 ìèíóòè ñ àâòîìîáèëà ñè ñòèãíàõìå äî íåãî. Íà âðúùàíå îò
Ãàëàòà ñïðÿõìå äà ïîãëåäàìå ðîäíèÿ ìè ãðàä. À òîé, øèðíàë ñå,
âúçâèñèë ñå, ðàçõóáàâèë ñå ïîêàçâà êðàñîòèòå ñè è ìàìè ïîãëåäà äà
çàïå÷àòà äúëáîêî â ñúçíàíèåòî òàçè êðàñîòà, òàçè îìàÿ íà ãëåäêà-
òà...

Çàïå÷àòà ÿ. Äîðè ïðåïðàòè ìèñúëòà ìè êúì äðóã ðîäåí êðàé –
òîçè íà ðîäèòåëèòå è ïðåäöèòå ìè – òàì êðàé Áîñôîðà, êúäåòî ñå å
íàìèðàëî òÿõíîòî ñåëî Èìðèõîð. Íåâîëíî íàïðàâèõ ñðàâíåíèå ìåæ-
äó ìèíàëèÿ è äíåøíèÿ æèâîò íà äâåòå äèñòèíàöèè. Ïîðàäè òåçè
ñðàâíåíèÿ íå ìîãà äà çàñïà. Íå ïîìàãàò õàï÷åòàòà. Ìèñúëòà áîäúð-
ñòâóâà!

Ñêîðî ùå ñòàíå ñòîëåòèå, îòêàê ñà äîøëè ïðåäöèòå íè ïî òåçè
ìåñòà. Ñ ìàëêè èçêëþ÷åíèÿ, íèå íå çíàåì îòêúäå ñà äîøëè â Èìðè-
õîð, íî ñúñ ñèãóðíîñò çíàåì, îòêúäå ñà ïðèñòèãíàëè âúâ Âàðíà è
îòòàì ñà ñå ðàçñåëèëè â Ñåéñåìåñ, äíåñ ðàéîí Àñïàðóõîâî, â Ãàëà-
òà, â ñ. Ãåáåø, äíåñ Êðèâèíè èëè â Êðèâíÿ...

Àñïàðóõîâèÿò ìîñò â ìîåòî äåòñòâî ãî íÿìàøå. Òîçè, êîéòî
ñâúðçâàøå ãðàäà ñúñ Ñåéñåìåñ è Ãàëàòà áåøå ïîäâèæåí. Ïîä íåãî
èìàøå áëàòà, êîèòî âïîñëåäñòâèå áÿõà ïðåñóøåíè è òàì ñå ïîñòðî-
èõà çàâîäèòå, êîèòî äàäîõà ãëúòêà âúçäóõ íà Âàðíà è ïðåïèòàíèå çà
íàñåëåíèåòî. Íàðè÷àõà ñå “Êîðàáîñòðîèòåëåí è Êîðàáîðåìîíòåí

367

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

çàâîä”, à ïðåäè òîâà “Êîðàëîâàã”. Ïðåìèíàâàìå ïðåç Àñïàðóõîâî.
Íÿìà ïîìåí îò ñòàðèòå íèçêè êúùè÷êè, êîèòî ïðèþòèõà ïðîãîíå-
íèòå îò ðîäíèòå èì ìåñòà áåæàíöè. Äíåñ ñå èçäèãàò ìíîãîåòàæíè
áëîêîâè æèëèùà, ìîäåðíè àäìèíèñòðàòèâíè ñãðàäè, ïîëèêëèíèêà
è áîëíèöà, ÷èòàëèùå... È äàëè çàùîòî ïúòóâàìå â ïðàçíè÷åí äåí –
â íàâå÷åðèåòî ñìå íà 6 ñåïòåìâðè – Äåíÿ íà Ñúåäèíåíèåòî, ãîëÿì
ëîçóíã íè ïîñðåùà ñ ïîæåëàíèåòî: “Âåñåëè ïðàçíèöè!”

Áàèðúò, ïî êîéòî ïðåäè ãîäèíè êàðóöàòà íà âóé÷î íè, òåãëåíà
îò çàïúõòåíèÿ êîí, ïúëçåøå è åäâà èçêà÷âàøå ñòðúìíèíèòå, äíåñ å
îñåÿí îò ìíîæåñòâî ìíîãîåòàæíè ñãðàäè, íÿêîè îò êîèòî ïðèêàí-
âàò ïúòíèöèòå, ïðèÿòåëè íà ìîðåòî è ãîñòè íà ãðàäà, äà ïðåíîùó-
âàò èëè ïðîñòî äà îòñåäíàò, äà îáÿäâàò èëè âå÷åðÿò, äà ñå îñâåæàò
ñúñ ñòóäåíà íàïèòêà.

Ïúòÿò äî Ãàëàòà äíåñ å àñôàëòèðàí, áåç äóïêè è ñàìî “ëåãíà-
ëèòå ïîëèöàè”, êàêòî íàðè÷àò èçäàòèíèòå, íàìàëÿâàùè ñêîðîñòòà
íà äâèæåíèåòî è ïðåäóïðåæäàâàùè çà âúçìîæíîñòòà åâåíòóàëíî äà
ïðèòè÷à äåòå èëè íåìîùíè ñòàðöè äà èçëÿçàò îò ïîëèêëèíèêàòà
èëè áîëíèöàòà, ñà ãðàïàâèíèòå ïî íåãî. Óâåñåëèòåëíè çàâåäåíèÿ, ñ
ôàíòàñòè÷íè èçãëåäè êúì ãðàäà è îêîëíîñòèòå ìó, ïðèìàìâàò ïîã-
ëåäèòå è ïðèïîâäèãàò íàñòðîåíèåòî. Ïðèêàçíî å.

Åêñêóðçîâîäèòå, êîèòî ñúïðîâîæäàò çàæàäíåëèòå äà ñå ëþáó-
âàò íà êðàñîòèòå íà ðàçñòëàëèÿ ñíàãàòà ñè íà äúëæèíà 160 êì ãðàä
Èñòàíáóë, êîãàòî ìèíàâàëè ïðåç åäèí îò íàé-áîãàòèòå êâàðòàëè äíåñ,
Áåøèêòàø, êúäåòî å îêîëèéñêèÿò ãðàä Àðíàóòêüîé, â ÷åðòèòå íà
êîéòî å íàøåòî ñåëî, íàðè÷àíî äíåñ ñ òóðñêîòî èìå Èìðàõîð êàç-
âàëè, ÷å òóê ñà æèâåëè áúëãàðè, êîèòî ïðåç 1913 ã. ñà ñå èçñåëåëè â
Áúëãàðèÿ. Êàêâî äðóãî ìîãàò äà êàæàò, íî íèå òðÿáâà äà çíàåì è
ïîìíèì, ÷å íà òîâà ìÿñòî å áèë Èìðèõîð, ðîäíîòî ñåëî íà äåäèòå
íè, êîèòî ñà áèëè ïðèíóäåíè äà èçîñòàâÿò âñè÷êî, êîåòî ñà èìàëè è
äà ñå ïðåñåëÿò ïî çåìèòå íà Öàðñòâî Áúëãàðèÿ. Âåñòíèêúò íà òðà-
êèéöè å ñ ìîòî “Íå çàáðàâÿéòå, íî íå îòìúùàâàéòå”. È íàøèòå
ñúðöà íå ñà èçïúëíåíè ñúñ æåëàíèÿ çà îòìúùåíèå, à ñúñ æåëàíèåòî
äà âúçòúðæåñòâóâà èñòîðè÷åñêàòà ïðàâäà, êîÿòî äà íè çàðåäè ñúñ
æèâèòåëíèòå ñîêîâå íà êîðåíà. Êîðåíúò íà íàøèòå òðàêèéñêè ðî-
äîâå.

 Ãàëàòà èçïèòàõìå îùå âåäíúæ ñèëíîòî ÷óâñòâî íà ïðåêëîíå-
íèå ïðåä ïðåäöèòå íè è òåõíèòå ïîòîìöè. Ïðèñòèãíàëè ñà ëèøåíè
îò èìîò, áåç äà èìàò ïîäñèãóðåíè íàé-åëåìåíòàðíè óñëîâèÿ çà æè-

368

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

âîò, ñðåùàëè ñà ìíîãî òðóäíîñòè, íî íå ñà ñå îãúíàëè, ïðåîäîëÿâà-
ëè ñà ãè... È åòî äíåñ ïîñåòèõìå Ãàëàòà, åäíî òÿõíî ãíåçäî, â êîåòî,
íàäìîãíàëè áåæàíñêàòà ñè îðèñèÿ, îòäåëíè òðàêèéñêè, èìðîõîðñ-
êè ðîäîâå ñà ñúçäàëè êúùè – ïàëàòè, îáðàáîòâàò çåìè, âïèñàëè ñà
ñå â èñòîðèÿòà íà ãðàä Âàðíà êàòî äîñòîéíè íåéíè ãðàæäàíè è ðú-
êîâîäèòåëè, îòãëåæäàò ïîêîëåíèÿ, ïðèåìíèöè íà òåõíèòå äîáðîäå-
òåëè. Çà òåçè ìëàäè ïîêîëåíèÿ ìèñëåõìå, êîãàòî ïèøåõìå òàçè êíè-
ãà è íà òÿõ ÿ ïðåäàâàìå êàòî ñêúï çàâåò îò ïî-âúçðàñòíèòå ïîòîìöè
íà èìðèõîðöè.

Õàñîâè

Íå ìîãà äà çàïî÷íà ðàçêàçà ñè áåç äà ñå ïðåêëîíÿ ïðåä Ìàðèÿ
Ãåîðãèåâà Õðèñòîâà Ñòîÿíîâà (Õàñîâà), ïî ìúæ Öîíåâà, êîÿòî âúï-
ðåêè ÷å ïðåäè äâå ãîäèíè ïðåìèíà â Îòâúäíîòî è îòòàì ñå îêàçà
èçêëþ÷èòåëíî ïîëåçíà. Ïîêëîí ïðåä ïàìåòòà `è.

Òåôòåð÷åòî, êîåòî òÿ îñòàâè, ñâèäåòåëñòâà çà ïðîÿâåíèÿ îò íåÿ
èíòåðåñ êúì ðîäîâàòà ñè ïàìåò è çà áóäíàòà è` ãðàæäàíñêà ñúâåñò, ñ
êîèòî ÿ çàïîìíèõìå è îáèêíàõìå. Ñâåäåíèÿòà, êîèòî íè ïðåäàâà çà
ðîäà íà ìàéêà ñè, Êàëèíà Ãåîðãèåâà Ìàíîëîâà, íè äîâåäîõà äî èç-
âîäà, ÷å íàøèòå ðîäîâå ñà åäíè îò ïúðâèòå çàñåëíèöè, îáðàçóâàëè
ñåëîòî Èìðèõîðêüîé. Åòî è ïðåïèñúò íà ñâåäåíèÿòà îò òåôòåð÷åòî,
òàêà, êàêòî ãè å çàïèñàëà òÿ:

Ðîäîñëîâíî äúðâî íà ôàìèëèÿ Õàñîâè Ñòîÿíîâè

Äÿäî Ñòîÿí – áàùà íà äÿäî Õðèñòî, å ðîäåí íÿêúäå îêîëî
1822 ã. â ãð. Êîòåë è îòòàì å çàìèíàë çà ñ. Èìðèõîð, îáëàñò
×àòàëäæà, îáùèíà Ëþëåáóðãàñ, â Òóðñêà Òðàêèÿ. Òàì å ñúçäàë
ñâîå ñåìåéñòâî. Çà æåíà ìó íå çíàåì íèùî. Ñèíúò íà äÿäî Ñòî-
ÿí ñå êàçâà Õðèñòî, à æåíà ìó – Ñóëòàíà. Èìàò ÷åòèðè æèâè
äåöà... Äÿäî Õðèñòî Ñòîÿíîâ å ðîäåí ïðåç 1852 ã. è ïî÷èíàë ïðåç
1924 ã. íà âúçðàñò 72 ãîäèíè âúâ Âàðíà.

Ïúðâèÿò ñèí íà äÿäî Õðèñòî ñå êàçâàë Àòàíàñ Õðèñòîâ Ñòî-
ÿíîâ, ðîäåí â ñ. Èìðèõîð ïðåç 1891 ã. è ïî÷èíàë íà 4 ÿíóàðè 1951 ã.
íà âúçðàñò 59 ãîäèíè.

Âòîðèÿò ñèí ñå êàçâàë Ãåîðãè Õðèñòîâ Ñòîÿíîâ, ðîäåí å â ñ.

369

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Èìðèõîð ïðåç 1895 ã. è ïî÷èíàë íà 15 àïðèë 1967 ã. íà âúçðàñò 72
ãîäèíè âúâ Âàðíà.

Òðåòèÿò ñèí íà äÿäî Õðèñòî å Àïîñòîë Õðèñòîâ Ñòîÿíîâ –
ðîäåí â ñ. Èìðèõîð ïðåç 1908 ãîä. è ïî÷èíàë âúâ Âàðíà ïðåç 2001 ã.
Ìåæäó Ãåîðãè è Àïîñòîë å èìàëî äâå ìîìè÷åíöà, êîèòî ñà óì-
ðåëè êàòî ìàëêè.

×åòâúðòèÿò ñèí å Äèìî Õðèñòîâ Ñòîÿíîâ, ðîäåí ïðåç 1913
ã. â ñ. Èìðèõîð. Óìèðà íà 82 ãîä. â ãð. Âàðíà, ì. ÿíóàðè 1995 ã.

Àòàíàñ Õðèñòîâ Ñòîÿíîâ èìà òðè äåöà: Ìàíîë, Åâäîêèÿ è
Ìàðèéêà. Æåíà ìó ñå êàçâà Àíàñòàñèÿ. Ìàíîë óìèðà ïðåç äåêåì-
âðè 1979 ã., à Ìàðèéêà íà 28 ìàðò 2001 ã.

Ìàíîë å æåíåí çà Çëàòêà è èìàò åäíà äúùåðÿ – Ñíåæà. Òÿ
ñå îìúæâà è èìà òðè äåöà: Çîðêà, Äèìèòúð è Ìàíîë.

Åâäîêèÿ ñå îìúæâà ïðåç 1946 ã. çà Éîðäàí Ïååâ îò Äîáðè÷ è
èìà äâå äåöà – Äîáðèí è Ñèéêà. Ñèéêà ñå îìúæâà çà Ïåòúð
Àëåêñèåâ è èìà äâå ìîì÷åòà – Äèäî è Ðóäè.

Ìàðèéêà Àòàíàñîâà Õðèñòîâà ñå îìúæâà çà Ñèìåîí è èìàò
äúùåðÿ Åëåíà, êîÿòî íå å îìúæåíà.

Âòîðèÿò áðàò Ãåîðãè ñå îæåíâà çà Êàëèíà ïðåç 1924 ã. è
èìà äâå äåöà – Ñòîÿí Ã. Õðèñòîâ è Ìàðèéêà Ã. Õðèñòîâà. Ñòî-
ÿí ñå îæåíâà çà Ñòîÿíêà è èìàò äâàìà ñèíà – Ãàëèí è Ðîñåí.
Ãàëèí èìà åäíî ìîì÷å, à Ðîñåí – äâå ìîì÷åòà – Ñòàíèñëàâ è
Òîøêî.

Ìàðèéêà ñå îìúæâà çà Êîñòà Öîíåâ îò ñ. Ñòîæåð, Äîáðè÷-
êî. Èìàò åäíà äúùåðÿ – Êðàñèìèðà, êîÿòî ñå îìúæâà çà Äîáðè
Àíäðååâ îò ñ. Ëåâñêè, Âàðíåíñêî. Òå èìàò äâå äåöà – Ìàðèÿ è
Ïëàìåí. Ìàðèÿ ñå îìúæâà çà Ðîñåí îò Áàë÷èê è èìà ìîìè÷å –
Êðèñòèíà, à Ïëàìåí ñå æåíè çà Ïåòÿ îò ßìáîë ïðåç 2006 ã. íà
24 þíè.

Òðåòèÿò ñèí íà äÿäî Õðèñòî å Àïîñòîë Õðèñòîâ Ñòîÿíîâ.
Æåíà ìó Ìàðèéêà óìèðà íà 65 ãîäèíè, à òîé äîæèâÿâà äî äúëáî-
êè ñòàðèíè – 93 ãîäèíè. Àïîñòîë èìà äâå äåöà – Õðèñòî Àïîñ-
òîëîâ Õðèñòîâ è ßíêà Àïîñòîëîâà Õðèñòîâà. Õðèñòî ñå îæåíâà
çà Öâåòàíêà è èìàò åäíî ìîì÷å Òîíè, êîåòî íå å æåíåíî. ßíêà
ñå îìúæâà çà Êîëüî è èìàò äâå äåöà – Ìèõàèë è Ìàðèÿ. Ìèõàèë
å æåíåí è èìà åäíî ìîì÷å. Ìàðèÿ ñå îìúæâà è èìà äâå äåöà –
ìîì÷å è ìîìè÷å, êîèòî ñà çàäîìåíè.

×åòâúðòèÿò ñèí íà Õðèñòî Ñòîÿíîâ å Äèìî Õðèñòîâ Ñòî-

370

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ÿíîâ, êîéòî ñå îæåíâà çà Ìàðèéêà Ãàòåâà ïðåç 1942 ã. Èìàò äâå
äåöà: Õðèñòî è Àëåêñàíäúð. Õðèñòî ñå æåíè è èìà åäíà äúùåðÿ.
Àëåêñàíäúð, Ñàøî, ñå îæåíâà è èìà åäíà äúùåðÿ. Çà áðàòà íà
äÿäî íè Õðèñòî Õàñåâ íå çíàåì íèùî. À çà áðàòîâ÷åäà Äÿäî Àïîñ-
òîë íà Ôèðëÿíà áàùà, Õðèñòî, Ãåîðãè, Ðóñêà è Èëèÿ ñà ìó äåöà.
Íà áàáà Ñóëòàíà áðàò áåøå äÿäî ßíè, êîéòî áå âäîâåö è óìðÿ
îùå ïðåç 1940 ã. Áàáà Ñóëòàíà ïî÷èíà ïðåç 1936 ã. Áðàò íà áàáà
Ñóëòàíà áåøå äÿäî Äèìî, áàùà íà êàêà Åëåíêà è êàêà Êàòè è
áàòè Ãëèãîð. Ìàéêà èì – áàáà Äèìîâèöà å ñåñòðà íà ìàéêàòà
íà áàòè Àïîñòîë è òÿ ãî å èçãëåäàëà êàòî óìðÿëà ìàéêà ìó.
Áàùà ìó å áàé Àíäîí – áðàò íà ëåëÿ Ñèéêà è íà áàòè Ãëèãîð.
Áàáà Òîìîâèöà å ìàéêà íà áàáà Ñèéêà ìèëèíêàäæèéêàòà. Äÿäî
Àíäîí è Ãëèãîð ñà íåéíè äåöà. Òÿ, áàáà Òîìîâèöà, å áàáà ïî
áàùèíà ëèíèÿ íà áàòè Àïîñòîë Àíòîíîâ Òîìîâ. Äåöà íà ëåëÿ
Ñèéêà ñà: Çþìáþëêà, Íàñêî è Ãî÷åòî.

Êúì íàïèñàíîòî îò Ìàðèÿ Öîíåâà â òåôòåð÷åòî `è Àëåêñàí-
äúð, Ñàøî, âíåñå ñëåäíîòî äîïúëíåíèå: Õðèñòî ñå æåíè è èìà äâå
äúùåðè Åâãåíèÿ è Ìàðèÿ. Àëåêñàíäúð, Ñàøî, ñå îæåíâà è èìà ñèí
Ôèëèï è äúùåðÿ Ðàëèöà.

Ðîäîñëîâíî äúðâî
íà ìàéêà ìè (Êàëèîïà) Êàëèíà Ãåîðãèåâà Ñòîÿíîâà

Ìàéêà ìè (Êàëèîïà) – Êàëèíà å ðîäåíà íà 20 äåêåìâðè 1900
ã. â ñ. Èìðèõîð, Òóðñêà Òðàêèÿ. Òÿ èìà áðàò Òîäîð Ãåîðãèåâ
Ìàíîëîâ (Äåâåäæèåâ), êîéòî å ïî÷èíàë íà 4 ÿíóàðè 1989 ã. Êàëè-
íà å îìúæåíà çà Ãåîðãè Õðèñòîâ Ñòîÿíîâ è èìà äâå äåöà –
Ñòîÿí è Ìàðèéêà. Êàëèíà å ïî÷èíàëà íà 3 þëè 1974 ã. Ñèíúò è`
Ñòîÿí ñå îæåíâà çà Ñòîÿíêà è èìàò äâàìà ñèíà – Ãàëèí è
Ðîñåí. Òå ñúùî ñà æåíåíè è èìàò äåöà. Ñòàíèñëàâ å ñèí íà Ãà-
ëèí, à Ñòàíèìèð è Òîøêî íà Ðîñåí. Äúùåðÿòà íà Êàëèíà – Ìà-
ðåòî å îìúæåíà çà Êîñòà Öîíåâ îò ñ. Ñòîæåð, Äîáðè÷êî è èìà
åäíà äúùåðÿ Êðàñè, ÷èéòî ñúïðóã å îò ñ. Ëåâñêè – ×àòìàòà.
Òåõíèòå äåöà ñà Ìàðèÿ è Ïëàìåí.

Ðîäèòåëèòå íà Êàëèíà ñà: Ãåîðãè Ìàíîëîâ Äåâåäæèåâ è Åëåíà
Ãåîðãèåâà Ìàíîëîâà, ðîäåíè â Èìðèõîð è èçñåëåíè ïðåç 1913 ã. â

371

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Áúëãàðèÿ. Ãåîðãè Ìàíîëîâ å ïî÷èíàë â Èìðèõîð ïðåç 1912 ã. Åëå-
íà ïî÷èâà íà 9 ìàðò 1941 ã. Áàáà Åëåíà èìà åäíà ñåñòðà Ìàðãî,
à ñúïðóãúò è` ñå êàçâà Âàíãåë. Òåõíè äåöà ñà Ñòîéêà è ßíêî.
Ñòîéêà èìà äâàìà ñèíà: Àëåêñàíäúð, êîéòî å æåíåí â Ñëèâåí è
Ðàäîñëàâ, êîéòî èìà äâå äåöà – ìîì÷å è ìîìè÷å. Òå æèâåÿò â
êâ. Ïåòëåøåâ. Ñòîéíà è ßíêî ñà ïî÷èíàëè è ñúïðóãúò íà Ñòîé-
íà, Ñîòèð (Ñëàâ÷î) å ïî÷èíàë ñúùî.

Áàùàòà íà ìîÿòà ìàéêà – Êàëèíà èìà áðàò è ñåñòðà. Ìà-
íîë, à äðóãèÿò å îñòàíàë â Áúëãàðèÿ, â Êàçàíëúøêî. Òàì ñà ìó
êîðåíèòå. Äåâåäæèåâ èìà ñèí Òîäîð... Äåâåäæèåâ. Íà ñåñòðàòà
ñà âèêàëè Ìàìàòà. Òÿ èìà äåöà Ñîôêà è Ìàíîë, êîéòî îñòàíàë
â Ãúðöèÿ, à Ñîôêà å ïî÷èíàëà îòäàâíà. Âòîðîòî äåòå íà áàáà
Åëåíà å Òîäîð Ìàíîëîâ Äåâåäæèåâ. Òîé ñå îæåíâà çà Éîðäàíêà è
èìà äâå äåöà – Åëåíà è Òîøî. Åëåíà èìà òðè äåöà – Òîøêî,
Ðóìÿíà è ßíêî. Òîøêî ïî÷èâà íà 17 ãîäèíè. Ðóìÿíà èìà åäíî
ìîìè÷å – Âèêè, à ßíêî èìà òðè äåöà – Àíäðåé, Åëåíà è Ñòàíèñ-
ëàâ.

Ìàéêàòà íà Åëåíà Ãåîðãèåâà ñå å êàçâàëà áàáà Íåäÿëêà, à
áàùà è` ßíêî. Äÿäî ßíêî èìà áðàò Õðèñòî, êîéòî å æåíåí çà
Èðèíà è èìàò òðèìà ñèíà è åäíà äúùåðÿ Ëàìáðèíà, êîÿòî ìëà-
äà ïî÷èâà. Ñèíîâåòå íà áàáà Èðèíà ñå êàçâàò – Ñòîÿí Õðèñòîâ
Ñòîÿíîâ è Äèìèòúð Õðèñòîâ Ñòîÿíîâ, à äúùåðÿòà Ëàìáðèíà,
êîÿòî å ïî÷èíàëà. Äÿäî Ñòîÿí Õðèñòîâ ñå îæåíâà çà Äîíêà îò
Ìàëêî Òúðíîâî è èìà äâå äåöà – Èðèíà è Äèìèòúð. Èðèíà ñúùî
ñå îìúæâà çà Êúíüî è èìàò äâå äåöà – Êðàñèìèðà è Ëþáîìèð.

Ñèíúò Äèìèòúð Ñòîÿíîâ Õðèñòîâ ñå îæåíâà çà Ïåíêà è
èìàò äâå äåöà – Ìàÿ è Âàëåíòèí.

Âòîðèÿò ñèí íà áàáà Èðèíà ñå êàçâà Äèìèòúð. Òîé ñå îæåíâà
çà Åëåíêà è èìà ÷åòèðè äåöà: Ìàðèéêà, Èðèíêà, Ðóñêà è Õðèñ-
òèíêà (Ñòîåâà).

Ïîðàäè îòäàëå÷åíîñòòà íà âðåìåòî, çà êîåòî ïèøåì, ãîðåñïî-
ìåíàòàòà Ìàðèÿ Öîíåâà å äîïóñíàëà ãðåøêà, êàòî å ïðåäñòàâèëà
“êàêà Åëåíêà, êàêà Êàòÿ è áàòè Ãëèãîð” êàòî äåöà íà “Äÿäî Äè-
ìî”, à òå ñà íåãîâè âíóöè: Åëåíêà å äúùåðÿ íà ñèíà ìó ßíè õ Ðóñà,
Êàòÿ – äúùåðÿ íà áàáà Ñòîÿíêà, êîÿòî å ñåñòðà íà Ðóñà õ Ñòàìàò è
Ãëèãîð å ñèí íà Ìàðèÿ Ìèí÷åâà (òÿ å áàáà Òîìîâèöà), çàùîòî å õ
Òîìà Áàëàáàíîâ. Ñúùàòà ãðåøêà å äîïóñíàëà è ïî îòíîøåíèå íà

372

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ìàìàòà (Ìàðèÿ Àòàíàñîâà Äåâåäæèåâà) êàòî å ïðåäñòàâèëà Ìàíîë
è Ñîôêà çà íåéíè äåöà, à òå ñà âíóöè îò ñèíà è` Ëàìáî. Áàáà Äèìî-
âèöà å áàáà Ðóñà, êîÿòî å õ çà ßíè Äèìîâ. Çà íåÿ ïèøå, ÷å å “ñåñòðà
íà ìàéêàòà íà áàòè Àïîñòîë, îòãëåäàëà ãî å, êîãàòî ìàéêà ìó
óìðÿëà”.

Îò ïóáëèêàöèÿòà íà áåëåæèòèÿ òðàêèéñêè èñòîðèê Ãåîðãè ï.
Àÿíîâ â Èçâåñòèÿ íà Íàðîäíèÿ ìóçåé – Áóðãàñ, òîì I, ñòð. 142 îçàã-
ëàâåíà “Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè”, íàó-
÷àâàìå, ÷å “äÿäî Êî÷î Ãåîðãèåâ å äîøúë îò ×èðïàí, Äåâåäæè
Àòàíàñîëó å áèë âòîðèÿò, êîéòî ñå å çàíèìàâàë ñ êàìèëàðñò-
âî”. Òîâà îçíà÷àâà, ÷å Êî÷î Ãåîðãèåâ å áèë ïúðâèÿò çàñåëíèê â ñ.
Èìðèõîð, à ñëåä íåãî ñå å çàñåëèë êàìèëàðÿò îò Àòàíàñîâèòå, êîè-
òî ïðèåëè ôàìèëèÿòà Äåâåäæèåâè (äåâå â ïðåâîä îçíà÷àâà êàìèëà).
Çà ïîòîìöèòå íà óïîìåíàòèÿ Êî÷î Ãåîðãèåâ å óïîìåíàòî â ïúðâàòà
÷àñò íà êíèãàòà, à íà íàñ îñòàâà äà îïèøåì ðîäñòâåíèöèòå íà Äåâå-
äæèåâè (Êàìèëàðîâè).

Èçïèòâàìå óäîâîëñòâèåòî, êîåòî íè èçïúëâà ñ ðàäîñò, ÷å ñìå
ïîòîìöè íà âòîðèÿ çàñåëíèê íà êàìèëàðÿ îò Àòàíàñîâèòå. Òîâà, ÷å
èìåòî ìó å èçïèñàíî Àòàíàñîëó îòäàâàìå íà ãðúöêîòî âëèÿíèå, íà
êîåòî å áèëî ïîäëîæåíî íàñåëåíèåòî íà íàøåòî ñåëî “íàé-áëèçêî-
òî äî Öàðèãðàä, ïîðàäè êîåòî å èçïèòâàëî íàé-ñèëíî ãðúöêîòî
âëèÿíèå” (ïàê òàì).

Êàêâà å âðúçêàòà íà Äåâåäæèåâè ñ íàøèÿ ðîä? Ïúðâèÿò, êîéòî
ïðèñòèãà â Èìðèõîð å óïîìåíàòèÿò Êàìèëàð îò Àòàíàñîâèòå, çà
êîãîòî íå íè å èçâåñòíî êîãà å äîøúë. Ïðåäïîëàãàìå, ÷å òîâà å ñòà-
íàëî ñëåä 1828 ã. Ïîíåæå íå ùå äà å áèë äåòå, çíà÷è ñå å ðîäèë
îêîëî 1810 ã. Òîé ñèãóðíî å èìàë íÿêîëêî äåöà, íî íà íàñ ñà èçâåñ-
òíè Ìàíîë è Äèìèòúð (1856) õ Åëåíà (1860) îò ìúæåòå, è Ðóñà (1861)
õ ßíè Äèìîâ (1855) îò æåíèòå.

Çà Ìàíîë çíàåì ñàìî, ÷å å èìàë ñèí Ãåîðãè, êîéòî ïî÷èíàë
ïðåç 1912 ã. è æåíà ìó Åëåíêà äîøëà â Áúëãàðèÿ âäîâèöà ñ äâåòå ñè
äåöà. Åäíîòî îò òÿõ áèëà Êàëèíà (1900). Ñúñ ñèãóðíîñò çíàåì, ÷å
äúùåðÿ íà Ðóñà Àòàíàñîâà Äåâåäæèåâà (1861) õ ßíè Äèìîâ (1855) å
Åëåíêà ßíåâà Äèìîâà (1886) õ Äèìèòúð Õðèñòîâ (1879) è ÷å ñåñòðè
íà Ðóñà áèëè Ñòîÿíêà (1868) è Ñîôèÿ (1879) Àòàíàñîâè Äåâåäæèå-
âè, à íåéíè äúùåðè – ñåñòðè íà Åëåíêà, áèëè Ìàðèÿ ßíåâà (1895) õ
Àíòîí Òîìîâ (1892), Íàäåæäà è Ëàìáðèíà, çà êîèòî íèùî íå çíàåì,

373

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

à áðàò, Äèìèòúð, æåíåí çà Çîè è ïî÷èíàë ïðåç 1927 ã. Åêàòåðèíà
(1899-1974) å äúùåðÿ íà Ñîôèÿ ßíåâà õ Äèìèòúð, êîèòî ñå ïðåñå-
ëåëè â ãð. Àéòîñ.

Äèìèòúð Äåâåäæèåâ (1856) õ Åëåíà (1860) áè ñëåäâàëî äà å áðàò
íà Ðóñà (1861) è áàùà íà Õðèñòî (1876), íà Ãåîðãè (1878), Àòàíàñ
(1881), Íèêîëà (1884) è Äèìî (1900), êàêòî è íà äúùåðèòå Ñëàâêà è
Çþìáþëà. Çà òÿõíîòî ïîòîìñòâî íè å èçâåñòíî, ÷å Õðèñòî å èìàë
ñèí Àíäîí (1898), à Ãåîðãè – äúùåðÿ Êàëèíà (1900).

Èìåòî Êàëèíà íè ïðåïðàùà êúì èìðèõîðêàòà Êàëè, êîÿòî çà-
åäíî ñ Ìàðèÿ Òîìîâà îðãàíèçèðàëè áóíò ñðåùó ãúðêà, êîéòî ïðåç
1908 ã., ñëåä Õóðèåòà, çàãðàáèë ãîðàòà, êîÿòî ïðèíàäëåæàëà íà áúë-
ãàðèòå.

Îò ñâåäåíèÿòà íà Ìàðèÿ Ãåîðãèåâà Õðèñòîâà Ñòîÿíîâà (Õàñî-
âà), íàó÷àâàìå, ÷å íàøàòà ïðàáàáà Ìàðèÿ, íàðè÷àíà Ìàìàòà å ñåñ-
òðà íà Ãåîðãè Ìàíîëîâ Äåâåäæèåâ. Àç ìèñëÿ, ÷å òÿ å âðúñòíèöà íà
Àòàíàñ è êîãàòî òîé ñå å ïðåñåëèë â ÷èôëèêà, áëèçî äî Öàðèãðàä è
ïîâèêàë ðîäàòà ñè, â ÷èñëîòî íà êîèòî ñà áèëè Ðóñà è Ãåîðãè, íåãî-
âè âíóöè, Ðóñà ñå îìúæèëà çà ßíè, ñèíúò íà äÿäî Äèìî è íà áàáà
Ìàðèÿ. Îçàäà÷àâà ìå çàùî ñå å íàðè÷àë Ãåîðãèåâ, à íå Àòàíàñîâ?
Ñèãóðíî Àòàíàñ, êàêòî å áèëî òðàäèöèÿ, å èìàë íÿêîëêî ñèíà è åäè-
íèÿò îò òÿõ ñå å êàçâàë Ìàíîë, à íåãîâèÿò ñèí å Ãåîðãè. Òîâà èìå â
ðîäîâàòà ïàìåò íà ïðåñåëíèöèòå â Èìðèõîð ñå ïîâòàðÿ 26 ïúòè!
Òóê Ðóñà, ñåñòðà íà Ãåîðãè Ìàíîëîâ, à òàêà ñå êàçâàë è èçâåñòíèÿò
íè ðîäîíà÷àëíèê íà Ìàíîëîâè (Êàðàäæîâè) ñå çàäîìÿâà çà ßíè,
ñèíà íà Äèìî ßíåâ, êîãîòî íàðè÷àò Ïàïóòî è çà êîãîòî çíàåì, ÷å
áèë ×ÎÐÁÀÄÆÈ ÄÈÌÎ. Òàêà ñå ñðîäÿâà íàøèÿò ðîä ßíåâè ñ Äå-
âåäæèåâè. È ïîíåæå ñåëîòî íå å áèëî ãîëÿìî (170 êúùè) ñà ñå ñðî-
äÿâàëè ïî íÿêîëêî ëèíèè. Ðîäúò íà Ìàðèÿ Ãåîðãèåâà Õðèñòîâà Ñòî-
ÿíîâà (Õàñîâà) – Öîíåâà âúâ Âàðíà å èçâåñòåí ïîä èìåòî Õàñîâè.
Òîé âîäè íà÷àëîòî ñè îò ãðàä Êîòåë, êúäåòî å æèâÿë ïðàäÿäî èì
Ñòîÿí, ïðåñåëåí â Èìðèõîð íåèçâåñòíî êîãà, íî ïî íàøè äîãàäêè
ùå äà å áèëî ñëåä 1828 ã., êîãàòî Ãåîðãè Ìàìàð÷åâ, êàïèòàí íà ðóñ-
êà ñëóæáà, å âîäèë áîåí îòðÿä îò áúëãàðñêè ìîì÷åòà. Ñèíúò íà
äÿäî Ñòîÿí, Õðèñòî Ñòîÿíîâ, êîéòî ñå å ðîäèë â Èìðèõîð ïðåç
1852 èìà 4 ñèíà, êàòî íàé-ãîëåìèÿò å Àòàíàñ, à áðàò ìó Ãåîðãè å
æåíåí çà Êàëèíà Ãåîðãèåâà Ìàíîëîâà Äåâåäæèåâà (1900) – äúùåðÿ
íà Åëåíêà ßíêîâà Äèìèòðîâà è íà Ãåîðãè Ìàíîëîâ Äåâåäæèåâ. Áà-
ùàòà íà Åëåíêà, ßíêî Äèìèòðîâ å áðàò íà ìîÿ äÿäî Õðèñòî Äè-

374

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ìèòðîâ, à òîé å æåíåí çà Íåäÿëêà (áàáà Äåëè) Çíà÷è ëè òîâà, ÷å
áàáà Èðèíà è áàáà Äåëè ñà åòúðâè? Íàó÷èõ ñúùî, ÷å êîãàòî Åëåíà
Ãåîðãèåâà ïðåç 1943 ã. å áèëà â áîëíèöàòà, â ïðåäñìúðòíèÿ `è ÷àñ äî
íåÿ å áèëà áàáà Èðèíà, ìîÿòà áàáà.

 êíèãàòà ñè “Íÿêîãà â Öàðèãðàä” (Â. 1966, ñ. 6) Õðèñòî Ä.
Áðúçèöîâ ïèøå, ÷å “áúëãàðèòå îêîëî Öàðèãðàä çàïî÷íàëè äà ïðè-
èæäàò ïî-êúñíî: ñëåä Ðóñêî-òóðñêàòà âîéíà ïðåç 1828 ã. è ñëåä
×èïðîâñêîòî âúñòàíèå, êîãàòî áèëè èçîñòàâåíè îò Àâñòðèÿ è
çàïî÷íàëè äà áÿãàò íà þã, çà äà íå ñå îòäàëå÷àâàò ìíîãî îò
ðîäíèòå ñè ìåñòà”. Íàëè÷èåòî íà çàñåëíèöè îò Êîòåë ñå îáÿñíÿâà
è ñ ôàêòà, ÷å “âúâ âîéñêàòà íà Äèáè÷ Çàáàëêàíñêè ñàì êàïèòàí
Ãåîðãè Ìàìàð÷îâ îò Êîòåë âîäèë áúëãàðñêè îòðÿä.” Èçñåëíèöè
â ñåëîòî íè èìà è îò ñ. Êàðàäæàêüîé. Âúâ Âàðíà òå ñå íàðåêëè Êà-
ðàäæîâè.

Èíòåðåñúò êúì ðîäîâàòà ïàìåò, ïðîÿâåí îò Àëåêñàíäúð Äè-
ìîâ Õàñîâ è çàäúëáî÷åíèÿò ïðåäâàðèòåëåí ïðî÷èò íà êíèãàòà, íà-
ñî÷è âíèìàíèåòî íè êúì ïðîó÷âàíåòî íà ìíîãî èíòåðåñíà âðúçêà –
ó÷àñòèåòî íà íàøèÿ ðîä â íàöèîíàëíî-îñâîáîäèòåëíàòà áîðáà íà
íàðîäà íè, èäåîëîã è îðãàíèçàòîð íà êîÿòî å Ãåîðãè Ñòîéêîâ Ðà-
êîâñêè. Ðåçóëòàòèòå îò òîâà ïðîó÷âàíå èçëîæèõìå â îòäåëíà ãëàâà,
íî òóê ñå âðúùàìå îòíîâî, çà äà ïîä÷åðòàåì óáåæäåíèåòî ñè, ÷å
íàâÿðíî ìíîãî âúïðîñè, ñâúðçàíè ñ èñòîðèÿòà íà ðîäîâåòå íè – è
íå ñàìî íà íàøèòå, î÷àêâàò ñâîèòå èçñëåäîâàòåëè. Íèêîãà è â íè-
êîÿ êíèãà íå å ïèñàíî âñè÷êî è âèíàãè èìà ïîëå çà íîâè ïðîó÷âàíèÿ
è îòêðèòèÿ.

Õðèñòîâè è Ïàíàéîòîâè

Ïèøåéêè ðîäîñëîâíîòî äúðâî íà Ïàíàéîòîâè è Õðèñòîâè ìè
íàïðàâèõà âïå÷àòëåíèå äâà ôàêòà:

1. ×å ëåòîáðîåíåòî çàïî÷âà ñðàâíèòåëíî êúñíî è
2. Ðàçëè÷èå â ïðåçèìåíàòà.
Ïîìú÷èõ ñå äà ñè îáÿñíÿ, çàùî òîâà å òàêà.
Ðîäúò íà Ïàíàéîò Õðèñòîâ, íàðè÷àí Ïàíèíêîâèÿ, áåøå ìíîãî
èçâåñòåí ñðåä èçñåëåíèòå îò ñ. Èìðèõîð. Ãîâîðåøå ñå çà íåãî ñ óâà-
æåíèå è ñ ðîäñòâåíà áëèçîñò. Äÿäî Ïàíèíêà (Ïàíàéîò Õðèñòîâ) áå-
øå ïîñåùàâàí îò è ïðèåìàí êàòî ãîñò â ìíîãî ñåìåéñòâà. Ñ ìíîãî

375

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

îò äðóãè ðîäîâå ñå òèòóëóâàõà “áðàòîâ÷åäå”. Ïîìíÿ, ÷å íàøèòå ãîñòè
îò ãð. Àéòîñ, Ñîôêà è Òîí÷î, äåöà íà Åêàòåðèíà Äèìèòðîâà (1899-
1974), íå ïðîïóñêàõà âúçìîæíîñòòà äà ïîñåòÿò ñåìåéñòâîòî, çàùî-
òî “òå ñà íè ðîäíèíà” – êàçâàõà. Óñåùàõ, ÷å è ìîèòå ðîäèòåëè è
ïî-âúçðàñòíèòå îò öåëèÿ íè ìíîãîëþäåí ðîä ãî óâàæàõà êàòî ðîä-
íèíà. Ïðè÷èíàòà ïîòîìöèòå ìó äà íå çíàÿò ïðåäøåñòâàùèòå ïîêî-
ëåíèÿ îòêðèâàì âúâ ôàêòà, ÷å êîãàòî äÿäî Ïàíèíêà ïðåç 1938 ã. å
ïî÷èíàë, ïúðâîðîäíèÿò ìó ñèí å áèë 31-ãîäèøåí – âúçðàñò, êîãàòî
÷îâåê èìà íàé-ìíîãî àìáèöèè äà ñúçäàäå ñâîå ñåìåéñòâî è äà íà-
ìåðè ðåàëèçàöèÿ â æèâîòà. Ïðèáëèçèòåëíî ñúùèòå ïðîáëåìè å èìàë
è ñèíúò íà Õðèñòî – Ïåòúð, êîãàòî áàùà ìó ïðåç 1989 ã. íàïóñíàë
Áîæèÿ ñâÿò. Îò îïèò çíàåì, ÷å çà ðîäñòâåíèòå îòíîøåíèÿ õîðàòà ñå
çàìèñëÿò â ïî-íàïðåäíàëà âúçðàñò èëè â ó÷åíè÷åñêàòà, êîãàòî ïðîá-
ëåìèòå çà ñîáñòâåíîòî ïîäðåæäàíå íà æèâîòà íå àíãàæèðàò âå÷å
èëè îùå âíèìàíèåòî. Ïåòúð, êàêòî áîëøèíñòâîòî îò èíôîðìàòî-
ðèòå ìè, èçðàçÿâà ñúæàëåíèå, ÷å íå ñå å èíòåðåñóâàë ïîâå÷å çà ðîäà
ñè, íî òàêà å áèëî âèíàãè, òàêà å ñåãà è ñìÿòàì, ÷å è ïî-íàòàòúê,
âúïðåêè íåæåëàíèåòî íè, ùå áúäå âñå òàêà.

Ïî âòîðèÿ âúïðîñ íÿìàì îáÿñíåíèå, êîíñòàòèðàì ñàìî ôàêòà,
÷å ïîòîìñòâîòî íà Õðèñòî å ïðèåëî ôàìèëèÿòà Ïàíàéîòîâè, à òîâà
íà Íèêîëà – Õðèñòîâè. Âêëþ÷èõìå ãè ïîä ôàìèëèÿòà Õðèñòîâè,
çàùîòî êàòî ïúðâî ïîêîëåíèå ñìå ïðèåëè Ïàíàéîò Õðèñòîâ.

Êàêòî ïî äðóã ïîâîä ïèñàõìå, ñ ÷åñòåí òðóä Ïåòúð Ïàíàéîòîâ
ñè å ïîñòðîèë êúùà-ïàëàò, ñ ÷óäåí èçãëåä êúì ìîðåòî è êúì Âàðíà,
â êîÿòî æèâåå è ñåìåéñòâîòî íà ñèíà ìó. Â ñúñåäñòâî ñà êúùèòå íà
äðóãèòå ïîòîìöè îò òîçè ðîä. Ïåòúð å êîðàáîðåìîíò÷èê è òîâà ìó
äàâà âúçìîæíîñò äà íàìèðà ïîëå çà ðàáîòà, êàêòî â ìîðñêîòî, òàêà
è â ðå÷íîòî êîðàáîñòðîåíå è êîðàáîïëàâàíå. Ïúðâîðîäíèÿò ìó ñèí,
Õðèñòî, êîéòî ïîäíîâèë èìåòî íà äÿäî ñè ïî áàùèíà ëèíèÿ, å ìà-
øèíåí èíæåíåð, à ïî-ìàëêèÿò, êîéòî íîñè èìåòî íà äÿäî ñè ïî ìàé-
÷èíà ëèíèÿ, å êîìïþòúðåí ïðîãðàìèñò ñ øèðîêè âúçìîæíîñòè çà
ïðèëîæåíèå íà çíàíèÿòà ñè â íàøèÿ ÕÕI âåê, êîéòî ìíîãî íàïðåä-
íà â ðàçâèòèåòî íà íîâèòå òåõíîëîãèè. Ñèíúò íà Õðèñêà, Ìàðòèí
Ïåòðîâ, êîéòî å 34-ãîäèøåí, çàìèíàë â ÑÀÙ äà îáîãàòÿâà ïîçíà-
íèÿòà ñè.

Âúïðåêè ÷å ðàçêàçàíîòî îò Ïåòúð å ïî ñïîìåíè, ïðåäàâàíè îò
äðóãè õîðà, ïîêàçâà, ÷å â ðîäîâàòà ïàìåò ñå å ñúõðàíèë ñïîìåíúò çà
áåäíîòî ñúùåñòâóâàíèå íà ïðåäöèòå, êîèòî ñëåä èçãîíâàíåòî ñè îò

376

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Òðàêèÿ, ñà ïðèþòåíè â íîâîïîñòðîåíàòà ñãðàäà íà âàðíåíñêèÿ Àê-
âàðèóì, à ñëåä òîâà îçåìëåíè â ñ. Ãàëàòà. Òå çíàÿò, ÷å ïî-ãîëÿìàòà
÷àñò îò ðîäà èì ñå ïðåñåëâà â Àéòîñ è ñïîìåíàâàò èìåíàòà íà áàáà
ßíà è íà Õðèñòî, êîéòî áèë ìàðàòîíåö, áàëêàíñêè øàìïèîí, íî çà
ñúæàëåíèå ïðåäè 5-6 ãîäèíè ïî÷èíàë è îòíåñúë ñïîìåíèòå ñè çà
òðàêèéñêîòî ñåëî ñúñ ñåáå ñè. Ïåòúð ðàçêàçâà, ÷å ñòàðàòà èì êúùà
ñå íàìèðàëà â ãîðíèÿ êðàé íà Ãàëàòà, ÷å ñúñåëÿíêàòà èì, Ðóñàíà
ßíåâà, ðîäîì îò Èìðèõîð, îðãàíèçèðàëà åêñêóðçèè äî ðîäíîòî ñè
ñåëî â Èçòî÷íà Òðàêèÿ è áàùà ìó Õðèñòî, ñëåä êàòî ñå âúðíàë îò-
òàì, ñúñ ñúëçè íà î÷è ðàçêàçâàë çà ïðåæèâÿíîòî è çàâúðøâàë ñ äó-
ìèòå: “Ñåãà ìîãà ñïîêîéíî äà óìðà”. Êàêòî ïðè äðóãè ðîäîâå è òóê
ðàçãîâîðúò ïðîòè÷à îêîëî ñïîìåíèòå, îñòàâåíè îò ìèíàëîòî è ñúâ-
ñåì áåãëî ñå äîêîñâàìå äî íàñòîÿùåòî íà ïîòîìöèòå, êîèòî â ìî-
ìåíòà íàìèðàò ñâîÿòà ðåàëèçàöèÿ â æèâîòà.

Õðèñòîâè1

Ñðàâíèòåëíî ïî-ìàëêî ñà äàííèòå çà ðîäà íè ïî áàùèíà ëè-
íèÿ. Îò ëåëÿ Öâåòà íàó÷èõ, ÷å ñà èçâåñòíè êàòî Öàêîâèòå, íî çàùî å
òàêà íå çíàÿ: èëè òÿ íå ìîæà äà êàæå, èëè àç ñúì çàáðàâèëà äà ïîïè-
òàì. Ñåãà íàó÷èõ, ÷å äÿäî Õðèñòî (1844) è äÿäî ßíêî (1830) ñà îò
åäèí ðîä Äèìèòðîâè. Òúé êàòî ðàçëèêàòà â ðîæäåíèòå èì äàòè å
ãîëÿìà (14 ã.) ñèãóðíî ìåæäó òÿõ å èìàëî è äðóãè äåöà, êîèòî íà íàñ
íå ñà íè èçâåñòíè. Ïîòîìñòâîòî íà äÿäî ßíêî å îïèñàíî â ðîäà
Õàñîâè. Â òðàêèéñêîòî íè ñåëî Èìðèõîð äÿäî Õðèñòî áèë ãîâåäàð.
Ñ áàáà Èðèíà èìàëè 5 äåöà: òðè ìîì÷åòà è äâå ìîìè÷åòà. Ïðèñòèã-
íàëè âúâ Âàðíà ïðåç 1914 ã.: áàáà íè ñ äâåòå ñåìåéñòâà íà ìîì÷åòà-
òà ñè è òðåòîòî, êîåòî íå áèëî îùå æåíåíî. Íàñòàíèëè ãè â íîâîñò-
ðîÿùàòà ñå ñãðàäà íà Àêâàðèóìà, à ïîñëå æèâåeëè â êâàðòèðè ïîä
íàåì, äîêàòî áèëè îçåìëåíè ñ äâîðíè ìåñòà è ñè ïîñòðîèëè êúùè
íà òðè ñúñåäíè óëèöè. Äâåòå ìîìè÷åòà ïî÷èíàëè, íî íå ìè å èçâåñ-
òíî ïðè êàêâè îáñòîÿòåëñòâà. ×è÷î íè Àòàíàñ è ñòðèíêà (âèêàõìå `è
÷èíà) Êàëèîïà æèâååõà íà óë. “Áàó÷åð”, íèå íà óë. “Ëîçåíãðàä”, à
íàé-ìàëêèÿò áðàò Ñòîÿí íà óë. “Ëþëå Áóðãàñ”. Ïðè ÷è÷î íè Àòàíàñ

1 Òåêñòúò çà ðîäà Õðèñòîâè å íàïèñàí îò Õðèñòèíêà Äèìèòðîâà Õðèñòîâà-Ñòîåâà,
à ðîäîâàòà ñõåìà ñúñòàâè Ðàäîñëàâ Ñòîåâ.

377

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð
378

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

îñòàíà äà æèâåå áàòå Ìèòêî (âèêàõà ìó Éîãàòà). Òå ãî îñèíîâèõà,
çàùîòî ìàéêà ìó Êåðàíêà áèëà ïî÷èíàëà îùå â Öàðèãðàä. Äðóãî çà
ñåìåéñòâîòî `è íå çíàåì. Ñàìî åäíà ñíèìêà, êîÿòî áàòå Ìèòêî ïàçå-
øå êàòî ñåìåéíà ðåëèêâà, íàïîìíÿ çà íåÿ. Ïðè áàùà íè îñòàíàëà äà
æèâåå ìàéêà èì – íàøàòà áàáà Èðèíà, ÷èéòî çåìåí ïúò çàâúðøè íà
24 ìàé 1945 ã. ïðè òåæêè îáñòîÿòåëñòâà. Áàùà íè áåøå áîëåí è ñå-
äåì÷ëåííîòî íè ñåìåéñòâî îñòàíà áåç íåãîâàòà èçäðúæêà. Òîãàâà
òÿ ñå ïî÷óâñòâà èçëèøíà è íà âúçðàñò îêîëî 90 ãîäèíè ñëîæè êðàé
íà æèâîòà ñè. Ïðè ÷è÷î íè Ñòîÿí îñòàíàëà äà æèâåå êàêà Äåñïà,
äðóãàòà äúùåðÿ íà áàáà Èðèíà, çàùîòî îùå íå áèëà îìúæåíà.

Êàê ñå å ðàçâèâàë ðîäúò ñòàâà ÿñíî îò ðîäîñëîâíàòà ñõåìà, ñ
êîÿòî ñðàâíèòåëíî íàé-ëåñíî ñå ñïðàâèõìå (ïðèëîæåíèå ¹6). Â íåÿ
ñà âêëþ÷åíè ïî-ìàëêî õîðà, à ñ íàé-áëèçêèòå – ñúñ ñåìåéñòâàòà íà
íàøèòå ÷è÷îâöè, ìíîãî ÷åñòî áèâàõìå çàåäíî. Ó÷àñòèå â æèâîòà íà
òðàêèéñêàòà îðãàíèçàöèÿ âçåìàõà âñè÷êè áðàòîâ÷åäè îò òðåòîòî ïî-
êîëåíèå. Äèìèòúð Àòàíàñîâ, êîéòî áåøå àêòèâåí â îáùåñòâåíèÿ æè-
âîò íà ãðàäà, áåøå åäèí îò îðãàíèçàòîðèòå íà ôóòáîëíîòî äðóæåñ-
òâî â êâàðòàëà. Äèìèòúð Ñòîÿíîâ ñå âêëþ÷âàøå â îðãàíèçèðàíèòå
ïðîÿâè íà ãðàäñêîòî òðàêèéñêî äðóæåñòâî.

Ïðåç 1990 ã., ñëåä îáíîâÿâàíåòî íà äðóæåñòâîòî, òîé îãëàâè
êâàðòàëíèÿ òðàêèéñêè êëóá. Íåãîâàòà ñúïðóãà, Ïåíêà Ñòàìàòîâà,
ñúùî áå òðàêèéêà. Òÿ áåøå îáùåñòâåíî àíãàæèðàíà â ðúêîâîäñòâî-
òî íà æåíñêèÿ ñúþç è â æèâîòà íà êâàðòàëà. Æåíèòå îò òîâà ïîêîëå-
íèå ó÷àñòâàõà â õóäîæåñòâåíàòà ñàìîäåéíîñò: ëàçàðóâàõà, èãðàåõà â
ïèåñèòå, êîèòî ïîñòàâÿøå äðóæåñòâîòî, ïîäðåæäàõà èçëîæáèòå, êî-
èòî òî îðãàíèçèðàøå.

 ðúêîâîäñòâîòî íà ãðàäñêîòî äðóæåñòâî, â Öåíòðàëíîòî ðú-
êîâîäñòâî íà Æåíñêèÿ òðàêèéñêè ñúþç (ÆÒÑ) è â Òðàêèéñêèÿ íàó-
÷åí èíñòèòóò (ÒÍÈ) ãîäèíè íàðåä áÿõ èçáèðàíà. Íàïèñàõ íÿêîëêî
êíèãè è ìíîãî ñòàòèè ñ òðàêèéñêà òåìàòèêà. (Âèæ “Îò èçâîðà âîäà
àç ïèõ”. Â. 2012 ã.) Äåöàòà íà Äèìèòúð Àòàíàñîâ è íà Äèìèòúð
Ñòîÿíîâ ñà ÷ëåíîâå íà òðàêèéñêîòî äðóæåñòâî, íî äðóãèòå íå ñà
îùå ïðèîáùåíè. Ïåòîòî ïîêîëåíèå ñà ïîòåíöèàëíèòå ó÷àñòíèöè â
æèâîòà íà îðãàíèçàöèÿòà, à ñëåäâàùèòå ñå íàäÿâàìå äà áúäàò íà-
øàòà äîñòîéíà ñìÿíà.

Ñ ãîëÿìà áîëêà è íåîïðàâäàíî îò÷óæäàâàíå ïðèïîìíÿìå èìå-
íàòà íà äåöàòà íà êàêà Äåñïà – Åëåíêà è Ðóæà, ñ êîèòî èìàìå òîë-
êîâà õóáàâè äåòñêè ñïîìåíè, à çà äíåøíèÿ èì æèâîò íèùî íå çíàåì.

379

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Íåîáÿñíèìî îñòàâà, êàê æèâîòúò íè ðàçäåëè, íî â ñúðöàòà íè èìà
ìíîãî îáè÷ êúì òÿõ è èñêðåíî æåëàíèå äà ãè îòêðèåì è ñúïðåæèâå-
åì ðàäîñòòà îò òîÿ ùàñòëèâ ìîìåíò.

Ìíîãî óâàæàâàíè è ïî-ïðîñïåðèðàùè â äåéíîñòòà ñè ñà ïðåä-
ñòàâèòåëèòå íà ñðåäíîòî è ïî-ìëàäîòî ïîêîëåíèÿ, êîèòî ñúçäàäî-
õà è ñúçäàâàò ó÷åíîëþáèâè è òðóäîëþáèâè ñåìåéñòâà. Ïî-ãîëÿìà-
òà ÷àñò ñà ñ âèñøå îáðàçîâàíèå, íî è òåçè, êîèòî çàâúðøèõà ãèìíà-
çèÿ èëè òåõíèêóìè âíàñÿò ñâîÿ äÿë â îáùîòî áëàãî è îòãëåæäàò
ïîêîëåíèÿ, êîèòî ñå ñòðåìÿò äà ïîëó÷àò ïîâå÷å è ïî-êà÷åñòâåíè
çíàíèÿ. Â áîðáàòà ñ òðóäíîñòèòå íà æèâîòà ïðîÿâÿâàò ñòîèöèçúì.
Êàòî ðúêîâîäèòåëè íà ôèðìè èëè êàòî ïðåïîäàâàòåëè â ó÷åáíè çà-
âåäåíèÿ ïîäãîòâÿò êàäðè çà ñòîïàíñòâîòî è òóðèçìà. Âðåìåòî è òóê
ñëàãà ñâîÿ îòïå÷àòúê è ðóøè ñòàðè òðàäèöèè. Ïðàâè íè ïîäâëàñò-
íè íà íîâè öåííîñòíè êðèòåðèè. Çàòîâà íå å èçíåíàäâàùî, ÷å ìåæäó
ïîäðàñòâàùèòå ïîêîëåíèÿ ðîäîâàòà âðúçêà ñå êúñà è âñå ïî-÷åñòî
ðîäñòâåíèöèòå íå îáùóâàò è ïî÷òè íå ñå ïîçíàâàò. Óìîðàòà îò ðà-
áîòàòà, íåäîñòèãúò íà ôèíàíñîâè ñðåäñòâà, èçêóøåíèÿòà íà êóëòóðíè
ïðîÿâè, íà òåëåâèçèèòå è íà èíòåðíåò, ñà åäíè îò ïðè÷èíèòå çà îò-
÷óæäàâàíåòî. Íåçàâèñèìî îò òîâà ðàñòå íîâî íàïîðèñòî, óìíî, öå-
ëåóñòðåìåíî ïîòîìñòâî, íîñèòåë íà ïî-ñúâðåìåííè öåííîñòè è äîá-
ðîäåòåëè. Íÿêîè îò ìëàäèòå çàìèíàõà äà ó÷àò â ÷óæáèíà è îñòàíà-
õà òàì. Äðóãè ñêëþ÷èõà áðàê ñ ÷óæäåíöè è æèâåÿò èëè òóê, èëè â
äðóãà, ÷óæäà ñòðàíà. Ïëàùàìå äàíúê íà âðåìåòî, â êîåòî ðàñòàò è
ñå îôîðìÿò êàòî ëè÷íîñòè.

Äåòñêèòå è ìëàäåæêèòå ãîäèíè íà òåçè, êîèòî äíåñ ñìå âå÷å
ñòàðöè, ñà èçïúëíåíè ñ ðàäîñòíè ñïîìåíè çà åäíî áåäíî, íî ùàñò-
ëèâî èçæèâÿíî âðåìå. Íå ñàìî ñúáèòèÿòà îò íàöèîíàëíèÿ êàëåíäàð
íè ñúáèðàõà, íå ñàìî ëè÷íèòå ïðàçíèöè è ñåìåéíèòå òúðæåñòâà, íî
áÿõìå ãîòîâè ïðè âñåêè ñëó÷àé, êîãàòî òîâà ñå íàëàãà, äà ñè ïîìà-
ãàìå. Íÿìàøå ñòðåìåæ êúì ëè÷íî çàáîãàòÿâàíå çà ñìåòêà íà äðóãè
ðîäñòâåíèöè, íÿìàøå îò÷óæäàâàíå, êîåòî ñåãà å øèðîêî ðàçïðîñò-
ðàíåíî. Äàëè òîâà óñåùàíå ñå å äúëæàëî íà ìëàäîñòòà íè, íà æåëà-
íèåòî íà âúçðàñòíèòå íè ðîäèòåëè äà íè ïðåäïàçÿò îò ìíîãî æè-
òåéñêè ïðîáëåìè, íî æèâÿõìå ïî-ðàçëè÷íî îò äíåøíèòå ìëàäè. Íå
ãè óïðåêâàìå. Âñåêè å ðîæáà íà âðåìåòî, â êîåòî æèâåå! È òå ñè
èìàò ñâîèòå ïðîáëåìè, òðóäÿò ñå äà ñúçäàäàò çà ïîòîìñòâîòî ñè
ïî-ñíîñíè óñëîâèÿ íà æèâîò, èçèñêâàíèÿòà íà âðåìåòî ñà ìíîãî ïî-
ãîëåìè, à âúçìîæíîñòèòå çà ðåàëèçàöèÿ íà æåëàíèÿòà ïî-îãðàíè÷å-

380

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

íè. Ìëàäèòå èìàò ïî-ãîëåìè èçèñêâàíèÿ ïî îòíîøåíèå íà ñîáñòâå-
íèÿ ñè æèâîò, à ïðåä íàé-ìëàäèòå, äîðè îùå ìàëêèòå, æèâîòúò ïðå-
äÿâÿâà èçèñêâàíèÿ, çà ñúùåñòâóâàíåòî íà êîèòî íèå, áèäåéêè íà òåõ-
íèòå ãîäèíè, äîðè íå ñìå è ïîäîçèðàëè. À íÿêîè îò òÿõ êàòî êîì-
ïþòðè, ìîáèëíè òåëåôîíè, ÷óæäåñòðàííè óíèâåðñèòåòè, çàäãðàíè÷-
íè åêñêóðçèè, íå áÿõà íàâëåçëè â æèâîòà íè è íå ñìå ñè ïðåäñòàâÿ-
ëè, ÷å ùå äîáèÿò òàêîâà ìàñîâî ðàçïðîñòðàíåíèå. Òàêà å: â íÿêîè
îòíîøåíèå íîâîòî âðåìå îáîãàòÿâà, à â äðóãî îãðàáâà õîðàòà è ãè
ïðàâè æåðòâè íà ðàçâèòèåòî ñè.

Âúïðåêè ñèëíîòî ñè æåëàíèå íå óñïÿõ äà óñòàíîâÿ âðúçêà ñ Ëåí-
÷åòî è Ðóæà. Àêî íÿêîãà ïðî÷åòàò òåçè ðåäîâå, íåêà çíàÿò, ÷å ìèñëèì
çà òÿõ è ìíîãî ãè îáè÷àìå. Èñêà ìè ñå äà ïèøà êîëêî ñå ðàäâàìå è
êàê íè å ìèëî, êîãàòî ÷óåì èëè âèäèì, ðàçáèðà ñå ïðè ðàäîñòíè
ïîâîäè, Ìàÿ èëè Êðàñåòî, Ëþá÷î èëè Áèí÷åòî, ÷ëåíîâåòå íà òåõíè-
òå ñåìåéñòâà, íî ãè ðàçáèðàìå – èìàò ìíîãî ãðèæè, òà íàëè è íèå
ìèíàõìå ïî òîçè ïúò, íî, äàé Áîæå, è òå äà îñòàðåÿò, äà èì îñòàíå
âðåìå çà ñïîìåíè, è òîãàâà è òå ùå ïî÷óâñòâàò íóæäàòà îò ðîäîâà-
òà òîïëèíêà, êîÿòî ÷ðåç òåçè ðåäîâå æåëàåì äà èì ïðåäàäåì.

Ìàìàòà è Ïàïóòî2

Îò ðîäîñëîâíîòî íè äúðâî íàé-âïå÷àòëÿâàùèòå èìåíà ñà Ìà-
ìàòà è Ïàïóòî. Ìîæå áè çàðàäè íåîáè÷àéíèÿ íà÷èí äà ñå ÷ëåíóâàò.
ÌÀÌÀÒÀ – ìàéêàòà íà ðîäà ñå å êàçâàëà ÌÀÐÈß Àòàíàñîâà Äå-
âåäæèåâà, à áàùàòà – ÏÀÏÓÒÎ, ñå å íàðè÷àë ÄÈÌÎ ßíåâ. Çà íåÿ
íàó÷èõìå, ÷å å îò ðîäà íà âòîðèÿ çàñåëíèê, Àòàíàñîãëó Äåâåäæèåâ,
à çà íåãî çíàåì, ÷å å áèë ÷îðáàäæèÿ ïî èçðàçà, êîéòî ñå ïðåäàâàøå
îò ïîêîëåíèå íà ïîêîëåíèå êàòî íàñëåäñòâî: “Âñè÷êè ñ ôåíåð, ÷îð-
áàäæè Äèìî áåç ôåíåð”. Ïîðîäåí å îò ñëåäíèÿ ñëó÷àé: ïî òðàäè-
öèÿ, êîãàòî áàùàòà, à ìîæå áè äÿäîòî çàêúñíÿâàë äà ñå ïðèáåðå îò
êðú÷ìàòà èëè êàôåíåòî è çàìðúêâàë, åäèí îò ñèíîâåòå (íàâÿðíî íàé-
ãîëåìèÿò) áèë çàäúëæåí äà ìó îòíåñå çàïàëåí ôåíåð, òúé êàòî ñåëî-
òî íå å èìàëî óëè÷íî îñâåòëåíèå.

Åäíà âå÷åð íÿêîé îò âóé÷îâöèòå ìè (ìîæå áè Ìèìèêî êàòî
íàé-ãîëÿì) çàáðàâèë çàäúëæåíèåòî ñè è îñòàâèë äÿäîòî äà ñå âúð-

2 Íàïèñàí îò Õðèñòèíêà Äèìèòðîâà Ñòîåâà.

381

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

íå áåç ôåíåð. Òîé ñå ïðèáðàë ÿäîñàí è óêîðèòåëíî ïðîäóìàë. “Àø
êîëñóí, áå ìîì÷åòà. Âñè÷êè ñ ôåíåð, à ÷îðáàäæè Äèìî áåç ôå-
íåð”. ×å äÿäî Äèìî áèë ÷îðáàäæèÿ íàó÷èõìå è îò Öâåòà Àëåêñèåâà,
êîÿòî áèëà øàôåðêà íà ñâàòáàòà íà ìàéêà íè – âíó÷êà íà ÷îðáàäæè
Äèìî. Îò ñòðàíà íà ðîäà íà ìàéêà íè èìàëî íåäîâîëñòâî, ÷å òÿõíà-
òà äúùåðÿ è âíó÷êà Åëåíêà ñå âëþáèëà â Äèìèòúð îò ðîäà íà Öàêî-
âèòå, êúäåòî Õðèñòî, áàùàòà íà âúçëþáåíèÿ Äèìèòúð áèë ãîâåäàð.
Çà åäíà öåëóâêà íà áàùà ìè, ìàéêà ìè ïîëó÷èëà äâà ïëåñíèêà, íî
ïàê íå ñå îòêàçàëà îò íåãî. “À òîé áåøå õóáàâåö” – êàçâàøå ëåëÿ
Öâåòà.

Íå íè èíòåðåñóâà èìîòíîòî ñúñòîÿíèå íèòî íà ÷îðáàäæè Äè-
ìî, íèòî íà Àòàíàñ Äåâåäæèåâ, èçðàçåíî â äåêàðè ãîðè, íèâè è
ïàñèùà, â êúùè è äîáèòúê, íî çíàåì êîëêî áîãàòè è ãîðäè ñà áèëè
òå ñ ïîòîìñòâàòà ñè, ïîêàçàíè â ðîäîñëîâíèòå èì äúðâåòà. Òðèòå
äúùåðè è òðèìàòà ñèíîâå íà ÷îðáàäæè Äèìî, êîèòî ñëåä êàòî ñå
îìúæèëè äúùåðèòå è îæåíèëè ñèíîâåòå ãî äàðèëè ñ ïîòîìñòâî îò
18 âíóöè, êîèòî ñúùî ñà ñå çàäîìèëè è ñòàíàëè ðîäèòåëè íà ïðàâ-
íóöèòå ìó (âèæ ðîäîâàòà ñõåìà íà ðîäà Äèìî ßíåâè – Ìàìàòà è
Ïàïóòî â ïðèëîæåíèå ¹6). Ïðàâè âïå÷àòëåíèå, ÷å ïúðâèòå ïîêîëå-
íèÿ ñà äåöà â ìíîãîäåòíè ñåìåéñòâà, êîèòî â ñëåäâàùèòå ïîêîëå-
íèÿ ñòàâàò âñå ïî-ìàëêî. Çàïî÷âàò äà ïðåîáëàäàâàò ñåìåéñòâàòà ñ
äâå äåöà è ñàìî åäíî-äâå îñòàâàò ñ ïî åäíî äåòå.

Ðîäîâàòà ñõåìà íà äÿäî ßíè è áàáà Ðóñà ïîêàçâà, ÷å òå ñà îáî-
ãàòèëè ðîäà íà ÷îðáàäæè Äèìî è íà áàáà Ìàðèÿ ñ âóé÷îâöèòå íè
Ìèìèêî, Àòàíàñ, Äèìèòúð è ñ ëåëèòå íè Ìàðèÿ è Ëàìáðèíà. Òîâà
îçíà÷àâà, ÷å îñâåí ìàéêà íè òå ñà èìàëè îùå 5 äåöà èëè âñè÷êî 6.
Îòäåëèõìå ÷îðáàäæèéñêàòà âíó÷êà Åëåíêà, êîÿòî ñå îìúæèëà çà
ãîâåäàðñêèÿ ñèí Äèìèòúð, çàùîòî òÿõíà å çàñëóãàòà, ÷å ñà íàòîâà-
ðèëè ðîäîñëîâíîòî íè äúðâî ñ íîâè 5 êëîíà, â êîèòî ôèãóðèðàò
èìåíàòà íà Ìàðèéêà, ßíè, Èðèíêà, Ðóñêà è Õðèñòèíêà. Â ðîäîâèòå
ñõåìè ñìå ïðîñëåäèëè ðàçâèòèåòî íà ðîäà íè (íàä 330 äóøè!) è òàì,
êúäåòî íàìåðèõìå ñâåäåíèÿ âïèñàõìå è ãîäèíèòå íà ðàæäàíåòî è
ñìúðòòà èì. Çà äðóãèòå ñëåäèòå ñå ãóáÿò.

Âóé÷î íè Ìèìèêî íå å èìàë âúçìîæíîñòòà äà ñå ðàäâà íà ïúð-
âèòå ñè òðè ðîæáè, íî íà ÷åòâúðòîòî äåòå, Æèâêà, ïðåç 2011 ã. îòï-
ðàçíóâàõìå 80-ãîäèøíèÿ þáèëåé. Íåéíàòà äúùåðÿ Ìàðèÿ è çåòÿò
Ñòåôàí ñå áÿõà ïîñòàðàëè òîçè äåí, êàêòî è ñòàð÷åñêèòå `è ãîäèíè
äà è` íîñÿò ðàäîñò. Çà òîâà îñîáåíî ìíîãî äîïðèíàñÿò è âíó÷êèòå

382

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Âàëÿ è Æóæà, êîèòî è ñëåä êàòî çàâúðøèõà âèñøå îáðàçîâàíèå è
ñúçäàäîõà ñâîè ñåìåéñòâà, ïàê íà ïðàçíèöè ñà âèíàãè çàåäíî. À êàê
ñèÿå ëèöåòî íà Æèâêà, êîãàòî çàãîâîðè çà ïðàâíóêà ñè Âèêòîð! È
êîëêî å ãîðäà ñ óñïåõèòå íà âíóêà ñè Âåíöèñëàâ, êîéòî ïúòóâà ñ
êîðàáèòå íà ÁÌÔ!

È âóé÷î Àòàíàñ èìàøå åäèí ñèí Ôèëèï, êîéòî àêòèâíî æèâåå-
øå è ïðåç ñâîÿòà 87-ìà ãîäèøíèíà. È çà íåãî èçêëþ÷èòåëíè ãðèæè
ïîëàãàøå äúùåðÿ ìó, êîÿòî íàâðåìåòî ïîäíîâè èìåòî íà áàáà Âà-
ñèëêà. Âåñåòî îñòàíà äà æèâåå â Ñîôèÿ, îñíîâà ÈÊ “Åìàñ”, êîåòî `è
äàäå âúçìîæíîñò äà íàâëåçå â òåçè êðúãîâå è íå âåäíúæ å òåõåí
ãîâîðèòåë ïî òåëåâèçèÿòà è ïî ðàäèîòî. Â ïàìåò íà ìàéêà ñè íàï-
ðàâè ìíîãî äîáðè äåëà çà ñ. Ãàëàòà, êîåòî äíåñ å æèëèùåí êîìï-
ëåêñ íà Âàðíà.

Ðîäèòåëèòå íè æèâÿõà äî äúëáîêà ñòàðîñò. Íèå, ÷åòèðè ñåñò-
ðè, äîæèâÿâàìå íàä 80 ãîäèíè, êàòî íàé-ãîëÿìàòà íàïóñíà òîçè Áî-
æè ñâÿò íà 87 ãîäèíè. Ëîøî å, ÷å ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè íå ñìå
çäðàâè. Äåöàòà íè ñå ãðèæàò çà íàñ, íî íàñ íè èçìú÷âà ìèñúëòà, ÷å
ãè çàòðóäíÿâàìå. Âíóöèòå ñà íàøàòà ãîðäîñò. Æàëêî ñàìî, ÷å òå íå
ñà ïðè íàñ.

Ïî÷òè ñìå çàãóáèëè âðúçêàòà ñ íàñëåäíèöèòå íà áàáà Ôîòèíà
è äÿäî Ãåîðãè. Ñ äåöàòà èì îáùóâàõìå, íî ñ âíóöèòå è îñîáåíî ñ
ïðàâíóöèòå èì íå ñå ïîçíàâàìå. Êîãî äà âèíèì? Âðåìåòî, â êîåòî
æèâÿõìå è æèâååì, èëè êðàòêàòà ñè ðîäîâà ïàìåò?

Áëàãîäàðåíèå íà æèâèÿ èíòåðåñ êúì ðîäîñëîâèåòî, ïðîÿâåí îò
ïîòîìñòâîòî íà Ñóëòàíà Äèìîâà è Èâàí Ïåòêîâ, íè ñå èçÿñíè íà-
ïúëíî ðàçâèòèåòî íà òåõíèÿ ðîä. Çà ÷è÷î Äèìî è ÷è÷î Ëàìáî îò
Àñïàðóõîâî ñìå ñëóøàëè ìíîãî, íàøèòå ðîäèòåëè è ïî-âúçðàñòíî-
òî ïîêîëåíèå îáùóâàõà ñ òÿõ, íî ñ äúùåðèòå èì Ñèéêà è Çëàòêà
óñòàíîâèõìå âðúçêè â ïîñëåäíèòå ãîäèíè. Îò òÿõ ïîëó÷èõìå öåííè
äàííè çà ðîäà èì, êîéòî å åäèí îò íàé-ìíîãîëþäíèòå. Çà ëè÷íîñò-
òà íà Ãåîðãè Èâàíîâ (1890-1955), æåíåí çà Àíòèíà, êîèòî ñà æèâå-
ëè â Îáçîð, íè èíôîðìèðà Äèìèòúð Ëàìáîâ – áðàòúò íà Çëàòêà
Äðóìåâà, êîéòî ïðåç 2011 ã. çàïî÷íà ñâîÿòà 80-òà ãîäèøíèíà. Ãåîð-
ãè Èâàíîâ ïðèåë ôàìèëèÿòà íà Ïðàìàòàðîâè, çàùîòî ñòàíàë ñúò-
ðóäíèê íà ïðåäïðèåìà÷à, êîéòî ñå÷àë äúðâà â çåìëèùåòî íà Îáçîð
è, îò ïëàæíàòà ëèíèÿ, êúäåòî ïðèñòèãàëè òóðñêè ãåìèè, ãè èçïðà-
ùàë â Èñòàíáóë. Ñòîêàòà ñå ïðèåìàëà áåç íèêàêâè ðåêëàìàöèè. Ïî
íàøà ñìåòêà òåõíèÿò ðîä, çàåäíî ñúñ ñúïðóæåñêèòå äâîéêè, íàáðî-

383

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ÿâàò íàä 102 äóøè. Âñå ðàáîòëèâè, ñòîéíîñòíè õîðà. Ñðåä òÿõ ñà è
Ñòàíà è Àíàñòàñ Ìàíîëîâè, êîèòî ñà ðîäèòåëè íà Êîñòà Àíàñòà-
ñîâ, æåíåí çà Çîÿ, êîÿòî å äúùåðÿ íà Äèëåõòè è Àíàñòàñ Ôèëèïîâè.
Çà òÿõ ïî-ïîäðîáíî ïèñà òÿõíàòà âíó÷êà Ëèëèÿ Ñåìîâà, êîÿòî å åä-
íà îò àâòîðêèòå íà êíèãàòà.

Íå ñà ïúëíè ñâåäåíèÿòà íè çà ïîòîìñòâîòî íà Ëàìáî Äèìîâ,
êîéòî å ïðèñòèãíàë ñ 5-òå ñè äåöà â Áúëãàðèÿ ïðåç 1912 ã. Â ïîñëåä-
íèòå ãîäèíè äåöàòà íà ñèíà ìó Àïîñòîë æèâÿõà ñúñ ñåìåéñòâàòà ñè
íà óë. “Ëîçåíãðàä” ¹16 ïðè ñåñòðà ìó Ñîôêà Ëàìáîâà Äèìîâà õ
Êîñòà Ìàâðîäèåâ. Çà òîâà ìîãà äà âèíÿ è ñåáå ñè, çàùîòî ñúñ ñå-
ìåéñòâîòî íà äúùåðÿ ìó, íàøàòà ëåëÿ Ñîôêà è êàëåêî Êîñòà, íà-
øåòî ñåìåéñòâî áåøå íàé-áëèçêî. Æèâååõìå íà åäíà è ñúùà óëèöà,
ïîñðåùíàõìå áðàò `è Ìàíîë, êîéòî äîéäå îò Ãúðöèÿ, ó÷èõ îñèíîâå-
íàòà èì áðàòîâà äúùåðÿ Ìèëêà, â Ãàëàòà õîäèõìå ó êàêà Æèâêà è
áàòå Ëàìáî, íî íèêîãà íå ïîèñêàõ äà ìè ðàçêàæàò çà ñâîÿ ðîä. Ñåñ-
òðà ìè Èðèíêà ìè å äàëà íÿêîè ñâåäåíèÿ, êîèòî ïîçâîëèõà äà ñúñ-
òàâèì ðîäîñëîâíîòî èì äúðâî. À ñåãà íàó÷àâàì, ÷å è òàì ñà èçðàñ-
íàëè äîáðè, ÷åñòíè, ó÷åíîëþáèâè ïîêîëåíèÿ, ñ êîèòî ìè ñå ïðèèñ-
êà äà ñå ñúáåðåì, îïîçíàåì è äðóæèì. Ïîñëåäíàòà ïîòîìêà íà òîçè
ðîä, ñ êîÿòî ñå çàïîçíàõìå íåîòäàâíà, å Ëþäìèëà Êðàñèìèðîâà Âà-
ñèëåâà. Íåéíîòî ëèöå å êàòî îãëåäàëî íà ìàé÷èíèÿ `è îáðàç. È õà-
ðàêòåðà íà ìàéêà ñè å íàñëåäèëà: îòçèâ÷èâà, îáùèòåëíà, äîáðîíà-
ìåðåíà.

Íå çíàåì ñúùî êîÿ å ðîäîíà÷àëíè÷êàòà, ñúïðóãàòà íà Ñòàìàò
Äèìîâ, îò ÷èèòî äåöà Äèìèòúð, Ìèõàë è Ñóëòàíà èìàìå ëè÷íè ñïî-
ìåíè, à çà Ðóñêà ñìå ÷óâàëè äà ñå ãîâîðè, äîðè íè ïîñî÷èõà êúäå
æèâåå, íî ïîâå÷å íå çíàåì. Èçêëþ÷èòåëíî ëþáåçíà è ñúïðè÷àñòíà
êúì çàïî÷íàòàòà îò íàñ ðàáîòà å Ìàãäàëåíà, ñíàõàòà íà áàòå Ñòîÿí
è ñúïðóãàòà ìó Ãèíêà. Òÿ íè ïîìîãíà äà íàíåñåì äàòèòå îò ðîæäå-
íèåòî è ñìúðòòà íà ðîäñòâåíèöèòå èì. Íåùî ïîâå÷å – âêëþ÷è è
äúùåðÿ ñè Ìèëåíà. Ñðåùíàõìå ñå äâà äíè ñëåä êàòî áÿõà îòáåëÿçàëè
90-ãîäèøíèÿ þáèëåé íà áàòå Ñòîÿí. Ñèíúò ìó Áëàãîâåñò å ìîðñêè
îôèöåð, à Ìèëåíà å ñòóäåíòêà â Ìåäèöèíñêèÿ óíèâåðñèòåò – Âàð-
íà. Áåøå ñè âçåëà èçïèòà ñ îòëè÷åí. Âíóêúò ïúê ïîäíîâè èìåòî íà
äÿäî ñè Ñòîÿí. À áàòå Êîëüî ïèøå êíèãè è ñ óâëå÷åíèå ãîâîðèõìå
çà òÿõ. Òîé âñå ñêúðáè ïî çàãóáàòà íà ñúïðóãàòà ñè Êàòÿ, ñ êîÿòî
îòãëåäàõà òðèòå ñè äåöà. Çàåäíî ñ íåÿ ïîñåùàâàõà èçÿâèòå íà òðà-
êèéñêîòî äðóæåñòâî. Íåîïðàâäàíî çàãóáèõìå âðúçêèòå ñè ñúñ ñå-

384

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ìåéñòâîòî íà ÷è÷î Ìèõàë è âåñòòà çà ñìúðòòà íà äúùåðÿ ìó, Ðà÷å-
òî, ìíîãî íè íàòúæè. Äèìèòúð Ñòàìàòîâ ïîìíèì êàòî ìíîãî åðó-
äèðàíà ëè÷íîñò, ïîëèãëîò è îáùåñòâåíèê. Ïðè îðãàíèçèðàíåòî íà
Ìëàäåæêîòî òðàêèéñêî äðóæåñòâî âúâ Âàðíà ïðåç 1922 ã. íà íåãî
áèëî ïîâåðåíî èçäàâàíåòî íà ìëàäåæêè âåñòíèê. À çà Ðóñêà Ñòàìà-
òîâà íàó÷èõìå, ÷å ñíàõà `è áèëà àðòèñòêà.

Íàé-ìíîãî è íàé-ñêúïè ñïîìåíè èìàì îò ñåìåéñòâîòî íà Ãå-
îðãè Àëåêñàíäðîâ è ñúïðóãàòà ìó Íàíêà. Ìîæå áè ïðè÷èíàòà å â
òîâà, ÷å ðîäèòåëèòå íè áÿõà òåõíè êðúñòíèöè è òå ñ ãîëÿìî óâàæå-
íèå ñå îòíàñÿõà êúì íàñ. Ïðèñúñòâàõà ïðè íàé-âúëíóâàùèòå ìî-
ìåíòè îò æèâîòà íè. Çà ìåíå òîâà áåøå èçïðàùàíåòî ìè ïðåç 1949
ã. â òîãàâàøíà ×åõîñëîâàêèÿ äà ñëåäâàì è ñåìåéíîòî òúðæåñòâî íà
2 ìàé 1954 ã. ïî ñëó÷àé âñòúïâàíåòî ìè â áðàê ñ Èëèÿ Ñòîåâ îò ñ.
×åðíîãëàâöè, Øóìåíñêî. Çàòîâà è ñíèìêàòà íà êóìöèòå íè Àëåê-
ñàíäðîâè ñúì ïîñòàâèëà â àëáóìà íà âàðíåíñêîòî òðàêèéñêî äðó-
æåñòâî.

Âïðî÷åì èìà è äðóãà ïðè÷èíà: êóìåöúò Ãåîðãè å áèë ÷ëåí íà
ðåâèçèîííàòà êîìèñèÿ íà Ìëàäåæêîòî òðàêèéñêî äðóæåñòâî ïðè
îñíîâàâàíåòî ìó âúâ Âàðíà ïðåç 1922 ã. Òîé å ó÷àñòâàë è â íàöèî-
íàëíàòà ñòà÷êà íà æåëåçíè÷àðèòå ïðåç 1919 ã. Íî îò âñè÷êî íàé-
ìíîãî öåíÿõìå òÿõíàòà äîáðîòà è óìåíèåòî èì äà çàñâèäåòåëñòâó-
âàò äîáðîòî ñè îòíîøåíèå êúì õîðàòà. Òîâà òÿõíî êà÷åñòâî íàñëå-
äè è äúùåðÿ èì Ìàãäàëåíà, êîÿòî è íà ïðåêëîííà âå÷å âúçðàñò íè
ïîñðåùíà ñ øèðîêà óñìèâêà è ñ âèäèìà ðàäîñò.

È çà ñåìåéñòâîòî íà áàòå Êîñòà è êàêà Öâåòà îò Ñîôèÿ ñè ñïîì-
íÿì ñ íàé-ãîëÿìà áëàãîäàðíîñò è ïðèçíàòåëíîñò. Òå áÿõà ìîÿ îïî-
ðà â ðàäîñòíè è òðóäíè äíè, ñâúðçàíè ñ ïðåáèâàâàíåòî ìè â Ñîôèÿ.
Òå ïîñðåùíàõà ìîÿòà ìàé÷èöà, êîÿòî çà ïúðâè è, ìîæå áè, çà ïîñ-
ëåäåí ïúò ñå å êà÷èëà íà âëàê äà äîéäå äà âèäè çàùî íàé-ìàëêàòà `è
äúùåðÿ îùå íå å ïîëó÷èëà äîêóìåíòèòå ñè çà ñëåäâàíå â ÷óæáèíà.
À óìåíèåòî èì äà ïðåäðàçïîëàãàò ÷îâåêà äà ïîêàæå íàé-äîáðîòî,
êîåòî ïðèòåæàâà?! Õâàëà èì. Íà áàòå Êîñòà âèêàõà Àìåðèêàòà. Íå
çíàÿ òî÷íî çàùî, íî êàòî íàó÷èõ, ÷å äåöàòà ìó Ìàðèàíà è Ñàøêà ñà
â ÷óæáèíà è ñåìåéñòâàòà èì ïðîñïåðèðàò, èñêðåíî ñå çàðàäâàõ è îò
ñúðöå èì ïîæåëàõ ñïîëóêà.

È ñ ïî-ìàëêàòà Ìàãäà, äúùåðÿòà íà ëåëÿ Ñîôêà, âèêàõà è` Äðà-
ãàíêàòà, çàùîòî áåøå îìúæåíà çà ÷è÷î Äðàãàí, ñå îáè÷àìå è îáùó-
âàìå. Òÿ å òîëêîâà ñúïðè÷àñòíà êúì òðàêèéñêàòà êàóçà, êúì òîâà,

385

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

êîåòî ïèøåì, ÷å íå ìîãà äà íå è` èçêàæà áëàãîäàðíîñòòà íè. Ñèíúò
`è Áîðèñëàâ, ìîðñêè îôèöåð, è äúùåðÿ è` Äàíèåëà äíåñ ñå ãðèæàò çà
íåÿ. Áðàò `è Õðèñòî è ñåñòðà è` Íåäêà ñà îñòàâèëè ñúùî ìíîãî äîá-
ðè ñïîìåíè ó íàñ. À ñíàõà èì Ïàâëèíà è äíåñ å ñâúðçàíà ñ ðîäà íè
è âñè÷êè ÿ óâàæàâàò è íå ñïèðàò äà ÿ õâàëÿò.

Òîâà, ÷å ðîäúò íè å ìíîãîëþäåí, å ïðè÷èíà äà ñå ãóáè âðúçêàòà
ìåæäó îòäåëíèòå èçäúíêè íà òîçè ×îðáàäæèäèìîâ ðîä, íî òîâà íå
å ïðè÷èíà âñÿêà îò òåçè èçäúíêè äà èìà ñâîåòî îïðåäåëåíî ìÿñòî â
ðîäîâàòà íè ïàìåò. Êîëêî å õóáàâî, ÷å ñìå ìíîãî, êàòî çâåçäèòå íà
íåáåòî, è âñåêè îò íàñ èìà ñâîé ïðèíîñ â ðàçâèòèåòî íà îáùåñòâî-
òî. È òúé êàêòî ïðè ïî-ãîëÿìî îñâåòëåíèå çâåçäèòå íå ñå âèæäàò,
íî òå ñúùåñòâóâàò, òàêà è â íàøèÿ ìíîãî÷èñëåí ðîä èçäúíêèòå â
ðîäîñëîâíîòî äúðâî æèâåÿò ñâîé æèâîò, ðàçâèâàò ñå, ìíîæàò ñå è
äîðè äà íå ñå ïîçíàâàò ìëàäèòå ïîêîëåíèÿ, òå ïðèíàäëåæàò êúì
òîâà ãîëÿìî ñåìåéñòâî, êîåòî íåêà îñòàíå äà æèâåå â ïàìåòòà è íà
áúäåùèòå ïîêîëåíèÿ. Íåêà âñåêè êëîí îò ðîäîñëîâíîòî äúðâî äà
çíàå êîðåíà ñè, çàùîòî êàêâî å äúðâî áåç êîðåí?

Íàé-ïðåñíè ñà âïå÷àòëåíèÿòà ìè îò äðóãà èçäúíêà íà èìðî-
õîðñêè ðîä, êîÿòî íàìåðèëà ñâîÿ ïðèñòàí â ãðàä Ïèëçåí, ×åõèÿ.
Áëàãîäàðåíèå íà Çëàòêà Äðóìåâà, êîÿòî íè äàäå êîîðäèíàòèòå èì,
ñå ñâúðçàõìå ñ Õðèñòî, ÷èÿòî ôàìèëèÿ å Öàðèãðàäñêè, òúé êàòî ñå å
ðîäèë â Öàðèãðàä è å ïîñåòèë ãðàäà íÿêîëêî ïúòè. Îáåùà äà íè
èçïðàòè ñíèìêè è êàñåòîôîíåí çàïèñ, íî ñå ðàçáîëÿë. Ñèíúò ìó,
êîéòî áå ìíîãî ëþáåçåí è äîêàðà áàùà ñè çà ïúðâèÿ ðàçãîâîð ñ
íåãî, ïî íåèçâåñòíè ïðè÷èíè çàãóáè èíòåðåñ êúì ðîäîñëîâèåòî è íå
èçïúëíè äàäåíèòå îáåùàíèÿ. Íå ñå îáàæäà è ïî Ñêàéïà, âúïðåêè ÷å
÷åñòî å íà ëèíèÿ.

ßíåâè

Çà ñúæàëåíèå åäèíñòâåíèÿò ïðåäñòàâèòåë îò òîçè êëîí íà ðî-
äà, ñ êîãîòî ìîæàõìå äà ðàçãîâàðÿìå, å Ñòåôêà, ñúïðóãàòà íà Íèêî-
ëàé Õðèñòîâ Íèêîëîâ. Íà íåÿ áëàãîäàðèì çà ïðåäîñòàâåíèòå íè
ñâåäåíèÿ. Íàé-íàïðåä óçíàõìå, ÷å Õðèñòî Íèêîëîâ, êîãîòî íàðè÷à-
õà Ñàëàìäæèÿòà, ïîðàäè çàíàÿòà ìó, å áðàòîâ÷åä íà Ìèìèêî ßíåâ,
à ñëåäîâàòåëíî è íà Åëåíêà è Àòàíàñ ßíåâè. Òîâà íè íàâåäå íà ìè-
ñúëòà, ÷å Äèìî ßíåâ õ Ìàðèÿ Äåâåäæèåâà â ñ. Èìðèõîð å èìàë áðàò

386

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Íèêîëà. Íèêîëà ßíåâ õ Ìàðèÿ ñà äîøëè îò Èìðèõîð âúâ Âàðíà ñ 4
äåöà, îò êîèòî äâå ñà ïî÷èíàëè òóê, à äðóãèòå 2 ñà: Õðèñòî è Àíàñ-
òàñ. Àíàñòàñ õ Ñâåòëà æèâååëè íà óë. “Äîéðàí” ¹3. Ñåìåéñòâàòà íà
Ìèìèêî, Ïàíäî è Õðèñòî ÷åñòî áèâàëè çàåäíî. Åëåíêà è Ïàíäî
áèëè êðúñòíèöè íà ñåìåéñòâîòî íà Õðèñòî ßíåâ. Ìàðèÿ Íèêîëîâà
ñëåä 9 ñåïòåìâðè áèëà íàãðàäåíà îò ãåí. Ñòîé÷åâ ñúñ çëàòåí ìåäàë
è íàðîäíà ïåíñèÿ, çàùîòî óêðèâàëà íà òàâàíà â êúùàòà ñè ïåòèìà
ó÷èòåëè îò ñ. Åíèíà, Êàçàíëúøêî. Àíàñòàñ êàíåë â ïðèçåìíèÿ åòàæ
íà êúùàòà ñè ñòðàæàðè, ðàçãîâàðÿë ñ òÿõ íà âèñîê ãëàñ è òàêà, áåç
äà ñå óñåòÿò, ñòðàæàðèòå äàâàëè èíôîðìàöèÿ íà ó÷èòåëèòå, ñêðèòè
íà òàâàíà. Ó÷èòåëèòå áèëè â ñëóæáà íà ðàçóçíàâàíåòî. Òúé êàòî
Õðèñòî Íèêîëîâ ñúñ ñåìåéñòâîòî ñè àêòèâíî ó÷àñòâàë â îáùåñòâå-
íèÿ æèâîò è â áîðáàòà ïðîòèâ ôàøèçìà, ïðåäëàãàëè äà èì äàäàò
ïðèâèëåãèè êàòî áîðöè ïðîòèâ ôàøèçìà, íî òîé îòêàçàë, çàÿâÿâàé-
êè, ÷å íå çà ïðèâèëåãèè ñå å áîðèë.  äâîðíîòî ìÿñòî íà êúùàòà ñè
ïîñòðîèë áàðàêà è â íåÿ ïðèþòèë áåæàíåöà îò Èìðèõîð, êîãîòî
ñìå çàïîìíèëè ñ ïðîçâèùåòî Áàðáà ßíè. Òîé áèë ñàìîòíèê è áåç-
äîìíèê.

Àíäîí, ñèíúò íà Õðèñòî, ïðåäè Äåâåòè ñåïòåìâðè 1944 ã. áèë
ñúäåí â ó÷åíè÷åñêè ïðîöåñ çà ó÷àñòèå â æèâîòà íà ÐÌÑ, êúäåòî
÷ëåíóâàëè è Íèêîëàé, è Ñòåôêà. Ñëåä 9 ñåïòåìâðè Àíäîí ñå âêëþ÷-
âà â ðåäîâåòå íà íàðîäíàòà ìèëèöèÿ, à Íèêîëàé â ñëóæáèòå íà íà-
öèîíàëíàòà ñèãóðíîñò, ïîñëå ðàáîòèë êàòî ëè÷åí ñúñòàâ â Áàëêàí-
øèï. Áèë ãðèæîâåí ñúïðóã è áàùà. Ñúïðóãàòà ìó Ñòåôêà áèëà êðî-
ÿ÷-ìàéñòîð â êîîïåðàöèÿ “Îáëåêëî”, à äåöàòà èì ñå èçó÷èëè êàòî
âíó÷êàòà èì Ñèëâèÿ, ñëåä êàòî çàâúðøèëà äâå âèñøè îáðàçîâàíèÿ
è ñïå÷åëèëà êîíêóðñ, ñå óñòàíîâèëà íà ðàáîòà â Ñîôèÿ. Äúùåðÿ èì
Ñâåòëàíà ñúùî ðàáîòè è ñå ãðèæè çà ìàéêà ñè, êîÿòî íå ñàìî ïîðà-
äè íàïðåäíàëà âúçðàñò, íî è ïîðàäè ìíîãî áîëåñòè (îñâèäåòåëñò-
âóâàíà å êàòî èíâàëèä ïúðâà ñòåïåí), ñå íóæäàå îò ïîâå÷å âíèìà-
íèå. Õðèñòî áèë îôèöåð, ñåãà å ïåíñèîíåð è æèâåÿò â ñúñåäíèÿ âõîä
íà ñúùèÿ áëîê. Ñâåòëàíà èìà ñèí Âàëåíòèí, îò êîãîòî Ñòåôêà èìà
ïðàâíó÷êà Ñâåòëîçàðà. Ñòåôêà òúãóâà, ÷å âíóêúò è` Âàëåíòèí å ðàç-
âåäåí. Íàøåòî ïîêîëåíèå òðóäíî ïðèåìà ðàçâîäèòå è íîâàòà ôîð-
ìà íà îáùóâàíå íà ñåìåéíè íà÷àëà, íî òîâà å åäíà îò õàðàêòåðíèòå
÷åðòè íà íîâîòî âðåìå. Òúé êàêòî ïðåäè ñåìåéñòâàòà ñà èìàëè ïî-
âå÷å äåöà, òàêà ñåãà å ìîäåðíî äà èìàò åäíî-äâå, äà íå ñêëþ÷âàò
áðàêîâå, à ñëåä êàòî ñà ñå çàäîìèëè, ëåñíî äà ñå ðàçâåæäàò. “Î,

387

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

âðåìåíà, î íðàâè” – âúçêëèêíàë ïîåòúò.
Ïðè ñðåùàòà ñè ñúñ Ñòåôêà íàó÷èõìå îùå, ÷å ßíè, âèêàõà ìó

Áóíàðæèÿòà, çàùîòî êîïàåøå êëàäåíöè, æåíåí çà Ëèëÿíà, ñúùî å
îò Èìðèõîð. Íåãîâè äåöà ñà Èðèíà õ Ìèõàèë, ïî çàíÿòèå äúðâîäå-
ëåö, è äâàìà ñèíà: Äèìèòúð ßíåâ (Ìàøàòà), ïî÷èíàë ïðåç 1998, æå-
íåí çà ßíêà Ùåðåâà Íèêîëîâà (Áóáà) (1924-1995) è Àíàñòàñ (Òàíà-
øîòî). Çàïèñàëè ñìå îùå, ÷å èìà 2 äúùåðè: Ëèëè è Ðîñè, êàêòî è
ñèí Ãîøî. Àëåêñàíäðà (Ñàíäà), âå÷å ïîêîéíèöà, áèëà ïëåìåííèöà
íà Ìàðèÿ Ïåòðîâà. Òÿ èìàëà 2 áðàòÿ è äúùåðÿ Ñâåòëà (1950). Ðàçã-
ëåäàõìå ñíèìêè è íÿêîè îò òÿõ ïîìåñòâàìå â êíèãàòà (ïîãðåáåíèå-
òî íà äúùåðÿòà Ìàðèÿ, êðúñòåíà íà áàáà ñè), âîéíèöèòå Õðèñòî è
Àíàñòàñ, ñåìåéñòâàòà íà Àíòîí è Íèêîëàé ñ æåíèòå è äåöàòà èì.

***
Íåïðîó÷åíè îñòàíàõà ñëåäíèòå ðîäîâå îò Èìðèõîð: Ïîïëàçà-
ðîâè, íà ßíè ôàéòîíäæèÿòà, íà Àðíàóäîâè è íà Àòàíàñ Äèìèòðîâ,
èçâåñòåí ñ ïðîçâèùåòî Öàðèãðàäñêè. Âúâ Âàðíåíñêèÿ êëîí íà Äúð-
æàâåí àðõèâ íàìåðèõìå äåêëàðàöèÿ, ïîäàäåíà îò Àòàíàñ êàòî áå-
æàíåö, èçñåëåí îò ñ. Èìðèõîð. Â íåÿ ñà çàïèñàíè äâå äúùåðè: Îëãà
è Çþìáþëêà, êîèòî ó÷åõà â ñòîïàíñêîòî ó÷èëèùå íà Ëåðè, è áðàò
èì Øèäåð, êîéòî çàãèíà êàòî àâèàòîð.
Çà Ïîïëàçàðîâè çíàåì, ÷å èìàõà äúùåðÿ, êîÿòî ñå êàçâàøå Ñîô-
êà, à è` âèêàõà Ïîïêàòà. Íåéíèÿò ñúïðóã Äèìèòúð, ðàáîòåøå êàòî
ôàéòîíäæèÿ. Äúùåðÿ èì ñå êàçâàøå Ôîòèíêà, à ñèíúò – Ãåîðãè
(Ãîøî). Çà ßíè ôàéòîíäæèÿòà, êîéòî æèâååøå íà óë. “Ãåí. Êîëåâ”
íàó÷èõìå, ÷å áèë áðàò íà Ôèëèï Íèêîëîâ Êîñòîâ îò Ìàâðîäèåâèÿ
ðîä, íà Ãëèãîð, æåíåí çà Äåñïèíà, îò Ìàíîëîâè, êîéòî ñúùî èìà-
øå ôàéòîí è íà Äèìèòúð Íèêîëîâ, æåíåí çà Êåðåêèöà, ÷èåòî ñå-
ìåéñòâî æèâååøå íà óë.”Áàó÷åð”. Òåõíè äåöà ñà: Ôèëèï, æåíåí çà
Íèíà, êàêòî è Ìàðèéêà, êàçâàõà è` Ìèêàòà, îìúæåíà çà Âàñêî. (Âè-
êàõà ìó ×åðíèÿò Âàñêî).
Ñèíúò íà Ôèëèï áåøå òàíöüîð è ãî âèäÿõ â Ïðàãà. Çà Àðíàóäî-
âè ñè ïðèïîìíÿìå, ÷å æèâååõà íà úãúëà íà óë. “Ãåí. Êîëåâ” è “Áàáà-
äàã” è ÷å ñà ñðîäåíè ñ Êàëèîïà Àòàíàñîâà Õðèñòîâà. Áàáà Ìàðèÿ è
äÿäî Êîñòà Àðíàóäîâè èìàõà äâàìà ñèíà: Ãåîðãè Êîñòîâ Àðíàó-
äîâ, æåíåí çà Ãèíêà è Àíòîí Êîñòîâ Àðíàóäîâ, æåíåí çà Ìàðèÿ.
Òåõíè âíóöè ñà: Ìàðèàíà Ãåîðãèåâà Êîñòîâà, æåíåíà çà Äèìèòúð
Êàë÷åâ, Çîðêà Ãåîðãèåâà Êîñòîâà, îìúæåíà çà Ïåòêî (òå ñà ïî÷èíà-

388

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ëè) è Êîíñòàíòèíà, êîÿòî îñòàíà âäîâèöà è æèâåå â Ãåðìàíèÿ. Òåõ-
íè ïðàâíóöè ñà: Öâåòàí Äèìèòðîâ Êàë÷åâ è îùå äâå äåöà, êîèòî ñà
â Ãåðìàíèÿ. Çà ïðåäîñòàâåíèòå ñâåäåíèÿ áëàãîäàðèì íà Äîáðèíêà
Äèìèòðîâà Ñòåôàíîâà.

***
Âúïðîñúò çà èìîòèòå íà òðàêèéöè, îñòàíàëè â Òóðöèÿ ñëåä èç-
ãîíâàíåòî èì ïðåç 1913-1914 ã. è ïî-êúñíî, ñòàâà àêòóàëåí â íàâå-
÷åðèåòî íà èçáîðè, áèëî òî çà ìåñòíàòà âëàñò, çà ïàðëàìåíò èëè çà
ïðåçèäåíò. Ïîëèòèöèòå ñå ïðàâÿò, ÷å íå çíàÿò çà Àíãîðñêèÿ äîãî-
âîð, ïîäïèñàí îò Ñèìåîí Ðàäåâ, êàòî ïúëíîìîùíèê íà Áúëãàðèÿ. Â
äîãîâîðà ñå ãîâîðè çà ëèöà, “êîèòî ñà ñå èçñåëèëè”, à íå çà ïðîãî-
íåíè íàñèëà îò ðîäíèòå èì ìåñòà, çàñòàâåíè äà èçîñòàâÿò èìîòèòå
ñè ïðåä ñòðàõà îò íàñèëñòâåíà ñìúðò.
Ìåæäóíàðîäíàòà îáùíîñò ïðèçíàâà áåæàíöèòå, êàòî èì îò-
ïóñêà áåæàíñêè çàåì. Áúëãàðèÿ ïðèåìà 52 000 ñåìåéñòâà ñ 220 000
äóøè. À ìþñþëìàíèòå, èçñåëåíè îò Áúëãàðèÿ ñà ñàìî 30 000. Çàìÿ-
íàòà å êàòî “êîí çà êîêîøêà”. Áúëãàðèòå ñà áèëè ïðèíóäåíè äà èçîñ-
òàâÿò 34 062 êúùè è äðóãè ïîêðèòè èìîòè, 1 961 440 äêà íèâè, ëèâà-
äè è ëîçÿ, 216 043 äêà ãîðè è ïàñáèùà, 131 231 ãëàâè åäúð äîáèòúê,
649 431 ãëàâè äðåáåí äîáèòúê. Â ñúùîòî âðåìå èçîñòàâåíèòå òóðñ-
êè èìîòè â íîâîîñâîáîäåíèòå çåìè, ïî èç÷èñëåíèÿòà íà ÌÇÄÈ, ñúñ-
òàâëÿâàõà: 3607 êúùè è äðóãè ïîêðèòè èìîòè; 285 821 äêà è 3 àðà
íèâè, ëèâàäè, ëîçÿ è ïð, 1224 äêà è 17 àðà ãîðè è ïàñáèùà è ò.í. È â
òåçè öèôðè íå âëèçàò èìîòèòå íà íàøèòå ïðåäöè, çàùîòî òå íå ñà
îïèñâàíè îò ñìåñåíèòå êîìèñèè, êîèòî ñà ðàáîòèëè ïðåç 1913-1914
ã. (âèæ. Ñò. Òðèôîíîâ “Òðàêèÿ 1912-1913 ã.” è “Òðàêèÿ. Àäìèíèñò-
ðàòèâíà óðåäáà, ïîëèòè÷åñêè è ñòîïàíñêè æèâîò 1912-1915”,
Òðàêèéñêà ôîíäàöèÿ “Êàïèòàí Ïåòêî âîéâîäà” 1992, ñòð. 170 è
181, êàêòî è “Òóðöèÿ íè äúëæè $10 ìèëèàðäà çà òðàêèéñêèòå
èìîòè” â. “Àòàêà”, 18 îêòîìâðè 2005 ã.)
Âúâ âàðíåíñêèÿ êëîí íà Äúðæàâåí àðõèâ, êúäåòî ñå ïàçÿò äåê-
ëàðàöèèòå íà èçñåëåíèòå îò òðàêèéñêèòå ñåëà áåæàíöè íàìåðèõìå
ìàëêî ïîäàäåíè äåêëàðàöèè îò èìðèõîðöè, íî è òå ñâèäåòåëñòâàò,
÷å ïðåäöèòå íè ñà èìàëè äâèæèìè è íåäâèæèìè èìîòè â äîñòà ãî-
ëåìè ðàçìåðè. Òàêèâà äåêëàðàöèè èìà è â Äúðæàâåí àðõèâ – Ñî-
ôèÿ. Âíóöèòå íà Êîñòà Àíàñòàñîâ ñà âçåëè îò òàì çàâåðåíè êîïèÿ çà
èìîòèòå íà äÿäî ñè. Ïðåïèñàëè ñìå ãè äîñëîâíî.

389

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

 ïàïêà ¹21, äåëî ¹4 íà Êóëòóðíî-áëàãîòâîðèòåëíî äðóæåñò-
âî “Òðàêèÿ”, â äåêëàðàöèÿ ¹205, íà ñòð. 164 å îïèñàíî èìîòíîòî
ñúñòîÿíèå íà áåæàíåöà Ñòàìàò Äèìèòðîâ, 65-ãîäèøåí îò ñ. Èìðè-
õîð, ×àòàëäæàíñêî, êîéòî îñòàâèë â Òóðöèÿ 2 êúùè ñúñ 7 ñòàè íà
ñòîéíîñò 150 õèë. ëâ., 1 äþêÿí íà ñòîéíîñò 20 õèë. ëâ., íèâè 100 äêà
çà 100 õèë. ëâ., ëèâàäè 10 äêà çà 20 õèë. ëâ. è 2 êîíÿ çà 6 õèë. ëâ.
Èçñåëåí áèë ïðåç àïðèë 1914 ã. Ñåìåéñòâîòî å ïðåäñòàâåíî êàòî
ñåäåì÷ëåííî, íî å áèëî ïî-ãîëÿìî, çàùîòî íÿêîè îò ÷ëåíîâåòå ïî-
èìåííî ëèïñâàò.

 ñúùàòà ïàïêà íà ñòð. 20 Ãåîðãè Ìèõàéëîâ, 45-ãîäèøåí, ðî-
äîì â ñ. Èìðèõîðêüîé, îêðúã Öàðèãðàäñêè (òàêà ïèøå â äåêëàðàöè-
ÿòà), æèâóù âúâ Âàðíà ïîä íàåì îò 400 ëâ. ìåñå÷íî íà óë. “Ñâ. Ìà-
ðèíà” ¹18, å äåêëàðèðàë, ÷å ñåìåéñòâîòî ìó ñå ñúñòîè îò 7 äóøè:
ñúïðóãà Ðàäà è äåöà: ßíè, Àíàñòàñ, Ñòîÿí, Òîäîð è Ôîòèíêà. ßíè
áèë âîéíèê, à Àíàñòàñ ðàáîòåë êàòî “êðú÷ìàðñêè ÷èðàê êîëêîòî
çà õëÿáà”. Èçãîíåí îò òóðöèòå ïðåç àïðèë 1914 ã. Â ñåëî áèë ðèáî-
ëîâåö. Îñòàâèë êúùà ñ 6 ñòàè çà 200 000 ëâ., äþêÿí çà 25 000 ëâ., 30
äêà íèâè çà 150 000 ëâ., 3 äêà ëîçå çà 30 000 ëâ., 40 äêà ëèâàäè çà
200 000 ëâ., 14 ãëàâè åäúð äîáèòúê çà 42 000 ëâ., õàìáàðè è ïëåâíÿ
çà 50 000 ëâ. Äåêëàðàöèÿòà å ïîäàäåíà íà 8 ìàðò 1927 ã. è â íåÿ å
èçðàçåíî æåëàíèå äà áúäå èçñåëåí â Ìåñåìáðèÿ, êúäåòî ùå ñå çàíè-
ìàâà ñ ðèáîëîâ è ëîçàðñòâî.

 ñúùàòà ïàïêà ßíè Òàøêîâ, ðîäîì îò ñúùîòî ñåëî, æèâóù
âúâ Âàðíà, êâàðòàë 489 ¹4 å äåêëàðèðàë, ÷å ñåìåéñòâîòî ìó å 5-
÷ëåííî è ñå ñúñòîè îò íåãî, ñúïðóãà Çþìáþëÿ è äåöà Ìèõàèë, Þð-
äàí, Õèðêà. Ðàáîòÿò òðèìà è ïîëó÷àâàò îáùî 30 000 ëâ. Æèâåÿò
ïîä íàåì è çàïëàùàò 500 ëâ. ìåñå÷íî. Äàäåíè ìó ñà 200 êâàäðàòíè
ìåòðà äâîðíî ìÿñòî, à å îñòàâèë â Òóðöèÿ ÷åòèðèñòàéíà êúùà çà
100 000 ëâ. è 60 äêà íèâè çà 80 000 ëâ. Òàì å ðàáîòèë êàòî êþìþðä-
æèÿ.

Íà ñòðàíèöà 79 â ñúùàòà ïàïêà Àòàíàñ Äèìèòðîâ, ðîäîì îò ñ.
Èìðèõîð, ×àòàëäæàíñêî, äåêëàðèðà, ÷å ñåìåéñòâîòî ìó ñå ñúñòîè
îò 4 äóøè: ñúïðóãà Ñòåôàíêà Àòàíàñîâà, ñèí Øèäåð è äúùåðè Çþì-
áþëÿ è Îëãà. Æèâåÿò âúâ Âàðíà â ñòàÿ îò êèðïè÷. Ïîëó÷èë å 300 êâ.
ìåòðà äâîðíî ìÿñòî, îò êîèòî 10 êâ. ìåòðà ñà çàñòðîåíè. Èçñåëåí å
ïðåç ìàðò 1914 ã. Îñòàâèë å êúùà çà 150 000 ëâ., 100 äêà íèâè çà
100 000 ëâ., 50 äêà ëèâàäè çà 50 000 ëâ., 7 ãëàâè åäúð äîáèòúê çà
35 000 ëâ. Çàíèìàâàë ñå å ñúñ çåìåäåëèå. Äåêëàðàöèÿòà å ïîäàäåíà

390

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

íà 11 ìàðò 1927 ã.
Íà ñòðàíèöà 175 ñå íàìèðà äåêëàðàöèÿ ¹287, ïîäàäåíà îò Ãëè-

ãîð Íèêîëîâ Êîñòîâ, 54-ãîäèøåí, ðîäîì îò Èìðèõîð, ×àòàëäæàí-
ñêî, æèâóù âúâ Âàðíà íà óë. “27 þëèé” ¹26, II ó÷àñòúê. Ñåìåéñòâî-
òî ìó ñå ñúñòîè îò 6 ÷ëåíà: ñúïðóãà Äåñïèíà, 40 ãîäèøíà è äåöà:
Ëàìáðèíà íà 17 ã., Ãåîðãè – 12 ã., Õðèñòî – 9 ã. è Ìàðà – 6 ã.
Æèâåÿò ïîä íàåì è êàòî îáù ðàáîòíèê èçêàðâà êúì 18 000 ëâ. Âçåë
å êðåäèò îò 20 000 ëâ. çà ñòðîåæ íà êúùà. Æåëàå äà ïîëó÷è ïëóã è
êàðóöà, 50 äêà íèâè, 2 ãëàâè åäúð äîáèòúê è 500 êã ïîñåâíè ñåìåíà.
Îò Òðàêèÿ å èçãîíåí ïðåç àïðèë 1914 ã. è å îñòàâèë òàì äâóñòàéíà
êúùà çà 20 000 ëâ., 50 äêà íèâè çà 100 000 ëâ., 60 äêà ãîðà çà 200 000
ëâ., 10 äêà ëèâàäè çà 30 000 ëâ., 5 ãëàâè åäúð äîáèòúê çà 40 000 ëâ. Â
ðîäíîòî ñè ìÿñòî ñå å çàíèìàâàë ñúñ çåìåäåëèå è ëîçàðñòâî.

 ïàïêà 21, äåëî ¹5 íà ñòð. 160, äåêë. ¹32 áåæàíåöúò Ñàâà
Íèêîëîâ, æèâóù â êâàðòàë Ñåñú – Ñåâìåñú ¹53 å äåêëàðèðàë 4
÷ëåííî ñåìåéñòâî: òîé, ñúïðóãà Åëåíà è äúùåðè Àíãåëèíêà è Àíêà.
Íóæäàå ñå îò êúùà ñ 4 ñòàè, 20 äêà ëîçÿ, 2 ãëàâè åäúð äîáèòúê, 2
ìîòèêè, 5 áú÷âè è 1 êîíñêà êàðóöà. Îùå èñêà 2-3 íîæà, 3 áú÷âè,
çäàíèå çà ðàáîòèëíèöà è êðåäèò 100 000 ëâ. Îñòàâèë å ÷åòèðèñòàé-
íà êúùà çà 100 000 ëâ., 100 äêà íèâè çà 300 000 ëâ., 15 äêà ëèâàäè çà
150 000 ëâ., 7 êàìèëè çà 200 000 ëâ., 40 áðîÿ äðåáåí äîáèòúê çà 15 000
ëâ. è äàì çà äîáèòúêà çà 50 000 ëâ. Æåëàå äà ñå èçñåëè â Àíõèàëî,
Áóðãàñêî, êúäåòî ùå ñå çàíèìàâà êàòî çàíàÿò÷èÿ. Áèë å çåìåäåëåö.

Ìíîãî îò òðàêèéöèòå, ïðîãîíåíè îò íàøåòî ñåëî Èìðèõîð,
èìàò íîòàðèàëíè àêòîâå çà èìîòèòå ñè. È ñåìåéñòâîòî íà Åëåíêà è
Äèìèòúð Õðèñòîâè ñà ãè ïðèòåæàâàëè. “Êîãàòî ïðåç 1982 ã. çàïî÷-
íà äà ñå èçãðàæäà êâàðòàëúò íè, ñúãëàñíî íîâèÿ ãðàäîóñòðîéñ-
òâåí ïëàí, áÿõìå óâåðÿâàíè, ÷å íÿìà äà ñúáàðÿò êúùàòà íè,
äîêàòî â åäèí ìîìåíò íè ñúîáùèõà, ÷å ìîæå äà ïðå÷èì íà íîâî-
òî ñòðîèòåëñòâî è ïîèñêàõà â íàé-êðàòúê ñðîê äà ñå îïðàçíè. Â
áúðçèíàòà íå âçåõìå ìåðêè íåäîáðîñúâåñòíè ãðàæäàíè äà íå ñå
âúçïîëçâàò îò ïðåòåñíåíèÿòà íè è òå çàäèãíàõà ñàíäúêà, â êîé-
òî áÿõà ãîëåìèòå ñâèòúöè, òóðñêè íàïèñàíè äîêóìåíòè, êàêòî
è öåííè çà ðîäîâàòà íè ïàìåò ïðåäìåòè, äîíåñåíè îò ðîäíîòî
íà ðîäèòåëèòå íè ñåëî. Òîâà áÿõà: çåëåíàòà áóë÷èíñêà ðîêëÿ è
÷åðâåíîòî áóëî îò ñâàòáàòà íà ìàéêà íè, êàêòî ïîòóðèòå è
áðîäèðàíà ïî êðàèùàòà êåíàðåíà ðèçà íà áàùà ìè, êîÿòî ïîëç-
âàõìå çà ðåêâèçèò ïî âðåìå íà êàðíàâàëà, êîéòî ñå óñòðîéâàøå

391

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

íà óë. “Áåíêîâñêà” â äåíÿ íà “Ãîëåìèòå çàãîâåçíè”. Â ñàíäúêà
èìàøå è íàíèç îò ïàðè÷êè, ïîäàðåí íà ìàéêà íè, êàêòî è äðóãè
äðåáíè òóðñêè ìîíåòè, ñ êîèòî óêðàñÿâàõà øàï÷èöèòå íà íîâî-
ðîäåíèòå áåáåòà. Ñïîìåíúò çà òåçè âåùè å çàïå÷àòàí òðàéíî â
ïàìåòòà íè” – ðàçêàçâàò äúùåðèòå èì Èðèíêà è Ðóñêà Äèìèòðî-
âè.

Òðàêèéñêàòà îðãàíèçàöèÿ àêòèâíî ñå âêëþ÷âà â áîðáàòà çà âúç-
òúðæåñòâóâàíå íà ïðàâäàòà ïî âúïðîñà çà òðàêèéñêèòå èìîòè. Òÿ,
÷ðåç ñâîèòå äåïóòàòè â Åâðîñúþçà, ïîñòàâè çà ðàçãëåæäàíå èñêàíè-
ÿòà íà òðàêèéöè, ïîñòèãíà îïðåäåëåí óñïåõ (âèæ “Ñ Òðàêèÿ â ñúð-
öàòà” Â. 2011, ñòð. 198-200), íî âñå îùå ïðåãîâîðèòå ïðîäúëæàâàò
è íå å ÿñåí êðàéíèÿò ðåçóëòàò.

Ñâåäåíèÿòà, êîèòî äîñòèãàò äî íàñ, ÷å åêñêóðçîâîäèòå íà ìíî-
ãîáðîéíèòå òóðèñòè÷åñêè àãåíöèè, êîèòî îðãàíèçèðàò åêñêóðçèè â
Òóðöèÿ, ïðåìèíàâàéêè êðàé ðàéîíèòå, çàñåëåíè íÿêîãà ñ òðàêèéöè,
ãîâîðÿò çà íàñåëåíèå, êîåòî “äîáðîâîëíî ñå å èçñåëèëî” èçâèêâàò
ãíÿâ â äóøèòå íè, çàùîòî èçîïà÷àâàò åäèí èñòîðè÷åñêè ôàêò. Äàíî
îïèòèòå íà îòäåëíè òðàêèéñêè ôàìèëèè äà âîäÿò äåëà ÷ðåç ìåæäó-
íàðîäíèÿ ñúä â Ñòðàñáóðã ñå óâåí÷àÿò ñ óñïåõ. Öåëòà å íå ñàìî äà
ñå ïîñòèãíå ìàòåðèàëíà êîìïåíñàöèÿ çà èçîñòàâåíîòî èìóùåñòâî,
íî äà âúçòúðæåñòâóâà ñîöèàëíàòà ñïðàâåäëèâîñò.

 äóõà íà çàâåòèòå íà äåäèòå íè: “Ïîìíåòå, íî íå îòìúùàâàé-
òå!”, â. “Òðàêèÿ” ïîñòàâè òîâà ìîòî íà çàãëàâíàòà ñè ñòðàíèöà. È
íèå ïèñàõìå, çà äà ñå çíàå è ïîìíè. Ðåøåíè ñìå äà ïðîäúëæèì áîð-
áàòà, çàùîòî Ãåîðãè Êîíäîëîâ, èìåíèòèÿò âîéâîäà îò Èëèíäåíñ-
êî-Ïðåîáðàæåíñêîòî âúñòàíèå íè çàêëå: “Äåëîòî å ñâÿòî. Ïðîêëå-
òè ùå áúäåòå, àêî íå ïðîäúëæèòå áîðáàòà!”

392

Ñúäáàòà íà ïðåñåëåíèòå èìðèõîðöè
â ñ. Êðèâèíè, Âàðíåíñêà îáëàñò

Ëèëèÿ ÑÅÌÎÂÀ

Êàêòî âå÷å ïèñàõìå, íàø ìîðàëåí äúëã å äà îòäåëèì ìÿñ-
òî è íà ãðóïàòà îò òðèíàäåñåò ñåìåéñòâà, êîèòî ñå çà-
ñåëâàò â ñ. Êðèâèíè (ñòàðîòî èìå å Ãåáåø), îáë. Âàð-
íåíñêà. Òåõíèòå ìúêè íå ñâúðøâàò ñ ïðèñòèãàíåòî è ñúñ çàñåëâàíå-
òî èì â ãð. Âàðíà. Ïî-êúñíî, ïðèíóäåíè îò îáñòîÿòåëñòâàòà, òå çà-
ïî÷âàò îòíîâî äà ïèøàò ïúðâèòå ðåäîâå íà ñâîÿòà èçãíàíè÷åñêà
ñúäáà.
Ïúðâèòå ãîäèíè îò æèâîòà èì â Áúëãàðèÿ ìèíàâàò â áîðáà ñ
ãëàäà. Áàâíî ñå âðúùà ñàìî÷óâñòâèåòî èì, íî âàæíîòî å, ÷å òå ñúõ-
ðàíÿâàò ñåìåéñòâàòà, êîèòî ñà ñúçäàëè. Îáðàáîòâàò çåìèòå ñè, ãðè-
æàò ñå çà æèâîòíèòå ñè (îñîáåíî çà êîíåòå), çàùîòî çà òÿõ å âúïðîñ
íà ñàìî÷óâñòâèå äà êàðàò ãëåäàíè è êðàñèâè æèâîòíè, â ÷èÿòî ëúñ-
êàâà ãðèâà ñâåòÿò ñèíè ìúíèñòà, à îïàøêèòå èì ñå âåòðåÿò êîïðè-
íåíî ÷èñòè è ðàçðåñàíè. Íÿêîëêî äåñåòèëåòèÿ ïîäðåä åäíîëè÷íî
îáðàáîòâàò çåìèòå ñè, à ïî-êúñíî, ïðåç ïåòäåñåòòå ãîäèíè íà ÕÕ
âåê, ïîâå÷åòî îò òÿõ ñå âêëþ÷âàò â òðóäîâî êîîïåðàòèâíîòî ñòî-
ïàíñòâî. Ñ òðóäîëþáèå è ñ èíèöèàòèâíîñò ïå÷åëÿò ìíîãî íàãðàäè.
Ìåæäó òåçè èìåíà ñå îòêðîÿâà Ñòàìàòêà Äÿíêîâà – äúùåðÿ íà Çîÿ
è Êîñòà Àíàñòàñîâè. Íÿêîè îò òÿõ îáðúùàò î÷è è íàäåæäà êúì òúð-
ãîâèÿòà, îðãàíèçèðàíà îò Ðàéîííàòà ïîòðåáèòåëíà êîîïåðàöèÿ, ÷èé-
òî ïðåäñåäàòåë, Âúë÷î Èâàíîâ Ãåîðãèåâ, å ïîòîìúê íà òðàêèéñêè
áåæàíöè îò Áóíàð Õèñàð. Äâå îò ñåìåéñòâàòà ñå íàñî÷âàò êúì ïðî-
èçâîäñòâîòî íà äúðâåíè âúãëèùà, êîèòî çàïî÷âàò äà ñå ïðîèçâåæ-
äàò ïî èíèöèàòèâà íà Äúðâîîáðàáîòâàùèÿ çàâîä “Òè÷à”. Êîñòà Ïà-
íàéîòîâ ðàáîòè íà êàìåííàòà êàðèåðà â ãð. Äîëíè ÷èôëèê.
Îãðîìíî å æåëàíèåòî íè äà ñúõðàíèì çà ïîêîëåíèÿòà èìåíàòà
íà âñè÷êè èìðèõîðöè è òåõíèòå ïîêîëåíèÿ. Çà ñúæàëåíèå ïî÷òè ñòî-

393

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ëåòèå íè äåëè îò çàñåëâàíåòî èì â Êðèâèíè è âðåìåòî õâúðëÿ áóëî-
òî íà çàáðàâàòà. Ïî ïîíÿòíè ïðè÷èíè òîâà íå íè ñå îòäàâà, çàùîòî
âðåìåòî ëåòè íàïðåä â åäèí íîâ, ÕÕI âåê, êîéòî íè îòäàëå÷àâà áåç-
âúçâðàòíî îò ïîñëåäíèòå äåñåòèëåòèÿ íà äåâåòíàäåñåòîòî ñòîëå-
òèå. Ñïîäåëÿìå ôàêòè, äî êîèòî ñìå óñïåëè äà ñå äîáåðåì. Òå íå ñà
ïúëíè, íî íàääåëÿâà æåëàíèåòî äà ñúõðàíèì îñòàíàëîòî çà ñëåäâà-
ùèòå ïîêîëåíèÿ ðîäîëþáèâè òðàêèéöè.

Çàâåòúò íè å: äåöàòà, âíóöèòå è ïðàâíóöèòå íè äà êðà÷àò
ïî îòúïêàíàòà ïúòåêà íà âðåìåòî ñ ãîðäî âäèãíàòè ÷åëà, çàùî-
òî íÿìàìå ïîâîä äà ñå ñðàìóâàìå. Íàøèòå äåäè ñòèãíàõà äî
ñâîÿòà Ãîëãîòà è æèâÿõà ñ íàäåæäàòà äà ïîãàëÿò äåáåëèòå
çèäîâå íà ðîäíèòå ñè êúùè è ñòâîëîâåòå íà ïëîäíèòå äðúâ÷åòà
â Èìðèõîð, äà ñå ïîòîïÿò â ÷óäíàòà çåëåíèíà íà çàîáèêàëÿùè-
òå ãè õúëìîâå, äà óñåòÿò ìèðèñà íà åçåðíàòà âîäà. Íåêà èçáðî-
ÿâàíåòî íà èìåíàòà èì áúäå ñàìî åäíà ìàëêà ÷àñò îò äúëãà íè
êúì òåõíèÿ îòðóäåí æèâîò.

Ñïèñú÷íèÿò ñúñòàâ íà èìðèõîðöè, êîèòî ñà æèâåëè â ñ. Êðèâè-
íè è ñà ïîëîæèëè êîñòèòå ñè â íåãîâàòà òîïëà ïðåãðúäêà ùå çàïî÷-
íåì ñ ðîäà íà Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ, ðîäåí íà 15.08.1882 ã. â
Èìðèõîð. Íåãîâà ñúïðóãà å Çîÿ Àòàíàñîâà Ìàíîëîâà, êîÿòî ñúùî å
îò ñ. Èìðèõîð è å 17 ãîäèíè ïî-ìëàäà îò íåãî (28.09.1899 ã.). Èìàò
4 äúùåðè è åäèí ñèí.

Ñ ðèñê äà ñå ïîâòîðèì, ùå ïðîñëåäèì ðàçâèòèåòî íà ðîäà èì.
Òÿõíàòà äúùåðÿ, Ñòàìàòà Êîñòîâà Äÿíêîâà, (05.01.1921 ã., Èì-
ðèõîð) å îìúæåíà çà Äîáðè Äÿíêîâ Äîáðåâ (28.06.1921 ã.), ðîäîì îò
ñ. Êðèâèíè. Äðóãàòà ìó äúùåðÿ Àíàñòàñèÿ Êîñòîâà (24.09.1923 ã.)
ñëåä îìúæâàíåòî ñè çà Èâàí Ðàäåâ Èâàíîâ (20.03.1920 ã., Êðèâèíè)
ïðèåìà ôàìèëèÿòà Ðàäåâà. Êîñòà èìà îùå äâå äúùåðè: Ìàðèéêà
Êîñòîâà (17.11.1925 ã., Âàðíà) è Âàñèëêà Êîñòîâà (1930 ã.), êàêòî è
ñèí Àíàñòàñ Êîñòîâ Ìàíîëîâ (1927 ã., Êðèâèíè), êîèòî ñúçäàâàò
ñåìåéñòâà â Êðèâèíè, êàêòî ñëåäâà: ñúïðóã íà Ìàðèéêà å Âàñèë Èâà-
íîâ Ãåîðãèåâ (01.03.1914 ã., Ã. Áëèçíàê), à íà Âàñèëêà – Äîí÷î Èëè-
åâ Áàëàáàíîâ (1927 ã., ñ. Áÿëà). Ñèíúò Àíàñòàñ ñâèâà ñåìåéíî ãíåç-
äî ñ Ìèíêà Ãåîðãèåâà – Áàëàáàíîâà (08.05.1928 ã., ñ.Êðèâèíè), êî-
ÿòî ïðèåìà ôàìèëèÿòà Àíàñòàñîâà.
Äðóã, ðîäåí íà 20 ìàé 1891 ã. â ñ. Èìðèõîð è æèâóù â ñ. Êðèâè-
íè, òðàêèåö å Âàñèë Ïàíàéîòîâ Êîñòîâ. Ñúñ ñúïðóãàòà ñè Ìàðèÿ

394

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

(15.03.1901 ã., ñ. Àÿçìî) ñà îòãëåäàëè åäèí ñèí Èâàí (8 íîåìâðè 1923
ã., Êðèâèíè) è äâå äúùåðè: Àíàñòàñèÿ (18 ñåïòåìâðè 1924 ã., Âàðíà)
è Ñóëòàíà (11 ñåïòåìâðè 1926 ã., Âàðíà). Ñúïðóãàòà íà Èâàí, Çëàòêà
Ïàñêàëåâà, (12.03.1924 ã., Âàðíà) å ïðèåëà ôàìèëèÿòà Ïàíàéîòîâà, à
Àíàñòàñèÿ, ñëåä æåíèòáàòà ñè ñ Ãåîðãè Âúëêîâ Ãåîðãèåâ, è Ñóëòà-
íà, ñëåä êàòî ñå çàäîìèëà ñ Æåêî Êîëåâ Ñòîÿíîâ ïðèåëè ôàìèëèè-
òå íà ñúïðóçèòå ñè.

Ñòîé÷î Èâàíîâ Êî÷åâ å ðîäåí íà 15.03.1877 â ñ. Èìðîõîð. Ñúï-
ðóãàòà ìó, ñúùî èìðèõîðêà, ñå êàçâàëà Çþìáþëÿ è áèëà ñ 12 ãîäè-
íè ïî-ìëàäà îò íåãî (18.01.1889 ã.). Â òÿõíîòî ñåìåéñòâî èçðàñíàëè
äåöàòà èì Íèêîëà (10.04.1920 ã., ñ. Àÿçìî), ÷èÿòî ñúïðóãà áèëà Ìà-
ðèéêà Éîðäàíîâà Èâàíîâà (16.02.1925 ã., Êðèâèíè). Äðóãèÿò ñèí,
ßíè Ñòîéêîâ Èâàíîâ (20.02.1912 ã., ñ. Èìðèõîð) ñå çàäîìèë ñúñ Ñòàí-
êà Êîëåâà Êî÷åâà (23.08.1914 ã., Èìðèõîð).

Äðóã, ðîäåí â Èìðèõîð è ïðåñåëåí â Êðèâèíè, å Íèêîëà Âàñè-
ëåâ, êîéòî çàåäíî ñúñ ñúïðóãàòà ñè Ñòåôàíà Íèêîëîâà Âàñèëåâà,
ðîäåíà íà 19 ôåâðóàðè 1886 ã. â ñúñåäíîòî ñåëî Àÿçìà, ñà îòãëåäà-
ëè ñèíà ñè Òîäîð (12.06.1922 ã., Àÿçìà), ÷èÿòî ñúïðóãà å Êóðòà Òî-
äîðîâà, ðîäåíà íà 31 ÿíóàðè 1923 ã. â Êðèâèíè.

Àòàíàñ Ãåîðãèåâ Àðõîíäîâ (06.05.1864 ã., Èìðèõîð) è ñúïðóãà-
òà ìó ñà èìàëè òðè äåöà: ñèí Ôèëèï Àòàíàñîâ (18.03.1909 ã., Èìðè-
õîð), ÷èÿòî ñúïðóãà å ðîäåíàòà íà 01.06.1914 ã. â ñ. Äîëíè ÷èôëèê
Ñòîÿíêà, è äâå äúùåðè: èìðèõîðêàòà Çîÿ Àòàíàñîâà Ìàíîëîâà, êî-
ÿòî ñå îìúæèëà çà ñúñåëÿíèíà ñè Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ, Çëàò-
êà Àòàíàñîâà Àðíàóäîâà, ðîäåíà â Èìðèõîð è îìúæåíà çà Èâàí
Òîäîðîâ Àðíàóäîâ.

Ñòîÿí Êîñòîâ Ïàíàéîòîâ (05.05.1880 ã., Èìðèõîð) ñúñ ñúïðóãà
Þðäàíà, ðîäåíà â Èìðèõîð íà 20 ÿíóàðè 1883 ã.

Ñåäìèÿò â ñïèñúêà íà ïðåñåëåíèòå èìðèõîðöè â ñ. Êðèâèíè,
Âàðíåíñêî, å Êîñòà Íèêîëîâ Âàñèëåâ, ÷èÿòî ñúïðóãà å Àíàñòàñèÿ
Äèìèòðîâà, à äåöàòà èì ñà: Íèêîëèíêà, Ôîòèíêà, Ïàíàéîò, Õðèñ-
òî, êîèòî ñúçäàëè ñåìåéñòâà ñúîòâåòíî Íèêîëèíêà ñ Íèêîëà, Ôî-
òèíêà ñ Äåëÿí Ãåîðãèåâ Âåëè÷êîâ, Ïàíàéîò ñ Äîéêà Èëèåâà Íèêî-
ëîâà, Õðèñòî ñ Äèìêà Íèêîëîâà. Íàé-ìàëêàòà, Âàñèëêà, ñå îìúæè-
ëà çà Ìàðèí ßíêîâ, à íÿìàìå ñâåäåíèÿ, ñ êîãî Äèìèòúð å ñâúðçàë
æèâîòà ñè. Æèâåÿò â Êðèâèíè.

Ñëåäâàùàòà â ñïèñúêà å Àðõîíäà Ãåîðãèåâà Ëóêîâà, çà ñúïðó-
ãà íà êîÿòî ñúùî íèùî íå çíàåì. Íåéíè äåöà ñà: Äèìèòúð Ëóêîâ

395

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ãåîðãèåâ (26.11.1905 ã., Èìðèõîð) ñúñ ñúïðóãà Àíàñòàñèÿ, Èâàí Ëó-
êîâ Ãåîðãèåâ (15.03.1908 ã., Èìðèõîð) ñúñ ñúïðóãà Íàñòà Èëèåâà
(15.06.1907 ã., Êðèâèíè) è Ôèëèï Ëóêîâ Ãåîðãèåâ (15.02.1913 ã., Èì-
ðèõîð) ñúñ ñúïðóãà Ñòîÿíêà Ãåîðãèåâà (14.11.1912 ã., Êðèâèíè).

 ñïèñúêà íà ïðåñåëåíèòå â ñ. Êðèâèíè òðàêèéöè ïðèáàâÿìå
îùå Ïàíàéîò Êîñòîâ Ïàíàéîòîâ (20.05.1891 ã., Èìðèõîð) è Äèìè-
òúð Ãåîðãèåâ Âåëèêîâ (10.12.1908 ã., Èìðèõîð). Ñúïðóãà íà Ïàíà-
éîò å ðîäåíàòà â Èìðèõîð Àíàñòàñèÿ (15.08.1876ã.), à òåõíè äåöà ñà:
Íåäÿëêà (28.09.1910 ã., Èìðèõîð) ñúñ ñúïðóã Êîñòà Ãàâðàèëîâ Ïî-
ïîâ (20.03.1908 ã., Ìàâðîâî). Ñúïðóãà íà Äèìèòúð å Ñòåôàíà
(22.07.1909 ã., Äîëíè ÷èôëèê) Òåõíè äåöà ñà: Ñîôêà Äèìèòðîâà Ìå-
òîäèåâà (10.01.1936 ã., Êðèâèíè), ÷èéòî ñúïðóã å Ìåòîäè Ñòîÿíîâ
Ìåòîäèåâ, Ãåîðãè Äèìèòðîâ Ãåîðãèåâ (15.10.1938 ã., Êðèâèíè), çà
÷èÿòî ñúïðóãà íÿìàìå ñâåäåíèÿ, Èâàí Äèìèòðîâ Ãåîðãèåâ
(10.01.1934 ã., Êðèâèíè), à ñúïðóãàòà ìó å Âúëêàíà Ìèõàëåâà Âå-
ëè÷êîâà, Ñòîÿí Äèìèòðîâ Ãåîðãèåâ (02.04.1941 ã.), Êîñòàäèí Äè-
ìèòðîâ Ãåîðãèåâ (01.07.1944 ã.).

Çà ñëåäâàùèÿ â ñïèñúêà ïðåñåëíèê Àíåñòè Êîñòàäèíîâ çíàåì,
÷å íåãîâà ñúïðóãà å Ìèëêà Àíåñòåâà Êîñòàäèíîâà, ðîäåíà íà
08.06.1882 ã. â Ëîçåíãðàä, à òÿõíî äåòå å Áîðèñ Àíåñòåâ Êîñòàäèíîâ
(26.05.1914 â Ñîçîïîë), êîéòî ñå çàäîìèë ñ Ïàóíêà Áîðèñîâà, êîÿòî
ïðèåëà ôàìèëèÿòà Àíåñòåâà. Òÿ å ðîäåíà íà 19.02.1915 ã. â ñ. Ñòàðî
Îðÿõîâî.  ñ. Èìðèõîð å ðîäåí è Õðèñòî Ãåîðãèåâ ßí÷åâ, ÷èÿòî
ñúïðóãà Àíàñòàñèÿ å ðîäåíà â Ëîçåíãðàä íà 18.12.1894 ã. Òåõíè äåöà
ñà: ßíè Õðèñòîâ Ãåîðãèåâ (18.03.1927 ã., Âàðíà) ñúñ ñúïðóãà, ðîäå-
íàòà íà 18.11.1927 ã., ò.å. îñåì ìåñåöà ñëåä íåãî, ïðåç ñúùàòà 1927
ã., â ñ. Êðèâèíè, Êèíà Ãåîðãèåâà Ãåîðãèåâà.

Íåçàâèñèìî îò òðóäíîñòèòå, ïîâå÷åòî ñåìåéñòâà èìàò ìíîãî
äåöà. Äèìèòúð Ãåîðãèåâ èìà ïåò äåöà, Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ
– ñúùî ïåò ðîæáè, íî åäíî îò íàé-ìíîãîëþäíèòå ñåìåéñòâà å íà
Êîñòà Íèêîëîâ Âàñèëåâ. Íåãîâèòå øåñò äåöà èçðàñíàõà êàòî äîñ-
òîéíè ãðàæäàíè. Òàçè ôàìèëèÿ äî 2012 ã. íàáðîÿâà íàä 70 äóøè. Äà
ñà æèâè è çäðàâè ïîòîìöèòå èì! Òåõíèòå èçäúíêè ÷ðåç æèâîòà ñè
äîêàçâàò, ÷å ñà ãåíåòè÷íî çàëîæåíè ñ ëþáîâ êúì òðóäà, äèñöèïëèíà
è îòãîâîðíî îòíîøåíèå êúì ïðîáëåìèòå, êîèòî ñòîÿò ïðåä òÿõ çà
ðàçðåøàâàíå.

396

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

***
Èç÷èñëåíèÿòà, êîèòî íàïðàâèõìå, ïîêàçâàò, ÷å îáùèÿò áðîé íà
âïèñàíèòå èìåíà â ñâîäêèòå å 1638 äóøè. Íÿêîè èìåíà ñå ïîâòàðÿò,
çàùîòî ó÷àñòâàò â ðîäîâèòå ñõåìè ïî ìàé÷èíà è ïî áàùèíà ëèíèÿ.
Íàé-ìíîãîëþäåí å ðîäúò íà ßíåâè – Ìàìàòà è Ïàïóòî, êîéòî íà-
÷èñëÿâà 336 äóøè. Âòîðèÿò å ñúñ 147 äóøè è òîâà å ðîäúò Ìàíîëî-
âè. Ñúñ 130 äóøè ñà Àëåêñèåâè, ñúñ 109 – Õðèñòîâè, à 194 å îáùèÿò
áðîé íà èìåíàòà, âïèñàíè â äåêëàðàöèèòå, ïîäàäåíè îò ðàçëè÷íè
ðîäîâå, âêëþ÷èòåëíî è òåçè îò ñ. Êðèâèíè. Ðîäîâåòå ñ ÷èñëåí ñúñ-
òàâ ïîä 100 äóøè ñà 12, íî òîâà, íàâÿðíî, ñå äúëæè íà ôàêòà, ÷å íå å
ïðîÿâåí èíòåðåñ êúì ðîäîñëîâèåòî è ðîäîâåòå íå ñå ïîçíàâàò äîñ-
òàòú÷íî äîáðå â òÿõíîòî ðàçâèòèå îò ïî-ñòàðî âðåìå. Íàé-ìàëêèÿò
áðîé å 21, ñëåäâàí îò òåçè ñ ïî 26, 29, 33, 42 äóøè. Ïî-ìíîãîëþäíè
ñà îùå Àïîñòîëîâè – 86, äðóãè ðîäîâå ñà ñúñ 78 è 74, 72, ñ 69, 55, 34,
33, 42, è ò.í.

397

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïðèëîæåíèÿ
Ôàêñèìèëåòà îò äîêóìåíòè

398

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè
399

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð
400