Деркоски български села. Село Имрихор

Ðåøàâàíå íà áåæàíñêèÿ âúïðîñ

Ïðåç 1920 ã. áúëãàðñêèòå óïðàâëÿâàùè ñðåäè ñå óáåæäà-
âàò, ÷å áåæàíñêèÿò âúïðîñ íÿìà äà ñå ðàçðåøè ÷ðåç çà-
âðúùàíå íà áåæàíöèòå â ðîäíèòå èì ìåñòà. Íàñòàíå-
íèòå âðåìåííî äåñåòêè õèëÿäè ñåìåéñòâà â ñòàðè, ïîëóñúáîðåíè,
íåõèãèåíè÷íè ñãðàäè, â îáîðè, áàðàêè, òðÿáâà äà ñå îñèãóðÿò ñ íîð-
ìàëíè çà æèâååíå æèëèùà, à ñúùî è ñ ïîìèíúê. Îêîëî 70% îò áå-
æàíöèòå ñà çåìåäåëöè, íàëàãà ñå äà èì ñå ðàçäàäå çåìÿ, ÷ðåç êîÿòî
äà îñèãóðÿò ïðåõðàíàòà ñè. Íåïðåêúñíàòî ïðèñòèãàùèòå áåæàíöè
ñòàâàò îãðîìíà òåæåñò çà äúðæàâàòà, îìàëîìîùåíà ôèíàíñîâî îò
âîéíèòå.
Ïðàâèòåëñòâîòî íà Çåìåäåëñêèÿ ñúþç, ñ ìèíèñòúð-ïðåäñåäà-
òåë Àë. Ñòàìáîëèéñêè, âíàñÿ â Íàðîäíîòî ñúáðàíèå Ïðîåêòîçàêîí
çà çàñåëâàíå íà áåæàíöèòå è îáåçïå÷àâàíå ïîìèíúêà èì, êîéòî å
ïðèåò ïðåç íîåìâðè 1920 ã. Ñúçäàâà ñå Áþðî çà íàñòàíÿâàíå íà áå-
æàíöèòå, à ñúùî è îêîëèéñêè êîìèñèè, ðúêîâîäåíè îò íåãî. Ñúçäà-
âàò ñå ãðàäñêè è ñåëñêè êîìèñèè â ïîìîù íà îêîëèéñêèòå. Ñïîðåä
Çàêîíà çàñåëâàíåòî íà áåæàíöè òðÿáâà äà ñå èçâúðøâà íà ïðàçíè
ìåñòà, ñãðàäè íà ñúùåñòâóâàùè ñåëèùà, â íîâîçàñòðîåíè ìàõàëè
êðàé òÿõ, â ïîäíîâåíè ñòàðè èëè íîâîîñíîâàâàùè ñå ñåëèùà.
Çàêîíúò ïðåäâèæäà íèâè çà îáðàáîòâàíå èëè ìåñòà çà íîâè ïîñ-
òðîéêè äà ñå îòïóñêàò îò äúðæàâíèòå è áåçñòîïàíñòâåíè èìîòè, îò
íåèçïîëçâàíè ãðàäñêè è ñåëñêè ìåðè èëè îò ìàíàñòèðñêè, âàêúôñêè
è ÷èôëèøêè çåìè.
Çåìèòå ñå äàâàò ñðåùó èçïëàùàíå íà äúðæàâàòà â 20-ãîäèøåí
ñðîê. Áåæàíöèòå ñòàâàò ñîáñòâåíèöè åäâà ñëåä êàòî èçïëàòÿò èçöÿ-
ëî çàåìà. Òîâà ïðàâè çàêîíà íåïðèâëåêàòåëåí, ïîðàäè ñòðàõ îò áú-
äåùè ëèõâîîáðàçóâàùè çàäúëæåíèÿ.1

1 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 40.

101

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

×ëåí 33 îò Çàêîíà ïîñòàíîâÿâà, ÷å áåæàíöèòå, çàñåëåíè â ñòðà-
íàòà, ñòàâàò áúëãàðñêè ïîäàíèöè è ÷ëåíîâå íà îáùèíèòå, â êîèòî
ñà çàñåëåíè. Áåæàíöèòå ñà äëúæíè äà ñå çàñåëÿò òàì, êúäåòî Áþðî-
òî è îêîëèéñêèòå êîìèñèè èì ïîñî÷àò.2

Ïðåç ôåâðóàðè 1921 ã. Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò îïðåäåëÿ ìåñòàòà
çà çàñåëâàíå íà áåæàíöèòå.

Ïðåç àïðèë 1921 ã. ñå ïðèåìà Çàêîí çà òðóäîâî-ïîçåìëåíàòà
ñîáñòâåíîñò, êîéòî ðàçãëåæäà îçåìëÿâàíå íà áåççåìëåíè è ìàëî-
çåìëåíè ñåëÿíè. Êúì íåãî ñà âêëþ÷åíè è áåæàíöèòå-çåìåäåëöè.3

Ãëàâíà çàäà÷à íà Áþðîòî çà íàñòàíÿâàíå ñòàâà îñèãóðÿâàíåòî
íà áåæàíöèòå ñ æèëèùà, äîêàòî îçåìëÿâàíåòî îòèâà íà çàäåí ïëàí.
Òîâà ñå îòíàñÿ çà áåæàíöèòå îò ãðàäîâåòå è òåçè îò ñåëàòà.

Ïî âðåìå íà óïðàâëåíèåòî íà Çåìåäåëñêèÿ ñúþç íàé-ìíîãî áå-
æàíñêè ñåìåéñòâà ñà íàñòàíåíè â Áóðãàñêè îêðúã. Â Áóðãàñ òåõíèÿò
áðîé å 1073, â Àéòîñ – 160, â Àíõèàëî (Ïîìîðèå) – 150. Â Êàðíî-
áàò ñà íàñòàíåíè 160 áåæàíñêè ñåìåéñòâà. Îêîëî 100 áåæàíñêè ñå-
ìåéñòâà ñà íàñòàíåíè â áèâøèÿ Ñòàìáîëîâ ÷èôëèê, êúäåòî ñå îá-
ðàçóâà áåæàíñêîòî ñåëî Òâúðäèöà. Â îêðúãà ñå ñúçäàâàò íÿêîëêî
ñàìîñòîÿòåëíè áåæàíñêè ñåëèùà: Äåáåëò, Íîâîñåëöè, Ñàðàôîâî,
Êðàéìîðèå, Òâúðäèöà è äð.4 Íÿêîè îò òåçè áåæàíñêè ñåëèùà, êàòî
Êàôêà (Íàäåæäà, Êðàéìîðèå) è Òâúðäèöà, ñà çàñåëåíè ñúñ ñåìåéñ-
òâà îò ÷àòàëäæàíñêèòå áúëãàðñêè ñåëà: ×àíàê÷à, Äåëè-Þíóñ, Òàÿ-
Êàäúí, Òàðôà è ïî-êúñíî êúì òÿõ ñå ïðèñúåäèíÿâàò ñåìåéñòâà è îò
ñ. Äåðêîñ.5 Äâîðíè ìåñòà ïîëó÷àâàò ìíîãî áåæàíöè âúâ Âàðíà è
Âàðíåíñêè îêðúã. Ìÿñòî çà æèëèùà è îáðàáîòâàåìà çåìÿ ïîëó÷à-
âàò áåæàíöèòå â ñ. Ãàëàòà (Âàðíåíñêà îêîëèÿ),6 ÷àñò îò êîèòî ñà îò
äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà.

Ìíîãî îò íàñòàíåíèòå áåæàíöè æèâåÿò â ñîáñòâåíîðú÷íî ïîñ-

2 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 42.
3 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 43.
4 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 48.
5 Ðàéêîâ, Ã., Ð. Ëþöêàíîâà, Ì. Ïåòðîâà, “×èòàëèùå “Ïåòúð ßíåâ” – Êðàéìîðèå”,
Áóðãàñ, 2006, ñ. 3.
6 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 52.

102

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

òðîåíè çåìëÿíêè.  “ñåëèùå ïîä çåìÿòà” æèâåÿò íàñòàíåíèòå ÷à-
íàê÷àíöè â îêîëíîñòòà íà ãð. Øóìåí7 è òåçè â ìåñòíîñòòà “Êàôêà”
â Áóðãàñêà îêîëèÿ.8

Êîìèñèèòå óñïÿâàò äà íàñòàíÿò ÷àñò îò áåæàíöèòå, íî ïðåïè-
òàíèåòî èì íå ìîãàò äà ðåøàò. Êðàéíî îñëàáåíîòî ïðîèçâîäñòâî
íà ñòðàíàòà ñëåä âîéíàòà íå å â ñúñòîÿíèå äà èì ñúçäàäå ðàáîòà. Òå
ïðåäëàãàò íà áåçöåíèöà òðóäà ñè â ñòðîèòåëñòâîòî, â òþòþíåâè ñêëà-
äîâå, â ëîçÿòà íà åäðè çåìåâëàäåëöè.

Íÿêîè îò áåæàíöèòå óñïÿâàò ñàìè äà ñè ñúçäàäàò ïîìèíúê –
çàíàÿò÷èè, ïðåäïðèåì÷èâè ïî-áîãàòè òúðãîâöè, èíòåëèãåíòè. Ïðåç
1921 ã. â ãð. Âàðíà å ó÷ðåäåíà Ïðîôåñèîíàëíà ðèáàðñêà êîîïåðàöèÿ
“Áúëãàðñêè ðèáîëîâåö”, â ÷èåòî óïðàâëåíèå ó÷àñòâàò áåæàíöè îò
Òðàêèÿ è Ìàêåäîíèÿ. Ïðåäñåäàòåë íà Óïðàâèòåëíèÿ ñúâåò å Ëàçàð
Ïàíòåëååâ ×åðïàðñêè, ðîäîì îò ñ. Äåëè-Þíóñ, çàâúðøèë ïðàâî â
Øâåéöàðèÿ. Â Ñúâåòà âëèçàò îùå: Õðèñòî Ìèõàéëîâ (áåæàíåö îò ñ.
Èìðèõîð) è Ïåòúð Ñòàéêîâ (áåæàíåö îò ñ. Òàÿ-Êàäúí).9, 10

Ïðàâèòåëñòâîòî íà Àë. Ñòàìáîëèéñêè âúâåæäà äîñòà çàêîíî-
äàòåëíè ìåðêè çà áåæàíöèòå, íî íå óñïÿâà äà äîâúðøè çàïëàíóâà-
íîòî, çàðàäè íàñèëñòâåíèÿ âîåíåí ïðåâðàò íà 9 þíè 1923 ã.

Ïðàâèòåëñòâîòî íà Àë. Öàíêîâ èçîñòàâÿ áåæàíñêèÿ âúïðîñ ïúð-
âàòà ãîäèíà íà óïðàâëåíèåòî ñè. Ñëåä òîâà ñ ÷àñòè÷íè ìåðêè çàäî-
âîëÿâà êîíêðåòíè íóæäè íà îòäåëíè áåæàíñêè ñåìåéñòâà. Ïðåç 1924
ã. ñå îòïóñêà áåçïëàòíî çà áåæàíöèòå èçâåñòíî êîëè÷åñòâî äúðâåí
ñòðîèòåëåí ìàòåðèàë. Òðàéíîòî ðåøàâàíå íà áåæàíñêèÿ âúïðîñ
èçèñêâà ñðåäñòâà, ñ êàêâèòî äúðæàâàòà íå ðàçïîëàãà.

Ïðåç àâãóñò 1925 ã. Âúðõîâíèÿò èçïúëíèòåëåí êîìèòåò íà Òðà-
êèéñêàòà îðãàíèçàöèÿ ñå îáÿâÿâà çà íåçàáàâíà ôèíàíñîâà ïîìîù
îò ñòðàíà íà Îáùåñòâîòî íà íàðîäèòå (ÎÍ). Ïðåäñåäàòåëÿò è ÷ëå-
íîâå íà Êîìèòåòà, èçïîëçâàò ïîñåùåíèåòî íà íÿêîè ÷óæäåíöè â ñòðà-
íàòà, êàòî ïðàòåíèöè íà Ñúâåòà íà ÎÍ, ÷óæäåñòðàííè æóðíàëèñòè
è äð. Âðú÷âàò èì ïèñìåíè èçëîæåíèÿ îòíîñíî ïîëîæåíèåòî íà áå-
æàíöèòå â Áúëãàðèÿ.11

7 Ïîï÷åâ, Çë. “Îò ×àíàê÷à äî Øóìåí”, Øóìåí, 2006, ñ. 137.
8 Ðàçêàç íà æóðíàëèñòà Ãåîðãè Ðàéêîâ. Ñîáñòâåí àðõèâ.
9 Âàñèëåâ, Â. “Ìîåòî ðîäíî ãíåçäî”, Âàðíà, 2000, ñ. 135.
10 Êîíñòàíòèíîâ, Àë. “Áåëîñëàâ è íåãîâèòå îêîëíîñòè”, Âàðíà, 2006, ñ. 208.
11 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 106.

103

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïðàâèòåëñòâîòî íà Àë. Öàíêîâ ïðåäñòàâÿ øèðîêî èçëîæåíèå ñ
ìîëáà äà áúäå îòïóñíàò íà Áúëãàðèÿ çàåì çà óðåæäàíå íà áåæàíñ-
êèÿ âúïðîñ ïðåä Ñåïòåìâðèéñêàòà ñåñèÿ íà Ñúâåòà íà ÎÍ (1925 ã.).
 èçëîæåíèåòî ñå ñî÷è åäèí èçõîä – áåæàíöèòå-çåìåäåëöè äà ñå
íàñòàíÿò â òåðèòîðèè íà ñòðàíàòà, â êîèòî èìà íåóñâîåíè çåìè. Òî-
âà ñà áëàòèñòè ðàéîíè êðàé ð. Äóíàâ è ×åðíî ìîðå, êàêòî ïëàíèíñ-
êè è ïîëóïëàíèíñêè ðàéîíè â Ðîäîïèòå. Íî ïðåñóøàâàíåòî íà áëà-
òà, ïîñòðîÿâàíåòî íà ïúòèùà, æåëåçîïúòíè ëèíèè èçèñêâàò ôèíàí-
ñîâè ñðåäñòâà, ñ êàêâèòî áúëãàðñêàòà äúðæàâà íå ðàçïîëàãà. Òå ìî-
ãàò äà ñå îñèãóðÿò ÷ðåç âúíøåí çàåì. Çàòîâà áúëãàðñêîòî ïðàâèòåë-
ñòâî ìîëè Îáùåñòâîòî íà íàðîäèòå çà ïîäêðåïà. Îðãàíèòå íà ÎÍ,
çàïàäíîåâðîïåéñêèòå è àìåðèêàíñêèòå áàíêåðè ïðîÿâÿâàò æèâ èí-
òåðåñ è èñêàò îò áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî ñâåäåíèÿ çà ïðîåêòèðà-
íèòå æåëåçîïúòíè ëèíèè, çà ïðîåêòèðàíîòî ñúçäàâàíå íà íîâè îá-
ðàáîòâàåìè çåìè, çà áþäæåòíèòå âúçìîæíîñòè íà áúëãàðñêàòà äúð-
æàâà è äð.12

Ðåøåíèåòî íà Îáùåñòâîòî íà íàðîäèòå äà ïîäêðåïè âúíøåí
çàåì çà Áúëãàðèÿ å âçåòî ïðè ñëåäâàùîòî áúëãàðñêî ïðàâèòåëñòâî
ñ ìèíèñòúð-ïðåäñåäàòåë Àíäðåé Ëÿï÷åâ (1926-1931).

Ïðåç ìàé 1926 ã. ïðàâèòåëñòâîòî îòïðàâÿ ìîëáà äî Ñåêðåòà-
ðèàòà íà ÎÍ çà ïîäêðåïà íà çàåì îò 3 ìëí. ëèðè ñòåðëèíãè, êàòî ñå
îòïóñíå ïðåäâàðèòåëåí àâàíñ çà ïîäãîòâèòåëíà äåéíîñò.

 îòãîâîð Ñåêðåòàðèàòúò íà ÎÍ èçïðàùà â Áúëãàðèÿ ñâîÿ êî-
ìèñàð Ðåíå Øàðîí, çà äà ïðîó÷è äàííèòå, ïðåäîñòàâåíè îò ïðàâè-
òåëñòâîòî âúâ âðúçêà ñ èñêàíèÿ çàåì. Øàðîí ñúáèðà äàííè, èçñëåä-
âà ÷èñëîòî íà áåæàíöèòå, çàïîçíàâà ñå ñ ðàáîòàòà íà Ãëàâíàòà äè-
ðåêöèÿ çà òðóäîâîçåìåäåëñêèòå ñòîïàíñòâà, êîÿòî ñå çàíèìàâà ñ áå-
æàíñêèÿ âúïðîñ, èíòåðåñóâà ñå îò íàëè÷íàòà ñâîáîäíà îáðàáîòâàå-
ìà çåìÿ. Ïðîó÷âà íåîáõîäèìîñòòà îò ïúòèùà è æåëåçîïúòíè ëèíèè
â ðàéîíèòå, â êîèòî ùå ñå íàñòàíÿò áåæàíöè.

Ñëåä çàäúëáî÷åíîòî ïðîó÷âàíå Øàðîí å êàòåãîðè÷åí: “áåæàí-
ñêèÿò çàåì ùå ñòàíå”. Òîé ïðåäñòàâÿ ïîäðîáåí äîêëàä â Ñúâåòà íà
ÎÍ, ðàçãëåäàí è îò Ôèíàíñîâèÿ êîìèòåò íà ÎÍ.13

12 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 110.
13 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 134.

104

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Íà 7 ñåïòåìâðè 1926 ã. Ñúâåòúò íà ÎÍ îäîáðÿâà äîêëàä íà
Ôèíàíñîâèÿ êîìèòåò è ïðèåìà ïðîòîêîë íà ÎÍ, êîéòî ìèíèñòúð Â.
Ìîëëîâ îò èìåòî íà ñâîåòî ïðàâèòåëñòâî ïîäïèñâà. Îäîáðÿâà ñå
ñèñòåìàòà çà êîíòðîë íàä èçïîëçâàíåòî íà çàåìà è ñå íàçíà÷àâà Ð.
Øàðîí çà êîìèñàð íà ÎÍ â Áúëãàðèÿ ïî âúïðîñèòå íà çàåìà.

Òàêà Ñúâåòúò íà Îáùåñòâîòî íà íàðîäèòå îáÿâÿâà ñúãëàñèåòî
ñè Áúëãàðèÿ äà ñêëþ÷è íåîáõîäèìèÿ è` áåæàíñêè çàåì ïîä íåãîâî
ïîêðîâèòåëñòâî ñ îäîáðåíè îò íåãî ãðóïà åâðîïåéñêè è ãðóïà àìå-
ðèêàíñêè áàíêè.14

Çàåìúò ñå îòïóñêà çà ñðîê îò 40 ãîäèíè. Ðåàëíàòà ãîäèøíà ëèõâà
å 8,5%. ×èñòèÿò ðàçìåð íà äâåòå ÷àñòè íà çàåìà – åâðîïåéñêàòà è
àìåðèêàíñêàòà – å 2 873 091 ëèðè ñòåðëèíãè. Èçïëàùà ñå àâàíñ îò
400 000 ëèðè ñòåðëèíãè.15

Èçèñêâàíåòî íà Ñúâåòà íà ÎÍ êúì áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî
å äà ñúáåðå öÿëàòà ðàáîòà ïî íàñòàíÿâàíåòî íà áåæàíöèòå â åäíà
äèðåêöèÿ, êîÿòî äà ðàáîòè ñúãëàñóâàíî ñ êîìèñàðÿ íà ÎÍ. Ñêîðî
ñå ñúçäàâà Ãëàâíà äèðåêöèÿ çà ñåëñêîñòîïàíñêî íàñòàíÿâàíå íà áå-
æàíöèòå (ÃÄÍÁ), íà÷åëî ñ èíæ. Ñòîèìåí Ñàðàôîâ.16

Ïðåç äåêåìâðè Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðèåìà íîâ Çàêîí çà ñåë-
ñêîñòîïàíñêî íàñòàíÿâàíå íà áåæàíöèòå. Ñïîðåä íåãî ðàçìåðúò íà
çåìÿòà çà îçåìëÿâàíå ñå îïðåäåëÿ ñðåäíî íà 40 äêà íà åäíî ñåìåéñ-
òâî, íî íå ìîæå äà áúäå ïîâå÷å îò 50 äêà, âçàâèñèìîñò îò íåéíîòî
ïëîäîðîäèå.17 Ãëàâíà äèðåêöèÿ çà ñåëñêîñòîïàíñêî íàñòàíÿâàíå íà
áåæàíöèòå çàïî÷âà ïðåç 1927 ã. îçåìëÿâàíå ïúðâî â Áóðãàñêè îêðúã,
êúäåòî ñå íàìèðàò îêîëî 1/3 îò áåæàíöèòå, îïðåäåëåíè çà îçåìëÿ-
âàíå. Ñëåä òîâà å ïðåäâèäåíî îçåìëÿâàíå íà Âàðíåíñêè, Ðóñåíñêè è
Øóìåíñêè îêðúçè, ñëåä òîâà Ïëîâäèâñêè è Õàñêîâñêè. Çà îñòàíà-
ëèòå îêðúçè ñå ïðåäâèæäà ñëåäâàùàòà, 1928 ã.18

14 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 142.
15 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 148.
16 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 150.
17 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 154.
18 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 165.

105

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ÃÄÍÁ îòäåëÿ è èçðàçõîäâà çíà÷èòåëíè ñðåäñòâà çà ðàçðàáîò-
âàíå íà öåëèííè çåìè, êîèòî ñå ðàçîðàâàò. Ïðåç öÿëàòà 1928 ã. íà
îáùèíñêèòå êîìèñèè ñå äàâàò íîâè çåìè çà îçåìëÿâàíå. Âúâ Âàð-
íåíñêà îêîëèÿ íîâè çåìè ïîëó÷àâàò êîìèñèèòå â ñåëàòà Åìèðîâî
(Ãåíåðàë Êèñåëîâî), Âëàõàð (Äîëèùå), Äæàôåð (Ñîëíèê), Ìàðêîâî
(Ïîâåëÿíîâî), Áåëåâî (ãð. Áåëîñëàâ), â òîâà ÷èñëî è ãîëÿìà ÷àñò îò
ïðåñóøåíîòî Ãåáåäæàíñêî áëàòî.

Ïðåç åñåíòà íà 1928 ã. ñå èçäàâà íàðåäáà çà èçêîðåíÿâàíå íà
ãîðñêè ïëîùè.19

Òàáëèöà 1.
Îçåìëåíè áåæàíñêè ñåìåéñòâà ïî ãîäèíè20

19 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 171.
20 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ. 178.

106

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Òàáëèöà 1à.
Îçåìëåíè áåæàíñêè ñåìåéñòâà ïî ãîäèíè (ïðîäúëæåíèå)

Çàêîíúò çà ñåëñêîñòîïàíñêî íàñòàíÿâàíå èçèñêâà áåæàíöèòå-
çåìåäåëöè îñâåí ñúñ çåìÿ äà áúäàò ñíàáäåíè ñ ðàáîòåí äîáèòúê,
èíâåíòàð, ñåìåíà è æèëèùà. Ïðåç ïåðèîäà 1927-1931 ã. ÃÄÍÁ ïîñ-
òðîÿâà ñúñ ñðåäñòâàòà íà áåæàíñêèÿ çàåì 10 321 êúùè â 13 îêðúãà
íà ñòðàíàòà. Ðåíå Øàðîí èçòúêâà ìíîãî òðóäíîñòè ïðè èçãðàæäà-
íåòî íà áåæàíñêè êúùè, ïðåäè âñè÷êî ëèïñàòà íà äúðâåí ñòðîèòå-
ëåí ìàòåðèàë. Æèëèùíîòî ñòðîèòåëñòâî ñå âúçëàãà îáèêíîâåíî íà
ïðåäïðèåìà÷è. Äèðåêöèÿòà (ÃÄÍÁ) îäîáðÿâà 4 òèïîâè ïðîåêòè çà
áåæàíñêè êúùè. Ãîëÿì áðîé äîãîâîðè çà èçãðàæäàíå íà áåæàíñêè
êúùè ñå ñêëþ÷âàò ñ ïðåäïðèåìà÷è â Áóðãàñêè è Âàðíåíñêè îêðúã.
Ïîñòðîÿâàò ñå êúùè è íà áåäíè íåçåìåäåëñêè áåæàíñêè ñåìåéñòâà,
îòñåäíàëè â ãðàäîâåòå.

Ãëàâíà äèðåêöèÿ çà íàñòàíÿâàíå íà áåæàíöèòå èçïîëçâà ñîëèäíè
ñðåäñòâà îò áåæàíñêèÿ çàåì çà âîäîñíàáäÿâàíå, çà áîðáà ïðîòèâ
ìàëàðèÿòà è çà äðóãè çàðàçíè áîëåñòè. Îñíîâíî âîäîñíàáäÿâàíåòî
ñå èçâúðøâà â ãîäèíèòå 1931-1932 ã.21

21 Äèìèòðîâ, Ã. “Íàñòàíÿâàíå è îçåìëÿâàíå íà áúëãàðñêèòå áåæàíöè (1919-1939),
Áëàãîåâãðàä, 1985, ñ.180.

107

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Îðãàíèçèðàíåòî íà îãðîìíàòà ðàáîòà ïî èçïîëçâàíåòî íà áå-
æàíñêèÿ çàåì å èçâúðøåíî îò Ãëàâíà äèðåêöèÿ ïî íàñòàíÿâàíå íà
áåæàíöèòå, ñ ðúêîâîäèòåë Ñòîèìåí Ñàðàôîâ è ñ êîìïåòåíòíàòà ïî-
ìîù íà Ðåíå Øàðîí.

Ãîëÿìà ÷àñò áåæàíñêè ñåìåéñòâà îò äåðêîñêèòå ñåëà ñå óñòà-
íîâÿâàò â Áóðãàñêà îêîëèÿ. Òå ñå âúçïîëçâàò îò áåæàíñêèÿ çàåì çà
îçåìëÿâàíå è ïîñòðîÿâàíå íà êúùè. Â ñåëàòà Êàôêà (Êðàéìîðèå),
Òâúðäèöà è Äæàí Êàðäàø (Áðàòîâî) ñå íàñòàíÿâàò áåæàíöè îò ñå-
ëàòà Äàÿ-Êàäúí, Äåëè-Þíóñ, ×àíàê÷à è Äåðêîñ.  ñ. Äîëíî Åçåðî-
âî ñà îçåìëåíè áåæàíöè îò Òàðôà. Îñíîâíèÿò èì ïîìèíúê å çåìå-
äåëèåòî. Â ñ. Êàôêà ìúæåòå ñå çàíèìàâàò ñ ðèáîëîâñòâî.

 òåçè ñåëà è äî äíåñ ñà çàïàçåíè òðàäèöèèòå, ïåñíèòå è ðèòó-
àëèòå íà ðîäíèÿ êðàé.  Êðàéìîðèå ÷èòàëèùåòî å èìåíóâàíî “Ïå-
òúð ßíåâ”. Ïðåç 2001 ã. ïðåä ÷èòàëèùåòî å èçäèãíàò ïàìåòíèê íà
ïàòðîíà ìó (Ïåòúð ßíåâ).

Íà Êóêåðîâäåí ìúæå ñëàãàò ìàñêè è îáèêàëÿò ïî óëèöèòå, èç-
äàâàéêè çâóöè. Íà Áúäíè âå÷åð ìëàäè ìúæå ïîñåùàâàò äîìîâåòå è
ïåÿò ïåñíè, ïðåäàäåíè èì îò áàáè è äÿäîâöè.

Åäèí îò çàñåëíèöèòå – Ëàçàð ßíåâ – íàïèñâà “Èñòîðèÿ íà
Äåëè-Þíóñ” è ïðåç 1965 ã. çàíàñÿ íàïèñàíîòî â Ñîôèÿ çà îòïå÷àò-
âàíå. Óìèðà ïðåç 1969 ã. è äèðÿòà íà òàçè èñòîðèÿ ñå ãóáè.

Îçåìëÿâàíåòî ñúáèðà â íÿêîëêî ñåëà áåæàíöèòå-çåìåäåëöè îò
äåðêîñêèòå ñåëà, íî ãè îòäåëÿ îò áåæàíöèòå-çàíàÿò÷èè, òúðãîâöè,
èíòåëèãåíòè. Ïîñëåäíèòå ñå óñòàíîâÿâàò â ãðàäîâåòå. Íå ñà ðåäêè
ñëó÷àèòå, ïðè êîèòî ÷ëåíîâå íà åäíà áåæàíñêà ôàìèëèÿ ñå ïðúñêàò
â ðàçëè÷íè êðàèùà íà Áúëãàðèÿ, à è â ÷óæáèíà.

108

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ïðèëîæåíèÿ

Äåöàòà íà ôàìèëèÿ Ñòàéêî Ïååâ è Ñòàíà Ïåòðîâà – Ïååâà îò Òàÿ
Êàäúí ñå ïðúñêàò â ìíîãî ïîñîêè:

Ãîëåìèÿò ñèí Ïåòúð Ñòàéêîâ, ïðèñòèãàéêè îò Ôåðå ñå óñòàíîâÿâà
ñúñ ñåìåéñòâîòî ñè â ãð. Âàðíà. Ðàáîòè â óïðàâëåíèåòî íà Ðèáàðñêà êîî-
ïåðàöèÿ “Áúëãàðñêè ðèáîëîâåö”.

Èâàí Ñòàéêîâ ñå íàñòàíÿâà â Ñîôèÿ â êðàÿ íà 1913 ã., çàåäíî ñ ïåð-
ñîíàëà íà Áúëãàðñêàòà åêçàðõèÿ. Ðàáîòè êúì Ñâåòèÿ Ñèíîä. Ôîòèíà Ñòàé-
êîâà – Ñòàíêîâà, îìúæåíà çà çåìåäåëåöà Ñòàíêî Íàéäåíîâ Ñòàíêîâ, ñå
çàñåëâà â ñ. Òâúðäèöà, Áóðãàñêà îáëàñò.

Ðóñà Ñòàéêîâà Ëîçîâà, æèâåå ñëåä 1920 ã. â Öàðèãðàä, êúäåòî ñúï-
ðóãúò `è Àíãåë Ëîçîâ îò ñ. Äåðêîñ óïðàâëÿâà ïðå÷èñòâàòåëíà ñòàíöèÿ çà
âîäèòå, ïðèñòèãàùè îò Äåðêîñêîòî åçåðî. Ñòàíöèÿòà å ñîáñòâåíîñò íà
ôðåíñêà ôèðìà.

Ñåìåéñòâîòî íà Ïåòúð Ñòàéêîâ è Àòèíà
â äâîðà íà êúùàòà èì â ãð. Âàðíà, îê. 1940 ã.
Îò ëÿâî íà äÿñíî: Èâàí, Àëåêñàíäúð, Åëåíà, Àòèíà,

Ïåòúð Ñòàéêîâ, Ãåîðãè; âòîðè ðåä: Ìàðèÿ
109

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ôîòèíà Ñòàéêîâà-Ñòàíêîâà Ñòàíêî Íàéäåíîâ Ñòàíêîâ
(1883-1982) (1888-1983)

Ïðèñòàíèùå Áóðãàñ. Ïðåä ïàðàõîäà.
Èçïðàùàíå íà Ðóñà Ñòàéêîâà-Ëîçîâà (îê. 1931 ã.)
Îòëÿâî íàäÿñíî (ïúðâè ðåä): 2. Ëîçüî Àíã. Ëîçîâ,
4. Íàäåæäà Àíã. Ëîçîâà; âòîðè ðåä: 1. Èâàí Ïåòðîâ Ñòàéêîâ,

4. Ðóñà, 5. Àíàñòàñ Ãåîðãèåâ

110

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ïðèëîæåíèå ¹1. Âàðíåíñêèòå ðèáàðè ñàìè èçãðàæäàò òúðæèùå
“Áúëãàðñêè ðèáîëîâåö”

(â. “Íàðîäíî äåëî”, 14.10.1997, Âàðíà)
111

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïðèëîæåíèå ¹2. Íîòàðèàëåí àêò íà Õðèñòî ßíêîâ Òðåíäàôèëîâ
îò ñ. Äàÿ Êàäúí, îçåìëåí â ñ. Äæàí Êàðäàø (Áðàòîâî), Áóðãàñêà îáëàñò

112

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ïðèëîæåíèå ¹3. Íîòàðèàëåí àêò íà Ìèíäî Õðèñòîâ ßíåâ
îò ñ. Äàÿ Êàäúí, îçåìëåí â ñ. Äæàí Êàðäàø
113

Áåæàíñêîòî ñåëî Êàôêà (Íàäåæäà, Êðàéìîðèå)
âúâ ôîòîãðàôèè

Ôîòèíà Àíäîíîâà è Íèêîëà Àíäîíîâ Äå÷åâ,
ïðåñåëåíè îò ñ. Äåëè Þíóñ ñ äåöàòà:

ïúðâè ðåä (îòëÿâî): Ìàðèéêà, Ðàäêà, Àíäîí, Ãåîðãè;
âòîðè ðåä: ßíè, Íåäÿëêà. (ñí. 1920 ã.)

114

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ïåòúð Õðèñòîâ ×èðïàíëèåâ ñ ìàéêà ñè Ôîòèíà è äåöàòà:
Íèêîëà (ïúðâè ðåä) è Ìàðèéêà, Õðèñòî, Ãåîðãè,
ïðåñåëåíè îò ñ. Äåëè Þíóñ (ñí. îê. 1920 ã.)

Íèêîëà Ìóòàô÷èåâ ñúñ ñèíà ñè ñðåä êúùèòå òèï “øàðîíêè”.
115

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ëè÷íàòà êàðòà íà Õðèñòî Ãåí÷åâ

Ëè÷íàòà êàðòà íà Ïåòúð Õðèñòîâ ×èðïàíëèåâ
116

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Äèìèòúð Íèêîëîâ Âåëåâ Éîðäàí Àòàíàñîâ Êàðàáèíîâ
(1911-1980), (1914-1980),

ðîäåí â ñ. Äåëè Þíóñ. ðîäåí â ãð. Ôåðå (Ãúðöèÿ).
Ñèí íà Ìàðèÿ è Íèêîëà Âåëåâè Ñèí íà Âàñèëêà è Àòàíàñ
Êàðàáèíîâè, ïðåñåëåíè

îò ñ. Äåëè Þíóñ

Ðóñà Ñòàéêîâà-Ëîçîâà (îòëÿâî) îò ñ. Äàÿ Êàäúí
è Íåäÿëêà Èâàíîâà-Íèêîëîâà îò ñ. Äåëè Þíóñ â íàðîäíè íîñèè
(ñí. îê. 1920 ã., Öàðèãðàä). ×àñò îò äðåõèòå ñà ïîäàðåíè íà ÷èòàëèùå

“Ïåòúð ßíåâ” îò Íàäåæäà Ëîçîâà-Ïîïñàâîâà ïðåç 1998 ã.

117

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ìàðèÿ Àíåñòèåâà Êèðÿêîâà, Òîäîð Àíåñòèåâ Ñàâîâ
ïðåñåëåíà îò ñ. Äåëè Þíóñ. (1911-2004).

Ïî÷èíàëà ïðåç 1979 ã. Ðîäåí â ñ. Äåëè Þíóñ.
Ñèí íà Ôîòèíêà (1876)
è Àíåñòè Èâàíîâ Ñàâîâ (1880).
Ïðåñåëåíè îò ñ. Äåëè Þíóñ

Ìàðà Êîï÷àëèåâà ñúñ ñèíà ñè Íèêîëàé.
Ñúïðóãà íà Âúëêî Äèìèòðîâ Êîï÷àëèåâ. Ïî÷èíàëà ïðåç 1948 ã.

118

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Äèìèòúð (îòëÿâî) Òðèôîí Àíåñòèåâ Èâàíîâ,
è Ãåîðãè Àíåñòèåâè Èâàíîâè, ïðåñåëåí îò ñ. Äåëè Þíóñ
Àíàñòàñèÿ Àíåñòèåâà Èâàíîâà
è Àíàñòà Ïåòðîâà-Àíåñòèåâà.

Ñèíîâå, äúùåðÿ è ñíàõà
íà ñåì. Çëàòà è Àíåñòè Èâàíîâè,

ïðåñåëåíè îò ñ. Äåëè Þíóñ
(ñí. 1927 ã.)

119

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Êàòåðèíà Õðèñòîâà Äåðåêüîéñêà Ñåì. Éîâà ßíåâà
(1876-1969). è Àíäîí Äèìèòðîâ Ëàçàðîâ

Ðîäåíà â ñ. Äåëè Þíóñ, (Äåðìåíäæèåâ)
ïðåñåëåíà îò ñ. ×àíàê÷à (ñí. îê. 1930 ã.)

120

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ãàðôàëÿ Èâàíîâà Ìèõàéëîâà, Ñîôèÿ Äèìèòðîâà ñ äúùåðèòå:
ïðåñåëåíà îò ñ. ×àíàê÷à, Ñóëòàíà Äèìèòðîâà (îòëÿâî)
ïî÷èíàëà îêîëî 1935 ã. è Ìàðèéêà Äèìèòðîâà Ïåòðîâà

Õðèøè Ãåí÷åâà (îòëÿâî), ïðåñåëåíà îò ñ. ×èíàê÷à. Ïî÷èíàëà 1967 ã.
Ìàðèÿ Íèêîëîâà Âåëåâà, ïðåñåëåíà îò ñ. Äåëè Þíóñ.
Æèâÿëà 103 ã. äî 1979 ã. (ñí. 1967 ã.)

121

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Âúëêî Äèìèòðîâ Êîï÷àëèåâ (âëÿâî), ïðåñåëåí îò ñ. Äåëè Þíóñ.
Ó÷àñòíèê â Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà. Ïî÷èíàë ïðåç 1966 ã.

Õðèñòî Ãåîðãèåâ Àðíàóäîâ Èâàí Àíåñòèåâ Ñàâîâ,
(1918-1944). Çàãèíàë âúâ Âòîðàòà ðîäåí 1922 ã. â ñ. Êàôêà.
Ó÷àñòíèê âúâ Âòîðàòà ñâåòîâíà
ñâåòîâíà âîéíà âîéíà. Ñèí íà Ôîòèíêà

122 è Àíåñòè Èâ. Ñàâîâ,
ïðåñåëåíè îò ñ. Äåëè Þíóñ

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Íà ïîëåòî. Ñåì. Õðèñòî è Èðèíêà Ñëàâîâè ñ äåöàòà ñè:
Ïåíêà, Âèîëåòà, Ñòåôàí è Ñëàâ. (÷àñòíî ñòîïàíñòâî)

Âúðøèòáà.
(÷àñòíî ñòîïàíñòâî)

123

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ìëàäåæè îò Êðàéìîðèå – áðèãàäèðè â ìèíà “×åðíî ìîðå”, 1949 ã.
Ñâèæäàíå ñ ìàéêèòå.

Ïðàâè (îòëÿâî): 1. Ïåòêàíà Òîäîðîâà, 2. Ôîòèíêà Õðèñòîâà,
5. Ðàäêà ßíåâà, 6. Èðèíêà Ñëàâîâà, 7. Äàôèíà Ñïàñîâà,
8. Ìàðèéêà Ñàâîâà, ìîìè÷åòî ïðåä íåÿ – Åëåíà Ñàâîâà,
9. Çëàòêà Íèêîâà.

Áðèãàäèðè: 1. Òîäîð Òîäîðîâ, 2. Äèìèòúð Õðèñòîâ, 4. ßíàêè ßíåâ,
5. Íèêîëà Ñòåôàíîâ, 6. Ñàâà Ñàâîâ, 7. Äèìèòúð Íèêîâ.
Íàé-îòïðåä: Âåíåòà è Ïåíêà Ñëàâîâè

Íà ïîëåòî. (ñí. îê. 1960 ã.)
Àñåí Èâàíîâ Ïåòðîâ, Åëåíà Õðèñòîâà Ñàâîâà,

Ïåíêà Çàõàðèåâà Øîïîâà
124

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Áðèãàäà â öåíòúðà íà Êðàéìîðèå
(ñí. îê. 1970 ã.)

Ðèáàðè íà ãðèáîâåòå
(ñí. 1954 ã.)

125

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Çàõàðè Øîïîâ â ñâîáîäíîòî âðåìå Ñàâà Õðèñòîâ Ñàâîâ êúðïè ìðåæè

Ðèáàðñêè îáÿä.
Îòëÿâî: 1. Õðèñòî Ñàâîâ, 2. Ãåîðãè Òðåíäàôèëîâ.
Îòäÿñíî: 1. Õðèñòî ×èðïàíëèåâ, 2. Ñòåôàí Ñàâîâ (Ñòåôî)
126

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ïîëåâúäíà áðèãàäà. (ñí. 1960 ã.)
Îòëÿâî: 1. Ïåíêà Øîïîâà, 2. ßíêà Äèìèòðîâà, 3. Åëåíà Ñòîèëîâà,

5. Òèíêà Ñàâîâà, 6. Ðàäêà Ïåòðîâà

Ïîëåâúäíà áðèãàäà. (ñí. 1960 ã.)
Éîðäàíêà Äèìèòðîâà (îòëÿâî),
Ñîôèéêà Øîïîâà, Ôîòèíêà Õðèñòîâà

127

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ìëàäåæêà êîìïàíèÿ.
Îòëÿâî: 1. Õðèñòî Ñàâîâ, 2. Ùèëÿíêà Äèìèòðîâà, 3. Àíàñòà Ñàðàíäåâà,

5. Çîèöà Âåëåâà, 6. Ëàçàð ßíåâ. (ñí. îê. 1929 ã.)

Äåâîéêè.
Ïðàâè (îòëÿâî): Âåëèêà Èâàíîâà
Õðèñòîâà (×èðïàíëèåâà), Ìàðèéêà
Ïåòðîâà Õðèñòîâà (×èðïàíëèåâà);

ñåäíàëà: Ôîòèíêà Äèìèòðîâà
Ïåòðîâà (Äåðåêüîéñêà)
(ñí. 1926 ã.)

128

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ñâàòáàðè, 1926 ã.
Îòëÿâî: 1. Ìàðèéêà Ïåòðîâà Õðèñòîâà, 3. Èâàí Äèìèòðîâ Ïàïðîâ,

4. Àíàñòàñèÿ Àíåñòèåâà Äèìèòðîâà

Ãîäåíèöèòå:
1. Ìàðèéêà Ïåòðîâà Õðèñòîâà è

2. Õðèñòî Ñàâîâ Ãåîðãèåâ,
3. Ùèëÿíêà Äèìèòðîâà
(ñí. îê. 1927 ã.)

129

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñâàòáàðè, 1926 ã.
Âòîðè ðåä: Äèìèòúð Ïåòðîâ Äåðåêüîéñêè (ïúðâèÿò îòäÿñíî)

íà ñâàòáàòà íà äúùåðÿ ìó Ôîòèíà

Ìàðèéêà è Àíàñòàñ
Ñàâîâ Ãåîðãèåâ
(ñí. 1928 ã.)

130

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ìëàäîæåíöèòå Ïåíêà è Ëàçàð Äèìèòðîâè.
Êóìîâå: Òîäîð Àíåñòèåâ Ñàâîâ è Ùèëÿíêà Äèìèòðîâà Ñàâîâà

(ñí. 1941 ã.)

Ñòàíêà Ãåîðãèåâà
è ßíè Äèìèòðîâ
Ïåòðîâ (Äåðåêüîéñêè)
(ñí. îê. 1935 ã.)

131

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñåëñêè êóðáàí.
Îòëÿâî: Äèìèòúð Äþëãåðîâ, Õðèñòî Ñàâîâ, Äèìèòúð Íèêîëîâ Íèêîâ

Íà Àÿçìîòî. (ñí. 1933 ã.)
Îòëÿâî: 1. Ïåòúð Íèêîëîâ Ëåôòåðîâ, Òîäîð Àíåñòèåâ Ñàâîâ,
3. Ùèëÿíêà Äèìèòðîâà Ñàâîâà, 4. Ìàðèéêà Íèêîëîâà Äå÷åâà
132

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ñúáîð íà “Ñâ. Äóõ”
(2 þíè 1939 ã.)

Íà ñúáîðà. (ñí. 2 þíè 1948 ã.)
Îòëÿâî: 1. Âúëêî Êîï÷àëèåâ, 2. Ïàíêî ßíåâ, 3. Àíäîí Äå÷åâ,
4. ßíè Àíäîíîâ, 5. Ôîòèíà Äå÷åâà, 6. Âåëèêà Íèêîëîâà, 7. Ìàðèÿ ßíåâà

133

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

 êðú÷ìàòà. (ñí. 1959 ã.)
Îòëÿâî: 1. Àíäîí Íèêîëîâ Äå÷åâ (ïðàâ), 2. Ïåòúð Õðèñòîâ Ëåôòåðîâ,
3. Ãåîðãè Ïåòðîâ Õðèñòîâ, 4. Õðèñòî Èâàíîâ, 5. ßíè Ãåîðãèåâ Õðèñòîâ

Ìàðèÿ Äèìèòðîâà ñ âíóöèòå:
Ïåòúð Ãåîðãèåâ Äèìèòðîâ (îòëÿâî) è Ïåòúð Äèìèòðîâ Äèìèòðîâ

134

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ëàçàð ßíåâ â Ñîôèÿ. Ñåì. Ñòåôàí Íèêîëîâ Õðèñòîâ
(ñí. 1965 ã.) (îòëÿâî) è Ðóñàíêà Àíãåëîâà

Õðèñòîâà. Ñèí: Íèêîëàé;
Ñíàõà: Òàíÿ. (ñí. 1986 ã.)

(Âíóê è ïðàâíóê
íà Ïåòúð Õð. ×èðïàíëèåâ)

Ïîä àñìàòà. (ñí. îê. 1975 ã.)
Ñåì. Äèìèòúð è Ôðîøèíêà Íèêîëîâè

135

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Íîâîáðàíñêà âå÷åð. (ñí. 1987 ã.) Ñåì. Åëåíà Õðèñòîâà è Ïåòêî
Ïúðâè ðåä (îòëÿâî): 1. Äèìèòúð Ñòîèëîâ ñ âíóêà Ïåòêî
Ãåîðãèåâ (íîâîáðàíåö), 2. Åâåëèíà (ñí. 2000 ã.)
Äèìèòðîâà, 3. Âåñåëèí Ãåîðãèåâ;

âòîðè ðåä: Íåäà, Åâàíãåëèíà
è Ìàðèÿ Âåëåâè; òðåòè ðåä:

Íèêîëà è Ãåîðãè Âåëåâè

Ñåìåéñòâîòî íà Êèðÿê
è Íèêîëèíà Ìèõîâè
(ñí. îê. 2000 ã.)

136

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ñåì. Ðóñêà è Àòàíàñ Éîðäàíîâ Êàðàáèíîâ.
Ñèí: Éîðäàí; äúùåðÿ: Äèàíà
(ñí. 2001 ã., Âèåíà)

Ïðàçíóâàíå íà Òðèôîí Çàðåçàí

137

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñåì. Äàíèåëà è ßí÷î Äèìèòðîâ Äèìèòðîâ ñúñ ñèíà èì Íèêîëà.
(ïðàâíóê è ïðà-ïðàâíóê íà Äèìèòúð Äåðåêüîéñêè, ñí. 2005 ã.)

Ñåì. Éîðäàíêà è Èâàí Ñòîÿíîâ Ñïàñîâ ñ äúùåðÿòà Òàíÿ
(ñí. îê. 2000 ã.)

138

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ñåì. Äàôèíà è Âúëêî Ñòåôàíîâ Êîï÷àëèåâ.
Äúùåðÿ: Ãåðãàíà; âíó÷êà: Âèêòîðèÿ (ñí. 2006 ã.)

Ïúðâèÿò ó÷åáåí äåí. (ñí. 2000 ã.)
Ïúðâè ðåä (îòëÿâî): 1. Ïëàìåí Õð. Ñëàâîâ, 2. Òîøêî Òîäîðîâ
Êàðàáèëîâ; Âòîðè ðåä (îòäÿñíî): Ðîñèöà Íèêîëîâà Õðèñòîâà

139

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ó÷åíèöè îò ó÷èëèùå “Àíòèì Ïúðâè”
ñ ó÷èòåëêàòà Éîðäàíêà Êþ÷óêîâà (ñí. 1940 ã.)

Ïðåä ó÷èëèùå “Àíòèì Ïúðâè”. Ó÷èòåëêèòå: Äàôèíà Õðèñòîâà
Æåëÿçêîâà (îòëÿâî) è Ïåíêà Õðèñòîâà Âúëîâà (ñí. 1954 ã.)
140

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Òðèìàòà äðóãàðè: Ãåîðãè Äèìîâ Ó÷èòåëêàòà Ïåíêà Âúëîâà
Ðàéêîâ (îòëÿâî), Àòàíàñ è ó÷åíè÷êàòà Éîðäàíêà Íèêîëîâà

Éîðäàíîâ Êàðàáèíîâ è Íèêîëà (ñí. 1960 ã.)
Äèìèòðîâ Âåëåâ (ñí. îê. 1950 ã.)

Ïðàçíèê â äåòñêàòà ãðàäèíà.
Ó÷èòåëêà Äîðà ßíåâà (ñí. 1980 ã.)

141

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Îñíîâàòåëè íà ÷èòàëèùå “Ïåòúð ßíåâ”

Ëàçàð ßíåâ, ðîäåí â ñ. Äåëè-Þíóñ (1891-1969)
ßíè Àíäîíîâ Íèêîëîâ, ðîäåí â ñ. Äåëè-Þíóñ (1887-1954)
Àíàñòàñ Ñàâîâ Ãåîðãèåâ, ðîäåí â ñ. Äåëè-Þíóñ (1902-1983)
Õðèñòî Ñëàâîâ Ñëàâîâ, ðîäåí â ñ. Äàÿ Êàäúí (1906-1985)
Íèêîëà Àíäîíîâ Ìóòàô÷èåâ, ðîäåí â ñ. Äåëè-Þíóñ (1890-1965) –
äàðÿâà ñâîÿ ïàðöåë â öåíòúðà íà ñåëîòî çà ïîñòðîÿâàíå íà ÷èòàëèùåòî

Ëàçàð ßíåâ ßíè Íèêîëîâ Àòàíàñ Ãåîðãèåâ

Õðèñòî Ñëàâîâ Íèêîëà Ìóòàô÷èåâ
142

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ïðåä ÷èòàëèùåòî Ìèëêà Èë. Äèìèòðîâà (îòëÿâî)
è Ìàðèÿ Ãåîðãèåâà Ïåòðîâà – íàé-äúëãîãîäèøíèÿò ÷èòàëèùåí äåÿòåë

 áèáëèîòåêàòà íà ÷èòàëèùåòî

143

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Òàíöîâ ñúñòàâ êúì ÷èòàëèùå “Ïåòúð ßíåâ”, 1964 ã.

Åíüîâäåí, 1970 ã.
Ãåîðãè Äèìèòðîâ Âåëåâ è ãðóïà îò òàíöîâèÿ ñúñòàâ
144

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Êîëåäàðè, 2005 ã.
Ïúðâè ðåä (îòëÿâî):
Àòàíàñ Òîäîðîâ, Áîãäàí Ìèòåâ.
Âòîðè ðåä: Ñîôèÿ Íåäåë÷åâà,
Êàëîÿí Ñèìåîíîâ,

Òîäîð Ìèõàéëîâ,
Ñòàíèñëàâ Ìèõàéëîâ,
Íèêîëàé Äèìèòðîâ,

Ìèëåí Èâàíîâ.
Òðåòè ðåä: Ïëàìåí Êóïåíîâ,
Ïëàìåí Ñëàâîâ, Èâàéëî ßíåâ,
Òàíÿ Ñïàñîâà, Íàéäåí Òîäîðîâ,
Òîäîð Êàðàáèíîâ, Ãàëèí Âúëåâ

Êîëåäàðè, 1998 ã.
Ïúðâè ðåä (îòëÿâî):
Íèêîëàé Èâàíîâ, Ñòàíèñëàâ
Øîïîâ, Èâàí Õðèñòîâ.
Âòîðè ðåä (îòëÿâî):

Ìàðèí Íåé÷åâ,
Äàíàèë Êèñüîâ, Íèêîëàé Àíåñòèåâ

145

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñòàíèñëàâ Ìèõîâ êàòî êóêåð, Òàíÿ Ñïàñîâà â íîñèÿ
2004 ã. îò ñ. Äàÿ Êàäúí, 2006 ã.

Îêîëî ãðúí÷àðñêîòî êîëåëî, Êåðàìè÷íî èçäåëèå (ïåòåë)
2001 ã.

146

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

 êðàÿ íà ó÷åáíàòà ãîäèíà, ìàé 2001 ã.
Ïúðâè ðåä (îòëÿâî): Õðèñòî Ãèíåâ, Òàíÿ Ñïàñîâà, Õðèñòî Ãàâðàèëîâ,

Ñòåëà Ãàâðàèëîâà, Âàíÿ Ñàâîâà. Âòîðè ðåä: Ãåðãàíà Ãèíåâà,
Ïëàìåí Êóïåíîâ, Èâàí Àðàáàäæèåâ (õóäîæíèê),
Ãàáðèåëà Ãàâðàèëîâà, Ìàðèÿ Ãàâðàèëîâà

147

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Äåíèöà Ã. Ñàâîâà íà ãðúí÷àðñêîòî êîëåëî, 2005 ã.

Êåðàìè÷íî èçäåëèå (âàçà) Øêîëàòà ïî êåðàìèêà, 2005 ã.
148 Ðúêîâîäèòåë:

õóä. Èâàí Àðàáàäæèåâ

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Îòêðèâàíå ïàìåòíèêà íà Ïåòúð ßíåâ
è ðåöèòàë íà ó÷åíèöè îò Êðàéìîðèå, 20.05.2001 ã.

Èíèöèàòèâíèÿò êîìèòåò, 20.05.2001 ã.
Ïúðâè ðåä (îòëÿâî): Ðàäêà Ëþöêàíîâà, Åëèíà Âåëèêîâà, Ìàðèÿ Ñòîåâà.

Âòîðè ðåä: Ðîñèöà Ãàâðàèëîâà (îòëÿâî) è Ìàðèÿ Ïåòðîâà
149

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Âåñòíèêàðñêèòå êîëîíè ñúîáùàâàò:

(â-ê “×åðíîìîðñêè ôàð”, áð. 102 (2741), 27 ìàé 1998 ã.)

(â-ê “Áóðãàñ äíåñ è óòðå”, 21 ìàé 2001 ã.)
150