Деркоски български села. Село Имрихор

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà
201

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ßíè Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ ñëåä çàñåëâàíåòî ñè â Êóðèëî (äíåñ êâàðòàë íà ãð.
Íîâè Èñêúð) ðàáîòè èçâåñòíî âðåìå â Ìèíà çà ðåäêè ìåòàëè. Ïî-êúñíî å ìàãàçè-
íåð â ïîòðåáèòåëíà êîîïåðàöèÿ. Ñúïðóãàòà ìó Åâäîêèÿ å áèëà ñàíèòàðêà â Ïñèõî-
äèñïàíñåðà â Êóðèëî.

Àíàñòàñ Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ ñëåä 1947 ã. ðàáîòè â ñêëàäà íà öåõ “Êóõà ñòúê-
ëàðèÿ” â Ñòúêëàðñêèÿ çàâîä “Ñòîéêî Èâ. Ïååâ” – Áåëîñëàâ. Îêîëî 1955 ã. ïîñòúï-
âà íà ðàáîòà â Ñòðîèòåëíî ïðåäïðèÿòèå “Çàâîäñêè ñòðîåæè” – Äåâíÿ êàòî íà÷àë-
íèê ñêëàä è òàì ñå ïåíñèîíèðà. Ñúïðóãàòà ìó Ðóìÿíà çàïî÷âà ðàáîòà ïðåç 1949 ã. â
Ãëàçóðíî îòäåëåíèå íà öåõ “Ïîðöåëàí” êúì Ñòúêëàðñêèÿ çàâîä, êúäåòî ñå ïåíñèî-
íèðà.

Äúùåðÿ èì Ðàäêà ó÷è â Òåõíèêóì ïî èíäóñòðèàëíà õèìèÿ – ãð. Âàðíà, à ñëåä
òîâà çàâúðøâà Õèìèêî-òåõíîëîãè÷íèÿ èíñòèòóò – Ñîôèÿ. Ðàáîòè â Èíñòèòóò ïî
íåôòîïðåðàáîòâàíå è íåôòîõèìèÿ êúì ÍÕÊ – Áóðãàñ. Ñúïðóãúò é Òîäîð Ëþöêà-
íîâ ðàáîòè êàòî òåõíîëîã, à ïî-êúñíî å äèðåêòîð íà Íåôòîïðåðàáîòâàòåëíèÿ çà-
âîä êúì ÍÕÊ – Áóðãàñ. Ïî-êúñíî ðúêîâîäè ôèðìà “Íàôòàòðåéäèíã”.

Ñèíúò èì Ðóìåí Òîäîðîâ çàâúðøâà Òåõíèêóì ïî òðàíñïîðò – Áóðãàñ, ñëåä
òîâà ó÷è â Äàòñêèÿ êîëåæ â Ñîôèÿ – ñïåöèàëíîñò “Ìåíèäæìúíò è ôèíàíñè”. Ðú-
êîâîäè æèâîòíîâúäíà ôåðìà è çåìåäåëñêî ñòîïàíñòâî.

Ìàðèÿ Àíàñòàñîâà çàâúðøâà Ñðåäíî ïåäàãîãè÷åñêî ó÷èëèùå â ãð. Âàðíà. Ðà-
áîòè íÿêîëêî ãîäèíè êàòî ó÷èòåëêà. Ñëåä òîâà òðóäîâèÿò é ñòàæ ïðåìèíàâà êàòî
÷èíîâíè÷êà â Ñàíèòàðíî-êóðîðòíà ïîëèêëèíèêà – Âàðíà. Ñúïðóãúò é Éîðäàí Öâåò-
êîâ å ðàáîòèë êàòî ñòðîèòåë-èçîëèðîâ÷èê êúì ïðåäïðèÿòèå “Ïåùîñòðîåíå è èçî-
ëàöèè” – ãð. Âàðíà.

Äúùåðÿ èì Äèàíà Éîðäàíîâà – Âèêòîðîâà çàâúðøâà ÂÈÍÑ – Âàðíà. Ðàáî-
òè êàòî èíñïåêòîð ïî êðåäèòè â “Åêñïðåñáàíê” – Âàðíà. Äúùåðÿ é Ìàðèàíà çàâúð-
øâà Èíñòèòóò ïî ìåæäóíàðîäåí òóðèçúì. Ðàáîòè â Çàñòðàõîâàòåëíà àãåíöèÿ.

Ôîòèíà Ãåîðãèåâà – Äàíàèëîâà ñëåä ïåíñèîíèðàíåòî ñè â ãð. Ìàäàí, æèâåå
â Íåñåáúð ñúñ ñúïðóãà ñè Íèêîëà Äàíàèëîâ.

Ñèíúò èì Ãåîðãè Íèêîëîâ çàâúðøâà Òåõíèêóì ïî ìèííà ïðîìèøëåíîñò –
ãð. Ìàäàí, ñïåöèàëíîñò “Ìèííà åëåêòðîìåõàíèêà”. Ðàáîòè êàòî ñïåöèàëèñò ïî øàõ-
òîâè åëåêòðî- è ìåõàíè÷íè ñúîðúæåíèÿ íà òåðèòîðèÿòà íà ÌÎÊ “Ãîðóáñî” – Ìà-
äàí, Ðóäîçåì, Çëàòîãðàä. Çàâðúùà ñå â Íåñåáúð ïðåç 1991 ã. Ñúïðóãàòà ìó Öâåòå å
ðàáîòèëà êàòî èíñòðóêòîð â “Ãðàæäàíñêà çàùèòà” â Îáùèíà Íåñåáúð.

Ñèíúò èì Íèêîëàé Ãåîðãèåâ çàâúðøâà Ñðåäíî ìîðñêî ó÷èëèùå – Áóðãàñ,
ñëåä òîâà Âèñøå âîåííîìîðñêî ó÷èëèùå – Âàðíà è Âîåííà àêàäåìèÿ “Ã. Ñ. Ðàêîâ-
ñêè”. Ðàáîòè âúâ Âîåííî-ìîðñêà áàçà – Âàðíà. Ñúñ ñúïðóãàòà ñè Ðàäêà Ïåòåâà
èìàò äâå äåöà – ñèí Ñàìóèë è äúùåðÿ Ãåðãàíà.

Àíòîàíåòà Íèêîëîâà Äàíàèëîâà çàâúðøâà ìàòåìàòè÷åñêà ïàðàëåëêà â Ãèì-
íàçèÿòà íà ãð. Ìàäàí. Îò 1976 ã. ðàáîòè êúì Îáùèíà Íåñåáúð – ðèòóàë÷èê, à ïî-
êúñíî íà÷àëíèê íà Îðãàíèçàöèîíåí îòäåë. Îò 2003 ã. ñå çàíèìàâà ñ òóðèçúì êúì
êúùà “Ãðàíèò” – êóðîðòà Ñëúí÷åâ áðÿã.

Ñèíúò `è Èâàí ×åðíåâ çàâúðøâà Òåõíèêóì ïî îáùåñòâåíî õðàíåíå. Ðàáîòè â
çâåíî çà îõðàíà êúì Îáùèíà Íåñåáúð.

Ñèíúò Äåñèñëàâ Êàëîôîðîâ çàâúðøâà ñúùèÿ òåõíèêóì.

202

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Òîäîð Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ èìà äâàìà ñèíà. Îò ïúðâèÿ áðàê (ñúïðóãà Åëåíà)
– ñèí Ãåîðãè. Îò âòîðèÿ áðàê (ñúïðóãà Äèàíà) – ñèí Îëèí.

Ãåîðãè Òîäîðîâ çàâúðøâà Ìóçèêàëíà àêàäåìèÿ – Ñîôèÿ, ñïåöèàëíîñò “Îïåð-
íî ïååíå”. Æåíè ñå çà Ñèáèëà (ãåðìàíêà) è ñåìåéñòâîòî æèâåå â ãð. Íîðäõàóçåí
(Ãåðìàíèÿ). Èìàò ñèí Òîäîð è äúùåðÿ Ñèëâèÿ.

Îëèí Òîäîðîâ Ìèõàéëîâ è ñúïðóãàòà ìó Åâåëèíà îòãëåæäàò äâå äúùåðè –
Âàñèëåíà è Äåíèöà. Ñåìåéñòâîòî æèâåå â Íåñåáúð.

Ìèõàèë Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ è Âåëè÷êà îòãëåæäàò äâàìàòà ñè ñèíîâå â ãð.
Ìàäàí, êúäåòî òå çàâúðøâàò ñðåäíîòî ñè îáðàçîâàíèå.

Ãåîðãè Ìèõàéëîâ ó÷è â Òåõíèêóì ïî ìèííà ïðîìèøëåíîñò â ãð. Ìàäàí, à
Îãíÿí Ìèõàéëîâ – â Òåõíèêóì ïî àâòîòðàíñïîðò – ãð. Ñìîëÿí. Ãåîðãè ïðîäúëæà-
âà îáðàçîâàíèåòî ñè â Ó÷èòåëñêèÿ èíñòèòóò – Áóðãàñ, æåíè ñå çà ñâîÿòà êîëåæêà
Äèìèòðèíà Ðóñåâà. Èìàò äúùåðÿ Âåëèíà è ñèí Ðóìåí. Æèâåÿò â Íåñåáúð.

Îãíÿí Ìèõàéëîâ ñå æåíè çà Äîëÿ Ôèëèïîâà îò Íåñåáúð. Èìàò äâå äúùåðè –
Åêàòåðèíà è Ìèõàåëà. Îãíÿí å óïðàâèòåë íà ïî÷èâíà ñòàíöèÿ “Áóëãàðòàáàê – Áëà-
ãîåâãðàä” – ãð. Íåñåáúð.

203

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Èâàíêà Õðèñòîâà Ìèõàéëîâà çàâúðøâà Òúðãîâñêà ãèìíàçèÿ â ãð. Âàðíà. Ðà-
áîòèëà å êàòî êàñèåð è ñ÷åòîâîäèòåë â ÄÈÏ “Äðóæáà” – Âàðíà. Ñúïðóãúò è` Äèìè-
òúð Ïàâëîâ å áèë ñ÷åòîâîäèòåë â “Áàëêàíòóðèñò” – Âàðíà.

Ñèíúò èì Ïàâåë Äèìèòðîâ çàâúðøâà Ïåäàãîãè÷åñêè èíñòèòóò – ãð. Øóìåí.
Ðàáîòèë å â Îêðúæåí öåíòúð çà õóäîæåñòâåíà ñàìîäåéíîñò – Âàðíà.

Õðèñòî Äèìèòðîâ çàâúðøâà Âîåííîìîðñêî ó÷èëèùå – Âàðíà. Ðàáîòè êàòî
åêîëîã â ïðèñòàíèùå Âàðíà. Ñúïðóãàòà ìó Ãàëèíà å ïðåâîäà÷ íà íåìñêà ëèòåðàòó-
ðà. Ñèíúò èì Èâàéëî Õðèñòîâ çàâúðøâà Òåõíè÷åñêè óíèâåðñèòåò – Âàðíà, ñïåöè-
àëíîñò “Åêñïëîàòàöèÿ íà ôëîòà è ïðèñòàíèùà”.

Âåñêà Õðèñòîâà Ìèõàéëîâà çàâúðøâà ðåàëíà ãèìíàçèÿ â ãð. Âàðíà. Ðàáîòèëà
å êàòî ÷èíîâíè÷êà â ÄÏ “Îñìè ìàðò” – Ñîôèÿ. Ñúïðóãúò é Áîÿí Áîåâ å áèë òúð-
ãîâñêè äèðåêòîð íà ÄÑÎ “Ïèðèí” – Ñîôèÿ.

204

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Äúùåðÿòà íà Èëèÿ Ìèõàéëîâ è Áåðòà – Ìàðèÿ çàâúðøâà Ìóçèêàëíà ãèìíà-
çèÿ – Âàðíà. Ðúêîâîäèëà å äåòñêà ìóçèêàëíà øêîëà. Ñúïðóãúò é Íèêîëàé Íåíêîâ
å áèë ïðåïîäàâàòåë â Êîðàáîñòðîèòåëíèÿ òåõíèêóì – Âàðíà.

Ñèíúò èì Ãåîðãè Íèêîëàåâ Íåíêîâ çàâúðøâà Âîåííîìîðñêî ó÷èëèùå. Ðàáî-
òè â ðåêëàìíèÿ áèçíåñ. Äúùåðÿ ìó Ìàðèÿ ó÷è ïñèõîëîãèÿ â Ëîíäîí.

205

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Èâàí Äèìèòðîâ Ïàïðîâ Äèìèòúð è Çëàòêà Èâàíîâè –
Ïàïðîâè

Èâàí Äèìèòðîâ Ïàïðîâ Çëàòêà Èâàíîâà Ïàïðîâà
è Àíàñòàñèÿ Àíåñòèåâà
(íåãîâà ãîäåíèöà) (1926 ã.)

206

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Åëåíà Èâàíîâà Ïàïðîâà ßíè Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ

Åâäîêèÿ Ñëàâîâà-Ìèõàéëîâà Îòëÿâî íàäÿñíî: Ñëàâ÷î ßíåâ,
Èâàíêà Õðèñòîâà Ìèõàéëîâà;

âòîðè ðåä: Åâäîêèÿ è ßíè
Ìèõàéëîâè (Ñîôèÿ, îê. 1939 ã.)

207

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Îòëÿâî íàäÿñíî: Ðàäêà Àíàñòàñîâà, Åâäîêèÿ Ñëàâîâà,
ßíè Ãåîðãèåâ, Ìàðèÿ ßíåâà
(ñ. Êóðèëî, 1956 ã.)

Ðóìÿíà è Àíàñòàñ Ìèõàéëîâè (Êîñòîâè)
(Áåëîñëàâ, 1967 ã.)

208

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ñåìåéñòâî Ëþöêàíîâè.
Îòëÿâî íàäÿñíî: Ðóìåí Òîäîðîâ, Ðàäêà Àíàñòàñîâà, Òîäîð Íèêîëîâ

Äèàíà Éîðäàíîâà è äúùåðÿ è` Ìàðèàíà

209

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ìàðèÿ Àíàñòàñîâà-Öâåòêîâà Ôîòèíà Ãåîðãèåâà Äàíàèëîâà

Öâåòå è Ãåîðãè Äàíàèëîâè
210

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Íèêîëà Àïîñòîëîâ Äàíàèëîâ Íèêîëàé Ãåîðãèåâ Äàíàèëîâ

Íèêîëàé Ãåîðãèåâ ñúñ ñúïðóãàòà Ðàäêà,
ñèíà Ñàìóèë è íîâîðîäåíàòà Ãåðãàíà (Âàðíà, 12 ñåïòåìâðè 2012 ã.)

211

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Àíòîàíåòà Íèêîëîâà Äàíàèëîâà Ñòîÿí Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ
ñúñ ñèíîâåòå Èâàí è Äåñèñëàâ

Òîäîð Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ Ãåîðãè Òîäîðîâ Ìèõàéëîâ
212

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà
Ãåîðãè Òîäîðîâ, Ñèáèëà (ñúïðóãà) è Þëèÿ (äúùåðÿ)

Ìèõàèë Ãåîðãèåâ Ìèõàéëîâ Ìèõàèë Ãåîðãèåâ è Âåëè÷êà

(Êîñòîâ) Àòàíàñîâà Êîñòîâà (Íåñåáúð, 2009 ã.)

213

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Õðèñòî Ìèõàéëîâ Êîñòîâ Àíàñòàñèÿ Ãåîðãèåâà –
ñúïðóãà íà Õðèñòî Ìèõàéëîâ

Èëèÿ Ìèõàéëîâ ñ äúùåðèòå Èâàíêà Õðèñòîâà
íà Õðèñòî Ìèõàéëîâ: (îòëÿâî) Ìèõàéëîâà

Èâàíêà, Âåñêà è Ôîòèíêà
(Áåëåâî, îê. 1926 ã.)

214

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Âåñêà Õðèñòîâà Ìèõàéëîâà Ôîòèíêà Õðèñòîâà Ìèõàéëîâà

Ïàâåë Äèìèòðîâ Ïàâëîâ
(ñèí íà Èâàíêà Õðèñòîâà

è Äèìèòúð Ïàâëîâ)

Ðîäñòâåíèöè îò Èìðèõîð.
Îòëÿâî íàäÿñíî: Ôîòèíà
Ãåîðãèåâà Ìèõàéëîâà, Ñîôèÿ

Àíàñòàñîâà Ìàíîëîâà;
âòîðè ðåä: Ôîòèíêà Õðèñòîâà

Ìèõàéëîâà (îòäÿñíî)

215

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð
Ñåìåéñòâî Áåðòà

è Èëèÿ Ìèõàéëîâè.
Îòëÿâî íàäÿñíî:

Âåñêà Õðèñòîâà Ìèõàéëîâà,
Ëþáêî Èëèåâ, Èëèÿ Ìèõàéëîâ,

Ìàðèÿ Èëèåâà;
âòîðè ðåä:

Áåðòà Éîõàí-Ìèõàéëîâà
(îê. 1938 ã., Ñîôèÿ)

 áåæàíñêàòà êúùà – Áåëîñëàâ.
Îòëÿâî íàäÿñíî:

Ôîòèíêà Õðèñòîâà, Ëþáêî Èëèåâ,
Ìàðèÿ Èëèåâà, Áåðòà Éîõàí;
âòîðè ðåä:
Âåñêà è Èâàíêà Õðèñòîâè
(îê. 1937 ã.)
216

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ìàðèÿ Èëèåâà-Íåíêîâà Íèêîëàé Íåíêîâ

Ãåîðãè Íèêîëàåâ Íåíêîâ Ìàðèÿ Ãåîðãèåâà Íåíêîâà
217

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

17 ìàðò 2000 ã., Áóðãàñ
Ñðåùà íà ïîòîìöè íà áåæàíöè
îò Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà

218

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Îòäÿñíî íàëÿâî (ïúðâè ðåä): 1.Íàäåæäà Ëîçîâà-Ïîïñàâîâà,
2. Íàðîäíèÿò ïåâåö Ñàâà Ïîïñàâîâ, 3. Òîäîð Ëþöêàíîâ;
âòîðè ðåä: 1. Âåñà Àïîñòîëîâà, 2. Ìàðèÿ Ñòîåâà;

íà çàäåí ïëàí: Ìàðèÿ Õðèñòîâà – âíó÷êà íà ïîñëåäíèÿ êìåò
íà Äàÿ-Êàäúí – Íåí÷î Íîøåâ
219

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïðèëîæåíèå

Ðîäîñëîâíî äúðâî íà ×èðïàíëèåâè

Âàñèëà ñå îìúæâà çà Ãåîðãè (ãðúê) â ñ. Èìðèõîð. Ïðåñåëâà ñå ñ äåöàòà ñè âúâ
Âàðíà.

220

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ôîòèíà (ñúïðóãàòà íà Õðèñòî Ïåòðîâ) ñå ïðåñåëâà ñúñ ñåìåéñòâàòà íà äåöà-
òà ñè â ñ. Êðàéìîðèå, Áóðãàñêà îáëàñò.

221

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñòàíà Ïåòðîâà ñúñ ñåìåéñòâîòî íà ñèíà ñè Ïåòúð ñå ïðåñåëâà âúâ Âàðíà.
Èâàí ñå çàñåëâà â Ñîôèÿ.
Ôîòèíà ñúñ ñúïðóãà ñè Ñòàíêî ñå óñòàíîâÿâàò â ñ. Òâúðäèöà, Áóðãàñêà îáëàñò.
Ðóñà ñúñ ñåìåéñòâîòî ñè â ïåðèîäà 1919-1935 ã. æèâåå â Öàðèãðàä, à ñëåä
òîâà â Áóðãàñ.
Õðèñòî óìèðà âúâ Ôåðå.

222

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ãåîðãè Ìèõàéëîâ ñå ïðåñåëâà îòíà÷àëî âúâ Âàðíà, à ïî-êúñíî â Áóðãàñ.
Õðèñòî è Àíàñòàñèÿ Ìèõàéëîâè è Èëèÿ Ìèõàéëîâ ñå ïðåñåëâàò ïúðâî âúâ
Âàðíà, à ïî-êúñíî â Áåëîñëàâ.
Òðèôîí è Âàñèëêà ñå ïðåñåëâàò â Ãúðöèÿ.
Äúùåðÿòà íà Ëîçüî – Ðóñêà ñúñ ñåìåéñòâîòî ñè ñå ïðåñåëâà â Áóðãàñ.

223

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïàíòåëåé è Ñòàíêà ñ äåöàòà ñè ñå ïðåñåëâàò âúâ Âàðíà.
224

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Äåöàòà íà Ôîòèíà ßíåâà è Êîñòà ñå ïðåñåëâàò â ñ. Âåñåëèå, Áóðãàñêà îáëàñò.
225

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ìàðèÿ ßíåâà ñ äåöàòà ñè ñå ïðåñåëâàò îòíà÷àëî â Áóðãàñ, à ïú-êúñíî â ñ.
Êðàéìîðèå, Áóðãàñêà îáëàñò.

226

×àñò Ïúðâà. Äåðêîñêè áúëãàðñêè ñåëà

Ñåìåéñòâîòî íà Èâàí ßíåâ è Àíà ñå ïðåñåëâà âúâ Âàðíà.
Ñúïðóãàòà íà Ïåòúð ßíåâ ñå ïðåñåëâà â Ñîôèÿ.

227

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Âåëè÷êà ßíåâà è Âëàäèñëàâ ñ äåöàòà ñè ñå ïðåñåëâàò â Ñòàðà Çàãîðà.
228

Ñúñòàâåíà îò
Ëèëèÿ ÑÅÌÎÂÀ
Õðèñòèíà ÑÒÎÅÂÀ



Ìèëî íàøå ñåëî, ëè÷íî, òà îáè÷íî,
ÿêî õëåáîðîäíî

Ëèëèÿ ÑÅÌÎÂÀ

Òîâà å âúçäèøêàòà íà õèëÿäè áåæàíöè, ïðîãîíåíè ïðåç
1913-1914 ãîäèíè, à è ïî-êúñíî, îò Èçòî÷íà Òðàêèÿ è
òðúãíàëè êúì Áúëãàðèÿ, êúì ðîäèíàòà-ìàéêà. Òîâà å è
âúçäèøêà íà ïîòîìöèòå íà èìðèõîðöè – íàøàòà âúçäèøêà. Ñ òàçè
ìèñúë – äà äàäåì èçðàç íà ëþáîâòà ñè êúì òîâà íåçàãëúõíàëî îã-
íèùå íà áúëãàðùèíàòà, äà ðàçêðèåì æèâîòà íà ïðåäöèòå, èçâîðèòå
íà òÿõíàòà ðàäîñò, íî è áîëêàòà èì îò òðàãè÷íàòà ó÷àñò íà çàñåëíè-
öèòå – òðàêèéöè, òàêàâà å òâîð÷åñêàòà çàäà÷à íà òàçè êíèãà. Òðàãè-
÷åí ðàçêàç çà æåñòîêàòà ñúäáà íà áåæàíöèòå, ïðîêóäåíè îò ðîäíîòî
ñè ñåëî, íî â ìèñëèòå ñè îñòàíàëè çàâèíàãè òàì.
 îäèñåÿòà íà õèëÿäèòå áåæàíöè å è òðàãåäèÿòà íà ïðîêóäåíè-
òå îò Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà íàøèòå äåäè. Òåõíè ïîòîìêè
íèå ðàçêàçâàìå æèâîòà íà òåçè, êîèòî â íà÷àëîòî íà ÕÕ âåê ñà äîø-
ëè â Áúëãàðèÿ è ñëåä ìíîãî çàòðóäíåíèÿ ñà ñå óñòàíîâèëè â Áóðãàñ,
Âàðíà, Äîëíè ÷èôëèê è ñåëî Êðèâèíè. Çà ñúæàëåíèå, íàøèÿò ðàçêàç
å ìàëêî çàêúñíÿë, çàùîòî ïîêîëåíèåòî íà ïîâå÷åòî çàñåëíèöè å â
íåáèòèåòî è íèå ñå çàäîâîëÿâàìå ñúñ ñïîìåíèòå, êîèòî ñà íè îñòà-
âèëè òåõíèòå áëèçêè. Çà âàñ ðàçëèñòèõìå êíèæîâíè èçòî÷íèöè, êîè-
òî îñâåòëÿâàò òðàãè÷íèÿ îòðÿçúê îò èñòîðèÿòà íà íàøèÿ íàðîä. Ìåæ-
äó òÿõ ñà: “Ðàçîðåíèåòî íà òðàêèéñêèòå áúëãàðè ïðåç 1913 ã.” íà
àêàäåìèê Ëþáîìèð Ìèëåòè÷, “Áúëãàðñêîòî îáðàçîâàíèå â Ñåâåðî-
èçòî÷íà Áúëãàðèÿ” íà Âåëêî Òîíåâ, “Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è
ñúñåäíèòå îáëàñòè” îò Ãåîðãè ï. Àÿíîâ, “Áúëãàðñêàòà ïðîñâåòà â
Èçòî÷íà Òðàêèÿ è Öàðèãðàä ñëåä 1913 ã.” íà Èëèÿ À. Ãàë÷åâ, “Íÿ-
êîãà â Öàðèãðàä” íà Äèìèòúð Áúðçèöîâ, ñáîðíèêúò “Êîðåíè îò Òðà-
êèÿ” è “Ñ Òðàêèÿ â ñúðöàòà” íà Âàðíåíñêîòî òðàêèéñêî äðóæåñòâî ñ
àâòîð Õðèñòèíà Ñòîåâà, “Çà ñâîáîäàòà íà Òðàêèÿ” îò ä-ð Ñòàìàò

231

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Àïîñòîëîâ, “Äúáðàâèíî â ìèíàëîòî” íà Ïåòúð Ñòîÿíîâ è äðóãè. Òå
íè ïîìîãíàõà äà ïîäðåäèì õðîíîëîãè÷íî ñúáèòèÿòà, åìîöèîíàëíî
äà ãè îáåäèíèì ñ åäèí ñòðàøåí åòàï îò æèâîòà íà òðàêèéñêèòå áúë-
ãàðè.

Áÿõìå ïîòðåñåíè îò êíèãàòà íà Ëþáîìèð Ìèëåòè÷ – îãðîìíà
ëþáîâ è ñúïðè÷àñòíîñò êúì ñúäáàòà íà èçòî÷íîòðàêèéñêèòå áúë-
ãàðè. Óâè, òàçè ðàíà íå ìîæå äà çàçäðàâåå ñ âðåìåòî, à òúãàòà ïî
ðîäíàòà çåìÿ îñòàâà æèâà äî ñìúðòòà èì.

Äî Èëèíäåíñêî-Ïðåîáðàæåíñêîòî âúñòàíèå è îñîáåíî ñëåä ïî-
áåäíàòà è çëîùàñòíà 1913 ã., ñåëî Èìðèõîð è äðóãèòå íàñåëåíè ìåñòà
äî Öàðèãðàä ñà æèâåëè ñðàâíèòåëíî ïî-ñïîêîéíî. Òóðñêèòå âëàñòè
ñà áèëè çàèíòåðåñîâàíè îò ïðèâëè÷àíåòî íà áúëãàðñêè çàñåëíèöè
çàðàäè òÿõíîòî ïîñëîâè÷íî òðóäîëþáèå è çàðàäè äîìîãâàíèÿòà íà
ãðúöêàòà ïàòðèàðøèÿ äà âúçðîäè Âèçàíòèÿ. Ïðè òîâà èíòåðåñèòå
íà Òóðöèÿ è íà íÿêîè ò.í. Âåëèêè ñèëè áèëè äà ñå óñòàíîâè òóðñêà
èìïåðèÿ â ïðîòèâîâåñ íà âúçìîæíîñòòà äà âúçêðúñíå áúëãàðñêàòà
äúðæàâà, ïîäêðåïåíà îò Ðóñèÿ è îò ñëàâÿíñêèòå íàðîäè. È å î÷å-
âèäíà ìèñèÿòà íà çàñåëåíèòå áúëãàðè êðàé ñòåíèòå íà Öàðèãðàä äà
íå ñå äîïóñíå àñèìèëàöèÿ íà áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå, êúì êîåòî òà-
êà óïîðèòî è íå áåçóñïåøíî ñà ñå ñòðåìèëè ïðåäñòàâèòåëèòå íà òóð-
ñêàòà è ãðúöêàòà äúðæàâè.

Ìèñúëòà çà ìúêèòå íà íàøèòå äåäè âèíàãè íè å âúëíóâàëà è
ñåãà òÿ íè ðàçòúðñâà äúëáîêî. Íà ïðåäöèòå ñè, íà òÿõíàòà ÷åñò è
äîñòîéíñòâî, íà èçêëþ÷èòåëíîòî èì ðîäîëþáèå, íà îáè÷òà èì êúì
ôîëêëîðà, íà ñïîñîáíîñòòà èì äà îöåëÿâàò è íà ïðåêëîíåíèåòî èì
êúì ðîäà ïîñâåùàâàìå òàçè êíèãà. Íåéíàòà çàäà÷à íå å äà èçäèðè è
îáîáùè ìàòåðèàëíèòå çàãóáè íà èçòî÷íîòðàêèéñêèòå áúëãàðè îò
ñåëî Èìðèõîð. Òå íå ñà èçìåðèìè ïî ñòîéíîñò, âúïðåêè ÷å öèôðèòå
ñìóùàâàò ñúñ ñâîèòå ðàçìåðè.

Íèå, ïîòîìöèòå íà òðàêèéñêèòå áåæàíöè, íîñèì â äóøàòà ñè
åõîòî íà ÕÕ ñòîëåòèå, íà ïðåæèâÿíîòî ïðåç òåçè âðåìåíà. Íàøèÿò
äóõ íå ìîæå äà ñå ïðåâúðíå â ìèíàëî áåç êîðåíè. Çàòîâà äàâàìå
âúçìîæíîñò íà âñåêè ðîä îò Èìðèõîð äà ñïîäåëè ñâîÿ áåæàíñêè
æèâîò, çà äà çàïàçè çà ñëåäâàùèòå ïîêîëåíèÿ çàâåòè, èìåíà, äàòè...

Íå ðàçãëåæäàìå â îòäåëíè ãëàâè áèòà è ïîìèíúêà íà ïðåäöèòå
ñè îò Èìðèõîð, çàùîòî àâòîðè, ïèñàëè ïðåäè íàñ, ìíîãî ïîäðîáíî
ïî îòíîøåíèå íà ñúäúðæàíèåòî è ìíîãî îáðàçíî êàòî èçêàç ñà íàï-
ðàâèëè òîâà. Èìàìå ïðåäâèä êíèãàòà íà äîöåíò Çëàòêî Ïîï÷åâ “Îò

232

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

×àíàê÷à äî Øóìåí”, îïèñâàùà ñúïðîòèâàòà ñðåùó äîìîãâàíèÿòà
íà Ïàòðèàðøèÿòà äà ïîä÷èíè öúðêîâíîòî äåëî, äà íàëîæè èçó÷à-
âàíåòî íà ãðúöêè åçèê â ïðîòèâîâåñ íà Eêçàðõèÿòà è áúëãàðñêèÿ
åçèê.

Ïúòÿò íà ïðåñåëåíèåòî îò íàøèòå ïðåäöè å ïî-êðàòúê è íå å
èçïúëíåí ñ ìèòàðñòâàòà íà äðóãè íàøè ñúíàðîäíèöè. Áëèçîñòòà íà
íàñåëåíèòå ìåñòà äî ìîðåòî, ìîðñêèÿò ïúò ãè äîâåæäà äî Áóðãàñ è
Âàðíà. Áëàãîïðèÿòåí å è ôàêòúò, ÷å èäâàò â ãðàä, â êîéòî îùå ïðåç
1896 ã. å îñíîâàíî òðàêèéñêîòî ïðåñåëåí÷åñêî äðóæåñòâî “Ñòðàíä-
æà”, ÷å ñòàâàò åäíè îò íàé-àêòèâíèòå ó÷àñòíèöè ïðè âúçñòàíîâÿâà-
íåòî íà òðàêèéñêîòî êóëòóðíî-ïðîñâåòíî äðóæåñòâî âúâ Âàðíà ïðåç
1919 ã. Íå å áåç çíà÷åíèå è ôàêòúò, ÷å ñåëî Èìðèõîð ñå å íàìèðàëî
òîëêîâà áëèçî äî Öàðèãðàä è èçñåëâàíåòî èì å ïîä ïîãëåäà è ñ
ïîìîùòà íà ÷óæäåñòðàííèòå äèïëîìàòè÷åñêè ìèñèè è îñîáåíî íà
Ðóñèÿ.

Îùå ïðåç ïúðâèòå ãîäèíè îò ïðåñåëâàíåòî èì â Áúëãàðèÿ íà-
øèòå ïðåäöè ñðåùàò ïîäêðåïàòà íà ìåñòíàòà âëàñò. Òóê çàâàðâàò,
èëè çàåäíî ñ òÿõ ïðèñòèãàò, èçñåëíèöè îò äðóãè öåíòðîâå íà Òðà-
êèÿ. Îò Ëîçåíãðàä ñå ïðåñåëâàò 104 ñåìåéñòâà, îò Ìàëêî Òúðíîâî ñ
êîäîâîòî íàçâàíèå “Ñòðàíäæà”, îò Îäðèí, çà êîéòî ñà ñå âîäèëè
ãåðîè÷íè áîåâå ïðåç 1913 ã., îò Áóíàðõèñàð...

Èçòî÷íà Òðàêèÿ å çåìÿ îáëúõíàòà îò áðèçà íà ×åðíî, Áÿëî è
Ìðàìîðíî ìîðå. Ïðåç íåÿ òå÷å ðåêà Ìàðèöà, âúçâèøàâà ñå Ñòðàí-
äæà ïëàíèíà – èìåíà, çíàéíè îò äúëáîêà äðåâíîñò. Ïëîùòà íà òà-
çè çåìÿ ñ ïðèëåæàùèòå Ãàëèïîëñêè è Öàðèãðàäñêè ïîëóîñòðîâ å
23 000 êâ. êì. Ñåëî Èìðèõîð å â þæíàòà ãåîãðàôñêà çîíà.

×ðåç ðàçêàçà çà æèâîòà íà ïðîêóäåíèòå îò Èìðèõîð íèêîãà äà
íå çàãàñíå ïàòðèîòèçìúò, çàâåùàí íè îò íàøèòå ïðàðîäèòåëè. Íåêà
íèå, òåõíèòå ïîòîìöè, áúäåì ñèãóðíè âúâ âñÿêà ñâîÿ ñòúïêà íàï-
ðåä, íåêà âúðâèì ãîðäî èçïðàâåíè ïî ïúòÿ íà÷åðòàí îò äåäèòå, çà-
ùîòî òîé å ïúò, èçâúðâÿí îò ìíîãî ïîêîëåíèÿ. Íàøàòà âîëÿ å äà
âúçêðåñèì âñè÷êî, ñâúðçàíî ñúñ ñâèäíèòå ïðàäåäè.

Ïî÷èâàéòå â ìèð, íàøè ïðåäöè! Ùå áúäåì çàâèíàãè âàøè ñè-
íîâå è äúùåðè, âíóöè è ïðàâíóöè!

233

Êàêâî çíàåì è êàêâî íå çíàåì çà Èìðèõîð

Ëèëèÿ ÑÅÌÎÂÀ, Õðèñòèíà ÑÒÎÅÂÀ

Âî÷åðêà íà Òðèôîí Ïàíàéîòîâ çà áúëãàðñêîòî ñåëî Âå-
ëèíî, Øóìåíñêî, ñå ñúîáùàâà, ÷å òî ïî âðåìå íà ðîáñò-
âîòî å íîñèëî èìåòî Èìðèõîð. Äíåñ êìåò íà ñ. Âåëèíî å
Äèìèòúð Ðàäêîâ Äèìèòðîâ, êîéòî áåøå òàêà ëþáåçåí äà íè ïðå-
äîñòàâè ñâåäåíèÿ çà ìèíàëîòî íà òîâà ñåëî. Èçêàçâàìå ìó íàøàòà
ñúðäå÷íà áëàãîäàðíîñò çà ïðîÿâåíàòà îòçèâ÷èâîñò.1 Òîâà ñòàíà ïî-
âîä äà ïðîñëåäèì ïðîó÷âàíèÿòà íà íàøè èñòîðèöè çà åòèìîëîãèÿ-
òà íà èìåòî. “Òîçè ïàøà – ïèøå Ïàíàéîòîâ – å èìàë íà ñåãàøíî-
òî ìåñòîðàçïîëîæåíèå íà ñåëîòî ÷èôëèê (ìóøèÿ) ñ îêîëî íåãî
2-3 êúùè áúëãàðñêè è 5-6 òóðñêè”. ×èôëèêúò ñå óïðàâëÿâàë îò
ñëóãà, êîéòî ïî òîâà âðåìå, êàòî âñåêè ñëóãà, ñå å íàðè÷àë Åìèð-
õîð, – “÷îâåê ïîä çàïîâåä”. Òàêà îò Åìèð-õîð ñåëîòî ñå íàðåêëî
Åìðèõîð.”2
Èìà è äðóãî îáÿñíåíèå. Ñ èìåòî – “Àìîð – àõîðà” ñå èìåíó-
âàë ÷îâåê, êîéòî å ïîëó÷èë ñóëòàíñêî áëàãîâîëåíèå è å ñ ðàíã íà
“ïàøà” â òîçè ÷èôëèê. Òàêà èçÿñíÿâà òîçè âúïðîñ âàðíåíåöúò Ïå-
òúð Ä. Ñêîð÷åâ. Òîé òúëêóâà èìåòî îò àðàáñêîòî Åìèð – íà÷àëíèê
è Àõîð – îáîð, ñèðå÷ íà÷àëíèê íà ÿõúðèòå, íà ñóëòàíñêèòå îáîðè.
“Ñóëòàíèòå äàâàëè òàêàâà òèòëà íà ñâîè çàñëóæèëè ïúëêîâîäöè,
êàòî ãè äàðÿâàëè è ñúñ çåìÿ”.3
Çà ïðîèçõîäà íà èìåòî èçðàçÿâà ìíåíèå è ïðîôåñîð ä-ð Éîð-
äàí Çàèìîâ. Òîé ïðàâè ïî-ïúëíî èçñëåäâàíå íà ïðîèçõîäà íà äóìà-

1 Ñâåäåíèÿ çà ñåëîòî ñå ñúäúðæàò îùå â Ìèëåòè÷, Ë., Ñòàðî áúëãàðñêî íàñåëåíèå
â Ñåâåðîèçòî÷íà Áúëãàðèÿ, 1902, Èíòåðíåò. Óèêèïåíäèÿ, Âåëèíî. Êàòåãîðèÿ Ñåëà
â îáëàñò Øóìåí.
2 Òðèôîíîâ, Ï. Ñåëî Âåëèíî, Øóìåí, 1990. Â ãëàâà “Ïîä îñìàíñêî ãîñïîäñòâî” ñ
ïîäçàãëàâèå “Ïîòóð÷âàíèÿ è äàíúöè â ðîáñêàòà ó÷àñò íà áúëãàðèòå” ñòð. 23.
3 Ïàê òàì, ñòð. 23. Ñêîð÷åâ, Ï., Ïèñìî äî Åííüî Ñúðìîâ îò 1935 ã.

234

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Êàðòà íà Òðàêèÿ.
Ñêèöà ñ îáîçíà÷åíèå íà ñåëèùà – ðîäíè ìåñòà íà áåæàíöèòå

òà Åìèðàõóð, êîÿòî îçíà÷àâà öàðñêè êîíÿð. Íà áúëãàðñêè åçèê ñå-
ëîòî áè òðÿáâàëî äà ñå êàçâà “Êîíÿðåâî” èëè “Êîíÿðåâåö”.4

Çà ïúðâè ïúò òîâà èìå å çàïèñàíî â åäèí îñìàíîòóðñêè äàíú-
÷åí ðåãèñòúð, êúäåòî å îòáåëÿçàíî, ÷å â Åìèð àõîð, Øóìåíñêà êàà-
çà, ñåëÿíè ñà ïðåäàëè äàíúê – æèâîòíè. Òîâà íè äàâà îñíîâàíèå äà
òâúðäèì, ÷å ïðåç âòîðàòà ïîëîâèíà íà ÕVI âåê å ñúùåñòâóâàëî êàòî
èìå íà ñåëî Åìèð õîð.5 Îò òîâà âúçíèêâàò äâà âúïðîñà – äàëè íà-
èìåíîâàíèåòî å ñúùåñòâóâàëî è ïî-ðàíî è èìà ëè âðúçêà ìåæäó
èìåòî íà äâåòå ñåëà, ñâúðçàíè ñ ïðåñåëåíèåòî íà áúëãàðèòå.

Ïîìåñòåíèòå ìàòåðèàëè â Èíòåðíåò ñòðàíèöàòà íà Óèêèïåäèÿ
ïîñî÷âàò ñåëî Èìðîõîð èëè Èìðèõîð, èëè Åìáîðîõîð (íà òóðñêè
Imrahor), êàòî ñåëî â Èçòî÷íà Òðàêèÿ, Òóðöèÿ, âèëàåò Èñòàíáóë.
“Ñåëîòî ñå íàìèðà íà 3 êì ñåâåðíî îò îêîëèéñêèÿ öåíòúð Àðíà-
óòêüîé ñ êîîðäèíàòè 41.2186 ñ.ø. è 28.7439 è.ä.” Òàì ñúùî å îòáå-

4 Òðèôîíîâ, Ï. Ñåëî Âåëèíî, Øóìåí, 1990. Â ãëàâà “Ïîä îñìàíñêî ãîñïîäñòâî” ñ
ïîäçàãëàâèå “Ïîòóð÷âàíèÿ è äàíúöè â ðîáñêàòà ó÷àñò íà áúëãàðèòå”, ñòð. 23. Ìè-
êîâ, É., Â. Çàèìîâ, Ïèñìî îò Èíñòèòóòà ïî áúëãàðñêè åçèê ïðè ÁÀÍ, ïóáëèêóâàíî
íà 15.01.1987 ã.
5 Ïàê òàì. Ðåãèñòúð íà äæåëåáêåøàíèòå ÍÁÊÌ Îðèåíòàëñêèîòäåë, ô. 20, à.å. 261,
ë. 3-6.

235

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ëÿçàíî, ÷å â “19 âåê Èìðàõîð å áúëãàðñêî ñåëî â Öàðèãðàäñêèÿ
âèëàåò íà Îñìàíñêàòà èìïåðèÿ. Ñòàòèñòèêàòà íà ïðîôåñîð
Ëþáîìèð Ìèëåòè÷ îò 1912 ã. îòáåëÿçâà Èìðîðêüîé êàòî áúëãàð-
ñêî ñåëî... Áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå íà Èìðàõîð ñå èçñåëâà ñëåä
Ìåæäóñúþçíè÷åñêàòà âîéíà â 1913 ã.”6

Èçñëåäâàéêè èìåíàòà íà õîðàòà, êîèòî ñà ñè ïëàòèëè äàíúöè-
òå â Øóìåíñêîòî ñåëî, àâòîðúò íà èñòîðè÷åñêèÿ î÷åðê çà ñåëî Âå-
ëèíî – Òðèôîí Ïàíàéîòîâ, ñòèãà è äî äðóãè çàêëþ÷åíèÿ, êîèòî ùå
öèòèðàìå äîñëîâíî: “Çà íàñ å ïî-âàæíî äîêóìåíòèðàíîòî ïðè-
ñúñòâèå òóê íà ïðåäñòàâèòåëè íà òþðêîåçè÷íîòî íàñåëåíèå íà
èìïåðèÿòà, êàêâèòî îòêðèâàìå ïî èìåíàòà íà íàçîâàíèòå ïî-
ãîðå äæåëåïêåøàíè. Îò èñòîðè÷åñêè èçòî÷íèöè ñå çíàå, ÷å ïî
íàøèòå ìåñòà òå ñà áèëè äîâåäåíè îò íÿêîè ðàéîíè íà Ìàëà
Àçèÿ è ñà èçâåñòíè ñ èìåòî “þðóöè – íîìàäñêè ïëåìåíà”, êîèòî
âîäåëè ïîëó÷åðãàðñêè íà÷èí íà æèâîò. Îùå ïðåç âòîðàòà ïîëî-
âèíà íà ÕV è ïúðâàòà ïîëîâèíà íà ÕVI âåê, ñ òÿõ ñå ñëàãà íà÷à-
ëîòî íà îñìàíîòóðñêàòà êîëîíèçàöèÿ... Ðåçóëòàòèòå îáà÷å îò
òÿõíàòà ìèñèÿ â õðèñòèÿíñêèòå ðàéîíè, êàêòî ùå âèäèì ïî-
êúñíî, íå å çàäîâîëèëî âäúõíîâèòåëèòå íà òàçè ïîëèòèêà è ïðè-
òîêúò èì ïî-íàòàòúê îêîí÷àòåëíî ñïèðà.”7

Íàäÿâàìå ñå, âðåìåòî äà äàäå âúçìîæíîñò çà ïî-çàäúëáî÷åíî
ïðîó÷âàíå íà âúïðîñà, êîåòî ùå ñå äîáëèæè ìàêñèìàëíî äî èñòî-
ðè÷åñêàòà èñòèíà.

Êàêâî çíàåì îùå çà Èìðèõîð?
 êíèãàòà íà Ãåîðãè ï. Àÿíîâ ñà îòäåëåíè èìåíàòà íà ñåëèùà-
òà â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Ïîñî÷åíè ñà ñåëàòà:
×àíàê÷à, Äåðêîñ, Òàðôà, Òàÿ êàäúí, Äåëèþíîñ, Èìðîõîðêüîé, Òà-
øúãúë, Åðìåíèêüîé, Êþï÷åëè, Êàðíîòî, Òóçàëúê, Àéâàòëè, Àïàä-
æà, ãðàä Ñòðàíäæà è ÷èôëèêà Êàðà Õàëèë.8
Òîâà, êîåòî îòëè÷àâà íàøåòî ñåëî Èìðèõîð îò äðóãèòå òðà-
êèéñêè ñåëèùà â Èçòî÷íà Òðàêèÿ å, ÷å òî íå å îñíîâàíî íèòî ÷ðåç
íàïàäàòåëíèòå è îòáðàíèòåëíè âîéíè, âîäåíè îò ñëàâÿíîáúëãàðè-

6 Èíòåðíåò. Óèêèïåíäèÿ. Èìðàõîð. Êàòåãîðèÿ Ñåëà âúâ âèëàåò Èñòàíáóë.
7 Òðèôîíîâ, Ï., Ñ. Âåëèíîâ, Øóìåí, 1990. Â ãëàâà “Ïîä îñìàíñêî ãîñïîäñòâî” ñ
ïîäçàãëàâèå “Ïîòóð÷âàíèÿ è äàíúöè â ðîáñêàòà ó÷àñò íà áúëãàðèòå”, ñòð. 23.
8 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðîäåí
ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã.Äèìèòðîâ” Ñ. 1951, ñòð.
139-144.

236

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

òå, íèòî ïðåç âåêîâåòå íà ÷óæäî âëàäè÷åñòâî (äâà âåêà âèçàíòèéñêî
è ïåò âåêà îñìàíñêî), êîãàòî çàâîåâàòåëèòå ñúçíàòåëíî ðàçñåëâàëè
ïîðîáåíèòå áúëãàðè, çà äà èçïîëçâàò òåõíèÿ òðóä è óìåíèÿ â îòðàñ-
ëè, â êîèòî ñà îñîáåíî äîáðè, à å îñíîâàíî ÷ðåç äîáðîâîëíîòî ïðå-
ñåëâàíå íà áúëãàðè â Èçòî÷íà Òðàêèÿ â íîâàòà è íàé-íîâàòà èñòî-
ðèÿ íà áúëãàðñêèÿ íàðîä. Â îòíîñèòåëíî ñïîêîéíè âðåìåíà êîòëåí-
ñêèòå îâ÷àðè íàïðèìåð ñà ñëèçàëè â Èçòî÷íà Òðàêèÿ è òóðñêèòå
áåéîâå, íàãðàæäàâàíè ñ ÷èôëèöè â îêîëíîñòèòå íà Öàðèãðàä, ñúç-
íàòåëíî ãè ïðèâëè÷àëè. Òåõíèòå òóðñêè ñúíàðîäíèöè íå áèëè îñî-
áåíî âïå÷àòëåíè îò áîãàòàòà è ïëîäîðîäíà çåìÿ, òúé êàòî íóæäèòå
èì áèëè äîñòà îãðàíè÷åíè, à íà÷èíúò èì íà æèâîò áèë ïðèìèòèâåí
è ïîä÷èíåí íà âîéíàòà. Îñâåí òîâà êàòî âîéíèöè áèëè èçëîæåíè íà
íåïðåêúñíàòè åïèäåìèè, òàêà ÷å ìàñîâî èçîñòàâÿëè ñåëèùàòà. Çà-
òîâà íå å ÷óäíî, ÷å ïëîäîðîäíàòà çåìÿ íà Èçòî÷íà Òðàêèÿ ïîíÿêî-
ãà, êîãàòî èìïåðèÿòà âîþâàëà äðóãàäå, ñå îêàçâàëà ïóñòà.9

Çà äà äîáèåì ïðåäñòàâà çà ðàçìåðèòå íà äàðåíèÿòà âúâ âèä íà
÷èôëèöè, ùå ïðèâåäåì äàííè çà ñïàõèéñêîòî èìåíèå “Õðóçóì”, êî-
åòî ñå íàìèðàëî ìåæäó ñåëàòà Ðóì Áåãëèé è Ñåðãåí â Þæíà Òðà-
êèÿ. Òî áèëî ñîáñòâåíîñò íà ñòàðà òóðñêà ôàìèëèÿ, îãëàâÿâàíà îò
Ôàäóë áåé è çàåìàëî ïëîù îò 75 êâàäðàòíè êèëîìåòðà. Çàòîâà íå å
÷óäíî, ÷å, ïðèñòèãàéêè â òàêèâà èìåíèÿ, ïðåñåëíèöèòå ìîãëè äà
ïîëó÷àò èëè äà ñè çàêóïÿò çåìè.10 Íå å ÷óäíî, ÷å åäèí ÷èôëèê êðàé
Öàðèãðàä, âëàäåíèå íà òóðñêè áåé, ïîëîæèë îñíîâèòå íà íàøåòî
ñåëî, â êîåòî ïðåç 1830 ã. å èìàëî 90 áúëãàðñêè êúùè, à êîãàòî
êúì íåãî ñå ïðèñúåäèíèëè è çåìèòå íà äðóã ÷èôëèê, ïðîäàäåí ïàê
îò òóðñêè áåé, áúëãàðñêèòå êúùè ñòàâàò ïðåç 1878 ã. 150, à ïðåç
1912 ã. ñà âå÷å 200!11 Íÿêîè îò èíôîðìàòîðèòå íè ñïîìåíàâàò çà
äâå ñåëà ñ ïîäîáíè íàèìåíîâàíèÿ.

Îòêúäå è êîãà ñà äîøëè â Èìðèõîð ïðåäöèòå íè? – Òîâà áå
âúïðîñúò, êîéòî ñè ïîñòàâèõìå è áëàãîäàðåíèå íà îáùèòå íè óñè-
ëèÿ è íà êíèãèòå, â êîèòî ïðî÷åòîõìå, ÷å “Èìðèõîðêüîé – 170 êú-
ùè, å íàé-áëèçêîòî ñåëî äî Öàðèãðàä, ïîðàäè êîåòî òî å èçïè-

9 Âîéíèêîâ, Ä., Áúëãàðèòå â íàé-èçòî÷íàòà ÷àñò íà Áàëêàíñêèÿ ïîëóîñòðîâ – Èç-
òî÷íà Òðàêèÿ. ÈÊ “Êîðàëîâ è ñèå” Ñ. 2002, ñòð. 22-24.
10 Ïàê òàì, ñòð. 374.
11 Ðàçáîéíèêîâ, Àí., Ðàçáîéíèêîâ Ñï., Íàñåëåíèåòî íà Þæíà Òðàêèÿ ñ îãëåä íà
íàðîäíîñòíèòå îòíîøåíèÿ â 1830, 1878, 1912 è 1920 ã.. ÈÊ “Áåçñìúðòíè ìèñëè” Ñ.
1998, ñòð. 344.

237

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

òàëî íàé-ñèëíî ãðúöêîòî âëèÿíèå. Ïîëóïîãúð÷åíîòî ìó íàñåëå-
íèå ïàçè ñìúòíè ñïîìåíè îò êúäå ñà äîøëè ïðàäåäèòå ìó òóê.
Ïîìíè ñå, ÷å äÿäî Êî÷î Ãåîðãèåâ å äîøåë îò ×èðïàí. Äåâåäæè
Àòàíàñîëó å áèë âòîðèÿò çàñåëíèê, êîéòî ñå å çàíèìàâàë ñ êà-
ìèëàðñòâî”12, íà òîçè âúïðîñ ñè îòãîâàðÿìå òàêà:  ÷èôëèêà, êú-
äåòî ñà ñå çàñåëèëè íàøè ïðåäöè ïðèñòèãà Êî÷î Ãåîðãèåâ îò ×èð-
ïàí. Âòîðè ñëåä íåãî å Äåâåäæè Àòàíàñîëó. Íåãîâà ñåñòðà å èçâåñ-
òíàòà íà íàñ Ìàðèÿ, ðîäîíà÷àëíè÷êà íà ãîëåìèÿ ðîä Äèìî ßíåâè,
ðîäåíà ïðåç 1838 ã. Íàðè÷àëè ñà ÿ Ìàìàòà (Ìàéêàòà), êîÿòî â
Èìðèõîð ñå îìúæâà çà ÷îðáàäæè Äèìî ßíåâ, íàðè÷àí Ïàïóòî (Áà-
ùàòà), ðîäåí ïðåç 1826 ã. Çà ñúæàëåíèå òîâà ñà ïúðâèòå äîñòèãíà-
ëè äî íàñ ñâåäåíèÿ, íî ùîì ïðåç 1830 ã. â ñåëîòî å èìàëî 90 áúë-
ãàðñêè êúùè, òîâà îçíà÷àâà, ÷å òàì îò ïî-ðàíî ñà æèâåëè ñåìåéñò-
âà, â êîèòî ñà ñå ðîäèëè èçâåñòíèòå íàì òåõíè äåöà. Îò Âåëèêî
Òúðíîâî è Ñîôèéñêî ïðèñòèãàò Òîìîâè ñëåä Âåë÷îâàòà çàâåðà îò
1835 ã. Ðîäúò èì ñå âîäè êàòî Ìèí÷îîëàð ïî ìàé÷èíà ëèíèÿ è
Áàëàáàíîâè îò Ñîôèéñêî ïî áàùèíà ëèíèÿ. È äâàòà ðîäà ñà ñ ãî-
ëåìè çàñëóãè â íàöèîíàëíàòà íè èñòîðèÿ.

Îò Êîòåë ñëåä Ðóñêî-òóðñêàòà âîéíà ïðåç 1828 ã. èäâà äÿäî
Ñòîÿí. Îòíàñÿ ñå êúì ðîäà Õàñîâè.13 Îò Êàðàäæàêüîé, ×èðïàíñêî,
â íà÷àëîòî íà ÕIÕ âåê ñå ïðåñåëâàò Ìàíîëîâè è Êàðàäæîâè.14 “Ïî
âðåìå íà òóðñêîòî ðîáñòâî, êîãàòî âúðëóâàò êúðæàëèèòå, ìíîãî
áúëãàðè òðúãíàëè ñúñ ñåìåéñòâàòà ñè äà òúðñÿò ñïàñåíèå âúí
îò ðîäèíàòà, êúì Ðóñèÿ. Ñëåä åäíà îò ïîðåäíèòå ðóñêî-òóðñêè
âîéíè ïîòåãëèëè è ÷èðïàíëèè ñ êàðóöè äî Öàðèãðàä, îòêúäåòî ñ
ïàðàõîä ùåëè äà ñòèãíàò äî Îäåñà. Íî ïàðàõîäúò òàêà è íå
äîøúë... Òóðñêîòî ïðàâèòåëñòâî, îáåçïîêîåíî îò îáåçëþäÿâàíå-
òî íà çåìèòå, ïðåäëîæèëî íà áåæàíöèòå äà ñå çàñåëÿò â Òðà-
êèÿ, êàòî èì áèëà îáåùàíà çàêðèëà îò ðåäîâíà òóðñêà âîéñêà”.15

Îùå åäíà ïðè÷èíà èìàëî òóðñêîòî ïðàâèòåëñòâî äà áúðçà ñúñ
çàñåëâàíåòî. Íàäèãàëà ñå âúëíà îò íåãîäóâàíèå â áúëãàðñêèòå çå-
ìè.  ×èïðîâöè èçáóõíàëî âúñòàíèå, êîåòî áèëî íàñî÷åíî ñðåùó

12 Àÿíîâ, Ã., Öèò.êíèãà, áåë 8, ñòð. 142; öèò. êí. áåë. 11, ñòð. 83-85 è ðàçñúæäåíèÿ íà
àâòîðêèòå, âúç îñíîâà íà ñâåäåíèÿ îò èíôîðìàòîðèòå.
13 Ïðèëîæåíèå ¹6. Â íàñòîÿùàòà êíèãà, Õàñîâè.
14 Ïàê òàì, Ïðèëîæåíèå ¹6.
15 Ñáîðíèê “Êîðåíè îò Òðàêèÿ” íà Òðàêèéñêî äðóæåñòâî “Êàïèòàí Ïåòêî Âîéâîäà”
Âàðíà, Â. 1996, ñòð. 206.

238

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

íàáåçèòå íà íåðåäîâíàòà òóðñêà âîéñêà – áàøèáóçóê, êîÿòî áåç÷èí-
ñòâàëà.16 Îò ñâîåâîëèÿòà íà ÷åðêåçè è åíè÷àðè òúðñèëè ñïàñåíèå è
ñåìåéñòâàòà îò ðîäà íà Äåâåäæè Àòàíàñîëó, ñðåä êîèòî å è ðîäúò
íà Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ. Ðàçêðèò áèë è äðóã îïèò çà âúñòàíèå
âúâ Âåëèêî Òúðíîâî, êîåòî âëèçà â èñòîðèÿòà êàòî “Âåë÷îâà çàâå-
ðà” ïî èìåòî íà îðãàíèçàòîðà `è Âåë÷î Äæàìäæèÿòà. Ñëåä êàòî çà-
âåðàòà áèëà ðàçêðèòà è èíèöèàòîðúò îáåñåí, ó÷àñòíèöèòå â çàãîâî-
ðà ïîòúðñèëè ñïàñåíèå íà þã è ïîïàäíàëè íà çåìÿ, êîÿòî ìíîãî èì
õàðåñàëà, çàùîòî áèëà ïëîäîðîäíà è â áëèçîñò äî Äåðêîñêîòî åçå-
ðî, ñ îãðîìíè ãîðè è áëèçî äî ñòîëèöàòà íà èìïåðèÿòà.17

Ïî òðàäèöèÿ ñóëòàíúò âúçíàãðàæäàâàë è õàíúìèòå îò õàðåìà
ñè ñ ÷èôëèöè êðàé Öàðèãðàä, òàêà íàðå÷åíèòå “Ñóëòàíêè” è åäíà
îò ëþáèìêèòå íà ñóëòàíà ðåøèëà, ÷å å ïî-äîáðå äà çàñåëè çåìèòå
ñè ñ áúëãàðè, çà êîèòî ñå ðàçïðàâÿëî, ÷å ñà ìíîãî ðàáîòëèâè è ïðè-
âúðçàíè êúì ïàìåòòà íà öàðåòå è öàðèöèòå. Ñóëòàí Ñåëèì íàïðè-
ìåð ðåøàâà äà ïðåñåëè áúëãàðè â Áóðñà, çàùîòî “... ùå èìà êîé äà
ñå ãðèæè çà ãðîáà íà áúëãàðêàòà Ìàðèÿ, ëþáèìàòà æåíà íà
ñóëòàí Ìóðàä”.18 Òàêà âúçíèêíàëè íÿêîè îò ñúñåäíèòå íà Èìðèõîð
òðàêèéñêè, áúëãàðñêè ñåëèùà. Æèâîòúò íà ïðåñåëíèöèòå â òåçè çå-
ìè áèë ïî-ñïîêîåí, îòêîëêîòî â ñòàðèòå èì ñåëà è ãðàäîâå, à è â
ñòîëèöàòà Öàðèãðàä âå÷å æèâååëè ìíîãî îáðàçîâàíè áúëãàðè, òåõ-
íè ðîäñòâåíèöè, îò êîèòî íîâîçàñåëåíèòå ñúùî î÷àêâàëè çàêðèëà.
 íà÷àëîòî íà ÕÕ âåê îò Êàðàäæàêüîé, ×èðïàíñêî, â Èìðèõîð ñå
ïðåñåëâà ñåìåéñòâîòî íà Ãåîðãè Ìàíîëîâ, êîéòî ñå îæåíâà çà Ôî-
òèíà Êîäàëàó è ïîñòàâÿò íà÷àëîòî íà ðîäà Ìàíîëîâè, êîèòî ïî-
êúñíî ïðèåìàò ôàìèëèÿòà Êàðàäæîâè ïî íàçâàíèåòî íà ñåëîòî, îò
êîåòî èäâàò.19

Òúé êàòî ñåëîòî ïîñòåïåííî íàðàñòâàëî, áðàêîâå íàâÿðíî ñà
ñâúðçâàëè ïðèäîøëèòå ñúñ çàâàðåíè òóê õîðà. Îò ðîäà íà Äèìî ßíåâ
â Èìðèõîð ñà ñå ðîäèëè 3 ìîì÷åòà è 3 ìîìè÷åòà. Åäíî îò ñåìåéñ-
òâàòà – íà ßíè Äèìîâ (1855) è Ðóñà Äåâåäæèåâà (1861) å îáîãàòèëî
ðîäà ñ 4 ìîì÷åòà è 3 ìîìè÷åòà, à îáùî êàòî âòîðî ïîêîëåíèå ñà 28

16 Áðúçèöîâ, Ä., Íÿêîãà â Öàðèãðàä. Âàðíà, 1966, ñòð. 6. Óèêèïåäèÿ, ×èïðîâöè. Èñ-
òîðèÿ.
17 Ñâåäåíèÿ îò Àòàíàñ Íèêîëîâ â íàñòîÿùàòà êíèãà.
18 Ïîï÷åâ, Çë., Îò ×àíàê÷à äî Øóìåí. Øóìåí, 2006. Ñòð. 12-19.
19 Ñëîâåñíè ðàçêàçè çà ðîäà Ìàíîëîâè â íàñòîÿùàòà êíèãà.

239

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ïîòîìöè. Êàòî ïðèáàâèì êúì òÿõ ïúðâèòå 6 äåöà, ïëþñ äâàìà ðî-
äîíà÷àëíèöè, ïëþñ ñúïðóçèòå èëè ñúïðóãèòå, ùå äîáèåì ïðåäñòà-
âà êîëêî ìíîãîëþäíè ñà áèëè ðîäîâåòå â ñ. Èìðèõîð.20 Ïîäîáíè
ïðèìåðè èìà ìíîãî. Ïî÷òè âñè÷êè ðîäîâå ñà ìíîãî÷èñëåíè. Èñòî-
ðèêúò Ãåîðãè ï. Àÿíîâ ïîñî÷âà, ÷å ñåëîòî å èìàëî 170 êúùè, êàòî
ãîäèíàòà íå å ïîñî÷åíà21 , àêàäåìèê Ìèëåòè÷ ñúîáùàâà çà 105 ñå-
ìåéñòâà ñ 337 äóøè èçñåëèëè ñå â Áúëãàðèÿ ïðåç 1913 ã.,22 à Àíàñòàñ
Ðàçáîéíèêîâ è ñèíúò ìó ä-ð Ñïàñ Ðàçáîéíèêîâ ñúîáùàâàò çà 90 áúë-
ãàðñêè êúùè ïðåç 1830 ã., çà 150 – ïðåç 1878 è çà 200 – ïðåç 1912 ã.23
Ïîíåæå äàííèòå ñúùåñòâåíî íå ñå ðàçëè÷àâàò íèå âçåìàìå ïîä âíè-
ìàíèå è òðèòå èçòî÷íèêà. Ðàçëè÷èÿ èìà è â ïîñî÷åíèòå äàííè ïî
îòíîøåíèå íà íàðîäíîñòíèÿ ñúñòàâ êàòî àêàäåìèê Ëþáîìèð Ìè-
ëåòè÷ ïðåäñòàâÿ ñåëîòî íè êàòî ÷èñòî áúëãàðñêî.24 Òàêèâà ñà è ñâå-
äåíèÿòà, êîèòî íè ñúîáùàâàò äîæèâåëèòå äî íàøè äíè ìåñòíè æè-
òåëè (Öâåòà Àëåêñèåâà, Åëåíêà è Äèìèòúð Õðèñòîâè, Àíàñòàñèÿ
Íèêîëîâà).25

Ñåëî Èìðèõîð (Èìáðîõîð, Èìðàõîð, Èìðîðêüîé, Èìðîë-êüîé,
Åìðîõîð, Åìðèõîð) å êàöíàëî íàñðåä ïîëåòî è å çàáðàâèëî äà îòëå-
òè çàåäíî ñ ïðîêóäåíèòå ñâîè æèòåëè. Ïî ñïîìåíè íà èìðèõîðöè
òî îòñòîÿëî íà ÷åòèðè ÷àñà ïúò îò Öàðèãðàä.26 Ãåîãðàôñêèòå èçìå-
ðåíèÿ, ïîñî÷åíè îò Ðàçáîéíèêîâè ñà ìåðèä. ëèí. 20-28 ãðàäóñà è
30 ìèíóòè.27 Ñïîðåä öàðèãðàäñêèÿ âåñòíèê “Ïðàâî”, â ñòàòèÿòà “Íîâî
ïîëå çà ðàáîòà” îò 30 àïðèë 1876 ã. â Öàðèãðàäñêèÿ âèëàåò ñå íà-
ìèðàò 31 ÷èñòî áúëãàðñêè ñåëà, îò êîèòî â ×àòàëäæåíñêî – 7, â

20 Ñëîâåñíè ðàçêàçè çà ðîäà Ìàíîëîâè â íàñòîÿùàòà êíèãà.
21 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã.Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 142.
22 Ìèëåòè÷, Ë., Ðàçîðåíèåòî íà òðàêèéñêèòå áúëãàðè ïðåç 1913 ã.. Äúðæàâíà ïå÷àò-
íèöà, Ñ. 1918, ñòð. 314.
23 Ðàçáîéíèêîâ, Àí., Ðàçáîéíèêîâ, Ñï., Íàñåëåíèåòî íà Þæíà Òðàêèÿ ñ îãëåä íà
íàðîäíîñòíèòå îòíîøåíèÿ â 1830, 1878, 1912 è 1920 ã.. Ñ. 1998, ñòð. 344.
24 Èìðàõîð. Óèêèïåäèÿ. Êàòåãîðèÿ: Ñåëà âúâ Âèëàåò Èñòàíáóë. Ìèëåòè÷, Ë., Ðàçî-
ðåíèåòî íà òðàêèéñêèòå áúëãàðè ïðåç 1913 ã. Ñ. 1918, ñòð. 300.
25 Ñâåäåíèÿ îò Åëåíêà ßíåâà, Öâåòà ßíåâà è Àíàñòàñèÿ Íèêîëîâà. Íàñòîÿùàòà
êíèãà.
26 Ñâåäåíèÿ îò... â íàñòîÿùàòà êíèãà.
27 Ðàçáîéíèêîâ, Àí., Ðàçáîéíèêîâ, Ñï., Íàñåëåíèåòî íà Þæíà Òðàêèÿ ñ îãëåä íà
íàðîäíîñòíèòå îòíîøåíèÿ â 1830, 1878, 1912 è 1920 ã.” Ñ. 1998, ñòð. 344.

240

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñèëèâðèéñêî – 11 è ×îðëåíñêî – 13 ñ 1820 êúùè, â êîèòî ñà çàñå-
ëåíè áúëãàðè îò Ïëîâäèâñêî, ×èðïàíñêî, Êþñòåíäèëñêî, Êîòåëñ-
êî, Ñîôèéñêî, Ðîäîïèòå è äðóãè êðàèùà íà Áúëãàðèÿ.28

Íàøåòî ñåëî Èìðèõîð ñïàäà êúì ×àòàëäæåíñêà îêîëèÿ, çàåä-
íî ñ îùå äåâåò ñåëà. Íèë Ïîïîâ ïîñî÷âà Èìðèõîð êàòî ÷èñòî áúë-
ãàðñêî ñåëî, 29 íî ñïîðåä Ãåîðãè ï. Àÿíîâ å çàïëàøåíî îò ïîãúð÷âà-
íå.30 Ìèõàèë Àðíàóäîâ èçðàçÿâà ìíåíèå, ÷å òàÿ ãðóïà îò ÷àòàëä-
æåíñêè áúëãàðè èäâà îò Ñòàðîçàãîðñêî, ×èðïàíñêî è Ìàëêîòúð-
íîâñêî.31 Ïîëóïîãúð÷åíîòî ìó íàñåëåíèå ïàçè ñïîìåíè îòêúäå ñà
äîøëè. Ïîìíè ñå, êàêòî âå÷å ïèñàõìå, ÷å äÿäî Êî÷î Ãåîðãèåâ å äî-
øúë îò ×èðïàí. Äåâåäæè Àòàíàñîëó å áèë âòîðèÿò çàñåëíèê. Ïî
ïðîôåñèÿ áèë êàìèëàð. Íàé-ïúðâî å áèë çàêóïåí åäèí ÷èôëèê îò
òóðñêè áåé îò Öàðèãðàä, à ñëåä ïðèèæäàíåòî íà íîâè çàñåëíèöè
çàêóïåí áèë îò ñúùèÿ áåé è âòîðèÿò ìó ÷èôëèê.32 Äåâåäæè Àòàíà-
ñîëó å îñíîâîïîëîæíèê íà ãîëÿì ðîä, îïèñàí ïîäðîáíî â ñëîâåñ-
íèòå ðàçêàçè çà ïðåñåëåíèòå âúâ Âàðíà ðîäîâå, ñðåä êîèòî å òîÿ íà
Àíàñòàñ Ìàíîëîâ è Ñòàíà, ÷èèòî äåöà – 5 íà áðîé, ñëåä ïðåñåëâà-
íåòî èì â Áúëãàðèÿ ñúçäàâàò ñåìåéñòâà âúâ Âàðíà, â ñ. Êðèâèíè è â
Íåñåáúð.33

Íàøåòî ñåëî Èìðèõîð, çàåäíî ñúñ ñåëàòà Äåðêîñ è Äåëèþíîñ,
îñòàâà ïîä âëèÿíèåòî íà Öàðèãðàä, çàùîòî å â íåãîâèÿ ðàéîí. Êðàé
íåãî îòøóìÿâàò äåñåòèëåòèÿ è òî ïîìíè ïðîùàëíèòå ïîãëåäè è
îáèëíî ïðîëåòèòå ñúëçè. Îò òîãàâà â ñúçíàíèåòî íà ïðåñåëåíèòå â
Áúëãàðèÿ áåæàíöè-òðàêèéöè ñå ïîðàæäà âúïðîñúò: Êúäå å òÿõíîòî
ìÿñòî, êàê äà ñå îñâîáîäÿò îò áåæàíñêàòà ó÷àñò, îò åæåäíåâíîòî

28 Ðàçáîéíèêîâ, Àí., Ðàçáîéíèêîâ, Ñï., Íàñåëåíèåòî íà Þæíà Òðàêèÿ ñ îãëåä íà
íàðîäíîñòíèòå îòíîøåíèÿ â 1830, 1878, 1912 è 1920 ã.” Ñ. 1998, ñòð. 82.
29 Ðàçáîéíèêîâ, Àí., Ðàçáîéíèêîâ, Ñï., Íàñåëåíèåòî íà Þæíà Òðàêèÿ ñ îãëåä íà
íàðîäíîñòíèòå îòíîøåíèÿ â 1830, 1878, 1912 è 1920 ã.” Ñ. 1998, ñòð. 82; Ïðàâîñëàâ-
íîå îáîçðåíèå, ÿíâ. 1874 ã., ñòàòèÿ îò Íèë. Ïîïîâ, Ñòîåâà, Õð., “Ñ Òðàêèÿ â ñúðöà-
òà”. Â. 2011, ñòð. 20-21.
30 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. ², 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã.Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 139 è ñòð. 142.
31 Ïàê òàì, ñòð. 139.
32 Ïàê òàì, ñòð. 142.
33 Ñâåäåíèÿ îò Ëèëèÿ Ñåìîâà, îò Çëàòêà Äðóìåâà è Ñèéêà Äèìîâà, îò Èðèíêà Äè-
ìèòðîâà è äðóãè èíôîðìàòîðè, óïîìåíàòè â íàñòîÿùàòà êíèãà.

241

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

áðåìå è óñëîâíîñòèòå íà æèâîòà â íîâîòî èì îòå÷åñòâî ïðåç ïúð-
âèòå äåñåòèëåòèÿ íà ÕÕ âåê.

Íàó÷èõìå, ÷å âúïðåêè ïðåîáëàäàâàùîòî áúëãàðñêî íàñåëåíèå
â íàøåòî ñåëî Èìðèõîð, òúé êàêòî â öÿëà Þæíà Òðàêèÿ, Âúçðàæäà-
íåòî, ñðàâíåíî íå ñàìî ñúñ çåìèòå â Áúëãàðèÿ, íî è ñ òåçè â Ìàêå-
äîíèÿ, çàïî÷âà ïî-êúñíî. Îñíîâíàòà ïðè÷èíà, íàðåä ñ ëèïñàòà íà
ñòàáèëíà áúëãàðñêà òðàêèéñêà èíòåëèãåíöèÿ è íà ñåëñêèÿ õàðàêòåð
íà ðåãèîíà, ñå êðèå è â áëèçîñòòà äî Öàðèãðàä, “êúäåòî âëàñòâà
òóðñêèÿò ìàíòàëèòåò è àòìîñôåðà; â ïî-ãîëåìèòå ãðèæè, ïî-
ëàãàíè îò Åêçàðõèÿòà çà áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå â Ìàêåäîíèÿ.”34

Âúçìîæíî å, “èçó÷åíèòå” òðàêèéöè îò Èìðèõîð äà ñà ÷åëè âåñ-
òíèöèòå è ñïèñàíèÿòà, êîèòî ñà èçëèçàëè â Öàðèãðàä ïîä ðåäàêòîð-
ñòâîòî íà Ï. Ð. Ñëàâåéêîâ, êàòî â. “Ìàêåäîíèÿ” è ñï. “Ï÷åëèöà”
èëè äà ñà ïîëó÷àâàëè ñïèñàíèÿòà “Ñúâåòíèê”, “×èòàëèùå”, “Ó÷è-
ëèùå” è îêîëî òÿõ äà ñà ñå ñúáèðàëè ñåëÿíèòå, äà ñà îáñúæäàëè
ïîëèòè÷åñêèòå íîâèíè, êîèòî ñà ñå ïðåâðúùàëè â ñúáèòèÿ. Âúçìîæíî
å äà ñà ñå èíòåðåñóâàëè îò îíîâà, êîåòî ñòàâà â ïðåäåëèòå íà îñâî-
áîäåíà Áúëãàðèÿ, îò íåéíèÿ ïîëèòè÷åñêè è äóõîâåí æèâîò, íî êàòî
ñà æèâåëè â òóðñêà è ãðúöêà ñðåäà, íåçàáåëÿçàíî ñà ïîïàäàëè ïîä
÷óæäî âëèÿíèå è ñà áèëè ïðèíóäåíè, â çàâèñèìîñò îò ñâîåòî îá-
ùåñòâåíî ïîëîæåíèå è çàíàÿò, äà ïðàâÿò êîìïðîìèñè è äà âúçïðè-
åìàò íàëàãàíèòå èì îôèöèàëíè íîðìè.35 Íèå íå ðàçïîëàãàìå ñ èí-
ôîðìàöèÿ, êàê òî÷íî å ïðîòè÷àë òîçè ïðîöåñ â íàøåòî ñåëî Èìðè-
õîð. Çíàåì, ÷å ëè÷íîñòèòå, êîèòî îêàçâàò åïîõàëíî âëèÿíèå âúðõó
íàöèîíàëíîòî ñúçíàíèå íà òðàêèéöè â Þæíà Òðàêèÿ è â ÷àñòíîñò â
íàøåòî ñåëî, ñðàâíåíè ñ òåçè â Ìàêåäîíèÿ, ñà ïî-ìàëêî. Â Ìàêåäî-
íèÿ ñà èçðàñíàëè è òâîðèëè áðàòÿòà Äèìèòúð è Êîíñòàíòèí Ìèëà-
äèíîâè, Ãðèãîð Ïúðëè÷åâ, Éîðäàí Õàäæèêîíñòàíòèíîâ – Äæèíîò,
Êóçìàí Øàïêàðåâ è äðóãè, 36 à çà ïðîáóæäàíåòî íà áúëãàðèòå â Þæ-
íà Òðàêèÿ çàñëóãè èìàò åêçàðõ Àíòèì I è åêçàðõ Éîñèô I, êîèòî,

34 Ëåêîâ, Ä., Âúçðîæäåíñêè ïðîöåñè è òâîðöè â Þæíà Òðàêèÿ è Ìàêåäîíèÿ, Íàðîä-
íî ÷èòàëèùå “Ñâåòà Ñîôèÿ”, Ãðàæäàíñêî äðóæåñòâî “Êðèòèêà” Ñ. 2001, ñòð. 16.
35 Ëåêîâ, Ä., Âúçðîæäåíñêè ïðîöåñè è òâîðöè â Þæíà Òðàêèÿ è Ìàêåäîíèÿ, Íàðîä-
íî ÷èòàëèùå “Ñâåòà Ñîôèÿ”, Ãðàæäàíñêî äðóæåñòâî “Êðèòèêà” Ñ. 2001, ñòð. 25, 26.
36 Ëåêîâ, Ä., Âúçðîæäåíñêè ïðîöåñè è òâîðöè â Þæíà Òðàêèÿ è Ìàêåäîíèÿ, Íàðîä-
íî ÷èòàëèùå “Ñâåòà Ñîôèÿ”, Ãðàæäàíñêî äðóæåñòâî “Êðèòèêà” Ñ. 2001, ñòð. 60, 93,
107, 124, 148.

242

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

êàòî ïðåäñòàâèòåëè íà Åêçàðõèÿòà, ïîëàãàò ãðèæè çà íàñåëåíèåòî.37
 Öàðèãðàä ðàáîòè îñâåí Ï. Ð. Ñëàâåéêîâ è Ìàðêî Áàëàáàíîâ, êîé-
òî êàòî ðîäñòâåíèê íà ðîäà Òîìîâè îò íàøåòî ñåëî, å âúçìîæíî äà
å îêàçàë âëèÿíèå çà òÿõíîòî ñúçðÿâàíå.

Íàðîäíîñòíîòî âúçðàæäàíå â Òðàêèÿ å ÷àñò îò âúçõîäà íà áúë-
ãàðñêèÿ äóõ âúâ âòîðàòà ïîëîâèíà íà ÕIÕ âåê. Îñîáåíî ñèëíî îêî-
ëî Öàðèãðàä å ãðúöêîòî âëèÿíèå. Òî èìà çà öåë äà íå äîïóñíå áúë-
ãàðèòå äà èìàò ñàìîñòîÿòåëíà öúðêîâíà âëàñò. Ìíîãî ñà ÷îâåøêè-
òå æåðòâè â òàçè áîðáà. Íàëàãà ñå ãðúöêàòà ïèñìåíîñò è åçèê. Ñòðå-
ìåæúò äà ñå çàëè÷è åçèêúò è êóëòóðíîòî ìèíàëî íà íàðîäà å ÿâåí è
òîâà ñúáóæäà îòâåòíî ïîâåäåíèå ó áúëãàðèòå. Øèðîêî ñå ïðîêëà-
ìèðà èäåÿòà, ÷å àêî ñå ñúçäàäå íîâà Âèçàíòèÿ, ùå ñå âúçðîäè ñòà-
ðèÿ è` áëÿñúê. Òàçè ìèñúë å îñíîâàòà, âúðõó êîÿòî ñå óâåëè÷àâà áðîÿ
íà ó÷èëèùàòà è íà äóõîâíèòå ëèöà, êîèòî ïðîïîâÿäâàò õðèñòèÿíñò-
âîòî íà ãðúöêè åçèê. Òúé êàòî íà÷àëîòî íà ãðúöêîòî Âúçðàæäàíå å
îò ïúðâèòå ãîäèíè íà ÕVIII âåê, òî èìà ïî-ñèëíè ïîçèöèè â öúð-
êîâíàòà áîðáà è â îòõâúðëÿíå íà èäåÿòà çà îòêðèâàíåòî íà áúëãàð-
ñêè ó÷èëèùà.

Ñëåä Áåðëèíñêèÿ êîíãðåñ â ìàëêàòà Öàðèãðàäñêà îáëàñò, â êî-
ÿòî å è Èìðèõîð, èìà òðè åïàðõèè.38 Â òÿõíîòî óïðàâëåíèå àêòèâíî
ó÷àñòâàò âèäíè ãúðöè, êîèòî ðàáîòÿò çà ïîãúð÷âàíåòî íà áúëãàðñ-
êîòî íàñåëåíèå. Ïðîãîíåíè è óáèòè ñà ìíîãî áúëãàðñêè ó÷èòåëè è
ñâåùåíèöè. Óíèùîæàâàò ñå êíèãè, èêîíè è äðóãè ïàìåòíèöè íà ãå-
ðîè÷íîòî ìèíàëî íà Áúëãàðèÿ, âñè÷êè èçòî÷íèöè, êîèòî äîêàçâàò
âåêîâíîòî âëàäååíå íà òåçè çåìè îò áúëãàðñêàòà íàðîäíîñò.

Ñïîðåä ñòàòèñòèêàòà îò òåçè äåñåòèëåòèÿ áúëãàðèòå â Öàðèã-
ðàä ñà îêîëî 40-50 õèëÿäè.39 Òîâà å åäíà ãîëÿìà ìàñà îò õîðà, êîè-

37 Àïîñòîëîâ, Ñò., Çà ñâîáîäàòà íà Òðàêèÿ. Á. 2 002, ñòð. 199; Ãàë÷åâ, Èë., Áúëãàðñ-
êàòà ïðîñâåòà â Èçòî÷íà Òðàêèÿ è Öàðèãðàä ñëåä 1913 ã. Ñ. 2008, ÈÊ “Ãóòåíáåðã”
ñòð. 91-96; Áúëãàðèòå â Ìàêåäîíèÿ è Òðàêèÿ 1879-1912, Íîâè äîêóìåíòè. Ñ. 1994,
ñòð. 2-12; Âîéíèêîâ, Ä., Áúëãàðèòå â íàé-èçòî÷íàòà ÷àñò íà Áàëêàíñêèÿ ïîëóîñò-
ðîâ – Èçòî÷íà Òðàêèÿ. Ñ. 2002, ñòð. 110.
38 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 159.
39 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 160.

243

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

òî èçäèãàò èäåÿòà çà áúëãàðñêà öúðêâà è ó÷èëèùå. Îòïîðúò íà ïî-
ãúð÷âàíåòî å ñèëåí, âúïðåêè îãðîìíîòî âëèÿíèå íà ãðúöêàòà âëàñò.

Áúëãàðñêîòî Âúçðàæäàíå â Èçòî÷íà Òðàêèÿ ñå ðàçðàñòâà ñëåä
èçäàâàíåòî íà Ôåðìàí çà ó÷ðåäÿâàíåòî íà áúëãàðñêà Åêçàðõèÿ ïðåç
1870 ã. Ñåëî Èìðèõîð å åäíî îò ïúðâèòå ñåëà â ×àòàëäæåíñêî, â
êîåòî çàïî÷âàò öúðêîâíè áîðáè. Òå ñà ïîäïîìàãàíè è íàïúòñòâàíè
îò åäèí îò ïúðâèòå áóäèòåëè â òîçè êðàé – ó÷èòåëÿò Ìàêñèì Ôðà-
òåâ.40 Òîé èìà çàâèäíà çà âðåìåòî ñè ïîäãîòîâêà, âëàäåå ÷åðêîâíèÿ
ðåä è ïååíå. Çà íåãîâîòî ïàòðèîòè÷íî èçðàñòâàíå èçèãðàâàò îïðå-
äåëåíà ðîëÿ ñðåùèòå ìó ñ Ïåòêî Ðà÷îâ Ñëàâåéêîâ. Ïî íàñòîÿâàíå
íà âèäíèÿ áúëãàðèí òîé îòêðèâà áúëãàðñêè ó÷èëèùà â ñåëàòà Òàð-
ôà, Äåëèþíîñ, Òàÿ-êàäúí, Èìðîõîðêüîé è ×àíàê÷à. Íàé-íàïðåä â
×àíàê÷à, à ïîñëå è â äðóãèòå èçáðîåíè ñåëà, çàïî÷âà îôèöèàëíî äà
ñå ÷åñòâà ïðàçíèêúò íà äâàìàòà ïðîñâåòèòåëè Êèðèë è Ìåòîäèé.
Îñâåí ïúðâèÿò ó÷èòåë ñå ïîìíÿò ñàìî îùå äâå èìåíà íà ïðîñâåòè-
òåëè è òîçè ôàêò íàâåæäà íà ìèñúëòà, ÷å íàâÿðíî íÿêîè îò ó÷èëè-
ùàòà ñà áèëè çàêðèòè ïîðàäè ãðúöêîòî âëèÿíèå.

Ïúðâèòå ãîäèíè îò ÕÕ âåê îòíîâî ïîäõðàíâàò íàäåæäèòå íà
áúëãàðèòå, ÷å òå ùå ïðèäîáèÿò íîâè ñâîáîäè. Ñïîðåä Ãåîðãè ï.
Àÿíîâ â èçáðîåíèòå ÷àòàëäæåíñêè ñåëà çàïî÷âàò ïðîòåñòè, à ïî-
êúñíî êúì òÿõ ñå ïðèñúåäèíÿâàò ïî-ñòàðèòå ñåëà îò Ñèëèâðåíñêî.

Ìîëáèòå íà áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå êúì Åêçàðõèÿòà ñà: äà ñå
èçïðàòÿò ó÷èòåëè è ñâåùåíèöè.41

Ìåæäó èçïðàòåíèòå å è Éåðîìîíàõ Àðêàäè, ñúñ ñâåòñêîòî èìå
Âåëèêî Ïåòðîâ Ïàâëîâ.42 Êàòî éåðîìîíàõ, âîäåí îò áîð÷åñêèÿ ñè
äóõ è ãîëÿìîòî ñè ðîäîëþáèå, òîé îðãàíèçèðà ïóáëè÷íè ñúáðàíèÿ
è èçíàñÿ çàâëàäÿâàùè ïðîïîâåäè â ÷åðêâàòà. Çà äâåòå ãîäèíè – 1908
è 1909, òîé óñïÿâà äà îòêðèå â øåñò ñåëà îòíîâî ó÷èëèùà: Äåðêîñ,

40 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 161; Òîí÷åâ, Â., Áúëãàðñêîòî ×åðíîìîðèå ïðåç Âúçðàæäàíåòî, Ñ. 1993, ñòð.
149-150; Áúëãàðñêàòà âúçðîæäåíñêà èíòåëèãåíöèÿ, åíöèêëîïåäèÿ, Ñ. 1988, ñòð. 675.
41 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 161.
42 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 162; Áúëãàðñêàòà âúçðîæäåíñêà èíòåëèãåíöèÿ, åíöèêëîïåäèÿ, Ñ. 1988, ñòð. 46.

244

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Òàðôà, Äåëèþíîñ, ×àíàê÷à, Òàÿ êàäúí è Èìðèõîð. Íåùî ïîâå÷å –
ïðèîáùàâà íàñåëåíèåòî íà òåçè ñåëèùà êúì Åêçàðõèÿòà. Ïî-êúñíî
îòòàì ñà èçáðàíè ìëàäåæè, êîèòî ñà ðúêîïîëîæåíè çà ñâåùåíèöè.

Ñðåä èçáðîåíèòå ñåëà Èìðèõîð íå å íàé-ãîëÿìîòî. ×åñò å çà
òîãàâàøíèòå ìó æèòåëè, ÷å òî å åäíî îò ïúðâèòå íàñåëåíè ìåñòà
îêîëî Öàðèãðàä, êîåòî èçðàçÿâà îòêðèòî æåëàíèåòî ñè äà îáó÷àâà
áúëãàðèòå íà ðîäåí åçèê, äà òúðñè äóõîâíà ïîäêðåïà â öúðêâàòà. Â
ïèñìî äî Åêçàðõ Éîñèô I ñå ñúîáùàâà, ÷å èìà “Òðè îñíîâíè ó÷èëè-
ùà â ñåëàòà îêîëî Öàðèãðàä – òàÿ Êàäúí, Äåðêîñ è Èìðèõîð.”43
Òåçè ôàêòè íè ïðàâÿò ãîðäè, ÷å ñìå ïîòîìöè íà òàêèâà áóäíè áúë-
ãàðè.

***
Èìðèõîð å íàé-áëèçêîòî ñåëî äî Öàðèãðàä – òîçè ïðî÷óò îò
äðåâíîñòòà ïàçàðåí è êóëòóðåí öåíòúð. Ìíîãî âðåìå íè òðÿáâà, çà
äà èçáðîèì íàòðóïàíèòå ïðåç âåêîâåòå ñúáèòèÿ, ñëó÷èëè ñå ñ íåãî-
âèòå æèòåëè.
Ìèñëåíåòî èì ñå îòëè÷àâà ñ ïðåäïðèåì÷èâîñò, òðóäîëþáèå, è
ñïåñòîâíîñò. Äîêàçàòåëñòâî çà òîâà å áëàãîñúñòîÿíèåòî, ñ êîåòî ñå
îòêðîÿâà ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò íàñåëåíèåòî. Âñè÷êî, êîåòî èçëèçà èç
ïîä ðàáîòëèâèòå è òàëàíòëèâè ðúöå íà èìðèõîðöè, íàìèðà ãîëå-
ìèÿ è ðàçíîîáðàçåí ïàçàð íà Öàðèãðàä. Òîâà å ôàêòîð, êîéòî ñòè-
ìóëèðà íå ñàìî òðóäîëþáèåòî íà íàøèòå äåäè, íî è òÿõíàòà òâîð-
÷åñêà ìèñúë.

***
Îò çàíàÿòèòå íàé-ñèëíî å ðàçâèòî êþìþðäæèéñòâîòî.44 Ïðî-
èçâîäñòâîòî íà äúðâåíè âúãëèùà å ñâúðçàíî ñ ïðèðîäíèòå áîãàòñ-
òâà íà Èìðèõîð – âåêîâíèòå ãîðè, êîèòî îïàñâàò ãðàíèöèòå íà ñå-
ëîòî. Òîâà å ñòîêà îò ïúðâà íåîáõîäèìîñò çà ãîëåìèÿ ãðàä. Ðàçñòî-
ÿíèåòî äî Öàðèãðàä å ìàëêî è òîâà íå îñêúïÿâà ñòîêàòà, à è ïðåíà-
ñÿíåòî `è íå å òðóäíî. Îùå ïîâå÷å, ÷å â Èìðèõîð åäèí îò ïúðâèòå

43 Ïèñìî íà Áúëãàðñêàòà åêçàðõèÿ. Ñâåòè ñèíîä ¹1410 îò 19 àâãóñò 1914 ã. Öàðèã-
ðàä. Äîêóìåíò 745 îò Öåíòð. Äúðæ.àðõèâ Ñîôèÿ. Ôàêñèìèëå.
44 Ðàé÷åâñêè, Ñò., Èçòî÷íà Òðàêèÿ, Èñòîðèÿ, åòíîñè, ïðåñåëåíèÿ. ÕV-ÕÕ âåê. Èç-
äàòåëñòâî “Îòå÷åñòâî” Ñ. 1994, ñòð. 86-88; Âîéíèêîâ, Ä., Áúëãàðèòå â íàé-èçòî÷-
íàòà ÷àñò íà Áàëêàíñêèÿ ïîëóîñòðîâ – Èçòî÷íà Òðàêèÿ. Ñ. 2002, ñòð. 103.

245

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

çàñåëíèöè, Äåâåäæè Àòàíàñîëó, ñëàãà íà÷àëîòî íà êàìèëàðñòâîòî,
÷ðåç êîåòî ñå ïðåâîçâàò ãîëåìè êîëè÷åñòâà äúðâåíè âúãëèùà. Îíå-
çè èìðîõîðöè, çà êîèòî òîâà å îñíîâåí ïîìèíúê, ñà èìàëè ïî öÿëî
ñòàäî êàìèëè. Òàêà íàïðèìåð îò ëè÷íèòå äîêóìåíòè íà Êîñòà Àíàñ-
òàñîâ Ìàíîëîâ, ñå âèæäà, ÷å å ïðèòåæàâàë äåâåò êàìèëè.45

 ïî-ãîëÿìàòà ñè ÷àñò, áúëãàðñêîòî è ãðúöêî íàñåëåíèå â ñå-
ëîòî, å áèëî â áëèçêè ðîäñòâåíè îòíîøåíèÿ. Òå ñå îáåäèíÿâàò, êî-
ãàòî òðÿáâà äà äîáèâàò îò ãîðàòà äúðâà çà êþìþð. Ìíîãî îò òÿõ ñà
ïðèòåæàâàëè äåñåòêè äåêàðè ãîðè. Êîãàòî ñ ãîòîâèòå äúðâåíè âúã-
ëèùà òðúãâàò êúì ïî-äàëå÷íèòå ãîëåìè ãðàäîâå, êàêúâòî å áèë Ñî-
ëóí, òå òðúãâàëè ñ êåðâàíè îò êàìèëè.

×àñò îò ìëàäèòå õîðà â ñåëîòî ñúçäàâàò ñìåñåíè áðàêîâå. Ïî-
âå÷åòî îò èìðàõîðñêèòå ñåìåéñòâà, â êîèòî ìúæúò å áúëãàðèí, åìèã-
ðèðàò ïî-êúñíî êúì Áúëãàðèÿ, à êúäåòî ãëàâà íà ñåìåéñòâîòî å ãðúê,
ñå íàñî÷âàò êúì äðåâíà Åëàäà.

Ðàçïîëàãàìå ñ ìàëêî èñòîðè÷åñêè ñâåäåíèÿ çà ñåëîòî. Èìà
ñìúòíè ñïîìåíè çà ïúðâèòå çàñåëíèöè, äîøëè â Èìðèõîð. Êàêòî â
ìíîãî äðóãè ñåëèùà â Ñòðàíäæà è òóê ïúðâèòå õîðà ñà ïðåñåëåíè
îò ×èðïàí. Òîâà ñà, êàêòî âå÷å ïèñàõìå, Êî÷î Ãåîðãèåâ è Äåâåäæè
Àòàíàñîîëó.

Áëèçîñòòà íà ñåëîòî äî Öàðèãðàä ãàðàíòèðà ïî-ñïîêîåí æè-
âîò. Îò èñòîðè÷åñêè èçòî÷íèöè ñå çíàå, ÷å â íÿêîè þæíè îáëàñòè,
êàêòî è â ïîêðàéíèíèòå íà Îäðèíñêî è Ìàëêî Òúðíîâñêî, íàñåëå-
íèåòî íå å îáåçïîêîÿâàíî îò êúðäæàëèéñêèòå îðäè.46 Ñëåä ïúðâàòà
Ðóñêî-òóðñêà âîéíà, çàâúðøèëà ñ Îäðèíñêèÿ ìèð â 1830 ã., íÿìà
èçäåâàòåëñòâà. Òîçè ñïîêîåí æèâîò ïðîäúëæàâà äî 70-òå ãîäèíè íà
ÕIÕ âåê. Ïîëèòè÷åñêèòå ñúáèòèÿ îò òîçè ïåðèîä, ñòàíàëè ïî áúë-
ãàðñêèòå çåìè, äàâàò âúçìîæíîñò íà ôàíàðèîòñêîòî äóõîâåíñòâî
äà íàñòðîè ìåñòíàòà âëàñò ñðåùó áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå, çà äà ñå
ñúçäàäå íåäîâåðèå êúì íåãî. Îñíîâàâàíåòî íà Åêçàðõèÿòà å îãðîì-
íà çàãóáà çà ãðúöêîòî âëèÿíèå.

Ñëåä Àïðèëñêîòî âúñòàíèå ïðåç 1876 ã., ïðåç Èìðèõîð è îêîë-

45 Ñâåäåíèÿ çà ïðèòåæàâàíè îò ðîäîâåòå êàìèëè ñå ñúäúðæàò è â ñëîâåñíèòå ðàçêà-
çè, ïóáëèêóâàíè â íàñòîÿùàòà êíèãà.
46 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã.Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 163-164.

246

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

íèòå ñåëà ïðåìèíàâàò ìíîãî áúëãàðè, çàòî÷åíè â êðåïîñòèòå íà Àíà-
äîëà. Âúñòàíèåòî íàñòðîéâà âðàæäåáíî òóðñêàòà âëàñò. Áúëãàðèòå
ñå âúçïðèåìàò êàòî âðàãîâå íà äúðæàâàòà, íî òúé êàòî â ñåëîòî
íÿìà îñîáåíè ïðîÿâè, íå ïîñëåäâàò ðåïðåñèè.47

Îñâîáîäèòåëíàòà âîéíà îò 1877-1878 ã. ïðåäèçâèêâà ÷àñòè÷íè
èçñåëâàíèÿ íà áúëãàðñêè ñåìåéñòâà. Ñïîðåä äîêëàäà íà àíãëèéñ-
êèÿ ïîðó÷èê ×åðìåëàíä â ñåëàòà îêîëî Öàðèãðàä, òå ñà ìàëêî.48 Â
ñúùîòî âðåìå ïîâå÷å îò 40 000 òóðñêè ñåìåéñòâà ñå èçñåëâàò îò
Áúëãàðèÿ è åäíà ÷àñò îò òÿõ ñå íàñòàíÿâàò â Öàðèãðàäñêî. Öåëòà å
äà ñå ðàçáèå êîìïàêòíàòà ìàñà îò áúëãàðè.

Èñòèíñêàòà òðàãåäèÿ íàñòúïâà ñëåä 16 þíè 1913 ã., êîãàòî çà-
ïî÷âà Ìåæäóñúþçíè÷åñêàòà âîéíà. Òóðöèÿ îêóïèðà Öàðèãðàäñêà
îáëàñò è Èçòî÷íà Òðàêèÿ. Çàïî÷âà ìàñîâîòî èçòðåáâàíå íà áúëãà-
ðèòå. “Èçïëàøåíîòî è îáåçóìÿëî íàñåëåíèå, îñòàíàëî íåèçáèòî,
áÿãàëî ïðåä íàñòúïâàùèòå òóðñêè ïúë÷èùà ïî ðàçíè ïîñîêè: åä-
íè êúì Öàðèãðàä, äðóãè íà çàïàä êúì Çàïàäíà Òðàêèÿ, à òðåòè
ïðåç Ñòðàíäæà – çà Áúëãàðèÿ”.49 Îò òîçè ïåðèîä ñà è íàé-ìàñî-
âèòå ïðåñåëâàíèÿ êúì ñåëèùàòà â Ñòðàíäæà è êúì äðóãè íàøè ãî-
ëåìè ãðàäîâå.

***
Ïðîãîíåíèòå îò Èìðèõîð òðàêèéöè òðúãâàò çà Áúëãàðèÿ â ðàç-
ëè÷íî âðåìå è ìíîãî îò òÿõ ñå ðàçñåëâàò ïî ×åðíîìîðèåòî.
Åäíà ãîëÿìà ÷àñò ñå çàñåëâà â Áóðãàñ, à îòòàì âúâ Âàðíà. Ñëåä
ïðåæèâÿíèÿ óæàñ, òå õðàíÿò íàäåæäà çà ðàáîòà, çà äà èçõðàíâàò ñå-
ìåéñòâàòà ñè, íî çà ìíîãî îò òÿõ íÿìà ïîìèíúê. Ïðèñòèãàéêè âúâ
Âàðíà áåæàíöèòå çàâàðâàò ìàëúê, íåáëàãîóñòðîåí ãðàä. Ãðàäñêîòî
íàñåëåíèå ñå óâåëè÷àâà: îò 24 830 ïðåç 1887 ã., ïðåç 1910 ã. ñå óäâî-
ÿâà è ñòàâà 41 419, çà äà äîñòèãíå 50 810 äóøè ïðåç 1920 ã.50 Òîçè

47 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 164.
48 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 164.
49 Àÿíîâ, Ã., Áúëãàðè â Þæíà Ñòðàíäæà è ñúñåäíèòå îáëàñòè. Èçâåñòèÿ íà Íàðî-
äåí ìóçåé – Áóðãàñ, ò. I, 1950. Èçä. Äúðæàâíà ïå÷àòíèöà “Ã. Äèìèòðîâ” Ñ. 1951,
ñòð. 166.

247

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ðúñò îò ïîâå÷å 10 000 æèòåëè çà 10 ãîäèíè å ïîñòèãíàò îò çàñåëâà-
íåòî íà áåæàíöèòå êàòî ñëåäñòâèå îò çëîïîëó÷íèÿ êðàé íà Ìåæäó-
ñúþçíè÷åñêàòà âîéíà. Òðàêèéöèòå ñà çíà÷èòåëíî ìíîçèíñòâî è ñïî-
ìàãàò çà óòâúðæäàâàíå íà áúëãàðùèíàòà â ÷åðíîìîðñêèòå ïðåäåëè
íà Îòå÷åñòâîòî íè. Ïîä âåùîòî ðúêîâîäñòâî íà ïàðêîñòðîèòåëÿ îò
÷åøêè ïðîèçõîä Àíòîíèí Íîâàê òå ó÷àñòâàò â îôîðìÿíåòî íà Ìîð-
ñêàòà ãðàäèíà. Çíà÷èòåëåí å òåõíèÿò ïðèíîñ â ðàçâèòèåòî íà ëîçàð-
ñòâîòî è âèíàðñòâîòî, íà îáùåñòâåíèÿ ïðåâîç è íà ñòðîèòåëñòâîòî.
 Èìðèõîð ïîâå÷åòî îò òÿõ ñà èçäúðæàëè ñåìåéñòâàòà ñè, êàòî ñà
ïðîèçâåæäàëè äúðâåíè âúãëèùà. Ñ òîâà â Áúëãàðèÿ íå áèõà ìîãëè
äà ïðåæèâÿâàò. Ïðåç âòîðîòî äåñåòèëåòèå îò ÕÕ âåê, ìàêàð è áàâíî
çàïî÷âà åëåêðèôèêàöèÿòà íà ãð. Âàðíà. Íÿêîè îò èìðèõîðöè ó÷àñò-
âàò â íåéíîòî çàâúðøâàíå. Öàð Ôåðäèíàíä ñêëþ÷âà äîãîâîð ñ Ãåð-
ìàíèÿ çà èçíîñ íà äúðâåí ìàòåðèàë. Ñåìåéñòâàòà ñå ìíîæàò, çà åä-
íà ÷àñò îò òÿõ íàñòàâà ãëàä. Æåíèòå çàïî÷âàò äà ðàáîòÿò â Ãðúöêà-
òà ìàõàëà, ïî äîìîâåòå íà áîãàòè áúëãàðè, àðìåíöè, åâðåè è ãúðöè.
Ñëåä òåõíèòå ðàáîòëèâè è ñðú÷íè ðúöå îñòàâàò ñâåòåùè îò ÷èñòîòà
êúùè. Òå ïðåäàò è òúêàò ÷óäíè, ñ ðàçíîîáðàçíè îðíàìåíòè, ïëàòíà.
Íî òîâà íå ðåøàâà ïðîáëåìà ñ åæåäíåâíàòà ïðåõðàíà. Âàðíà å ïúë-
íà ñ áåæàíöè, íàñòúïâà æèëèùíà êðèçà, íàåìèòå áúðçî ðàñòàò, õè-
ëÿäè áåæàíöè îñòàâàò íà óëèöàòà. Ìíîãî ñúëçè ñúïúòñòâàò äíèòå
èì.

Ìåñòíîòî íàñåëåíèå ïðîÿâÿâà ðàçáèðàíå è å ñúïðè÷àñòíî êúì
çëàòà ó÷àñò íà áåæàíöèòå. Èçäàâàíèÿò ïî òîâà âðåìå âúâ Âàðíà âåñ-
òíèê “Ñâîáîäåí ãëàñ” â áðîÿ ñè îò 4 îêòîìâðè 1913 ã. ïèøå: “Îò
íÿêîëêî ìåñåöà ïîñòîÿííî ïðèñòèãàò áåæàíöè âúâ Âàðíà è ñå
ñêèòàò íåìèëè-íåäðàãè èç óëèöèòå íà Âàðíà. Â êðàÿ íà ñåïòåì-
âðè 1913 ã. ñ êîðàá “Êèðèë” ïðèñòèãíàõà 1100 áåæàíöè îò Ãàëè-
ïîëñêèÿ ïîëóîñòðîâ”. Âåñòíèêúò ñúîáùàâà, ÷å ñòðîÿùèÿò ñå ïî òî-
âà âðåìå àêâàðèóì è äðóãè çàâåäåíèÿ è ó÷åáíè ñãðàäè ñà ïúëíè ñ
áåæàíöè, ÷å ñðåä òÿõ ïëàìâà åïèäåìèÿ è èìà ñìúðòíè ñëó÷àè è îò-
íîâî àïåëèðà êúì ãðàæäàíñòâîòî çà ïîìîù. Íà 14 îêòîìâðè âåñò-
íèêúò ïðèçîâàâà Áúëãàðñêàòà çåìåäåëñêà êðåäèòíà áàíêà (ÁÇÊÁ)
äà ïîìîãíå íà áåæàíöèòå ñ êðåäèòè, çà äà ñè ïîñòðîÿò æèëèùà,
êàòî äàâà çà ïðèìåð, ÷å äîðè ó÷åíè÷êèòå îò Äåâè÷åñêàòà ãèìíàçèÿ
óðåæäàò òîìáîëà â ïîìîù íà áåæàíöèòå. Íà 19 îêòîìâðè 1913 ã.

50 Óèêèïåäèÿ, ñâîáîäíà åíöèêëîïåäèÿ: Âàðíà, íàñåëåíèå; Ñòîÿíîâ, Ï., áúëã. èñòîðèê.

248

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

îòíîâî çîâ íà “Ñâîáîäåí ãëàñ”: “Äåöà è ñòàðöè ñêèòàò èç Ìîðñ-
êàòà ãðàäèíà, íåùàñòíèöè, ïðîãîíåíè îò ðîäíèòå èì îãíèùà
îò Îäðèíñêî è Ìàëà Àçèÿ, ñïàñèëè ñå îò òóðñêèÿ ÿòàãàí, ùå ãè
îñòàâèì ëè äà óìðàò íà íàøà çåìÿ îò ãëàä è ìèçåðèÿ?” Ñòàéêî
Òðèôîíîâ îïèñâà òúæíà êàðòèíà îò æèâîòà íà èçñåëåíèòå òðàêèé-
öè: “Âúâ Âàðíà ñå ñêèòàõà íåìèëè-íåäðàãè, ãîëè è áîñè, äàëå÷ îò
ðîäíèòå ñè ìåñòà... ïîâå÷å îò 4000 äóøè. Îñíîâíàòà ÷àñò îò
òåçè áåæàíöè áÿõà îò Èçòî÷íà Òðàêèÿ, íî èìàøå ìíîãî è îò
Ìàêåäîíèÿ è Äîáðóäæà. Îáùèíñêèòå âëàñòè ãè íàñòàíèõà íà
íÿêîëêî ìåñòà. Îêîëî 1400 äóøè ïîïàäíàõà â ñòóäåíèòå è âëàæ-
íè ïîìåùåíèÿ íà Àêâàðèóìà ïðè Ìîðñêàòà ãðàäèíà. Äðóãè 800
äóøè, ñëåä êàòî ïðåêàðàõà íà êåÿ âåäíî ñúñ ñâîèòå èçìú÷åíè è
ãëàäíè äåöà öÿëà ñåäìèöà, ãè îòâåäîõà è íàñòàíèõà â ñãðàäèòå
íà îêðúæíîòî ñòîïàíñòâî “Ñâ. Êîíñòàíòèí”. Ìíîãî áåæàíöè,
ïî íàðåæäàíå íà âàðíåíñêèÿ êìåò, áÿõà ïîäñëîíåíè â áîëíè÷íè
ïàëàòêè, êúäåòî ïðåæèâÿõà â äúæä è ñòóä äî ñðåäàòà íà íîåì-
âðè 1913 ã.”51 Çà òÿõ âåñòíèêúò íà Òúðãîâñêî-èíäóñòðèàëíàòà êàìà-
ðà â äîïèñêà ñúñ çàãëàâèå “Íåùàñòíèöè” ïèñà ñ âúçìóùåíèå: “È
ñìåøíî, è ïå÷àëíî. Äà îòèäåòå ñàìî äà ãè âèäèòå êàê ïðåêàð-
âàò íîùíî âðåìå: à òåõíèòå äå÷èöà? Íå çíàì, íî è íà íàé-ãðîç-
íèÿ ñè íåïðèÿòåë íå áè ïîæåëàë íÿêîé òàêàâà ó÷àñò. Èäåòå è
ñëåä òîâà êàæåòå, ÷å íèêîé íå ñå ãðèæåë çà áåæàíöèòå. È òèÿ
õîðà, êîèòî áÿãàò è ñå ñêèòàò íåìèëè-íåäðàãè, ãîíåíè îò òóð-
öè, ãúðöè è ñúðáè, èçïèòâàò ñåãà íàé-õóáàâî ñâîáîäàòà, êîÿòî
èì äàðèõìå ??!!Òåæêî èì!”

***
Âúâ Âàðíåíñêèÿ àðõèâ ñà ñúõðàíåíè äîêóìåíòè, êîèòî äîêàç-
âàò ñúïðè÷àñòíîñòòà íà Òðàêèéñêîòî äðóæåñòâî âúâ Âàðíà, êúì
ïðîáëåìèòå íà ïðåñåëåíèòå. Âúïðåêè ìàëêèòå ñè âúçìîæíîñòè, òî
ïîìàãà íà áåæàíöèòå, ñðåä êîèòî ñà è òåçè îò Èìðèõîð. Ðàçäàâàò
èì ïî ìàëêî áðàøíî è äðóãè õðàíèòåëíè ïðîäóêòè îò ïúðâà íåîá-
õîäèìîñò. Ïðåëèñòâàéêè ïîæúëòåëèòå ñïèñúöè, ñè çàäàâàìå âúï-
ðîñà: êîé è ñ êàêâè ìîðàëíè çàêîíè ìîæå äà îïðàâäàå íàñèëèåòî â
Òðàêèÿ, êîåòî ïðåîáðúùà ñúäáàòà íà õèëÿäè ñåìåéñòâà? Êàêâà íðàâ-

51 Òðèôîíîâ, Ñò., Òðàêèÿ. Àäìèíèñòðàòèâíà óðåäáà, ïîëèòè÷åñêè è ñòîïàíñêè æè-
âîò. 1912-1915. Òðàêèéñêà ôîíäàöèÿ “Êàïèòàí Ïåòêî âîéâîäà” 1992, ñòð. 184, 185.

249

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ñòâåíà ñèëà å íóæíà – äîì äà ñå ïîñòðîè, õðàíà äà ñå îñèãóðè, ñå-
ìåéñòâî äà ñå ñúçäàäå, ðîä äà ñå ñúõðàíè, ïðèÿòåëè äà ñå íàìåðÿò,
ôèçè÷åñêè äà ñå îöåëåå...

Ñëåä êðàÿ íà Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà íàñòúïâàò ïðîìåíè â
îòíîøåíèåòî íà îáùåñòâîòî êúì ñúäáàòà íà áåæàíöèòå. Íàðîäíî-
òî ñúáðàíèå ãëàñóâà çàêîíè â òÿõíà çàùèòà. Íà 24 äåêåìâðè 1920 ã.
ïðàâèòåëñòâîòî íà Àëåêñàíäúð Ñòàìáîëèéñêè ïðèåìà “Çàêîí çà
çàñåëâàíå íà áåæàíöèòå è îáåçïå÷àâàíå íà ïîìèíúêà èì”. Ñúçäà-
âà ñå Äèðåêöèÿ çà òðóäîâî-ïîçåìëåíàòà ñîáñòâåíîñò (ÒÏÑ) è Ãëàâ-
íà äèðåêöèÿ çà íàñòàíÿâàíå íà áåæàíöèòå. Íà 7 ìàðò 1921 ã. èçëèçà
è Ïðàâèëíèê çà ïðèëàãàíå íà çàêîíà.52

Ïî ñèëàòà íà ïðèåòèÿ ïðåç 1926 ã. “Çàêîí çà ñåëñêîñòîïàíñêî
íàñòàíÿâàíå íà áåæàíöèòå (ÑÑÍÁ)” äúðæàâàòà çàïî÷âà äà ñòðîè
íà èçïëàùàíå áåæàíñêè êúùè ïî çà 80 000 ëåâà, äà ðàçäàâà “ æèâ è
ìúðòúâ ñåëñêîñòîïàíñêè èíâåíòàð è äîáèòúê” – çà 15 000 ëåâà,
êîëà – çà 6000 ëåâà, ïî 30 äåêàðà çåìÿ çà 45 000 ëåâà, ïëóãîâå è
ïðîèçâîäñòâåí èíâåíòàð çà 3000 ëåâà èëè îáùî çà ïî 150 000 ëåâà
íà ñåìåéñòâî.53

Îçåìëÿâàíåòî íà ñåìåéñòâàòà å â õîä. Ïîâå÷åòî îò òÿõ âå÷å ñå
ïðåõðàíâàò ñ ðàáîòà â ñîáñòâåíàòà ñè çåìÿ. Ñïîðåä âúçìîæíîñòèòå
íà íàñåëåíèòå ñ áåæàíöè ìåñòà íóæäàåùèòå ñå ñåìåéñòâà íà èçòî÷-
íîòðàêèéñêèòå áúëãàðè ñå îçåìëÿâàò ñúñ ñâîáîäíà çà îáðàáîòâàíå
çåìÿ è ñúñ çåìÿ îò ãîðñêèÿ ôîíä. Â áëèçêîòî äî Âàðíà ñåëî Òîïîëè
ðàçäàâàò ïî 20 äåêàðà çåìÿ, íî â ñåëî Ñîëíèê èìà íåóñâîåíè ãîðñêè
òåðåíè è òàì ïðåäîñòàâÿò ïî 47 äåêàðà. Â ñåëî Êðèâèíè, áëèçî äî
Ñîëíèê, 13 ñåìåéñòâà, èäâàùè îò Èìðèõîð, ñà îò ðîäà íà Êîñòà
Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ, êàêòî è íåãîâè ïðèÿòåëè è ñà îçåìëåíè ñ ïî 40
äåêàðà çåìÿ îò ãîðñêèÿ ôîíä. Èçäàâàò èì ñå íîòàðèàëíè àêòîâå.54

Ìîðàëíî ñìå çàäúëæåíè äà ñïîìåíåì ãðóïàòà îò 13 ñåìåéñòâà
èìðîõîðöè, êîèòî ñå çàñåëâàò â ñ. Êðèâèíè (Ãåáåø), Âàðíåíñêà îá-
ëàñò.

Ñåëîòî ñå íàìèðà íà þã îò ×åðíî ìîðå. Ñêúòàíî â ïîëèòå íà

52 Òðèôîíîâ, Ñò., Òðàêèÿ. Àäìèíèñòðàòèâíà óðåäáà, ïîëèòè÷åñêè è ñòîïàíñêè æè-
âîò. 1912-1915. Òðàêèéñêà ôîíäàöèÿ “Êàïèòàí Ïåòêî âîéâîäà” 1992, ñòð. 34-35,
192; Ôèë÷åâ, Èâ., “Òðàêèéñêàòà îðãàíèçàöèÿ â Áúëãàðèÿ” Ñ. 1999, ñòð. 73; Ñáîðíèê
“Êîðåíè îò Òðàêèÿ”, Â. 1996, ñòð. 272-276.
53 Ñòîåâà, Õð. Â äóøè èçãðÿâà íè çàâåòà! Ñâÿò 91 Â. 1993, ñòð. 93-94.
54 Íîòàðèàëåí àêò íà Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ, ïóáëèêóâàí â íàñòîÿùàòà êíèãà.

250