Деркоски български села. Село Имрихор

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Çàåäíî è â ðàäîñò, è â ñêðúá

Èçëåò äî Àëàäæà ìàíàñòèð
(íà ïðàçíèêà “Ñâ. Äóõ”, 2 þíè 1937 ã.)
 öåíòúðà íà ñíèìêàòà ñà Êàïêà è Õðèñòî Ñòàìàòîâè, îáëå÷åíè â áÿëî,
à íà êîíÿ, âäÿñíî å ñèíúò èì Ðè÷êî. Äî òÿõ îò äÿñíàòà èì ñòðàíà
å Ñîôêà Ñòàìàòîâà ñ äúùåðÿ ñè Ñòîÿíêà, à ñèíúò è` Ãîøî
å íà ñðåäíèÿ êîí. Îòëÿâî äî Êàïêà å Ìàðèéêà ßíåâà
ñ äúùåðÿ ñè Æèâêà ïðåä íåÿ. Äðóãèòå äâå äåöà íà ïúðâèÿ ðåä âëÿâî
ñà Ðóñêà è Õðèñòèíêà, ÷èèòî ðîäèòåëè ñà Åëåíêà è Äèìèòúð Õðèñòîâè.
Çàä Äèìèòúð, ìåæäó äâàòà êîíÿ å äúùåðÿ èì Èðèíêà.
Âäÿñíî îò Äèìèòúð ñ äàìàäæàíêàòà å áðàò ìó Àòàíàñ
ñúñ ñúïðóãàòà ñè Êàëèîïà, à îñèíîâåíèÿò èì ñèí Äèìèòúð (Éîãàòà)
å íà òðåòèÿ êîí îòäÿñíî íàëÿâî. Äî íåãî ïðàâ å Àíäîí Àðíàóäîâ,
÷èÿòî ìàéêà å ñåäíàëà äî ñåñòðà ñè Êàëèîïà (íàé-ëÿâàòà íà ñíèìêàòà).
Íàé-äÿñíî ñåäíàëèòå: ìúæ ñ êàïåëà è ñúïðóãàòà ìó ñ äåòåòî,

ñà ãîñòóâàùî ãðúöêî ñåìåéñòâî
301

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñâàòáàòà íà Áîæèäàð (1948) è Êàòåðèíà (1954) Àëåêñàíäðîâè
ñ èìðèõîðñêèòå èì ðîäîâå

302

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñúñ ñåìåéñòâîòî íà Åêàòåðèíà Äèìèòðîâà Õðèñòîâà (1899-1974)
ñëåä ïîëàãàíå íà âîåííàòà êëåòâà îò Ñòîÿí Âåñåëèíîâ â Àéòîñ

Ïîãðåáåíèåòî íà Åêàòåðèíà Õðèñòîâà îò Àéòîñ
(Ïîñëåäíî ñáîãîì ïðåç 1974 ã.)
303

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Îñåìäåñåòãîäèøåí þáèëåé íà Àíàñòàñèÿ Òîìîâà,
÷åñòâàí ïðåç 1979 ã.

Ñåìåéñòâîòî íà Íèêîëàé è Ñòåôêà Õðèñòîâè ßíåâè
ñ äåöàòà èì Õðèñòî è Ñâåòëàíà

304

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ïîãðåáåíèåòî íà äÿäî Ãåîðãè (1855-1937),
íàðè÷àí íåçíàéíî çàùî ×î÷êàòà

Ïîãðåáåíèåòî íà äâåãîäèøíàòà Ìàðèÿ ßíåâà (1950-1952),
êîÿòî å êðúñòåíà íà áàáà ñè
305

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñâàòáàòà íà Êðàñèìèðà Êúíåâà (1947) è Áåë÷î Áåë÷åâ (1945).
Êóìóâà ñåìåéñòâî Ñòîåâè

Ñâàòáàòà íà Âàëåíòèíà Àíäîíîâà (1953) è Öåíî Ãåîðãèåâ (1950)
ñúñ ñåìåéñòâà ßíåâè

306

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñâàòáàòà íà Åìèëèÿ Òîäîðîâà (1946) è Äèìèòúð Âåñåëèíîâ (1945) –
ñåìåéñòâî Ñòîÿíîâè

Ìëàäîæåíöèòå, óâàæèëè ðîäà ñè
êàòî ïîñåòèëè áàáà è äÿäî â äîìà èì

307

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Îïå÷àëåíîòî ñåìåéñòâî íà Àòàíàñ Õàñîâ,
ðîäåí â Èìðèõîð ïðåç 1891 ã. è ïî÷èíàë âúâ Âàðíà ïðåç 1951 ã.

Ïîãðåáåíèåòî íà Ìàðèÿ Ñîòèðîâà ßíåâà (1891),
ñúñòîÿëî ñå íà 6 ìàé 1965 ã.

308

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ìàíîë Ëàìáîâ Äèìîâ
(1898-íåèçâ.) îò Ãúðöèÿ
ïîñåòè ðîäà ñè ïðåç 1970 ã.
Íà ãîñòè ó ñåìåéñòâî Åëåíêà

è Äèìèòúð Õðèñòîâè

309

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Âîéíèöè, ñðàæàâàëè ñå çà Îäðèí Õðèñòî Íèêîëîâ, êàòî âîéíèê,
ñ ïðèÿòåëÿ ñè

Íà ðàáîòà ñà õîäåëè ñ êàðóöè
310

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñíèìêà ñúñ ñåìåéñòâî Íàíêà Åôòèìîâà (1903-1960)
è Ãåîðãè Àëåêñàíäðîâ (1894-1993)

Íà íàñëåäåíîòî ëîçå îò áåæàíåöà Äèìèòúð Õðèñòîâ,
ðîäåí ïðåç 1879 ã. â Èìðèõîð
311

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïðåç 1980-1981 ã. çàïî÷âà èçãðàæäàíå íà íîâ êâàðòàë,
çàìåíèë íèñêîòî ñòðîèòåëñòâî íà ò.í. “Áåæàíñêè”

Íà ìÿñòîòî íà Áåæàíñêèÿ êâàðòàë èçðàñòâà íîâ, ïî-ìîäåðåí,
íàðå÷åí “Àë. Ñòàìáîëèéñêè”, à äíåñ “Ðàéîí Ïðèìîðñêè” – Âàðíà

312

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñîôêà (1896-1990) è Êîñòà (1888-1973) Ìàâðîäèåâè
ñ îñèíîâåíàòà ñè áðàòîâà äúùåðÿ Ìèëêà (1951-1983)

Ñåìåéñòâî Âåëèàíîâè: Æèâêà Ìèìèêîâà (1931), Âåíêî Âåëèàíîâ
(1926-2000), ñ äåöàòà ñè Ìàðèÿ (1948) è Êðàñèìèð (1951-1996).

Íà ñíèìêàòà å îùå Ìèìèêî ßíåâ (1881-1980)
313

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Íà ïîñåùåíèå â Ãàëàòà
ïðè ñåìåéñòâî Òðàé÷åâè

Íåêðîëîã ïðåä äîìà íà Ðàéêî Òðàé÷åâ (1948)
314

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè
Ñåì. ÄÈÌÈÒÐÎÂÈ

Äèìèòúð Ãåîðãèåâ (1873-1965) Ðàäêà Ìàðêîâà (1885-1978)

Íàäåæäà Äèìèòðîâà (1923-1992)
ñúñ ñúïðóãà ñè Ãåîðãè Âúðáàíîâ (1930) è ñèíà èì Õèíêî (1959)

315

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ßíà Ãåîðãèåâà (1880-1952) è Àëåêñè Ñàâîâ (1877-1992) (ñåäíàëèòå)
ñúñ ñèíîâåòå ñè Ãåîðãè è Ñàâà è ïëåìåíèöàòà Öâåòà ßíåâà

Öâåòà ßíåâà Àëåêñèåâà
(1900-1994) òðàêèéêàòà,
ñ ðîäñòâåíèöà èëè ñ ïðèÿòåëêà
316

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñâàòáàòà íà Ãåîðãè Íèêîëîâ Ðàäåâ,
Ãåîðãè Àëåêñèåâ (1905-1980) ñèí íà èìðèõîðñêèÿ êìåò Íèêîëà
è Àíêà Âàñèëåâà (1909-1977),
Ðàäåâ, çàáðàâåí â ëþëêàòà
æèâåëè â Ãàëàòà ïðè èçãîíâàíåòî èì îò ñåëîòî
è âïîñëåäñòâèå óñòàíîâèë ñå
äà æèâåå â Ãàëàòà, ïðàäÿäî íà
èíôîðìàòîðà íè Íàñêî (1999)

Ãåîðãè Íèêîëîâ
Ðàäåâ (1913-1986)
è Åëåíà Âàñèëåâà

(1913-2000)
êàòî ìëàäîæåíöè
è â ïî-êúñíè ãîäèíè

317

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ðîäñòâåíèê íà ñåìåéñòâî Ðàäåâè, Ãåîðãè (1968) è Ïàâëèíà (1968)
â ïîìîù íà ñåìåéñòâîòî Ðàäåâè – ðîäèòåëè íà Àòàíàñ

Ïåòúð Õðèñòîâ (1948) îò æ.ê. “Ãàëàòà”
ñ Õðèñòèíà Ñòîåâà (1931)

318

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Çàñåäàíèå íà ðúêîâîäñòâîòî íà êâàðòàëíèÿ òðàêèéñêè êëóá
ñ ïðåäñåäàòåë Äèìèòúð Ñòîÿíîâ (1924-2001),

ïîòîìúêúò íà èìðèõîðöè– æèâàòà èñòîðèÿ íà ðîäîâåòå

Þáèëåéíî òúðæåñòâî íà òðàêèéêàòà Ñòàíêà Ôåòâàäæèåâà.
Ïðèñúñòâàò Ìàðèÿ Öîíåâà îò Õàñîâèÿ ðîä è Ñòåôêà Èâàíîâà îò ßíåâè,
êàêòî è Êóíêà Ðàéíîâà – ïðåäñåäàòåëêà íà êâàðòàëíèÿ òðàêèéñêè êëóá

319

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

 Äîìà çà ñòàðè õîðà “Ãåðãàíà“, íà ïîñåùåíèå ïðè Ðóñêà Äèìèòðîâà
ñà äîøëè ñåñòðà è` Õðèñòèíà, áðàòîâ÷åäêàòà è` Æèâêà
è âíó÷êèòå è` Àíòîàíåòà è Ðîñèöà Àíãåëîâè

Æèâêà Ìàíîëîâà (1924-2012) – Ìàðèàíà Ñòîÿíîâà (1979)
äîñòîëåïíà òðàêèéêà-èìðèõîðêà â Èñòàíáóë ïðåç 2012 ã.

320

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Èìðèõîðöè ñå ïðîùàâàò ñ Äèìèòúð Ñòîÿíîâ (1924-2001),
ïðåäñåäàòåë íà êâàðòàëíèÿ òðàêèéñêè êëóá îò 1990 ã. äî ñìúðòòà ñè

ßíêà Õàëà÷åâà (1930) ñ Êðèñè Êîñòàäèíîâà (1997)
è Àòàíàñ Ðàäåâ (1999)
321

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïîòîìöè íà èìðèõîðöè: âíóöèòå Èëèÿ, Õðèñòèíà
è Èííà ñ áàáà Õðèñòèíà, äÿäî Èëèÿ è ÷è÷î Ðàäîñëàâ

Ïîòîìöè íà èìðîèõîðöè:
Èðèíêà, Ðóñêà è Õðèñòèíà Äèìèòðîâè â äîìà íà Õðèñòèíà.

Ñ òÿõ Èëèÿ, Äèìèòúð è Ðàäîñëàâ Ñòîåâè
322

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ôèëèï Àòàíàñîâ è äúùåðÿ ìó Âàñèëêà

Ïàê òå ñúñ ñåìåéñòâîòî íà Äèìèòúð Âåñåëèíîâ
(Åìèëèÿ è Ìàðèàíà)
323

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Íàé-ìàëêèòå:

Àíèòà (20.12.2010) – äúùåðÿ Ãåîðãè Ãåîðãèåâ ßíåâ
íà Òàòÿíà Âåñåëèíîâà (1972) (15.11.2011), ñèí íà Ãåîðãè ßíåâ
è âíó÷êà íà Ñòîÿíêà Ðàäîåâà (1973) è ïðàâíóê íà Ãåîðãè ßíåâ

(1925) (1899-1989)

Àëèñèÿ Èâàéëîâà Áîðèñîâà
324

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

È ñÿêàø òðúãíàõà â ñèÿíèå êðàé ìåí

... Çàñàæäàõìå öâåòÿ, õðàñòè è äúðâåòà –
êîïàåõìå, ïîëèâàõìå, à òå ðàñòÿõà
âñå ïî-âèñîêè è ïî-õóáàâè...
Åëåíêà ßÍÅÂÀ,
áåæàíêà îò ñ. Èìðèõîð, ×àòàëäæàíñêî

Íàâÿðíî ñëó÷èëî ñå ïðåç íîùòà, íå çíàì.
Âúâ ïàðêà êåñòåíèòå ðàçöúôòÿõà...
Ãðàäèíàòà – ïðåâúðíàòà â ñúùèíñêè õðàì,
à òå – ñâåòèëíèöè èñêðÿùîáåëè.

Ãðåéíà â çàõëàñ äóøàòà ìè...
Ñúñ ëú÷ íåáåñåí Áîã ëè ÿ ïîãàëè?
Áîæåñòâåí ñâÿò! Íå ñïèðàì äà ñå ïèòàì àç:
×èè ðúöå çà íàñ ñà ãî ñúçäàëè?

×óõ ãëàñîâåòå, çâúííàëè îò áåëîòà –
çà äíèòå, ïðåæèâåíè òóê, ïîïèëè
çà äúðâåñàòà îò ãîäèíèòå èì ïðúñòåíè,
êàê ñúñ öúôòåæà íîâ íè ïðàùàò ñèëè...

È ñÿêàø òðúãíàõà â ñèÿíèå êðàé ìåí
òðàêèéñêèòå ñâåòöè – îò ðàíøíî âðåìå
÷åäà. Çàñàæäàëè ñúñ îáè÷ äåí ñëåä äåí
áðåãà ñ íàé-çäðàâîòî – ñ áúëãàðñêîòî ñåìå.

Ðóñêà ÄÀÑÊÀËÎÂÀ
îò ñòèõîñáèðêàòà “Ïúòåêà ïðåç ñêðúáòà”
(ÈÊ “Ñòåíî”, Â. 2009, ñ. 31)

325

Ñëîâåñíè ðàçêàçè
íà ïðåñåëåíèòå òðàêèéñêè ðîäîâå

(ïî àçáó÷åí ðåä)

Ëèëèÿ ÑÅÌÎÂÀ, Õðèñòèíà ÑÒÎÅÂÀ

×îâåê å æèâ, äîêàòî èìà êîé
äà ñè ñïîìíÿ çà íåãî è äà ãî îáè÷à.

Àëåêñèåâè – áàáà Âàñèëà è äÿäî Ãåîðãè

Ðîäîíà÷àëíèöèòå ñà îò ñ. Èìðèõîð. Òàì ñå ðàæäàò äåöàòà èì
ßíà, Àíàñòàñèÿ (Òàøè), Ìàðèÿ (Ìàðãî) è Äèìèòúð. Áàùà èì, äÿäî
Ãåîðãè, èìàë áèâîëè, ñ êîèòî ïðåâîçâàë ñòîêàòà ñè çà ïðîäàí äî
Öàðèãðàä, à îòòàì êóïóâàë ïðîäóêòè çà ñåëî. Êàòî ïî-êîðàâà, ßíà
âîäåëà áèâîëèòå. Äðóãèòå äâå äúùåðè ãè ùàäÿëè, à Äèìèòúð ó÷èë
â ãðúöêî ó÷èëèùå. ßíêà âèäÿëà, êàê ó÷èòåëÿò íàêàçâà áðàò÷åòî `è è
çàòîâà íå ïîæåëàëà äà õîäè íà ó÷èëèùå. Îùå 17-ãîäèøíà ñå îìúæ-
âà çà Àëåêñè Ñàâîâ è èìàëè 6 äåöà. Ôîòèíêà, êîÿòî áèëà ìíîãî
êðàñèâà, ïååëà ìíîãî õóáàâî, êà÷âàëà ñå íà áàäåìà è ãëàñúò è` ñå
ðàçíàñÿë íàâðåä. Óìðÿëà íà 6 ãîäèíêè.  Òóðöèÿ ïî÷èíàë è ñúïðó-
ãúò `è Ãåîðãè. Íà ßíà îñòàíàëè äâå äåöà, ñ êîèòî äîøëà â Áúëãàðèÿ.
Ïî-ãîëåìèÿò, Ãåîðãè, ñå îæåíâà çà òðàêèéêà îò Ìàëêîòúðíîâñêî,
÷èåòî ñåìåéñòâî ñå ïðåñåëèëî â Ãàëàòà îùå ïî âðåìå íà Ðóñêî-
òóðñêàòà îñâîáîäèòåëíà âîéíà îò 1878 ã. (ÐÒÎÂ) èëè íà Èëèíäåíñ-
êî-Ïðåîáðàæåíñêîòî âúñòàíèå îò 1903 ã. (ÈÏÂ). Îò òÿõ áàáà ßíà
èìà 2 âíó÷åòà: åäíîòî ïîäíîâèëî íåéíîòî èìå, à äðóãàòà, Åëåíêà,
áèëà êðúñòåíà íà ðîäà ïî ìàé÷èíà ëèíèÿ. Êðúñòíèöè èì áèëè ñå-
ìåéñòâî Ãåîðãè è Íàíêà Àëåêñàíäðîâè. Íåãîâîòî ïîòåêëî å ñúùî
îò Èìðèõîð. Íàâÿðíî â ñåëîòî êðúñòíè÷åñòâîòî å áèëî íà ãîëÿìà
ïî÷èò. Êðúñòíèöèòå ñå ïîëçâàëè ñ ãîëÿìî óâàæåíèå è ñà áèëè ñúï-
ðè÷àñòíè êúì ðàäîñòèòå è ñêúðáèòå íà êóìöèòå ñè. ßíêà – âíó÷êà-

326

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

òà íà áàáà ßíà, ñè ñïîìíÿ, êàê áàáà `è ñòàâàëà íà êðàêà è èñêàëà äà
öåëóâà ðúêà íà êðúñòíèöèòå ñè, âúïðåêè ÷å òÿ áèëà ïî-âúçðàñòíà îò
òÿõ, êàê òå ñúùî ÿ óâàæàâàëè è îáãðàæäàëè ñ âíèìàíèå. Íàâÿðíî
êðúñòíè÷åñòâîòî ñå å ïðåäàâàëî ïî òðàäèöèÿ îò ðîä â ðîä, çàùîòî
ßíêà, âíó÷êàòà, ñïîäåëÿ, ÷å áàáà è` áèëà êðúñòåíà îò áàùàòà íà íåé-
íèÿ êðúñòíèê Ãåîðãè, à ñåñòðà è` Åëåíêà îò Íàíêà, ñúïðóãàòà íà Ãå-
îðãè. Òÿ ñúæàëÿâà, ÷å âðåìåòî çàëè÷àâà òåçè òðàäèöèè, êîèòî ñà
õðàíà çà äóøàòà è ñïëàâ çà ñåìåéñòâàòà è ðîäîâåòå. Îòíîøåíèåòî
íà ñëåäâàùèòå ïîêîëåíèÿ âå÷å íå áèëî òàêîâà. (Èäâàéêè âúâ Âàðíà
òðàêèéöè ïðîäúëæàâàò òàçè òðàäèöèÿ: Àòàíàñ è Êàëèîïà Õðèñòî-
âè ñòàâàò êðúñòíèöè íà Ìèìèêî ßíåâ, à ñåìåéñòâî Àðíàóäîâè – íà
Äèìèòúð Àòàíàñîâ, Äèìèòúð Õðèñòîâè íà Ãåîðãè Àëåêñàíäðîâ è
äð.)

ßíêà Õàëà÷åâà å ïðîÿâÿâàëà èíòåðåñ êúì ðîäîñëîâèåòî ñè, çà-
ùîòî ñâåäåíèÿòà, ïîëó÷åíè îò íåÿ è âêëþ÷åíè â îïèñàíèåòî íà ñå-
ëîòî íè ñà îñîáåíî öåííè. Òÿ ñå ðàäâà íà äâåòå ñè äåöà, êîèòî ñå
ãðèæàò çà íåÿ. Ïî ñëó÷àé þáèëåéíàòà `è 80-à ãîäèøíèíà `è ïîäàðèëè
ïúòóâàíå äî Öàðèãðàä, êîåòî ìíîãî ÿ âïå÷àòëèëî. Òÿ ñêúðáè çà âíó-
öèòå, êîèòî ñå íàëîæèëî äà çàìèíàò çà ÷óæáèíà, çà äà çàäîâîëÿò
æåëàíèåòî ñè çà ðåàëèçàöèÿ â æèâîòà. Òå ñà çàâúðøèëè âèñøå îá-
ðàçîâàíèå, íî ïðåäëàãàíàòà òóê ðàáîòà íå ãè çàäîâîëèëà. Âñå ïàê ñå
íàäÿâà, ÷å íÿêîé äåí ùå ñå çàâúðíàò.

È âíó÷êàòà íà Öâåòà Àëåêñèåâà, êîÿòî ñúùî ïîäíîâè èìåòî `è,
ñïîäåëÿ ñïîìåíèòå ñè. Òÿ çíàå, ÷å íåéíèÿò áàùà Àíäîí, ïî ïðîôå-
ñèÿ ñòðîèòåë, ïîñòðîèë îñâåí òÿõíàòà êúùà íà óë. “Ñòîëåòîâ” è
êúùàòà íà ÷è÷îâöèòå `è Ãåîðãè è Äèìèòúð íà óë. “Ëîçåíãðàä”, ïðè
êîèòî æèâååëà áàáà èì Âàñèëà è ìàéêà èì Ìàðãî. Íà ïàìåòíèêà íà
áàáà `è, ñúãëàñíî ïðåäñìúðòíàòà è` çàðúêà, å èçïèñàíî ÖÂÅÒÀ-ÒÐÀ-
ÊÈÉÊÀÒÀ. Òðèòå äúùåðè íà ÷è÷î `è Äèìèòúð è ñèíúò íà ÷è÷î `è
Ãåîðãè ñà æèâåëè â Áåæàíñêèÿ êâàðòàë, íî ïîñëå ñå çàäîìèëè â äðóãè
êâàðòàëè íà Âàðíà. Ïðè ãîñòóâàíèÿòà ñè ïðèïîìíÿò õóáàâèòå äåòñ-
êè ñïîìåíè è çàäóøåâíàòà àòìîñôåðà, îñîáåíî îêîëî ïðàçíèöèòå,
êîèòî ñà îáåäèíÿâàëè ðîäîâåòå. (Çà òîâà ïî-ïîäðîáíî â ìåìîðèàë-
íàòà êíèãà “Çàâðúùàíå” íà ÈÊ “Ñëàâåíà” Â. 1998, è 2006)

Ïðè ðàçãîâîðèòå ñ ëåëÿ Öâåòà è ñ âíó÷êèòå îò òîçè ðîä âèíàãè
ñ ãîëÿìî óâàæåíèå ñå ñïîìåíàâà èìåòî íà Ìèëêà Ìàíäîâà, êîÿòî
îòêðèëà Ïúðâà ÷àñòíà àïòåêà âúâ Âàðíà. Òÿ å âíó÷êà íà áàáà Àíàñ-
òàñèÿ è íà äÿäî ßíêî. Áàáà `è, ñ ãàëåíîòî èìå Òàøè, å ñåñòðà íà áàáà

327

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ßíà. Áèëà å îìúæåíà çà ßíêî Ñëàâîâ Ñòàìîâ. Èìåòî Ñòàìîâè íè
îòâåæäà êúì 1896 ã., êîãàòî äâàìà áðàòÿ Ñòàìîâè ñà ÷ëåíîâå íà
ðúêîâîäñòâîòî íà îðãàíèçèðàíîòî âúâ Âàðíà ïúðâî â ñòðàíàòà ïðå-
ñåëåíñêî òðàêèéñêî äðóæåñòâî “Ñòðàíäæà”. Òåõíèòå äåöà Ôîòèí-
êà, Àòàíàñ, Âàñèëêà è Ãåîðãè ñà ñúçäàëè ñåìåéñòâà, íî íå çíàåì
êúäå, äàëè îùå â Èìðèõîð èëè â Áúëãàðèÿ. Äåöàòà èì Ãåîðãè, ßí-
êà, Ìèëêà, Àðäàø, Ðîìàí è Ñòàíêà ñà ðîäåíè â Áúëãàðèÿ è ïî÷òè
âñè÷êè æèâåÿò âúâ Âàðíà. Ìèëêà å èçêëþ÷èòåëíî îòçèâ÷èâà, îðãà-
íèçèðàíà è èíèöèàòèâíà. Áàùà è` , Àòàíàñ, (ìàéêà è` ñå êàçâà Ñòà-
ìàòêà) å áðàò íà Ôîòèíà, Âàñèëêà è Ãåîðãè. Ñèíúò íà Ôîòèíà, Ãå-
îðãè, ïúòóâàë ñ êîðàáèòå è îáèêîëèë ìíîãî ñòðàíè. Áèë è âúâ Âèåò-
íàì ïî âðåìå íà âîéíàòà. Íåãîâè äúùåðè ñà Òèíêà è Ìàðèàíà, êî-
ÿòî ñúùî ïúòóâà íà ïúòíè÷åñêèòå êîðàáè íà ÁÌÔ è òÿ, êàòî áàùà
ñè, âëàäåå íÿêîëêî åçèêà. Â ðîäîñëîâíîòî äúðâî íà Ìèëêà ïî áà-
ùèíà ëèíèÿ ôèãóðèðàò èìåíàòà íà Åëåíà, Ìèõàèë, Àòàíàñ, êîèòî
ïî÷èíàëè â Òóðöèÿ è íà Åâäîêèÿ, ÷èéòî ñúïðóã å Ìèõàèë.

Äåöàòà íà Ìàðèÿ (Ìàðãî) ñà ðîäåíè â Èìðèõîð, íî Ãåîðãè è
Äèìèòúð ñå çàäîìÿâàò âúâ Âàðíà. Æèâååõà íà óë. “Ëîçåíãðàä” ¹15.
Òàì ñå ðîäèõà è äåöàòà èì. Îò ñúïðóãàòà ñè Ñòàíêà Ãåîðãè èìà
ñèí, êîéòî ðàáîòåøå â Êîðàáîñòðîèòåëíèÿ è êîðàáîðåìîíòåí çà-
âîä. Ïðåìåñòèõà ñå äà æèâåÿò â ñ. Êàìåíàð, íî ñðàâíèòåëíî ìëàä
ïî÷èíà. Ñèíúò èì Ãåîðãè (Ãîøî) ñè ïîñòðîè àïàðòàìåíò â áëèçîñò
äî ñòàðàòà èì êúùà. Ïðåç 2011 ã. ñå çàäîìè. Äúùåðèòå íà Äèìèòúð
è Öâåòàíêà (òÿ ñúùî å ñ òðàêèéñêî ïîòåêëî) æèâååõà â êâàðòàëà, íî
ñåãà ñà ñå ðàçïðúñíàëè. Ìàðåòî (1931) ÷åñòî îòèâà ïðè äúùåðÿ ñè
Öâåòà Ìàðêîâà, êîÿòî ñå çàäîìè â Ñîôèÿ è áåøå ïðåäñåäàòåë íà
êîìèñèÿòà çà çàùèòà íà êâàëèôèöèðàíàòà èíôîðìàöèÿ. Äðóãàòà è`
äúùåðÿ, Äîðà Òîäîðîâà Ñòîåâà, ñúùî æèâåå â Ñîôèÿ è å ôîòîðå-
ïîðòåð. Ñúïðóãúò `è Âàëåíòèí Ñòîåâ å êàïèòàí äàëå÷íî ïëàâàíå, êà-
êúâòî áåøå è Äèìèòúð Áåøêîâ, ñúïðóãúò íà íàé-ìàëêàòà ñåñòðà
Åëåíêà, êîÿòî 30 ãîäèíè ðàáîòè êàòî ñ÷åòîâîäèòåë. Ñèíúò èì Àñåí
Äèìèòðîâ å îôèöåð, à ñúïðóãàòà ìó å ó÷èòåëêà âúâ Âàðíåíñêàòà
òúðãîâñêà ãèìíàçèÿ. Äåöàòà èì Àëåêñàíäðà Àñåíîâà Áîðäàø è Äè-
ìèòúð Àñåíîâ æèâåÿò â ÑÀÙ, êúäåòî òÿ çàâúðøè ìàãèñòðàòóðà è
ðàáîòè â ðåêëàìíà àãåíöèÿ, à òîé ñëåäâà ïîñëåäíà ãîäèíà ñïåöèàë-
íîñòòà “Êîìïþòúðíî ïðîãðàìèðàíå è ìàòåìàòèêà”.

Ñ ïîìîùòà íà ßíêà, Öâåòà, Ìèëêà è Ãåîðãè ñúñòàâèõìå ðî-
äîñëîâíîòî èì äúðâî. Îêàçà ñå, ÷å îáùèÿò áðîé íà ðîäà å 113 äó-

328

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

øè. Îò ïúðâî, âòîðî è òðåòî ïîêîëåíèÿ ñìå îòáåëÿçàëè 27 äóøè, îò
÷åòâúðòî – 28, îò ïåòî – 24, îò øåñòî – 23 è îò ñåäìî – 12. Òîâà å
åäíà ïîëîæèòåëíà òåíäåíöèÿ. Íåïîïúëíåíè äàííè íè îòâåäîõà ïðè
Åëåíêà Íà÷åâà, Ìàðèÿ Äåìèðîâà, Âàíÿ Åíåâà è Äèìèòðè÷êà Åíåâà,
íà êîèòî áëàãîäàðèì çà îòçèâ÷èâîñòòà.

Àïîñòîëîâè – áàáà Ôîòèíà è äÿäî Àïîñòîë

Èçãëåæäà ñåëî Èìðèõîð íå å áèëî ìíîãî ãîëÿìî. Àêàäåìèê
Ìèëåòè÷ ñúîáùàâà çà 105 ñåìåéñòâà ñ 337 äóøè, èçñåëåíè ïðåç 1914
ã., à Ãåîðãè ï. Àÿíîâ ïèøå çà 170 êúùè. Íå çíàåì êîëêî ñà îñòàíàëè
òàì ñëåä 1914 ã., íî ïðåäïîëàãàìå 65 ñåìåéñòâà. Õîðàòà îò ñåëîòî
íå ñàìî ñà ñå ïîçíàâàëè, íî ñå è ñðîäÿâàëè. Íÿêîè èìåíà â ðîäîñ-
ëîâíèòå äúðâåòà ñå ïîâòàðÿò, íî äíåñ, ñëåä áëèçî ñòî ãîäèíè, å òðóä-
íî äà óñòàíîâèì âðúçêàòà ìåæäó òÿõ. È â äðóãè ðîäîâå ñå ñðåùà
èìåòî Àïîñòîë, íî íå çíàåì äàëè òîâà å äîêàçàòåëñòâî çà ðîäíèíñ-
êà âðúçêà. Ïî ñâåäåíèÿ íà Ìàðèÿ Öîíåâà Àïîñòîëîâè ñà áðàòîâ÷å-
äè ñ ðîäà Õàñîâè, ÷èéòî ðîäîíà÷àëíèê å äÿäî Ñòîÿí îò Êîòåë, à
íåãîâèÿò ñèí Õðèñòî Ñòîÿíîâ å æåíåí çà Ñóëòàíà. (Âèæ ðîäîâàòà
ñõåìà íà Õàñîâè â ïðèëîæåíèå ¹6)

Ðîäúò íà Ôîòèíà è Àïîñòîë Ñïàñîâè ñå çàñåëèë íà óë. “Ãåíå-
ðàë Êîëåâ” â Áåæàíñêèÿ êâàðòàë íà Âàðíà. Òàì ñúçäàëè ñåìåéñòâà
òåõíèòå äåöà Õðèñòî, Ðóñêà, Ãåîðãè è Èëèÿ Àïîñòîëîâè. È â òîçè
ðîä èçðàñíàõà äîñòîéíè çà óâàæåíèå õîðà. Õðèñòî Àïîñòîëîâ –
âèêàõà ìó Îïòÿ÷êàòà – áåøå êîëîåçäà÷. Âúâ Âàðíà, òàì, êúäåòî äíåñ
å Äâîðåöúò íà êóëòóðàòà è ñïîðòà, ñå íàìèðàøå êîëîäðóìúò. Íà
íåãî âñÿêà íåäåëÿ ñå ïðîâåæäàõà êîëîåçäà÷íè ñúñòåçàíèÿ. Õðèñòî
Àïîñòîëîâ áåøå åäèí îò íàé-ðåäîâíèòå ñúñòåçàòåëè è íå âåäíúæ
èçëèçàøå ïîáåäèòåë. Ñúïðóãàòà ìó Äîíêà ó÷àñòâàøå àêòèâíî â îá-
ùåñòâåíèÿ æèâîò íà êâàðòàëà è ïåñíèòå `è, âåäðîòî íàñòðîåíèå è
âåñåëèÿò `è õàðàêòåð îáîäðÿâàõà õîðàòà êðàé íåÿ. Ðóñêà Àïîñòîëîâà
áåøå àêòèâíà ÷ëåíêà íà Òðàêèéñêîòî ìëàäåæêî äðóæåñòâî. Ìíîãî
ñà ñíèìêèòå, íà êîèòî òÿ, îáëå÷åíà â íàöèîíàëíà íîñèÿ, ó÷àñòâà â
ãðóïèòå íà ëàçàðêèòå, íà õîðèñòêèòå, â èçëîæáèòå... Ãåîðãè Àïîñòî-
ëîâ (Ôèðëÿíà) îñòàâè ñïîìåíà, ÷å îáè÷à äà ñè ïîïèéâà, çà êîåòî
íåãîâàòà ñúïðóãà Åëåíêà è äåöàòà ìó Åâäîêèÿ (Äî÷êà) è Àïîñòîë
(Òîëè) ìó ñå êàðàõà. Çà Èëèÿ Àïîñòîëîâ, (ìàëêèÿò Îïòÿ÷êà), ÷èåòî

329

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ñåìåéñòâî ïðèå ôàìèëèÿòà Ñïàñîâè, å îñòàíàë ñïîìåíúò, ÷å å åäèí
îò íàé-äîáðèòå çàùèòíèöè íà âàðíåíñêèÿ ôóòáîëåí îòáîð “Òè÷à
Ïðèìîðåö” (äíåñ “×åðíî ìîðå”) è òðåíüîð íà ìëàäèòå ïîïúëíåíèÿ,
ñúîòâåòíî âúâ ÔÄ “Àêàäåìèê”, “Ëîêîìîòèâ” è â “×åðíî ìîðå”. Âúï-
ðåêè ÷å íà íåãî è çà ñåìåéñòâîòî ìó ñà ïðåäëàãàëè ãîëåìè îáëàãè,
àêî ïðåìèíå äà èãðàå â ñîôèéñêè îòáîð, òîé îòêàçàë è çàåäíî ñúñ
ñúîòáîðíèêà ñè Íåäêî Íåäåâ, ïî ïðÿêîð Ïèëåòî, çàÿâèëè: “Íèå ñìå
âàðíåíöè è æåëàåì äà èãðàåì âúâ Âàðíà”. (Òàêà ïðèâúðçàí êúì
îòáîðà ñè áåøå è äðóã ïîòîìúê íà èìðèõîðöè – Êðàñèìèð Âåíêîâ
ïî ïðÿêîð Äæàíè.)

Ñåìåéñòâà Àïîñòîëîâè æèâååõà â íåïîñðåäñòâåíà áëèçîñò ñúñ
ñåìåéñòâîòî íà èçñåëåíèòå îò Èìðèõîð Àòàíàñ Ìàðèíîâ è Òðóôêà
Ãåîðãèåâà. Â çàäíèòå äâîðîâå íà êúùèòå ñè èìàõà êîìøèéñêà âðà-
òè÷êà. È âúçðàñòíèòå, è äåöàòà îáùóâàõà. Ïðèïîìíÿõà ñè ïàòèëàòà
ïî âðåìå íà ïðèíóäèòåëíîòî èì èçñåëâàíå îò Òðàêèÿ, à äåöàòà ñè
èãðàåõà ñ ìíîæåñòâîòî ðóñêè ðóáëè, ñ êîèòî ðîäèòåëèòå áèëè çàëú-
ãàíè, ÷å óæ ñà ïðîäàëè èçîñòàâåíèòå ñè èìîòè.

Äúùåðÿòà íà Ðóñêà Àïîñòîëîâà, Âåñåëèíêà Äèìèòðîâà, ìåäè-
öèíñêà ñåñòðà ïî ïðîôåñèÿ, å ïîìàãàëà íà ìíîãî áîëíè õîðà, êîèòî
ñ áëàãîäàðíîñò è ïðèçíàòåëíîñò ðàçêàçâàò çà íåÿ. Âå÷å ïåíñèîíåð-
êà, òÿ ñå ãðèæè çà çäðàâåòî íà ðîäñòâåíèöèòå ñè. Äîíêà Àïîñòîëî-
âà, 93-ãîäèøíà, ïàäíàëà è ïðè ïîñåùåíèåòî íè áåøå íà ëåãëî. Ñâå-
äåíèÿòà çà ðîäà ïîëó÷èõìå îò òÿõ. Ïîìîãíà è Âåñêî, ñèíúò íà êàêà
Äîíêà. Ðîäúò å åäèíåí, ïîâå÷åòî îò òÿõ ñà ñè íàïðàâèëè àïàðòàìåí-
òè â áëîêà, ïîñòðîåí íà ìÿñòîòî íà ðîäíàòà èì êúùà. Âúïðåêè ÷å
äðóãèÿò ñèí, Æîðî, èìà æèëèùå äî áîëíèöà “Ñâ. Ìàðèíà”, êúäåòî
ðàáîòè êàòî ãðàäèíàð, òîé ïîääúðæà âðúçêè ñ ðîäíèíèòå ñè, ãîñòó-
âàò ñè ïðè ïðàçíèöè èëè ïðè ñåìåéíè òúðæåñòâà. Ãîëÿìàòà àíãà-
æèðàíîñò íà íàé-ìàëêèÿ áðàò Èëèÿ êàòî òðåíüîð è òîâà, ÷å ñëåä
êàòî ñå å îæåíèë æèâååë ñúñ ñåìåéñòâîòî ñè íÿêúäå â öåíòúðà íà
ãðàäà, ãî îòäàëå÷èëà ìàëêî îò ðîäà. È ðàííàòà ìó êîí÷èíà, íà 62 ã.,
å äîïðèíåñëà çà òîâà. Ðàäîñòåí å ôàêòúò, ÷å â ðîäà èìà åñòåñòâåí
ïðèðàñò ìåæäó ïîêîëåíèÿòà: ìåæäó âòîðîòî è òðåòîòî ïîêîëåíèå
ïðèðàñòúò å 11 äóøè (îò 11 íà 22) è ìåæäó òðåòîòî è ÷åòâúðòîòî
ïîêîëåíèå – 13 äóøè (îò 22 íà 35), à ïåòîòî âå÷å íàáðîÿâà 14 äóøè.

Îñúçíàõìå, êàê âðåìåòî íåóìîëèìî çàëè÷àâà ìíîãî ñïîìåíè,
êîãàòî â ïîâòîðåí ðàçãîâîð ñ Âåñåëèíêà îòêðèõìå â íåéíî ëèöå “ìàë-
êàòà òðàêèéêà”, êàêòî ÿ íàðè÷àõà, êîÿòî âúçòîðæåíà äåêëàìèðà-

330

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

øå è ïååøå íà ñåäåíêèòå, íà ñáîðîâåòå è íà åêñêóðçèèòå, îðãàíèçè-
ðàíè îò òðàêèéñêîòî äðóæåñòâî. Â ðåïåðòîàðà `è áÿõà ñòèõîòâîðå-
íèÿ çà Òðàêèÿ, ñòèõîâå îò êîèòî è äíåñ ñè ïðèïîìíÿ. È “ßñåí ìåñåö
âå÷ èçãðÿâà” å èçïúëíÿâàëà, è ïèåñàòà, ïîñâåòåíà íà òðàêèéñêàòà
ìåäæèÿ (ñåäÿíêà), ïîñòàâåíà îò Âèòêà Ïîïîâà íå å çàáðàâèëà. Ïðè-
ïîìíÿìå ñè, ÷å ðîëÿòà íà Êàïèòàí Ïåòêî Âîéâîäà â åäíîèìåííàòà
ïèåñà, êîÿòî Íèêîëà Áîçàäæèåâ íàïèñàë, áèëà â èçïúëíåíèå íà òà-
ëàíòëèâèÿ êóëòóðíî-ïðîñâåòíèê Åôòèì Ñòðèãóëåâ, ÷å ñåìåéñòâî
×àðäàêëèåâè áèëè â öåíòúðà íà âñÿêà èçÿâà íà äðóæåñòâîòî, ÷å Âå-
ëèçàð Ïèøìàíîâ íå ñàìî ñúáèðàë ÷ëåíñêèÿ âíîñ, íî âúâ âñÿêà êú-
ùà âëèçàë è èçëèçàë ñ ïåñåí, êàê Ìàãäà Ïóøêàðîâà è ñåñòðà è` Íèíà
Ñàðàíäåâà ñà ãè îìàéâàëè ñ ïåñíèòå ñè. Ñ íàé-äîáðè ÷óâñòâà ñè
ñïîìíÿ çà àêòüîðèòå Ìàðèí ßíåâ è Ìàâðîäèåâ, êîèòî ðúêîâîäèëè
Äåòñêèÿ òåàòúð, â êîéòî ó÷àñòâàëà è Âåñåëèíêà, çà Èëèÿ Ïåíåâ è
ßêèì Ìèõîâ, êîèòî áèâàëè êîíôåðàíñèåòà íà êîíöåðòèòå, èçíàñÿ-
íè íà ñöåíàòà íà ×åðâåíèÿ ïëîùàä. “Áåøå ìíîãî õóáàâî” – âúçê-
ëèêâà íàøàòà ñúáåñåäíè÷êà. Àêî ÷àñîâíèêúò íå îòìåðâàøå ñåêóí-
äèòå è ìèíóòèòå è ãè ïðåâðúùàøå â ÷àñîâå, îùå äúëãî áèõìå ðàçãî-
âàðÿëè çà îíîâà âðåìå, êîãàòî ðîäèòåëèòå íè áÿõà ìëàäè, à íèå ìàë-
êè, êîãàòî æèâååõìå ñ ðàäîñòèòå è áîëêèòå íà íàøàòà áåæàíñêà îðè-
ñèÿ.

Äåâeäæèåâè – áàáà Ìàðèÿ è äÿäî Àòàíàñ

Ñëåä êàòî íàó÷èõìå îò ïîêîéíàòà âå÷å Ìàðèÿ Öîíåâà, ÷å íåé-
íàòà ìàéêà Êàëèíà å îò ðîäà íà Äåâeäæèåâè – åäíè îò ïúðâèòå
çàñåëíèöè íà íàøåòî ñåëî Èìðèõîð, èçïèòàõìå íåóäúðæèìî æåëà-
íèå äà íàìåðèì è äðóãè èçòî÷íèöè íà ñâåäåíèÿ çà òîçè ðîä. Òàêà îò
Æèâêà Ìèìèêîâà óçíàõìå, ÷å íåéíàòà êóìè÷êà Åëåíêà Äèìîâà å
ïîòîìêà íà Ìèòüî Äåâeäæèåâ è áÿõìå çàðàäâàíè îò íåéíàòà îòçèâ-
÷èâîñò äà ñïîäåëè âñè÷êî, êîåòî çíàå. Çà ñúæàëåíèå è òÿ, êàêòî ìíîãî
îò íàñ, íå ñå å çàäúëáî÷èëà â îïîçíàâàíåòî íà ðîäà ñè, íî è çà îíî-
âà, êîåòî ñïîäåëè, ñìå `è áåçêðàéíî áëàãîäàðíè. Òÿ èçáðîè 7 ñå-
ìåéñòâà îò âòîðî ïîêîëåíèå è îùå 7 îò òðåòî. Îñâåí òîâà ïîïàä-
íàõìå è íà äðóãà ñëåäà è îáîáùåíèòå ñâåäåíèÿ äàíî äàäàò ïðåäñòà-
âà çà òîçè èçêëþ÷èòåëíî âàæåí ðîä. Ñëåäâàùèòå Äåâåäæèåâè îïè-
ñàõìå êàòî Äèìèòðîâè. Ïúðâîòî ïîêîëåíèå îò òîçè ðîä íè çàðàäâà

331

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

ñ ðîäñòâîòî, êîåòî íè ïîäñêàçà. Íèå èìàõìå ñïîìåí çà áàáà Äåëè, à
åòî ñåãà íàó÷àâàìå íåùî ìíîãî âàæíî çà íàñ: íåéíèÿò ñúïðóã, ßíêî
Äèìèòðîâ, ñå îêàçà, ÷å å áðàò íà ìîÿ äÿäî Õðèñòî Äèìèòðîâ, íà
êîãîòî ñúì êðúñòåíà àç, Õðèñòèíà. Èìàõ áðàò÷å ßí÷î, êîåòî å ïî-
÷èíàëî îùå êàòî ïåëåíà÷å. Äàëè òî íå íîñè èìåòî è íà òîçè íàø
ðîäñòâåíèê?!

Îò òåëåôîííèÿ ðàçãîâîð, ïðîâåäåí ñ ä-ð Äåâåäæèåâà – åíäîê-
ðèíîëîã, ðàçáðàõìå, ÷å èìà ìíîãî ôàìèëèè ñ òîâà èìå, íî òðóäíî å
äà ñå óñòàíîâè âðúçêà ìåæäó òÿõ, òúé êàòî íÿêîè îò ïîòîìöèòå ñà
íàïóñíàëè òîçè Áîæè ñâÿò òâúðäå ìëàäè è íå ñà îñòàâèëè ñïîìåíè
ó ìàëêèòå ñè äåöà. Íî ñâåäåíèÿòà, êîèòî íè ïðåäàäå Åëåíà Òîäîðî-
âà Ñèäåðîâà íè âïå÷àòëèõà è óâåðèõà, ÷å ñòàâà äóìà çà ðîäà Äåâåä-
æèåâè, êîèòî ñà æèâåëè â íàøåòî ñåëî Èìðèõîð. Òÿõ ïðåäñòàâÿìå
èçöÿëî ïðè ðîäîâàòà ñõåìà íà Äèìèòðîâè. È îùå åäèí ñëîâåñåí
ðàçêàç çà íàé-ñòàðèÿ ðîä, êîéòî å åäèí îò ïúðâèòå çàñåëíèöè íà
ñåëîòî è êîãîòî íèå ïðèåìàìå êàòî ðîäîíà÷àëíèê íà ìíîãî âúç-
íèêíàëè ïî-êúñíî ðîäîâå. Òîâà å:

Àòàíàñ Äåâåäæèåâ

Îò ñâåäåíèÿòà, êîèòî äàâà Ãåîðãè ï. Àÿíîâ çà ñ. Èìðèõîð, Äå-
âåäæè Àòàíàñîëó (êàìèëàðÿò îò Àòàíîñîâèòå) å áèë âòîðèÿò çàñåë-
íèê â ÷èôëèêà íà òóðñêèÿ áåé. Ïî íàøè ðàçñúæäåíèÿ, òîé ïúðâîíà-
÷àëíî ãî ïðèåë íà ðàáîòà, à ïîñëå ìó ïðîäàë èìåíèåòî ñè. Íÿêîè îò
èìåíàòà, ïîñî÷åíè òóê, ñà îòðàçåíè è â äðóãè ðîäîâè ñõåìè, çàùîòî
íîñèòåëèòå èì ñà ïîòîìöè íà ðîäîâå îò Èìðèõîð è ïî áàùèíà, è
ïî ìàé÷èíà ëèíèÿ. Òàêà äúùåðèòå íà Ìàðèÿ Àòàíàñîâà Äåâåäæèå-
âà, íàðè÷àíà Ìàìàòà ñà îïèñàíè êàòî Äåâåäæèåâè, òúé êàòî ïðè-
íàäëåæàò êúì òîçè ðîä ïî ìàé÷èíà ëèíèÿ, à ïî áàùèíà ëèíèÿ ñà
ßíåâè. Îìúæâàéêè ñå, òå ïðèåìàò äðóãè ôàìèëíè èìåíà. Ðàçêðèâàò
ñå íîâè ðîäíèíñêè âðúçêè. Çà ñúæàëåíèå íå âñè÷êè äàííè ìîãàò äà
áúäàò íàíåñåíè â ñïðàâêàòà, çàùîòî íÿìà æèâè èçòî÷íèöè, êîèòî
äà íè ãè ïðåäîñòàâÿò. Ïúê è òåçè, êîèòî ñà îò ïî-ìëàäèòå ïîêîëå-
íèÿ, â íàøèÿ çàáúðçàí è ïúëåí ñ ïðîáëåìè âåê, íå íàìèðàò âðåìå è,
ìîæå áè, íå âèæäàò ñìèñúë â èçâúðøâàíàòà îò íàñ ðàáîòà, êîÿòî,
ñïîðåä íÿêîè îò òÿõ, íÿìà ìàòåðèàëåí èçðàç è çàòîâà íå çàñëóæàâà
âíèìàíèåòî èì. Íàøàòà öåë, äà ðàçêðèåì êîðåíèòå íà ðîäîñëîâíè-

332

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

òå íè äúðâåòà, äà îñâåæèì íàøàòà ðîäîâà ïàìåò, äà âëååì æèâè-
òåëíèòå ñîêîâå íà ðîäîñëîâèåòî, çà íÿêîè èçãëåæäà àíàõðîíè÷íà,
ñòàðîìîäíà è áåñïåðñïåêòèâíà. Äðóã áè áèë èíòåðåñúò, àêî íîñåøå
ìàòåðèàëíà èçãîäà, íà êîÿòî åäèí îò ïîòîìöèòå äîðè îïðåäåëèë
ñêðîìíàòà ñóìà îò 100 ëåâà. Íèå è òàêà, áåç öåíîðàçïèñ çà íàøèòå
óñèëèÿ – äà ñúáåðåì äàííè, äà ãè îáðàáîòèì, äà ãè èçäàäåì è ïðå-
äîñòàâèì íà áúäåùèòå ïîêîëåíèÿ, â ñòðåìåæà äà áúäåì ïîëåçíè íà
“áúäíèòå, êîèòî ñ íîêòè ùå ðîâÿò â çåìÿòà, çà äà òúðñÿò òèÿ
ôàêòîâå” (Åêçàðõ Éîñèô I), ïðîäúëæàâàìå äà ïèøåì è äà èçïúëíÿ-
âàìå ïîåòîòî ïðåä ñåáå ñè è ïðåä èñòîðèÿòà çàäúëæåíèå.

Òúé êàòî ðîäîñëîâíîòî äúðâî íà Äåâåäæèåâè èìà ìíîãî ðàçê-
ëîíåíèÿ ùå ãî ïðåäñòàâèì ñ âñÿêà èçäúíêà îòäåëíî.

Íå ìîæåì äà ïðîñëåäèì ðîäîñëîâèåòî íà ïúðâèÿ èçâåñòåí íàì
ñèí íà Àòàíàñîîãëó Äåâåäæèåâ (îêîëî 1805 ã.), íàðå÷åí Ìàíîë, òúé
êàòî îñâåí ÷å ìàéêà ìó ñå êàçâà Èðèíà è ÷å å îñòàâèë áëèçíàöè â ñ.
Ãàëàòà, äíåñ êâàðòàë íà Âàðíà, íå çíàåì äðóãî. Âòîðèÿò ñèí Ãåîðãè
å ïðåäñòàâåí â ðîäîâàòà ñõåìà íà Äèìèòðîâè (Ïðèëîæåíèå ¹6),
÷èåòî ïúðâî èçâåñòíî ïîêîëåíèå ñà áàáà Äåëè è äÿäî ßíêî.

Ðîäîâàòà ñõåìà íà äúùåðèòå Ðóñà, Ñòîÿíêà è Ñîôèÿ ïðîñëåäÿ-
âàìå ïðè ðîäîâåòå, êîèòî òå ñúçäàâàò ñëåä æåíèòáàòà ñè.

Ðóñà Äèìîâà Äåâåäæèåâà (1861-1917) õ ßíè (1855-íåèçâ.) è ðî-
äúò èì å îïèñàí êàòî ßíåâè, Ñòîÿíêà Äèìîâà Äåâåäæèåâà (1868-
1957) õ Ñòàìàò Äèìèòðîâ (1862-íåèçâ.) ðîäúò èì å îïèñàí Ñòàìàòî-
âè.

Ñîôèÿ Äèìîâà Äåâåäæèåâà (1879-íåèçâ.) õ Äèìèòúð, íî ðîäúò
èì íå å îïèñàí, çàùîòî, áèâàéêè æèòåëè íà ãð. Àéòîñ, âå÷å íÿìàìå
âðúçêà ñ òÿõ. Îñòàíàëè ñà õóáàâèòå ñïîìåíè îò äåòñòâîòî, íåïðå-
ñúõâàùàòà îáè÷ êúì ëåëÿ Åêàòåðèíà è äåöàòà è` Ñîôêà, Äîðà, Òîí-
êî, Âàíêî, çà êîèòî íå çíàåì äàëè ñà æèâè è êàê ïðîòè÷à æèâîòúò
èì.

Äèìèòðîâè

Çà íàëè÷èåòî íà òîçè ðîä íàó÷èõìå îò Äåâeäæèåâè. Íÿêîè îò
ïîòîìöèòå (Êàëèíà, Ñòîÿí, Ìàðèÿ, Êðàñèìèðà è ñúïðóçèòå èì) ïîç-
íàâàõìå è ïîçíàâàìå ëè÷íî. Âñè÷êè òå ñà ìíîãî óâàæàâàíè õîðà â
Áåæàíñêèÿ êâàðòàë “Àë. Ñòàìáîëèéñêè”, êúäåòî æèâåÿò è ðàáîòÿò.

333

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïðè ïðåóñòðîéñòâîòî íà êâàðòàëà ðîäñòâåíèöèòå çàêóïèõà àïàðòà-
ìåíòè â áëîêîâåòå, ïîñòðîåíè íà òåõíèòå äâîðíè ìåñòà, íî äèíàìè-
êàòà íà æèâîòà îòíåìà âúçìîæíîñòòà íè çà ïî-òåñåí êîíòàêò è çà
ïî-áëèçêî îïîçíàâàíå íà ñåìåéñòâàòà íè.

Áëàãîäàðåíèå íà Êðàñèìèðà Êîñòàäèíîâà Àíäðååâà ïîëó÷èõ-
ìå îò Åëåíà Òîäîðîâà Ñèäåðîâà ñïðàâêà çà ðîäà èì, çà êîÿòî íàé-
ñúðäå÷íî áëàãîäàðèì è ÿ ïîìåñòâàìå èçöÿëî.

“Ìîÿò äÿäî, Ãåîðãè Ìàíîëîâ Äåâåäæèåâ, å ðîäåí â Áúëãà-
ðèÿ. Çàìèíàâà çà Òóðöèÿ ñëåä Îñâîáîæäåíèåòî íà Áúëãàðèÿ îò
òóðñêî âëàäè÷åñòâî, çà äà òúðñè ðàáîòà è ïðåõðàíà â Òóðöèÿ.
Çàñåëâà ñå â ñ. Èìðèõîð, òàì ñå îæåíâà çà Åëåíà ßíêîâà, ñ êîÿòî
ñúçäàâàò çäðàâî ñåìåéñòâî. Äîáèâàò ìíîãî èìîòè: îêîëî 200 äå-
êàðà çåìÿ, ìàñëèíîâè íàñàæäåíèÿ, 100 ãëàâè îâöå, êîíå è êàìè-
ëè. Ïîñòðîÿâàò ñè õóáàâ äîì, êúäåòî îòãëåæäàò äåöàòà ñè.
Ìîÿòà áàáà Åëåíêà ÷åòèðè ïúòè å ðàæäàëà áëèçíàöè è êîãàòî
òå ñòàâàëè íà îêîëî 2 ãîäèíè, óìèðàëè. Íàêðàÿ ðîäèëà ëåëÿ ìè
Êàëèíà è áàùà ìè Òîäîð, êàêòî è ìîì÷åíöåòî Íèêîë÷î. Ïî âðå-
ìå íà Áàëêàíñêàòà âîéíà ìîÿò äÿäî Ãåîðãè ïðåíàñÿë ñ êàìèëè-
òå ñè îðúæèå çà áúëãàðèòå è áèë èçäàäåí îò ñúïðóãàòà íà åäèí
îò áðàòÿòà ñè è âêàðàí â Èñòàíáóëñêèÿ çàòâîð. Òàì ïî÷èâà îò
ïîáîèùàòà è îò ðàíèòå, êîèòî òóðöèòå íàíàñÿò âúðõó îðãà-
íèçìà ìó. Ìîÿò áàùà, êîéòî áèë ñàìî íà 12 ãîäèíè, ñúùî áèë
àðåñòóâàí è, êîãàòî îòèøúë íà ñâèæäàíå ïðè áàùà ñè, ëåæàë
40 äíè â çàòâîðà çàåäíî ñ íåãî.  äåíÿ, â êîéòî ïî÷èâà äÿäî ìè
Ãåîðãè â ñåëî èçãàðÿ áðàò÷åòî ìó Íèêîë÷î, à åäíà âå÷åð ïðåç
1913 ã. òóðöèòå îïèðàò ïóøêèòå ñè â ÷åëàòà íà ìîÿòà áàáà
Åëåíà, íà áàùà ìè è íà ëåëÿ Êàëèíà è èì êàçâàò: “Èëè â Áúëãà-
ðèÿ ñ êîðàá, èëè â Àíàäîëà”. Ïî îíîâà âðåìå ðîäèòåëèòå íà ìî-
ÿòà áàáà ñà áèëè æèâè è ñåñòðà è` Ìàðèÿ ñúñ ñúïðóãà ñè Âàíãåë,
êàòî îñòàâèëè âñè÷êî ïðèäîáèòî â Èìðîõîð, òðúãíàëè çà Áúë-
ãàðèÿ ñ íàäåæäàòà åäèí äåí äà ñå âúðíàò îòíîâî. Òóê â Áúëãà-
ðèÿ ïðèñòèãàò è îñòàâàò íà óëèöàòà. Ïîñëå ñà ïðèþòåíè â
íîâîñòðîÿùàòà ñå ñãðàäà íà Àêâàðèóìà è ñëåä ìåñåö-äâà ãè íàñ-
òàíÿâàò â ó÷èëèùå “Êëèìåíò” êàòî â åäíà ñòàÿ æèâåÿò ÷åòè-
ðè ñåìåéñòâà. Çà äà îáåçïå÷è ïðåõðàíàòà íà ñåìåéñòâîòî, áàáà
ìè çàïî÷âà äà êîïàå ëîçÿ è äà ïåðå ïî áîãàòàøêèòå êúùè. Ñúâçå-
ìàò ñå ìàëêî è ñè íàìèðàò êâàðòèðà íà óë. “Áðàòÿ Ìèëàäèíî-
âè”. Áàùà ìè, êîéòî å ñàìî íà 14 ãîäèíè, çàïî÷âà äà õîäè íà

334

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ó÷èëèùå, çà äà ñå íàó÷è äà ÷åòå è ïèøå áúëãàðñêè. Ó÷è äî IV
îòäåëåíèå è çàïî÷âà äà ðàáîòè íà ïðèñòàíèùåòî, çà äà ïîìàãà
íà ìàéêà ñè è íà ñåñòðà ñè. Ïðåç 1932 ã. ñå îæåíâà è íà 7 ÿíóàðè
1941 ñå ðàæäàì àç. Ñëåä 9 ãîäèíè î÷àêâàíå íà ïúðâà ðîæáà èçïè-
òàëè îãðîìíà ðàäîñò. Çèìàòà òîãàâà áèëà ñòðàõîòíî ëþòà,
áàáà ìè Åëåíà ñå ïðîñòóäèëà è íà 3 ñåïòåìâðè 1941 ã. ïî÷èâà îò
âîäåí ïëåâðèò. Ïðåç ôåâðóàðè 1943 ã. áàùà ìè çàìèíàâà çà ôðîí-
òà, íî êàòî ñè èäâà â îòïóñê, ìàéêà ìè çàáðåìåíÿâà è íà 11
íîåìâðè 1943 ã. ñå ðàæäà áðàò ìè Ãåîðãè. Ïðåç 1944 ã. íå ñå
âðúùà îò ôðîíòà è âå÷å âñè÷êè ñà ìèñëåëè, ÷å å çàãèíàë.  åäèí
ìðàçîâèò äåêåìâðèéñêè äåí òîé ïðèñòèãà ñ ãðóïà äðóãàðè îò
Ñêîïèå, êúäåòî ïîïàäíàëè â ïëåí, íî óñïåëè äà èçáÿãàò. Òîãàâà
Òèòîâèòå ïàðòèçàíè ãè ïîåìàò, à ñëåä òîâà îòðÿäúò íà Ñëàâ-
÷î Òðúíñêè ãè ñïàñÿâà. Áàùà ìè ïî÷èíà ïðåç ÿíóàðè 1988 ã. íà
âúçðàñò 89 ãîäèíè. Ñåñòðàòà íà áàáà ìè ñå êàçâà Ìàðèÿ. Òÿ
æèâÿ äî 101 ã., à òÿõíàòà ìàéêà, áàáà Íåäÿëêà – äî 103 ãîäèíè.
Áàùà ìè èìàøå áðàòîâ÷åä Ìàíîë â êâ. Ãàëàòà, áðàòîâ÷åäè â ñ.
Êðèâèíè, íî îò ãîäèíè íÿìàì âðúçêè ñ òÿõ è íå çíàì äàëè ñà
æèâè. Çà äÿäî Ìàíîë íàó÷èõ, ÷å å ïî÷èíàë. Óìðÿë å è ñèíúò ìó
Àòàíàñ, êîéòî îñòàâèë áëèçíàöè â Ãàëàòà. Âñè÷êî òîâà ìè ðàç-
êàçâàøå áàáà Ìàðèÿ – ñåñòðàòà íà ìîÿòà áàáà Åëåíà”.

“Äÿäî ßíêî (1830) æåíåí çà áàáà Íåäÿëêà (1838) èìàøå ïî-
ìàëúê áðàò Õðèñòî (1844), ÷èÿòî ñúïðóãà áåøå áàáà Èðèíà (1856)”
“Òà òîâà å ìîÿòà áàáà Èðèíà, à íà äÿäî Õðèñòî ñúì êðúñòåíà
àç, Õðèñòèíà” – âúçêëèêâàì è íå ìîãà äà ñêðèÿ ðàäîñòòà ñè îò
òîâà íîâî çà ìåíå èçæèâÿâàíå. Íàñëåäíèöèòå íà äÿäî Õðèñòî ñà
îïèñàíè â ðîäîñëîâíîòî äúðâî íà ôàìèëèÿ Õðèñòîâè (Ïðèëîæå-
íèå ¹6). Ïîòîìñòâîòî íà Åëåíà è Ìàðèÿ ßíêîâè è òîâà íà Àòàíàñ,
Äèìèòúð, Ñòîÿí è Äåñïà Õðèñòîâè ñúãëàñíî áúëãàðñêàòà òðàäè-
öèÿ ñà áðàòîâ÷åäè.

Îò ðàçãîâîð ïî òåëåôîíà ñ Åëåíêà Ñèäåðîâà ðàçáðàõ, ÷å áðàò
íà áàáà `è Åëåíà áèë è Ãåîðãè Ìàíîëîâ Äèìèòðîâ, èçâåñòåí êàòî
ÃÌÄèìèòðîâ, íàðå÷åí òàêà, çà äà ñå îòëè÷è îò âèäíèÿ äåÿòåë íà
ÁÊÏ è ìèíèñòúð ïðåäñåäàòåë íà Áúëãàðèÿ ñëåä 9 ñåïòåìâðè 1944 ã.
Ãåîðãè Ìèõàéëîâ Äèìèòðîâ. Òîâà îçíà÷àâà, ÷å ñìå ðîäíèíè è ñ
Àíàñòàñèÿ Ìîçåð. Íåùî íå ìîãà äà ãè ñâúðæà, çàùîòî, àêî å áðàò
íà Åëåíà ßíêîâà, çàùî íå å âêëþ÷åí â ðîäîñëîâíîòî äúðâî? Ïðîñ-
òî ìíîãî íîâè ðîäñòâà ðàçêðèâàìå ñåãà. Íàó÷èõ ñúùî, ÷å Åëåíà

335

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ñèäåðîâà å ïðåäñåäàòåë íà òðàêèéñêîòî äðóæåñòâî â ñ. Îñåíîâî.
Êàçà, ÷å èìà ñíèìêà íà áàáà ñè Åëåíà è ïðèëèêàòà ìåæäó íåÿ è
Àíàñòàñèÿ Ìîçåð å î÷åâèäíà. Çà ñúæàëåíèå, ñíèìêàòà íå ìè áåøå
ïðåäîñòàâåíà, à ñïðàâêàòà çà áèîãðàôèÿòà íà Ã. Äèìèòðîâ íå ìîæà
äà ìå óáåäè, ÷å ñúùåñòâóâà òàêàâà ðîäíèíñêà âðúçêà.

Ìàâðîäèåâè

 ðîÿêà îò ñïîìåíè è òîçè ðîä èìà ñâîåòî ìÿñòî. Çà äÿäî Ñëàâ-
÷î íè ðàçêàçà Öâåòà ßíåâà Àëåêñèåâà, êîÿòî å äîøëà îò Èìðèõîð
ïðåç 1914 ã. Íàé-íàïðåä ñà ñïðåëè â Áóðãàñ, ãîäèíà ïî-êúñíî èäâàò
âúâ Âàðíà è ñå óñòàíîâÿâàò íà ïîñòîÿííî ìåñòîæèòåëñòâî êúì 1926
ã. íà óë. “Ëîçåíãðàä”. Íå ñå èçêàçà ìíîãî ëàñêàâî çà íåãîâèÿ ìîðàë,
íî ïúê ïîä÷åðòà, ÷å ñå å èçó÷èë â Öàðèãðàä. Íàé-ìíîãî ñïîìåíè
èìàìå îò Ñîôêà Ëàìáîâà, ñ êîÿòî íè ñðîäÿâàò ïðàäÿäîâöèòå ßíè è
Ëàìáî, êîèòî áèëè áðàòÿ. Åëåíêà ßíåâà è Ñîôêà Ëàìáîâà, êàòî ïúð-
âè áðàòîâ÷åäêè, áÿõà íàé-÷åñòî çàåäíî. Ãîñòóâàõà ñè ñåìåéíî, íî
Ñîôêà è Êîñòà Ìàâðîäèåâè íÿìàõà äåöà. Îñèíîâèõà Ìèëêà, ÷èÿòî
ðîæäåíà ìàéêà ñå êàçâàøå Åëåíêà, à áàùà è` Ëàìáî Àïîñòîëîâ. Òå
ïîñòðîèõà äâóåòàæíà êúùà â äâîðà íà Ñîôêà Ìàâðîäèåâà íà óë.
“Ëîçåíãðàä” ¹18 è îñòàíàõà äà æèâåÿò çàåäíî ñúñ ñèíà ñè Éîðäàí,
êîéòî ñå îæåíè çà Ìèìà.

Êîãàòî çàïî÷íà ñòðîèòåëñòâîòî íà æèëèùíè áëîêîâå, ñåìåéñ-
òâàòà ñå âêëþ÷èõà ñ 4 àïàðòàìåíòè â áëîêà íà óë. “Áàó÷åð” ¹1,
îçíà÷åíè ñ ôàìèëèÿòà Àïîñòîëîâè. È ñ áàáà Ïàðàøêåâà è ñ ëåëÿ
Ìàðãàðèòà îáùóâàõìå, íî íå ïîìíÿ äà ñà íè èäâàëè íà ãîñòè. Îò
ïî-ìëàäèòå ñå ñáëèæèõìå ïîâå÷å ñúñ Ñóëòàíêà, ñúïðóãà íà Ôèëèï
– ñèíúò íà ëåëÿ Ìàðãàðèòà, çàùîòî òÿ áåøå ìíîãî îòçèâ÷èâ òúð-
ãîâñêè ðàáîòíèê, ïúê âúâ âðåìåíà, êîãàòî ëèïñàòà íà õðàíèòåëíè
ïðîäóêòè áå îñåçàòåëíà, òàêúâ ÷îâåê áå ìíîãî ïîëåçåí. Ïîñëå òÿ
ïðèâëè÷àøå ñ äðóæåëþáíîñòòà ñè è çàïî÷íàõìå äà ñïîäåëÿìå íÿ-
êîè îò ïðîáëåìèòå ñè, êîèòî ñå îêàçàõà îáùè. Õàðàêòåðíî çà ðîäà
å, ÷å ñåìåéñòâîòî íà Ñîôêà áåøå áåçäåòíî, Èâàí è Äèìêà Ìàâðî-
äèåâè ñúùî íÿìàõà äåöà, à è ñåìåéñòâîòî íà áðàòà íà äÿäî Ôèëèï,
ßíè Íèêîëîâ, ñúùî áåøå áåçäåòíî. Â ñåìåéñòâîòî íà Ìàðãàðèòà ñå
ðîäèõà áëèçíàöè – Ôèëèï è Åëåíêà. È âíóöèòå íà Ôèëèï è Ñóëòàí-
êà ñà áëèçíàöè: Ôèëèï è Ñóçàíà ßñåíîâè. Òóê ïðîáëåìúò å äâîåí:

336

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

äúëãî âðåìå áåçïëîäèå, à ñëåä òîâà ÷ðåç Èíâèòðî ñå ðàæäàò áëèç-
íàöè: ïàê ìîì÷å è ìîìè÷å.

Íàé-ãîëåìèÿò ñèí íà Ìàðãàðèòà è Èâàí – Ïåòüî, áåøå îáó-
ùàð ïî çàíàÿò, à ìíîãî áóåí ïî õàðàêòåð. Îæåíè ñå çà Âÿðêà Ãèãîâà
è èìàõà ñèí, êîéòî ïîäíîâè èìåòî íà äÿäî ñè Èâàí. È òîé êàòî
áàùà ñè å ìíîãî ðàáîòëèâ, îáùèòåëåí è åíåðãè÷åí. Çà ðàçëèêà îò
Ïåòüî äðóãèòå äâå äåöà íà Ìàðãàðèòà – áëèçíàöèòå Åëåíêà è Ôè-
ëèï, áÿõà ìíîãî òèõè, óñëóæëèâè è îáè÷ëèâè êàòî ìàëêè, à ïîñëå
ìíîãî ãðèæîâíè ïî îòíîøåíèå íà ñåìåéñòâàòà ñè. Ñåñòðàòà Åëåíêà
(Ëåí÷åòî, êàêòî ÿ íàðè÷àõìå) ñå îìúæè çà Íèêîëàé, êîéòî áåøå âî-
åííîñëóæåù. Ñèíúò èì Ïåòúð (êðúñòåí íà äÿäî ñè áàé Ïåòúð ãàé-
äàðæèÿòà) ñòàíà æåðòâà íà êîðàáîêðóøåíèå è ìàéêàòà æèâåå ñ ìè-
ñúëòà, ÷å òîé å îùå æèâ. Âîäè äåëî â Ñòðàñáóðã. Äúùåðÿ `è Ìàðãà-
ðèòà ñå óñòàíîâè äà æèâåå âúâ Âèíèöà. Îìúæåíà å çà ïîòîìúê íà
òðàêèéñêè ðîä (Ìèëåí å ñèí íà Êàëè÷êà Ïååâà è âíóê íà áàáà Ïà-
ðàñêåâà Ïååâà, áåæàíöè îò Ëîçåíãðàä).

Ñåìåéñòâîòî íà Àíãåëèíà è Àíàñòàñ Õðèñòîâ Íàñòåâ ñà æèâå-
ëè â Àñïàðóõîâî. Òàì æèâåå è ïîòîìñòâîòî èì. Äúùåðÿ èì Ìàðèé-
êà (Ìèêàòà), çà êîÿòî íè êàçàõà, ÷å å øèâà÷êà, áåøå ìíîãî ëþáåçíà
è íè ïðåäîñòàâè ñâåäåíèÿòà, ñ êîèòî îáîãàòèõìå ðîäîñëîâíîòî äúð-
âî. Çàñëóãà çà òîâà èìà è Àòàíàñêà Ïåòðîâà.

Ñ äúùåðÿòà íà Ìèëêà Êîñòîâà ñå çàïîçíàõìå íàñêîðî. Èìàõà
ìàãàçèí÷å íà úãúëà íà áóë.”×àòàëäæà” è ïðåñå÷êàòà ìó ñ óë. “Ãåí.
Êîëåâ”. Ïðèëèêàòà ñ ïîêîéíàòà `è ìàéêà å ïîðàçèòåëíà. Ìíîãî å
îáùèòåëíà, äîáðîíàìåðåíà è îòçèâ÷èâà, íî çà ñúæàëåíèå ìàëêî èí-
ôîðìèðàíà çà ðîäà ñè. Ñèíúò è` Èëèÿí å ó÷åíèê â V êëàñ. Íå ðàçá-
ðàõìå êàêâî ãè âúçïèðà äà äàäàò ëèïñâàùèòå äàííè çà ïîïúëâàíå
íà ðîäîñëîâíîòî äúðâî, íî íèå óâàæàâàìå ïðàâîòî èì íà èçáîð.

Ïåòîòî ïîêîëåíèå áåëåæè ðúñò îò 7 ÷ëåíîâå. Òðèìà îò òÿõ èìàò
ïîòåíöèàëíà âúçìîæíîñò äà óâåëè÷àò ðîäà, à äðóãèòå ñà îùå ìàë-
êè, êàòî äâåòå áëèçíà÷åòà – âíóöè íà Ôèëèï è Ñóëòàíêà, ñà íàñêî-
ðî ðîäåíè. Òðàêèéñêîòî äðóæåñòâî ãè ïîêàíè íà òúðæåñòâîòî êðàé
êîëåäíàòà åëõà ïðåç 2011 ã., êúäåòî ïîëó÷èõà ïîäàðúöè. Òîâà çàðàä-
âà ðîäèòåëèòå èì, êîèòî ñå ïî÷óâñòâàõà ïðèîáùåíè êúì æèâîòà íà
îðãàíèçàöèÿòà. Äåöàòà ñà ïîêàíåíè íà òúðæåñòâîòî è ïðåç 2012 ã.
Áàáà èì Ñóëòàíêà å ðåäîâíà ÷ëåíêà è ó÷àñòíè÷êà â äåéíîñòòà íà
äðóæåñòâîòî.  øåñòîòî ïîêîëåíèå ñà ïðàâíóöèòå íà Ëåí÷åòî, êîè-
òî ñà îùå ñúâñåì ìàëêè.

337

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Çà ïðåäîñòàâåíèòå äàííè áëàãîäàðèì íà Ôèëèï è Ñóëòàíêà Ãå-
îðãèåâè, íà Åëåíêà è Ìàðãàðèòà, íà Èâàí Ïåòðîâ è Ìàðèéêà Ñòå-
ôàíîâà, êàêòî è ïî ñïîìåíè íà Õðèñòèíà Ñòîåâà

Äîïúëíèòåëíî íàó÷èõìå, ÷å Ãðèãîð è ßíè Íèêîëîâè Êîñòîâè,
æåíåíè ñúîòâåòíî çà Ïåïèíÿ è Ñîôêà, áèëè áðàòÿ íà Ôèëèï Íèêî-
ëîâ, à Òðàíäàôèëÿ õ Ïàíäî áèëà òåõíà ñåñòðà.

Ìàíîëîâè – Çîÿ è Êîñòà Àíàñòàñîâè

Ïîñâåùàâàì òîçè ðàçêàç íà ìîèòå ïðàðîäèòåëè ïî ìàé÷èíà
ëèíèÿ – Çîÿ è Êîñòà Àíàñòàñîâè Ìàíîëîâè è ïî áàùèíà ëèíèÿ –
Íàíà è Èâàí Ãåîðãèåâè Ìàëåøêîâè

Ëèëèÿ ÑÅÌÎÂÀ

Îñíîâîïîëîæíèê íà ðîäà â ñ. Èìðèõîð å Ìàíîë Äåâåäæè Àòà-
íàñîëó. Òîé å ñèí íà âòîðèÿ çàñåëíèê â ñåëîòî, êîåòî å áèëî òóðñêè
áåéñêè ÷èôëèê, çàêóïåí îò çàìîæåí áúëãàðèí.

Íåãîâèÿò ñèí, Àíàñòàñ Ìàíîëîâ Àòàíàñîâ, óìèðà â Èìðèõîð.
Ñúïðóãàòà ìó, Ñòàíà Àíàñòàñîâà Ìàíîëîâà, èäâà â Áúëãàðèÿ ñ
ïåòòå ñè äåöà: Ìàðèÿ Àíàñòàñîâà – Ìèõàéëîâà, Êîñòà Àíàñòàñîâ
Ìàíîëîâ, Åëåíêà Àíàñòàñîâà Ìàíîëîâà, Âàñèëêà Àíàñòàñîâà Äè-
ìèòðîâà è Ñîôêà Àíàñòàñîâà Äèìîâà.
Åäíà àðàáñêà ïîãîâîðêà ãëàñè: “Âðåìåòî èçòè÷à ìåæäó ïðúñ-
òèòå êàòî ñóõ ïÿñúê”. Äíåñ ñëåä “õèëÿäà” ãîäèíè îò ìîåòî ðàæ-
äàíå, àç óñåùàì ñ âñåêè èçìèíàò äåí, êàê âðåìåòî ëåòè âñå ïî-áúð-
çî. Âðúùàéêè ñå íàçàä â ñïîìåíèòå ñè, íå ìîãà äà ñè ïðîñòÿ, ÷å íå
ñúì ïèòàëà ìîèòå ðîäèòåëè çà òåõíèòå ñåìåéñòâà, äåòñòâî è æèâîò.
Äíåñ íå èñêàì äà ïîâòàðÿì ëèïñàòà íà èíòåðåñ â ìëàäîñòòà íè êúì
èñòîðèÿòà íà ìîèòå áëèçêè, íà äâàòà ðîäà òðàêèéñêè áåæàíöè. Ïðî-
âîêèðàíà îò ïîðàñíàëèÿ èíòåðåñ êúì áåæàíöèòå îò Èçòî÷íà Òðà-
êèÿ, è ïî-ñïåöèàëíî îò Èìðèõîð, ×àòàëäæàíñêî, çàïî÷íàõ äà ñúáè-
ðàì ñâåäåíèÿ, äà ðåäÿ ïúçåëà îò îòäåëíè ìîìåíòè, çà äà îñòàâÿ íà
ñëåäâàùèòå ïîêîëåíèÿ åäèí ðàçêàç çà ìîðàëíèòå öåííîñòè íà ìîè-
òå ïðàðîäèòåëè, çà áèòêàòà èì ñ íå ëåêèÿ æèâîò.
Çàïî÷âàì ñ ìèñúëòà íà Ëåâñêè – “Âðåìåòî å â íàñ è íèå ñìå
âúâ âðåìåòî”. Âñè÷êè ñìå ðîæáè íà ñâîåòî âðåìå è â íàñ ðåôëåêòè-
ðàò áåëåçèòå íà ðîäà. Æèâîòî ïîêîëåíèå íà òðàêèéñêèòå áåæàíöè

338

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

ñìå ãåíåòè÷íî îáðåìåíåíè îò òðàãåäèÿòà, èçæèâÿíà îò íàøèòå äå-
äè, îò öåëèÿ èì æèâîò, îò ìå÷òèòå èì, îò íåïðåêúñíàòàòà áîðáà çà
óòâúðæäàâàíå, çà îöåëÿâàíå...

Ïîãëåäúò ìè ñå ïëúçãà áàâíî ïî êàðòàòà íà Èçòî÷íà Òðàêèÿ.
Íàìèðàì ðîäíèòå ìåñòà íà ìíîãî òðàêèéöè, êîèòî ñà ñå óñòàíîâè-
ëè â ñåëàòà Êðèâèíè è Ñîëíèê, îáëàñò Âàðíåíñêà. Ìàëêèòå áúëãàð-
ñêè ñåëèùà ñà ðàçïîëîæåíè â ïîñëåäíèòå ãúíêè íà Ñòàðà ïëàíèíà,
â êðàÿ è` , íàðå÷åí Êîäæà Áàëêàí. Äî íåãîâàòà ñíàãà íåæíî ñå äîêîñ-
âà ÷àñò îò áðåãà íà ×åðíî ìîðå.

Äúëãî ïðúñòúò ìè ñòîè âúðõó êàðòàòà ñ íåîáÿñíèì óíåñ. Êàòî
÷å ëè ÷àêàõ äà ñòàíå ÷óäî, äà íàäíèêíà çàä çèäîâåòå íà èçîñòàâåíè-
òå â Òðàêèÿ êúùè, äà ÷óÿ ïîçíàòè ãëàñîâå îò îòëåòÿëîòî äåòñòâî.
Óâè! Íèùî òàêîâà íå ñå ñëó÷âà! Îñòàâà ñàìî åäâà äîëîâèìèÿò çîâ
íà ñòàðîòî âðåìå, êîéòî òëàñêà ïîòîìöèòå íàïðåä, à è íà ìåí äàâà
ñèëè äà íàïèøà òåçè ðåäîâå è äà ïîãîâîðÿ ñ âàñ çà äúëáîêàòà ðàíà,
îòâîðèëà ñå â ìíîãî ñåìåéñòâà è ôàìèëèè.

Ðåøåíèåòî íà 13-òå ñåìåéñòâà îò Èìðîõîð äà ñå çàñåëÿò â ñåëî
Êðèâèíè ñè èìà ïðåäèñòîðèÿ. Îñòàâèëè ñëåä ñåáå ñè ìíîãî äåêàðè
çåìÿ è ãîðè, ñòîòèöè îâöå, äåñåòêè êîíå è êàìèëè, êèòíè äâóêàòíè
åðêåðíè êúùè, ïî íÿêîëêî â åäèí äâîð, ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò èìðî-
õîðöè ñå íàñî÷âàò êúì Èçòî÷íà Áúëãàðèÿ. Ñåìåéñòâàòà ñå ñòàðàÿò
äà ñå çàñåëÿò êàòî êîìïàêòíà ìàñà ïî ïîíÿòíè ïðè÷èíè.  ñ. Ñîë-
íèê, ñúñåäíî íà Êðèâèíè, ïîâå÷åòî îò áåæàíöèòå ñà îò Óðóìáåã-
ëèé, Ëîçåíãðàäñêî.

Ñ íÿêîëêî èçðå÷åíèÿ èñêàì äà ðàçêàæà çà áåæàíöèòå îò Èìðî-
õîð, çàñåëèëè ñå â ñ. Êðèâèíè. Çà ñåëîòî òðúãâàò ñàìî ìúæåòå. Èñ-
êàò äà ñå âúçïîëçâàò îò ðåøåíèåòî íà öàðÿ, àêî óñâîÿò çåìè îò ãîð-
ñêèÿ ôîíä, äà áúäàò îçåìëåíè è äà èì ñå èçäàäå íîòàðèàëåí àêò.

Çàïî÷âàò äà ðàáîòÿò îáùî êàòî áðèãàäà. Êàêòî âå÷å ñïîìåíàõ-
ìå, òå óñïÿâàò äà ïî÷èñòÿò ïî 40 äåêàðà íà ñåìåéñòâî. Çåìÿòà ãðà-
íè÷è ñúñ ñåëñêàòà ðåêà, íå å ìíîãî ïëîäîðîäíà, ïðúñòà å áåäíà è
÷åðâåíà íà öâÿò. Îò ñòðàíàòà íà ðåêàòà íèâèòå ñà íàêëîíåíè è êðà-
ÿò èì å äî ñàìîòî êîðèòî. Âñè÷êî òîâà íå ãè îò÷àéâà. Íàïðîòèâ –
ñêðèâàò ìíîãî äúëáîêî òúãàòà ïî èçãóáåíàòà ÷îâåøêà ðàäîñò è çà-
ïî÷âàò îòíîâî, íà ÷óæäî ìÿñòî, äà ãðàäÿò ñåìåéíî îãíèùå, äà ñòðîÿò
åäíîòèïíè áåæàíñêè êúùè, êàòî ñè ïîìàãàò ñ òðóä è ñúâåò. Ìàëêî
ñëåä òîâà èäâàò öåëèòå èì ñåìåéñòâà.

Ðîäèòåëèòå íà ìîÿòà ìàéêà Ìàðèéêà Êîñòîâà ñà Çîÿ è Êîñòà

339

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Àíàñòàñîâè Ìàíîëîâè. È äâàìàòà æèâåÿò â Èìðîõîð. Äÿäî å æèâå-
åë â åäèí äâîð ñ ðîäèòåëèòå ñè – Ñòàíà è Àíàñòàñ Ìàíîëîâè. Êàòî
ðàáîòëèâ ÷îâåê ñ ãîëÿìî ÷óâñòâî çà ÷åñò è äîñòîéíñòâî, ñëåä æå-
íèòáàòà ñè, òîé ïîñòðîÿâà çà ñëúí÷åâàòà ñè íåâåñòà âòîðà äâóåòàæ-
íà êúùà â äâîðà íà áàùà ñè. Îñíîâíîòî ìó çàíèìàíèå áèëî ïðîèç-
âîäñòâîòî íà äúðâåíè âúãëèùà. Ïî äîêóìåíòè îò Äúðæàâåí àðõèâ,
Ñîôèÿ, âèæäàì, ÷å äÿäî å èìàë 45 äåêàðà ãîðè.  òÿõ ïðîèçâåæäà
êþìþð, êîéòî ïðåâîçâà ñ äåâåòòå ñè êàìèëè äî ãîëåìèòå ãðàäîâå.

Òúðãîâèÿòà ìó âúðâÿëà äîáðå, çàùîòî îùå òâúðäå ìëàä äÿäî
óñïÿâà äà íàïðàâè ïàðè. Îñíîâíî ïàçàðúò ìó å â Èñòàíáóë, Îäðèí,
Ñîëóí è äðóãè ãîëåìè ãðàäîâå íà Òóðöèÿ è Ãúðöèÿ. Ãîâîðåøå ñâî-
áîäíî ãðúöêè, òóðñêè è áúëãàðñêè. Ñëåä ìíîãî ãîäèíè, ïðèåëè áå-
æàíñêàòà ó÷àñò, òå äàâàò ïðåâåñ íà áúëãàðñêèÿ åçèê.

 ãðóïàòà áåæàíöè, êîÿòî ñå íàñî÷âà êúì Áúëãàðèÿ, ñà ìàéêàòà
Ñòàíà è ÷åòèðèòå ñåñòðè íà Êîñòà Àíàñòàñîâ (Ñîôèÿ, Åëåíêà, Âà-
ñèëêà è Ôîòèíêà). Ñ òÿõ ñà ðîäèòåëèòå íà íåãîâàòà ñúïðóãà Çîÿ –
Äèëåõòè è Àòàíàñ Ôèëèïîâè, ñúñ ñåñòðà è` Çëàòêà è áðàò `è Ôèëèï. Ñ
òÿõ òðúãâàò è áðàòîâ÷åäè íà äÿäî è áàáà, íåãîâèÿò êðúñòíèê Êîñòà
Ïàíàéîòîâ ñúñ ñåìåéñòâîòî ñè è áëèçêè ïðèÿòåëè. Áàùàòà íà äÿäî
Êîñòà îñòàâà â Òðàêèÿ. Íå ìîæå äà ñå ðàçäåëè ñúñ çåìÿòà, ïóñêà
æåíà ñè è äåöàòà, ñ íàäåæäà, ÷å ùå ñå âúðíàò îòíîâî â Èìðèõîð.
Ïî-êúñíî çàæèâÿâà ñ åäíà ìåñòíà æåíà, íî èçïàäà â íåìèëîñò è
óìèðà.

Òúé êàòî â öåíòúðà íà ìîåòî ïîâåñòâîâàíèå å äÿäî ìè, áèõ
èñêàëà äà ñå ñïðà ïî-ïîäðîáíî íà íåãîâèÿ îáðàç è âíóøåíèåòî, êî-
åòî èçëú÷âàøå. Òóê ùå íàðèñóâàì ïîðòðåòà íà Êîñòà Àíàñòàñîâ
Ìàíîëîâ. Èìàøå àñêåòè÷íà ôèãóðà, êîÿòî áåøå âèñîêà è ñëàáà, íàä
1,80 ì. Êîæàòà ìó áåøå òúìíà íà öâÿò è âèíàãè èìàøå âèä íà áðó-
ëåíà îò âÿòúðà. Áðàäàòà ìó áåøå ÷åðíà è ãúñòà. Óñòíèòå ìó ñå ñêðè-
âàõà çàä ãîëåìèòå ìóñòàöè, êîèòî èçòúíÿâàõà êúì êðàÿ è ñî÷åõà íà-
ãîðå êúì ñòðàíèòå ìó. Î÷èòå ìó áÿõà êàôÿâè, ìíîãî æèâè, âåæäèòå
ãúñòè. Èìàøå äúëãè, ÷åðíè æèëåñòè ðúöå, ëåêî ïðèñâèòè è ïî-ñâåò-
ëè îò ñòðàíàòà íà äëàíòà. Ñ âúçðàñòòà êîëåíåòå ìó ìàëêî ñå ïðåâè-
õà è ðúñòúò ìó êàòî ÷å ëè ñòàíà ïî-ìàëúê. Íî îò ôèãóðàòà è âúðâå-
æà ìó ñå èçëú÷âàøå æèâîñò è ïúðãàâèíà. Ïîçâîëÿâàì ñè äà ñå ñïðà
íà ôèçè÷åñêèÿ ìó ïîðòðåò, çà äà äîêàæà, ÷å äóõúò â íåãî áåøå æèâ
äî êðàÿ íà æèçíåíèÿ ìó ïúò.

Îò ïîêîëåíèåòî íà äâåòå áåæàíñêè ñåìåéñòâà, ïðè íàïóñêàíå-

340

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

òî íà ñ. Èìðèõîð, æåíåíè ñà áèëè ñàìî äÿäî ìè Êîñòà è áàáà Çîÿ, ñ
åäíî äåòå. Îñòàíàëèòå áðàòÿ è ñåñòðè ñúçäàâàò ñåìåéñòâà â Áúëãà-
ðèÿ.

Ñëåäâàéêè ëîãèêàòà íà ìèñúëòà ñè è ôàêòèòå, êîèòî çíàÿ, ñòè-
ãàì äî óáåæäåíèåòî, ÷å ñèëíèÿò õàðàêòåð â ïðàäÿäîâîòî ñåìåéñòâî
å ïðàáàáà ìè Ñòàíà. Îñíîâàíèå çà òîâà ìè äàâà ôàêòúò, ÷å òÿ âçåìà
êàðäèíàëíèòå ðåøåíèÿ, êîèòî âðåìåòî äîêàçâà, ÷å ñà ïðàâèëíè. Íå
ðàçäåëÿ äåöàòà ñè, ñòîè áëèçî äî äúùåðèòå ñè, ïðàâè âñè÷êî âúç-
ìîæíî äà ñå îìúæàò êàòî ïî÷òåíè è ñòîéíîñòíè õîðà.

Ñúäáàòà íà äÿäîâîòî ñåìåéñòâî å ñúäáà íà âñè÷êè òðàêèéñêè
áåæàíöè – äîñòîéíè ìúæå è æåíè, òðóäîëþáèâè, êîèòî èìàëè ñúç-
íàíèåòî, ÷å íå æèâåÿò ñàìî çà äíåøíèÿ äåí, à òàì â ðîäíîòî ìÿñòî
òå ùå ïîñðåùíàò ñòàðèíèòå ñè. Çàòîâà òàêà òâúðäî îòñòîÿâàò äúë-
ãî âðåìå íà çàïëàõèòå íà òóðöèòå, ÷å àêî íå íàïóñíàò ðîäíèòå ñè
êúùè, äî êðàê ùå ãè èçêîëÿò. Ðàæäàíåòî íà ïúðâàòà èì ðîæáà ñúâ-
ïàäà ñúñ çàïëàõèòå.

Íàïðàçíà å íàäåæäàòà, ÷å òàçè ëîøà çàêàíà ùå ãè îòìèíå. Òúìíà
íîù, òèõè ðàçãîâîðè, ñúëçè è íàäåæäà, ÷å ïàê ùå ñå âúðíàò. Ñ òðå-
ïåðåùè ðúöå âñåêè ñëàãà â òîïëèòå ïàçâè íà ðîäíàòà çåìÿ ñêúòàíè-
òå ñ ìíîãî òðóä çëàòíè ïàðè – áåëè ïàðè çà ÷åðíè äíè. Êàìèëèòå, ñ
êîèòî ñå ïðåíàñÿò äúðâåíèòå âúãëèùà ñà ïîäàðåíè, à î÷èòå ìèëâàò
âñÿêà âåù â äîìà! Êàêâè ëè òàéíè êðèå æèâîòúò îòòàòúê ãðàíèöà-
òà? Êàê ñå ñúðöå îòêúñâà îò çåìÿòà?! Òðúãâàò 13 ñåìåéñòâà, ðàçäå-
ëÿò ñå íà ìàëêè ãðóïè çà ïî-ãîëÿìà ñèãóðíîñò.

Âúðâÿò êúì ãðàíèöàòà è èçâåäíúæ äåòñêè ïëà÷ ðàçäèðà òèøè-
íàòà. Ïëà÷å ìàëêàòà èì ðîæáà è íå ñå ñïèðà íèòî îò ìàé÷èíàòà
ëàñêà, íèòî îò áàùèíè äóìè. ×óâà ñå ãëóõ ìúæêè ðîïîò... Äÿäî îò-
êúñâà áåáåòî îò òîïëàòà ìàé÷èíà ïàçâà è ãî ñëàãà çàä åäíà êóï÷èíà
êàìúíè. Òâúðäèÿò ìó ïîãëåä ñî÷è ïúòÿ íàïðåä.

Êîëêî ïúòè ñúì èñêàëà äà ïðîòåãíà ïðåç âðåìåòî ìîèòå äâå
ðúöå è äà ïðåãúðíà áàáà, ëèøèëà ñå â òîçè ìîìåíò îò ïúðâîðîäíà-
òà ñè ðîæáà! Óâè, ìîãà äà ìèëâàì íà ñíèìêàòà áóéíàòà `è êîñà, ïîä
êîÿòî ñå ïîäàâàò çëàòíè îáèöè ñúñ ñòèëèçèðàíà äúáîâà êëîíêà, íà
êîÿòî èìà èíèöèàëè – “Ê è Ç” – Êîñòà è Çîÿ.

 ñëåäâàùàòà ãðóïà áåæàíöè å ìîÿòà ïðàáàáà Äèëåõòè. Òÿ âèæäà
îñòàâåíîòî ñè âíó÷å, ñëàãà ãî â äèñàãèòå, çàòèñêà ãî ñ äðåõè. Ìîæå
äà ñå çàäóøè, íî íÿìà äà ÿ äúëáàå ìèñúëòà – â êàêâè ðúöå ïîïàäíà
âíó÷åòî `è èëè æèâîòíè ãî ïîõàáèõà.

341

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Ïúðâàòà ðàáîòà ñëåä ãðàíèöàòà å äà èçêàðàò íåâèííàòà ðîæáà
– ïîñèíÿëà, áåç âúçäóõ, íî âñå îùå æàäíà çà æèâîò. Òîïëîòî ìàé-
÷èíî ìëÿêî èäâà îò ñúðöåòî è îòâàðÿ äåòñêèòå î÷è.

Áåáåòî å ìîÿòà ëåëÿ Ñòàìàòà îò ñ. Êðèâèíè, îáëàñò Âàðíåíñ-
êà. Òðóäíî ìîæåøå äà ñå îòêðèå òîëêîâà ñòîéíîñòåí ÷îâåê – äîáðà
ìàéêà è ñúïðóãà, ïðåêðàñíà äîìàêèíÿ è áàáà.

Èäâàéêè â Áúëãàðèÿ ãðóïàòà íàé-íàïðåä ñå çàñåëâà â ãðàä Âàð-
íà. Äÿäî å äóõîâíî ìíîãî áëèçúê ñ åäèí îò áðàòîâ÷åäèòå ñè, çà ñú-
æàëåíèå íå ìó çíàåì èìåòî. Ñúñ ñàìî÷óâñòâèå íà áîãàòè õîðà, òå
êóïóâàò äâà ñúñåäíè èìîòà. Ñåìåéñòâîòî íà Êîñòà Àíàñòàñîâ ñå
óñòðîéâà â êúùàòà íà öåíòúðà, íà ìÿñòîòî, íà êîÿòî å ïîñòðîåíà
ïî-êúñíî, ïðåç 80-òå ãîäèíè ãîëÿìà òúðãîâñêà ñãðàäà ïîä èìåòî
“Âàëåíòèíà”. Áðàòîâ÷åä ìó âçåìà ïúðâèÿ åòàæ íà õîòåë “Ìóñàëà”,
êîéòî ãëåäà êúì ïëîùàäà. Õëåáàð ïî ïðîôåñèÿ, òîé çàïî÷âà äà ïðàâè
çàêóñêè è õëÿá è áèçíåñúò ìó ïîòðúãâà. Äÿäî ðåøàâà äà ïðàâè òîâà,
îò êîåòî ðàçáèðà – äúðâåíè âúãëèùà. Çàíàÿòúò ìó íå ïîòðúãâà.
Íÿêîëêî ïúòè ïðàâè îïèò äà âçåìå ðàçðåøåíèå è äà ñå÷å äúðâà îò
ãîðèòå îêîëî Âàðíà, çà äà ïðàâè êþìþð. Íå óñïÿâà. Îêàçâà ñå, ÷å
òàçè íèøà å òðàéíî çàåòà, à è òîé å ïîòåíöèàëåí êîíêóðåíò. Âòîðà-
òà ïðè÷èíà å â çàïî÷íàëàòà, ìàêàð è áàâíî, åëåêòðèôèêàöèÿ íà ãðà-
äà. Õîðàòà êóïóâàò äúðâåíè âúãëèùà ñàìî çà ìàëêîòî íà áðîé ìàí-
ãàëè.

Ïî-âàæíîòî å, ÷å äÿäî ìè íå ïå÷åëè ïàðè è òîâà ãî ïðèòåñíÿâà.
Áðîåíèòå ïàðè ñâúðøâàò áúðçî. Ñåìåéñòâîòî ìó ñå óâåëè÷àâà íà
âñÿêà âòîðà ãîäèíà ñ îùå åäíî äåòå. Âñè÷êè ôàìèëèè òúðñÿò èçõîä
îò ñúçäàëàòà ñå ñèòóàöèÿ, íî èäâàùèòå äíè íå ñå î÷åðòàâàò â ñâåò-
ëèíà è ðàäîñò. Äÿäî ïðîäàâà ãîëÿìàòà êúùà íà àáñîëþòíèÿ öåí-
òúð íà ãðàäà è êóïóâà åäíà â îòäàëå÷åíèÿ êâàðòàë “Àñïàðóõîâî”. Ñ
ðàçëèêàòà îò ïàðèòå ïðîäúëæàâàò äà æèâåÿò.

Ïî ñúùîòî âðåìå öàð Ôåðäèíàíä ñêëþ÷âà êîíöåñèÿ ñ Ãåðìà-
íèÿ çà èçíîñ íà äúðâåí ìàòåðèàë. Ñúãëàñíî óêàç íà öàðÿ, âñåêè áå-
çèìîòåí, êîéòî îáåçëåñè ãîðñêè òåðåí è ïðåäàäå äúðâåí ìàòåðèàë,
ùå ñòàíå ñîáñòâåíèê íà òàçè çåìÿ, çà êîåòî ùå ïîëó÷è íîòàðèàëåí
àêò. Ïî èíèöèàòèâà íà äÿäî, ãðóïàòà ñå ñúáèðà è ìúæåòå ðåøàâàò
äà äîéäàò â ñ. Êðèâèíè, îáëàñò Âàðíåíñêà, êúäåòî ìîãàò äà ïî÷èñ-
òÿò ïàðöåëè îò ãîðàòà â Êîäæà Áàëêàí. Ñëåä êàòî ñà îçåìëåíè, òå
ñòàâàò ñòàáèëíè ñòîïàíè, çàùîòî ñà ðàáîòëèâè è íå ñå îò÷àéâàò. Â
òîçè åòàï îò æèâîòà èì, íîâèòå æèòåëè íà ñ. Êðèâèíè, ïðèâèäíî

342

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

óñïÿâàò äà ïðåâúçìîãíàò ìúêàòà ïî èçãóáåíèÿ çàâèíàãè ðîäåí êðàé...
Òàçè ìúêà îñòàâà äà ïàðè äóøèòå èì äî ñåòíèòå èì äíè, íî æèâî-
òúò íàëàãà ñâîÿòà ïúñòðîòà – ãðèæè, ðàäîñòíè ìèãîâå, ñêðúá, ìèð-
íè æèòåéñêè äíè.

Ïúðâîòî äåòå íà Êîñòà è Çîÿ – Ñòàìàòêà, å ðîäåíî â Èìðèõîð.
Îìúæâà ñå çà åäèí îò íàé-èçÿâåíèòå åðãåíè íà Êðèâèíè – Äîáðè
Äÿíêîâ Äîáðåâ. Êóïóâàò ñè ïàðöåë ïðåä áàùèíàòà ñè êúùà. Ñòà-
ìàòêà èìà âðîäåí óñåò çà ðåä êàòî äîìàêèíÿ. Âñÿêî íåùî â äîìà `è
å ïîñòàâåíî íà ìÿñòîòî ñè è âíàñÿ êðàñîòà â áèòà èì. Â òîçè äîì
èçðàñòâàò äâåòå èì äåöà: Äÿíêî è Òîäîðêà Äîáðåâè. Òåõíè ñïúòíè-
öè â æèâîòà ñà Ñòîÿíêà è Âåëè÷êî. Ñ îñîáåíî òðóäîëþáèå è ïúðãà-
âèíà ñå îòëè÷àâà ñíàõàòà Ñòîÿíêà. Êàòî ñâåêúðâà ñè è òÿ å ìíîãî
äîáðà äîìàêèíÿ. Îáè÷à äà ñå ó÷è è âúçïðèåìà íîâîñòèòå â áèòà.
Òîäîðêà æèâåå â æ.ê. “Âëàäèñëàâîâî”, Âàðíà, îò êúäåòî å ñúïðóãúò
`è. Â òðåòîòî ïîêîëåíèå ñà èìåíàòà íà Ñíåæàíà Äÿíêîâà è Ìèòêî
Äÿíêîâ – çàíèìàâàò ñå ñ áèçíåñ. Ñúïðóãàòà íà Ìèòêî äîñòîéíî ìó
ïîìàãà, äîáðà ìàéêà å è ñúïðóãà.Òîäîðêà èìà åäíà äúùåðÿ – Äà-
ðèíà. Òÿ ðàçâèâà ÷àñòåí áèçíåñ, ñâúðçàí ñ òúðãîâèÿ. ×åòâúðòîòî
ïîêîëåíèå â ìîìåíòà ñå ñúñòîè îò òðè ìîì÷åòà: Ñòàíèñëàâ, Àëåê-
ñàíäúð è Äàíèåë, êîèòî ñå îáó÷àâàò è ñå ïîäãîòâÿò äà ïîåìàò ïúòÿ
íà ðîäèòåëèòå ñè.

Âòîðîòî äåòå íà Êîñòà è Çîÿ å Àíàñòàñèÿ, íàðè÷àíà ãàëåíî –
Òàøî. Òÿ ñå îìúæâà çà Èâàí Ðàäåâ Èâàíîâ è ñè ïîñòðîÿâàò äîì
ïðåä êúùàòà íà ïî-ãîëÿìàòà ñè ñåñòðà. Òàêà òðèòå êúùè, íàðåäåíè
åäíà ïðåä äðóãà, ñà: íà áàùèíîòî ñåìåéñòâî, êúäåòî æèâåå è áðàò
èì Àíàñòàñ è íà äâåòå ñåñòðè. Òÿ å äåòåòî, íà êîåòî áàùà `è ñå îïèðà
â ðàáîòàòà ñè. Òàøî ñå ãðèæè çà ëþáèìèòå ìó êîíå, êîãàòî ñå âðú-
ùà îò äúëúã ïúò. Ïî-êúñíî ñå ïîáîëÿâà è äî êðàÿ íà æèâîòà ñè
áåøå ìíîãî ñëàáà. Îòëè÷àâàøå ñå îò îñòàíàëèòå äåöà ñ èçêëþ÷è-
òåëíîòî ñè ãîñòîïðèåìñòâî. Âèíàãè ïðåäðàçïîëîæåíà äà ïîñðåùà
ãîñòè. Çàäúëæèòåëíî ïå÷åøå â ïåù ñ äúðâà õëÿá è åäíà ãîëÿìà òàâà
ñ ìèëèíêè.  äîìà `è ðàçãîâîðèòå ñúñ ñåñòðèòå, êîèòî ÷åñòî ÿ ïîñå-
ùàâàõà, ïðîäúëæàâàõà äî ñóòðèíòà. Íåéíè äâå äåöà ñà: Èâàí è Ðàä-
êà. Èâàí ñå ðàæäà â ñåäìèÿ ìåñåö, çàùîòî ìàéêà ìó æúíå íà íèâàòà
áðåìåííà. Ïî-êúñíî Âàíêî ñå ðàçáîëÿâà îò äåòñêè ïàðàëè÷. Çà ùàñ-
òèå, óìúò ìó íå áåøå ïîâðåäåí è ñàìî äâèæåíèÿòà ìó áÿõà çàòðóä-
íåíè. Áåøå ìíîãî ÷óâñòâèòåëåí. Ñòðàäàøå è îò áúáðå÷íà íåäîñòà-

343

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

òú÷íîñò Ïî÷èíà ïî âðåìå íà ðàáîòà ñëåä êàòàñòðîôà íà ïúòÿ. Âòî-
ðîòî äåòå, Ðàäêà å îìúæåíà â Äîëíè ÷èôëèê. Èìà äâàìà ñèíà. Ãî-
ëåìèÿò, Ñâåòëèí, å ñëóæèòåë êúì âîåííà ïîëèöèÿ, à ìàëêèÿò ðàáî-
òè â ñèñòåìàòà íà Ãîðñêî ñòîïàíñòâî. Êúì ÷åòâúðòîòî ïîêîëåíèå
ñå îòíàñÿò äâåòå âíó÷êè, êîèòî ó÷àò, çà äà çàâúðøàò ñðåäíî îáðàçî-
âàíèå.

Òðåòîòî äåòå íà Êîñòà è Çîÿ å Ìàðèéêà. Òÿ ñå îìúæâà çà Âúë÷î
Èâàíîâ è æèâåÿò â Äîëíè ÷èôëèê. Íåéíèÿò ñúïðóã å ñ íàé-âèñîê
ñîöèàëåí ñòàòóñ – äèðåêòîð å íà Ãîðñêî ñòîïàíñòâî, íà Ðàéîííèÿ
êîîïåðàòèâåí ñúþç è å ïðåäñåäàòåë íà ÐÏÊ. Òîâà ïîçâîëÿâà Ìà-
ðèéêà äà ïîìàãà íà ñåìåéñòâîòî ñè, êîãàòî èçïèòâà çàòðóäíåíèÿ.
Èìà äâå äåöà: Ëèëèÿ è Ðóìÿíà. Ïúðâîòî `è äåòå å ôèëîëîã, ðàáîòè
êàòî îáùèíñêè èíñïåêòîð êúì îòäåë “Ïðîñâåòà” – ãð. Âàðíà è áå
äèðåêòîð íà áàçîâî ó÷èëèùå “Âàñèë Ëåâñêè” â Äîëíè ÷èôëèê. Ðó-
ìÿíà çàâúðøè ôàðìàöèÿ è ðàáîòè â ãð. Âàðíà. Êúì ÷åòâúðòîòî ïî-
êîëåíèå ñå îòíàñÿò äâåòå äúùåðè íà Ëèëèÿ: Ñèëâèÿ å þðèñò, ïðîêó-
ðîð, à Ìèãëåíà å ôèíàíñèñò è îäèòîð êúì “Ñìåòíàòà ïàëàòà”. È
äúùåðÿòà íà Ðóìÿíà, Ìàðèàíà, å þðèñò, àäâîêàò. Ïîñëåäíîòî ïî-
êîëåíèå â ìîìåíòà ó÷è, çà äà ïðîäúëæè ïî ïúòÿ, êîéòî èçâåæäà êúì
èíòåëåêòóàëíîòî ïîïðèùå.

×åòâúðòîòî äåòå íà Êîñòà è Çîÿ å äúëãî÷àêàíîòî ìîì÷å – Àíàñ-
òàñ. Ñåìåéñòâîòî âå÷å å ïîäíîâèëî èìåòî íà äÿäîòî, íî ñ ìúæêàòà
ðîæáà ãî ïðàâè îòíîâî. Æèâåå çàåäíî ñúñ ñåìåéñòâîòî íà áàùà ñè.
Íà ìÿñòîòî íà ñòàðàòà áåæàíñêà êúùà ïîñòðîÿâàò íîâà – äâóåòàæ-
íà. Ñúñ ñúïðóãàòà ñè Ìèíêà èìàò òðèìà ñèíà: Êîñòà, Ãåîðãè è Òî-
äîð. Äîáðè ìîì÷åòà, êîèòî ñå ðåàëèçèðàò â òúðãîâèÿòà è â ïðî-
ìèøëåíè ïðåäïðèÿòèÿ. Äúùåðèòå íà Ãåîðãè-Àíàñòàñèÿ è Äåñèñëà-
âà, ñà ó÷èòåëêè, à äðóãèòå ïðåäñòàâèòåëè íà ÷åòâúðòîòî ïîêîëåíèå
ñà Ìèëåíà, Õðèñòî è Àíàñòàñ, êîèòî ðàáîòÿò â ïðåäïðèÿòèÿòà íà
ðàéîíà èëè â ãðàä Âàðíà.

Ïîñëåäíîòî äåòå íà Êîñòà è Çîÿ å Âàñèëêà. Òÿ ñå îìúæâà â ñ.
Áÿëà çà Àíäîí Áàëàáàíîâ. Èìàò äâàìà ñèíà: Èëèÿ è Êîñòà. Èçêëþ-
÷èòåëíî ïúðãàâàòà è ñ òúðãîâñêè óñåò Âàñèëêà äî êðàÿ íà æèâîòà ñè
ðàáîòè êàòî òúðãîâñêè ðàáîòíèê. Ñëåä ïåíñèîíèðàíåòî ñè, ïîñòðî-
ÿâà íà ãîëåìèÿ ñè ñèí êðàéïúòíî çàâåäåíèå ìåæäó Áÿëà è Îáçîð.
Ìàëêèÿò `è ñèí ïðåäïî÷èòà äà ðàáîòè â ÷óæáèíà. Èìà äâàìà âíóêà.
Àíòîí ðàáîòè â çàâåäåíèåòî, à Âåñåëêà ñå îìúæè çà õîëàíäåö è æè-
âåå ïðè íåãî.

344

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñåìåéñòâîòî íà Ìàðèéêà Êîñòîâà,
äúùåðÿ íà Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ

Ìàðòèí Êðúñòåâ (1995) Âàñèëêà Êîñòîâà Áàëàáàíîâà
Ïðàïðàâíóê íà Êîñòà Àíàñòàñîâ (1927-2006)

Ìàíîëîâ 345

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

Áàáèíäåí. Íà ãîñòè ó ñåñòðàòà Ìàðèéêà Êîñòîâà.
Îòëÿâî íàäÿñíî: Àíàñòàñèÿ Êîñòîâà, Ëèëèÿ Ñåìîâà, Ñòàìàòà Êîñòîâà

è ìàëêàòà Ñèëâèÿ Ìàðèíîâà Ñåìîâà

Ñèëâèÿ Ìàðèíîâà Ñåìîâà – Äèïëîìèðàíåòî íà Ñèëâèÿ.
Êðúñòåâà (1958-2013), ïðîêóðîð, Äî íåÿ ìàéêà `è Ëèëèÿ, ñåñòðà è`

âíó÷êà íà Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìèãëåíà è ñúïðóãúò Êðúñòüî

346

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ñîôêà Àíàñòàñîâà Äèìîâà
(äúùåðÿ íà Àíàñòàñ è Ñòàíà
è ñåñòðà íà Êîñòà Àíàñòàñîâ Ìàíîëîâ)

Ñåìåéñòâîòî èì ñå ñúñòîè îò îùå ÷åòèðè ñåñòðè è åäèí áðàò.
Îò ñåñòðèòå ñè Ñîôêà ñå îòëè÷àâà ñúñ ñâîÿ ðåøèòåëåí õàðàêòåð è
áóäåí óì. Ôèçè÷åñêè å åäðà, ñêîêëåñòà æåíà, ñ íåèçìåííà óñìèâêà
íà ëèöåòî. Ñâúðçâà æèâîòà ñè ñ Äèìî Ãåîðãèåâ Ìèõîâ. Ïî íåèçÿñ-
íåíè ïðè÷èíè íÿêîëêî ãîäèíè ïî-êúñíî îòèâàò äà æèâåÿò â ñ. Ðàêî-
âåö, äíåñ ñ. Ãðîçäüîâî, Âàðíåíñêà îáëàñò. Òàì Äèìî íàåìà ïîìå-
ùåíèå è îòâàðÿ ôóðíà. Ìíîãî å ðàáîòëèâ è ïðåäïðèåì÷èâ, êîåòî
ìó ïîìàãà äà ñå ñäîáèå ñúñ ñîáñòâåíà ôóðíà è, êàòî íàåìà äâàìà
ìúæå çà ïîìîùíèöè, ðàçøèðÿâà äåéíîñòòà ñè. Ïî-êúñíî îòâàðÿ è
êàôåíå.

Äúëãè ãîäèíè Ñîôêà íÿìà äåöà è ìîëè áðàò ñè äà `è äàäå åäíî
îò ïåòòå ñè. Õàðåñâà òðåòàòà ìó äúùåðÿ: 10-11-ãîäèøíàòà Ìàðèé-
êà. Ãîäèíà ïî-êúñíî ñå ðàæäà ñèíúò èì Ãåîðãè. Ñíèìêèòå îò òîâà
âðåìå ïîêàçâàò, ÷å æèâîòúò èì å ñâúðçàí ñ äâàòà îáåêòà: ôóðíàòà è
êàôåíåòî, êúäåòî Ìàðèéêà àêòèâíî ñå òðóäè. Ïî-÷åñòî îáñëóæâà
êàôåíåòî, ïîñåùàâàíî êàêòî îò íåèçñåëåëè ñå ñëåä Îñâîáîæäåíèå-
òî òóðöè, òàêà è îò áóäíè ìëàäåæè, êîèòî âúçïðèåìàò íîâèòå ðåâî-
ëþöèîííè èäåè. Ìåæäó òÿõ å è Ãðîçäüî Æåëåâ, ÷èåòî èìå äíåñ íîñè
ñåëîòî. Íå ìó õàðåñâà ñðåäàòà, â êîÿòî ðàáîòè ìëàäàòà äåâîéêà è
òîé `è äàâà 3 ëåâà, çà äà ñå êà÷è íà òåñíîëèíåéêàòà è äà ñå âúðíå â
ðîäíîòî ñè ñåëî. Ìàðèéêà ñå âñëóøâà â ñúâåòà ìó è ñå çàâðúùà.

Ñëåä 9 ñåïòåìâðè ñåìåéñòâîòî íà Ñîôêà ñå ïðåìåñòâà â ãð.
Âàðíà è ñè ïîñòðîÿâà äâå ñòàè â äâîðà íà ñåñòðà ñè Åëåíêà. Çàïî÷âà
äà ðàáîòè âúâ ôàáðèêà “Ïúðâè ìàé”. Òðóäîëþáèåòî `è å çàáåëÿçà-
íî, îöåíåíî è âúçíàãðàäåíî ñ ìíîæåñòâî íàãðàäè. Ñèíúò èì Ãåîðãè
çàâúðøâà Ñòðîèòåëåí òåõíèêóì. Èçÿâÿâà ñå ñ òðóäîëþáèåòî è ïðî-
ôåñèîíàëèçìà ñè è ñå âêëþ÷âà â åêèïà, êîéòî ñòðîè Äâîðåöà íà
êóëòóðàòà è ñïîðòà, ò.í. Ñïîðòíà çàëà íà Âàðíà. Ñëåä êàòî òîçè
îáåêò å ïîñòðîåí, ñúñ ñúùèÿ åêèï çàìèíàâà çà Íèãåðèÿ è ïî ñúùèÿ
ïðîåêò ñòðîÿò íèãåðèéñêèÿ Íàöèîíàëåí òåàòúð. Îñåì ãîäèíè ïðå-
áèâàâà òàì.

Îùå êàòî âîéíèê Ãåîðãè ñè õàðåñâà Äåíêà, äåâîéêà îò ñåëîòî,
êúäåòî îòáèâà âîåííàòà ñè ñëóæáà è ñâúðçâà æèâîòà ñè ñ íåÿ. Òÿ å
áóäíà ïî õàðàêòåð è å ñ âðîäåíè êà÷åñòâà çà äîñòîéíñòâî: áåçóêîð-

347

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

íà ñëóæèòåëêà å â ñèñòåìàòà íà ÌÂÐ. Èìàò åäíà äúùåðÿ, êîÿòî
íàðè÷àò Ñîôèÿ è äâàìà âíóêà. Ñîôèÿ çàâúðøè ïðàâî è ðàáîòè êàòî
þðèñêîíñóëò êúì ÷àñòíà ôèðìà.

Äèìî Ãåîðãèåâ Ìèõîâ óìèðà ïðåç 1976 ã., à äåñåòèëåòèå ïî-
êúñíî ãî ïîñëåäâà è Ñîôêà.

Îñíîâíà ÷åðòà íà ðîäà Àíàñòàñîâè å èçêëþ÷èòåëíîòî èì òðó-
äîëþáèå, ñú÷åòàíî ñ âèñîêî ÷óâñòâî çà îòãîâîðíîñò. Êîñòà Àíàñ-
òàñîâ ðàáîòè äî ñàìàòà ñè ñìúðò íà õèæà “Ìàðèí òåïå”, Äÿíêî
Äîáðåâ, ñúñ ñèíà ñè Ìèòêî, ðàçðàáîòè è óòâúðäè ïå÷åëèâø áèçíåñ,
Ñíåæàíà Äÿíêîâà çàâúðøè èíæåíåðñòâî, Ëèëèÿ Ñåìîâà ñå äèïëî-
ìèðà âúâ Âåëèêîòúðíîâñêèÿ óíèâåðñèòåò è âúâ ÂÈÈ “Êàðë Ìàðêñ”
– Ñîôèÿ, Ðóìÿíà ×èðïàíëèåâà å ôàðìàöåâò, Ñèëâèÿ Ñåìîâà å ïðî-
êóðîð, Ìèãëåíà Ñåìîâà å îäèòîð, Ìàðèàíà ×èðïàíëèåâà è Ñîôèÿ
Ãåîðãèåâà ñà àäâîêàòè. Âíóöèòå èì ñå îòëè÷àâàò ñ ãîëÿìàòà ñè ëþ-
áîâ êúì îáðàçîâàíèåòî. Ìàðòèí çàâúðøâà åçèêîâà ãèìíàçèÿ è òàêà
óäîâëåòâîðÿâà æåëàíèåòî ñè äà îïîçíàå åçèêà è êóëòóðàòà íà ìíîãî
íàðîäè.  ñåëî Êðèâèíè è äíåñ ïàçÿò ñïîìåíà çà òåõíèÿ åñòåòè÷åñ-
êè âêóñ è æåëàíèå äà ïîäðåäÿò ÷èñòè è êðàñèâè äîìîâå.

Ñåìåéñòâîòî íà Êîñòà è Ñèéêà ñà êðúñòíèöè íà Êîñòà è Çîÿ
Àíàñòàñîâè. Òîâà çà òÿõ îçíà÷àâàøå, ÷å ñà ïîâå÷å îò ðîäíèíè. Çàòî-
âà òðúãâàò ñ ãðóïàòà çà Êðèâèíè. Êîñòà çàïî÷âà äà äîáèâà êàìúíè
çà ñòðîèòåëñòâîòî íà êúùèòå â Äîëíè ÷èôëèê. Ïîñòðîÿâàò ñè äîì
â öåíòðàëíàòà ÷àñò íà ãðàäà. Ñèéêà îòãëåæäà ìíîãîëþäíàòà ñè ÷å-
ëÿä. Âñè÷êè ñà ìóðãàâè, ñ àñêåòè÷íè ôèãóðè. Òðóäîëþáèâè, òå èç-
ëèòàò îò ñåìåéíîòî ãíåçäî è ñúóìÿâàò äà ñè ïîñòðîÿò ñàìîñòîÿ-
òåëíè êúùè. Îáè÷àò òåàòúðà è ó÷àñòâàò â ñàìîäåéíè ïîñòàíîâêè.
Èìàò ïîä÷åðòàíî ÷óâñòâî çà õóìîð, íàé-ÿðêî ïðîÿâåíî ó Ïàíàéîò
(Ïàíêî). Áåç íåãîâîòî ó÷àñòèå íå ìèíàâàõà òúðæåñòâàòà ïî Êîëåäà,
ïî íàöèîíàëíèòå ïðàçíèöè, òúðæåñòâàòà â ó÷èëèùå, îðãàíèçèðàíè
îò áèâøèÿò “Ïèîíåðñêè äîì”. Òåõíèòå äåöà äàâàò íà÷àëîòî íà òðå-
òîòî ïîêîëåíèå, âñå ñòîéíîñòíè õîðà. Â ñèñòåìàòà íà ÌÂÐ ðàáîòè-
õà 4 îò òÿõ. Îñòàíàëèòå ãðàäèõà ïðîôåñèîíàëíàòà ñè áèîãðàôèÿ â
Äúðâîîáðàáîòâàùèÿ çàâîä “Òè÷à” è â äðóãè ïðîìèøëåíè ïðåäïðè-
ÿòèÿ. Ñåìåéñòâîòî å çàäðóæíî è ìíîãî òðóäîëþáèâî. Áðàòÿòà ñà
íåðàçäåëíè è âçàèìíî ñè ïîìàãàò. Îòçèâ÷èâè ñà è êúì ïðîáëåìèòå
íà âñè÷êè ïîòîìöè îò Èìðèõîð, ñ êîèòî èäâàò â Áúëãàðèÿ. Âíóöèòå
èì ñà ó÷åíîëþáèâè è ñòîéíîñòíè õîðà. Õîðàòà ãè îáè÷àò è óâàæà-
âàò.

348

×àñò Âòîðà. Èìðèõîð – ðîäíîòî ìÿñòî íà ïðåäöèòå íè

Ìàíîëîâè – äÿäî Ãåîðãè è áàáà Ôîòè

Ñëåä êàòî ðåøèõìå äà ïèøåì êíèãà, ïúðâèÿò ðîä, íà êîéòî
ñúñòàâèõìå ðîäîâà ñõåìà áåøå íà äÿäî Ãåîðãè è íà áàáà Ôîòè. Ðàç-
÷èòàõìå íà ïîìîùòà íà Æèâêà Ìàíîëîâà, êîÿòî íà 23 ôåâðóàðè
2011 ã. ïîñðåùíà ñâîÿòà 87-ìà ãîäèøíèíà, íî çà ñúæàëåíèå, íå äî-
÷àêà ñëåäâàùèÿ ñè ðîæäåí äåí. Òÿ áå äîñòîëåïíà æåíà, çà êîÿòî
âúçðàñòòà íå áå ïðåäåë. Âèíàãè áå èçèñêàíî îáëå÷åíà, ñàìà ïîääúð-
æàøå èçðÿäíà ÷èñòîòà è åñòåòèêà â äîìà ñè è áå ãðèæîâíà ìàéêà è
áàáà. À ïàìåòòà `è áåøå ñâåæà, óñëóæëèâà. Áåç çàòðóäíåíèå èçáðîè
âñè÷êè ðàçêëîíåíèÿ íà ðîäîñëîâíîòî èì äúðâî. À òå ñà ìíîãî. Ðî-
äîíà÷àëíèöèòå Ãåîðãè Ìàíîëîâ è Ôîòèíêà Ìàíîëîâà ñà äàëè æè-
âîò íà 7 äåöà: 4 ìîì÷åòà è 3 ìîìè÷åòà. Âñè÷êè ñà ïðåñåëåíè âúâ
Âàðíà ñ èçêëþ÷åíèå íà åäíàòà îò äúùåðèòå, êîÿòî ñå îìúæèëà çà
ãðúê è îñòàíàëà äà æèâåå â Ãúðöèÿ. Ïðàäÿäî èì Ãåîðãè â íà÷àëîòî
íà ÕIÕ âåê ñå ïðåñåëèë â Èìðèõîð îò ñ. Êàðàäæàêüîé, ×èðïàíñêî,
è íàâÿðíî çàòîâà âúâ Âàðíà íÿêîè îò ðîäà ïðèåìàò ôàìèëèÿòà Êà-
ðàäæîâè. Ïðåêè ïîòîìöè íà âòîðîòî ïîêîëåíèå ñà 19 äóøè, ÷åò-
âúðòîòî ïîêîëåíèå íàáðîÿâà ñúùî 19, ïåòîòî – 26, à øåñòîòî – 18.
Êàòî êúì ïðåêèòå íàñëåäíèöè (99) ïðèáàâèì è ñïúòíèöèòå èì â
æèâîòà (59) òåõíèÿò áðîé äîñòèãà 158. Êàêà Æèâêà, êàêòî ÿ íàðè-
÷àõìå, ñå çàòðóäíè ñàìî ïðè èçáðîÿâàíå èìåíàòà è ðîæäåíèòå äàòè
íà íàé-ìëàäîòî ïîïúëíåíèå íà ðîäà. Ðàçãîâîðèòå ñ ïîòîìöè è îñî-
áåíî ñúñ çåòÿ Ãåîðãè Âúðáàíîâ äîïúëíèõà ïîçíàíèÿòà íè. Òîé áåøå
ìíîãî îòçèâ÷èâ. Ïîìîãíàõà è äðóãèòå íàñëåäíèöè: Èâàí Àíåñòåâ,
êîéòî ðàáîòåøå êàòî èíæåíåð â Êîðàáîñòðîèòåëíèÿ êîìáèíàò, à
ñåãà æèâåå â ñ. Ïðèñåëöè, Âàðíåíñêî; Òåìåëêî (Ìåíêî) è îñîáåíî
Ìàðèàíà Øàëäúðîâà, êîÿòî áåøå òàêà ëþáåçíà äà íè ïðåäñòàâè
ñåìåéñòâàòà íà ìëàäèòå; Õðèñòî Äèìèòðîâ Ïàâëîâ, êîéòî îáîãàòè
ïîçíàíèÿòà íè, è äðóãè.

 èñòîðèÿòà íà Âàðíåíñêîòî òðàêèéñêî äðóæåñòâî ñðåùàìå
èìåòî íà Èëèÿ Êàðàäæîâ, êîéòî ïðåç 1922 ã. áèë åäèí îò îðãàíèçà-
òîðèòå íà ïúðâîòî â ñòðàíàòà Ìëàäåæêî òðàêèéñêî äðóæåñòâî. Â
ñïèñúêà íà ïðèñúñòâàùèòå íà ðåäîâíîòî ó÷ðåäèòåëíî ñúáðàíèå íà
êóëòóðíî-ïðîñâåòíî äðóæåñòâî “Òðàêèÿ”, êîåòî ñå ñúñòîÿëî íà 9
ôåâðóàðè 1919 ã. ôèãóðèðàò èìåíàòà íà Ìàíîë, Àíåñòè è Äèìèòúð
Ãåîðãèåâè Êàðàäæîâè. Ãåîðãè Êàðàäæîâ áåøå ÷èòàëèùåí äååö, äîá-
ðîâîëåö â Îòå÷åñòâåíàòà âîéíà, à ñúïðóãàòà ìó Ìàðèéêà ïååøå âúâ

349

Äåðêîñêèòå áúëãàðñêè ñåëà. Ñåëî Èìðèõîð

âîêàëíà ãðóïà “Ñðåáúðíà âúëíà”. È Æèâêà Ìàíîëîâà, è Íèêîëèíêà
Ïåòêîâà ñå èçÿâÿâàõà òàì. Âåñêà Êàðàäæîâà áåøå ñåêðåòàð íà ãðàä-
ñêîòî ðúêîâîäñòâî íà äðóæåñòâîòî çà Áúëãàðî-ñúâåòñêà äðóæáà, à
ñåñòðà è` Íàäÿ áåøå ëàáîðàíòêà âúâ Âàðíåíñêàòà îêðúæíà áîëíèöà.
È Ìàðèÿ Ãðèãîðîâà áåøå ìåäèöèíñêà ñåñòðà, à ñåñòðà è` Ëàìáðèíà
áåøå ïëåòà÷êà. Òÿõíàòà ìàéêà Äåñïèíà (çàïîìíèõìå ÿ ñ èìåòî Ïå-
ïèíà) è áàùà èì áàé Ãëèãîð Íèêîëîâ (Ôàéòîíäæèÿòà) ñå ïîëçâàõà
ñ óâàæåíèå è àâòîðèòåò â êâàðòàëà. Êúùàòà èì áåøå äâóåòàæíà,
ñúñ ñòðàíè÷íè ïðèñòðîéêè, êàòî â åäíà îò òÿõ ñå ïîìåùàâàøå çàáà-
âà÷íèöàòà, êúäåòî ñå ñúáèðàõà äåöàòà íà òðàêèéöè. Ïîñëå òÿ áåøå
ïðåîòñòúïåíà íà ìëàäåæêîòî òðàêèéñêî äðóæåñòâî, êîåòî ÿ ïðå-
âúðíà â ïðèâëåêàòåëåí êúò çà âñè÷êè ìëàäè â êâàðòàëà. Èâàíêà (Âàí-
÷åòî) è Âåñêà ñà äåöà íà Àíàñòàñèÿ, êîÿòî å áèëà îìúæåíà çà Õðèñ-
òî Äèìèòðîâ. Âèêàõà ìó Ðèíêîòî è çà íåãî Öâåòà Àëåêñèåâà êàçâà,
÷å ðîäúò ìó â Èìðèõîð áèë åäèí îò íàé-áîãàòèòå ðîäîâå. Áàùà ìó
Ìèõàèë Êîñòîâ áèë ñúäúðæàòåë íà õàí è áàíÿ â ñ. Èìðèõîð, à â
Áúëãàðèÿ ñà æèâåëè â ñ. Ãåáåäæå, äíåñ ãð. Áåëîñëàâ, êúäåòî èìàëè
õîòåë è ðåñòîðàíò. Ïðîäàâàëè ÷åðâåíè ãåáåäæàíñêè ðàöè. Ëèìîíà-
äåíàòà ôàáðèêà ñúùî áèëà òåõåí èìîò. Ñèíúò íà Âàí÷åòî, Ïàâåë,
ïèøåøå ñòèõîâå, à ïî-ìàëêèÿò áðàò, Õðèñòî, çàâúðøèë ìîðñêî ó÷è-
ëèùå, íî ðàáîòèë è êàòî äèðåêòîð íà èíñïåêöèÿòà ïî îïàçâàíå íà
îêîëíàòà ñðåäà. Æåíà ìó, Ãàëÿ Ïàâëîâà, å ôèëîëîã è, îñâåí ïðåïî-
äàâàòåë ïî íåìñêè åçèê, å è ïðåâîäà÷. Õðèñòî Ãðèãîðîâ áåøå ïàð-
òèåí äåÿòåë, à æåíà ìó Ñîôêà – ðúêîâîäèòåë â ñúþçà íà æåíèòå.
Æèâååõà â Ñîôèÿ, êúäåòî è äíåñ îùå æèâåå íåãîâàòà áðàòîâ÷åäêà
Âåñêà. Ãåîðãè Ãðèãîðîâ áåøå îáóùàð, à æåíà ìó Äåñïà ðàáîòåøå â
áîëíèöàòà. Ñèíúò èì Ãðèãîð (Ãðèøà) å ïîêîéíèê, à Êðàñèìèð (Êðà-
ñüî) æèâåå â êúùàòà ñè íà ëîçå.

Õàðàêòåðíà ÷åðòà íà òîçè ðîä å ñïëîòåíîñòòà èì, òÿõíàòà äîá-
ðèíà è îòçèâ÷èâîñò. Òå îñòàâèõà äîáðè ñïîìåíè ó ñúêâàðòàëöèòå
ñè. Áàé Ãðèãîð áåøå ãîëÿì ïðèÿòåë íà äåöàòà, êîèòî ãî î÷àêâàõà äà
ñå çàâúðíå îò ðàáîòà, çà äà ãè ðàçõîäè ñ ôàéòîíà èç ìàõàëàòà. Çà-
ïîìíèëè ñìå äóìèòå, ñ êîèòî ãî ìîëèõìå: “×è÷î Ãðèãîðå, çâúíè
âåäíúæ çà ìåí.” À òîé êàòî ÷å äîëàâÿøå äðóãà íàøà ìîëáà, ïîâîçè
íè, è âåäíàãà îòêëèêâàøå: “õàéäå, êà÷âàéòå ñå”. Ïðèÿòåë íà äåöà-
òà áåøå è Ãåîðãè Àíåñòåâ. Ñúáèðàøå ãè íà óëèöàòà è äîñòàòú÷íî
áåøå äà èì ïîäõâúðëè òîïêàòà, çà äà ïëàìíå ñòðàñòåí ñòðåìåæ çà
íàäèãðàâàíå, çàëúãâàíå ñ òîïêàòà äî âêàðâàíå íà ãîë. Ñåìåéñòâîòî

350