แผนการสอนวิชางานซ่อมเครื่องยนต์เบื้องต้น

39

2.3.1.13 ประแจเลื่อน (แอท็ จทั เทเบลิ เวน้ ท:์ Adjustable wrench)
ประแจเลื่อนจะใชส้ าหรับงานทว่ั ๆ ไป โดยจะใชข้ นั หรือคลายน๊อต และโบลท์ ทีป่ ระแจปากตายหรือประแจ
แหวนจบั ไม่ได้

รูปที่ 2.17 แสดงลกั ษณะของประแจเล่ือน
2.3.1.14 ประแจจบั แป๊ บ (ไพร์เวน้ ท:์ Pipe wrench)
ประแจจบั แป๊ บจะใชส้ าหรับงานตอ่ ท่อทวั่ ๆไป

รูปที่ 2.18 แสดงลกั ษณะของประแจจบั แป๊ บ
2.3.1.15 ประแจแอล(อลั เลน เวน้ ท:์ Allen wrench)
ประแจแอลเรียกอีกช่ือหน่ึง ประแจหกเหล่ียม ใชส้ าหรบั ขนั หรือคลายน๊อตท่มี ีหวั เป็นรู

รูปที่ 2.19 แสดงลกั ษณะของประแจแอล

40

2.4 การเลอื กใช้ประแจ
2.4.1 เลือกใชป้ ระแจใหถ้ ูกตอ้ งและเหมาะสมกบั งาน
2.4.2 การขนั หรือคลายน๊อตและโบลท์ ควรใชป้ ระแจกระบอกหรือประแจแหวนไม่ควรใชป้ ระแจปาก

ตาย นอกจากมีความจาเป็น
2.4.3 การขนั น๊อตหรือโบลทใ์ หแ้ น่น ควรใชแ้ รงขนั ที่สม่าเสมอใหข้ นั จนตงึ มือ ไม่ควรการชายประแจเพ

ระอาจจะทาใหน้ ๊อตขาด

41

แผนการสอน หน่วยท่ี 2

ช่ือวิชา งานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้อื งตน้ สอนคร้ังที่ 2

ช่ือหน่วยเคร่ืองมือช่างยนตแ์ ละอุปกรณ์จบั ยดึ จานวน 4ชั่วโมง

แบบฝึ กหัด

1. เคร่ืองมือ หมายถึง

……………………………………………………………………………………….………………

……………………………………………………………………………………….………………

2. เคร่ืองมือทว่ั ไป คือ

……………………………………………………………………………………….…………….

……………………………………………………………………………………….……………

3. เคร่ืองมือทีใ่ ชส้ าหรับ งานท่ีตอ้ งการจบั บีบชิ้นงาน คือ
……………………………………………………………………………………….………………
……………………………………………………………………………………….………………

4. คอ้ นชนิดใดทเี่ หมาะสาหรบั งานเคาะชิ้นงานที่อ่อน และบอบบาง
………………………………………………………………………………………….…………..
……………………………………………………………………………………….……………..

5. เคร่ืองมือชนิดใดใชต้ ดั หวั น๊อตท่เี ป็นสนิม
…………………………………………………. ………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….…………….

42

แผนการสอน หน่วยท่ี 2
ช่ือวชิ า งานซ่อมเคร่ืองยนตเ์ บ้ืองตน้ สอนคร้ังที่ 2
ชื่อหน่วยเครื่องมือช่างยนตแ์ ละอุปกรณ์จบั ยดึ จานวน 4ช่ัวโมง

แบบทดสอบหน่วยท่ี 2

ตอนที่ 1 คำสั่งจงจบั คู่ช่ือเครื่องมือทว่ั ไป และเคร่ืองมือช่างยนตใ์ หถ้ ูกตอ้ ง

……….1. ไขควง ก . Diagonal cutter pliers

……….2. คอ้ นหวั กลม ข . Punch

……….3. คมี ตดั ค. Open end wrench

……….4. สกดั ง. Combination pliers

……….5.คอ้ นทองเหลือง จ. Ratchet handle

……….6. คีมปากจ้ิงจก ฉ. Flex handle

……….7. คมี ปากขยาย ช. Ball peen hammer

……….8. เหลก็ ส่ง ซ . Box wrench

……….9. ประแจปากตาย ฌ. Screw driver

……….10. ประแจกระบอก ญ. Adjustable wrench

……….11. ดา้ มกรอกแกรก ฎ. Cold chisel

……….12. ประแจแหวน ฏ. Brass hammer

……….13. ดา้ มขนั แบบยาว ฐ. Long nose pliers

……….14. ประแจเล่ือน ฑ. Extension

……….15. กา้ นต่อ ฒ. Allen wrench

……….16. ประแจจบั แป๊ บ ณ. Socket wrench

……….17. ขอ้ ตอ่ อ่อน ด. Sliding T handle

……….18. ประแจรวม ต. Combination wrench

……….19. ดา้ มขนั แบบตวั ที ถ. Universal Joint

……….20. ประแจแอลท. Pipe wrench

43

แผนการสอน หน่วยที่ 2
ช่ือวชิ า งานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้ืองตน้ สอนคร้ังที่ 2
ช่ือหน่วยเครื่องมือช่างยนตแ์ ละอุปกรณ์จบั ยดึ จานวน 4ชั่วโมง

แบบฝึ กหัด
1. เคร่ืองมือ หมายถึง

ตอบอุปกรณ์ที่ช่วยอานวยความสะดวกในการปฏิบตั ิงานใหไ้ ดอ้ ยา่ งรวดเร็ว ประหยดั เวลาในการทางาน

2. เคร่ืองมือทว่ั ไป คอื
ตอบเครื่องมือพ้นี ฐานท่มี ีความจาเป็นอยา่ งยง่ิ สาหรบั การใชง้ านช่างโดยทว่ั ๆ ไป ซ่ึงจะมีท้งั ขนาดเลก็
ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ ถา้ ผปู้ ฏบิ ตั งิ านไม่มีเคร่ืองมือประเภทน้ี ก็ไม่สามารถทจี่ ะทางานไดส้ าเร็จ

3. เครื่องมือที่ใชส้ าหรับ งานทต่ี อ้ งการจบั บีบชิ้นงาน คอื
ตอบคีม

4. คอ้ นชนิดใดท่ีเหมาะสาหรบั งานเคาะชิ้นงานทอ่ี ่อน และบอบบาง
ตอบคอ้ นพลาสติก

5. เครื่องมือชนิดใดใชต้ ดั หวั น๊อตท่เี ป็นสนิม
ตอบสกดั

44

ใบเฉลยแบบทดสอบ

ตอนท่ี 1 คำส่ังจงจบั คู่ชื่อเคร่ืองมือทว่ั ไป และเครื่องมือช่างยนตใ์ หถ้ ูกตอ้ ง

…ฌ….1. ไขควง ก . Diagonal cutter pliers

…ช.….2. คอ้ นหวั กลม ข . Punch

…ก.….3. คีมตดั ค. Open end wrench

…ฎ.….4. สกดั ง. Combination pliers

…ฏ.….5.คอ้ นทองเหลือง จ. Ratchet handle

…ฐ.….6. คีมปากจ้ิงจก ฉ. Flex handle

…ง.….7. คมี ปากขยาย ช. Ball peen hammer

…ข.….8. เหลก็ ส่ง ซ . Box wrench

…ค.….9. ประแจปากตาย ฌ. Screw driver

…ณ.…10. ประแจกระบอก ญ. Adjustable wrench

…จ.….11. ดา้ มกรอกแกรก ฎ. Cold chisel

…ซ.….12. ประแจแหวน ฏ. Brass hammer

…ฉ.….13. ดา้ มขนั แบบยาว ฐ. Long nose pliers

…ญ.…14. ประแจเล่ือน ฑ. Extension

…ฑ.…15. กา้ นต่อ ฒ. Allen wrench

…ท..…16. ประแจจบั แป๊ บ ณ. Socket wrench

…ถ.….17. ขอ้ ตอ่ อ่อน ด. Sliding T handle

…ต.….18. ประแจรวม ต. Combination wrench

…ด.….19. ดา้ มขนั แบบตวั ที ถ. Universal Joint

…ฒ.…20. ประแจแอลท. Pipe wrench

45

บันทึกผลหลงั การจัดการเรียนรู้แบบม่งุ เน้นสมรรถนะอาชีพและบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง/

ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รายการ ระดับการปฏิบัติ
5 4 3 21

ด้านการเตรียมการสอน

1.จดั หน่วยการเรียนรู้ไดส้ อดคลอ้ งกบั วตั ถุประสงคก์ ารเรียนรู้

2. กาหนดเกณฑก์ ารประเมินครอบคลุมท้งั ดา้ นความรู้ ดา้ นทกั ษะ และดา้ นจิตพิสยั

3. เตรียมวสั ดุ-อุปกรณ์ ส่ือ นวตั กรรม กิจกรรมตามแผนการจดั การเรียนรู้ก่อนเขา้ สอน

ด้านการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้

4. มีวิธีการนาเขา้ สู่บทเรียนที่น่าสนใจ

5. มีกิจกรรมที่หลากหลาย เพื่อช่วยใหผ้ เู้ รียนเกิดการเรียนรู้ ความเขา้ ใจ

6. จดั กิจกรรมท่ีส่งเสริมใหผ้ เู้ รียนคน้ ควา้ เพ่ือหาคาตอบดว้ ยตนเอง

7. นกั เรียนมีส่วนร่วมในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้

8. จดั กิจกรรมที่เนน้ กระบวนการคิด ( คิดวิเคราะห์ คิดสงั เคราะห์ คิดสร้างสรรค์ )

9. กระตนุ้ ให้ผเู้ รียนแสดงความคิดเห็นอยา่ งเสรี

10. จดั กิจกรรมการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกบั ชีวิตจริงโดยนาภูมิปัญญา/บูรณาการเขา้ มามีส่วนร่วม

11. จดั กิจกรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม

12. มีการเสริมแรงเม่ือนกั เรียนปฏิบตั ิ หรือตอบถูกตอ้ ง

13. มอบหมายงานให้เหมาะสมตามศกั ยภาพของผเู้ รียน

14. เอาใจใส่ดูแลผเู้ รียน อยา่ งทว่ั ถึง

15. ใชเ้ วลาสอนเหมาะสมกบั เวลาท่ีกาหนด

ด้านสื่อ นวตั กรรม แหล่งการเรียนรู้

16. ใชส้ ่ือที่เหมาะสมกบั กิจกรรมและศกั ยภาพของผเู้ รียน

17. ใชส้ ื่อ แหล่งการเรียนรู้อยา่ งหลากหลาย เช่น บคุ คล สถานที่ ของจริง เอกสาร

ส่ืออิเลก็ ทรอนิกส์ และอินเทอร์เนต็ เป็นตน้

ด้านการวดั และประเมินผล

18.ผเู้ รียนมีส่วนร่วมในการกาหนดเกณฑก์ ารวดั และประเมินผล

19. ประเมินผลอยา่ งหลากหลายและครบท้งั ดา้ นความรู้ ทกั ษะ และจิตพิสยั

20. ครู ผเู้ รียน ผปู้ กครอง หรือ ผทู้ ี่เกี่ยวขอ้ งมีส่วนร่วม ในการประเมิน

หมายเหตุ ระดบั การปฏิบตั 5ิ = ปฏิบตั ิดีเยยี่ ม 4= ปฏิบตั ิดี 3= ปฏิบตั ิพอใช้ รวม

2 = ควรปรับปรุง 1 = ไมม่ ีการปฏิบตั ิ ค่าเฉลยี่

46

บนั ทกึ หลงั สอน ปัญหา และแนวทางแก้ปัญหา

ปัญหาท่ีพบ แนวทางแก้ปัญหา

ด้านการเตรียมการสอน …………………………………………………….
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านส่ือ นวัตกรรม แหล่งการเรียนรู้ ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านการวดั และประเมินผล ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านอ่ืนๆ (โปรดระบเุ ป็นขอ้ ๆ) ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..
……………………………………………………………...
……………………………………………………………..

ลงช่ือ ........................................................................ครูผสู้ อน

(........................................... ............................)

ตาแหน่ง ................................................. ......................

วนั -เดอื น-ปี เวลา บันทกึ การนิเทศและตดิ ตาม 47

รายการนิเทศและติดตาม ช่ือ-สกลุ ผู้นิเทศ ตาแหน่ง

66

หน่วยที่ 3
สัปดาห์ที่ 4-5

เรื่อง
ประวตั แิ ละโครงสร้างของเครื่องยนต์

67

แผนการจดั การเรียนรู้แบบม่งุ เน้นสมรรถนะอาชีพ

และบูรณาการตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

/ ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รหัสวิชา 2101-9004 วชิ างานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้ืองตน้

หน่วยที่ 3 ช่ือหน่วย ประวตั แิ ละโครงสรา้ งของเครื่องยนต์

ชื่อเร่ือง ประวตั ิและโครงสร้างของเคร่ืองยนต์ จานวน4 ชั่วโมง

หัวข้อเรื่อง

1. ประวตั ิของรถยนต์

2. โครงสร้างของเครื่องยนต์

3. คาศพั ทเ์ ทคนิค

1. สาระสาคญั

1. ประวตั ขิ องรถยนต์ เป็นส่ิงสาคญั ทคี่ วรเรียนรู้ เพอื่ ใหผ้ เู้ รียนมีความรูค้ วามเขา้ ใจ ววิ ฒั นาการของรถยนต์

2. โครงสรา้ งของเครื่องยนตเ์ ป็นสิ่งสาคญั และใหผ้ เู้ รียนรู้ชื่อชิ้นส่วนต่าง ๆ ของเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนและ

เคร่ืองยนตด์ ีเซล

3. ชื่อคาศพั ทเ์ ทคนิคประวตั แิ ละโครงสร้างของเคร่ืองยนต์ เพอื่ สามารถนาไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวติ ประจาวนั

2. สมรรถนะประจาหน่วยการเรียนรู้
1. ผเู้ รียนสามารถบอกประวตั คิ วามเป็นมาของรถยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนสามารถบอกโครงสรา้ งของเครื่องยนต์ ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3. ผเู้ รียนสามารถบอกชื่อช้ินส่วนภายในเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
4. ผเู้ รียนสามารถบอกชื่อชิ้นส่วนภายในเครื่องยนตด์ ีเซล ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
5. ผเู้ รียนสามารถบอกชื่อไทย-องั กฤษชิ้นส่วนเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. จุดประสงค์การเรียนรู้

3.1 จุดประสงค์ทัว่ ไป
- นกั ศึกษาสามารถบอกประวตั ิความเป็ นมาของรถยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
- นกั ศึกษาสามารถบอกโครงสรา้ งของเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
- นกั ศกึ ษาสามารถบอกช่ือช้ินส่วนภายในเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีนไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3.2 จุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
- ผเู้ รียนสามารถบอกช่ือไทย-องั กฤษช้ินส่วนเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
- ผเู้ รียนสามารถบอกชื่อช้ินส่วนภายในเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

68

4. เนือ้ หาสาระการสอน/การเรียนรู้
4.1 ด้านความรู้
- ประวตั ิของเคร่ืองยนต์
- โครงสรา้ งของเคร่ืองยนต์
- คาศพั ทช์ ิ้นส่วนเครื่องยนต์

4.2 ด้านทกั ษะหรือปฏิบตั ิ
-

4.3 ด้านคณุ ธรรม/จริยธรรม/จรรยาบรรณ/บูรณาการเศรษฐกจิ พอเพยี ง
- ความมีวนิ ยั : การแต่งกาย , การตรงต่อเวลา
- ความรับผดิ ชอบ : ทางานเสร็จทนั ตามเวลาท่ี กาหนด
- ความสนใจใฝ่รู้:มีความสนใจในการหาความรูเ้ พม่ิ เติมความกระตอื รือรน้ จะเรียนรู้

- ความมีมนุษยส์ มั พนั ธ์ : ยอมรบั ความคิดเห็นผอู้ ื่น
- ความอดทน อดกล้นั : มีสติควบคุมอารมณ์ไดด้ ี
- ความซ่ือสตั ยส์ ุจริต : ไม่นาผลงานผอู้ ่ืนมาแอบอา้ งเป็ นของตน
- การประหยดั : ใชว้ สั ดุทีเ่ หมาะสมกบั งาน , ปิ ดไฟฟ้ า ทกุ คร้งั ท่เี ลิกใช้
- ความกตญั ญูกตเวที : อาสาช่วยเหลือและถือของช่วยครู –อาจารย์

69

กิจกรรมการเรียนการสอน

กจิ กรรมครู กิจกรรมนักเรียน

ข้นั นาเข้าสูบทเรียน(10 นาที)

1.ครูถามผเู้ รียนถึงโครงสร้างของเคร่ืองยนตค์ อื อะไร 1. ผเู้ รียนร่วมกนั ตอบคาถาม

ข้นั ดาเนินการสอน(2ชวั่ โมง 50 นาที)

1.ครูอธิบายประวตั ิของรถยนต์ 1.ผเู้ รียนต้งั ใจฟังการบรรยายและจดบนั ทกึ เน้ือหา

2.ครูใหผ้ เู้ รียนดูดูเคร่ืองฉาย projector แสดงลกั ษณะ 2.ผเู้ รียน ต้งั ใจฟังคาบรรยายและจดบนั ทึกเน้ือหา

ของการววิ ฒั นาการของรถยนต์

3. ครูใหผ้ เู้ รียนดูเคร่ืองฉาย projector ลกั ษณะโครงสร้าง 3.ผเู้ รียนต้งั ใจฟังคาบรรยายและจดบนั ทึกเน้ือหา

ของเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนพรอ้ มอธิบายช่ือ และหนา้ ที่

4. ครูใหผ้ เู้ รียนดูเคร่ืองฉาย projector ลกั ษณะโครงสร้าง 4.ผเู้ รียนต้งั ใจฟังคาบรรยายพรอ้ มจดบนั ทึกเน้ือหา

ของเครื่องยนตด์ ีเซลพร้อมอธิบายชื่อ และหนา้ ที่

5.ครูเปิ ดโอกาสใหผ้ เู้ รียนซกั ถามขอ้ สงสยั 5.ผเู้ รียนซกั ถามขอ้ สงสยั

ข้นั พยายาม (20 นาท)ี 1. ผเู้ รียนตอบคาถามเมื่อครูถามเป็นรายบุคคล
1.ครูซกั ถามขอ้ สงสยั เป็นรายบคุ คล 2. ผเู้ รียนส่งแบบฝึกหดั
2.ครูใหผ้ เู้ รียนทุกคนทาแบบฝึกหดั
1. ผเู้ รียนต้งั ใจฟังพร้อมจดบนั ทกึ
ข้ันสรุป (40 นาท)ี 2. ผเู้ รียนเปลี่ยนกนั ตรวจแบบฝึกหดั
1. ครูสรุปเน้ือหาเพม่ิ เตมิ ในส่วนทขี่ าดใหค้ รบ
2. ครูเฉลยแบบฝึกหดั ทา้ ยบท

แผนการสอน 70
ช่ือวิชา งานซ่อมเคร่ืองยนตเ์ บ้ืองตน้
ช่ือหน่วยประวตั ิและโครงสรา้ งของเคร่ืองยนต์ หน่วยท่ี 3
สอนคร้ังท่ี 4
จานวน 4ช่ัวโมง

งานทม่ี อบหมาย หรือกิจกรรม
ก่อนเรียน
1. ตรวจเครื่องแตง่ กาย , ทรงผม , เคร่ืองประดบั , ผา้ เช็ดมือ
2. เช็คช่ือประจาวนั
3. ตกั เตอื นนกั เรียนท่ีแตง่ กายผดิ ระเบยี บและนกั เรียนท่ีมาสายพรอ้ มสอบถามสาเหตุและเหตผุ ล

ขณะเรียน
1. ใหน้ กั เรียนช่วยกนั ระดมความคิดและอภปิ รายในหวั ขอ้ ท่คี รูกาหนด
2. ใหน้ กั เรียนจดบนั ทึกสาระสาคญั ทจ่ี บั ประเด็นได้

หลงั เรียน
1. ใหน้ กั เรียนทาแบบทดสอบทา้ ยบท
2. ใหน้ กั เรียนตรวจแบบทดสอบ
3. ใหน้ กั เรียนทาความสะอาดหอ้ งเรียน

71

สื่อการเรียนการสอน
ส่ือสิ่งพิมพ์
1. หนงั สือ งานเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้
2. แบบฝึกหดั

สื่อโสตทศั น์
1. เคร่ืองฉาย Projector
2. คอมพวิ เตอร์
3. แผน่ ซีดี

ส่ือของจริง
1. เคร่ืองยนตเ์ คร่ืองจริง

วธิ ีการประเมนิ ผล / เกณฑ์การให้คะแนน
1. ซกั ถามความเขา้ ใจเป็นรายบคุ คล เร่ืองชิ้นส่วนเครื่องยนต์
2. การทาแบบทดสอบ

แหล่งการเรียนการสอน/การเรียนรู้
ภายในสถานศึกษา
1. ตกึ วทิ ยาบริการ
2. หอ้ งสมุดชมรมวชิ าชีพช่างยนต์
3. หอ้ ง Internet ช่างยนต์

ภายนอกสถานศึกษา
1. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั มหาสารคาม
2. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั มหาสารคาม
3. ร้าน Internet

เอกสารอ้างองิ
พรจติ ปทมุ สุวรรณ. งานเครื่องยนต์แก๊สโซลีน. กรุงเทพฯ : ศนู ยส์ ่งเสริมอาชีวะ,2540.

พชิ าญ สิริบุตร. งานเคร่ืองยนต์เบอื้ งต้น. กรุงเทพฯ : สถาบนั เทคโนโลยี พระจอมเกลา้ พระนคร เหนือ, 2531.

72

หลกั การประเมนิ ผลการเรียน

ก่อนเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

ขณะเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

หลังเรียน

- แบบทดสอบ

รายละเอยี ดการประเมินผลการเรียน

คะแนนระหว่างภาคเรียน ร้อยละ 80 ไดจ้ าก

- ผลจากแบบทดสอบหลงั เรียน ร้อยละ 20

- ผลจากใบงาน รอ้ ยละ 20

- ผลจากการปฏบิ ตั งิ านกลุ่ม รอ้ ยละ 30

- ผลจากแบบฝึกหดั รอ้ ยละ 10

คะแนนคณุ ธรรมและ จริยธรรม ร้อยละ 20 ไดจ้ าก

- ความตรงตอ่ เวลา ร้อยละ 5

- ความมีระเบยี บวนิ ยั ร้อยละ 5

- ความรับผดิ ชอบ ร้อยละ 5

- ความซื่อสตั ย์ ร้อยละ 5

73

การประเมนิ ผล นาคะแนนท่ไี ดจ้ ากการวดั ผลมาประเมิน โดยยดึ หลกั เกณฑก์ ารประเมินผลของ
วทิ ยาลยั เทคนิคมหาสารคาม ซ่ึงกาหนดดงั น้ี

อัตราคะแนน ระดับคะแนน
80 – 100 4.0
75 – 79 3.5
70 – 74 3.0
65 – 69 2.5
60 – 64 2.0
55 – 59 1.5
50 – 54 1.0
0 – 49 0

74

แผนการสอน หน่วยท่ี 3

ช่ือวิชา งานซ่อมเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้ สอนคร้ังที่ 4

ชื่อหน่วยประวตั ิและโครงสรา้ งของเครื่องยนต์ จานวน 4ช่ัวโมง

เนือ้ หา

ประวตั ขิ องรถยนต์

มนุษยไ์ ดค้ ิดคน้ และประดิษฐย์ านพาหนะทางบกท่สี ามารถขบั เคลื่อนไดด้ ว้ ยกาลงั งานของตวั เอง มาเป็ นระยะ

เวลานานแลว้ แต่สาหรับปัจจุบนั น้ีมนุษยไ์ ดพ้ ฒั นาโครงสร้าง และส่วนประกอบของเคร่ืองยนตใ์ หม้ ีประสิทธิภาพ

ยง่ิ ข้ึนโดยประกอบดว้ ยอุปกรณ์ และช้ินส่วนตา่ ง ๆ ท่อี ยกู่ บั ท่แี ละชิ้นส่วนท่เี คลื่อนที่ ทุกชิ้นส่วนจะตอ้ งทางาน

สมั พนั ธก์ นั จึงจะทาใหเ้ คร่ืองยนตท์ างานไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ

รูปที่3.1 แสดงเครื่องยนต์

ประวัติของเคร่ืองยนต์
ววิ ฒั นาการของเคร่ืองยนตเ์ ร่ิมข้นึ ตงั่ แต่ศตวรรษที่ 17 เป็ นตน้ มาการพฒั นาของเครื่องยนตใ์ นคร้ังแรกเร่ิมข้ึนเมื่อ

- ปี ค.ศ. 1769 นายนิโคลสั คองนอง (Nicholas Cugnot) วศิ วกรกองทบั บกฝรง่ั เศสไดพ้ ฒั นาเอาเครื่องจกั รไอน้า
นาไปตดิ ต้งั บนรถไอน้าวงิ่ บนทอ้ งถนนเป็นคร้ังแรก

75

รูปท่ี 3.2แสดงลกั ษณะของรถไอน้า
- ปี ค.ศ. 1860 นายเลอนวั ส์(Lenoir) ชาวฝรงั่ เศส ไดพ้ ฒั นาเคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายในดว้ ยการใชแ้ กส๊ ถ่านหิน
เป็นเช้ือเพลิงซ่ึงทาใหเ้ คร่ืองยนตม์ ีสมรรถนะเพยี ง 3 เปอร์เซ็นตเ์ ทา่ น้นั
- ปี ค.ศ. 1867 นายออตโต (Otto) และนายลาร์เกน็ (Largen)ไดป้ รบั ปรุงเคร่ืองยนตส์ นั ดาปภายในใหม้ ี
สมรรถนะสูงข้ึนถึง 9 เปอร์เซ็นต์
- ปี ค.ศ. 1878 นายออโต (Otto) ชาวเยอรมนั ไดป้ ระดิษฐเ์ ครื่องยนต์ 4จงั หวะโดยวธิ ีอดั ไอดีใหม้ ีแรงดนั สูง
สาเร็จเป็ นคร้ ังแรก
- ปี ค.ศ. 1878 นายดูกลั ตเ์ ดลรก(์ Dugald Clerk) ชาวสกอ็ ต ไดป้ ระดิษฐ์ เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะดว้ ยวธิ ีการใช้
ลูกสูบขบั ไล่ไอเสียออกทางช่องทางที่เจาะไวท้ ่กี ระบอกสูบ
- ปี ค .ศ.1883 นายกอตเทบ็ เดมเลอร์(Gottieb Daimler) และนายวลิ เลียมเมบชั (William Maybach) ไดท้ าการ
พฒั นาเครื่องยนตท์ ี่มีประสิทธิภาพทีด่ ีกวา่ เคร่ืองยนตข์ องนายออตโต
- ปี ค.ศ. 1885 นายกอตเทบ็ เดมเลอร์ และนายดาร์ลเบนซ์(Carl Benz)ไดร้ ่วมกนั ผลิตรถยนตอ์ อกขายในประเทศ
เยอรมนั ยหี่ อ้ เดมเลอร์เบนซ์
- ปี ค.ศ. 1987 นายบอช(Bosch) ไดค้ ดิ แระดิษฐร์ ะบบจุดระเบดิ ดว้ ยแม็กนีโตข้ึนใชก้ บั เคร่ืองยนตเ์ ป็ นคร้งั แรก
- ปี ค.ศ. 1889 นายดนั ลอป ชาวองั กฤษ เป็นผรู้ ิเริ่มคดิ ผลิตยางรถยนตท์ ีม่ ียางในเป็ นคร้งั แรก
- ปี ค.ศ. 1897 ดร.รูดอลฟ์ ดีเซล (Dr.Rudolf Diesel) เป็นวศิ วกรชาวเยอรมนั ไดป้ ระดิษฐ์ เคร่ืองยนตท์ ่จี ุดระเบิด
ดว้ ยการอดั อากาศใหเ้ กิดอุณหภมู ิสูง
-ปี ค.ศ. 1906 นายเฮนร่ี รอยซ์(Henry Royce) ชาวองั กฤษ ไดผ้ ลิตเครื่องยนต์ โรลส์รอยซใ์ ชก้ บั รถยนตโ์ รลส์
รอยซ์
- ปี ค.ศ. 1911 นายคาดิแลด ไดผ้ ลิตมอเตอร์สตาร์ตเพอื่ ใชข้ บั เคลื่อนเครื่องยนตเ์ ป็ นคร้งั แรก
- ปี ค.ศ. 1912 นายเปอโยต์ ชาวฝรั่งเศส เป็นผทู้ ี่ผลิตเครื่องยนต์ DOHC เป็ นคร้งั แรก
- ปี ค.ศ. 1916 บริษทั BMW ก่อกาเนิดข้นึ
- ปี ค.ศ. 1957 ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล(Dr.Felix Wangle) วศิ วกรชาวเยอรมนั เป็นผผู้ ลิตเคร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุนเป็น
คร้งั แรก
- ปี ค.ศ. 1958 บริษทั NSU ประเทศเยอรมนั ผลิตรถยนตท์ ี่ใชเ้ คร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน หรือแวงเกิลเป็ นบริษทั แรก

76

รูปที่ 3.3แสดงลกั ษณะของววิ ฒั นาการของรถยนต์
โครงสร้างของเคร่ืองยนต์
เครื่องยนตข์ องรถยนตจ์ ะตอ้ งมีขนาดเล็กและน้าหนกั เบาใหก้ าลงั สูงสุดดูแลรักษางา่ ยขณะเดียวกนั เคร่ืองตอ้ งเดิน
เรียบขณะทางานดงั น้นั รถยนตส์ ่วนใหญ่จึงนิยมใชเ้ คร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนและดีเซลตวั เคร่ืองยนตเ์ ป็ นชิ้นส่วนหลกั
ของรถยนต์ ซ่ึงนอกจากจะใชเ้ ป็นแหล่งกาเนิดพลงั งานทีท่ าใหร้ ถยนตว์ ง่ิ ไดแ้ ลว้ เครื่องยนตข์ องรถยนตย์ งั รวมถึง
อุปกรณ์หล่อล่ืนซ่ึงใชห้ ล่อลื่นแต่ละส่วนของเครื่องยนต์ ,อุปกรณ์ทาความเยน็ ท่ปี ้ องกนั มิใหเ้ คร่ืองยนตร์ ้อนจดั
เกินไป ,อุปกรณ์เก่ียวกบั เช้ือเพลิงทจ่ี ะคอยส่งเช้ือเพลิง ,อุปกรณ์ไอดีและไอเสียทจ่ี ะสร้างส่วนผสมของอากาศกบั
เช้ือเพลิง และคายก๊าซท่เี กิดจากหอ้ งเผาไหมอ้ ุปกรณ์จดุ ระเบิดที่จะจดุ ระเบดิ ส่วนผสมของอากาศและเช้ือเพลิง ,
อุปกรณ์ตดิ เคร่ืองยนต์ ,อุปกรณ์กาเนิดไฟฟ้ าทจ่ี ะผลิตไฟฟ้ าเท่าทีจ่ าเป็ น ,อุปกรณ์ฟอกไอเสียท่ีจะช่วยป้ องกนั การ
เกิดมลภาวะในบรรยากาศ และเคร่ืองมืออ่ืน ๆ
เคร่ืองยนต์แก๊สโซลีน เป็นเคร่ืองยนตท์ ใี่ ชว้ ธิ ีเผาไหมส้ ่วนผสมของน้ามนั เช้ือเพลิงและอากาศภายนอกในกระบอก
สูบ จากน้นั แรงดนั อากาศจะถูกเปลี่ยนโดยลูกสูบ ,กา้ นสูบ และเพลาขอ้ เหวย่ี ง ทาใหเ้ กิดพลงั งานเคล่ือนตวั

รูปท่ี 3.4แสดงลกั ษณะของเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน

77

เครื่องยนต์ดเี ซล เป็นเคร่ืองยนตท์ ม่ี ีการเผาไหมโ้ ดยอากาศในกระบอกสูบ ซ่ึงถูกอดั จนถึงอุณหภมู ิสูงจุดหน่ึง
น้ามนั เช้ือเพลิงในรูปของละอองน้ามนั จะถูกฉีดเขา้ มาในกระบอกสูบ ทาใหเ้ กิดการจุดระเบิดทนั ทีใดแรงดนั อากาศ
ข้นึ จะถูกเปลี่ยนโดยลูกสูบ ,กา้ นสูบ และเพลาขอ้ เหวยี่ ง ทาใหเ้ กิดพลงั งานเคลื่อนตวั

รูปที่ 3.5แสดงลกั ษณะของเคร่ืองยนตด์ ีเซล
เคร่ืองยนต์โรตาร่ี เครื่องยนตโ์ รตาร่ีจะมีโรเตอร์รูปแคปซูลหมุนในกระบอกสูบรูปรังไหมเพอ่ื ทาใหเ้ กิดพลงั งาน
เคล่ือนตวั การหมุนของโรเตอร์ทาใหเ้ กิดการอดั อากาศจุดระเบิดและเผาไหมส้ ่วนผสมของอากาศและเช้ือเพลิง
จากน้นั แรงดนั อากาศทเ่ี กิดข้ึนจะทาใหเ้ กิดแรงหมุนในเพลาลูกเบ้ียว

รูปท่ี 3.6แสดงลกั ษณะของเคร่ืองยนตโ์ รตารี่

78

โครงสร้างพนื้ ฐานของเคร่ืองยนต์แก๊สโซลีน หากเราพยายามแยกแยะเคร่ืองยนตต์ ามลกั ษณะโครงสรา้ งแลว้ เรา
อาจแบง่ ออกไดเ้ ป็นตวั เคร่ืองยนตห์ ลกั ซ่ึงเป็นที่กาเนิดแรงดนั อนั เกิดจากการเผาไหมใ้ นหอ้ งเผาไหม้ แลว้ ถูก
เปลี่ยนเป็นจงั หวะการทางานทห่ี มุนเวยี นไป และอุปกรณ์อ่ืน ๆ ซ่ึงช่วยเก้ือกูลและควบคุมการทางานของ
เคร่ืองยนตห์ ลกั และอุปกรณ์ช่วยอ่ืน ๆ ไดด้ งั น้ี
1.1 ตวั เครื่องยนตห์ ลกั ประกอบดว้ ยช้ินส่วนต่าง ๆ ดงั น้ี

- เส้ือสูบ เป็นช้ินส่วนพ้นื ฐานของเคร่ืองยนตซ์ ่ึงเป็ นเสมือนกรอบของเครื่องยนต์ และห่อหุม้ กระบอก
สูบไว้

รูปที่ 3.7 แสดงเส้ือสูบ
- ฝาสูบ(ฝาครอบกระบอกสูบ) เป็นท่ีสาหรบั หอ้ งเผาไหมแ้ ละกลไกวาลว์ ตา่ ง ๆ

รูปที่ 3.8 แสดงฝาสูบ

79

- ลูกสูบ จะรับแรงดนั ท่เี กิดจากการเผาไหมข้ องเช้ือเพลิง ทาใหเ้ กิดการเคล่ือนตวั ข้นึ ลงภายในกระบอก
สูบซ้าแลว้ ซ้าอีก

รูปท่ี 3.9 แสดงลูกสูบ
- ก้านสูบ เป็นตวั ถ่ายแรงดนั จากการเผาไหมท้ ่ีไดร้ ับจากลูกสูบไปยงั เพลาขอ้ เหวย่ี ง

รูปที่ 3.10 แสดงกา้ นสูบ
- เพลาข้อเหว่ยี ง เป็นตวั เปลี่ยนจงั หวะการข้ึนลงของลูกสูบใหเ้ ป็ นการเคล่ือนไหวแบบหมุนเวยี น

รูปที่ 3.11 แสดงเพลาขอ้ เหวยี่ ง

80

- กลไกลวาล์ว เป็นตวั เปิ ดปิ ดวาลว์ ไอดีและไอเสีย

รูปท่ี 3.12 แสดงวาลว์
- ล้อช่วยแรง ทาใหก้ ารหมุนของเครื่องยนตเ์ รียบข้ึน

รูปท่ี 3.13 แสดงลอ้ ช่วยแรง

81

- อ่างนา้ มนั เครื่อง เป็นอ่างสะสมน้ามนั เครื่อง

รูปท่ี 3.13 แสดงอ่างน้ามนั เคร่ือง

สรุป
รถยนตไ์ ดถ้ ูกคิดคน้ ประดิษฐข์ ้นึ มาใชง้ านต้งั แตศ่ ตวรรษที่ 17 เป็นตน้ มา และไดม้ ีการพฒั นาของเครื่องยนตม์ า
จนถึงปัจจบุ นั แต่ก็มีหลกั การทางานทคี่ ลา้ ยกนั เพยี งแต่ปัจจุบนั เทคโนโลยไี ดพ้ ฒั นาไปไกลจึงทาใหร้ ถยนตใ์ น
ปัจจบุ นั มีความปลอดภยั ในการขบั ข่มี ากกวา่ สมยั ก่อน และมีโครงสรา้ งรูปร่างแตกต่างกนั ออกไปแลว้ แตค่ วาม
ตอ้ งการของผซู้ ้ือ แต่ช้ินส่วนและอุปกรณ์อ่ืน ๆ ก็ยงั เหมือนเดิมแต่อาจจะทาจากวสั ดุท่แี ตกตา่ งจากสมยั ก่อนหรือก็
เพม่ิ อุปกรณ์เขา้ ไปเพอื่ ช่วยอานวยความสะดวกใหแ้ ก่ผขู้ บั ขี่

แผนการสอน 82
ช่ือวิชา งานซ่อมเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้
ช่ือหน่วยประวตั แิ ละโครงสร้างของเครื่องยนต์ หน่วยที่ 3
สอนคร้ังท่ี 4
จานวน 4ช่ัวโมง

แบบฝึ กหัด
ตอนที่ 1คาส่ังจงตอบคาถามตอ่ ไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ ง และสมบรู ณ์ท่สี ุด
1.โครงสรา้ งของรถยนตจ์ ะมีลกั ษณะอยา่ งไร
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

2.นอกจากเคร่ืองยนตแ์ ลว้ ยงั ตอ้ งมีอุปกรณ์อะไรอีกท่ีทาใหร้ ถยนตว์ ง่ิ ได้
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
3.จงบอกช่ือช้ินส่วนในเครื่องยนตแ์ กส็ โซลีน
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

83

แผนการสอน หน่วยที่ 3

ช่ือวชิ า งานซ่อมเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้ สอนคร้ังท่ี 4

ช่ือหน่วยประวตั ิและโครงสร้างของเคร่ืองยนต์ จานวน 4ชั่วโมง

แบบทดสอบ

จงทาเครื่องหมายกากบาท (X) คาตอบท่ีถูกตอ้ งทส่ี ุด

เพยี งขอ้ เดียว

1.ววิ ฒั นาการของเคร่ืองยนตเ์ ร่ิมข้ึนต้งั แต่เมื่อใด 6.ผทู้ ี่ประดิษฐ์ เครื่องยนตท์ ี่จดุ ระเบิดดว้ ยการอดั

ก. ศตวรรษท่ี 16ข. ศตวรรษที่ 17 ค. อากาศคือ ก.นายออตโต

ศตวรรษท่ี 18ง. ศตวรรษที่ 19 ข.นายดูกลั ด์

ค.นายรูดอลฟ์ ดีเซล ง.ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล

2. ผผู้ ลิตรถไอน้าเป็นคนแรกในปี ค.ศ. 1769 เป็น 7. ผทู้ ปี่ ระดิษฐ์ ระบบจดุ ระเบิดดว้ ยแม๊กนีโต ข้นึ
ชาวประเทศอะไร

ก.ชาวฝร่งั เศสข.ชาวอเมริกาค.ชาวเยอรมนั ง.ชาว กบั เคร่ืองยนตเ์ ป็ นคนแรกคือ

องั กฤษ ก. นายเฮนรี่ รอยชข์ . บริษทั BMW

ค. บอชง. บริษทั NSU

3. ผทู้ ่ปี ระดิษฐเ์ ครื่องยนต์ 4 จงั หวะ เป็นคนแรกคอื

ก. นายออตโต ข.นายดูกลั ดค์ .นายรูดอลฟ์ 8.ผทู้ ีร่ ิเร่ิมคดิ ผลิตยางรถยนต์ ทีใ่ ชย้ างในเป็ นคร้ังแรกคอื

ดีเซล ง. ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล ก.บอช ข.บเี อ็ม

ค. เลอนวั สง์ .ดนั ลอป

4.ผปู้ ระดิษฐ์ เครื่องยนต์ 2 จงั หวะ เป็นคนแรกคือก.

นายออตโตข.นายดูกลั ด์ 9. บริษทั ที่ประดิษฐร์ ถยนตท์ ใ่ี ชเ้ ครื่องยนตล์ ูกสูบหมุนเป็น

ค.นายรูดอลฟ์ ดีเซลง. ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล บริษทั แรกคือ

ก.บอชข.บีเอม็

5. ผปู้ ระดิษฐ์ เครื่องยนตล์ ูกสูบหมุน เป็นคนแรกคอื ค.เลอนวั สง์ .บริษทั NSU

ก.นายออตโต ข. นายดูกลั ดค์ .นายรูดอลฟ์

ดีเซล ง.ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล 10. ผผู้ ลิตเครื่องยนต์ DOHC เป็ นคร้งั แรกคือ

ก.นายเปอโยต์ ข. นายดาดิแลค

ค.นายดนั ลอป ง.นายอ๊อตโต

84

แผนการสอน หน่วยที่ 3
ชื่อวชิ า งานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้ืองตน้ สอนคร้ังที่ 4
ชื่อหน่วยประวตั แิ ละโครงสร้างของเคร่ืองยนต์ จานวน 4ช่ัวโมง

เฉลยแบบฝึ กหัด
ตอนท่ี 2 คาส่ังจงตอบคาถามตอ่ ไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ ง และสมบรู ณ์ท่ีสุด
1.โครงสรา้ งของรถยนตจ์ ะมีลกั ษณะอยา่ งไร
ตอบจะตอ้ งมีขนาดเล็ก น้าหนกั เบา และใหก้ าลงั สูงสุดดูแลรักษาง่าย

2.นอกจากเครื่องยนตแ์ ลว้ ยงั ตอ้ งมีอุปกรณ์อะไรอีกทที่ าใหร้ ถยนตว์ งิ่ ได้
ตอบอุปกรณ์หล่อลื่น ,อุปกรณ์ทาความเยน็ ,อุปกรณ์เก่ียวกบั เช้ือเพลิง ,อุปกรณ์ไอดี และไอเสีย
อุปกรณ์จดุ ระเบิด ,อุปกรณ์ตดิ เคร่ืองยนต์ ,อุปกรณ์กาเนินไฟฟ้ า ,อุปกรณ์ฟอกไอเสีย

3.จงบอกชื่อช้ินส่วนในเครื่องยนตแ์ ก็สโซลีน
ตอบหวั เทยี น ,ฝาสูบ ,ลูกสูบ ,เพลาลูกเบ้ยี ว ,เพลาขอ้ เหวยี่ ง ,วาลว์ ไอดี ,วาลว์ ไอเสีย ,ลูกลอ้ ,โซ่ขบั เพลา
สายพาน ,กา้ นสูบ

4.จงบอกช้ินส่วนในเครื่องยนตด์ ีเซล
ตอบหวั ฉีด ,ฝาสูบ ,ลูกสูบ ,เพลาลูกเบ้ียว ,เพลาขอ้ เหวยี่ ง ,วาลว์ ไอดี ,วาลว์ ไอเสีย ,กา้ นสูบ ,ลอ้ ช่วยแรง
สายพาน ,เฟ่ืองต้งั เวลา

85

แผนการสอน หน่วยท่ี 3

ช่ือวิชา งานซ่อมเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้ สอนคร้ังท่ี 4

ชื่อหน่วยประวตั ิและโครงสรา้ งของเคร่ืองยนต์ จานวน 4ช่ัวโมง

เฉลยแบบทดสอบ

จงทาเครื่องหมายกากบาท (X) คาตอบทถ่ี ูกตอ้ งท่สี ุด

เพยี งขอ้ เดียว

1.ววิ ฒั นาการของเคร่ืองยนตเ์ ริ่มข้นึ ต้งั แตเ่ ม่ือใด 6.ผทู้ ่ปี ระดิษฐ์ เคร่ืองยนตท์ ่จี ุดระเบดิ ดว้ ยการอดั

ก. ศตวรรษท่ี 16ข. ศตวรรษที่ 17ค. ศตวรรษที่ 18ง. อากาศคือ ก.นายออตโต

ศตวรรษที่ 19 ข.นายดูกลั ด์

ค.นายรูดอลฟ์ ดีเซล ง.ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล

2. ผผู้ ลิตรถไอน้าเป็นคนแรกในปี ค.ศ. 1769 เป็น 7. ผทู้ ี่ประดิษฐ์ ระบบจดุ ระเบดิ ดว้ ยแมก๊ นีโต ข้นึ
ชาวประเทศอะไร

ก.ชาวฝรง่ั เศสข.ชาวอเมริกาค.ชาวเยอรมนั ง.ชาว กบั เครื่องยนตเ์ ป็ นคนแรกคอื

องั กฤษ ก. นายเฮนร่ี รอยชข์ . บริษทั BMW

ค. บอชง. บริษทั NSU

3. ผทู้ ่ีประดิษฐเ์ คร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ เป็นคนแรกคือ

ก. นายออตโต ข.นายดูกลั ดค์ .นายรูดอลฟ์ 8.ผทู้ ี่ริเริ่มคดิ ผลิตยางรถยนต์ ทใี่ ชย้ างในเป็ นคร้ังแรกคอื

ดีเซล ง. ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล ก.บอช ข.บเี อ็ม

ค. เลอนวั ส์ง.ดนั ลอป

4.ผปู้ ระดิษฐ์ เครื่องยนต์ 2 จงั หวะ เป็นคนแรกคือก.

นายออตโตข.นายดูกลั ด์ 9. บริษทั ที่ประดิษฐร์ ถยนตท์ ใ่ี ชเ้ คร่ืองยนตล์ ูกสูบหมุน

ค.นายรูดอลฟ์ ดีเซลง. ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล เป็นบริษทั แรกคอื

ก.บอชข.บเี อม็

5. ผปู้ ระดิษฐ์ เครื่องยนตล์ ูกสูบหมุน เป็นคนแรกคอื ค.เลอนวั ส์ง.บริษทั NSU

ก.นายออตโต ข. นายดูกลั ดค์ .นายรูดอลฟ์

ดีเซล ง.ดร.เฟลิกซ์ แวงเกิล 10. ผผู้ ลิตเครื่องยนต์ DOHC เป็ นคร้งั แรกคือ

ก.นายเปอโยต์ ข. นายดาดิแลค

ค.นายดนั ลอป ง.นายอ๊อตโต

86

บันทึกผลหลงั การจัดการเรียนรู้แบบม่งุ เน้นสมรรถนะอาชีพและบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง/

ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รายการ ระดับการปฏิบัติ
5 4 3 21

ด้านการเตรียมการสอน

1.จดั หน่วยการเรียนรู้ไดส้ อดคลอ้ งกบั วตั ถุประสงคก์ ารเรียนรู้

2. กาหนดเกณฑก์ ารประเมินครอบคลุมท้งั ดา้ นความรู้ ดา้ นทกั ษะ และดา้ นจิตพิสยั

3. เตรียมวสั ดุ-อุปกรณ์ ส่ือ นวตั กรรม กิจกรรมตามแผนการจดั การเรียนรู้ก่อนเขา้ สอน

ด้านการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้

4. มีวิธีการนาเขา้ สู่บทเรียนที่น่าสนใจ

5. มีกิจกรรมที่หลากหลาย เพื่อช่วยใหผ้ เู้ รียนเกิดการเรียนรู้ ความเขา้ ใจ

6. จดั กิจกรรมท่ีส่งเสริมใหผ้ เู้ รียนคน้ ควา้ เพ่ือหาคาตอบดว้ ยตนเอง

7. นกั เรียนมีส่วนร่วมในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้

8. จดั กิจกรรมที่เนน้ กระบวนการคิด ( คิดวิเคราะห์ คิดสงั เคราะห์ คิดสร้างสรรค์ )

9. กระตนุ้ ให้ผเู้ รียนแสดงความคิดเห็นอยา่ งเสรี

10. จดั กิจกรรมการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกบั ชีวิตจริงโดยนาภูมิปัญญา/บูรณาการเขา้ มามีส่วนร่วม

11. จดั กิจกรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม

12. มีการเสริมแรงเม่ือนกั เรียนปฏิบตั ิ หรือตอบถูกตอ้ ง

13. มอบหมายงานให้เหมาะสมตามศกั ยภาพของผเู้ รียน

14. เอาใจใส่ดูแลผเู้ รียน อยา่ งทว่ั ถึง

15. ใชเ้ วลาสอนเหมาะสมกบั เวลาท่ีกาหนด

ด้านสื่อ นวตั กรรม แหล่งการเรียนรู้

16. ใชส้ ่ือที่เหมาะสมกบั กิจกรรมและศกั ยภาพของผเู้ รียน

17. ใชส้ ื่อ แหล่งการเรียนรู้อยา่ งหลากหลาย เช่น บคุ คล สถานที่ ของจริง เอกสาร

ส่ืออิเลก็ ทรอนิกส์ และอินเทอร์เนต็ เป็นตน้

ด้านการวดั และประเมินผล

18.ผเู้ รียนมีส่วนร่วมในการกาหนดเกณฑก์ ารวดั และประเมินผล

19. ประเมินผลอยา่ งหลากหลายและครบท้งั ดา้ นความรู้ ทกั ษะ และจิตพิสยั

20. ครู ผเู้ รียน ผปู้ กครอง หรือ ผทู้ ี่เกี่ยวขอ้ งมีส่วนร่วม ในการประเมิน

หมายเหตุ ระดบั การปฏิบตั 5ิ = ปฏิบตั ิดีเยยี่ ม 4= ปฏิบตั ิดี 3= ปฏิบตั ิพอใช้ รวม

2 = ควรปรับปรุง 1 = ไมม่ ีการปฏิบตั ิ ค่าเฉลยี่

87

บนั ทึกหลงั สอน ปัญหา และแนวทางแก้ปัญหา

ปัญหาทพ่ี บ แนวทางแก้ปัญหา

ด้านการเตรียมการสอน …………………………………………………….
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้ ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านส่ือ นวัตกรรม แหล่งการเรียนรู้ ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านการวดั และประเมนิ ผล ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านอนื่ ๆ (โปรดระบเุ ป็นขอ้ ๆ) ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..
……………………………………………………………...
……………………………………………………………..

ลงช่ือ ........................................................................ครูผสู้ อน

(........................................... ............................)

ตาแหน่ง ................................................. ......................

วนั -เดอื น-ปี เวลา บันทกึ การนิเทศและตดิ ตาม 88

รายการนิเทศและติดตาม ช่ือ-สกลุ ผู้นิเทศ ตาแหน่ง

113

หน่วยท่ี 4
สัปดาห์ท่ี 6

เรื่อง
หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์

[พมิ พข์ อ้ ความ]

114

แผนการจัดการเรียนรู้แบบม่งุ เน้นสมรรถนะอาชีพ

และบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

/ ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รหัสวชิ า 2101-9004 วชิ างานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้ืองตน้

หน่วยท่ี 4 ช่ือหน่วย หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์

ชื่อเร่ือง หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์ จานวน4 ชั่วโมง

หัวข้อเร่ือง
1. หลกั การทางานพน้ื ฐานของเคร่ืองยนต์
2. หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ
3. คาศพั ทเ์ ทคนิคหลกั การทางานเบ้อื งตน้ ของเครื่องยนต์

1. สาระสาคญั

1. หลกั การทางานเบ้ืองตน้ ของเครื่องยนต์ เป็ นสิ่งสาคญั ทคี่ วรเรียนรูเ้ พอ่ื ใหผ้ เู้ รียนรู้หลกั การทางาน
2. เพอ่ื ใหร้ ู้หลกั การทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ และหลกั การทางานเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ
3. รูค้ าศพั ทเ์ ทคนิคเพอ่ื สามารถนาไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวติ ประจาวนั และเป็ นพน้ื ฐานในการศกึ ษาและ

การฝึกปฏิบตั ิงานในช่างยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

2. สมรรถนะประจาหน่วยการเรียนรู้
1. ผเู้ รียนสามารถบอกหลกั การทางานเบ้อื งตน้ ของเคร่ืองยนต์ ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนสามารถบอกหลกั การทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3. ผเู้ รียนสามารถอธิบายหลกั การทางานของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. จุดประสงค์การเรียนรู้

3.1 จดุ ประสงค์ทั่วไป
- นกั ศึกษาสามารถอธิบายหลกั การทางานเบ้อื งตน้ ของเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
- นกั ศึกษาสามารถสามารถอธิบายหลกั การทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
- นกั ศึกษาสามารถอธิบายอธิบายหลกั การทางานของเครื่องยนต์ 2 จงั หวะ ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3.2 จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
- ผเู้ รียนสามารถเขา้ ใจหลกั การทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ และ 2 จงั หวะไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
- ผเู้ รียนสามารถสามารถวเิ คราะห์ความแตกตา่ งของเครื่องยนตแ์ ตล่ ะประเภทไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

[พมิ พข์ อ้ ความ]

115

4. เนื้อหาสาระการสอน/การเรียนรู้
4.1 ด้านความรู้
- หลกั การทางานของเครื่องยนต์

4.2 ด้านทักษะหรือปฏิบัติ
-

4.3 ด้านคุณธรรม/จริยธรรม/จรรยาบรรณ/บูรณาการเศรษฐกิจพอเพยี ง
- ความมีวนิ ยั : การแตง่ กาย , การตรงตอ่ เวลา
- ความรับผดิ ชอบ : ทางานเสร็จทนั ตามเวลาที่ กาหนด
- ความสนใจใฝ่รู้:มีความสนใจในการหาความรู้เพม่ิ เตมิ ความกระตือรือรน้ จะเรียนรู้
- ความมีมนุษยส์ มั พนั ธ์ : ยอมรับความคดิ เห็นผอู้ ื่น
- ความอดทน อดกล้นั : มีสติควบคุมอารมณ์ไดด้ ี
- ความซื่อสตั ยส์ ุจริต : ไม่นาผลงานผอู้ ื่นมาแอบอา้ งเป็ นของตน
- การประหยดั : ใชว้ สั ดุทเ่ี หมาะสมกบั งาน , ปิ ดไฟฟ้ า ทกุ คร้งั ที่เลิกใช้
- ความกตญั ญูกตเวที : อาสาช่วยเหลือและถือของช่วยครู –อาจารย์

[พิมพข์ อ้ ความ]

116

กจิ กรรมการเรียนการสอน

กจิ กรรมครู กิจกรรมนักเรียน

ข้ันนาเข้าสูบทเรียน(10 นาที)

1.ครูถามผเู้ รียนเครื่องยนต์ 2 จงั หวะและ 4 จงั หวะมีความ 1. ผเู้ รียนร่วมกนั ตอบคาถาม

แตกต่างกนั อยา่ งไร

ข้นั ดาเนินการสอน(2ชวั่ โมง 50 นาที) 1.ผเู้ รียนต้งั ใจฟังการบรรยายและจดบนั ทกึ เน้ือหา
1. ครูอธิบายหลกั การทางานพ้นื ฐานของเคร่ืองยนต์ 2.ผเู้ รียน ต้งั ใจฟังคาบรรยายและจดบนั ทึกเน้ือหา
2.ครูใหผ้ เู้ รียนดูเคร่ืองฉาย projectorแสดงลกั ษณะ
ตาแหน่ง T.D.C. และB.D.C. พร้อมอธิบายประกอบ 3.ผเู้ รียนต้งั ใจฟังคาบรรยายและจดบนั ทกึ เน้ือหา
3.ครูใหผ้ เู้ รียนดูเครื่องฉาย projectorแสดงลกั ษณะ
หลกั การทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ พร้อมอธิบาย 4.ผเู้ รียนต้งั ใจฟังคาบรรยายและจดบนั ทึกเน้ือหา
4.ครูใหผ้ เู้ รียนดูเคร่ืองฉาย projectorแสดงลกั ษณะ
หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์ 2จงั หวะ พรอ้ มอธิบาย 5.ผเู้ รียนซกั ถามขอ้ สงสยั
5.ครูเปิ ดโอกาสใหผ้ เู้ รียนซกั ถามขอ้ สงสยั 10 นาที

ข้นั พยายาม (20 นาท)ี 1. ผเู้ รียนตอบคาถามเมื่อครูถามเป็นรายบคุ คล
1.ครูซกั ถามขอ้ สงสยั เป็นรายบคุ คล 2. ผเู้ รียนส่งแบบฝึกหดั
2.ครูใหผ้ เู้ รียนทกุ คนทาแบบฝึกหดั

ข้ันสรุป (40 นาท)ี 1. ผเู้ รียนต้งั ใจฟังพร้อมจดบนั ทกึ
1. ครูสรุปเน้ือหาเพมิ่ เติมในส่วนที่ขาดใหค้ รบ 2. ผเู้ รียนเปล่ียนกนั ตรวจแบบฝึกหดั
2. ครูเฉลยแบบฝึกหดั ทา้ ยบท

[พมิ พข์ อ้ ความ]

117

แผนการสอน หน่วยที่ 4
ชื่อวชิ า งานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้อื งตน้ สอนคร้ังที่ 6
ชื่อหน่วยหลกั การทางานของเครื่องยนต์ จานวน 4ช่ัวโมง

งานที่มอบหมาย หรือกจิ กรรม
ก่อนเรียน
1. ตรวจเครื่องแต่งกาย , ทรงผม , เครื่องประดบั , ผา้ เชด็ มือ
2. เชค็ ชื่อประจาวนั
3. ตกั เตอื นนกั เรียนที่แต่งกายผดิ ระเบยี บและนกั เรียนที่มาสายพร้อมสอบถามสาเหตแุ ละ
เหตผุ ล

ขณะเรียน
1. ใหน้ กั เรียนช่วยกนั ระดมความคิดและอภิปรายในหวั ขอ้ ท่คี รูกาหนด
2. ใหน้ กั เรียนจดบนั ทกึ สาระสาคญั ท่จี บั ประเด็นได้

หลงั เรียน
1. ใหน้ กั เรียนทาแบบทดสอบทา้ ยบท
2. ใหน้ กั เรียนตรวจแบบทดสอบ
3. ใหน้ กั เรียนทาความสะอาดหอ้ งเรียน

[พมิ พข์ อ้ ความ]

118

ส่ือการเรียนการสอน
ส่ือสิ่งพมิ พ์
1. หนงั สือ งานเครื่องยนตเ์ บ้อื งตน้
2. แบบฝึกหดั

สื่อโสตทัศน์
1. เครื่องฉาย Projector
2. คอมพวิ เตอร์
3. แผน่ ซีดี

สื่อของจริง
1. เครื่องยนตเ์ ครื่องจริง

วิธีการประเมนิ ผล / เกณฑ์การให้คะแนน
1. ซกั ถามความเขา้ ใจเป็นรายบุคคล เร่ืองหลกั การทางานของเครื่องยนต์
2. การทาแบบทดสอบ

แหล่งการเรียนการสอน/การเรียนรู้
ภายในสถานศึกษา
1. ตกึ วทิ ยาบริการ
2. หอ้ งสมุดชมรมวชิ าชีพช่างยนต์
3. หอ้ ง Internet ช่างยนต์

ภายนอกสถานศึกษา
1. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั มหาสารคาม
2. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั มหาสารคาม
3. รา้ น Internet

เอกสารอ้างอิง
พรจติ ปทุมสุวรรณ. งานเคร่ืองยนต์แก๊สโซลีน. กรุงเทพฯ : ศนู ยส์ ่งเสริมอาชีวะ,2540.

พชิ าญ สิริบตุ ร. งานเคร่ืองยนต์เบอื้ งต้น. กรุงเทพฯ : สถาบนั เทคโนโลยี พระจอมเกลา้ พระนคร เหนือ, 2531.

[พมิ พข์ อ้ ความ]

119

หลกั การประเมนิ ผลการเรียน

ก่อนเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

ขณะเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

หลงั เรียน

- แบบทดสอบ

รายละเอียดการประเมนิ ผลการเรียน

คะแนนระหว่างภาคเรียน ร้อยละ 80 ไดจ้ าก

- ผลจากแบบทดสอบหลงั เรียน รอ้ ยละ 20

- ผลจากใบงาน ร้อยละ 20

- ผลจากการปฏบิ ตั งิ านกลุ่ม ร้อยละ 30

- ผลจากแบบฝึกหดั ร้อยละ 10

คะแนนคุณธรรมและ จริยธรรม ร้อยละ 20 ไดจ้ าก

- ความตรงตอ่ เวลา ร้อยละ 5

- ความมีระเบยี บวนิ ยั รอ้ ยละ 5

- ความรับผดิ ชอบ ร้อยละ 5

- ความซื่อสตั ย์ ร้อยละ 5

[พมิ พข์ อ้ ความ]

120

การประเมินผล นาคะแนนทไ่ี ดจ้ ากการวดั ผลมาประเมิน โดยยดึ หลกั เกณฑก์ ารประเมินผลของ
วทิ ยาลยั เทคนิคมหาสารคาม ซ่ึงกาหนดดงั น้ี

อัตราคะแนน ระดบั คะแนน
80 – 100 4.0
75 – 79 3.5
70 – 74 3.0
65 – 69 2.5
60 – 64 2.0
55 – 59 1.5
50 – 54 1.0
0 – 49 0

[พิมพข์ อ้ ความ]

121

แผนการสอน หน่วยที่ 4

ช่ือวชิ า งานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้อื งตน้ สอนคร้ังที่ 6

ชื่อหน่วยหลกั การทางานของเคร่ืองยนต์ จานวน 4ชั่วโมง

เนื้อหา

หลกั การทางานเบอื้ งต้นของเครื่องยนต์

เคร่ืองยนตไ์ ดร้ บั การออกแบบข้ึนมาเพอ่ื ใชเ้ ป็นเคร่ืองตน้ กาลงั โดยมีช้ิ นส่วนที่มีอยกู่ บั ทแ่ี ละชิ้นส่วนทีเ่ คล่ือนท่ี

ประกอบเขา้ ดว้ ยกนั สาหรบั เคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีนจะมีการทางานโดยการผสมอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิงดว้ ย

คาร์บเู รเตอร์แลว้ ส่งเขา้ ไปจุดระเบดิ ภายในกระบอกสูบ โดยการจดุ ประกายไฟจากหวั เทยี นแต่สาหรับ

เคร่ืองยนตด์ ีเซลน้นั เช้ือเพลิงจะถูกอดั ตวั ใหม้ ีกาลงั ดนั สูงโดยการเคล่ือนทีข่ องลูกสูบภายในกระบอกสูบแลว้

หวั ฉีดจะฉีดน้ามนั เช้ือเพลิงเขา้ ไปจดุ ระเบดิ

5.1หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี 4 จงั หวะ
จงั หวะดูด (อินเทก็ สโตรก : Intake stroke)

รูปท่ี 5.1 แสดงลกั ษณะของจงั หวะดูด

จงั หวะดูด ลูกสูบจะเล่ือนลงจากจุดศูนยต์ ายบนลงมาสู่ศูนยต์ ายล่าง ทาใหค้ วามดนั ภายในกระบอกสูบน้าต่า
กวา่ ความดนั บรรยากาศ แตป่ ริมาตรบนหวั ลูกสูบจะเพม่ิ ข้นึ และในขณะเดียวกนั น้นั ล้ินไอดีจะเปิ ดให้
ส่วนผสมของอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิง หรือเรียกวา่ “ไอดี” จากคาร์บูเรเตอร์ ไหลผา่ นลิ้นไอดีเขา้ มาบรรจใุ น
กระบอกสูบ จนกระทง่ั ลูกสูบเลื่อนลงถึงจดุ ศนู ยต์ ายล่าง โดยทเี่ พลาขอ้ เหวย่ี งจะหมุนได้ 180 องศา

[พิมพข์ อ้ ความ]

122

จงั หวะอดั (คอมเพรสชน่ั สโตรก : Compression stroke)

รูปที่ 5.2 แสดงลกั ษณะของจงั หวะอดั

จังหวะอดั ลูกสูบจะเคล่ือนท่กี ลบั มาจากจดุ ศนู ยต์ ายล่างโดยท่ลี ิ้นไอดีและล้ินไอเสียจะปิ ดสนิท ส่วนผสมของ
อากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิงจะถูกอดั ตวั ภายในกระบอกสูบ เพอ่ื ทาใหป้ ริมาตรคอ่ ย ๆ เล็กลง จนกระทง่ั ลูกสูบ
เล่ือนข้ึนจนถึงศูนยต์ ายบน เพลาขอ้ เหวย่ี งจะหมุนได้ 360 องศา เป็นจานวน 1 รอบ
จังหวะระเบดิ หรือจงั หวะงาน (เพาเวอร์ สโตรก : Power stroke)

รูปท่ี 5.3 แสดงลกั ษณะของจงั หวะระเบดิ หรือจงั หวะงาน
ในจงั หวะระเบิดหรือจงั หวะงานน้ี เป็ นจงั หวะทล่ี ูกสูบกาลงั จะเลื่อนข้ึนไปจนถึงจดุ ศูนยต์ ายบน ซ่ึงใน
ขณะเดียวกนั น้นั หวั เทยี นจะจุดประกายไฟ เพอื่ จุดส่วนผสมระหวา่ งอากาศกนั น้ามนั เช้ือเพลิง ทาใหเ้ กิดการเผา
ไหม้ และมีความดนั เพมิ่ ข้นึ ภายในบริเวณหอ้ งเผาไหม้ ส่วนผสมทเ่ี กิดการเผาไหมจ้ ะเกิดการขยายตวั เพอ่ื
ผลกั ดนั ลูกสูบใหเ้ คล่ือนทลี่ งไปยงั จุดศูนยต์ ายล่าง ทาใหเ้ กิดพลงั งานกลข้ึน เพลาขอ้ เหวยี่ งจะหมุนไว้ 540
องศา

[พิมพข์ อ้ ความ]

123

จงั หวะคาย (เอก็ ซ๊อทสโตรท : Exhaust stroke)

รูปที่ 5.4 แสดงลกั ษณะของจงั หวะคาย

ในจงั หวะคายเมื่อเเก๊สขยายตวั ทาใหม้ ีกาลงั ดนั มากข้นึ เพอื่ ดนั ใหล้ ูกสูบเคลื่อนทลี่ งมาจนถึงจดุ ศนู ยต์ าย
ล่างแลว้ กเ็ ป็นการส้ินสุดของกระบวนการเผาไหมภ้ ายในกระบอกสูบ จะเหลือเพยี งเเก๊สไอเสีย ทาใหจ้ าเป็ น
จะตอ้ งกาจดั แกส๊ ไอเสียใหอ้ อกไปจากกระบอกสูบ ก่อนทไ่ี อดีจะถูกดูดเขา้ มา ซ่ึงจงั หวะคายน้ีลูกสูบจะเลื่อน
ข้ึนสู่จดุ ศูนยต์ ายบนอีกคร้ังหน่ึง และในขณะเดียวกนั น้นั ล้ินไอเสียจะเปิ ด เพอื่ ใหล้ ูกสูบขบั ไล่แกส๊ ไอเสียออก
ผา่ นล้ินไอเสียไปยงั ทอ่ ร่วมไอเสียและไหลต่อไปตามทอ่ ไอเสีย สู่บรรยากาศภายนอกตอ่ ไป หลกั การทางาน
ของเคร่ืองยนตก์ ็เป็นอยา่ งน้ีไปเรื่อย ๆ

[พมิ พข์ อ้ ความ]

124

5.2 หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์ 2 จังหวะ
หลกั การทางานของเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ จะเหมือนกบั เครื่องยนต์ 4 จงั หวะ คอื มีจงั หวะดูด จงั หวะอดั

จงั หวะระเบิด และจงั หวะคาย แตเ่ ครื่องยนต์ 2 จงั หวะ เมื่อเพลาขอ้ เหวย่ี งหมุนครบ 1 รอบ ก็จะสิ้นสุดจงั หวะ
การทางานอยา่ งสมบูรณ์ เคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะจะมีโครงสร้างที่แตกตา่ งกบั เคร่ืองยนต์ 4จงั หวะในการบรรจุไอดี
และการคายไอเสียดว้ ยการใชช้ ่องไอดี สาหรบั เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ จะใชล้ ้ินเป็ นตวั ปิ ด-เปิ ดช่องไอดี และไอเสีย

เมื่อลูกสูบเลื่อนข้นึ ก่อนถึงจดุ ศนู ยต์ ายบน ลูกสูบจะเปิ ดช่องไอดีเพอื่ ใหไ้ อดีจากคาร์บเู รเตอร์ไหลเขา้
มายงั หอ้ งเพลาขอ้ เหวยี่ ง เมื่อลูกสูบเลื่อนข้ึนไปอีกประมาณ 15 องศาก่อนถึงจดุ ศนู ยต์ ายบนหวั เทียนจะจ่าย
ประกายไฟเพอ่ื ทาการจุดระเบิดไอดี จนเกิดการเผาไหม้ เกิดแรงผลกั ดนั ใหล้ ูกสูบเลื่อนตวั ลงมา ในช่วงน้ีจะ
เป็นจงั หวะระเบิดหรือจงั หวะงานของเคร่ืองยนต์ 2 จงั หวะ
จังหวะดูด และจังหวะอัด

รูปท่ี 5.5แสดงลกั ษณะจงั หวะดูด และอดั
ช่วงบรรจุไอดี และขบั ไล่ไอเสีย ลูกสูบจะอยทู่ จ่ี ดุ ศนู ยต์ ายล่าง และช่องไอดีเปิ ด ซูเปอร์ชาร์จจะอดั
อากาศเขา้ บรรจใุ นกระบอกสูบทางรูรอบ ๆ กระบอกสูบ ซ่ึงอากาศทถี่ ูกอดั เขา้ ไปบรรจใุ นกระบอกสูบจะทา
หนา้ ทไี่ ล่ไอเสียออกจากกระบอกสูบทางวาลว์ ไอเสีย เม่ือลูกสูบเลื่อนข้นึ จากศนู ยต์ ายล่างปิ ดช่องไอดี ถือเป็ น
การส้ินสุดจงั หวะดูด
ช่วงอดั ไอดี ลูกสูบเล่ือนข้นึ ต่อไปจนเพลาขอ้ เหวย่ี งหมุนเลยศนู ยต์ ายล่างประมาณ 60 องศา วาลว์ ไอเสีย
ท้งั สองจงึ ปิ ดและเป็นการเร่ิมตน้ จงั หวะอดั

[พมิ พข์ อ้ ความ]

125

จงั หวะระเบดิ และจงั หวะคาย

รูปที่ 5.6แสดงลกั ษณะจงั หวะระเบดิ และจงั หวะคาย

ช่วงจงั หวะระเบิด ลูกสูบยงั คงเล่ือนข้นึ อดั อากาศใหม้ ีอุณหภูมิประมาณ 55 องศาเซลเซียส เพลาขอ้
เหวยี่ งหมุนดนั ลูกสูบก่อนถึงศนู ยต์ ายบนประมาณ 22 องศา หวั ฉีดจะฉีดน้ามนั เช้ือเพลิงเขา้ หอ้ งเผา่ ไหม้ และเม่ือ
ฝอยน้ามนั กระทบอากาศที่ถูกอดั ตวั จนร้อนจะเกิดการเผา่ ไหมอ้ ยา่ งรวดเร็ว ผลกั ดนั ลูกสูบใหเ้ ล่ือนลงเป็ นจงั หวะ
ระเบดิ

ช่วงคายไอเสีย ลูกสูบยงั คงเลื่อนลงในจงั หวะระเบดิ ก่อนเพลาขอ้ เหวยี่ งหมุนถึงศนู ยต์ ายล่างประมาณ
90 องศา วาลว์ ไอเสียท้งั สองจะเปิ ด ไอเสียท่มี ีแรงดนั ออกสู่ภายนอก และเม่ือลูกสูบเล่ือนลงตอ่ ไปก่อนเพลาขอ้
เหวยี่ งถึงศนู ยต์ ายล่าง 54 องศา ลูกสูบจะเปิ ดช่องไอดี เพอ่ื ใหซ้ ูเปอร์ชาร์จอดั อากาศเขา้ บรรจุในกระบอกสูบ และ
ขบั ไล่ไอเสียออก

[พมิ พข์ อ้ ความ]

126

5.3การเปรียบเทียบเคร่ืองยนต์ 4 จังหวะและ 2 จังหวะ

1.ส้ินเปลืองนามนั หล่อล่ืนมากกวา่ เพราะใชห้ ล่อล่ืนช้ินส่วนและเผาไหมด้ ว้ ย
2.การเผาไหมไ้ ม่ค่อยดี และมีไอเสียตกคา้ งอยใู่ นกระบอกสูบเป็ นจานวนมาก
3.ระบายความรอ้ ยไม่คอ่ ยดี
4. ส้ินเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิง
5.มีการบารุงรกั ษานอ้ ย
6.เคร่ืองยนตม์ ีน้าหนกั นอ้ ยกวา่
7.การเร่งเครื่องยนตไ์ ดเ้ ร็วกวา่
8. เพลาขอ้ เหวย่ี งหมุน 1 รอบ 360 องศาจะไดจ้ งั หวะงาน 1 คร้งั
9. สิ้นเปลืองน้ามนั หล่อลื่นนอ้ ยกวา่ เพราะใชห้ ล่อล่ืนชิ้นส่วนอยา่ งเดียว
10. มีการเผาไหมด้ ีกวา่ ไม่มีปริมาณของไอเสียตกคา้ งอยใู่ นกระบอกสูบ
11. ระบายความรอ้ นไดด้ ีกวา่
12. ส้ินเปล้ืองน้ามนั เช้ือเพลิงนอ้ ยเพราะเผาไหมส้ มบูรณ์กวา่
13. มีการบารุงรักษามากกวา่
14.เคร่ืองยนตม์ ีน้าหนกั มากกวา่
15. การเร่งเครื่องยนตไ์ ดช้ า้ กวา่
16. เพลาขอ้ เหวยี่ งหมุน 2 รอบ 720 องศาจะไดจ้ งั หวะงาน 1 คร้งั

[พิมพข์ อ้ ความ]

127

ข้อแตกต่างของเครื่องยนต์แก๊สโซลีน และเครื่องยนต์ดเี ซล

เครื่องยนต์แก๊สโซลนี เคร่ืองยนต์ดีเซล

1.มีความปลอดภยั ต่า 1.มีความปลอดภยั สูง

2.ใหแ้ รงบดิ ต่า 2.ใหแ้ รงบดิ สูง

3.มีโอกาสเสียมากกวา่ 3. มีโอกาสเสียนอ้ ยกวา่

4.ส้ินเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิงสูงกวา่ 4.ส้ินเปลืองน้ามนั เช้ือเพลิงต่า

5. อตั ราส่วนการอดั ประมาณ 6 :1 - 12 :1 5. อตั ราส่วนการอดั ประมาณ 14 :1 - 22 :1

6.จุดระเบิดดว้ ยหวั เทยี น 6. จุดระเบิดดว้ ยหวั ฉีด

7.ควนั นอ้ ย 7.ควนั มาก

8. เสียงเงยี บ เครื่องยนตเ์ ดินเรียบ 8. เสียงดงั สนั่ สะเทอื นมากกวา่

9. คาร์บเู รเตอร์จา่ ยส่วนผสม และเชื่อเพลิงแต่ละสูบไม่ 9.ฉีดเช้ือเพลิงเขา้ ในกระบอกสูบไดเ้ ท่ากนั ทุกสูบ

เทา่ กนั 10.ราคาเครื่องแพง

10.ราคาเครื่องถูก 11.ค่าบริการแพง

11.คา่ บริการถูก 12.มีความเร็วรอบการทางานต่า

12.มีความเร็วรอบการทางานสูง 13.น้ามนั เช้ือเพลิงมีจุดเดือดสูง

13.น้ามนั เช้ือเพลิงมีจดุ เดือดต่า และไวไฟ 14.ตอ้ งการกาลงั ตดิ เคร่ืองยนตส์ ูง

14.ตอ้ งการกาลงั ตดิ เครื่องยนตต์ ่า 15.ความรวดเร็วของการเผา่ ไหมช้ า้

15.ความรวดเร็วของการเผา่ ไหมข้ องไอเสียสูง 16. แกส๊ คาร์บอนมอนไซคข์ องไอเสียต่า

16. แก๊สคาร์บอนมอนไซคข์ องไอเสียสูง 17.กาลงั ที่ไดต้ ่อน้าหนกั เครื่องต่า

17.กาลงั ที่ไดต้ ่อน้าหนกั เคร่ืองสูง 18. การเร่ิมเดินเครื่องชา้

18.การเร่ิมเดินเคร่ืองเร็ว 19.มีขบวนการเผา่ ไหมท้ ี่แรงดนั คงท่ี

19. มีขบวนการเผา่ ไหมท้ ่ีปริมาตรคงที่ 20.ควบคุมความเร็วโดยการเพม่ิ ปริมาตรเช้ือเพลิงที่ฉีด

20.ควบคุมความเร็วโดยการเปิ ดวาลว์ เร่ง 21.ความเร็วเฉล่ียโดยประมาณ 3,000 รอบ/นาที

21.ความเร็วเฉลี่ยโดยประมาณ 4,500 รอบ/นาที

[พมิ พข์ อ้ ความ]

128

แผนการสอน หน่วยท่ี 4
ชื่อวิชา งานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้ืองตน้ สอนคร้ังที่ 6
ชื่อหน่วยหลกั การทางานของเครื่องยนต์ จานวน 4ช่ัวโมง

แบบฝึ กหัด
ตอนที่ 1คาสั่ง จงตอบคาถามใหถ้ ูกตอ้ ง
1.จงบอกปัจจยั ท่ที าใหเ้ กิดการเผา่ ไหมภ้ ายใน
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
2.จงอธิบายหลกั การทางานของเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน4 จงั หวะ
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

3. จงอธิบายขอ้ แตกต่างของหลกั การทางานของเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน4 จงั หวะกบั เคร่ืองยนตด์ ีเซล 4 จงั หวะ
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

4.ปริมาณดูด หมายถึง
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

[พิมพข์ อ้ ความ]

129

แผนการสอน หน่วยท่ี 4

ชื่อวิชา งานซ่อมเครื่องยนตเ์ บ้ืองตน้ สอนคร้ังที่ 6

ช่ือหน่วยหลกั การทางานของเครื่องยนต์ จานวน 4ชั่วโมง

แบบทดสอบ

จงทาเคร่ืองหมายกากบาท (X) คาตอบที่ถูกตอ้ งท่ีสุดเพยี ง

ขอ้ เดียว

1.T.D.C หมายความวา่ อะไร 6.จงั หวะระเบดิ ลูกสูบจะอยใู่ นลกั ษณะใด

ก.จุดศูนยก์ ลาง ข.จุดศนู ยถ์ ่วง ก.เลื่อนข้ึน ข. เลื่อนลง

ค.จดุ ศูนยต์ ายบนง.จดุ ศนู ยต์ ายล่าง ค .เล่ือนลงวาลว์ ท้งั 2 ปิ ด ง.เลื่อนลงวาลว์ ไอเสีย

เปิ ด

2.B.D.C. หมายความวา่ อะไร

ก.จุดศูนยก์ ลาง ข.จดุ ศูนยถ์ ่วง 7.ระยะชกั (Stroke) คอื ระยะที่วดั ตามลกั ษณะขอ้ ใด

ค.จุดศูนยต์ ายบน ง.จดุ ศูนยต์ ายล่าง ก. วดั จากกา้ นสูบถึงเพลาขอ้ เหวย่ี ง

ข.วดั จากจุดศูนยต์ ายบนถึงจดุ ศูนยต์ ายล่าง

3. 1 กลวฎั ลูกสูบเคล่ือนทข่ี ้นึ ลงก่ีคร้ัง ค.วดั จากเพลาขอ้ เหวย่ี งถึงลูกสูบ
ก. 2 คร้งั ข. 4 คร้ัง ง.วดั จากหอ้ งเผา่ ไหมถ้ ึงจุดศนู ยต์ ายบน

ค. 6 คร้งั ง. 8 คร้ัง

8.การทางานของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ เม่ือทางาน

4.ขอ้ ใดต่อไปน้ี คอื หลกั การทางานของเคร่ืองยนตแ์ ก๊ส ครบ 1 กลวฎั เพลาขอ้ เหวยี่ งหมุนไปกี่องศา

โซลีน4 จงั หวะ ก. 180 องศา ข. 360 องศา

ก.จงั หวะอดั จงั หวะคาย จงั หวะระเบิด จงั หวะดูด ค. 540 องศา ง. 720 องศา

ข.จงั หวะดูด จงั หวะอดั จงั หวะระเบดิ จงั หวะคาย

ค.จงั หวะคาย จงั หวะดูด จงั หวะระเบิด จงั หวะคาย 9.จงั หวะคายของเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ ลูกสูบและ

ง.จงั หวะระเบิด จงั หวะคาย จงั หวะดูด จงั หวะอดั ลิ้นจะเคลื่อนทอ่ี ยา่ งไร

ก.เคล่ือนทีล่ ง ล้ินไอดีเปิ ด

5.ในจงั หวะดูดของเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีน4 จงั หวะ ลูกสูบ ข.เคลื่อนทข่ี ้นึ ล้ินไอดีปิ ด

และล้ินจะเคลื่อนท่อี ยา่ งไร ค.เคลื่อนทล่ี ง ล้ินไอเสียเปิ ด
ก. เคล่ือนท่ีลง ล้ินไอดีเปิ ดข.เคล่ือนท่ีข้นึ ลิ้นไอดีเปิ ด ง.เคลื่อนทขี่ ้ึน ล้ินไอเสียปิ ด

ค. เคลื่อนทีล่ งลิ้นไอดีปิ ด ง.เคล่ือนท่ขี ้ึนลิ้นไอเสียปิ ด

10.ลิ้นไอดีจะเปิ ด ในจงั หวะใดของเคร่ืองยนต์

ก.จงั หวะดูด ข. จงั หวะอดั

ค. จงั หวะระเบดิ ง.จงั หวะคาย

[พมิ พข์ อ้ ความ]

130

แผนการสอน หน่วยที่ 4

ชื่อวิชา งานซ่อมเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้ สอนคร้ังที่ 6

ชื่อหน่วยหลกั การทางานของเครื่องยนต์ จานวน 4ชั่วโมง

เฉลยแบบฝึ กหัด

ตอนที่ 1 คาสั่ง จงตอบคาถามใหถ้ ูกตอ้ ง

1.จงบอกปัจจยั ท่ีทาใหเ้ กิดการเผา่ ไหมภ้ ายใน

ตอบ1. อากาศ น้ามนั เช้ือเพลิงและการเผาไหม้
2.อตั ราส่วนผสมระหวา่ งอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิงในอตั ราส่วนทมี่ ีความเหมาะสมกบั เครื่องยนต์
3.การเคล่ือนที่ข้นึ ลงและการหมุนของช้ินส่วนทีส่ าคญั ภายในและภายนอกเคร่ืองยนต์
4.ข้นั ตอนการทางานอยา่ งเป็นกลวฏั (ไซเคลิ : Cycle

2.จงอธิบายหลกั การทางานของเคร่ืองยนตแ์ กส๊ โซลีน4 จงั หวะ

ตอบในจงั หวะดูด ลูกสูบจะเล่ือนลงจากจดุ ศนู ยต์ ายบนลงมาสู่ศูนยต์ ายล่าง ทาใหค้ วามดนั ภายในกระบอกสูบ

น้าต่ากวา่ ความดนั บรรยากาศ แตป่ ริมาตรบนหวั ลูกสูบจะเพม่ิ ข้นึ และในขณะเดียวกนั น้นั ลิ้นไอดีจะเปิ ดให้
ส่วนผสมของอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิง หรือเรียกวา่ “ไอดี” จากคาร์บเู รเตอร์ ไหลผา่ นลิ้นไอดีเขา้ มาบรรจใุ น
กระบอกสูบ จนกระทงั่ ลูกสูบเล่ือนลงถึงจุดศูนยต์ ายล่าง โดยทเ่ี พลาขอ้ เหวย่ี งจะหมุนได้ 180 องศา

3. จงอธิบายขอ้ แตกต่างของหลกั การทางานของเคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีน4 จงั หวะกบั เคร่ืองยนตด์ ีเซล 4 จงั หวะ
ตอบในจงั หวะดูดมีหลกั การทางานเหมือนกนั คอื ลูกสูบเลื่อนลงไปจนถึงจุดศูนยต์ ายล่าง วาลว์ ไอดีจะเปิ ดวาลว์

ไอเสียจะปิ ด ในเครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีนจะดูดอากาศท่ีเรียกวา่ ไอดี คือมีการผสมระหวา่ งอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิง
ในเคร่ืองยนตด์ ีเซลจะดูดเฉพาะอากาศอยา่ งเดียว

ในจงั หวะอดั มีหลกั การทางานเหมือนกนั คอื ลูกสูบเลื่อนข้ึนอดั อากาศไปจนถึงจดุ ศูนยต์ ายบนวาลว์ ไอ
และวาลว์ ไอเสียปิ ด สนิท

ในจงั หวะระเบดิ จะแตกต่างกนั คอื เครื่องยนตแ์ กส๊ โซลีนจะใชห้ วั เทียนเป็ นตวั จุดระเบิดเผา่ ไหมไ้ อดีทา
ใหเ้ กิดการระเบิด ในเครื่องยนตด์ ีเซลหวั ฉีดจะฉีดน้ามนั เช้ือเพลิงเป็ นฝอยละอองเผา่ ไหมอ้ ากาศทถ่ี ูกอดั ตวั จน
ร้อนทาใหเ้ กิดการระเบิด ลูกสูบจะเล่ือนลงไปจนถึงศนู ยต์ ายล่าง

ในจงั หวะคายจะมีหลกั การทางานเหมือนกนั คอื ลูกสูบเลื่อนข้ึนไปวาลว์ ไอเสียจะเปิ ดไล่แก๊สไอเสีย
ออกจากหอ้ งเผา้ ไหม้ ลูกสูบจะเลื่อนไปจนถึงจุดศนู ยต์ ายบนเล็กนอ้ ย แลว้ ลูกสูบกจ็ ะเลื่อนลงเร่ือย ๆ เพอ่ื ดูด
อากาศบรรจเุ ขา้ กระบอกสูบแลว้ เริ่มทางานต่อไป

[พมิ พข์ อ้ ความ]