แผนการสอนวิชางานซ่อมเครื่องยนต์เบื้องต้น

230

วชิ า งานเคร่ืองยนตเ์ บ้ืองตน้ ใบงานที่ 9
ช่ือ……………………………………… เร่ืองการตรวจสอบหมอ้ น้ารถยนต์
รหสั …………………………………….
ผลการตรวจสอบ
การตรวจสอบ ระดบั ทว่ี ัดได้

งานทมี่ อบหมาย ต่า
1. ตรวจระดับน้าในถงั พักหม้อน้า ปานกลาง
มาก

2.ถอดประกอบหม้อน้าและตรวจสอบ

231

บันทกึ ผลหลงั การจัดการเรียนรู้แบบมุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพและบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ

พอเพยี ง/ ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รายการ ระดบั การปฏิบตั ิ
5 432 1

ด้านการเตรียมการสอน

1.จดั หน่วยการเรียนรู้ไดส้ อดคลอ้ งกบั วตั ถุประสงคก์ ารเรียนรู้

2. กาหนดเกณฑก์ ารประเมินครอบคลุมท้งั ดา้ นความรู้ ดา้ นทกั ษะ และดา้ นจิตพิสยั

3. เตรียมวสั ดุ-อปุ กรณ์ สื่อ นวตั กรรม กิจกรรมตามแผนการจดั การเรียนรู้ก่อนเขา้ สอน

ด้านการจดั กิจกรรมการเรียนรู้

4. มีวิธีการนาเขา้ สู่บทเรียนที่น่าสนใจ

5. มีกิจกรรมท่ีหลากหลาย เพื่อชว่ ยใหผ้ เู้ รียนเกิดการเรียนรู้ ความเขา้ ใจ

6. จดั กิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผเู้ รียนคน้ ควา้ เพื่อหาคาตอบดว้ ยตนเอง

7. นกั เรียนมีส่วนร่วมในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้

8. จดั กิจกรรมที่เนน้ กระบวนการคิด ( คิดวิเคราะห์ คิดสงั เคราะห์ คิดสร้างสรรค์ )

9. กระตนุ้ ให้ผเู้ รียนแสดงความคิดเห็นอยา่ งเสรี

10. จดั กิจกรรมการเรียนรู้ที่เช่ือมโยงกบั ชีวิตจริงโดยนาภูมิปัญญา/บรู ณาการเขา้ มามีส่วนร่วม

11. จดั กิจกรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม

12. มีการเสริมแรงเม่ือนกั เรียนปฏิบตั ิ หรือตอบถกู ตอ้ ง

13. มอบหมายงานให้เหมาะสมตามศกั ยภาพของผเู้ รียน

14. เอาใจใส่ดแู ลผเู้ รียน อยา่ งทว่ั ถึง

15. ใชเ้ วลาสอนเหมาะสมกบั เวลาที่กาหนด

ด้านสื่อ นวตั กรรม แหล่งการเรียนรู้

16. ใชส้ ื่อท่ีเหมาะสมกบั กิจกรรมและศกั ยภาพของผเู้ รียน

17. ใชส้ ื่อ แหล่งการเรียนรู้อยา่ งหลากหลาย เชน่ บุคคล สถานที่ ของจริง เอกสาร

ส่ืออิเลก็ ทรอนิกส์ และอินเทอร์เนต็ เป็นตน้

ด้านการวดั และประเมินผล

18.ผเู้ รียนมีส่วนร่วมในการกาหนดเกณฑก์ ารวดั และประเมินผล

19. ประเมินผลอยา่ งหลากหลายและครบท้งั ดา้ นความรู้ ทกั ษะ และจิตพิสยั

20. ครู ผเู้ รียน ผปู้ กครอง หรือ ผทู้ ่ีเก่ียวขอ้ งมีส่วนร่วม ในการประเมิน

หมายเหตุ ระดบั การปฏิบตั 5ิ = ปฏิบตั ิดีเยย่ี ม 4= ปฏิบตั ิดี 3= ปฏิบตั ิ รวม

2 = ควรปรับปรุง 1 = ไมม่ ีการปฏิบตั ิ ค่าเฉลี่ย

232

บันทกึ หลังสอน ปัญหา และแนวทางแก้ปัญหา

ปัญหาทพ่ี บ แนวทางแก้ปัญหา

ด้านการเตรียมการสอน

…………………………………………………….. …………………………………………………….

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านส่ือ นวัตกรรม แหล่งการเรียนรู้

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านการวัดและประเมนิ ผล

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านอน่ื ๆ (โปรดระบเุ ป็นขอ้ ๆ)

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

……………………………………………………… ………………………………………………………

…….. ……...

ลงช่ือ ........................................................................ครูผสู้ อน

(........................................... ............................)

ตาแหน่ง ................................................. .....................

233

บนั ทกึ การนิเทศและตดิ ตาม
วนั -เดอื น-ปี เวลา รายการนิเทศและติดตาม ช่ือ-สกลุ ผู้นิเทศ ตาแหน่ง

234

234

หน่วยที่ 9
สัปดาห์ที่ 11

เรื่อง
ระบบไอดไี อเสียรถยนต์

235

แผนการจดั การเรียนรู้แบบมุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพ

และบูรณาการตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

/ ผล 5 มติ ิ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รหัสวชิ า 2101-9004 วชิ า งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น

หน่วยที่ 9 ช่ือหน่วย ระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์

ช่ือเร่ืองระบบไอดีไอเสียเครื่องยนต์ จานวน4 ชั่วโมง

1. สาระสาคญั

1. หนา้ ที่ของระบบไอดีและระบบไอเสียของเคร่ืองยนต์

2. ส่วนประกอบของระบบไอดี

3. ส่วนประกอบของระบบไอเสีย

4. คาศพั ทเ์ ทคนิคระบบไอดีและระบบไอเสียเคร่ืองยนต์

2. สมรรถนะประจาหน่วยการเรียนรู้

1. ผเู้ รียนสามารถบอกหนา้ ทข่ี องระบบไอดีและไอเสียของเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

2. ผเู้ รียนสามารถอธิบายหนา้ ที่ของส่วนประกอบของระบบไอดีไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. ผเู้ รียนสามรถอธิบายหนา้ ที่ของส่วนประกอบของระบบไอเสียไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

4. ผเู้ รียนสามารถวเิ คราะหข์ อ้ ขดั ขอ้ งของระบบไอดีและระบบไอเสียของเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. จุดประสงค์การเรียนรู้

3.1 จดุ ประสงค์ทั่วไป
1. นกั ศึกษาสามารถอธิบายบอกหนา้ ทขี่ องระบบไอดีและไอเสียของเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. นกั ศึกษาสามารถอธิบายลกั ษณะของส่วนประกอบของระบบไอดีไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3. นกั ศึกษาสามารถวเิ คราะหข์ อ้ ขดั ขอ้ งของระบบไอดีและระบบไอเสียของเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ ง

ถูกตอ้ ง

3.2 จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1. ผเู้ รียนสามารถถอดประกอบระบบไอดีไอเสียของเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนสามารถวเิ คราะห์ขอ้ ขดั ขอ้ งของระบบไอดีไอเสียของเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

236

4. เนือ้ หาสาระการสอน/การเรียนรู้
4.1 ด้านความรู้
- หนา้ ที่ของระบบไอดีและระบบไอเสียของเครื่องยนต์
- ส่วนประกอบของระบบไอดี
- ส่วนประกอบของระบบไอเสีย

4.2 ด้านทกั ษะหรือปฏบิ ัติ
- การใชเ้ ครื่องมือในงานเครื่องยนต์
- การถอดประกอบระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์

4.3 ด้านคุณธรรม/จริยธรรม/จรรยาบรรณ/บูรณาการเศรษฐกิจพอเพียง
- ความมีวนิ ยั : การแต่งกาย , การตรงต่อเวลา
- ความรบั ผดิ ชอบ : ทางานเสร็จทนั ตามเวลาที่ กาหนด
- ความสนใจใฝ่รู้ : มีความสนใจในการหาความรูเ้ พม่ิ เติม , การกระตือรือรน้ ที่จะเรียนรู้
- ความมีมนุษยส์ มั พนั ธ์ : ยอมรบั ความคดิ เห็นผอู้ ื่น
- ความอดทน อดกล้นั : มีสตคิ วบคุมอารมณ์ไดด้ ี
- ความซ่ือสตั ยส์ ุจริต : ไม่นาผลงานผอู้ ่ืนมาแอบอา้ งเป็ นของตน
- การประหยดั : ใชว้ สั ดุทเ่ี หมาะสมกบั งาน , ปิ ดไฟฟ้ า ทุกคร้ังทเ่ี ลิกใช้
- ความกตญั ญูกตเวที : อาสาช่วยเหลือและถือของช่วยครู –อาจารย์

237

5. กิจกรรมการเรียนการสอนหรือการเรียนรู

ข้นั ตอนการสอนหรือกิจกรรมครู การเรียนหรือกิจกรรมของผเู้ รียนข้นั ตอน

ข้ันนาเข้าสู่บทเรียน (10 นาที )

1. ครูถามถึงหนา้ ที่ระบบไอเสียของเครื่องยนต์ ผเู้ รียนท้งั ช้นั แสดงความคดิ เห็นตามหวั ขอ้ ทีค่ รูชกั

(10 นาที) ถาม

ข้นั การสอน (1 ช่ัวโมง 50 นาที )
1.ครูฉาย Projector อธิบายหนา้ ที่และลกั ษณะของ 1.ผเู้ รียนท้งั หมดต้งั ใจฟังการบรรยาย

ระบบไอดีไอเสียของเคร่ืองยนต์

2.ครูฉาย Projector ส่วนประกอบของระบบไอดีไอ 2.ผเู้ รียน ต้งั ใจฟังการบรรยายและจดบนั ทกึ เน้ือหา

เสีย จากคาบรรยายใส่สมุด

3.ครูอธิบายการทางานของส่วนประกอบระบบไอดี 3.ผเู้ รียน ต้งั ใจฟังการบรรยายและดูภาพประกอบ

ไอเสียของเครื่องยนต์ ผเู้ รียนชกั ถามขอ้ สงสยั

4.ครูเปิ ดโอกาสใหช้ กั ถามเน้ือหาที่สงสยั 4.ผเู้ รียนซกั ถามขอ้ สงสยั

5.ครูต้งั คาถามเพอื่ ใหผ้ เู้ รียนส่งตวั แทนวา่ ระบบไอดี 5.ผเู้ รียนส่งตวั แทนตอบคาถามตามรายกลุ่ม
มีหมอ้ กรองอากาศแบบไหนบา้ งเป็นกลุ่ม

ข้นั พยายาม(1 ช่ัวโมง30นาท)ี 1.ผเู้ รียนถอดประกอบท่อไอเสียเคร่ืองยนต์
1. ครูใหน้ กั ศึกษาแบง่ กลุ่มถอดประกอบระบบไอ
ดีไอเสียเครื่องยนต์ 2.ผเู้ รียนทาแบบทดสอบ
2.ครูใหน้ กั เรียนทาแบบทดสอบ
ข้ันสรุป (30นาท)ี 1.ผเู้ รียนร่วมกนั เฉลยแบบทดสอบ
1. ครูใหส้ ่งแบบทดสอบและเฉลย 2. ผเู้ รียนต้งั ใจฟังสรุปเน้ือหา
2.ครูสรุปเน้ือหาเพมิ่ เติม

238

6. ส่ือการเรียนการสอน/การเรียนรู้
6.1 ส่ือส่ิงพิมพ์
1. หนงั สืองานเครื่องยนตเ์ บ้ืองตน้
2. แบบทดสอบ 10 ขอ้
3. แบบฝึกหดั
6.2 สื่อโสตทศั น์
1. เครื่องฉาย Projector
2. คอมพวิ เตอร์

6.3 สื่อของจริง
1. เครื่องยนตจ์ ริง

7. แหล่งการเรียนการสอน/การเรียนรู้
7.1 ภายในสถานศึกษา
1. ตกึ วทิ ยาบริการ
2. หอ้ งสมุดชมรมวชิ าชีพช่างยนต์
3. หอ้ ง Internet ช่างยนต์
7.2 ภายนอกสถานศึกษา
1. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั มหาสารคาม
2. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั มหาสารคาม
3. ร้าน Internet

8. งานทีม่ อบหมาย
8.1 ก่อนเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนตรวจความเรียบรอ้ ยของตนก่อนเรียน
8.2 ขณะเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนถอดประกอบระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์
- ใหผ้ เู้ รียนทาแบบทดสอบ
8.3 หลังเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนตรวจแบบทดสอบ
- ใหผ้ เู้ รียนไปศึกษา เรื่อง หลกั การถอดประกอบเครื่องยนต์

239

9. เอกสารอ้างองิ

พรจิต ปทุมสุวรรณ. งานเคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี . กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ่งเสริมอาชีวะ, 2540.

พชิ าญ สิริบตุ ร. งานเคร่ืองยนต์เบอื้ งต้น. กรุงเทพฯ : สถาบนั เทคโนโลยี พระจอมเกลา้ พระนคร

เหนือ, 2531.

10. หลักการประเมนิ ผลการเรียน

10.1 ก่อนเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

10.2 ขณะเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

10.3 หลังเรียน

- แบบทดสอบ

11. รายละเอียดการประเมนิ ผลการเรียน

11.1คะแนนระหว่างภาคเรียน รอ้ ยละ 80 ไดจ้ าก

- ผลจากแบบทดสอบหลงั เรียน รอ้ ยละ 20

- ผลจากใบงาน รอ้ ยละ 20

- ผลจากการปฏิบตั งิ านกลุ่ม รอ้ ยละ 30

- ผลจากแบบฝึกหดั ร้อยละ 10

11.2คะแนนคณุ ธรรมและ จริยธรรม ร้อยละ 20 ไดจ้ าก

- ความตรงตอ่ เวลา รอ้ ยละ 5

- ความมีระเบียบ วนิ ยั ร้อยละ 5

- ความรบั ผดิ ชอบ รอ้ ยละ 5

- ความซื่อสตั ย์ รอ้ ยละ 5

240

การประเมนิ ผล นาคะแนนท่ีไดจ้ ากการวดั ผลมาประเมิน โดยยดึ หลกั เกณฑก์ ารประเมินผลของ
วทิ ยาลยั เทคนิคมหาสารคาม ซ่ึงกาหนดดงั น้ี

อตั ราคะแนน ระดบั คะแนน
80 – 100 4.0
75 – 79 3.5
70 – 74 3.0
65 – 69 2.5
60 – 64 2.0
55 – 59 1.5
50 – 54 1.0
0 – 49 0

241

แผนการสอน หน่วยที่ 9

ช่ือวชิ า งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังที่ 11

ช่ือหน่วยระบบไอดีไอเสียเครื่องยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

เนือ้ หาสาระ

ระบบไอดีและระบบไอเสียของเคร่ืองยนต์(Intake System and Exhaust System Engine)

เครื่องยนตท์ ม่ี ีการเผา่ ไหมภ้ ายในเคร่ืองยนตจ์ ะตอ้ งมีการบรรจุไอดีหรือนาส่วนผสมของอากาศ

กบั น้ามนั เช้ือเพลิงเขา้ ไปยงั หอ้ งเผา่ ไหมห้ รือภายในกระบอกสูบและเม่ือเกิดการจุดระเบิดส่วนผสมของ
ไอดีก็จะทาใหเ้ ครื่องยนตเ์ กิดกาลงั งานหลงั จากเกิดการเผา่ ไหมภ้ ายในกระบอกสูบจะทาใหเ้ กิดแกส๊ ไอ

เสียเมื่อล้ินไอเสียเปิ ดในจงั หวะคายทาใหล้ ูกสูบเล่ือนข้นึ เพอ่ื ขบั ไล่แกส๊ ไอเสียใหอ้ อกจากกระบอกสูบ

รูปท่ี 9.1 ระบบไอดีและระบบไอเสียของเคร่ืองยนต์

9.1 หน้าทขี่ องระบบไอดีและระบบไอเสียเครื่องยนต์
ระบบไอดีทาหนา้ ทปี่ ระจุไอดี (ส่วนผสมของอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิง) เขา้ สู่หอ้ งเผาไหมภ้ ายใน
เครื่องยนตร์ ะบบประจไุ อดีที่มีประสิทธิภาพจะทาใหเ้ คร่ืองยนตม์ ีกาลงั เพมิ่ มากข้ึน
ระบบไอเสียทาหนา้ ท่ีเพมิ่ กาลงั แรงมา้ ของเคร่ืองยนตข์ ้ึนอีกหรือทาใหเ้ สียงดงั ลดลงและยงั ช่วยในการ
ระบายแก๊สไอเสียที่เกิดจากการเผาไหมอ้ อกแบบระบบทอ่ ไอ
เสียไหลผา่ นไดโ้ ดยสะดวก

242

แผนการสอน หน่วยที่ 9

ชื่อวชิ า งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 11

ช่ือหน่วยระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

ส่ วนประกอบของระบบไอดีเคร่ืองยนต์

9.3 หม้อกรองอากาศ (Air cleaner)

หมอ้ กรองอากาศทาหนา้ ท่ีกรองฝ่นุ ละอองท่ีปนเขา้ กบั อากาศและยอมใหอ้ ากาศท่ีบริสุทธ์ิ

เทา่ น้นั ทผี่ า่ นเขา้ ไปภายในกระบอกสูบไดแ้ ละฝ่ นุ ละอองเหล่าน้ีก็จะขดั ถูกระบอกสูบลูกสูบแหวนสูบและ

ชิ้นส่วนต่างๆของเคร่ืองยนตใ์ หม้ ีการสึกหรออยา่ งรวดเร็ว

สามารถแบ่งออกไดเ้ ป็น 3 แบบดว้ ยกนั คอื

หม้อกรองอากาศแบบแห้ง (Dry type air cleaner) หมอ้ กรองอากาศแบบแหง้ จะใชไ้ สก้ รองทที่ ามาจาก
วสั ดุ 2 อยา่ งคอื กระดาษหรือผา้ สกั หลาดที่ถกั อยา่ งดีและอาจจะทามาจากใยสงั เคราะห์

รูปที่ 9.3 หมอ้ กรองอากาศแบบแหง้
หม้อกรองอากาศแบบเปี ยก (Wet type air cleaner)
หมอ้ กรองอากาศแบบเปี ยกน้ีจะมีไสก้ รองอยภู่ ายในซ่ึงทาดว้ ยเสน้ ใยสงั เคราะห์หรือฝอยโลหะ
อ่อนๆโดยจะมีน้ามนั ชโลมอยภู่ ายในทาหนา้ ที่จบั ฝ่ นุ ขนาดเลก็ ๆ

รูปท่ี 9.4 หมอ้ กรองอากาศแบบเปี ยก

243

แผนการสอน หน่วยที่ 9
ชื่อวิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังที่ 11
ช่ือหน่วยระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

หม้อกรองอากาศแบบมีอ่างนา้ มนั (Oil bath type air cleaner)

หมอ้ กรองอากาศแบบมีอ่างน้ามนั น้ีอากาศทพี่ งุ่ ลงมาขา้ งล่างแลว้ กระทบกบั น้ามนั ทาใหฝ้ ่ นุ ละออง
หยาบๆให้ตดิ อยกู่ บั ผวิ ของน้ามนั หล่อลื่นโดยไม่ตอ้ งไปถึงไสก้ รองส่วนฝ่ นุ ละอองขนาดเล็กๆที่มีน้าหนกั
เบากวา่ แลว้ ละอองน้ามนั เหล่าน้ีเมอื่ รวมตวั กนั มากข้นึ ก็จะแลว้ ตกลงมาในอ่างน้นั มนั ตามเดิมพร้อมกบั ฝ่ นุ
ละอองทีต่ ิดต่ออยมู่ าดว้ ยจงึ เป็นการลา้ งไสก้ รองไปในตวั ดว้ ย

รูปท่ี 9.4หมอ้ กรองอากาศแบบมีอ่างน้ามนั
9.2ท่อไอดี (intake Manifold)

ทอ่ ไอดีจะตดิ ต้งั อยรู่ ะหวา่ งคาร์บูเรเตอร์กบั เคร่ืองยนตซ์ ่ึงทอ่ ไอดีจะทาหนา้ ทใ่ี หส้ ่วนผสมของ
อากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิงจากคาร์บเู รเตอร์ไหลผา่ นเขา้ ไปยงั กระบอกสูบแต่ละสูบโดยท่ีเคร่ืองยนตท์ ่มี ี
จานวนหลายสูบจะทาเป็นทอ่ ร่วมไอดีไวด้ ว้ ยเพอ่ื ทาใหก้ ารประจไุ ฟฟ้ าในแต่ละสูบมีประสิทธิภาพยงิ่ ข้ึน

รูปท่ี 9.2 ท่อไอดี

244

แผนการสอน หน่วยที่ 9
ช่ือวิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 11
ช่ือหน่วยระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

9.3ลนิ้ ไอดี (Intake valve)

โดยปกตแิ ลว้ เครื่องยนตจ์ ะตอ้ งมีลิ้นไอดีในแตล่ ะสูบอยา่ งนอ้ ย 1 ตวั ลิ้นไอดีจะมีขนาดโตกวา่ ลิ้น
ไอเสียซ่ึงลิ้นไอดีจะทาหนา้ ท่เี ปิ ดใหส้ ่วนผสมของอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิงภายในท่อไอดีไหลเขา้ สู่
ภายในกระบอกสูบในจงั หวะอ่ืนๆลิ้นไอดีจะปิ ดสนิทสาหรับเครื่องยนต์ 4 จงั หวะ

รูปที่ 10.5ล้ินไอดี
9.4ท่อไอเสีย (Exhaust pipe)
ทอ่ ไอเสียจะทาจากทอ่ เหล็กกลมทาหนา้ ท่เี ป็ นทอ่ ทางเดินของแก๊สไอเสียทถี่ ูกขบั จากท่อร่วมไอเสียให้
ระบายสู่บรรยากาศภายนอกระบบไอเสียของรถยนต์

รูปที่ 9.6 ท่อไอเสีย

245

แผนการสอน หน่วยท่ี 9
ชื่อวิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังที่ 11
ชื่อหน่วยระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

9.5หม้อพักหรือหม้อเกบ็ เสียง (Mufflers)
แกส๊ ไอเสียท่ีถูกขบั ออกทางล้ินไอเสียและจะผา่ นทอ่ ไอเสียหลงั จากเกิดการเผาไหมโ้ ดยแก๊สไอเสียจะยงั
มีความดนั สูงอยถู่ า้ ปล่อยไปโดยตรงก็จะทาใหแ้ ก๊สไอเสียเกิดการขยายตวั อยา่ งรวดเร็วทาใหเ้ กิดเสียงดงั
เพราะฉะน้นั จงึ ไดค้ น้ ควา้ วธิ ีการทจ่ี ะลดเสียงดงั ของแกส๊ ไอเสีย

รูปที่ 9.7หมอ้ พกั หรือหมอ้ เกบ็ เสียง
9.6เทอร์โบชาร์จ (Turbocharger)

ทาหนา้ ท่ีเหมือนเป็นปั๊มอากาศอดั อากาศเขา้ กระบอกสูบซ่ึงเป็ นการเพม่ิ ปริมาณของอากาศท่เี ขา้
กระบอกสูบเคร่ืองยนตแ์ กส๊ ไอเสียทร่ี ะบายออกมาจะมีความสมั พนั ธก์ บั การเพมิ่ แรงดนั ขออากาศที่
ป้ อนเขา้ ไปภายในหอ้ งเผา่ ไหมใ้ หเ้ หมาะสมกบั โหลดของเครื่องยนต์

รูปที่ 9.8เทอร์โบชาร์จ

246

แผนการสอน หน่วยที่ 9
ช่ือวิชา งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 11
ชื่อหน่วยระบบไอดีไอเสียเครื่องยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

9.6.1 ส่วนประกอบของเคร่ืองเทอร์โบชาร์จ
1.ใบกังหันและใบลอ้ อดั อากาศใบลอ้ กงั หนั และใบลอ้ อดั อากาศจะถูกยดึ เขา้ ดว้ ยกนั กบั แกนเพลาท้งั สอง
ดา้ นแก๊สไอเสียจะไหลจากท่อร่วมไอเสียผา่ นใบลอ้ กงั หนั จะเป็ นผลทาใหใ้ บลอ้ อดั อากาศหมุนดว้ ย
ความเร็วเพอื่ ป้ อนอากาศเขา้ กระบอกสูบ
2.เรือนเพลาเพอ่ื จดุ ประสงคใ์ หน้ ้ามนั หล่อล่ืนและน้าหล่อเยน็ หล่อล่ืนและระบายความรอ้ นใหเ้ ครื่องยนต์
ใหก้ บั เทอร์โบชาร์จ
3.ลูกปื นเพลาใบลอ้ กงั หนั และใบลอ้ อดั อากาศจะหมุนดว้ ยความเร็วสูงถึง 100,000 รอบตอ่ นาทลี ูกปื น
เพลาจงึ ไดน้ ามาใชก้ บั เคร่ืองเทอร์โบชาร์จเพอื่ ช่วยลดอาการสนั่ ของเพลาท่ีความเร็วสูง
4.ลิน้ ระบายแรงดันแก๊สไอเสียและชุดไดอะแฟรมเพอื่ ลดแรงดนั อากาศท่ีเพม่ิ ข้ึนในกระบอกสูบอยา่ ง
รวดเร็วเมื่อลิ้นระบายแรงดนั แกส๊ ไอเสียเปิ ดไอเสียจะไหล
ผา่ นใบลอ้ กงั หนั และบางส่วนจะไหลผา่ นล้ินระบายแรงดนั แกส๊ ไอเสียออกไปทางท่อไอเสียของรถยนต์
5.อินเตอร์คูลเลอร์ลดอุณหภูมิอากาศมีอุณหภมู ิทส่ี ูงมากทีจ่ ะเขา้ ไปยงั เทอร์โบเป็ นการป้ องกนั การน๊อกซ่ึง
จะทาใหข้ บั ข่เี ป็นไปอยา่ งงา่ ยดายและยงั ประหยดั น้ามนั เช้ือเพลิงดว้ ย

สรุป
ระบบไอดีและระบบไอเสียของเครื่องยนตเ์ ป็ นระบบที่มีท้งั เคร่ืองยนตแ์ ก๊สโซลีนและเครื่องยนต์

ดีเซลมีหลกั การทางานเหมือนกนั ระบบไอดีมีหนา้ ท่นี าไอดีเขา้ ไปในหอ้ งเผา่ ไหมก้ ่อนจะนาอากาศเขา้ มาก็
จะตอ้ งมีการทาใหอ้ ากาศน้นั สะอาดก่อนระบบไอเสียมีหนา้ ทรี่ ะบายแกส๊ ไอเสียท่เี กิดจากการเผา่ ไหมอ้ อก
จากเครื่องยนต์

247

แผนการสอน หน่วยที่ 9

ช่ือวิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 11

ชื่อหน่วยระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

แบบฝึ กหัด

ตอนที่ 1คาส่ังจงตอบคาถามต่อไปนีใ้ ห้ถูกต้องและสมบูรณ์ทส่ี ุด

1.บอกหนา้ ท่ีของระบบไอดีเครื่องยนตม์ าพอเขา้ ใจ

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................

2.บอกหนา้ ทขี่ องระบบไอเสียเคร่ืองยนตม์ าพอเขา้ ใจ
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

3.บอกช่ือและหนา้ ที่ของส่วนประกอบระบบไอดีเคร่ืองยนต์
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
4.บอกชื่อและหนา้ ทีข่ องส่วนประกอบระบบไอเสียเคร่ืองยนต์
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

248

แผนการสอน หน่วยที่ 9

ชื่อวชิ า งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 11

ชื่อหน่วยระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

แบบทดสอบ

ตอนที่ 1 คาสั่งจงทาเคร่ืองหมายกากบาท (X) 6. ทอ่ ร่วมไอดีทาหนา้ ที่
คาตอบทถี่ ูกตอ้ งทส่ี ุดเพยี งขอ้ เดียว ก. เป็ นตงั ดกั ไอดีใหร้ วมกนั
1. ระบบไอดีของเคร่ืองยนตท์ าหนา้ ทอ่ี ะไร ข. จา่ ยส่วนผสมของไอดีจากคาร์บูเรเตอร์
ก. ประจไุ อดีเขา้ สู่กระบอกสูบ

ข. ทาใหเ้ คร่ืองยนตห์ มุน ค. เพม่ิ สมรรถนะของเคร่ืองยนต์
ค. ระบายไอเสียออกจากเครื่องยนต์ ง. คลุกเคลา้ อากาศกบั น้ามนั

ง. ระบายความร้อนของเครื่องยนต์ 7. ไอดีหมายถึงขอ้ ใด

ก. อากาศรอบๆตวั เรา

2. ระบบไอเสียของเคร่ืองยนตท์ าหนา้ ท่ีอะไร ข. อากาศรอบๆเคร่ืองยนต์

ก. ประจไุ อดีเขา้ สู่กระบอกสูบ ค. อากาศท่ีผา่ นจากกรอง

ข. ทาใหเ้ คร่ืองยนตห์ มุน ง. ถูกทกุ ขอ้

ค. ระบายไอเสียออกจากเคร่ืองยนต์ 8. ขอ้ ใดไม่ใช่ชนิดของหมอ้ กรองอากาศทใ่ี ชก้ บั

ง. ระบายความรอ้ นของเครื่องยนต์ เครื่องยนต์

ก. หมอ้ กรองอากาศแบบแหง้

3. ขอ้ ใดต่อไปน้ีไม่ใช่อุปกรณ์ในระบบไอดี ข. หมอ้ กรองอากาศแบบโรเตอร์
ก. ล้ินไอดี ข. ทอ่ ร่วมไอเสีย ค. หมอ้ กรองอากาศแบบเปี ยก
ค. ลิ้นไอเสีย ง. หมอ้ กรองอากาศ ง. หมอ้ กรองอากาศแบบมีอ่างน้ามนั

4.หมอ้ กรองอากาศโดยทว่ั ไปมีอยกู่ ่ีแบบ 9. ไสก้ รองอากาศแบบแหง้ ทาจากวสั ดุอะไร
ก. 1 แบบ ข. 2 แบบ ก. กระดาษข. โลหะเป็ นแผน่ บาง
ค. 3 แบบ ง. 4 แบบ ค. ฟองน้าง. ผา้ ฝ้ ายหรือผา้ ไหม

5. ขอ้ ใดต่อไปน้ีไม่ใช่อุปกรณ์ในระบบไอเสีย 10. หมอ้ เก็บเสียงแบง่ ออกไดก้ ่ีแบบ
ก. ท่อร่วมไอเสีย ข. หมอ้ พกั เสียง ก. 1 แบบข. 2 แบบ
ค. ลิ้นไอเสียง. ทอ่ ร่วมไอดี ค. 3 แบบง. 4 แบบ

249

แผนการสอน หน่วยที่ 9

ชื่อวิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 11

ช่ือหน่วยระบบไอดีไอเสียเครื่องยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

เฉลยแบบฝึ กหัด

ตอนท่ี 2 คาสง่ั จงตอบคาถามต่อไปนี้ให้ถูกต้องและสมบูรณ์ทส่ี ุด

1.บอกหนา้ ท่ีของระบบไอดีเคร่ืองยนตม์ าพอเขา้ ใจ

ตอบ ทาหนา้ ทป่ี ระจไุ อดี (ส่วนผสมของอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิง) เขา้ สู่หอ้ งเผาไหมภ้ ายในเคร่ืองยนต์

2.บอกหนา้ ที่ของระบบไอเสียเครื่องยนตม์ าพอเขา้ ใจ

ตอบ เพมิ่ กาลงั แรงมา้ ของเครื่องยนตข์ ้ึนอีกหรือทาใหเ้ สียงดงั ลดลงและยงั ช่วยในการระบายแกส๊ ไอเสียที่

เกิดจากการเผาไหมอ้ อกแบบระบบทอ่ ไอเสียไหลผา่ นไดโ้ ดยสะดวกโดยไม่มีความตา้ นทานต่อการไหล

เพราะถา้ มีความตา้ นทานตอ่ การไหลเกิดข้ึน

3.บอกช่ือและหนา้ ทขี่ องส่วนประกอบระบบไอดีเคร่ืองยนต์

ตอบ1.ท่อไอดีทาหนา้ ท่ใี หส้ ่วนผสมของอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิงจากคาร์บเู รเตอร์ไหลผา่ นเขา้ ไปยงั
กระบอกสูบแตล่ ะสูบโดยทเี่ คร่ืองยนตท์ ีม่ ีจานวนหลายสูบจะทาเป็ นท่อร่วมไอดีไวด้ ว้ ย
2. ลิ้นไอดีทาหนา้ ทีเ่ ปิ ดใหส้ ่วนผสมของอากาศกบั น้ามนั เช้ือเพลิงภายในทอ่ ไอดีไหลเขา้ ส4ู่ .บอกชื่อและ
หนา้ ท่ขี องส่วนประกอบระบบไอเสียเครื่องยนตภ์ ายในกระบอกสูบในจงั หวะอื่นๆลิ้นไอดีจะปิ ดสนิท
3.หมอ้ กรองอากาศทาหนา้ ทก่ี รองฝ่นุ ละอองที่ปนเขา้ กบั อากาศและยอมใหอ้ ากาศทบ่ี ริสุทธ์ิเทา่ น้นั ท่ผี า่ น
เขา้ ไปภายในกระบอกสูบได้

4.บอกช่ือและหนา้ ที่ของส่วนประกอบระบบไอเสียเคร่ืองยนต์

ตอบ1.ลิ้นไอเสียทาหนา้ ที่เปิ ดใหแ้ ก๊สไอเสียที่เกิดจากการเผาไหมข้ องส่วนผสมระหวา่ งอากาศกบั น้ามนั
เช้ือเพลิงลูกสูบจะเล่ือนข้ึนเพอื่ ขบั ไล่เเกส๊ ไอเสียใหผ้ า่ นลิ้นไอเสียออกไปยงั ทอ่ ร่วมไอเสียและส่งไปตาม
ท่อไอเสียของรถยนต์

2.ท่อร่วมไอเสียทาหนา้ ทีเ่ ป็นท่อทางเดินของไอเสียซ่ึงหลงั จากการเผาไหมข้ ้ึนภายในกระบอกสูบ
ในจงั หวะคายเเกส๊ ไอเสียออกมาท่ที ่อร่วมไอเสีย

3.ทอ่ ไอเสียทาหนา้ ท่ีเป็นทอ่ ทางเดินของแกส๊ ไอเสียที่ถูกขบั จากทอ่ ร่วมไอเสียใหร้ ะบายสู่

บรรยากาศภายนอก

250

แผนการสอน หน่วยที่ 9

ชื่อวิชา งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังที่ 11

ช่ือหน่วยระบบไอดีไอเสียเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

เฉลยแบบทดสอบ

ตอนที่ 1 คาส่ังจงทาเคร่ืองหมายกากบาท (X) 6. ทอ่ ร่วมไอดีทาหนา้ ที่
คาตอบท่ถี ูกตอ้ งทส่ี ุดเพยี งขอ้ เดียว ก. เป็ นตงั ดกั ไอดีใหร้ วมกนั
1. ระบบไอดีของเคร่ืองยนตท์ าหนา้ ทอ่ี ะไร ข. จ่ายส่วนผสมของไอดีจากคาร์บเู รเตอร์
ก. ประจุไอดีเขา้ สู่กระบอกสูบ

ข. ทาใหเ้ ครื่องยนตห์ มุน ค. เพม่ิ สมรรถนะของเคร่ืองยนต์
ค. ระบายไอเสียออกจากเครื่องยนต์ ง. คลุกเคลา้ อากาศกบั น้ามนั

ง. ระบายความร้อนของเคร่ืองยนต์ 7. ไอดีหมายถึงขอ้ ใด

ก. อากาศรอบๆตวั เรา

2. ระบบไอเสียของเคร่ืองยนตท์ าหนา้ ทอ่ี ะไร ข. อากาศรอบๆเครื่องยนต์
ก. ประจไุ อดีเขา้ สู่กระบอกสูบ ค. อากาศท่ผี า่ นจากกรอง

ข. ทาใหเ้ คร่ืองยนตห์ มุน ง. ถูกทกุ ขอ้

ค. ระบายไอเสียออกจากเคร่ืองยนต์ 8. ขอ้ ใดไม่ใช่ชนิดของหมอ้ กรองอากาศทีใ่ ชก้ บั

ง. ระบายความร้อนของเคร่ืองยนต์ เคร่ืองยนต์

ก. หมอ้ กรองอากาศแบบแหง้

3. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ีไม่ใช่อุปกรณ์ในระบบไอดี ข. หมอ้ กรองอากาศแบบโรเตอร์
ก. ลิ้นไอดี ข. ท่อร่วมไอเสีย ค. หมอ้ กรองอากาศแบบเปี ยก
ค. ล้ินไอเสีย ง. หมอ้ กรองอากาศ ง. หมอ้ กรองอากาศแบบมีอ่างน้ามนั

4.หมอ้ กรองอากาศโดยทวั่ ไปมีอยกู่ ่ีแบบ 9. ไสก้ รองอากาศแบบแหง้ ทาจากวสั ดุอะไร
ก. 1 แบบ ข. 2 แบบ ก. กระดาษ ข. โลหะเป็ นแผน่ บาง
ค. 3 แบบ ง. 4 แบบ ค. ฟองน้า ง. ผา้ ฝ้ ายหรือผา้ ไหม

5. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ีไม่ใช่อุปกรณ์ในระบบไอเสีย 10. หมอ้ เก็บเสียงแบ่งออกไดก้ ่ีแบบ
ก. ท่อร่วมไอเสีย ข. หมอ้ พกั เสียง ก. 1 แบบข. 2 แบบ
ค. ล้ินไอเสีย ง. ทอ่ ร่วมไอดี ค. 3 แบบง. 4 แบบ

251

ใบงานหน่วยที่ 9

ถอดประกอบทอ่ ไอเสีย

ชื่อ……………………………………………..รหสั ……………………………….

จุดประสงค์ เคร่ืองมือและอุปกรณ์

1.เลือกใชเ้ คร่ืองมือกบั ลกั ษณะงานได้ 1.เคร่ืองมือทีใ่ ชใ้ นการถอดปะกอบ

2.ปฏิบตั กิ ารถอดประกอบทอ่ ไอเสียได้ 2.เครื่องยนตท์ จ่ี ดั เตรียม

การคลายนตั ยดึ ท่อไอเสียส่วนหนา้ การถอดท่อไอเสียส่วนหนา้ กบั ส่วนกลาง

คาสั่ง ใหน้ กั เรียนเขยี นลาดบั ข้นั ตอนการถอดประกอบทอ่ ไอเสียและถอดประกอบ

1……………………………………………………………………………………………………………………………

2……………………………………………………………………………………………………………………………..

3……………………………………………………………………………………………………………………………

4……………………………………………………………………………………………………………………………

5……………………………………………………………………………………………………………………………..

6……………………..................................................................................................................................................

252

บันทกึ ผลหลงั การจัดการเรียนรู้แบบมุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพและบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ

พอเพยี ง/ ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รายการ ระดบั การปฏิบตั ิ
5 432 1

ด้านการเตรียมการสอน

1.จดั หน่วยการเรียนรู้ไดส้ อดคลอ้ งกบั วตั ถุประสงคก์ ารเรียนรู้

2. กาหนดเกณฑก์ ารประเมินครอบคลุมท้งั ดา้ นความรู้ ดา้ นทกั ษะ และดา้ นจิตพิสยั

3. เตรียมวสั ดุ-อปุ กรณ์ สื่อ นวตั กรรม กิจกรรมตามแผนการจดั การเรียนรู้ก่อนเขา้ สอน

ด้านการจดั กิจกรรมการเรียนรู้

4. มีวิธีการนาเขา้ สู่บทเรียนที่น่าสนใจ

5. มีกิจกรรมท่ีหลากหลาย เพื่อชว่ ยใหผ้ เู้ รียนเกิดการเรียนรู้ ความเขา้ ใจ

6. จดั กิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผเู้ รียนคน้ ควา้ เพื่อหาคาตอบดว้ ยตนเอง

7. นกั เรียนมีส่วนร่วมในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้

8. จดั กิจกรรมที่เนน้ กระบวนการคิด ( คิดวิเคราะห์ คิดสงั เคราะห์ คิดสร้างสรรค์ )

9. กระตนุ้ ให้ผเู้ รียนแสดงความคิดเห็นอยา่ งเสรี

10. จดั กิจกรรมการเรียนรู้ที่เช่ือมโยงกบั ชีวิตจริงโดยนาภูมิปัญญา/บรู ณาการเขา้ มามีส่วนร่วม

11. จดั กิจกรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม

12. มีการเสริมแรงเม่ือนกั เรียนปฏิบตั ิ หรือตอบถกู ตอ้ ง

13. มอบหมายงานให้เหมาะสมตามศกั ยภาพของผเู้ รียน

14. เอาใจใส่ดแู ลผเู้ รียน อยา่ งทว่ั ถึง

15. ใชเ้ วลาสอนเหมาะสมกบั เวลาที่กาหนด

ด้านสื่อ นวตั กรรม แหล่งการเรียนรู้

16. ใชส้ ื่อท่ีเหมาะสมกบั กิจกรรมและศกั ยภาพของผเู้ รียน

17. ใชส้ ื่อ แหล่งการเรียนรู้อยา่ งหลากหลาย เชน่ บุคคล สถานที่ ของจริง เอกสาร

ส่ืออิเลก็ ทรอนิกส์ และอินเทอร์เนต็ เป็นตน้

ด้านการวดั และประเมินผล

18.ผเู้ รียนมีส่วนร่วมในการกาหนดเกณฑก์ ารวดั และประเมินผล

19. ประเมินผลอยา่ งหลากหลายและครบท้งั ดา้ นความรู้ ทกั ษะ และจิตพิสยั

20. ครู ผเู้ รียน ผปู้ กครอง หรือ ผทู้ ่ีเก่ียวขอ้ งมีส่วนร่วม ในการประเมิน

หมายเหตุ ระดบั การปฏิบตั 5ิ = ปฏิบตั ิดีเยย่ี ม 4= ปฏิบตั ิดี 3= ปฏิบตั ิ รวม

2 = ควรปรับปรุง 1 = ไมม่ ีการปฏิบตั ิ ค่าเฉลี่ย

253

บันทึกหลงั สอน ปัญหา และแนวทางแก้ปัญหา

ปัญหาทพ่ี บ แนวทางแก้ปัญหา

ด้านการเตรียมการสอน …………………………………………………….
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้ ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านสื่อ นวัตกรรม แหล่งการเรียนรู้ ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านการวดั และประเมินผล ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
……………………………………………………..

ด้านอ่ืนๆ (โปรดระบเุ ป็นขอ้ ๆ)
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..
…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………………….. ……………………………………………………………...

ลงชื่อ ........................................................................ครูผสู้ อน

(........................................... ............................)

ตาแหน่ง ................................................. .....................

วนั -เดอื น-ปี บันทึกการนเิ ทศและตดิ ตาม 254

เวลา รายการนิเทศและติดตาม ชื่อ-สกลุ ผู้นิเทศ ตาแหน่ง

255

หน่วยท่ี 10
สัปดาห์ที่ 12

เร่ือง
หลกั การถอดประกอบเครื่องยนต์

256

แผนการจดั การเรียนรู้แบบมุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพ

และบูรณาการตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

/ ผล 5 มติ ิ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รหัสวชิ า 2101-9004 วิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น

หน่วยท่ี 10 ชื่อหน่วย หลกั การถอดประกอบเครื่องยนต์

ชื่อเร่ือง การถอดประกอบฝาสูบ จานวน4 ชั่วโมง

1. สาระสาคญั

1. การถอดประกอบฝาสูบ

2. หลกั การถอดฝาสูบอยา่ งถูกตอ้ ง

3. การตรวจสอบและการวเิ คราะห์ปัญหาของฝาสูบ

2. สมรรถนะประจาหน่วยการเรียนรู้
1. ผเู้ รียนสามารถบอกหนา้ ทข่ี องฝาสูบเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนสามารถเขา้ ใจวธิ ีการถอดประกอบฝาสูบไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3. ผเู้ รียนสามารถถอดประกอบฝาสูบเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. จดุ ประสงค์การเรียนรู้

3.1 จดุ ประสงค์ทวั่ ไป
1. นกั ศกึ ษาสามารถอธิบายบอกหนา้ ท่ีของฝาสูบเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. นกั ศกึ ษาสามารถถอดประกอบฝาสูบเครื่องยนตต์ ามข้นั ตอนไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3. นกั ศกึ ษาสามารถวเิ คราะหข์ อ้ ขดั ขอ้ งของฝาสูบเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3.2 จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1. ผเู้ รียนสามารถใชเ้ คร่ืองมือถอดประกอบฝาสูบไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนสามารถถอดประกอบฝาสูบไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3. ผเู้ รียนสามารถตรวจสอบและวเิ คราะหป์ ัญหาของฝาสูบไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

257

4. เนื้อหาสาระการสอน/การเรียนรู้
4.1 ด้านความรู้
- หลกั การถอดประกอบฝาสูบ
- การวเิ คราะหข์ อ้ ขดั ขอ้ งของฝาสูบเคร่ืองยนต์

4.2 ด้านทกั ษะหรือปฏิบตั ิ
- การใชเ้ ครื่องมือในงานเครื่องยนต์
- การถอดประกอบฝาสูบเคร่ืองยนต์

4.3 ด้านคณุ ธรรม/จริยธรรม/จรรยาบรรณ/บูรณาการเศรษฐกจิ พอเพียง
- ความมีวนิ ยั : การแตง่ กาย , การตรงต่อเวลา
- ความรบั ผดิ ชอบ : ทางานเสร็จทนั ตามเวลาท่ี กาหนด
- ความสนใจใฝ่รู้ : มีความสนใจในการหาความรู้เพม่ิ เติม , การกระตือรือรน้ ที่จะเรียนรู้
- ความมีมนุษยส์ มั พนั ธ์ : ยอมรับความคดิ เห็นผอู้ ื่น
- ความอดทน อดกล้นั : มีสติควบคุมอารมณ์ไดด้ ี
- ความซ่ือสตั ยส์ ุจริต : ไม่นาผลงานผอู้ ื่นมาแอบอา้ งเป็ นของตน
- การประหยดั : ใชว้ สั ดุทเ่ี หมาะสมกบั งาน , ปิ ดไฟฟ้ า ทุกคร้งั ที่เลิกใช้
- ความกตญั ญกู ตเวที : อาสาช่วยเหลือและถือของช่วยครู –อาจารย์

258

5. กิจกรรมการเรียนการสอนหรือการเรียนรู้

ข้ันตอนการสอนหรือกจิ กรรมครู การเรียนหรือกิจกรรมของผู้เรียนข้นั ตอน

ข้นั นาเข้าสู่บทเรียน (10 นาที )
1.ครูถามถึงหนา้ ทขี่ องฝาสูบวา่ มีความสาคญั อยา่ งไร 1.ผเู้ รียนท้งั ช้นั แสดงความคดิ เห็นตามหวั ขอ้ ท่คี รู

ชกั ถาม

ข้นั การสอน (1 ชั่วโมง 50 นาที )
1.ครูฉาย Projector อธิบายหนา้ ทีแ่ ละลกั ษณะของฝา 1.ผเู้ รียนท้งั หมดต้งั ใจฟังการบรรยาย

สูบเครื่องยนต์ 2.ผเู้ รียน ต้งั ใจฟังการบรรยายและจดบนั ทกึ
2.ครูฉาย Projector หลกั การถอดประกอบฝาสูบ เน้ือหาจากคาบรรยายใส่สมุด
เคร่ืองยนต์ 3.ผเู้ รียนดูหลกั การถอดประกอบฝาสูบ
3. ครูสาธิตการถอดประกอบฝาสูบเครื่องยนต์ 4. ผเู้ รียนซกั ถามขอ้ สงสยั
4.ครูเปิ ดโอกาสใหช้ กั ถามขอ้ สงสยั

5.ครูต้งั คาถามเพอ่ื ใหผ้ เู้ รียนตอบเป็นรายบุคคลดว้ ย 5.ผเู้ รียนตอบคาถามตามหวั ขอ้ ทีค่ รูซกั ถามเป็น

วธิ ีการสุ่มถาม รายบคุ คล

ข้นั พยายาม(1 ช่ัวโมง30นาท)ี 1.ผเู้ รียนแบ่งกลุ่มถอดประกอบฝาสูบ
1. ครูใหน้ กั ศกึ ษาแบง่ กลุ่มถอดประกอบฝาสูบ 2.ผเู้ รียนทาแบบทดสอบ
2.ครูใหท้ าแบบทดสอบ
ข้นั สรุป (30นาท)ี 1.ผเู้ รียนช่วยกนั เฉลยแบบทดสอบ
1. ครูใหส้ ่งแบบทดสอบและเฉลย 2. ผเู้ รียนต้งั ใจฟังสรุปเน้ือหา
2.ครูสรุปเน้ือหาเพม่ิ เตมิ

259

6. ส่ือการเรียนการสอน/การเรียนรู้
6.1 สื่อสิ่งพิมพ์
1. หนงั สืองานเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้
2. แบบทดสอบ 10 ขอ้
3. แบบฝึกหดั
6.2 ส่ือโสตทศั น์
1. เครื่องฉาย Projector
2. คอมพวิ เตอร์

6.3 สื่อของจริง
1. เคร่ืองยนตจ์ ริง

7. แหล่งการเรียนการสอน/การเรียนรู้
7.1 ภายในสถานศึกษา
1. ตกึ วทิ ยาบริการ
2. หอ้ งสมุดชมรมวชิ าชีพช่างยนต์
3. หอ้ ง Internet ช่างยนต์
7.2 ภายนอกสถานศึกษา
1. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั มหาสารคาม
2. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั มหาสารคาม
3. รา้ น Internet

8. งานทมี่ อบหมาย
8.1 ก่อนเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนตรวจความเรียบร้อยของตนก่อนเรียน
8.2 ขณะเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนถอดประกอบฝาสูบเคร่ืองยนต์
- ใหผ้ เู้ รียนทาแบบทดสอบ
8.3 หลังเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนตรวจแบบทดสอบ
- ใหผ้ เู้ รียนไปศกึ ษา เรื่อง การถอดล้ินเครื่องยนต์

260

9. เอกสารอ้างอิง

พรจิต ปทุมสุวรรณ. งานเคร่ืองยนต์แก๊สโซลีน. กรุงเทพฯ : ศูนยส์ ่งเสริมอาชีวะ, 2540.

พชิ าญ สิริบตุ ร. งานเครื่องยนต์เบอื้ งต้น. กรุงเทพฯ : สถาบนั เทคโนโลยี พระจอมเกลา้ พระนคร

เหนือ, 2531.

10. หลักการประเมินผลการเรียน

10.1 ก่อนเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

10.2 ขณะเรียน

- สงั เกตจากคาถาม ของผเู้ รียน

10.3 หลงั เรียน

- แบบทดสอบ

11. รายละเอียดการประเมนิ ผลการเรียน

11.1 คะแนนระหว่างภาคเรียน ร้อยละ 80 ไดจ้ าก

- ผลจากแบบทดสอบหลงั เรียน ร้อยละ 20

- ผลจากใบงาน ร้อยละ 20

- ผลจากการปฏบิ ตั ิงานกลุ่ม รอ้ ยละ 30

- ผลจากแบบฝึกหดั ร้อยละ 10

11.2 คะแนนคณุ ธรรมและ จริยธรรม ร้อยละ 20 ไดจ้ าก

- ความตรงตอ่ เวลา ร้อยละ 5

- ความมีระเบยี บวนิ ยั รอ้ ยละ 5

- ความรบั ผดิ ชอบ รอ้ ยละ 5

- ความซื่อสตั ย์ ร้อยละ 5

261

การประเมนิ ผล นาคะแนนท่ีไดจ้ ากการวดั ผลมาประเมิน โดยยดึ หลกั เกณฑก์ ารประเมินผลของ
วทิ ยาลยั เทคนิคมหาสารคาม ซ่ึงกาหนดดงั น้ี

อตั ราคะแนน ระดบั คะแนน
80 – 100 4.0
75 – 79 3.5
70 – 74 3.0
65 – 69 2.5
60 – 64 2.0
55 – 59 1.5
50 – 54 1.0
0 – 49 0

262

แผนการสอน หน่วยท่ี 10

ชื่อวชิ า งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังที่ 12

ช่ือหน่วยหลกั การถอดประกอบฝาสูบเครื่องยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

เนือ้ หา

ฝาสบู (ฝาครอบกระบอกสบู ) เป็ นทสี่ าหรับห้องเผาไหม้และกลไกวาล์วตา่ ง ๆ

การถอดฝาสูบเคร่ืองยนต์

ลาดับขัน้ ตอนในการปฏิบตั งิ าน

1. เตรียมเคร่ืองมือ – วสั ดแุ ละอปุ กรณ์

2. ถา่ ยนา้ มนั หลอ่ เย็นออกจากหม้อนา้

3. ถอดสายพานไทม์ม่ิง

รูปที่ 10.1 ถอดสายพานไทม์ม่ิง

4. ถอดฝาครอบล้ินออกจากฝาสูบ
5. ถอดเพลาลูกเบ้ยี วออกจากฝาสูบ

รูปท่ี 10.2 5ถอดเพลาลูกเบยี้ ว

263

แผนการสอน หน่วยท่ี 10

ชื่อวิชา งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังที่ 12

ช่ือหน่วย หลกั การถอดประกอบฝาสูบเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

6. ถอดท่อร่วมไอดีไอเสียและปะเก็นออกจากฝาสูบ

7. ถอดฝาสูบ

- คลายและถอดโบลท์ ออกทลี่ ะนอ้ ยเทา่ ๆกนั หลายคร้งั ตามลาดบั ดงั แสดงในรูป

การคลายฝาสูบ การขนั ฝาสูบ

รูปที่ 10.3 แสดงการคลาย-ขันน็อตฝาสูบ
8. ถอดฝาสูบถา้ ตดิ ใหใ้ ชค้ อ้ นหวั อ่อนขนาดคอ่ นขา้ งใหญ่ หรือ ใชท้ อ่ นไมต้ อกฝาสูบข้นึ อยา่ ใช้
เคร่ืองมือของมีคมหรือมีดปลายแหลมตอกฝาสูบ
-ความเสียหายจะเกิดข้นึ กบั ฝาสูบหรือเส้ือสูบ

การเตรียมฝาสูบ
1.ทาความสะอาดเขม่าและเศษของประเก็น
-หนา้ สมั ผสั ของฝาสูบและหนา้ เผาไหม้
-หนา้ สมั ผสั ของเส้ือสูบ
2.ทาความสะอาดคราบน้ามนั น้าและส่ิงสกปรกตา่ งๆ ออกจากฝาสูบและรูเกลียวเส้ือสูบ
3.ตรวจหนา้ สมั ผสั ของฝาสูบ เพอ่ื ดูความโก่งหรือการบิดตวั โดยใชบ้ รรทดั เหลก็ และฟิ ลเลอร์เกจ

-ตรวจการเป็ นร่องและรอยต่างๆ
4.ตรวจหวั สตดั หรือสลกั และ ตรวจสภาพของเกลียว

264

แผนการสอน หน่วยท่ี 10

ช่ือวิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังที่ 12

ช่ือหน่วยหลกั การถอดประกอบเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

การประกอบฝาสูบเครื่องยนต์

การประกอบฝาสูบยอ้ นลาดบั ข้นั ตอนของการถอดฝาสูบโดยปฏิบตั งิ านเริ่มจากขอ้ 8 ถึงขอ้ 1

ข้อเสนอแนะ

- การขนั โบลท์ ปะกบั แบร่ิงเพลาลูกเบ้ยี วและโบลท์ ของฝาสูบใหข้ นั เร่ิมจากขา้ งในออกมาขา้ งนอกหรือขนั
เขา้ ท่ลี ะนอ้ ยหลายๆคร้ังตามลาดบั
- เม่ือขนั โบลท์ เขา้ ทกุ ตวั แลว้ ใหใ้ ชป้ ระแจปอนดข์ นั ซ้าอีกทตี ามค่าแรงขนั ทีก่ าหนดในคูม่ ือหรือขนั เขา้ ไป
อีก 90 องศาตามลาดบั
- การจดั วางสูบที่ 1 ใหอ้ ยทู่ ่ีศนู ยต์ ายบนในจงั หวะอดั
- จดั เรียงล้ินสปริงแหวนรองสปริงและบ่ารองสปริงใหถ้ ูกตอ้ งตามลาดบั
- ตาแหน่งเพลาขอ้ เหวย่ี งโดยกานวดั เครื่องหมายจงั หวะการฉีดน้ามนั เช้ือเพลิงของเฟื องไทมม์ ่ิงเพลาขอ้
เหวย่ี งใหต้ รงกบั เปลือกสายพานไทมม์ ิ่งโดยการใชโ้ บลท์ ยดึ พลู เลยเ์ พลาขอ้ เหวยี่ งหมุนไปได้

ข้อแนะนา

- ควรเติมน้ามนั หล่อลื่นลงไปในเคร่ืองยนตแ์ ลว้ สตาร์ทเคร่ืองใหต้ ิดเพอ่ื ตรวจวดั ระดบั น้ามนั เครื่อง
- ควรเตมิ น้าสะอาดลงไปในหมอ้ น้าใหไ้ ดร้ ะดบั

265

แผนการสอน หน่วยท่ี 10

ช่ือวิชา งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 12

ชื่อหน่วยหลกั การถอดประกอบเครื่องยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

แบบฝึ กหัด

ตอนท่ี 1 คาส่ังจงตอบคาถามต่อไปน้ี

1. หนา้ ทขี่ องฝาสูบ คืออะไร

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

2. จงเขียนข้นั ตอนการถอดฝาสูบ ตามลบั ดบั ใหถ้ ูกตอ้ ง

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………….

จงบอกข้นั ตอนการเตรียมฝาสูบ

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………

266

แผนการสอน หน่วยท่ี 10

ชื่อวิชา งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท่ี 12

ช่ือหน่วยหลกั การถอดประกอบเครื่องยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

เฉลยแบบทดสอบ

ตอนที่ 1 คาสั่งจงทาเคร่ืองหมายกากบาท (X)

คาตอบท่ถี ูกตอ้ งท่ีสุดเพยี งขอ้ เดียว 6. การวดั ความโก่งของฝาสบู ใช้เคร่ืองมือใด

1. หนา้ ทข่ี องฝาสูบคืออะไร ก. ไม้บรรทดั เหลก็ ข.ฟิลเลอร์เกจ

ก. หอ้ งเผาไหม้ ข. ขบั เพลาลูกเบ้ียว ค.ไมโครมิเตอร์ ง.ถกู ทงั้ ข้อ ก และ ข
7.การจดั วางกระบอกสบู แบบใดท่ใี ช้กบั เคร่ืองบนิ
ค. หล่อเยน็ เคร่ืองยนต์ ง. ถูกทกุ ขอ้

2. เครื่องมือการตรวจฝาสูบคอื อะไร ก.แบบสบู ตงั้ ข. แบบสบู นอน
ก. เวอร์เนียคาลิปเปอร์ ค.แบบสบู ตวั วี ง. แบบสบู ดาว

ข. ฟิลเลอร์เกจ 8.การจดั วางลนิ ้ แบบใดนยิ มใช้มากท่สี ดุ ใน
ค. ไดอลั เกจ เคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี
ง. ไมโครมิเตอร์ ก. L-head Type ข. T-head Type

3.ห้องเผา่ ไหม้แบบใดมีประสทิ ธิภาพมากทส่ี ดุ ค. I-head Type ง. F-head Type

ก. แบบครึ่งวงกลม ข. แบบลม่ิ 9.เคร่ืองยนต์สนั ดาปภายในจดั แบง่ ตามการระบาย
ค.แบบอา่ งอาบนา้ ง.แบบอยใู่ นหวั ลกู สบู ความร้ อนได้ กี่แบบ

4.ข้อใดตอ่ ไปนเี ้ป็ นชิน้ สว่ นทเ่ี คลอ่ื นที่ทงั้ หมด ก. 1 แบบ ข.2 แบบ
ก.ฝาสบู เพลาข้อเหวีย่ ง ลกู สบู
ข. ก้านกระท้งุ อ่างนา้ มนั เครื่อง ลนิ ้ ไอดี ค. 3 แบบ ง.4 แบบ
ค. ลกู สบู ล้อช่วยแรง เพลาลกู เบีย้ ว
ง. เสอื ้ สบู กระบอกสบู แหวนลกู สบู 10.การคลายน็อตถอดฝาสูบตอ้ งเริ่มจากส่วนใด

ก. นอกเข้าใน ข.แบบแบบใดก็ได้

ค. ในออกนอก ง. ไม่มีข้อถกู

5.เครื่องยนต์สนั ดาปภายนอกได้แกข่ ้อใด
ก.เครื่องจกั รไอนา้
ข.เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ และ 2 จงั หวะ
ค.เคร่ืองยนต์ดเี ซล
ง. เคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี

267

แผนการสอน หน่วยท1ี่ 0

ชื่อวิชา งานซอ่ มเคร่ืองยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท1่ี 2

ชื่อหน่วย หลกั การถอดประกอบเครื่องยนต์ จานวน 4 ช่ัวโมง

เฉลยแบบฝึ กหัด

ตอนท่ี 1 คาสั่งจงตอบคาถามตอ่ ไปน้ี

1. หนา้ ทขี่ องฝาสูบ คอื อะไร

ตอบฝาสบู (ฝาครอบกระบอกสบู ) เป็ นท่ีสาหรับห้องเผาไหม้และกลไกวาล์วตา่ ง ๆ

2. จงเขยี นข้นั ตอนการถอดฝาสูบ ตามลบั ดบั ใหถ้ ูกตอ้ ง

ตอบ1. เตรียมเคร่ืองมือ – วสั ดแุ ละอุปกรณ์

2. ถา่ ยนา้ มนั หลอ่ เยน็ ออกจากหม้อนา้

3. ถอดสายพานไทม์มิ่ง

4. ถอดฝาครอบลิ้นออกจากฝาสูบ

5. ถอดเพลาลูกเบ้ียวออกจากฝาสูบ

6. ถอดทอ่ ร่วมไอดีไอเสียและปะเก็นออกจากฝาสูบ

7. ถอดฝาสูบ

- คลายและถอดโบลท์ ออกที่ละนอ้ ยเทา่ ๆกนั หลายคร้งั

3.จงบอกข้นั ตอนการเตรียมฝาสูบ
ตอบ1.ทาความสะอาดเขม่าและเศษของประเก็น

-หนา้ สมั ผสั ของฝาสูบและหนา้ เผาไหม้
-หนา้ สมั ผสั ของเส้ือสูบ
2.ทาความสะอาดคราบน้ามนั น้าและส่ิงสกปรกต่างๆ ออกจากฝาสูบและรูเกลียวเส้ือสูบ
3.ตรวจหนา้ สมั ผสั ของฝาสูบ เพอื่ ดูความโก่งหรือการบดิ ตวั โดยใชบ้ รรทดั เหล็กและฟิ ลเลอร์เกจ
-ตรวจการเป็นร่องและรอยตา่ งๆ
4.ตรวจหวั สตดั หรือสลกั และ ตรวจสภาพของเกลียว

268

แผนการสอน หน่วยท1ี่ 0

ช่ือวิชา งานซอ่ มเครื่องยนต์เบือ้ งต้น สอนคร้ังท1่ี 2

ชื่อหน่วย หลกั การถอดประกอบเคร่ืองยนต์ จานวน 4 ชั่วโมง

เฉลยแบบทดสอบ

ตอนท่ี 1 คาส่ังจงทาเคร่ืองหมายกากบาท (X)

คาตอบที่ถูกตอ้ งทส่ี ุดเพยี งขอ้ เดียว 6. การวดั ความโก่งของฝาสบู ใช้เครื่องมือใด

1. หนา้ ท่ขี องฝาสูบคอื อะไร ก. ไม้บรรทดั เหลก็ ข.ฟิลเลอร์เกจ

ก. หอ้ งเผาไหม้ ข. ขบั เพลาลูกเบ้ียว ค.ไมโครมิเตอร์ ง. ถกู ทงั้ ข้อ ก และ ข
ค. หล่อเยน็ เคร่ืองยนต์ ง. ถูกทกุ ขอ้
7.การจดั วางกระบอกสบู แบบใดทใี่ ช้กบั เครื่องบิน

2. เครื่องมือการตรวจฝาสูบคอื อะไร ก.แบบสบู ตงั้ ข.แบบสบู นอน
ก. เวอร์เนียคาลิปเปอร์ ค.แบบสบู ตวั วี ง. แบบสบู ดาว

ข. ฟิลเลอร์เกจ 8.การจดั วางลนิ ้ แบบใดนิยมใช้มากทสี่ ดุ ใน
ค. ไดอลั เกจ เคร่ืองยนต์แก๊สโซลนี
ง. ไมโครมิเตอร์ ก. L-head Type ข. T-head Type

3.ห้องเผา่ ไหม้แบบใดมีประสทิ ธิภาพมากท่ีสดุ ค. I-head Type ง. F-head Type

ก. แบบครึ่งวงกลม ข. แบบลมิ่ 9.เคร่ืองยนต์สนั ดาปภายในจดั แบง่ ตามการระบาย
ค.แบบอ่างอาบนา้ ง.แบบอยใู่ นหวั ลกู สบู ความร้ อนได้ กี่แบบ

4.ข้อใดตอ่ ไปนเี ้ป็ นชิน้ สว่ นทเ่ี คลอ่ื นทที่ งั้ หมด ก. 1 แบบ ข. 2 แบบ
ก.ฝาสบู เพลาข้อเหวย่ี ง ลกู สบู
ข. ก้านกระท้งุ อา่ งนา้ มนั เครื่อง ลนิ ้ ไอดี ค. 3 แบบ ง. 4 แบบ
ค. ลกู สบู ล้อชว่ ยแรง เพลาลกู เบีย้ ว
ง. เสอื ้ สบู กระบอกสบู แหวนลกู สบู 10.การคลายน็อตถอดฝาสูบตอ้ งเริ่มจากส่วนใด

ก. นอกเข้าใน ข.แบบแบบใดก็ได้

ค. ในออกนอก ง. ไม่มีข้อถกู

5.เครื่องยนต์สนั ดาปภายนอกได้แก่ข้อใด
ก.เคร่ืองจกั รไอนา้
ข.เคร่ืองยนต์ 4 จงั หวะ และ 2 จงั หวะ
ค.เคร่ืองยนต์ดีเซล
ง. เครื่องยนต์แก๊สโซลนี

269

ใบงานหน่วยที่ 10

การถอดประกอบฝาสูบ

ชื่อ……………………………………………..รหัส……………………………….

จุดประสงค์ เครื่องมอื และอุปกรณ์

1.เลือกใชเ้ คร่ืองมือกบั ลกั ษณะงานได้ 1.เครื่องมือท่ใี ชใ้ นการตรวจวดั

2.ปฏิบตั ิการถอดประกอบฝาสูบได้ 2.เคร่ืองยนต์

คาส่ัง ใหน้ กั เรียนตรวจสอบวเิ คราะหข์ อ้ ขดั ขอ้ งของฝาสูบ
ค่าทวี่ ดั ได้
1.

2.

3………………

การวิเคราะห์ข้อขดั ข้อง
1……………………………………………………………………………………………………………
2……………………………………………………………………………………………………………
3……………………………………………………………………………………………………………

270

บันทึกผลหลงั การจดั การเรียนรู้แบบม่งุ เน้นสมรรถนะอาชีพและบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ

พอเพยี ง/ ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รายการ ระดับการปฏบิ ตั ิ
54 3 2 1

ด้านการเตรียมการสอน

1.จดั หน่วยการเรียนรู้ไดส้ อดคลอ้ งกบั วตั ถุประสงคก์ ารเรียนรู้

2. กาหนดเกณฑก์ ารประเมินครอบคลุมท้งั ดา้ นความรู้ ดา้ นทกั ษะ และดา้ นจิตพสิ ยั

3. เตรียมวสั ดุ-อุปกรณ์ ส่ือ นวตั กรรม กิจกรรมตามแผนการจดั การเรียนรูก้ ่อนเขา้ สอน

ด้านการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้

4. มีวธิ ีการนาเขา้ สู่บทเรียนที่น่าสนใจ

5. มีกิจกรรมท่ีหลากหลาย เพอ่ื ช่วยใหผ้ เู้ รียนเกิดการเรียนรู้ ความเขา้ ใจ

6. จดั กิจกรรมที่ส่งเสริมใหผ้ เู้ รียนคน้ ควา้ เพอื่ หาคาตอบดว้ ยตนเอง

7. นกั เรียนมีส่วนร่วมในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้

8. จดั กิจกรรมทีเ่ นน้ กระบวนการคิด ( คดิ วเิ คราะห์ คดิ สงั เคราะห์ คิดสรา้ งสรรค์ )

9. กระตนุ้ ใหผ้ เู้ รียนแสดงความคดิ เห็นอยา่ งเสรี

10. จดั กิจกรรมการเรียนรูท้ ีเ่ ช่ือมโยงกบั ชีวติ จริงโดยนาภูมิปัญญา/บูรณาการเขา้ มามีส่วน

ร่วม

11. จดั กิจกรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม

12. มีการเสริมแรงเมื่อนกั เรียนปฏบิ ตั ิ หรือตอบถูกตอ้ ง

13. มอบหมายงานใหเ้ หมาะสมตามศกั ยภาพของผเู้ รียน

14. เอาใจใส่ดูแลผเู้ รียน อยา่ งทวั่ ถึง

15. ใชเ้ วลาสอนเหมาะสมกบั เวลาทีก่ าหนด

ด้านส่ือ นวตั กรรม แหล่งการเรียนรู้

16. ใชส้ ่ือท่ีเหมาะสมกบั กิจกรรมและศกั ยภาพของผเู้ รียน

17. ใชส้ ่ือ แหล่งการเรียนรู้อยา่ งหลากหลาย เช่น บคุ คล สถานที่ ของจริง เอกสาร

ส่ืออิเลก็ ทรอนิกส์ และอินเทอร์เน็ต เป็นตน้

ด้านการวัดและประเมนิ ผล

18.ผเู้ รียนมีส่วนร่วมในการกาหนดเกณฑก์ ารวดั และประเมินผล

19. ประเมินผลอยา่ งหลากหลายและครบท้งั ดา้ นความรู้ ทกั ษะ และจิตพสิ ยั

271

บนั ทกึ หลงั สอน ปัญหา และแนวทางแก้ปัญหา

ปัญหาทพ่ี บ แนวทางแก้ปัญหา

ด้านการเตรียมการสอน

…………………………………………………….. …………………………………………………….

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านสื่อ นวตั กรรม แหล่งการเรียนรู้

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านการวัดและประเมนิ ผล

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

ด้านอื่นๆ (โปรดระบุเป็นขอ้ ๆ)

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

…………………………………………………….. ……………………………………………………..

……………………………………………………… ………………………………………………………

…….. ……...

ลงชื่อ ........................................................................ครูผสู้ อน

(........................................... ............................)

ตาแหน่ง ................................................. .....................

272

บนั ทกึ การนิเทศและตดิ ตาม
วนั -เดอื น-ปี เวลา รายการนิเทศและติดตาม ช่ือ-สกลุ ผู้นิเทศ ตาแหน่ง

273

274

หน่วยที่ 10
สัปดาห์ท่ี 13

เรื่อง
หลกั การถอดประกอบเครื่องยนต์

275

แผนการจัดการเรียนรู้แบบม่งุ เน้นสมรรถนะอาชีพ

และบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

/ ผล 5 มิติ / นโยบาย 3 D และ 11 ดี 11 เก่ง

รหัสวิชา 2100-1006 วิชา งานเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้

หน่วยที่ 10 ช่ือหน่วย หลกั การถอดประกอบเคร่ืองยนต์

ชื่อเร่ืองการถอดประกอบชุดกลไกล้ินของเครื่องยนต์ จานวน4 ชั่วโมง

1. สาระสาคญั

1. การถอดถอดประกอบชุดกลไกลิ้นของเครื่องยนต์

2. การปรบั ต้งั วาลว์ เครื่องยนต์

2. สมรรถนะประจาหน่วยการเรียนรู้

1. ผเู้ รียนสามารถอธิบายหลกั การทางานของชุดกลไกลิ้นของเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

2. ผเู้ รียนสามารถถอดประกอบชุดกลไกลิ้นของเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. ผเู้ รียนสามารถปรบั ต้งั ล้ินเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. จดุ ประสงค์การเรียนรู้

3.1 จุดประสงค์ท่วั ไป
1. นกั ศึกษาสามารถอธิบายบอกหนา้ ท่ชี ุดกลไกลิ้นของเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. นกั ศกึ ษาสามารถอธิบายการถอดประกอบชุดกลไกลิ้นของเคร่ืองยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
3. นกั ศกึ ษาสามารถวเิ คราะห์ขอ้ ขดั ขอ้ งของกลไกล้ินเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3.2 จดุ ประสงค์เชิงพฤติกรรม

1. ผเู้ รียนสามารถชุดกลไกลิ้นของเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนสามารถปรบั ต้งั ลิ้นเครื่องยนตไ์ ดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

276

4. เนื้อหาสาระการสอน/การเรียนรู้
4.1 ด้านความรู้
- หลกั การถอดประกอบลิ้นเครื่องยนต์
- การวเิ คราะห์ขอ้ ขดั ขอ้ งของล้ินเครื่องยนต์

4.2 ด้านทกั ษะหรือปฏิบตั ิ
- การใชเ้ ครื่องมือในงานเคร่ืองยนต์
- การถอดประกอบลิ้นเคร่ืองยนต์
- การปรับต้งั ลิ้นเคร่ืองยนต์

4.3 ด้านคุณธรรม/จริยธรรม/จรรยาบรรณ/บูรณาการเศรษฐกิจพอเพียง
- ความมีวนิ ยั : การแตง่ กาย , การตรงตอ่ เวลา
- ความรับผดิ ชอบ : ทางานเสร็จทนั ตามเวลาที่ กาหนด
- ความสนใจใฝ่รู้ : มีความสนใจในการหาความรูเ้ พมิ่ เตมิ , การกระตือรือรน้ ที่จะเรียนรู้
- ความมีมนุษยส์ มั พนั ธ์ : ยอมรับความคิดเห็นผอู้ ื่น
- ความอดทน อดกล้นั : มีสตคิ วบคุมอารมณ์ไดด้ ี
- ความซ่ือสตั ยส์ ุจริต : ไม่นาผลงานผอู้ ่ืนมาแอบอา้ งเป็ นของตน
- การประหยดั : ใชว้ สั ดุท่ีเหมาะสมกบั งาน , ปิ ดไฟฟ้ า ทุกคร้งั ทเ่ี ลิกใช้
- ความกตญั ญกู ตเวที : อาสาช่วยเหลือและถือของช่วยครู –อาจารย์

277

5. กจิ กรรมการเรียนการสอนหรือการเรียนรู้

ข้นั ตอนการสอนหรือกจิ กรรมครู การเรียนหรือกจิ กรรมของผู้เรียนข้นั ตอน

ข้นั นาเข้าสู่บทเรียน (10 นาที ) 1.ผเู้ รียนท้งั ช้นั แสดงความคดิ เห็นตามหวั ขอ้ ทีค่ รู
ชกั ถาม
1.ครูถามถึงหนา้ ทขี่ องล้ินเคร่ืองยนตจ์ ะสงั เกตไุ ด้
อยา่ งไรวา่ ลิ้นไหนเป็นลิ้นไอดี ไอเสีย

ข้นั การสอน (1 ชั่วโมง 50 นาที )

1.ครูฉาย Projector อธิบายหนา้ ทีข่ องลิ้นเครื่องยนต2์ . 1.ผเู้ รียนท้งั หมดต้งั ใจฟังการบรรยาย

ครูฉาย Projector หลกั การถอดประกอบกลไกลิ้น 2.ผเู้ รียน ต้งั ใจฟังการบรรยายและจดบนั ทึก

เคร่ืองยนตต์ รวจสอบลิ้นเคร่ืองยนต์ เน้ือหาจากคาบรรยายใส่สมุด

3. ครูสาธิตหลกั การถอดประกอบกลไกล้ิน 3.ผเู้ รียนดูหลกั การถอดประกอบกลไกล้ิน

เคร่ืองยนตแ์ ละฉายวดี ีโอการถอดประกอบกลไกล้ิน เครื่องยนต์

เคร่ืองยนต์

4.ครูเปิ ดโอกาสใหช้ กั ถามขอ้ สงสยั 4. ผเู้ รียนซกั ถามขอ้ สงสยั

5.ครูต้งั คาถามเพอ่ื ใหผ้ เู้ รียนตอบเป็นรายบคุ คลดว้ ย 5.ผเู้ รียนตอบคาถามตามหวั ขอ้ ทคี่ รูซกั ถามเป็น

วธิ ีการสุ่มถาม รายบคุ คล

ข้นั พยายาม(1 ช่ัวโมง30นาท)ี 1.ผเู้ รียนถอดประกอบกลไกลิ้นเคร่ืองยนตแ์ ละ
1. ครูใหน้ กั ศกึ ษาถอดประกอบกลไกล้ินเครื่องยนต์ ตรวจสอบล้ินเคร่ืองยนต์
และตรวจสอบลิ้นเครื่องยนต์ 2.ผเู้ รียนทาแบบทดสอบ
2.ครูใหท้ าแบบทดสอบ
1.ผเู้ รียนช่วยกนั เฉลยแบบทดสอบ
ข้นั สรุป (30นาท)ี 2. ผเู้ รียนต้งั ใจฟังสรุปเน้ือหา
1. ครูใหส้ ่งแบบทดสอบและเฉลย
2.ครูสรุปเน้ือหาเพม่ิ เติม

278

6. ส่ือการเรียนการสอน/การเรียนรู้
6.1 ส่ือสิ่งพิมพ์
1. หนงั สืองานเคร่ืองยนตเ์ บ้อื งตน้
2. แบบทดสอบ 10 ขอ้
3. แบบฝึกหดั
6.2 สื่อโสตทัศน์
1. เครื่องฉาย Projector
2. คอมพวิ เตอร์
3. เครื่องยนตจ์ ริง

6.3 ส่ือของจริง
1. เคร่ืองยนตจ์ ริง

7. แหล่งการเรียนการสอน/การเรียนรู้
7.1 ภายในสถานศึกษา
1. ตกึ วทิ ยาบริการ
2. หอ้ งสมุดชมรมวชิ าชีพช่างยนต์
3. หอ้ ง Internet ช่างยนต์
7.2 ภายนอกสถานศึกษา
1. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั มหาสารคาม
2. หอ้ งสมุดมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั มหาสารคาม
3. ร้าน Internet

8. งานทม่ี อบหมาย
8.1 ก่อนเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนตรวจความเรียบร้อยของตนก่อนเรียน
8.2 ขณะเรียน
- ใหผ้ เู้ รียนถอดประกอบถอดประกอบกลไกลิ้นเคร่ืองยนตแ์ ละตรวจสอบล้ินเครื่องยนต์
- ใหผ้ เู้ รียนทาแบบทดสอบ
8.3 หลงั เรียน
- ใหผ้ เู้ รียนตรวจแบบทดสอบ
- ใหผ้ เู้ รียนไปศึกษา เร่ือง การถอดประกอบเพลาขอ้ เหวยี่ ง