รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ระยะที่ 2

39

บริบทในแต่ละภูมิภาค และประชุมแลกเปลี่ยนกับนักวิจัยในชุดโครงการวิจัยในพื้นท่ีแต่ละ
ภูมภิ าค จานวน 4 คร้งั
- การจดั ทารายละเอียดหลักสูตรการสรา้ งนวัตกรรมพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง
- การเกบ็ ข้อมูลกบั ผบู้ รหิ าร ของอปท. และผู้นาท้องท่ี ตลอดจนผเู้ กี่ยวขอ้ งทกุ ฝา่ ย
- การเก็บข้อมูลพ้ืนฐานตาบลและประวตั ศิ าสตร์ชมุ ชนจากผู้นาชมุ ชน
- การประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับผู้บริหารของอปท. จานวน 4 คร้ัง ในหลักสูตร
การสร้างนวัตกรรมเพ่ือการพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
- การเขา้ ร่วมรบั ฟังการสะทอ้ นการประเมนิ ระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี งของอปท.
- การร่วมสังเกตการณ์การนาความรู้ไปใช้สร้างนวัตกรรม ฯ และกิจกรรมท่ีเป็นการประยุกต์
ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
- การเข้ารว่ มเวทปี ระชาคมในการจัดทาแผนอปท.
- การวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลเพื่อตอบคาถามวิจัย ด้วยวิธีการวิจัยเชิงพรรณนา
(Descriptive analysis) และการวิเคราะหเ์ นอ้ื หา (Content analysis)
- การจัดเวทีคนื ข้อมูลให้กับอปท. และการจัดการความร้จู ากการประชุมเชิงปฏิบตั กิ ารอยา่ งมี
ส่วนร่วมที่ผา่ นมา
- การสงั เคราะหข์ อ้ มลู ตามกรอบแนวคิดในการวจิ ยั และเขียนรายงานการวิจยั

5. วิธีกำรเก็บรวบรวมขอ้ มลู
ในการวิจัยคร้ังน้ีมีวิธีการเก็บรวบรวมและตรวจสอบข้อมูลท้ังเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ด้วย

วิธีการต่าง ๆ ตามประเด็นเน้ือหา โดยใช้วิธีการสามเส้า (Triangulation method) เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงที่
ถูกตอ้ งและเช่ือถอื ได้ อันประกอบดว้ ย

1) การวิจัยเอกสารที่เก่ียวข้อง (Documentary research) หรือหลักฐานเชิงประจักษ์ เป็นการ
รวบรวมและวเิ คราะห์เอกสารทางราชการขององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ เช่น แผนพัฒนาท้องถิน่ 5 ปี และ
รายงานผลการดาเนินงานโครงการ เป็นต้น และข้อมูลสถิติต่าง ๆ ท่ีปรากฏอยู่ในเอกสารต่าง ๆ ของทาง
ราชการ และหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง ตลอดจนรายงานการศึกษาความพึงพอใจ ที่ อปท. ได้จ้างหน่วยงาน
ภายนอกจัดทาขึ้น ในประเด็นตามกรอบตัวช้ีวัดความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง และรายละเอียดกิจกรรม/
โครงการท่ีขับเคล่ือนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของอปท. และท่ีเป็นนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่ิน ดัง
รายการเอกสารทแี่ สดงไว้ในบรรณานุกรม

2) การสนทนากลุ่มเฉพาะ (Focus group interview) นับต้ังแต่ร่วมประเมินความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงเบื้องต้นกับทีมผู้บริหารและบุคลากร และการเก็บข้อมูลในประเด็นเฉพาะ เช่น กรณีโครงการ
นวัตกรรมที่มีผู้เก่ียวข้องหลายฝ่าย เป็นต้น ตลอดจนการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมท้ัง 4 คร้ัง
ซ่ึงใชก้ ระบวนการสนุ ทรยี สนทนา อันเป็นเครอ่ื งมือการจัดการความรู้ (KM: Knowledge management) ท่ี

40

มกี ระบวนการถอดบทเรยี น (AAR: After action review) เป็นเครอ่ื งมือสาคญั ในการเรียนรหู้ ลังจากไดล้ งมือ
ปฏิบัติมาแล้ว (ประพนธ์ ผาสุกยืด, 2553) จงึ นามาใช้รวบข้อมูลในลักษณะความคิดเห็น และประสบการณ์
จากการลงมือปฏิบัติของผู้เข้าประชุม ท่ีมาจาก ผู้บริหาร สมาชิกสภา และบุคลากรของอปท. ที่เข้าร่วม (ดู
รายละเอียดรายงานผลการประชุม ฯ ในภาคผนวก ช) นอกจากน้ียังได้เขา้ ไปจัดการความรกู้ ับบุคลากรที่เข้า
รว่ มประชมุ ของแตล่ ะอปท. ในชว่ งคืนข้อมูลอกี ดว้ ย

3) การสัมภาษณ์ผู้บริหาร สมาชิกสภา และบุคลากรของอปท. ตลอดจนผู้นาท้องที่ (กานัน
ผู้ใหญ่บ้าน) และผู้นาชุมชน ในประเด็นตามกรอบตัวชี้วัดความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงที่เก่ียวข้อง และ
กิจกรรม/โครงการที่ขับเคล่ือนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของอปท. และท่ีเป็นนวัตกรรมเพื่อพัฒนา
ทอ้ งถ่นิ ดังรายชอื่ ผ้ใู ห้สัมภาษณ์ทแี่ สดงไวใ้ นบรรณานุกรม

4) การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม (Participatory observation) ในกิจกรรมการจัดประชุมเชิง
ปฏบิ ตั ิการอย่างมีส่วนรว่ มท้งั 4 ครั้ง

5) การสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม (Non-participatory observation) เข้าร่วมเวทีประชาคม
และการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ท่ีเป็นการประยุกต์ใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและที่เป็นนวัตกรรมเพ่ือ
พฒั นาทอ้ งถ่ิน

6. กำรวเิ ครำะหแ์ ละสงั เครำะหข์ อ้ มูล
หลังจากรวบรวมและตรวจสอบข้อมูลแล้ว จึงทาการวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิจัยเชิงพรรณนา

(Descriptive analysis) เพ่ือแสดงข้อมูลพื้นฐานตาบลและข้อมูลคุณลักษณะสาคัญขององค์กร ท่ีเก่ียวข้อง
กับพ้ืนที่และอปท. และอธิบายถึงระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของอปท. ตลอดจนปัจจัยนาเข้า
กระบวนการ และนวัตกรรมเพ่ือท้องถ่ินของอปท. และทาการวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์เน้ือหา
(Content analysis) ด้วยการนาข้อมูลมาจัดแยกเป็นหมวดหมู่ตามกรอบแนวคิด ทาการวิเคราะห์ระดับ
ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี งทไ่ี ดเ้ ทยี บกบั ขอ้ มูลทุตยิ ภมู ิที่เก่ยี วขอ้ ง เชน่ รายงานผลการประเมินคณุ ธรรมและ
ความโปร่งใสในการดาเนินงานขององค์การบริหารส่วนตาบล (Integrity & transparency assessment :
ITA) ของสานักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ และรายงานผลการประเมิน
ประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Local performance assessment: LPA) เป็นต้น
นอกจากนี้ยังได้สังเคราะห์ข้อมูลจากการรวบรวมข้อมูลเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับผู้บริหารและ
บุคลากรของอปท. และผลการจัดการความรู้ที่ได้จากการประชุม ฯ ร่วมกับอปท. เพ่ือเป็นแนวทางการนา
หลักสูตรการสร้างนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในการจัดการเรียน
การสอนตอ่ ไป

บทที่ 4
ขอ้ มลู คุณลกั ษณะของ อปท. กรณศี ึกษา

หลังจากเก็บข้อมูลตามวิธีการดาเนินการวิจัยในบทที่ 3 นับต้ังแต่การลงนามบันทึกข้อตกลงความ
ร่วมมือวิชาการ (MOU) ระหว่างนักวิจัยและองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินระดับตาบล กรณีศึกษา 18 อปท.
การสัมภาษณ์บุคลากรและผู้ท่ีเกี่ยวข้อง ดังที่แสดงไว้ในบรรณานุกรม ตลอดจนการเข้าร่วมสังเกตการณ์
กิจกรรมต่าง ๆ ของ อปท. ดังท่ีแสดงไว้ในภาคผนวก ง โดยมีรายละเอียดการนาเสนอ คือ ข้อมูลพื้นฐาน
ตาบล และข้อมูลลักษณะองค์กร อันจะทาให้เข้าใจและเห็นภาพลักษณะภูมิสังคมของพื้นท่ี เพื่อใช้
ประกอบการวิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูลต่อไป ทั้งนี้ตารางข้อมูลสะท้อนคุณลักษณะองค์กรปรากฏใน
ภาคผนวก ค และรายละเอียดข้อมูลปรากฏในภาคผนวก ฌ การนาเสนอเร่ิมจาก กรณีศึกษาในจังหวัด
อุทัยธานี นครสวรรค์ ชยั นาท และลพบุรี ตามลาดบั ดังนี้

1. ขอ้ มูลพน้ื ฐานตาบล
จากการสัมภาษณ์เชิงลึกรายบุคคล สัมภาษณแ์ บบกลุ่ม การลงพื้นทส่ี ังเกตการณ์ และการหาข้อมูล

เพิม่ เติมผ่านเวบ็ ไซต์ โดยรวบรวมข้อมูลพ้ืนฐานของตาบล ประวัตคิ วามเป็นมาตาบล บริบทพ้ืนท่ี บริบททาง
เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม และโครงสร้างพื้นฐานของแต่ละตาบล เพ่ือนามาประกอบการวิเคราะห์
สังเคราะห์ และพิจารณาการให้คะแนนตัวช้ีวัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงขององค์กรปกครองส่วน
ท้องถนิ่ ระดับตาบล ทั้ง 18 อปท. ดังนี้

ข้อมูลสะท้อนคณุ ลักษณะตาบล ด้านบริบท
จากการศึกษาประวัติความเปน็ มา ชมุ ชนทมี่ ีอายุยาวนานสว่ นใหญจ่ ะเป็นเมืองเก่าในอดีต หรือเป็น
พน้ื ทใ่ี กลเ้ คียง เชน่ อบต. อตู่ ะเภา และอบต. เขาดิน มหี ลักฐานทางประวัตศิ าสตร์ตงั้ แตส่ มยั ทวาราวดี ชมุ ชน
ส่วนใหญ่เป็นชมุ ชนท่ีตดิ รมิ แมน่ ้า เน่ืองจากการสัญจรสมัยกอ่ นเป็นทางน้าและเพื่อการเกษตร เชน่ ทต. หาด
ทนง และอบต. นครสวรรค์ออก ติดกับแม่น้าเจ้าพระยา ทต. สว่างอารมณ์ ติดกับแม่น้าแควตากแดด อบต.
เขาดิน ติดกับแม่นา้ ปิง อบต. โก่งธนู ติดกับแม่น้าลพบุรี เป็นต้น หรือเส้นทางการค้า/กองทัพ เช่น ทต. ทัพ
ทนั ทต. สว่างอารมณ์ ทต. อุดมธัญญา ส่วนชุมชนที่มปี ระวัติความเป็นมาไม่นานมากนักจะเป็นชมุ ชนที่เป็น
กลมุ่ คนอพยพ เชน่ อบต. ประดูย่ ืน อบต. บางตาหงาย อบต. เขาชนกัน อบต. หนองยาง อบต. หว้ ยคต เป็น
ต้น
บรบิ ทพนื้ ทส่ี ่วนใหญเ่ ปน็ ลักษณะภูมิประเทศภาคกลางทัว่ ไป เปน็ เขตท่ีราบภาคกลางตอนบน เป็นที่
ราบบนลมุ่ นา้ ส่วนใหญ่ ยกเวน้ บางพื้นทีม่ ลี ักษณะเป็นทรี่ าบลูกฟกู (เนินเขาสลบั กบั ท่รี าบ) ไดแ้ ก่ อบต. ประดู่
ยนื อบต. หว้ ยคต อบต. เขาชนกนั ทต. อดุ มธัญญา อบต. หนองบวั และอบต. หนองแขม มแี หล่งนา้ เพื่อการ

42

อุปโภคบรโิ ภคในพน้ื ท่ีโดยสว่ นใหญ่เป็นแหล่งน้าจากธรรมชาติ เช่น แม่น้า ห้วย หนอง คลอง บึง และแหล่ง
น้าชลประทาน

บริบททางเศรษฐกิจ ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ทาการเกษตร ปศุ
สัตว์ ประมง เนื่องจากเป็นพ้ืนท่ีลุ่มน้า เหมาะแก่การเกษตร รองลงมาเป็น อาชีพรับจ้างท่ัวไป ค้าขาย
ตามลาดับ สังคมและวัฒนธรรมของพ้ืนที่ พ้ืนท่ีส่วนใหญ่ยังคงเป็นสังคมชนบท หรือสังคมเกษตรกรรม มี
บางส่วนมีบริบทเป็นสังคมก่ึงเมอื งกึ่งชนบท ได้แก่ ทต. หาดทนง ทอี่ ย่ใู กล้กบั อาเภอเมืองอุทัยธานี และ ทต.
สว่างอารมณ์ ทีอ่ ยู่ใกล้กับทวี่ ่าการอาเภอสว่างอารมณ์ ยกเว้นอบต. นครสวรรค์ออก มบี ริบทเป็นสังคมเมือง
เนอ่ื งจากใกล้กับเขตตัวเมอื งนครสวรรค์ อีกท้งั ยงั เปน็ เขตที่พกั อาศยั ของข้าราชการทหาร

โครงสร้างพ้ืนฐานส่วนใหญ่มีบริการขั้นพ้ืนฐานครบ มีสถานพยาบาลท่ีเป็นโรงพยาบาลประจา
อาเภอ 3 ตาบล ได้แก่ ทต. ทัพทัน ทต. สว่างอารมณ์ และอบต. ห้วยคต นอกนั้นเป็นโรงพยาบาลส่งเสริม
สุขภาพประจาตาบล และมีสถานศึกษาทุกพื้นท่ี มีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่อยู่ในการดูแลของอปท. มีโรงเรียน
ส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนในสังกัดสานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พื้นฐาน และมีศนู ย์การศึกษานอกระบบ
และการศกึ ษาตามอธั ยาศัย

ตารางท่ี 4.1 ข้อมูลสะท้อนคุณลกั ษณะตาบล ด้านบรบิ ท

ลา ัดบ องค์กร ประวตั ิความเป็นมา บรบิ ทพนื้ ที่ บรบิ ททาง สังคม และ โครงสร้างพ้นื ฐาน
ปกครองส่วน เศรษฐกจิ วัฒนธรรม

ทอ้ งถิ่น

จังหวดั อทุ ยั ธานี

1 ทต. ทพั ทัน ในพงศาวดารในสมัยกรุง พ้ืนท่ีส่วนเป็นเป็น ประชาชนสว่ น เป็นสังคมท่อี ยกู่ ัน -มโี รงพยาบาลทพั ทนั

ธนบุรี มกี องทัพไทยท่มี ี พน้ื ทร่ี าบล่มุ อยู่ ใหญ่ประกอบ อย่างเรยี บง่าย 1 แห่ง

เจา้ พระยายมราช ในเขต อาชีพ เทศบาลตาบลทัพ -มศี ูนยพ์ ฒั นาเดก็ เลก็

เจ้าพระยาราชสภุ าวดี และ ชลประทาน เกษตรกรรม ทันสว่ นใหญน่ ับ เทศบาลตาบลทัพทนั

เจ้าพระยารามญั วงศเ์ ป็น แหล่งนา้ ตาม รองลงมาอาชพี ถือศาสนาพุทธมี มีโรงเรยี นระดับ

นายทพั ทาการขบั ไลท่ หาร ธรรมชาติ 4 แหง่ คา้ ขาย วัดทพั ทันวฒั นา ประถมศึกษา 3 แห่ง

พม่า ถอยร่นจากเมอื ง คือ บางสว่ นรบั ราม วดั มะเดอ่ื มีโรงเรียนระดับ

กาแพงเพชรมาทางเมอื ง คลองทัพทัน ราชการและ วดั หนองหญา้ ไทร มธั ยมศึกษา 1 แห่ง

อทุ ัยธานี ซ่งึ ฝ่ายไทยไดย้ ก คลองมะนาว รับจา้ ง มีตลาด วัดเขาโคกโค วดั และมศี นู ยก์ ารศึกษา

ทัพตดิ ตามมาทันทหารพม่า คลองตลกุ และ นัดโคกระบือท่ี ดอนหวาย และ นอกระบบและ

ทห่ี มูบ่ า้ นแหง่ หน่งึ ทาการ คลองโพธ์ิ เก่าแก่ท่ีสุดใน วดั ทงุ่ นาไทย การศึกษาตาม

รบพงุ่ โจมตจี นฝ่าย พมา่ ประเทศไทย อธั ยาศัยเทศบาล

แตกพ่ายไปชาวบา้ นจงึ ได้ ตาบลทัพทนั

43

ลา ัดบ องค์กร ประวัติความเปน็ มา บรบิ ทพืน้ ที่ บริบททาง สังคม และ โครงสร้างพื้นฐาน
ปกครองส่วน เศรษฐกิจ วฒั นธรรม

ทอ้ งถิ่น

ขนานนามหมู่บ้านนวี้ ่า

“บ้านทัพทัน”

2 ทต. หาดทนง ตงั้ แตส่ มยั กรงุ ศรีอยุธยา สภาพพน้ื ท่สี ว่ น ประชาชน เปน็ ชุมชนกึ่งเมอื ง -สถานีอนามยั ถ่าย

ตอนปลาย โดยมหี ลวงปปู่ ้นั ใหญ่เปน็ พืน้ ท่รี าบ ประกอบอาชพี กึ่งชนบท โอน 1 แหง่

เจา้ อาวาสวัด เป็นทเ่ี คารพ ลุ่ม ตดิ ลาน้า รบั จ้าง(36.68 ดารงชีวิตแบบวิถี -มศี ูนย์พัฒนาเดก็ เลก็

ศรัทธาของคนในชุมชน เจ้าพระยา มี %)เกษตรกรรม ชาวพุทธ มี 1 ศูนย์ มีโรงเรยี น

และวดั สะพานหนิ สร้างขึ้น ตน้ ไม้ใหญ่ ร่มรื่น (19.70 %) และ ประเพณปี ระจา ประถม 2 แหง่ และ

ภายหลงั ในสมัยรัชกาลที่ 4 และเปน็ แหล่งปัน่ มที ากรรไกร/ หมู่บ้าน คอื ศนู ยก์ ารศกึ ษานอก

และในอดีตตาบลหาดทนง จกั รยานของ มีด ท่เี ปน็ อาชีพ ประเพณที าบญุ ระบบและการศกึ ษา

ได้ข้ึนชอ่ื วา่ เปน็ ตานาน จังหวัด ดั้งเดิม กลางบ้าน (เดือน ตามอัธยาศยั 1 แห่ง

“ปนื เถอื่ นเมืองอทุ ัย ฯ ” 3)

3 ทต. ในพ้นื ทีม่ ีเร่ืองเลา่ สบื ต่อกัน สภาพพน้ื ทส่ี ่วน ประชาชนส่วน เป็นชมุ ชนเมอื งกึ่ง -มโี รงพยาบาลสวา่ ง

สวา่ งอารมณ์ มาวา่ สมยั กอ่ นกองทัพของ ใหญ่เป็นพน้ื ทร่ี าบ ใหญป่ ระกอบ ชนบท เปน็ ชุมชน อารมณ์ 1 แห่ง และ

ไทยสรู้ บกนั กบั ทพั ของพม่า ลุม่ ดินร่วนปน อาชพี รบั จา้ ง เกา่ แก่ สว่ นใหญ่ คลนิ ิกหมอใจดี

กองทัพฝ่ายพมา่ แตกหนี ทราย มีแม่นา้ ทั่วไป นับถือศาสนาพุทธ -มีศนู ยพ์ ฒั นาเดก็ เลก็

กองทพั ของไทยมาถงึ แควตากแดดไหล ขา้ ราชการ และ มีวดั สว่างอารมณ์ 1 ศูนย์ มีโรงเรยี น

บริเวณนใ้ี นเวลาเช้าหรือ ผ่านพ้ืนทบ่ี ริเวณ ค้าขาย เปน็ เป็นจดุ ศูนยก์ ลาง ประถม 1 แหง่ และ

สวา่ งของวันใหม่ และ กลางอาเภอสวา่ ง แหล่งเศรษฐกิจ ประเพณเี ก่าแก่ ศนู ย์การศกึ ษานอก

ตดิ ตามกนั ไปทันกันทอี่ าเภอ อารมณ์ ของอาเภอ ของชมุ ชน คอื ระบบและการศึกษา

ทพั ทนั ประเพณีแหธ่ ง ตามอธั ยาศัย 1 แหง่

4 อบต. เดิมตาบลประดยู่ ืนเปน็ พืน้ ท่ี พ้นื ท่สี ว่ นใหญ่ ประชาชนส่วน เป็นชุมชนชนบท -โรงพยาบาลสง่ เสรมิ

ประดู่ยนื ปา่ เป็นสว่ นใหญ่ ไม่มีชุมชน เป็นพื้นทร่ี าบลมุ่ ใหญป่ ระกอบ ประชากรสว่ น สขุ ภาพบา้ นหนอง

ดัง้ เดมิ อาศยั อยู่ และสมยั เอยี งจากทศิ อาชีพ ใหญ่นับถือศาสนา แหน และหน่วย

นัน้ เป็นทีพ่ กั อาศยั ค้างแรม ตะวนั ตกสู่ทิศ เกษตรกรรม ทา พทุ ธ มวี ัดจานวน บรกิ ารสขุ ภาพทัพ

ของผ้ทู ี่สัญจรไปมา ผคู้ นที่ ตะวันออก มี นา ทาไร่ มากในตาบล ยายปอน

พกั อาศยั จงึ เรียกพื้นที่ ซง่ึ มี แหลง่ น้า เนอื่ งจากเป็น ทัง้ หมด 6 วดั 1 -มศี นู ย์พัฒนาเดก็ เลก็

ต้นประดู่ใหญย่ นื ตน้ ธรรมชาตทิ สี่ าคญั พ้ืนทล่ี าดเอยี ง สานักสงฆ์ 5 แห่ง มีโรงเรียน

เหล่านัน้ ว่า “ประดู่ยืน” 4 แหลง่ คือ ลา เหมาะแก่การ ประถมศกึ ษา 4 แหง่

ตอ่ มาจงึ มผี คู้ นเรม่ิ อพยพ หว้ ยทับเสลา ลา ทาพชื ไร่ และศนู ย์การศึกษา

จากพน้ื ท่ใี กลเ้ คยี งเข้ามาจับ คลองวงั รี ลา นอกระบบและ

จองทด่ี นิ ทากนิ คลองโป่ง และลา การศึกษาตาม

คลองเขาฆ้องชัย

44

ลา ัดบ องค์กร ประวัติความเป็นมา บรบิ ทพน้ื ท่ี บริบททาง สังคม และ โครงสร้างพน้ื ฐาน
ปกครองสว่ น เศรษฐกิจ วัฒนธรรม

ท้องถิ่น

อัธยาศัยตาบลประดู่

ยืน

5 อบต. ไมม่ ีหลกั ฐานปรากฏแน่ชัด สภาพพ้นื ท่สี ่วน ประชาชนสว่ น เปน็ ชมุ ชนชนบท -โรงพยาบาลส่งเสริม

หนองยาง ในพ้ืนทีท่ างเหนือของตาบล ใหญ่เป็นพื้นท่รี าบ ใหญย่ งั คง บ้านเรอื นอยู่ สขุ ภาพตาบล 2 แหง่

เปน็ กลมุ่ คนดง้ั เดมิ ในพนื้ ท่ี ล่มุ อยใู่ นเขต ประกอบอาชีพ กระจายกนั สว่ น -ศูนยพ์ ัฒนาเด็กเล็ก 3

อาศยั มาประมาณรอ้ ยกว่าปี ชลประทาน เกษตรกรรม ใหญน่ ับถือศาสนา ศูนย์ มีโรงเรยี น

และพื้นท่ีทางใต้ของตาบล ประมาณรอ้ ยละ เพราะเป็นพ้ืนท่ี พทุ ธ มีวัฒนธรรม ประถม 5 แห่ง มี

กลุม่ แรกท่อี พยพเขา้ มาอยู่ 70 ของพ้นื ท่ี ราบลมุ่ และประเพณี โรงเรียนขยายโอกาส

อาศัยเป็นชาวลาว จากน้นั มี ทั้งหมด มีลาหว้ ย เหมาะสมต่อ หลากหลาย เพียงแหง่ เดียว และมี

กลุ่มอพยพตามเข้ามา ใน ขุนแกว้ และลา การเพาะปลูก เพราะเป็นชมุ ชน ศนู ย์การศึกษานอก

อดตี มีป่ายางจานวนมาก จงึ ห้วยขุยทเ่ี ป็นสาย มรี า้ นคา้ ชมุ ชน กลมุ่ คนอพยพ ใน ระบบและการศึกษา

เปน็ ทมี่ าของชอื่ ตาบล หลัก CB Mart พน้ื ท่มี ีวดั 7 วดั ตามอัธยาศยั 1 แห่ง

“หนองยาง”

6 อบต. หว้ ยคต เปน็ พน้ื ทป่ี า่ โดยสว่ นใหญ่ พนื้ ทส่ี ่วนใหญ่ อยู่ใกลก้ บั ที่ว่า เป็นชมุ ชนชนบท -มีโรงพยาบาล

จงึ ไมม่ ชี มุ ชนดั้งเดมิ อาศยั เปน็ ทร่ี าบสูงสลบั การอาเภอ ประชากรส่วน ห้วยคต

อยู่ ชื่อ ห้วยคต นน้ั เป็นช่ือ กบั เนนิ เขา อยูใ่ น ห้วยคต ใหญ่นับถอื ศาสนา -มีศนู ยพ์ ัฒนาเดก็ เล็ก

ลาห้วย มคี วามคดเค้ยี วของ เขตปา่ สงวน และ ประชากร พุทธ มศี าสน 4 แหง่ มโี รงเรยี น

ลาหว้ ยถึง 84 คด ซึง่ เป็น เปน็ พน้ื ท่ี ประกอบอาชพี สถานในชมุ ชน 4 ประถมศกึ ษา 4 แหง่

“คต” ภาษากะเหรย่ี ง อ่าน สาธารณะและ เกษตรกรรม ทา วัด 2 สานักสงฆ์ (เป็นโรงเรยี น

ออกเสียง คะ-ตะ แปลว่า ภเู ขาในพน้ื ที่ร้อย ไรเ่ ป็นสว่ นใหญ่ มัธยมศกึ ษาขยาย

ยาว ใช้เปน็ เสน้ ทางในการ ละ 2.5 ของพ้ืนที่ อาชพี รองมาคือ โอกาส 1 แห่ง)

ติดตอ่ ค้าขาย ผู้คนเริม่ ตาบลทัง้ หมด รบั จา้ ง

อพยพจากพื้นทใี่ กลเ้ คยี ง โดยส่วนใหญ่เปน็

เข้ามาตัง้ ถ่ินฐานบรเิ วณลา พืน้ ท่ี ส.ป.ก.

ห้วยแห่งน้ี บรเิ วณพนื้ ที่บ้าน

ชมุ ทหาร บา้ นหลงั เขาและ

บา้ นกลางในตาบล

จงั หวัดนครสวรรค์

1 ทต. กอ่ นปี พ.ศ. 2513 ตาบล พื้นท่ีส่วนใหญ่ ประชากรสว่ น เป็นชุมชนชนบท -มีโรงพยาบาล

อดุ มธญั ญา อุดมธญั ญา เปน็ หมบู่ ้านใน เปน็ ทีร่ าบสลบั ใหญ่ในตาบล ประชากรส่วน ส่งเสรมิ สุขภาพตาบล

เขตการปกครองของตาบล เนนิ เขา ไมไ่ ด้อยู่ อดุ มธัญญาทา ใหญน่ ับถือศาสนา 3 แหง่

หัวหวาย อาเภอตาคลี อาชีพเกษตร พทุ ธ มีสถานท่ี

45

ลา ัดบ องค์กร ประวัตคิ วามเป็นมา บริบทพ้นื ท่ี บรบิ ททาง สังคม และ โครงสร้างพืน้ ฐาน
ปกครองส่วน เศรษฐกจิ วัฒนธรรม

ท้องถน่ิ

ระยะเวลาย้อนหลงั ไป 20 ในเขต ปลกู พชื ไร่ ทางศาสนาทเี่ ปน็ -มีศูนย์พัฒนาเดก็ เลก็

ปี ถนนสายตาคลี-ท่าตะโก ชลประทาน เนื่องจากเป็นท่ี ศูนย์รวมจติ ใจ 3 แหง่ มโี รงเรยี น

เปน็ เสน้ ทางรถไฟ ใช้ในการ ราบสลับเนิน ของคนในชุมชน อนุบาล 1 แหง่ มี

บรรทุกฟนื ใหก้ ับรถไฟ เขา อาชีพ ทงั้ หมด 11 แหง่ โรงเรยี นประถมศกึ ษา

ตอ่ มาทางรถไฟถูกร้อื ถอน รองลงมา คือ 9 แหง่ และมโี รงเรยี น

และเป็นถนนลาดยางใน อาชพี รบั จา้ ง มัธยมศึกษา 1 แห่ง

ปจั จุบนั สภาพทั่วไปของ ทวั่ ไป

ตาบลอุดมธญั ญาในสมยั นัน้

เป็นพน้ื ทป่ี า่ ไมท้ ี่อดุ ม

สมบรู ณข์ องอาเภอตากฟ้า

2 อบต. เขาดิน ประชาชนอาศยั ตัง้ ถน่ิ ฐาน ส่วนใหญ่เป็น ประชากรสว่ น ประชาชนสว่ น -โรงพยาบาลสง่ เสรมิ

มาเป็นระยะเวลายาวนาน พื้นทรี่ าบลุ่ม มี ใหญ่ประกอบ ใหญน่ บั ถือศาสนา สุขภาพตาบล 2 แหง่

โดยเฉพาะบริเวณบา้ นหาด แม่นา้ ปงิ ไหลผ่าน อาชพี รับจ้าง พทุ ธ วดั เขาดินใต้ -มศี ูนย์พัฒนาเดก็ เล็ก

เสลา (หมู่ที่ 1 2 และ 8) ริม ทางตะวันออก และ เป็นวัดที่มีพระ 3 แหง่ มโี รงเรียน

แมน่ า้ ปิง พบอา่ งเก็บน้าหิน ยาวทงั้ ตาบล เกษตรกรรม เกจอิ าจารย์ช่อื ดงั ประถมศกึ ษา 6 แหง่

สมัยทวารวดี ในวดั กองทอง คลองท่าขนมจีน เช่น ทานา ทา “หลวงพ่อเฮง” และมศี นู ยก์ ารศึกษา

หรือที่ชาวบ้านเรยี กกนั ว่า ไหลผ่านทางทศิ สวนดอกมะลิ (พระครูพิสสิ สถ นอกระบบและ

“ดงแมน่ างเมือง” และวดั ตะวนั ตก ซง่ึ เปน็ สวนฝรง่ั มี สมถคณุ เฮง คงค การศกึ ษาตาม

เขาดนิ ใต้ ซึ่งมปี ระวตั กิ าร แม่น้าอีกสายหน่ึง แหลง่ ทอ่ งเทย่ี ว สุวณฺโร) และวดั อัธยาศยั ตาบลเขาดิน

ก่อสร้างมาตัง้ แต่ปพี .ศ. ทย่ี าวทงั้ ตาบล “ตลาดเจา้ ค่ะ” มรรครังสฤษดิ์ ที่

2373 จนถงึ ปัจจุบันมีอายุ และมแี หล่งน้าอื่น มวี ิหารหนึง่ เดียว

190 ปี เปน็ วดั ท่ี รัชกาลที่ 5 ๆ อีกพอสมควร ในโลก ทเ่ี ป็น

เคยเสดจ็ ประพาสต้นเมื่อปี Naïve art โดยมี

พ.ศ. 2449 ปจั จบุ ันเป็น ช่ือเสยี งโด่งดังไป

แหลง่ ท่องเทย่ี วตามรอย ท่ัวโลก

พระพทุ ธเจา้ หลวง

3 อบต. ชอื่ อาเภอหนองบวั มาจาก พื้นทสี่ ่วนใหญ่ มีเขตตดิ กบั ทต. เปน็ ชุมชนชนบท -โรงพยาบาลส่งเสริม

หนองบัว ตานานว่า ในสมัยโบราณมี เป็นทีร่ าบสงู มี หนองบวั (ก่งึ ประชาชนส่วน สุขภาพตาบล 2 แห่ง

พระฤๅษนี ารายณไ์ ดบ้ าเพญ็ บริเวณทรี่ าบสูง มี เมืองก่ึงชนบท) ใหญ่นบั ถอื ศาสนา -มศี ูนยพ์ ัฒนาเดก็ เลก็

เพียรท่ขี า้ งหนองนา้ (กุฏิ ภเู ขาเป็นบางสว่ น ประชาชนส่วน พุทธ ในตาบล 2 แห่ง มีโรงเรยี น

ฤๅษี)ในหนองน้ามกี อบวั อยู่ พน้ื ท่มี ีลักษณะ ใหญ่มีอาชพี มศี าสนสถาน 8 ประถมศกึ ษา 1 แหง่

ตอ่ มามเี ทพธิดาถือกาเนิด เป็นปา่ ต้นนา้ เป็น เกษตรกรรม วัด 2 สานักสงฆ์ มีโรงเรยี น

46

ลา ัดบ องค์กร ประวตั ิความเป็นมา บริบทพน้ื ที่ บริบททาง สังคม และ โครงสรา้ งพืน้ ฐาน
ปกครองสว่ น เศรษฐกจิ วัฒนธรรม

ท้องถิ่น

เป็นเด็กทารกอยใู่ นดอกบัว ไม้เบญจพรรณ มี และพน้ื ท่ที ากนิ มปี ระเพณกี วน ประถมศึกษา (ขยาย

พระฤๅษีจงึ เป็นผเู้ ลี้ยงดจู น แหล่งทรพั ยากร ประมาณรอ้ ย ข้าวทิพยใ์ นวัน โอกาส) 3 แหง่ และ

เติบใหญ่และให้ชือ่ วา่ นาง ธรรมชาติ เชน่ ละ 60 เปน็ เขา้ พรรษาเปน็ ศนู ยก์ ารศึกษานอก

ทพิ ย์เกสร เมอ่ื ถงึ วนั ปีใหม่ หนิ สชี มพู แร่ พนื้ ที่ ส.ป.ก. ประเพณีของ ระบบและการศึกษา

(สงกรานต์) ก็จะมกี ารจดั เหล็ก ชุมชน ตามอัธยาศยั ตาบล

งานเฉลมิ ฉลอง หนองบวั

4 อบต. เป็นชมุ ชนดั้งเดมิ มกี ่อนสมยั ตั้งอยูท่ างทิศใต้ ประชากรส่วน เป็นชมุ ชนเมอื ง -มโี รงพยาบาล

นครสวรรค์ สงครามโลกครั้งที่ 2 ตอ่ เนอ่ื งกับพน้ื ท่ี ใหญป่ ระกอบ ประชากรส่วน ส่งเสรมิ สุขภาพตาบล

ออก ชาวบ้านอาศัยอยู่บริเวณรมิ ชุมชนเมืองของ อาชีพพนกั งาน ใหญ่นับถอื ศาสนา 1 แห่ง

แม่นา้ และใชเ้ รอื (เรอื โยง) ศูนย์กลางจงั หวดั ประจาหรอื รบั พทุ ธ มีวัดศรี -มีศนู ยพ์ ัฒนาเดก็ เลก็

ในการสญั จรเป็นหลกั และ นครสวรรค์ ทาง ราชการ สวรรคส์ ังฆาราม 2 ศูนย์ มีโรงเรยี น

มีการอพยพของชาวไทดา ฝัง่ ตะวันออกของ รองลงมามี (วัดถอื น้า) และ ประถมศึกษา 1 แหง่

เขา้ มาในพ้นื ทห่ี มทู่ ่ี 6 แม่นา้ เจ้าพระยา อาชีพค้าขาย วัดป่าเรไลย์ โรงเรียนมัธยมศกึ ษา

หลงั จากสงครามสน้ิ สุด เริม่ พ้นื ที่สว่ นใหญ่อยู่ และ 1 แห่ง สถานศึกษา

มอี พยพย้ายถน่ิ ฐานเข้ามา ในเขตทหาร เกษตรกรรม ระดบั อุดมศกึ ษา 2

อยูใ่ นพืน้ ท่ี และส่วนใหญ่ แหง่ มสี ถาบนั พัฒนา

ตามพ่อแมห่ รอื สามีทรี่ ับ ฝมี อื แรงงานเขต 8

ราชการทหารเข้ามาตัง้ ถนิ่ และศนู ย์การศกึ ษา

ฐาน นอกโรงเรียนจงั หวดั

นครสวรรค์

5 อบต. เป็นพนื้ ทผี่ คู้ นอพยพเข้ามา ลักษณะพนื้ ทรี่ าบ ประชากรส่วน เป็นชุมชนชนบท -โรงพยาบาลส่งเสริม

บางตาหงาย จากตาบลข้างเคียงและมา ลุ่ม มแี ม่น้าปิง ใหญป่ ระกอบ สว่ นใหญน่ บั ถอื สุขภาพตาบล 1 แหง่

จากสิงหบ์ ุรเี ปน็ บางส่วน เป็นแหล่งนา้ อาชีพ ศาสนาพุทธ มีวัด -มศี นู ย์พัฒนาเด็กเลก็

โดยผู้สงู อายุในพ้ืนทไี่ ดเ้ ล่า สาคัญ มหี นองนา้ เกษตรกรรมคือ ววิ ติ ตารามและวัด ในตาบล 3 แหง่ มี

วา่ อพยพกนั มาช่วง จานวน 1 แหง่ ทานา ปลกู ดอก มงคลสถติ ย์ โดยมี โรงเรยี น 4 แห่ง มี

ประมาณ 80 ปี โดยใชท้ าง คลองจานวน 3 มะลิ ปลูกออ้ ย หลวงพ่อโตเปน็ โรงเรยี นอดุ มศึกษา 1

นา้ เป็นหลัก สภาพพื้นทใ่ี น แหง รองลงมามี พระคูบ่ า้ นคู่เมอื ง แหง่ และศูนย์

อดตี เป็นปา่ ทบึ มตี ้นไมใ้ หญ่ อาชพี คา้ ขาย สันนษิ ฐานวา่ มี การศกึ ษานอก

และมสี ัตวต์ า่ ง ๆ เชน่ ช้าง อายมุ ากกวา่ 150 โรงเรยี น

เสอื กวาง ตอ่ มาราว 40-50 ปี ประเพณหี ่มผ้า

ปกี อ่ น มชี าวสพุ รรณบุรีและ หลวงพอ่ โตท่ีเป็น

ประเพณีประจาปี

47

ลา ัดบ องค์กร ประวัติความเป็นมา บรบิ ทพน้ื ที่ บริบททาง สงั คม และ โครงสรา้ งพ้ืนฐาน
ปกครองส่วน เศรษฐกจิ วฒั นธรรม

ทอ้ งถิ่น

ชาวอุทัยธานีอพยพเขา้ มอยู่ สบื ต่อกันมา

เพ่ิมเตมิ ยาวนาน

6 อบต. พื้นเพดัง้ เดิมของชาวบ้าน มีลักษณะพืน้ ท่ี ประชากรสว่ น เปน็ ชมุ ชนชนบท -มโี รงพยาบาล

เขาชนกนั อพยพมาจากอ. ลาดยาว จ. เป็นทีร่ าบลมุ่ สลับ ใหญ่ประกอบ ประชากรส่วน สง่ เสริมสขุ ภาพตาบล

นครสวรรค์ ประมาณ 10% เนินเขาพนื้ ท่ีส่วน อาชพี ใหญน่ บั ถอื ศาสนา 2 แห่ง

อกี ประมาณ 90% อพยพ ใหญ่เปน็ พ้นื ทีใ่ น เกษตรกรรม พทุ ธ มีศาสน -มศี ูนย์พัฒนาเดก็ เล็ก

มาจากอสี าน เช่น เขตปฏริ ูปท่ดี นิ คอื ปลูกมัน สถานทง้ั หมด 18 ในตาบล 2 แหง่ และ

นครราชสมี า รอ้ ยเอด็ (ส.ป.ก.) สาปะหลงั ปลกู แห่ง ศาลเจา้ 1 มโี รงเรยี น 5 แหง่

สรุ นิ ทร์ ฯลฯ ภาษาท้องถ่นิ ดอกมะลิ ปลูก แห่ง มีวฒั นธรรม

ทใ่ี ช้จึงเป็น ภาษาไทยโคราช อ้อย รองลงมา ประเพณที ี่

โดยอพยพเข้ามาต้งั ถน่ิ ฐาน มอี าชพี คา้ ขาย หลากหลาย

ในประมาณปี พ.ศ. 2500 เน่อื งจากเป็น

และกระจดั กระจายเปน็ ชุมชนคนอพยพ

กลุม่ บา้ น

จงั หวดั ชัยนาท

1 ทต. หว้ ยงู “ห้วยงู” มตี านานเลา่ วา่ มงี ู มีลกั ษณะภมู ิ ประชาชนส่วน มีบริบทเป็นชมุ ชน -สถานีอนามัยตาบล

ใหญต่ วั หนงึ่ อาศยั อย่ใู น ประเทศเปน็ พน้ื ท่ี ใหญป่ ระกอบ ชนบท ประชาชน 1 แหง่

บรเิ วณลาคลองห้วยงู และ ราบลมุ่ มแี มน่ า้ ท่า อาชีพ นับถือศาสนาพทุ ธ -มีโรงเรยี น

ในอดตี คราวท่รี ัชกาลท่ี 5 จนี ไหลผ่าน เกษตรกรรม มี และมวี ดั 4 แห่ง ประถมศึกษา 5 แหง่

เสดจ็ ประพาสลานา้ มะขาม สภาพพน้ื ท่ีเหมาะ พน้ื ท่ีทาการ และมีศูนยพ์ ัฒนาเดก็

เฒ่า ซงึ่ ทตี่ ้งั พลบั พลารบั แก่การเพาะปลูก การเกษตรถึง เลก็ 3 แหง่

เสดจ็ ปจั จบุ นั คอื พนื้ ท่ี ร้อยละ 85 ของ

สาธารณประโยชน์หมู่ 5 พ้ืนท่ี และ

รองลงมาคอื

อาชีพรับจา้ ง

2 อบต. เมอื งอูต่ ะเภา เป็นเมือง สภาพพื้นทส่ี ว่ น ประชาชนสว่ น เป็นชมุ ชนชนบท -โรงพยาบาลส่งเสรมิ

อตู่ ะเภา โบราณ ในสมยั ทวาราวดี ใหญ่เป็นพื้นทร่ี าบ ใหญ่ประกอบ สว่ นใหญน่ บั ถือ สุขภาพตาบล 1 แห่ง

ในปี พ.ศ.1100-1200 ลักษณะเปน็ ดิน อาชพี รับจา้ ง ศาสนาพทุ ธ มี -โรงเรียน

ตงั้ อย่รู ิมลานา้ อู่ตะเภา ซง่ึ ร่วนเหนียวเปน็ เป็นหลกั อาชพี ความหลาก ประถมศกึ ษา 2 แหง่

เชอื่ มต่อกบั แม่น้าเจา้ พระยา พืน้ ทป่ี ระสบ รองทาการ หลายของผู้คนซ่งึ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก 2

มีคูเมืองโบราณซ่งึ ปัญหาภัยแลง้ เกษตรกรทานา มปี ระเพณีและ แหง่

สันนษิ ฐานวา่ เป็นเมอื ง ซา้ ซาก เหมาะ วฒั นธรรมอัน

48

ลา ัดบ องค์กร ประวตั คิ วามเป็นมา บริบทพ้ืนที่ บริบททาง สงั คม และ โครงสร้างพื้นฐาน
ปกครองส่วน เศรษฐกจิ วฒั นธรรม

ทอ้ งถิน่

โบราณค้นพบหลักฐานของ เปน็ พนื้ ที่ ไดเ้ พียงปลี ะ 1 ดัง้ เดิม และมีการ

การเป็นที่พักอาศยั และการ เกษตรกรรมทาไร่ คร้งั ถา่ ยทอดจนถงึ

ตัง้ แหลง่ ชุมชน เชน่ บางหมู่บ้านอยู่ ปัจจบุ นั

พระพทุ ธรปู เครือ่ งถ้วย นอกเขต

สุโขทัย และเครือ่ งถ้วยยา ชลประทาน

จีน

3 ทต. บางขุด ชาวบา้ นส่วนใหญ่เป็นคน สภาพพ้นื ท่สี ว่ น ประชาชนส่วน เปน็ ชุมชนชนบท - โรงพยาบาลส่งเสริม

พืน้ ถน่ิ ดั่งเดิม ซ่ึงตาบลบาง ใหญเ่ ป็นทร่ี าบลมุ่ ใหญป่ ระกอบ สว่ นใหญ่นบั ถอื สุขภาพตาบล 2 แหง่

ขดุ หา่ งจากตาบลแพรกศรี ตดิ แมน่ า้ นอ้ ย อาชีพ ศาสนาพทุ ธ งาน -มศี ูนย์พัฒนาเดก็ เลก็

ราชาประมาณ 10 กโิ ลเมตร สภาพพืน้ ที่ท่ี เกษตรกรรม ประจาปีทส่ี าคญั 3 แหง่ มีโรงเรยี น

ซงึ่ ตาบลแพรกศรีราชาเป็น เหมาะสมต่อการ เป็นอาชีพหลกั คือ ประเพณเี ผา ประถมศึกษา 6 แหง่

เมอื งเก่าตามประวตั ิศาสตร์ เพาะปลกู สงู และ มีพนื้ ท่ีเพ่อื ข้าวหลาม มโี รงเรยี น

“เมืองแพรกศรีราชา หรอื สว่ นใหญ่ของ การเกษตร ประถมศึกษาขยาย

เมอื งสรรคบรุ ”ี เป็นเมอื ง พน้ื ทเี่ พาะปลกู อยู่ 26,179 ไร่ มี โอกาส 4 แห่ง มี

เก่าแก่ท่สี าคัญในฐานะเมอื ง ในเขตพน้ื ที่ ผลติ ผลจาก โรงเรียนอนบุ าล

ลูกหลวง กรงุ เกา่ สโุ ขทยั ชลประทาน การเกษตรท่ี เอกชน 1 แห่ง

สาคัญ คอื ขา้ ว

สม้ โอ

จังหวดั ลพบุรี

1 อบต. ในอดตี พ้นื ท่ีตาบลท่า พ้ืนทสี่ ่วนใหญ่ ประชาชนส่วน เป็นชุมชนชนบท -โรงพยาบาลสง่ เสรมิ

ทา่ มะนาว มะนาวอยู่ในการปกครอง เป็นท่รี าบลมุ่ มี ใหญ่ประมาณ ประชาชนสว่ น สขุ ภาพตาบล 1 แหง่

ของตาบลบวั ชมุ จาก ลักษณะของดนิ ใน รอ้ ยละ 80 ใหญน่ ับถอื ศาสนา -มศี นู ยพ์ ัฒนาเด็กเลก็

ประวัตริ ะบวุ า่ เมืองไชย พ้ืนที่เปน็ ดินร่วน ประกอบอาชีพ พทุ ธ ในชว่ งเดอื น 1 แหง่ โรงเรยี น

บาดาลมที ีต่ ง้ั อย่ทู ่บี วั ชุม ดินเหนยี ว พืน้ ทาการเกษตร ธันวาคม มี ประถมศึกษา 2 แหง่

ข้ึนกับเมืองโคราชหรอื ราบเหมาะแกก่ าร และบาง ประเพณีงานสืบ

นครราชสมี า ผ้คู นท่ีมา เพาะปลกู มแี ม่ สว่ นประกอบ ชะตาแม่นา้ ปา่ สกั

อาศัยอยใู่ นเมอื งน้มี ีเช้ือ น้าป่าสกั ไหลผ่าน อาชีพสว่ นตวั

สายสบื ทอดมาจากคน มีแกม้ ลิง และฝาย และรับจ้าง

โคราชเป็นสว่ นใหญ่ เพื่อกักเก็บน้า

2 อบต. โก่งธนู มกี ารตั้งถนิ่ ฐานมาต้งั แต่ พืน้ ท่ีส่วนใหญ่ ประกอบอาชพี เป็นชุมชนชนบท -โรงพยาบาลสง่ เสรมิ

บรรพบุรษุ อยกู่ นั เปน็ กล่มุ เปน็ ทร่ี าบลมุ่ ตดิ เกษตรกรรม ประชาชนสว่ น สุขภาพตาบล 1 แห่ง

ยอ่ ย หรอื เครือญาตริ ิมสอง แม่น้าลพบรุ ี ซึ่ง โดยมกี ารทานา ใหญ่นับถือศาสนา

49

ลา ัดบ องค์กร ประวัติความเปน็ มา บริบทพน้ื ที่ บริบททาง สังคม และ โครงสรา้ งพ้นื ฐาน
ปกครองสว่ น เศรษฐกจิ วัฒนธรรม

ทอ้ งถน่ิ

ฝงั่ แมน่ ้าลพบรุ ี ตงั้ แต่ปี เป็นแมน่ า้ สาย ทาไร่ ทาสวน พทุ ธ มีงาน -มศี ูนย์พฒั นาเดก็ เลก็

พ.ศ. 2300 มเี ร่อื งเล่าว่า หลักไหลผา่ น เล้ียงสตั ว์ ประจาปีงานวดั 1 ศูนย์ และโรงเรยี น

เมือ่ ขนุ แผนพน้ โทษจากคุก ลกั ษณะของดิน โบสถ์ และการ 2 แห่ง

ทกี่ าญจนบรุ ี ไดเ้ ดิน เป็นดินเหนียวปน แข่งเรอื ยาว

ทางผ่านบริเวณบ้านดาบใน ทราย เหมาะกับ

ปัจจุบนั ขนุ แผนเกรงว่ามดี การเพาะปลูกและ

ดาบทถี่ ือมาด้วยจะทาให้ มีป่าไมเ้ ปน็

ชาวบา้ นเกดิ ความหวาด บางส่วน สว่ น

กลัว จึงได้นามดี ดาบไปซอ่ น ใหญ่เปน็ ต้นยาง

ไว้ จากนั้นเดินทางตอ่ ไดไ้ ป

พบธนูท่โี กง่ ไวใ้ ช้สาหรบั ยงิ

สตั วจ์ งึ ได้ถอื ตดิ มอื มาด้วย

จงึ เรียกบรเิ วณนี้วา่ โก่งธนู

จนถงึ ปัจจบุ ัน

3 อบต. เดมิ ไดม้ หี นองนา้ ขนาดใหญ่ พน้ื ทส่ี ว่ นใหญ่ ส่วนใหญ่ ประชาชนส่วน -มโี รงพยาบาล

หนองแขม มีป่าแขมเป็นดงทบึ ปกคลมุ เป็นที่ราบลมุ่ มี ประกอบอาชีพ ใหญน่ ับถอื ศาสนา สง่ เสรมิ สขุ ภาพตาบล

เป็นบริเวณกว้าง มกี ารตั้ง สภาพเป็นทเ่ี นนิ เกษตรกรรม ทา พทุ ธ เปน็ ชมุ ชน 1 แห่ง

บา้ นเรือนกนั เป็นกลุ่ม ๆ เขา สลับกับทร่ี าบ ไร่ และอาชพี ชนบท มีกลุม่ ชาติ -มีศูนย์พัฒนาเดก็ เล็ก

กระจายอยตู่ ามถนน เปน็ เชงิ เขา ดนิ เหมาะ รับจ้างทั่วไป มี พันธ์ เช่น ไทย 1 แห่ง โรงเรยี น 3

หมูบ่ า้ นท่มี ีการอพยพกนั มา แกก่ าร แหลง่ ทอ่ งเท่ียว พวน และลาว มี แห่ง

นานแลว้ โดยอพยพยา้ ยถ่ิน เกษตรกรรมไมไ่ ด้ เชงิ เกษตรที่เป็น ประเพณีสาคญั

ฐานมาจากบรเิ วณใกลเ้ คียง อยใู่ นเขต ท่งุ ทานตะวัน ได้แก่ กวนขา้ ว

แล้วต้ังหมบู่ ้านกระจายตัว ชลประทาน ทพิ ย์

ออกไปเรือ่ ยมา

50

ขอ้ มูลสะท้อนคุณลกั ษณะตาบล ด้านประชากร
จากการรวบรวม วิเคราะห์ข้อมูลคุณลักษณะตาบล ด้านประชากร พบว่า องค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถนิ่ ทม่ี ี่พื้นท่ีมากท่สี ุด คอื อบต. เขาชนกัน (186,250 ไร่) ทต. อดุ มธญั ญา (136,384 ไร)่ อบต. หนองบัว
(113,467 ไร่) ตามลาดับ และน้อยทส่ี ดุ คือ ทต. สว่างอารมณ์ (1,037 ไร)่
อปท. ที่มีหมู่บ้าน/ชุมชนท่ีอยู่ในความรับผิดชอบมากท่ีสุด คือ ทต. ทัพทัน (4 ตาบล 27 หมู่บ้าน)
อบต. หนองบวั (19 หมู่บา้ น) อบต. เขาชนกนั (17 หมู่บา้ น) ตามลาดับ และน้อยที่สุด คอื ทต. สวา่ งอารมณ์
ครอบคลมุ เพียง 6 ชุมชน
อปท. ที่มปี ระชากร (คน) มากทสี่ ดุ คือ อบต. เขาชนกัน (มีประชากร 12,800 คน) ทต. อุดมธญั ญา
(มีประชากร 10,252 คน) ทต. ทัพทัน (มีประชากร 8,931 คน) ตามลาดับ และน้อยท่ีสุด คือ ทต. สว่าง
อารมณ์ (มีประชากรเพยี ง 1,652 คน)
อปท. ที่มีประชากร (ครัวเรอื น) มากท่ีสุด คอื อบต. นครสวรรคอ์ อก (มีประชากร 6,203 ครัวเรือน)
อบต. เขาชนกัน (มีประชากร 4,757 ครัวเรือน) อบต. หนองบัว (มีประชากร 3,791 ครัวเรือน) ตามลาดับ
และน้อยทส่ี ุด คือ ทต. หาดทนง (มปี ระชากรเพียง 522 ครวั เรือน)
อปท. ทีม่ คี วามหนาแนน่ มากทส่ี ุด คือ ทต. หาดทนง ( 3.62 คน/ไร่) อบต. บางตาหงาย ( 3.34 คน/
ไร)่ ทต. หว้ ยงู ( 3.13 คน/ไร่) ตามลาดบั และน้อยท่ีสดุ คือ อบต. นครสวรรคอ์ อก ( 1.21 คน/ไร่)
อปท. ที่มีจานวนผู้สูงอายุมากท่ีสุด คือ อบต. เขาชนกัน (ร้อยละ 20.17) ทต. ทัพทัน (ร้อยละ
16.84) อบต. ประดู่ยนื (รอ้ ยละ 16.82) ตามลาดับ และนอ้ ยท่สี ดุ คือ อบต. นครสวรรคอ์ อก (ร้อยละ 4.55)
อปท. ท่ีมีจานวนเยาวชนอายุระหว่าง 0 – 14 ปี มากท่ีสุด คือ ทต. ห้วยงู (ร้อยละ 23.44) ทต.
สว่างอารมณ์ (รอ้ ยละ 23.12) ทต. บางขุด (ร้อยละ 22.29) ตามลาดับ และนอ้ ยที่สดุ คือ อบต. หว้ ยคต (รอ้ ย
ละ 14.17)

ตารางท่ี 4.2 ข้อมลู สะทอ้ นคุณลกั ษณะตาบล ด้านประชากร (ขอ้ มูล ปี 2562)

ลาดับ องคก์ รปกครองส่วน พ้ืนที่ หม่บู ้าน/ ประชากร ประชากร ความ เยาวชน
ชุมชน (คน) (ครัวเรอื น) หนาแนน่ ผู้สงู อายุ อายุ 0-14
ทอ้ งถ่ิน (ไร่) (คน/ไร)่ (ร้อยละ) ปี (รอ้ ย

ละ)

จงั หวดั อุทยั ธานี

1 ทต. ทัพทัน 36,231 27หมู่บา้ น 8,931 3,555 2.51 16.84 19.20

2 ทต. หาดทนง 6,244 6 หมบู่ ้าน 1,893 522 3.62 11.09 18.27

3 ทต. สวา่ งอารมณ์ 1,037 6 ชุมชน 1,652 952 1.73 13.92 23.12

4 อบต. ประดูย่ ืน 86,250 12 หมูบ่ ้าน 6,403 2,233 2.86 16.82 18.86

51

ลาดับ องค์กรปกครองส่วน พ้ืนที่ หมบู่ า้ น/ ประชากร ประชากร ความ เยาวชน
ชุมชน (คน) (ครัวเรือน) หนาแนน่ ผสู้ งู อายุ อายุ 0-14
ท้องถนิ่ (ไร่) (คน/ไร่) (รอ้ ยละ) ปี (รอ้ ย

ละ)

5 อบต. หนองยาง 40,000 10 หมู่บ้าน 5,624 1,896 2.96 14.90 20.66

6 อบต. หว้ ยคต 77,521 10 หมูบ่ า้ น 6,188 2,352 2.63 14.68 14.17

จังหวดั นครสวรรค์

1 ทต. อดุ มธญั ญา 136,384 16 หมบู่ ้าน 10,252 3,670 2.79 16.23 18.29

2 อบต. เขาดิน 38,878 11 หมบู่ า้ น 7,212 2,366 3.04 15.54 15.58

3 อบต. หนองบวั 113,467 19 หมู่บา้ น 8,426 3,791 2.22 16.29 18.37

4 อบต. นครสวรรคอ์ อก 16,875 7 หมบู่ า้ น 7,528 6,203 1.21 4.55 21.62

5 อบต. บางตาหงาย 31,731 7 หม่บู ้าน 6,889 2,058 3.34 6.61 17.97

6 อบต. เขาชนกนั 186,250 17 หมู่บา้ น 12,800 4,757 2.69 20.17 17.38

จังหวดั ชัยนาท

1 ทต. ห้วยงู 20,487 11 หมู่บ้าน 5,665 1,809 3.13 14.43 23.44

2 อบต. อูต่ ะเภา 23,436 5 หมู่บ้าน 2,920 985 2.96 15.75 20.71

3 ทต. บางขุด 26,179 12 หมู่บ้าน 7,003 2,476 2.82 8.26 22.29

จังหวัดลพบุรี

1 อบต. ทา่ มะนาว 19,273 8 หมบู่ า้ น 3,332 1,415 2.35 10.86 15.06

2 อบต. โกง่ ธนู 17,734 14 หมู่บา้ น 4,879 1,709 2.85 6.33 21.50

3 อบต. หนองแขม 33,564 13 หมบู่ า้ น 4,564 1,674 2.72 12.55 18.79

2. ข้อมลู ลักษณะองคก์ ร
จากการรวบรวมข้อมูลลักษณะขององค์กร เพื่อนามาประกอบการวิเคราะห์ สังเคราะห์ และ

พจิ ารณาการใหค้ ะแนนตัวชี้วัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินระดับตาบล
ทั้ง 18 อปท. พบว่า นายกองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น ในกรณีศึกษา มีอายุระหว่าง 47 – 69 ปี โดยนายก
อบต. ประดู่ยืนมีอายุมากที่สุด 69 ปี และนายกอบต. เขาดินมีอายุน้อยที่สุด 47 ปี นายกอปท. ที่ดารง
ตาแหน่งยาวนานที่สุด คือ ทต. สว่างอารมณ์ อบต. หนองบัว อบต. ท่ามะนาว และอบต. โก่งธนู ดารง
ตาแหน่งถึง 4 สมัย และดารงตาแหน่งระยะเวลาน้อยท่ีสุด คอื อบต. เขาดิน และทต. บางขุด เพียง 1 สมัย
เท่าน้ัน นายกอปท. ส่วนใหญ่มีระดับการศึกษาจบปริญญาตรีทั้งหมด 11 คน จบปริญญาโทท้ังหมด 6 คน
และจบมธั ยมศกึ ษาปีที่ 6 เพียง 1 คน อปท. ทมี่ จี านวนบุคลากรมากทสี่ ดุ 3 อันดบั แรก คือ อบต. นครสวรรค์

52

ออก (จานวน 111 คน) ทต. ทัพทัน (จานวน 100 คน) อบต. หนองบวั (จานวน 71 คน) ตามลาดบั และน้อย
ที่สดุ คือ อบต. บางตาหงาย มีบุคลากรจานวน 26 คน

จากการพิจารณาผลการประเมินประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ( Local
performance assessment: LPA) ประจาปี 2562 พบว่า อปท. กรณีศึกษาท้ัง 18 อปท อยู่ในระดับ
“ดีเด่น” ถึง “ดี” โดยอปท. ท่ีมีคะแนนร้อยละอยู่ระหว่าง 90-100 หรืออยู่ในระดับ “ดีเด่น” มีจานวน 3
อปท. ไดแ้ ก่ อบต. โก่งธนู อบต. บางตาหงาย และอบต. นครสวรรคอ์ อก ตามลาดับ อปท. ทมี่ คี ะแนนรอ้ ยละ
อยู่ระหว่าง 80-89.99 หรืออยใู่ นระดับ “ดีมาก” มีจานวน 9 อปท. ได้แก่ ทต. ห้วยงู อบต. หนองแขม ทต.
อุดมธัญญา ทต. ทัพทัน อบต. ท่ามะนาว อบต. หนองบวั ทต. หาดทนง อบต. เขาดิน และอบต. เขาชนกัน
ตามลาดับ และอปท. ท่ีมคี ะแนนร้อยละอยูร่ ะหวา่ ง 70-79.99 หรอื อยู่ในระดับ “ดี” มจี านวน 5 อปท. ได้แก่
อบต. ประดยู่ นื อบต. อตู่ ะเภา อบต. ห้วยคต ทต. บางขดุ และทต. สว่างอารมณ์ ตามลาดบั ซึ่งไมม่ ีอปท. ใน
กรณีศึกษาทั้ง 18 อปท. อยู่ใน “เกณฑ์มาตรฐานขั้นต่า” หรือมีคะแนนร้อยละต่ากว่า 60 หรือระดับ “ควร
ปรบั ปรุง”

จากการพิจารณาผลการประเมนิ คณุ ธรรมและความโปรง่ ใสในการดาเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ
(Integrity and transparency assessment: ITA) ประจาปี 2562 พบว่า จากอปท. กรณีศึกษาทั้ง 18
อปท. อยู่ในระดับตั้งแต่ AA ถงึ F โดยอปท. ทอ่ี ยู่ในระดับสงู สดุ คอื AA ไดแ้ ก่ ทต. อุดมธัญญา และอปท. ที่
อย่ใู นระดบั ตา่ สดุ คือ F ได้แก่ อบต. หนองบวั ซึ่งในเกณฑ์ซ่งึ อปท. ในกรณศี ึกษาส่วนใหญอ่ ยู่ในระดบั C มาก
ทีส่ ดุ ถึง 6 อปท. รองลงมาอยรู่ ะดับ D มากถึง 5 อปท.

ตารางที่ 4.3 ข้อมลู สะทอ้ นคณุ ลักษณะองค์กร (ขอ้ มูลงบประมาณปี 2562)

นายกองค์กรปกครองสว่ น งบแสดง
ลาดับ ผลการดาเนนิ งาน
ระดับ LPA/ความหมายองคก์ รปกครองท้องถ่นิจานวน(หนว่ ยลา้ นบาท)
ระดับ ITA/ความหมายสว่ นท้องถิน่
อายุ วาระ บคุ ลากร รายรบั รายจ่าย
(ป)ี ตาแหน่ง ระดบั (คน) เฉล่ีย/ปี เฉลยี่ /ปี
(สมยั /ป)ี การศึกษา

จงั หวัดอุทยั ธานี

1 ทต. ทพั ทนั 58 3 สมัย/16 ปี ป.ตรี 100 72.343 70.179 85.60 72.21

2 ทต. หาดทนง 65 12 ปี ป.ตรี 49 25.627 22.688 84.90 84.71

3 ทต. สว่างอารมณ์ 59 4 สมยั /20 ปี ป.ตรี 69 29.251 27.298 73.54 61.61

4 อบต. ประดยู่ นื 69 3 สมัย/12ปี ป.ตรี 42 40.215 34.587 77.31 57.12

5 อบต. หนองยาง 57 1 สมัย/8 ปี ป.ตรี 67 36.233 27.138 73.00 51.73

53

นายกองคก์ รปกครองสว่ น งบแสดง
ลาดับ ผลการดาเนนิ งาน
ระดับ LPA/ความหมายท้องถ่ินจานวน(หนว่ ยล้านบาท)
ระดับ ITA/ความหมาย
องค์กรปกครอง อายุ วาระ บุคลากร รายรบั รายจา่ ย
สว่ นทอ้ งถ่นิ (ป)ี ตาแหนง่ ระดับ (คน) เฉลีย่ /ปี เฉล่ีย/ปี
(สมยั /ป)ี การศึกษา
6 อบต. ห้วยคต
จังหวัดนครสวรรค์ 52 2 สมัย/11ปี ป.โท 55 37.196 33.157 75.60 66.38
1 ทต. อุดมธญั ญา
2 อบต. เขาดนิ 52 15 ปี ป.โท 52 60.172 48.527 85.90 92.24
3 อบต. หนองบวั 47 1 สมยั /7ปี ป.โท 53 41.790 40.267 83.11 74.23
4 อบต. นครสวรรค์ 54 4 สมัย/20 ปี ป.ตรี 71 49.102 42.121 85.08 49.17

ออก 51 1 สมัย10 ปี ป.โท 111 53.23 50.51 90.59 88.34
5 อบต. บางตาหงาย
6 อบต. เขาชนกัน 59 1 สมัย/7 ปี ป.ตรี 26 41.72 33.65 92.25 69.22
จงั หวดั ชยั นาท 54 2 สมัย/8ปี ป.ตรี 67 69.0 64.2 80.79 50.98
1 ทต. ห้วยงู
2 อบต. อตู่ ะเภา 48 3 สมัย/15 ปี ป.โท 57 38.691 10.507 89.97 74.00
3 ทต. บางขดุ 54 2 สมัย ป.ตรี 38 25.865 21.158 77.00 58.33
จังหวดั ลพบุรี 62 1 สมัย ม.6 61 49.564 47.377 74.33 56.64
1 อบต. ท่ามะนาว
2 อบต. โกง่ ธนู 51 4 สมัย/16 ปี ป.โท 50 24.694 25.199 85.14 60.21
3 อบต. หนองแขม 63 4 สมัย/16 ปี ป.ตรี 54 29.681 25.598 93.14 84.05
59 2 สมยั /10 ปี ป.ตรี 67 40.422 20.321 87.89 70.32



บทที่ 5
ระดบั ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงขององคก์ รปกครองสว่ นท้องถนิ่ รายจังหวดั

หลังจากเก็บข้อมูลตามวิธีการดาเนินการวิจัยในบทท่ี 3 นับตั้งแต่การลงนามบันทึกข้อตกลงความ
ร่วมมือวิชาการ (MOU) ระหว่างนักวิจัยและองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ในบทที่ 4 บทนี้จึงกล่าวถึงผล
การศึกษาตามวัตถุประสงค์ข้อท่ี 1 เรื่องการศึกษาการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในการบริหารจัดการภายในองค์กร จากการประเมินระดับความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงที่ อภิชัย พันธเสน และคณะ จัดทาขึ้น โดยเสนอระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงขององค์กร
ปกครองส่วนท้องถ่ิน รายจังหวัด และการยกระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงขององค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถ่นิ ของกรณศี กึ ษาในระยะท่ี 1

1. ระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงของอปท. กรณีศกึ ษา รายจังหวัด
การนาเสนอผลการศึกษาระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในท่ีนี้

เสนอเป็นรายจังหวัด รวม 4 จงั หวดั 12 องค์กร พร้อมเหตุผลและคาอธิบาย รายละเอียดปรากฏดังตารางที่
5.1 – 5.4

จงั หวัดอุทัยธานี
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดอุทัยธานี ท่ีใช้ในการศึกษา ประกอบด้วย เทศบาลตาบลหาด
ทนง เทศบาลตาบลสว่างอารมณ์ องคก์ ารบริหารสว่ นตาบลประดู่ยนื และองค์การบรหิ ารส่วนตาบลหนองยาง

ตารางที่ 5.1 ผลการเปรียบเทยี บระดับความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงในอปท. กรณีศึกษาในจังหวัดอุทัยธานี

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงของอปท. คะแนน ทต. หาดทนง ทต. อบต.
เต็ม สว่างอารมณ์ หนองยาง

1. การบรหิ ารงานอยา่ งโปรง่ ใส มธี รรมาภบิ าล และ 50 41 41 41
ไมม่ ีการทาสิง่ ท่ีผดิ กฎหมาย

1.1. ไม่มีความพยายามร่วมกนั ในการหา 10 10 10 10
ผลประโยชน์

1.2. ไม่มกี ารดาเนนิ งานทผี่ ดิ กฎหมาย 10 10 10 10

1.3. การตกลงราคา เปน็ ไปตามระเบียบ 55 5 5

1.4. ประหยดั งบประมาณจาก e-Bidding 10 6 6 6

1.5. มนี วัตกรรมทีแ่ สดงความโปร่งใส 50 0 0

56

ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. คะแนน ทต. หาดทนง ทต. อบต.
เต็ม สว่างอารมณ์ หนองยาง

1.6. การจดั การเรือ่ งราวร้องทุกข์ 10 10 10 10
13
2. การวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม 20 20 20 9
4
2.1. การวางแผนจัดการแบบมีสว่ นร่วม 12 12 12 2
56
2.2. มปี ระกาศแผน ฯ ใหส้ าธารณชนทราบ 88 8 13
2
3. การวางแผนการทางานเพอื่ ส่งตอ่ จากรุ่นสูร่ ุน่ 15 15 15 2
3
คะแนนรวมข้อ 1 2 และ 3 85 76 76 3
3
4. งานโครงสรา้ งพ้นื ฐานทางกายภาพ 15 15 15 41
7
4.1. ถนน 33 3 7
10
4.2. นา้ เพอื่ การบริโภค 33 3 10
7
4.3. แหล่งน้าการเกษตร 33 3 20
10
4.4. ไฟฟา้ 33 3
5
4.5. โทรคมนาคม 33 3 5

5. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ปน็ องคก์ รแห่งความสขุ 50 45 47 15

5.1. การจัดการความรู้เป็นประจา 10 10 10 7.5
7.5
5.2. ความรกั ความสามคั คี 10 10 10

5.3. มมี ทุ ิตาจติ และอเุ บกขา 10 10 10

5.4. มผี ลการปฏบิ ตั ติ ามหลกั สังคหวตั ถุ 10 10 10

5.5. บคุ ลากรในองคก์ รเป็นผมู้ คี วามสุข 10 5 7

6. งานโครงสร้างพืน้ ฐานทางสงั คม 20 20 13

6.1. งานดา้ นการศกึ ษา 10 10 3

6.2. งานดา้ นสุขอนามัยและขยะ

6.2.1 งานดา้ นสุขอนามยั 55 5

6.2.2 งานดา้ นขยะ 55 5

7. งานสง่ เสรมิ อาชีพเกษตรกรรมและวสิ าหกจิ 15 15 7.5
ชุมชน

7.1. งานสง่ เสรมิ อาชพี เกษตร 7.5 7.5

7.2. งานวสิ าหกิจชุมชน 7.5 7.5

57

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงของอปท. คะแนน ทต. หาดทนง ทต. อบต.
เตม็ สวา่ งอารมณ์ หนองยาง

7.3. งานส่งเสริมอาชพี โดยทวั่ ไปทร่ี เิ ร่ิมโดยอปท. 7.5 7.5 5
(ข้อเลือก) 23
15
8. งานดา้ นสงั คมและวฒั นธรรม 15 10 15 8
16
9. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแห่ง 30 20 20 5
ประโยชน์สุข 5
6
9.1. การประหยดั เงินเดอื น 20 10 10 12
21
9.2. การบรหิ ารเพ่อื ประโยชนอ์ ย่างตอ่ เนอ่ื ง 10 10 10
2
10. การจดั การการศกึ ษา สาธารณสุข ขยะ ระดับท่ี 20 16 16 2
สูงขึ้น 5

10.1. การศึกษา 55 5 1
10
10.2. การสาธารณสขุ 55 5 1
222
10.3. การจัดการขยะทส่ี งู ขน้ึ 10 6 6 ไม่เขา้ ข่าย

11. การพัฒนาทรพั ยากรธรรมชาติและ 20 20 18
สภาพแวดลอ้ ม

12. การลดปญั หาสงั คมและเพม่ิ สวสั ดกิ ารสังคม 30 23 23

12.1. ลดปัญหาสงั คม

12.1.1. ยาเสพติดร้ายแรง 51 3

12.1.2. บหุ ร่แี ละเครอื่ งดมื่ ผสมแอลกอฮอล์ 5 3 2

12.1.3. การพนนั ทกุ ชนดิ 55 5

12.2. เพม่ิ สวัสดกิ ารสังคมเทา่ ท่ีทาได้

12.2.1. ลดปัญหาการตง้ั ครรภก์ ่อนวยั อนั ควร 2 1 2

12.2.2. ช่วยเหลอื ผไู้ รบ้ า้ น ไร้ทพ่ี งึ่ ฯ 10 10 10

12.2.3. ช่วยเหลอื คนจน 33 1

รวม 300 260 250.5

ระดบั ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียง เขา้ ใจ เข้าใจ

58

จากตารางท่ี 5.1 พบว่า ทต. หาดทนง และ ทต. สว่างอารมณ์ มีคะแนนอยู่ในระดับ “เข้าใจ”
ขณะท่ี อบต. หนองยาง อยใู่ นระดบั “ไม่เข้าขา่ ย”

ในประเด็นการบริหารงานอย่างโปร่งใส มีธรรมาภิบาล และไม่มีการทาส่ิงที่ผิดกฎหมายนั้น อปท.
ท้ังสามแห่งไม่แตกต่างกัน โดยอปท. ท้ังสามแห่งต่างมีการประกวดราคา e-Bidding ในปี 2562 จากแหล่ง
งบประมาณที่รัฐบาลจัดสรร โดยมีเงินเหลอื จากการประมูลนอ้ ยกว่าหรือเทา่ กับร้อยละ 10 ของงบประมาณ
ทงั้ หมดของทกุ โครงการท่จี ดั ประมลู e-Bidding และไมไ่ ด้มีนวัตกรรมทแ่ี สดงความโปรง่ ใส

ดา้ นการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม ทต. หาดทนง และ ทต. สว่างอารมณ์ มีคะแนนไม่
แตกตา่ งกัน ขณะท่ี อบต. หนองยาง มีแนวทางการจัดทาแผนท่ีใชก้ ารแบ่งงบประมาณใหแ้ ต่ละหมบู่ ้านเทา่ ๆ
กนั ซง่ึ ทกุ หม่บู ้านเหน็ ดว้ ยกบั วธิ ีการแบง่ งบประมาณ ทาให้การตดั สนิ ใจข้ันสุดท้ายในการประชมุ สภาไมเ่ คยมี
ประชาชนเขา้ ร่วมประชมุ สภามาตัง้ แต่แรกเริ่ม เพราะประชาชนเหน็ ชอบมาตั้งแต่การทาประชาคม และไม่มี
การประกาศรายงานงบประมาณที่คงเหลือจากการดาเนินงานประจาปีให้สาธารณชนทราบ ส่วนการวาง
แผนการทางานเพื่อส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น น้ัน อปท. ท้ังสามแห่งต่างมีกิจกรรมสภาเด็กและเยาวชน โดย ทต.
หาดทนง และ ทต. สว่างอารมณ์ ยังได้เน้นการพัฒนาเยาวชน ด้วยการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ท่ีเยาวชนสนใจ
และในกิจกรรมการพัฒนา/จิตอาสาของอปท. โดยเยาวชนดังกล่าวได้เข้ามาร่วมในการทางานในอปท. หรือ
ร่วมพัฒนาท้องถิ่น เช่น เยาวชนที่ได้เข้าร่วมเป็นจิตอาสาป้องกันภัยพิบัติในช่วงน้าท่วมปี 2554 ได้เข้ามา
อาสาเป็นผ้ใู หญบ่ า้ น และได้รับคดั เลือกให้เปน็ กานันในปจั จุบัน

ด้านโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ ทต. หาดทนง และ ทต. สว่างอารมณ์ มีคะแนนไม่แตกต่างกัน
ขณะท่ี อบต. หนองยาง มีโครงข่ายถนนทั่วถึงทุกชุมชน ประชาชนสามารถสัญจรไปได้ แต่ถนนยังขาด
คณุ ภาพ คณุ ภาพผิวถนนท่ีไม่ตอ่ เนือ่ งกนั ในชว่ งถนนลกู รังทีเ่ ป็นถนนเชอื่ มระหว่างหมู่บ้าน และปริมาณนา้ ดิบ
ทไี่ ม่เพยี งพอในการทาประปาหมบู่ า้ น

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข ทต. หาดทนง และ ทต. สว่างอารมณ์ มี
คะแนนใกล้เคียงกัน โดย ทต. สวา่ งอารมณ์ มีสัดส่วนบุคลากรท่ีไมม่ ภี าระหนี้สินและปลอดอบายมขุ มากกว่า
อนั เนอ่ื งมาจากสร้างวนิ ยั การออมโดยร่วมกันจัดตั้งสหกรณ์เครดิตยูเนยี นในหมู่พนักงาน ขณะท่ี อบต. หนอง
ยาง มีการจัดการความรู้และความรักสามัคคีในหมู่พนักงานยังไม่ชัดเจน ท้ังจากการไม่ได้มีกิจกรรมที่
เก่ียวข้อง และการที่ข้าราชการร้องเรียนผู้บริหารในการประเมินผลงาน ตลอดจนการช่วยเหลือหรือการ
ทางานแทนกัน

งานโครงสร้างพ้ืนฐานทางสงั คม ทต. สวา่ งอารมณ์มีคะแนนน้อย เนื่องจากมีจานวนอัตราส่วนของ
จานวนครูตอ่ นกั เรยี นสอดคล้องกับเกณฑ์ตัวชีว้ ัดระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียง

งานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน ทต. หาดทนง และ อบต. หนองยาง ต่างมี
ลักษณะพื้นที่เป็นสังคมชนบท จึงมีการส่งเสริมอาชีพเกษตรและงานวิสาหกิจชุมชนจานวนมาก ขณะที่ ทต.

59

สว่างอารมณ์ มีลักษณะสังคมก่ึงเมืองกึ่งชนบท ประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้าง จึงมีการส่งเสริมการ
รวมกลมุ่ อาชีพใหก้ ับกลุม่ ผสู้ ูงอายเุ ทา่ นน้ั

งานด้านสังคมและวัฒนธรรม อปท. ทั้งสามแห่งต่างส่งเสริมให้มีกิจกรรมสร้างความรกั และสามัคคี
ของชุมชนร่วมกับวัดในพื้นที่ และงานสาคัญต่าง ๆ โดย ทต. หาดทนง และ ทต. สว่างอารมณ์ ต่างจัด
กจิ กรรมประเพณแี ห่ธง และงานลอยกระทง ซ่งึ คนนอกพนื้ ที่ได้เขา้ มารว่ มทกุ ปี นอกจากนี้ ทต. สว่างอารมณ์
ยังได้จัดโครงการพัฒนาเด็ก เยาวชน และประชาชนให้มีคุณธรรม และการอบรมจิตใจแก่ประชาชนในวัน
พระใหญ่รว่ มกับวดั สว่างอารมณ์ เป็นประจาทุกปี

ด้านการบริหารงานภายในใหเ้ ป็นองคก์ รแห่งประโยชนส์ ุข อบต. หนองยาง ประหยัดค่าใชจ้ ่ายด้าน
เงินเดือนและค่าจ้างบุคลากรประจา ได้มากกว่า ส่วนการทางานอย่างต่อเน่ืองของนายกคนปัจจุบัน อบต.
หนองยาง มีคะแนนนอ้ ยกว่า เน่อื งจากดารงตาแหนง่ สมัยที่สอง

ด้านการจัดการการศกึ ษา สาธารณสุข ขยะ ระดับท่ีสูงข้ึน อปท. ทั้งสามแหง่ ต่างมีการจัดกิจกรรม
ทง้ั ในเรื่องการจัดการศกึ ษาตามอัธยาศยั การให้ทุนการศึกษา โดย ทต. สว่างอารมณ์ ได้ร่วมมอื กับ อปท. อ่ืน
ในพืน้ ที่เพอื่ จดั สรรงบประมาณจ้างครูชาวต่างประเทศสอนให้กบั นักเรยี นในโรงเรยี นในอาเภอ การร่วมมือกับ
อสม. และรพ. สต. ในการจัดการดแู ลสุขภาพประชาชน โดยเฉพาะผูส้ ูงอายุ โดย ทต. หาดทนง มีการรบั ถา่ ย
โอนสถานีอนามัยเข้ามาบริหารจัดการให้บริการสุขภาพกับประชาชน (โดยรายละเอียดเพิ่มเติมในบทที่ 7)
ตลอดจนการจัดการขยะท่ตี ้นทาง ท้ังคัดแยกขยะและนาขยะไปขายเพอ่ื จดั ตั้งกองทุนฌาปนกจิ เปน็ ต้น สว่ น
การพฒั นาทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละส่งิ แวดล้อม ทต. หาดทนง มกี ารจดั กจิ กรรมในดา้ นน้จี านวนมาก อกี ทั้งยงั
รว่ มโครงการอนรุ กั ษ์พันธุกรรมพืชอนั เนือ่ งมาจากพระราชดาริ สมเดจ็ พระเทพรัตนราชสดุ า ฯ สยามบรมราช
กุมารี (อพ.สธ.) มาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลามากกว่า 5 ปี ขณะท่ี ทต. สว่างอารมณ์ และ อบต. หนองยาง มี
กจิ กรรมด้านนีจ้ านวนนอ้ ย ตามลาดบั

ดา้ นการลดปัญหาสังคมและเพิ่มสวสั ดกิ ารสังคม อปท. ทุกแห่งตา่ งใหค้ วามสาคัญและมีนโยบายใน
การปอ้ งกนั และช่วยเหลือผูไ้ รบ้ ้าน ไร้ทีพ่ ึง่ และชว่ ยเหลือคนจน

จงั หวัดนครสวรรค์
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในจังหวัดนครสวรรค์ ที่ใช้ในการศึกษา ประกอบด้วย องค์การบริหาร
สว่ นตาบลนครสวรรค์ออก องค์การบรหิ ารส่วนตาบลบางตาหงาย และองค์การบริหารส่วนตาบลเขาชนกัน

60

ตารางท่ี 5.2 ผลการเปรยี บเทียบระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงในอปท. กรณศี กึ ษาในจังหวัดนครสวรรค์

ระดบั ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพยี งของอปท. คะแนน อบต. อบต. อบต.

เต็ม นครสวรรค์ออก บางตาหงาย เขาชนกัน

1. การบรหิ ารงานอย่างโปรง่ ใส มธี รรมาภบิ าล 50 45 41 45

1.1. ไมม่ คี วามพยายามรว่ มกนั ในการหา 10 10 10 10
ผลประโยชน์

1.2. ไมม่ ีการดาเนนิ งานทผี่ ิดกฎหมาย 10 10 10 10

1.3. การตกลงราคา เปน็ ไปตามระเบยี บ 55 55

1.4. ประหยัดงบประมาณจาก e-Bidding 10 10 6 10

1.5. มีนวตั กรรมทีแ่ สดงความโปรง่ ใส 50 00

1.6. การจดั การเรื่องราวร้องทกุ ข์ 10 10 10 10

2. การวางแผนและจัดทาแผนแบบมีสว่ นร่วม 20 20 20 16

2.1. การวางแผนจัดการแบบมสี ่วนรว่ ม 12 12 12 12

2.2. มีประกาศแผน ฯ ให้สาธารณชนทราบ 8 8 84

3. การวางแผนการทางานเพอ่ื ส่งตอ่ จากรุน่ สรู่ ุ่น 15 7 10 12

คะแนนรวมข้อ 1 2 และ 3 85 72 71 73

4. งานโครงสรา้ งพนื้ ฐานทางกายภาพ 15 15 15 14

4.1. ถนน 33 33

4.2. นา้ เพื่อการบรโิ ภค 33 32

4.3. แหล่งนา้ การเกษตร 33 33

4.4. ไฟฟ้า 33 33

4.5. โทรคมนาคม 33 33

5. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแหง่ ความสุข 50 47 45 42

5.1. การจัดการความรเู้ ปน็ ประจา 10 10 10 10

5.2. ความรกั ความสามัคคี 10 10 10 7

5.3. มมี ทุ ติ าจิตและอุเบกขา 10 10 10 10

5.4. มผี ลการปฏบิ ัติตามหลกั สังคหวัตถุ 10 10 10 10

5.5. บคุ ลากรในองคก์ รเป็นผมู้ คี วามสขุ 10 7 55

6. งานโครงสร้างพ้ืนฐานทางสงั คม 20 20 11 13

6.1. งานดา้ นการศึกษา 10 10 33

61

ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของอปท. คะแนน อบต. อบต. อบต.

เต็ม นครสวรรคอ์ อก บางตาหงาย เขาชนกนั

6.2. งานดา้ นสุขอนามัยและขยะ

6.2.1 งานดา้ นสุขอนามยั 55 55

6.2.2 งานดา้ นขยะ 55 35

7. งานสง่ เสรมิ อาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจ 15 10 10 15
ชุมชน

7.1. งานสง่ เสรมิ อาชีพเกษตร 7.5 5 7.5

7.2. งานวสิ าหกิจชุมชน 7.5 7.5 5 7.5

7.3. งานส่งเสรมิ อาชีพโดยทั่วไปท่รี เิ ร่ิมโดยอปท. 7.5 2.5
(ข้อเลือก)

8. งานด้านสงั คมและวัฒนธรรม 15 10 55

9. การบรหิ ารงานภายในให้เปน็ องคก์ รแหง่ 30 20 27 23
ประโยชนส์ ุข

9.1. การประหยัดเงนิ เดอื น 20 10 20 15

9.2. การบรหิ ารเพ่อื ประโยชน์อยา่ งตอ่ เนอื่ ง 10 10 78

10. การจดั การการศกึ ษา สาธารณสุข ขยะ ระดับที่ 20 16 16 16
สงู ขนึ้

10.1. การศึกษา 55 55

10.2. การสาธารณสขุ 55 55

10.3. การจดั การขยะทีส่ ูงขนึ้ 10 6 66

11. การพฒั นาทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละ 20 20 20 12
สภาพแวดลอ้ ม

12. การลดปัญหาสงั คมและเพิม่ สวัสดกิ ารสังคม 30 25 22 19

12.1. ลดปญั หาสงั คม

12.1.1. ยาเสพติดรา้ ยแรง 52 22

12.1.2. บุหร่ีและเครือ่ งด่มื ผสมแอลกอฮอล์ 5 3 11

12.1.3. การพนนั ทกุ ชนดิ 55 54

12.2. เพม่ิ สวสั ดกิ ารสงั คมเท่าทท่ี าได้

12.2.1. ลดปญั หาการต้ังครรภก์ อ่ นวยั อนั ควร 2 2 11

12.2.2. ช่วยเหลอื ผไู้ ร้บา้ น ไร้ทพี่ ง่ึ ฯ 10 10 10 10

62

ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. คะแนน อบต. อบต. อบต.

12.2.3. ช่วยเหลอื คนจน เต็ม นครสวรรคอ์ อก บางตาหงาย เขาชนกนั
รวม
33 31
ระดับความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียง
300 255 242 232

เข้าใจ เข้าใจ เขา้ ใจ

จากตารางท่ี 5.2 พบว่า อบต. นครสวรรคอ์ อก อบต. บางตาหงาย และ อบต. เขาชนกัน มีคะแนน
อยู่ในระดับ “เข้าใจ”

ในประเด็นการบริหารงานอย่างโปร่งใส มีธรรมาภิบาล และไม่มีการทาสิ่งท่ีผิดกฎหมายนั้น อบต.
นครสวรรค์ออก และ อบต. เขาชนกัน ต่างมีคะแนนเท่ากัน ขณะที่ อบต. บางตาหงายมีคะแนนน้อยกว่า
เน่อื งจากมีคะแนนในขอ้ การประกวดราคา e-Bidding นอ้ ยกว่า โดยมเี งินเหลอื จากการประมูลน้อยกว่าหรือ
เท่ากบั ร้อยละ 10 ของงบประมาณท้งั หมดของทกุ โครงการที่จัดประมูล e-Bidding ในปี 2562

ดา้ นการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีสว่ นรว่ ม อบต. นครสวรรค์ออก และ อบต. บางตาหงาย ต่าง
มีคะแนนเทา่ กัน ขณะท่ี อบต. เขาชนกัน ไมม่ ีการประกาศรายงานงบประมาณท่ีคงเหลอื จากการดาเนนิ งาน
ประจาปใี ห้สาธารณชนทราบ สว่ นการวางแผนการทางานเพื่อส่งต่อจากรุ่นสูร่ ่นุ น้นั อปท. ทง้ั สามแห่ง ตา่ งมี
กิจกรรมสภาเดก็ และเยาวชน และส่งเสริมการเล่นกีฬาให้กับเยาวชน โดย อบต. เขาชนกัน มีการนาแนวคิด
ของเดก็ มาร่วมกนั บรู ณาการสรา้ งและทากจิ กรรมร่วมกบั เครือขา่ ยจากมหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์

ด้านโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ อบต. นครสวรรค์ออก และ อบต. บางตาหงาย ต่างมีคะแนน
เทา่ กัน ขณะท่ี อบต. เขาชนกัน มปี รมิ าณน้าดบิ จากแหลง่ นา้ ธรรมชาติไม่เพยี งพอในการทาประปาหมบู่ า้ น

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข อบต. นครสวรรค์ออก มีคะแนนมาก อบต.
บางตาหงาย และ อบต. เขาชนกัน มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ อบต. นครสวรรค์ออก มีสดั สว่ นบุคลากรท่ี
ไม่มีภาระหน้ีสินและปลอดอบายมขุ มากกวา่ ขณะที่ ความรักสามัคคีในหม่พู นกั งาน ของ อบต. เขาชนกนั ใน
การทางานแทนกันยังเห็นไม่ชัดเจน

งานโครงสรา้ งพื้นฐานทางสังคม อบต. นครสวรรคอ์ อก มีคะแนนมาก ขณะท่ี อบต. เขาชนกัน และ
อบต. บางตาหงาย มคี ะแนนนอ้ ยตามลาดับ เนอ่ื งจากมจี านวนอัตราสว่ นของจานวนครตู ่อนกั เรียนสอดคล้อง
กับเกณฑ์ตัวชี้วัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง โดย อบต. นครสวรรค์ออก นอกจากมีบุคลากรครูและ
ผชู้ ่วยของอบต. แล้ว ยังมีบุคลากรทหารจากค่ายจิรประวัติ เขา้ มาช่วยดูแลเด็ก อันเป็นสวสั ดิการที่จัดให้กับ
ลูกหลานบคุ ลากรทหาร

งานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน อบต. เขาชนกัน มีคะแนนมาก ขณะที่ อบต.
นครสวรรค์ออก และ อบต. บางตาหงาย มีคะแนนน้อยเท่ากัน โดย อบต. เขาชนกัน และอบต. บางตาหงาย
ตา่ งมลี ักษณะพื้นที่เป็นสังคมชนบท โดย อบต. เขาชนกัน มีการส่งเสริมอาชีพเกษตรและงานวิสาหกิจชุมชน

63

จานวนมาก แต่ อบต. บางตาหงาย มีการส่งเสริมอาชีพด้านนี้น้อยกว่า ขณะที่ อบต. นครสวรรค์ออก มี
ลกั ษณะพื้นทเี่ ปน็ สงั คมเมือง ประชาชนส่วนใหญม่ ีอาชีพรับราชการ และรับจ้าง อกี ท้งั ยงั มสี ถาบนั พัฒนาฝีมอื
แรงงานตัง้ อยตู่ ิดกบั อบต. จึงมีการส่งเสรมิ อาชพี ใหก้ บั กล่มุ ผสู้ งู อายุเทา่ นั้น

งานดา้ นสงั คมและวัฒนธรรม อบต. นครสวรรคอ์ อก มีคะแนนมาก ขณะท่ี อบต. บางตาหงาย และ
อบต. เขาชนกนั มีคะแนนนอ้ ยเท่ากนั อปท. ทั้งสามแห่ง ส่งเสริมใหม้ ีกจิ กรรมสร้างความรักและสามคั คขี อง
ชุมชนร่วมกับวัดในพื้นท่ี และงานสาคัญต่าง ๆ โดย อบต. นครสวรรค์ออก จัดงานอนุรักษ์วัฒนธรรมลอย
กระทง งานตรุษไทย ประกวดรอ้ งเพลง และ งานสืบสานวิถีชีวิตไทดา ซง่ึ คนนอกพน้ื ท่ีไดเ้ ข้ามารว่ มทุกปี

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งประโยชน์สุข อบต. บางตาหงาย ประหยัดค่าใช้จ่าย
ด้านเงินเดือนและค่าจ้างบุคลากรประจา ได้มากกว่า ส่วนการทางานอย่างต่อเนื่องของนายกคนปัจจุบัน
อบต. บางตาหงาย มคี ะแนนนอ้ ยกวา่ เนอ่ื งจากดารงตาแหนง่ สมยั ทสี่ อง

ด้านการจัดการการศึกษา สาธารณสุข ขยะ ระดับที่สงู ขนึ้ อปท. ทั้งสามแห่งมีคะแนนเท่ากัน ตา่ งมี
การจัดกิจกรรมท้ังในเร่ืองการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย การให้ทุนการศึกษา การร่วมมอื กับ อสม. และรพ.
สต. ในการจัดการดูแลสุขภาพประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ตลอดจนการจัดการขยะท่ีต้นทาง ท้ังคัดแยก
ขยะท่ีต้นทาง ธนาคารขยะ เป็นต้น ส่วนการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อบต นครสวรรค์
ออก และอบต. บางตาหงาย มีคะแนนเตม็ เท่ากัน มกี ารจดั กิจกรรมในด้านนจ้ี านวนมาก ขณะท่ี อบต. เขาชน
กนั มีคะแนนน้อยกว่า มกี จิ กรรมดา้ นนี้จานวนนอ้ ย

ดา้ นการลดปัญหาสงั คมและเพมิ่ สวสั ดิการสังคม อบต. นครสวรรค์ออก มีคะแนนมาก ขณะท่ี อบต.
เขาชนกัน และ อบต. บางตาหงาย มีคะแนนน้อยตามลาดบั โดย อปท. ทัง้ สามแหง่ ต่างใหค้ วามสาคัญและมี
นโยบายและมาตรการป้องกัน และชว่ ยเหลอื ผู้ไร้บา้ น ไรท้ ี่พึง่ และช่วยเหลือคนจน แต่มีความแตกต่างกันใน
จานวนเยาวชนในพ้ืนท่ีท่ีอายุ 18 ปี หรือ ต่ากว่า ตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควร และจานวนคนจนในข้อมูลความ
จาเป็นพน้ื ฐาน

จงั หวดั ชยั นาท
องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นในจงั หวดั ชยั นาท ทีใ่ ช้ในการศึกษา ประกอบด้วย เทศบาลตาบลหว้ ยงู
องค์การบรหิ ารส่วนตาบลอู่ตะเภา และเทศบาลตาบลบางขุด

64

ตารางที่ 5.3 ผลการเปรยี บเทยี บระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงในอปท. กรณีศึกษาในจงั หวดั ชยั นาท

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงของอปท. คะแนน ทต. หว้ ยงู อบต. ทต.
เตม็ อูต่ ะเภา บางขุด

1. การบริหารงานอย่างโปรง่ ใส มธี รรมาภบิ าล 50 45 41 35

1.1. ไม่มีความพยายามรว่ มกนั ในการหาผลประโยชน์ 10 10 10 10

1.2. ไมม่ ีการดาเนนิ งานทผ่ี ดิ กฎหมาย 10 10 10 10

1.3. การตกลงราคา เปน็ ไปตามระเบยี บ 55 5 5

1.4. ประหยัดงบประมาณจาก e-Bidding 10 8 6 -

1.5. มีนวตั กรรมที่แสดงความโปรง่ ใส 52 0 0

1.6. การจดั การเรื่องราวร้องทุกข์ 10 10 10 10

2. การวางแผนและจัดทาแผนแบบมสี ว่ นรว่ ม 20 20 20 17

2.1. การวางแผนจดั การแบบมสี ว่ นร่วม 12 12 12 9

2.2. มีประกาศแผน ฯ ให้สาธารณชนทราบ 88 8 8

3. การวางแผนการทางานเพ่อื สง่ ต่อจากรนุ่ สรู่ ุน่ 15 12 7 7

คะแนนรวมขอ้ 1 2 และ 3 85 77 68 59

4. งานโครงสรา้ งพ้นื ฐานทางกายภาพ 15 15 14 13

4.1. ถนน 33 3 3

4.2. น้าเพ่อื การบรโิ ภค 33 2 2

4.3. แหล่งน้าการเกษตร 33 3 3

4.4. ไฟฟ้า 33 3 3

4.5. โทรคมนาคม 33 3 2

5. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแห่งความสุข 50 45 45 42

5.1. การจดั การความร้เู ป็นประจา 10 10 10 7

5.2. ความรักความสามัคคี 10 10 10 10

5.3. มีมทุ ิตาจิตและอุเบกขา 10 10 10 10

5.4. มีผลการปฏบิ ตั ติ ามหลกั สงั คหวตั ถุ 10 10 10 10

5.5. บุคลากรในองค์กรเป็นผ้มู คี วามสุข 10 5 5 5

6. งานโครงสร้างพื้นฐานทางสงั คม 20 13 16 9

6.1. งานดา้ นการศึกษา 10 3 8 3

6.2. งานดา้ นสขุ อนามัยและขยะ

65

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงของอปท. คะแนน ทต. ห้วยงู อบต. ทต.
เตม็ อตู่ ะเภา บางขดุ
6.2.1 งานดา้ นสุขอนามยั
6.2.2 งานดา้ นขยะ 55 5 3
7. งานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกจิ ชมุ ชน
55 3 3

15 15 15 15

7.1. งานสง่ เสริมอาชพี เกษตร 7.5 7.5 7.5 7.5
7.2. งานวสิ าหกิจชุมชน 7.5 7.5 7.5 7.5
7.3. งานส่งเสรมิ อาชีพโดยทั่วไปที่รเิ ร่ิมโดยอปท. (ข้อ
เลอื ก) 7.5 15 10 10
8. งานดา้ นสังคมและวฒั นธรรม
9. การบริหารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแหง่ ประโยชน์สขุ 15 25 22 27
9.1. การประหยัดเงนิ เดอื น 30
9.2. การบรหิ ารเพื่อประโยชนอ์ ยา่ งตอ่ เนอ่ื ง 20 15 15 20
10. การจดั การการศึกษา สาธารณสขุ ขยะ ระดับท่สี งู ขน้ึ 10
10.1. การศกึ ษา 20 10 7 7
10.2. การสาธารณสุข 5
10.3. การจดั การขยะที่สูงขึน้ 5 18 14 14
11. การพฒั นาทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสภาพแวดลอ้ ม 10
12. การลดปัญหาสงั คมและเพมิ่ สวสั ดกิ ารสงั คม 20 555
12.1. ลดปญั หาสงั คม 30
555
12.1.1. ยาเสพตดิ ร้ายแรง 5
12.1.2. บหุ รีแ่ ละเครอื่ งดม่ื ผสมแอลกอฮอล์ 5 844
12.1.3. การพนันทุกชนดิ 5
12.2. เพ่มิ สวสั ดกิ ารสงั คมเทา่ ทท่ี าได้ 20 20 20
12.2.1. ลดปัญหาการตงั้ ครรภ์กอ่ นวยั อนั ควร 2
12.2.2. ชว่ ยเหลอื ผู้ไรบ้ า้ น ไรท้ พี่ ึง่ ฯ 10 24 24 17
12.2.3. ชว่ ยเหลอื คนจน 3
300 332
รวม 321
ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี ง 352

211
10 10 10
331
267 248 226
เข้าใจ ไมเ่ ขา้ ขา่ ย ไม่เข้าขา่ ย

66

จากตารางที่ 5.3 พบว่า ทต. ห้วยงู มีคะแนนอยใู่ นระดบั “เข้าใจ” อบต. อู่ตะเภา และ ทต. บางขุด
มีคะแนนอยใู่ นระดับ “ไม่เขา้ ขา่ ย”

ในประเด็นการบริหารงานอย่างโปร่งใส มีธรรมาภิบาล และไม่มีการทาสิ่งที่ผิดกฎหมายนั้น ทต.
ห้วยงู มีคะแนนมาก ขณะท่ี อบต. อู่ตะเภา และ ทต. บางขุด มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ เน่ืองจาก ทต.
บางขุด ปีงบประมาณ 2561-2562 ไม่มีการจัดซ้ือจัดจ้างทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-Bidding) เน่ืองจาก
โครงการต่าง ๆ มวี งเงินไม่เกิน 500,000 บาท ขณะที่ ทต หว้ ยงู และ อบต. อ่ตู ะเภา มีการประกวดราคา e-
Bidding โดย ทต. ห้วยงูมีร้อยละเงินเหลือจากการประมูลมากกว่า อบต. อตู่ ะเภา นอกจากน้ี ทต. ห้วยงู ยัง
มนี วตั กรรมในการปอ้ งกันการทุจรติ ภายในองค์กร ด้วยการกาหนดการกาหนดระเบียบ/วธิ ีการของ ทต. ห้วย
งู เช่น การจัดเก็บค่าน้าประปา แต่เดิมพนักงานจัดเก็บค่าน้าประปาจะส่งเงินเข้าเทศบาลไม่ตรงตามกาหนด
และมีเงินเข้าไม่ครบโดยส่งมอบกันเอง นายก ทต. ห้วยงู จึงได้วางแนวปฏิบัติให้พนักงานจัดเก็บมีสมุด
ควบคุมการรับ-ส่งเงินเพื่อเป็นการตรวจทานและควบคุมท้ังผู้ส่งเงินและผู้รับเงิน ลดความเสี่ยงในการเก็บ
รกั ษาก่อนนาเงนิ สดฝากธนาคาร

ด้านการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม ทต. ห้วยงู และ อบต. อู่ตะเภา ต่างมีคะแนนเต็ม
เท่ากัน โดยภาคประชาชนในนามของสภาองค์กรชุมชนได้เข้ามาร่วมวางแผนและจัดทาแผนแบ บมีส่วน
ร่วมกับ ทต. ห้วยงู และร่วมสนับสนุนทรัพยากรในการดาเนินการจัดทาแผน อบต. อู่ตะเภา ประชาชน
ชว่ ยกันลงแรงขุดลอกคลอง ขณะท่ี ทต. บางขุด นอกจากไม่มีสว่ นร่วมสนบั สนุนทรัพยากรจากประชาชนใน
การจัดทาแผนแล้ว ยังไม่มีการประกาศรายงานงบประมาณที่คงเหลือจากการดาเนินงานประ จาปี ให้
สาธารณชนทราบ ส่วนการวางแผนการทางานเพ่ือส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น นั้น อปท. ทั้งสามแห่ง ต่างมีกิจกรรม
สภาเดก็ และเยาวชน โดย ทต. หว้ ยงู ได้รว่ มกบั กานนั จัดค่ายมวย พ้นื ทอ่ี อกกาลังกายให้กบั เยาวชนที่สนใจ

ด้านโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ ทต. ห้วยงู มีคะแนนมาก อบต. อู่ตะเภา และ ทต. บางขุด มี
คะแนนน้อยกว่าตามลาดับ โดยมีปริมาณน้าดิบไม่เพียงพอในการทาประปาหมู่บ้าน ทต. บางขุด มีบริการ
Wifi ฟรี โดยรอบพนื้ ที่สานักงานเทศบาล

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข ทต. ห้วยงู และ อบต. อู่ตะเภา มีคะแนน
เท่ากัน และ ทต. บางขุด มีคะแนนน้อยกว่า โดยทุก อปท. มีสัดส่วนบุคลากรท่ีไม่มีภาระหน้ีสินและปลอด
อบายมขุ เทา่ กนั ขณะที่ ทต. บางขดุ ยังมีกิจกรรมด้านการจดั การความรู้ แสดงออกไมช่ ดั เจน

งานโครงสรา้ งพนื้ ฐานทางสังคม อบต. อู่ตะเภา มีคะแนนมากกว่า ขณะท่ี ทต. หว้ ยงู และ ทต. บาง
ขุด มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ เนื่องจาก อบต. อู่ตะเภา มีจานวนอัตราส่วนของจานวนครูต่อนักเรียน
สอดคล้องกับเกณฑ์ตัวช้วี ัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง อปท. ทั้งสามแหง่ มกี ารกาจัดยงุ ลาย และ/หรือ
มีการป้องกันการระบาดของหนู และ/หรือโรคพิษสุนัขบ้า แต่ใน ทต. บางขุด ยังมีจานวนผู้ป่วยจากโรค
ดงั กลา่ วอยใู่ นปีทผ่ี ่านมา

67

งานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน ทต. ห้วยงู อบต. อู่ตะเภา และ ทต. บางขุด มี
คะแนนเต็มเท่ากัน มีลักษณะพื้นที่เป็นสังคมชนบท และมีการส่งเสริมอาชีพเกษตรและงานวิสาหกิจชุมชน
จานวนมาก

งานด้านสังคมและวัฒนธรรม ทต. หว้ ยงู มีคะแนนมาก ขณะที่ อบต. อู่ตะเภา และ ทต. บางขดุ มี
คะแนนนอ้ ยเท่ากัน อปท. ท้ังสามแห่ง ส่งเสรมิ ใหม้ ีกิจกรรมสร้างความรกั และสามคั คขี องชุมชนรว่ มกับวดั ใน
พื้นท่ี และงานสาคัญต่าง ๆ และมีงานที่คนนอกพ้ืนที่ได้เข้ามาร่วมทุกปี ทต. ห้วยงู ได้มีโครงการจัดอบรม
จิตใจให้กับประชาชน 2 โครงการ คือ 1) โครงการอบรมคุณธรรม จริยธรรมประจาปี สาหรับเยาวชนและ
ประชาชนทว่ั ไปในพน้ื ที่ตาบลห้วยงูและตาบลขา้ งเคียง 2) โครงการปฏิบัตธิ รรมของผ้สู ูงอายุตาบลหว้ ยงู โดย
มีการพาผู้สูงอายุไปไหวพ้ ระและมกี ารปฏบิ ตั ธิ รรมเปน็ ประจา

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งประโยชน์สุข ทต. บางขุด ประหยัดค่าใช้จ่ายด้าน
เงินเดือนและค่าจ้างบุคลากรประจา ได้มากกว่า ส่วนการทางานอย่างต่อเน่ืองของนายกคนปัจจุบัน อบต.
บางอตู่ ะเภา และ ทต. บางขุด มีคะแนนน้อยกวา่ เนื่องจากดารงตาแหนง่ สมัยที่สอง

ด้านการจัดการการศกึ ษา สาธารณสุข ขยะ ระดบั ทส่ี งู ข้ึน ทต. ห้วยงู มคี ะแนนมาก ขณะท่ี อบต. อู่
ตะเภา และ ทต. บางขดุ มีคะแนนน้อยเทา่ กนั อปท. ทงั้ สามแห่งมคี ะแนนเท่ากัน ตา่ งมีการจัดกิจกรรมท้งั ใน
เรื่องการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย การให้ทุนการศึกษา การร่วมมือกับ อสม. และรพ. สต. ในการจัดการ
ดูแลสุขภาพประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ตลอดจนการจัดการขยะท่ีต้นทาง ทั้งคัดแยกขยะท่ีต้นทาง
ธนาคารขยะ เป็นต้น โดย ทต. ห้วยงู เน้นการจัดการท้ังขยะเปียกและขยะรีไซเคิล โดยขยะเปียกมีการขุด
หลมุ นาไปทาเป็นขยะอนิ ทรีย์ และขยะรไี ซเคลิ ในวนั จา่ ยเบย้ี ยังชพี ผ้สู ูงอายจุ ะนามาขายที่จดุ รบั ซือ้ ท่จี ัดไวเ้ ปน็
ธนาคารขยะของคนตาบลห้วยงู โดยได้นารายได้บางส่วนนาไปสมทบสมัครเข้าเป็นสมาชิกกับกองทุน
สวสั ดิการชมุ ชนเทศบาลตาบลหว้ ยงู ส่วนการพฒั นาทรพั ยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทต. ห้วยงู อบต. อู่
ตะเภา และ ทต. บางขดุ มีคะแนนเต็มเทา่ กนั คือมกี ารจัดกจิ กรรมในดา้ นนจ้ี านวนมาก

ด้านการลดปัญหาสังคมและเพ่ิมสวัสดิการสังคม ทต. ห้วยงู และ อบต. อู่ตะเภา มีคะแนนมาก
เท่ากัน ตา่ งใหค้ วามสาคัญและมีนโยบายและมาตรการป้องกัน และชว่ ยเหลอื ผูไ้ รบ้ า้ น ไรท้ ่ีพง่ึ และช่วยเหลือ
คนจน แต่ยังมีจานวนเยาวชนในพื้นที่ท่อี ายุ 18 ปี หรอื ตา่ กว่า ตั้งครรภ์กอ่ นวัยอนั ควร และจานวนคนจนใน
ข้อมูลความจาเป็นพื้นฐาน ขณะที่ ทต. บางขุด มีนโยบายในด้านนี้ แต่ยังไม่มีมาตรการหรือกิจกรรมด้านน้ี
และช่วยเหลือผู้ไร้บ้าน ไร้ท่ีพึ่ง และช่วยเหลือคนจนโดยสนับสนุนงบประมาณให้กับกองทุนสวัสดิการตาบล
บางขดุ

68

จังหวดั ลพบรุ ี
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในจังหวัดลพบุรี ท่ีใช้ในการศึกษา ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วน
ตาบลทา่ มะนาว องค์การบริหารสว่ นตาบลโกง่ ธนู และองค์การบรหิ ารส่วนตาบลหนองแขม

ตารางท่ี 5.4 ผลการเปรียบเทยี บระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงในอปท. กรณศี ึกษาในจังหวดั ลพบุรี

ระดับความเป็นเศรษฐกจิ พอเพยี งของอปท. คะแนน อบต. อบต. อบต.
เตม็ ท่ามะนาว โก่งธนู หนองแขม

1. การบริหารงานอยา่ งโปรง่ ใส มีธรรมาภิบาล 50 41 41 41

1.1. ไมม่ ีความพยายามร่วมกนั ในการหาผลประโยชน์ 10 10 10 10

1.2. ไม่มกี ารดาเนนิ งานทผ่ี ิดกฎหมาย 10 10 10 10

1.3. การตกลงราคา เปน็ ไปตามระเบียบ 55 5 5

1.4. ประหยัดงบประมาณจาก e-Bidding 10 6 6 6

1.5. มีนวตั กรรมท่ีแสดงความโปร่งใส 50 0 0

1.6. การจดั การเรื่องราวร้องทุกข์ 10 10 10 10

2. การวางแผนและจดั ทาแผนแบบมีส่วนร่วม 20 20 20 18

2.1. การวางแผนจัดการแบบมสี ว่ นร่วม 12 12 12 12

2.2. มปี ระกาศแผน ฯ ให้สาธารณชนทราบ 88 8 6

3. การวางแผนการทางานเพื่อส่งตอ่ จากร่นุ ส่รู ุน่ 15 15 15 15

คะแนนรวมขอ้ 1 2 และ 3 85 76 76 74

4. งานโครงสร้างพนื้ ฐานทางกายภาพ 15 15 15 15

4.1. ถนน 33 3 3

4.2. นา้ เพื่อการบริโภค 33 3 3

4.3. แหลง่ นา้ การเกษตร 33 3 3

4.4. ไฟฟา้ 33 3 3

4.5. โทรคมนาคม 33 3 3

5. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแหง่ ความสขุ 50 47 47 47

5.1. การจดั การความรเู้ ปน็ ประจา 10 10 10 10

5.2. ความรักความสามคั คี 10 10 10 10

5.3. มีมุทติ าจิตและอุเบกขา 10 10 10 10

5.4. มผี ลการปฏบิ ัติตามหลกั สังคหวัตถุ 10 10 10 10

69

ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. คะแนน อบต. อบต. อบต.
เต็ม ท่ามะนาว โกง่ ธนู หนองแขม

5.5. บคุ ลากรในองค์กรเปน็ ผมู้ ีความสขุ 10 7 7 7

6. งานโครงสร้างพ้ืนฐานทางสงั คม 20 20 20 20

6.1. งานดา้ นการศกึ ษา 10 10 10 10

6.2. งานดา้ นสุขอนามัยและขยะ

6.2.1 งานดา้ นสุขอนามยั 55 5 5

6.2.2 งานดา้ นขยะ 55 5 5

7. งานสง่ เสรมิ อาชพี เกษตรกรรมและวสิ าหกจิ ชมุ ชน 15 15 15 15

7.1. งานส่งเสริมอาชีพเกษตร 7.5 7.5 7.5 7.5

7.2. งานวสิ าหกิจชมุ ชน 7.5 7.5 7.5 7.5

7.3. งานสง่ เสรมิ อาชพี โดยทั่วไปทร่ี ิเริม่ โดยอปท. (ข้อ 7.5
เลอื ก)

8. งานดา้ นสังคมและวฒั นธรรม 15 15 15 10

9. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแห่งประโยชน์สขุ 30 25 30 25

9.1. การประหยัดเงินเดอื น 20 15 20 15

9.2. การบรหิ ารเพื่อประโยชน์อย่างตอ่ เนื่อง 10 10 10 10

10. การจัดการการศกึ ษา สาธารณสุข ขยะ ระดับท่สี งู ขึน้ 20 20 17 16

10.1. การศกึ ษา 55 2 5

10.2. การสาธารณสขุ 55 5 5

10.3. การจัดการขยะทสี่ งู ข้นึ 10 10 10 6

11. การพฒั นาทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสภาพแวดล้อม 20 20 20 20

12. การลดปญั หาสงั คมและเพ่ิมสวสั ดกิ ารสงั คม 30 24 26 23

12.1. ลดปญั หาสงั คม

12.1.1. ยาเสพติดร้ายแรง 53 3 3

12.1.2. บุหรีแ่ ละเครอ่ื งด่ืมผสมแอลกอฮอล์ 53 4 3

12.1.3. การพนนั ทุกชนดิ 55 5 5

12.2. เพมิ่ สวัสดกิ ารสังคมเทา่ ทที่ าได้

12.2.1. ลดปัญหาการตั้งครรภก์ ่อนวัยอันควร 22 1 1

12.2.2. ชว่ ยเหลือผู้ไร้บา้ น ไร้ทพ่ี ่งึ ฯ 10 10 10 10

70

ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของอปท. คะแนน อบต. อบต. อบต.
เต็ม ท่ามะนาว โก่งธนู หนองแขม
12.2.3. ชว่ ยเหลอื คนจน 31
รวม 300 277 3 1
281 265
ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี ง เขา้ ถงึ เขา้ ถงึ เข้าใจ

จากตารางท่ี 5.4 พบว่า อบต. ท่ามะนาว และ อบต. โก่งธนู มีคะแนนอยู่ในระดับ “เข้าถึง” และ
อบต. หนองแขม มคี ะแนนอยู่ในระดบั “เขา้ ใจ”

ในประเด็นการบริหารงานอย่างโปร่งใส มีธรรมาภิบาล และไม่มีการทาส่ิงที่ผิดกฎหมายนั้น อบต.
ท่ามะนาว อบต. โก่งธนู และอบต. หนองแขม มีคะแนนเท่ากัน โดยอปท. ทั้งสามแห่ง ต่างมีคะแนนในข้อ
การประกวดราคา e-Bidding เท่ากัน คือ มีเงินเหลือจากการประมูลน้อยกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 10 ของ
งบประมาณทัง้ หมดของทุกโครงการทจี่ ดั ประมูล e-Bidding ในปี 2562

ดา้ นการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม อบต. ท่ามะนาว และ อบต. โก่งธนู ต่างมีคะแนน
เต็มเท่ากัน ประชาชนสนับสนุนรถไถและแรงงานในการซ่อมแซมถนนลูกังง โดยใช้งบเพียงแค่ค่าวัสดุ และ
การร่วมลงแรงในการขุดวางท่อน้าประปาประชาชนในแต่ละหมู่บ้านร่วมสนับสนุนทรัพยากร แรงงาน และ
เคร่ืองจักรในการทาโครงการตามแผนพัฒนาท้องถ่ิน อบต. ท่ามะนาว จัดทาโครงการฝายมีชีวิต โครงการ
ก่อสร้างถนนในหมู่บ้าน และโครงการท่ีประชาชนและหน่วยงานอื่น ๆ เข้ามาร่วมลงแรงหรือบริจาค อีก
มากมาย ซึ่ง อบต. ท่ามะนาวเน้นให้ประชาชนเข้ามาร่วมลงแรงงาน ด้วยกระบวนการพลังบวร (บ้าน วัด
โรงเรียน) ซึ่ง อบต. ท่ามะนาว ซื้อ เพียงวัสดุ อุปกรณ์ เป็นการประหยัดงบประมาณ และลดเวลาในการ
จัดซื้อจัดจ้าง ส่วน อบต. โก่งธนู การนาพืชผักในโครงการบ้านนี้มีรักปลูกผักกินเอง ซ่ึงเป็นโครงการที่สนอง
พระราชดาริ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ไป
จาหน่ายแลว้ นารายได้เข้าส่วนกลางไว้ใชจ้ า่ ยในโครงการอ่นื ๆ ประชาชนในแต่ละหมู่ชว่ ยบริจาคในโครงการ
สนามเด็กเล่นสร้างปัญญาในทุกชุมชน อบต. หนองแขม มีการสนับสนุนทรัพยากรจากประชาชน โดย
ประชาชนสนบั สนนุ รถไถและแรงงานในการซ่อมแซมถนนลูกรัง โดยใช้งบเพยี งแคค่ ่าวัสดุ และการร่วมลงแรง
ในการขดุ วางท่อนา้ ประปา แตย่ ังไมม่ กี ารประกาศรายงานงบประมาณท่คี งเหลอื จากการดาเนนิ งานประจาปี
ให้สาธารณชนทราบ

ส่วนการวางแผนการทางานเพื่อส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น น้ัน อปท. ทั้งสามแห่ง ต่างมีกิจกรรมสภาเด็ก
และเยาวชน และส่งเสริมเยาวชนในรูปแบบต่าง ๆ อบต. ท่ามะนาว โดย นายก อบต. ท่ามะนาว ให้
ความสาคัญกับการรวมกลุ่มของเยาวชนหรือคนรุ่นใหม่ เน่ืองจากเดิมนายกฯ เป็นประธานกลุ่มเยาวชนคน
หนุม่ สาวท่ามะนาวมาก่อน ซ่งึ เป็นกลมุ่ เยาวชนในอดตี รวมตัวกนั ทาประโยชน์ให้กบั ชุมชน แตไ่ ม่ไดม้ กี ารสาน
ตอ่ การทางานจนถงึ ปจั จุบนั นายก ฯ จึงเหน็ ว่าน่าจะฟ้นื ฟใู หก้ ลับมาขบั เคลอื่ นใหม่ สว่ นอดีตสมาชกิ กลมุ่ ยังคง

71

มีการรวมตัวกันทาประโยชน์ให้ชุมชนในปัจจุบัน และสมาชิกบางคน (รวมถึงนายก ฯ) ได้เข้ามาบริหารงาน
อบต. โดยมีนายก ฯ เป็นผู้ประสานงาน ทง้ั เงนิ บริจาค หรอื กิจกรรมท่ตี ้องขอใหช้ ่วยเหลอื อบต.โกง่ ธนู มกี าร
ส่งเสริมการรวมกลุ่มของเด็กและเยาวชนรุ่นใหม่ให้มีจิตอาสาและทางานเป็น ด้วยการจัดตั้งอาสาสมัคร
ท้องถ่ินรักษ์โลกรุ่นเยาวชน กลุ่ม อถล.น้อย เป็นการสร้างกลุ่มเด็กจิตอาสาเข้ามาช่วยงานและศึกษาเรียนรู้
การทางาน อบต. เป็นผู้ช่วยปลัด เป็นผู้ช่วยบุคลากร และเป็นแม่ค้าขายผักจากโครงการบ้านนี้มีรักปลูกผัก
กินเอง โดยไมค่ านึงถงึ คา่ ตอบแทน และ อบต. หนองแขม มีโครงการส่งเสริมและพัฒนาเด็กและเยาวชน ให้
ทางานช่วงปิดเทอมภาคเรียนท่ี 2 และรบั เยาวชนเหลา่ น้นั เขา้ มาเปน็ บุคลากรของอบต.

ด้านโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ อบต. ท่ามะนาว อบต. โก่งธนู และ อบต. หนองแขม ต่างมี
คะแนนเต็มเท่ากัน โดยมีโครงข่ายถนนที่ครอบคลุมทุกหมู่บ้าน มีระบบน้าเพ่ือบริโภคที่มีคุณภาพและ
พอเพียง มีระบบน้าการเกษตร ด้วยการจัดการนา้ ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยจัดทาโครงการนา
ร่องธนาคารน้าใต้ดินที่มีทั้งระบบเปิด และระบบปิด โดย อบต. ท่ามะนาว โดยได้รับการสนับสนุนงบ
ประมาณจากสานักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์กรมหาชน) ดาเนินการกระจายทุกหมู่บ้าน และครอบคลุม
พ้ืนท่ีทว่ั ท้งั หมู่บ้านจานวน 1 หมบู่ า้ น

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข อบต. ท่ามะนาว อบต. โก่งธนู และ อบต.
หนองแขม ต่างมีคะแนนเต็มเท่ากัน โดยทุก อปท. มีการจัดการความรู้เป็นประจา มีความรักความสามัคคี
ช่วยเหลือและทางานแทนกัน ท้ังในกิจกรรมลงพ้ืนที่ และกิจกรรมต่าง ๆ ในช่วงวันหยุด และมีสัดส่วน
บุคลากรที่ไมม่ ภี าระหนส้ี นิ และปลอดอบายมขุ เทา่ กัน

งานโครงสร้างพ้นื ฐานทางสงั คม อบต. ท่ามะนาว อบต. โก่งธนู และ อบต. หนองแขม ต่างมคี ะแนน
เต็มเท่ากัน โดยทุก อปท. มีจานวนอัตราส่วนของจานวนครูต่อนักเรียนสอดคล้องกับเกณฑ์ตัวชี้วัดระดับ
ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง มีการจัดประสบการณ์เรียนรู้ให้กับเด็กปฐมวัยด้วยวิธีการเรียนการสอนแบบ
ไฮสโคป (High scope) เน้นการเรียนรแู้ บบลงมือทาผา่ นกจิ กรรมที่หลากหลาย มีการดาเนินงานดา้ นสุขอนา
มยั รว่ มกับ อสม. และรพ. สต. ในพ้ืนท่ี ตลอดจนการจัดการขยะที่ตน้ ทางแบบครบวงจร

งานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน อบต. ท่ามะนาว อบต. โก่งธนู และ อบต. หนอง
แขม ต่างมีคะแนนเต็มเท่ากัน มีลักษณะพ้ืนที่เป็นสังคมชนบท และมีการส่งเสริมอาชีพเกษตรและงาน
วิสาหกิจชุมชนจานวนมาก โดย อบต. ท่ามะนาว สนับสนุนจัดต้ังศูนย์เรียนรู้การเกษตรตามปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงขององค์การบริหารส่วนตาบลท่ามะนาว ได้จัดทาพ้ืนท่ีเกษตร และสนบั สนุนกลุ่มวิสาหกิจ
ชมุ ชนตา่ ง ๆ ภายในตาบลให้เปน็ ตวั อย่างการเรียนรใู้ หก้ ับประชาชนจนกลายเป็นแหล่งศึกษาดงู านสาคญั ใน
จงั หวัดลพบุรี

งานด้านสังคมและวฒั นธรรม อบต. ท่ามะนาว และอบต. โก่งธนู มีคะแนนเตม็ เทา่ กัน ขณะที่ อบต.
หนองแขม มีคะแนนน้อยกว่า อปท. ท้ังสามแห่ง ส่งเสริมให้มีกิจกรรมสร้างความรักและสามัคคีของชุมชน
รว่ มกบั วดั ในพ้ืนที่ และงานสาคญั ตา่ ง ๆ และมงี านที่คนนอกพนื้ ทีไ่ ดเ้ ข้ามารว่ มทกุ ปี โดย อบต. ท่ามะนาวจัด

72

โครงการประเพณีลอยกระทงร่วมกับอาเภอชัยบาดาล ในพ้ืนที่วัดท่ามะนาวที่อยู่ติดแม่น้าป่าสัก และงาน
ประเพณีสงกรานต์ ท่ีมคี นภายนอกพน้ื ท่ีเขา้ มาร่วมงาน และการจดั อบรมจติ ใจใหป้ ระชาชนเป็นผู้ทีม่ ีศีลธรรม
และมีความประพฤติดี การบวชเนกขัมมะ และการปฏิบัติธรรมในช่วงพรรษา ท่ีวัดท่ามะนาว เช่นเดียวกับ
อบต. โก่งธนู มีการจัดมีสถานที่ต้ังอยู่ภายในบริเวณวัดโบสถ์ อบต.ทางานโดยยึดหลัก บ้าน วัด โรงเรียน
ทีมงานพลงั บวร Change for good (ดูรายละเอียดเพิม่ เตมิ ในบทที่ 7) โดยจดั งานประเพณตี า่ ง ๆ ภายในวัด
ที่มีคนภายนอกเข้ามาร่วมงาน เช่น งานแข่งเรือประจาปี และงานลอยกระทง เป็นต้น และการจัดกิจกรรม
อบรมจิตใจให้กับประชาชนร่วมกับทางวัด หลายโครงการ/กิจกรรม เชน่ เทศน์ถ่ายทอดสดผา่ น Facebook
live ทุกวันตอนตสี ามก่อนพระบิณฑบาต เพ่ือให้ประชาชนไดเ้ ขา้ ถึงหลักธรรมของพระพุทธเจ้า และสามารถ
นามาดาเนินชีวติ ประจาวนั โดยจัดกิจกรรมทาบุญร่วมกับวดั วัดต่าง ๆ ในชมุ ชน โดยใชง้ บประมาณน้อยหรือ
บางโครงการไม่ได้ใช้งบประมาณแต่อย่างใด ส่วน อบต. หนองแขม มีการจัดกิจกรรมสร้างความรักและ
สามคั คีของชมุ ชนรว่ มกับวัดในพืน้ ท่ี ท้งั ทางดา้ นประเพณวี ัฒนธรรมและการอบรมจิตใจให้กับคนในตาบล

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งประโยชน์สุข อบต. โก่งธนู ได้คะแนนเต็มในข้อนี้ คือ
ประหยัดคา่ ใชจ้ า่ ยด้านเงินเดือนและคา่ จา้ งบคุ ลากรประจา ได้มากกว่า และนายก อบต. โกง่ ธนู ทางานอยา่ ง
ต่อเน่ืองมาเป็นเวลา 16 ปี ขณะที่ อบต โก่งธนู และอบต. หนองแขม มีค่าใช้จ่ายด้านเงินเดือนและค่าจ้าง
บคุ ลากรประจานอ้ ยกว่า

ด้านการจัดการการศึกษา สาธารณสุข ขยะ ระดับท่ีสูงขึ้น อบต. ท่ามะนาว มีคะแนนเต็ม และ
อบต. โก่งธนู และอบต. หนองแขม มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ การจัดการการศึกษาในระดับที่สูงกว่า
ปฐมวัย อบต. ท่ามะนาว มีโรงเรียนผู้สูงอายุตาบลท่ามะนาว ให้ผู้สูงอายุ มาเรียนรู้อาชีพ คอมพิวเตอร์
พ้ืนฐาน และเป็นปราชญ์สอนเด็ก ศพด. นอกจากน้ีอบต.ยังสนับสนุนโรงเรียนในสังกัดสานักงาน
คณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน (สพฐ.) ในพื้นท่ีในการช่วยจัดหาครูชาวต่างประเทศมาช่วยสอน
ภาษาองั กฤษในโรงเรียน และยังนามาเป็นบคุ ลากรในอบต. เพราะมคี วามเหน็ ว่านอกจากจะสอนเด็ก ๆ แล้ว
ยังสอนบุคลากรได้ด้วย อีกท้ังยังช่วยงานอบต.ได้ เนื่องจากอบต. ได้ให้เด็กนักเรียนในโรงเรียนมาเรียน
คอมพิวเตอรท์ ่ีอบต. ด้วย เช่นเดียวกับ อบต. หนองแขม ท่รี ับถา่ ยโอนโรงเรียนในสงั กดั สพฐ. จานวน 1 แห่ง
คือ โรงเรียนบ้านหนองไผ่ โดยได้รับโอนเข้ามาดูแลต้ังแต่ ปี 2559 เนื่องจากต้องการให้โรงเรียนเก่าแก่ใน
ชุมชนที่กาลังจะถูกยุบให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง จากเดิมโรงเรียนมีนักเรียน 14 คน จนปัจจุบันมีนักเรียน
เพ่ิมข้ึนเป็น 126 คน และ อบต.หนองแขม มีโครงการโรงเรียนผู้สูงอายุตาบลหนองแขม มีผู้สูงอายุ 40 คน
มาร่วมทากจิ กรรมการแลกเปลีย่ นเรียนรโู้ ดยผู้สูงวยั เป็นทง้ั ผูส้ อนในวิชาที่ตนเองถนัด และเปน็ ผเู้ รยี นในสาขา
ท่ีสนใจ ด้านสาธารณสุข อปท. ทั้งสามแห่ง ต่างร่วมมือกับอสม. และรพ. สต. ในการจัดการดูแลสุขภาพ
ประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ด้านการจัดการขยะที่สูงข้ึน อบต. ท่ามะนาว และอบต. โก่งธนู ต่างมีการ
จดั การขยะต้นทางแบบครบวงจร จนประสบความสาเร็จ ได้รับรางวัลและเป็นทศ่ี ึกษาดูงานให้กับหน่วยงาน
ต่าง ๆ โดย อบต. ท่ามะนาว มกี ารจดั การขยะในระดับทีส่ ูงขน้ึ โดยเช่ือมโยงกบั การดาเนินงานตามวิสยั ทัศน์

73

ชุมชนต้นแบบพลังงานยั่งยืน โดยการนาขยะกลับมาใช้ใหม่เป็นพลังงานชีวภาพจากมูลสุกร และทาปุ๋ย
อินทรีย์ เป็นชุมชนไร้ถัง ที่จัดการขยะโดยประชาชนในพื้นที่ เป็นธนาคารขยะ และจัดตั้งกองทุนฌาปนกิจ
ขยะ เช่นเดียวกับ อบต. โก่งธนู ท่ีมีการจัดการขยะต้นทาง ด้วยการนาขยะเปียก ธนาคารขยะ และกองทุน
ฌาปนกจิ ขยะทุกหมู่บ้านมาดาเนินการร่วมกนั ในตาบล ตลอดจนต่อยอดดว้ ยการนาปุ๋ยอินทรยี จ์ ากขยะเปยี ก
มาใช้ในบารุง/ดแู ลแปลงผักทส่ี มเดจ็ พระกนิษฐา ฯ ได้มอบเมล็ดพันธ์ุไว้ให้เป็นของขวัญแก่ชุมชนในโครงการ
บ้านนี้มีรัก ปลูกผักกินเอง (ดรู ายละเอยี ดเพ่มิ ในบทที่ 7) ส่วนการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ ม
อบต. ทา่ มะนาว อบต. โกง่ ธนู และ อบต. หนองแขม ต่างมคี ะแนนเต็มเท่ากนั คือมีการจัดกิจกรรมในด้านนี้
จานวนมาก

ด้านการลดปญั หาสังคมและเพิ่มสวสั ดิการสงั คม อบต. โกง่ ธนู มคี ะแนนมาก และ อบต. ทา่ มะนาว
และ อบต. หนองแขม มคี ะแนนนอ้ ยกวา่ ตามลาดับ อปท. ทั้งสามแหง่ ตา่ งให้ความสาคัญและมนี โยบายและ
มาตรการป้องกัน และชว่ ยเหลือผู้ไร้บ้าน ไร้ท่ีพง่ึ และช่วยเหลือคนจน แต่ยังมีจานวนเยาวชนในพ้ืนท่ีที่อายุ
18 ปี หรอื ตา่ กวา่ ตงั้ ครรภ์ก่อนวัยอันควร และจานวนคนจนในข้อมลู ความจาเป็นพื้นฐาน

2. การยกระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี งขององคก์ รปกครองส่วนท้องถิ่น
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินที่ใช้ในการศึกษาการยกระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง จานวน 6

อปท. ซ่งึ เปน็ องค์กรทไ่ี ดศ้ กึ ษาระดับความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี งไว้กอ่ นแล้ว (ในระยะท่ี 1) มีผลการศกึ ษาดังนี้

จงั หวดั อุทัยธานี
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในจังหวดั อุทัยธานี ท่ีใช้ในการศึกษาระยะท่ี 1 และศึกษาการยกระดับ
ในระยะที่ 2 ประกอบด้วย เทศบาลตาบลทัพทัน องค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยืน และองค์การบริหาร
ส่วนตาบลห้วยคต

ตารางท่ี 5.5 การเปรียบเทยี บระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี งขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ ในจังหวัด

อุทัยธานี ในปี พ.ศ.2561 กบั พ.ศ.2562

ระดับความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. คะแนน ทต.ทัพทนั อบต.ประด่ยู ืน อบต.ห้วยคต
เต็ม 2561 2562 2561 2562 2561 2562

1. การบรหิ ารงานอย่างโปรง่ ใส มธี รรมาภิบาล 50 41 41 39 41 35 43

1.1. ไม่มีความพยายามร่วมกนั ในการหา 10 10 10 10 10 10 10
ผลประโยชน์

1.2. ไม่มีการดาเนนิ งานทผ่ี ิดกฎหมาย 10 10 10 10 10 10 10

1.3. การตกลงราคา เปน็ ไปตามระเบยี บ 5 555555

74

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงของอปท. คะแนน ทต.ทพั ทนั อบต.ประดยู่ ืน อบต.ห้วยคต
เต็ม 2561 2562 2561 2562 2561 2562

1.4. ประหยดั งบประมาณจาก e-Bidding 10 6 6 4 6 0 6

1.5. มนี วัตกรรมที่แสดงความโปรง่ ใส 5 000002

1.6. การจดั การเรอื่ งราวร้องทุกข์ 10 10 10 10 10 10 10

2. การวางแผนและจดั ทาแผนแบบมสี ่วนร่วม 20 20 20 20 18 11 17

2.1. การวางแผนจัดการแบบมสี ่วนร่วม 12 12 12 12 12 5 9

2.2. มปี ระกาศแผนฯ ให้สาธารณชนทราบ 8 888668

3. การวางแผนการทางานเพอื่ ส่งตอ่ จากรุ่นสู่ร่นุ 15 15 15 15 15 5 7

คะแนนรวมข้อ 1 2 และ 3 85 76 76 74 74 51 67

4. งานโครงสร้างพืน้ ฐานทางกายภาพ 15 15 15 14 15 11 11

4.1. ถนน 3 333333

4.2. นา้ เพ่ือการบริโภค 3 333322

4.3. แหลง่ น้าการเกษตร 3 333333

4.4. ไฟฟ้า 3 333333

4.5. โทรคมนาคม 3 332300

5. การบรหิ ารงานภายในให้เปน็ องคก์ รแหง่ 50 50 50 45 47 25.5 25.5
ความสขุ

5.1. การจัดการความรูเ้ ป็นประจา 10 10 10 10 10 3 3

5.2. ความรกั ความสามัคคี 10 10 10 10 10 5 5

5.3. มมี ุทติ าจิตและอุเบกขา 10 10 10 10 10 5 5

5.4. มีผลการปฏบิ ัตติ ามหลกั สังคหวัตถุ 10 10 10 10 10 7.5 7.5

5.5. บุคลากรในองค์กรเป็นผมู้ ีความสุข 10 10 10 5 7 5 5

6. งานโครงสรา้ งพื้นฐานทางสงั คม 20 13 20 13 13 9 9

6.1. งานดา้ นการศกึ ษา 10 3 10 3 3 3 3

6.2. งานดา้ นสขุ อนามัยและขยะ

6.2.1 งานดา้ นสขุ อนามยั 5 555533

6.2.2 งานดา้ นขยะ 5 555533

7. งานสง่ เสรมิ อาชีพเกษตรกรรมและวสิ าหกิจ 15 15 15 15 15 12.5 12.5
ชุมชน

7.1. งานส่งเสริมอาชพี เกษตร 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5

7.2. งานวสิ าหกิจชุมชน 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 5 5

75

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. คะแนน ทต.ทพั ทัน อบต.ประดู่ยนื อบต.ห้วยคต
เต็ม 2561 2562 2561 2562 2561 2562

7.3. งานสง่ เสรมิ อาชพี โดยทวั่ ไปทรี่ เิ ร่ิมโดย 7.5
อปท. (ขอ้ เลอื ก)

8. งานดา้ นสังคมและวัฒนธรรม 15 15 15 15 15 5 5

9. การบริหารงานภายในให้เปน็ องค์กรแห่ง 30 30 20 30 25 30 25
ประโยชน์สขุ

9.1. การประหยดั เงนิ เดอื น 20 20 10 20 15 20 15

9.2. การบริหารเพื่อประโยชนอ์ ยา่ งตอ่ เน่ือง 10 10 10 10 10 10 10

10. การจดั การการศกึ ษา สาธารณสขุ ขยะ 20 14 14 18 20 9 9
ระดับท่ีสงู ข้นึ

10.1. การศกึ ษา 5 553500

10.2. การสาธารณสขุ 5 555555

10.3. การจัดการขยะท่สี ูงขึน้ 10 4 4 10 10 4 4

11. การพัฒนาทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละ 20 20 20 20 20 18 15
สภาพแวดล้อม

12. การลดปญั หาสงั คมและเพ่มิ สวสั ดิการสงั คม 30 24 24 21 21 21 22

12.1. ลดปญั หาสงั คม

12.1.1. ยาเสพติดรา้ ยแรง 5 552242

12.1.2. บุหร่แี ละเครอื่ งดมื่ ผสม 5 333333
แอลกอฮอล์

12.1.3. การพนนั ทุกชนดิ 5 444424

12.2. เพมิ่ สวัสดิการสงั คมเทา่ ที่ทาได้

12.2.1. ลดปญั หาการต้ังครรภ์ก่อนวยั อัน 2 111111
ควร

12.2.2. ชว่ ยเหลือผ้ไู ร้บา้ น ไรท้ พี่ ่ึง ฯ 10 10 10 10 10 10 10

12.2.3. ช่วยเหลือคนจน 3 111112

รวม 300 272 269 265 265 192 201

ระดบั ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียง เข้าถึง เข้าใจ เขา้ ใจ เขา้ ใจ ไม่เขา้ ไม่เข้า
ข่าย ข่าย

76

จากตารางที่ 5.5 การเปรียบเทียบคะแนนการยกระดับความเป็นเศรษฐกิจขององค์กรปกครองสว่ น
ทอ้ งถน่ิ จังหวัดอทุ ยั ธานี จานวน 3 แหง่ ในปี พ.ศ. 2562 กับปี 2563 สรุปได้วา่ องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิ่น
ยังไม่สามารถยกระดับได้ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงได้ แต่ยังรักษาระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงใน
ระดบั เดมิ คอื ระดบั “เข้าใจ” หรอื การเป็น “องค์กรแหง่ ความสุข” โดยมคี ะแนนรวมคงเดมิ คอื อบต. ประดู่
ยนื และอบต. ห้วยคต คือ “ไมเ่ ขา้ ขา่ ย” หรอื การเปน็ “องค์กรที่ยังไม่สามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียงได้” โดยมีการคะแนนรวมเพิ่มขนึ้ ขณะท่ี ทต. ทัพทัน มีการเปล่ียนแปลงระดับความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพยี ง จากเดมิ ระดบั “เข้าถงึ ” หรอื “องค์กรแหง่ ประโยชน์สขุ ” เปน็ “เขา้ ใจ” หรอื การเป็น “องคก์ รแห่ง
ความสุข” อันเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงจากคะแนนตัวชี้วัดข้อ 6.1 มีคะแนนเพ่ิมขึ้น 7 คะแนน เนื่องจาก
จานวนเด็กของศพด. น้อยกว่าการวิจัยระยะท่ี 1 สืบเนื่องจากประชากรเด็กลดลง ทาให้มีจานวนอัตราส่วน
ของจานวนครูต่อนักเรียนสอดคล้องกับเกณฑ์ตัวชี้วัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง และคะแนนตัวช้ีวัด
ข้อ 9.1 สัดส่วนเงินเดือนและค่าตอบแทนต่อรายรับท้ังหมดของอปท. มีคะแนนลดลง 10 คะแนน เน่ืองจาก
ในช่วงการวิจัย ระยะท่ี 1 ผู้วิจัยได้นาข้อมูลเงินเดือน ปี พ.ศ. 2561 จากระบบสารสนเทศเพื่อการวางแผน
และประเมินผล (e-Plan) มาใช้ในการพิจารณาคะแนนตัวชี้วัด ซ่ึงมาทราบภายหลังว่าเป็นเงินเดือนของ
ขา้ ราชการประจาเท่าน้ัน ซึง่ ไมค่ รอบคลุมเงินเดอื นและคา่ ตอบแทนของบุคลากรท้ังหมด ทาใหม้ ีสดั ส่วนรอ้ ย
ละเงินเดือนเมื่อเทียบกับรายรับทั้งหมด น้อยกวา่ ความเปน็ จริง สง่ ผลใหค้ ะแนนในตัวช้ีวัดน้ีสูงเกินความเป็น
จริง เมื่อพิจารณาข้อมูลจากเอกสารรายรับรายจ่ายงบประมาณประจาปี 2562 เทศบาลตาบลทัพทัน มี
รายรับท้ังหมด 74,377,357.80 บาท มีค่าใช้จ่ายเงินเดือนและค่าตอบแทน 21,852,560.71 บาท คิดเป็น
ร้อยละ 29 ของรายรับท้ังหมด เม่ือนาสัดส่วนร้อยละของเงินเดือนและค่าตอบแทนท้ังหมดเทียบกับรายรับ
ทั้งหมด ในปี 2562 ซ่ึง ทต.ทัพทันอยู่ในเกณฑ์ อปท. มีรายรับไม่เกินปีละ 75 ล้านบาท หาก อปท. ใช้เงิน
เพื่อการดังกลา่ วไม่เกนิ ร้อยละ 29 และสัดสว่ นดังกล่าวจะลดลงร้อยละ 1 ทุกรายได้ทเี่ พ่มิ ขน้ึ 5 ล้านบาททา
ให้ ทต. ทพั ทนั ได้รบั คะแนนในข้อยอ่ ย 9.1 เท่ากับ 10 คะแนน จึงทาให้คะแนนรวมต่ากวา่ การวจิ ัยระยะที่ 1
จานวน 3 คะแนน คอื มีผลคะแนนรวมเทา่ กบั 269 คะแนน อยูใ่ นระดบั “เข้าใจ” หรอื การเปน็ “องค์กรแห่ง
ความสุข”

เมื่อพิจารณาคะแนนเฉพาะปี 2562 ของอปท. ท้ังสามแห่ง จากตารางท่ี 5.5 การเปรียบเทียบ
คะแนนการยกระดับความเป็นเศรษฐกิจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดอุทัยธานี และการ
เปล่ยี นแปลงคะแนนเมื่อเทยี บกับปี 2561 พบว่า

ในประเด็นการบริหารงานอย่างโปร่งใส มีธรรมาภิบาล และไม่มีการทาส่ิงท่ีผิดกฎหมายน้ัน อปท.
ท้ังสามแห่งไม่แตกต่างกัน โดยอปท. ท้ังสามแห่งต่างมีการประกวดราคา e-Bidding ในปี 2562 จากแหล่ง
งบประมาณที่รฐั บาลจัดสรร โดยมีเงินเหลือจากการประมูลนอ้ ยกว่าหรอื เท่ากับร้อยละ 10 ของงบประมาณ
ท้ังหมดของทุกโครงการท่ีจัดประมูล e-Bidding และ อบต. ห้วยคต จัดโครงการพัฒนาศักยภาพ
คณะกรรมการจัดซื้อจัดจ้างและบคุ ลากรในองค์กร ในงบประมาณปี 2562 โดยมีผบู้ ริหาร บุคลากร สมาชิก

77

อบต. ผู้ใหญ่บ้าน แกนนาชุมชน และประชาชนท่ีเป็นคณะกรรมการ เข้าร่วมด้วย เพ่ือให้ทุกภาคส่วนที่
เกย่ี วข้องในกระบวนการจดั ซื้อจัดจา้ งมคี วามรู้พน้ื ฐานและสามารถนาไปปฏิบตั ิได้ตามระเบยี บอยา่ งเคร่งครัด
ให้การทางานมีความโปร่งใสเพ่ิมมากขึ้น ซ่ึงนักวิจัยได้เข้าร่วมสังเกตการณ์จัดกิจกรรมคร้ังน้ี พบว่า
คณะกรรมการจากภาคประชาชนให้ความสนใจเข้าร่วมเรียนรู้ และให้ความเห็นว่าเรื่องระเบียบต่าง ๆ เป็น
เรอ่ื งทเี่ รยี นรู้ไดไ้ ม่ยาก แต่ความรู้เก่ยี วกบั คณุ สมบตั ขิ องอปุ กรณ์หรือเครื่องมือ โดยเฉพาะอยา่ งงานถนน พวก
เขาไมม่ ีความรู้และไม่มีความเช่ียวชาญในงานก่อสร้างในการตรวจรับงานเหล่านี้ อยา่ งไรกต็ าม การจดั อบรม
คร้ังนี้ก็แสดงให้เห็นถึงความตั้งใจของผู้บริหาร อบต. ท่ีต้องการให้คณะกรรมการมีความรู้ความเข้าใจใน
ระเบยี บตา่ ง ๆ เพ่ิมข้ึน อันแสดงให้เห็นถงึ นวัตกรรมทแ่ี สดงถึงการดาเนินงานอย่างโปรง่ ใสในการทางานของ
บคุ ลากรของอบต. ห้วยคต

ด้านการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม ทต. ทัพทัน มีคะแนนเต็ม อบต. ประดู่ยืน และ
อบต. ห้วยคต มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ โดย ทต. ทัพทัน และอบต. ประดู่ยืน ต่างมีกระบวนการให้
ประชาชนในแต่ละหมู่บ้านร่วมสนับสนุนทรัพยากรของตนด้วยการพัฒนาหมู่บ้านของตนให้เป็นหมู่บ้าน
สะอาด โดย ทต. ทัพทันได้ศึกษาดูงานองค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยืน ท่ีมีการจัดทาโครงการบริหาร
จัดการขยะ ด้วยการประกวดหมู่บ้านสะอาด หากหมู่บ้านใดได้รับรางวัลชนะเลิศก็จะได้รับการจัดสรร
งบประมาณมาพัฒนาหมู่บ้านของตนในการปรับปรุงแผนประจาปีในปีถัดไป สาหรับการประกาศแผน ฯ ให้
สาธารณชนทราบน้ัน อบต. ประดยู่ ืน ไม่มีประกาศรายงานงบประมาณทค่ี งเหลือจากการดาเนินงานประจาปี
ใหส้ าธารณชนทราบ สว่ นการวางแผนการทางานเพือ่ สง่ ตอ่ จากรุ่นสู่รุ่น น้นั อปท. ท้ังสามแห่ง ตา่ งมีกจิ กรรม
สภาเดก็ และเยาวชน โดย ทต. ทพั ทนั และ อบต. ประดยู่ ืน ยังได้เนน้ การพฒั นาเยาวชน ด้วยการจัดกิจกรรม
ตา่ ง ๆ ทเี่ ยาวชนสนใจ โดย ทต. ทัพทัน ได้จัดกิจกรรมเยาวชน พ่ีสอนน้อง ให้รุ่นพ่ที ี่เคยร่วมกิจกรรมกับ ทต.
ทัพทัน เข้ามาเป็นอาสาสมัครร่วมจัดกิจกรรมให้กับเยาวชนรุ่นน้อง เช่นเดียวกับ อบต. ประดู่ยืน ท่ีจัด
กิจกรรมจ้างเยาวชนทางานในช่วงปิดเทอม และรับเยาวชนเหล่าน้ันเข้ามาเป็นบุคลากรของหน่วยงาน เป็น
ต้น ขณะที่ อบต. ห้วยคต ซึ่งมีบุคลากรใหม่ในด้านพัฒนาชุมชน จึงสามารถจัดกิจกรรมพัฒนาเยาวชน
เพ่มิ เตมิ และได้รบั คะแนนเพ่ิมข้นึ ในปี 2562

ด้านโครงสร้างพ้ืนฐานทางกายภาพ ทต. ทัพทัน และ อบต. ประดู่ยืน มีคะแนนเต็มเท่ากัน โดยท่ี
อบต. ประดู่ยืน มีระบบ Wifi เพิ่มเติมครอบคลุมทุกหมู่บ้าน จึงได้คะแนนเต็มในปี 2562 ขณะท่ี อบต.
ห้วยคต ยังไม่สามารถแก้ไขคุณภาพและปริมาณที่พอเพียงของน้าเพื่อการบริโภคได้ ตลอดจนการประสาน
ระบบสัญญาณโทรศพั ทใ์ นพ้ืนที่ จึงมคี ะแนนนอ้ ยและไม่เปล่ียนแปลงจากปีทผ่ี ่านมา

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข ทต. ทัพทัน มีคะแนนเต็มในข้อนี้ ขณะที่
อบต. ประดู่ยืน และอบต. ห้วยคต มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ โดย ทต. ทัพทัน มีสัดส่วนบุคลากรที่ไม่มี
ภาระหน้ีสินและปลอดอบายมุขมากกว่า อันเนื่องจาก บุคลากรส่วนใหญ่เป็นคนในพื้นที่จึงมีความพร้อมใน
ความจาเป็นพน้ื ฐานตา่ ง ๆ ขณะท่ี อบต. ห้วยคต ยังไมไ่ ด้มกี ารเปลยี่ นแปลง ในการจัดกิจกรรมทเี่ กย่ี วขอ้ งกับ

78

การจัดการความรู้ หรือการเสริมสร้างความรักความสามัคคี ตลอดจนการมีมุทิตาจิตต่าง ๆ จึงยังมีคะแนน
เทา่ กับผลการดาเนินงานในปี 2561

งานโครงสรา้ งพ้ืนฐานทางสงั คม ทต. ทัพทนั มีคะแนนเต็มในข้อนี้ อันเนือ่ งจากจานวนเด็ก ในศพด.
ลดลงกว่าปีที่ผ่านมา ทาให้มีจานวนอัตราส่วนของจานวนครูต่อนักเรียนสอดคล้องกับเกณฑ์ตัวช้ีวัดระดับ
ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี ง จึงมีคะแนนเพมิ่ ขึน้ ในปนี ้ี ขณะที่ อบต. ประดยู่ ืน และอบต. ห้วยคต ยงั มีจานวน
เดก็ ในศพด. ใกล้เคยี งกับปีท่ผี า่ นมา

งานส่งเสริมอาชพี เกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน อปท. ทัง้ สามแหง่ ตา่ งมีลักษณะพืน้ ท่ีเป็นสงั คม
ชนบท จึงมีการส่งเสริมอาชีพเกษตรและงานวิสาหกิจชุมชนจานวนมาก ยกเว้น อบต. ห้วยคต ท่ีมีการ
สง่ เสริมการรวมกลมุ่ วิสาหกจิ ชมุ ชนจานวนกลุ่มน้อยกว่า

งานด้านสังคมและวัฒนธรรม ทต. ทัพทนั และ อบต. ประดู่ยืน มีคะแนนเต็มเทา่ กนั โดยสง่ เสรมิ ให้
มีกจิ กรรมสร้างความรักและสามัคคีของชมุ ชนรว่ มกบั วดั ในพื้นท่ี และงานสาคญั ต่าง ๆ ซงึ่ คนนอกพน้ื ทไ่ี ด้เข้า
มาร่วมทุกปี ตลอดจนการจัดกิจกรรมอบรมจิตใจแก่ประชาชนร่วมกับวัดต่าง ๆ ในพื้นท่ี ขณะที่ อบต.
ห้วยคต มีการจัดกิจกรรมงานประเพณีและวันสาคัญ แต่ยังไม่ได้เป็นงานท่ีคนนอกพื้นที่เข้ามาร่วม โดยเป็น
การเข้าร่วมงานกบั ทางอาเภอและจงั หวดั ตลอดจนวดั ตา่ ง ๆ ในพน้ื ท่ี

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งประโยชน์สุข อบต. ประดู่ยืน และอบต. ห้วยคต มี
คะแนนเท่ากัน ประหยดั ค่าใชจ้ ่ายดา้ นเงนิ เดอื นและคา่ จ้างบุคลากรประจา ไดม้ ากกว่า โดยอปท. ทัง้ สามแหง่
มคี ะแนนในข้อนแี้ ตกต่างจากปี 2561 เนื่องจากแหล่งข้อมลู ทน่ี ามาใช้พิจารณาดงั ทกี่ ล่าวแล้ว

ด้านการจัดการการศึกษา สาธารณสุข ขยะ ระดับที่สูงขึ้น อบต. ประดู่ยืน มีคะแนนมากกว่า ทต.
ทัพทัน และอบต. ห้วยคต มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ อปท. ท้ังสามแห่ง ต่างมีการจัดกิจกรรมท้ังในเร่ือง
การจัดการศึกษาตามอัธยาศัย โดยเฉพาะโรงเรียนผู้สูงอายุของทต. ทัพทัน ท่ีได้รับรางวัลประดับประเทศ
และเปน็ ทีศ่ กึ ษาดงู านในการจัดกิจกรรมใหก้ บั อปท. ต่าง ๆ การใหท้ ุนการศกึ ษา การรว่ มมอื กับอสม. และรพ.
สต. ในการจัดการดูแลสุขภาพประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ตลอดจนการจัดการขยะที่ต้นทาง ท้ังคัดแยก
ขยะและนาขยะไปขายเพ่ือจัดต้ังกองทุนฌาปนกิจ และการประกวดหมู่บ้านสะอาด ของทต. ทัพทัน และ
อบต.ประดู่ยืน เป็นต้น โดยกิจกรรมการประกวดหมู่บ้านสะอาดของ ทต. ทัพทันยังอยู่ในแผนและยังไม่เริ่ม
ดาเนินการ จึงยังไม่ไดร้ ับคะแนนเพิ่มในปนี ้ี ส่วนการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทต. ทพั ทัน
และอบต. ประดยู่ นื มีการจดั กิจกรรมในดา้ นนจ้ี านวนมาก

ดา้ นการลดปัญหาสงั คมและเพมิ่ สวสั ดิการสังคม อปท. ทุกแห่งต่างให้ความสาคัญและมนี โยบายใน
การป้องกัน และชว่ ยเหลอื ผไู้ รบ้ า้ น ไร้ทพี่ ่ึง และช่วยเหลือคนจน

79

จงั หวดั นครสวรรค์
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในจังหวัดนครสวรรค์ ท่ีใช้ในการศึกษาระยะท่ี 1 และศึกษาการ
ยกระดบั ในระยะท่ี 2 (ครง้ั น้ี) ประกอบด้วย เทศบาลตาบลอดุ มธัญญา องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลเขาดิน และ
องคก์ ารบริหารส่วนตาบลหนองบวั

ตารางท่ี 5.6 การเปรียบเทยี บระดับความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี งขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน ในจังหวดั

นครสวรรค์ ในปี พ.ศ.2561 กบั พ.ศ.2562

ระดับความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงของอปท. คะแนน ทต. อบต.เขาดนิ อบต.
เตม็ อุดมธัญญา 2561 2562 หนองบัว
2561 2562 2561 2562

1. การบรหิ ารงานอยา่ งโปรง่ ใส มธี รรมาภิบาล 50 43 45 41 43 46 47

1.1. ไม่มคี วามพยายามรว่ มกนั ในการหา 10 10 10 10 10 10 10
ผลประโยชน์

1.2. ไม่มกี ารดาเนนิ งานทผ่ี ิดกฎหมาย 10 10 10 10 10 10 10

1.3. การตกลงราคา เปน็ ไปตามระเบยี บ 5 555555

1.4. ประหยดั งบประมาณจาก e-Bidding 10 8 10 4 6 6 10

1.5. มนี วัตกรรมท่แี สดงความโปรง่ ใส 5 002252

1.6. การจัดการเรอ่ื งราวร้องทุกข์ 10 10 10 10 10 10 10

2. การวางแผนและจดั ทาแผนแบบมสี ว่ นรว่ ม 20 20 20 20 20 15 17

2.1. การวางแผนจดั การแบบมสี ่วนรว่ ม 12 12 12 12 12 9 9

2.2. มีประกาศแผนฯ ให้สาธารณชนทราบ 8 888868

3. การวางแผนการทางานเพ่อื ส่งตอ่ จากรุ่นสรู่ นุ่ 15 7 12 15 15 7 7

คะแนนรวมขอ้ 1 2 และ 3 85 70 77 76 78 68 71

4. งานโครงสร้างพนื้ ฐานทางกายภาพ 15 15 15 14 15 15 15

4.1. ถนน 3 333333

4.2. นา้ เพ่อื การบริโภค 3 333333

4.3. แหลง่ น้าการเกษตร 3 333333

4.4. ไฟฟา้ 3 333333

4.5. โทรคมนาคม 3 332333

5. การบริหารงานภายในให้เปน็ องค์กรแหง่ 50 45 45 45 45 47 47
ความสขุ

5.1. การจดั การความรู้เป็นประจา 10 10 10 10 10 10 10

80

ระดับความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี งของอปท. คะแนน ทต. อบต.เขาดิน อบต.
เต็ม อุดมธญั ญา 2561 2562 หนองบวั
2561 2562 2561 2562

5.2. ความรักความสามคั คี 10 10 10 10 10 10 10

5.3. มมี ุทติ าจิตและอุเบกขา 10 10 10 10 10 10 10

5.4. มผี ลการปฏบิ ัติตามหลกั สงั คหวตั ถุ 10 10 10 10 10 10 10

5.5. บคุ ลากรในองค์กรเปน็ ผมู้ ีความสุข 10 5 5 5 5 7 7

6. งานโครงสร้างพ้นื ฐานทางสงั คม 20 13 13 13 13 9 9

6.1. งานดา้ นการศกึ ษา 10 3 3 3 3 3 3

6.2. งานดา้ นสขุ อนามัยและขยะ

6.2.1 งานดา้ นสุขอนามัย 5 555533

6.2.2 งานดา้ นขยะ 5 555533

7. งานสง่ เสริมอาชีพเกษตรกรรมและวสิ าหกิจ 15 15 15 15 15 5 5
ชุมชน

7.1. งานส่งเสริมอาชีพเกษตร 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 2.5 2.5

7.2. งานวสิ าหกิจชมุ ชน 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 2.5 2.5

7.3. งานสง่ เสริมอาชีพโดยทวั่ ไปที่ริเรม่ิ โดย 7.5
อปท. (ข้อเลอื ก)

8. งานดา้ นสงั คมและวฒั นธรรม 15 15 15 10 15 5 5

9. การบริหารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแหง่ 30 30 25 26 22 30 25
ประโยชนส์ ุข

9.1. การประหยดั เงนิ เดอื น 20 20 15 20 15 20 15

9.2. การบริหารเพื่อประโยชน์อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง 10 10 10 6 7 10 10

10. การจัดการการศึกษา สาธารณสุข ขยะ 20 20 20 9 13 11 11
ระดบั ท่ีสงู ข้นึ

10.1. การศึกษา 5 550222

10.2. การสาธารณสขุ 5 555555

10.3. การจดั การขยะท่สี งู ข้นึ 10 10 10 4 6 4 4

11. การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาตแิ ละ 20 15 15 20 20 20 18
สภาพแวดลอ้ ม

12. การลดปัญหาสงั คมและเพิ่มสวสั ดกิ ารสังคม 30 22 22 25 25 21 21

12.1. ลดปัญหาสงั คม

81

ระดับความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงของอปท. คะแนน ทต. อบต.เขาดิน อบต.
เต็ม อดุ มธัญญา 2561 2562 หนองบวั
12.1.1. ยาเสพติดร้ายแรง 2561 2562 2561 2562
12.1.2. บุหรี่และเคร่ืองดืม่ ผสม
แอลกอฮอล์ 5 223322
12.1.3. การพนันทุกชนดิ
12.2. เพิ่มสวสั ดกิ ารสงั คมเทา่ ทที่ าได้ 5 333333
12.2.1. ลดปัญหาการตัง้ ครรภ์ก่อนวยั อนั
ควร 5 335522
12.2.2. ชว่ ยเหลอื ผู้ไร้บา้ น ไรท้ พ่ี ึ่ง ฯ
12.2.3. ชว่ ยเหลอื คนจน 2 111111

รวม 10 10 10 10 10 10 10

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียง 3 333333

300 260 262 253 261 231 227

เขา้ ใจ เขา้ ใจ เขา้ ใจ เขา้ ใจ ไม่เขา้ เข้าใจ
ขา่ ย

จากตารางที่ 5.6 การเปรียบเทียบคะแนนการยกระดับความเปน็ เศรษฐกจิ ขององค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ิน จังหวัดนครสวรรค์ จานวน 3 แห่ง ในปี พ.ศ. 2562 กับปี 2563 สรุปได้ว่า องค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ิน สามารถยกระดับได้ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงได้จานวน 1 แห่ง คือ อบต. หนองบัว คือ สามารถ
ยกระดบั ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียง จากระดบั “ไมเ่ ข้าข่าย” หรือการเปน็ “องคก์ รที่ยังไม่สามารถประยกุ ต์
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้” เป็น ระดับ “เข้าใจ” หรือการเป็น “องค์กรแห่งความสุข” ในส่วน ทต.
อดุ มธญั ญา และ อบต. เขาดนิ รกั ษาระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงในระดับเดมิ คอื ระดบั “เขา้ ใจ” หรือ
การเป็น “องคก์ รแห่งความสขุ ” โดยมีการคะแนนรวมเพม่ิ ขึน้

อบต. หนองบัว สามารถยกระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงได้ จากคะแนน ในการประหยัด
งบประมาณจากการประกวดราคา e-Bidding ท่ีเพ่ิมขึ้นในปี 2562 โดยได้รับคะแนนเพิ่มขึ้น 4 คะแนน
ขณะที่คะแนนจากนวัตกรรมที่แสดงความโปร่งใสโดยการนาเอาโครงการที่มีวงเงินน้อยหรือท่ีต่ากว่า
500,000 บาท มารวมเพ่ือเข้าระบบประกวดราคา e-Bidding แต่ทาสัญญาแยกโครงการ ซึ่งผู้รับเหมา
สามารถเลือกเสนอราคาบางโครงการได้ โดยไม่จาเป็นต้องเสนอทุกโครงการ วิธีการน้ีถูกนามาใ ช้เม่ือ
โครงการมีลักษณะคือ จานวนเงินต่ากว่า 500,000 บาท และระยะเวลาดาเนินการใกล้เคียงกัน จึงนามา
จัดซ้ือจดั จ้างรวมกัน ซง่ึ อบต. หนองบัวใช้วธิ ีการนี้มาอย่างตอ่ เนือ่ งเป็นเวลาหลายปจี นถงึ ปจั จุบัน (ปี 2561-
2562) แต่นับเปน็ เพียง 1 นวตั กรรม จึงมีคะแนนลดลง 3 คะแนน นอกจากนี้ อบต. หนองบัว ยังได้ปรบั ปรุง

82

การทางานด้านขอ้ มลู สารสนเทศ โดยการประกาศแผนพัฒนาตา่ ง ๆ และรายงานงบประมาณท่ีคงเหลอื จาก
การดาเนินงานประจาปใี หส้ าธารณชนทราบ ทาใหม้ ีคะแนนเพิม่ ข้นึ 2 คะแนน ผลคะแนนรวมในข้อ 1 2 และ
3 ของ อบต. หนองบัวจึงเพ่ิมขึ้นจากเดิมเป็น 71 คะแนน ทาให้ผ่านเงื่อนไข คะแนนรวมในข้อดังกล่าวต้อง
มากกว่า 70 คะแนน และภาพรวมคะแนนของอบต. หนองบัว เท่ากับ 227 คะแนน และคะแนนข้อ 5
มากกวา่ 40 คะแนน ทาให้ อบต. หนองบวั มีระดบั ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงในปี 2562 อยใู่ นระดบั เขา้ ใจ

เมื่อพิจารณาคะแนนเฉพาะปี 2562 ของอปท. ทั้งสามแห่ง จากตารางท่ี 5.6 การเปรียบเทียบ
คะแนนการยกระดับความเป็นเศรษฐกิจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดอุทัยธานี และการ
เปลย่ี นแปลงคะแนนเมอ่ื เทยี บกับปี 2561 พบวา่

ในประเด็นการบริหารงานอย่างโปร่งใส มีธรรมาภิบาล และไม่มีการทาส่ิงท่ีผิดกฎหมายน้ัน อบต.
หนองบัว มคี ะแนนมากกวา่ อันเน่ืองจาก มีการประกวดราคา e-Bidding ในปี 2562 จากแหล่งงบประมาณ
ท่ีรัฐบาลจัดสรร โดยมีเงินเหลือจากการประมูลมากกว่ากว่าร้อยละ 10 ของงบประมาณท้ังหมดของทุก
โครงการท่ีจัดประมลู e-Bidding และมนี วตั กรรมดา้ นความโปรง่ ใส ดงั ทีก่ ลา่ วแลว้

ด้านการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม ทต. อุดมธัญญา และอบต. เขาดิน มีคะแนนเต็ม
เท่ากัน และอบต. หนองบัว มีคะแนนน้อยกว่า อันเน่ืองจาก ยังไม่มีกระบวนการให้ประชาชนในแต่ละ
หมู่บ้านร่วมสนับสนุนทรพั ยากรของตน แต่ประชาชนเขา้ มาร่วมเปน็ จิตอาสาพัฒนาหมู่บ้านในวนั สาคัญต่าง
ๆ ส่วนการวางแผนการทางานเพ่อื สง่ ต่อจากรุน่ สรู่ ุน่ นน้ั อบต. เขาดนิ มีคะแนนเตม็ ในขอ้ น้ี ขณะท่ี ทต. อดุ ม
ธัญญา และ อบต. หนองบัว มีคะแนนน้อยกว่าตามลาดับ โดย ทต. อุดมธัญญามีคะแนนเพ่ิมขึน้ มากกวา่ ปีท่ี
ผ่านมา เนื่องจากมีการจัดกิจกรรมจ้างเยาวชนทางานในช่วงปิดเทอมปลายภาค โดยสามารถจัดกิจกรรม
ในชว่ งตน้ ปี 2563 ซ่งึ เป็นช่วงเร่ิมต้นสถานการณ์ Covid

ด้านโครงสรา้ งพ้ืนฐานทางกายภาพ ทต. อุดมธัญญา อบต. เขาดิน และ อบต. หนองบัว มีคะแนน
เต็มเท่ากัน โดยที่อบต. เขาดิน ได้ประสานกับหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง ให้เข้ามาดาเนินการให้มีระบบ wifi
เพม่ิ เติมครอบคลมุ ทกุ หม่บู า้ น จงึ ไดค้ ะแนนเตม็ ในปี 2562

ด้านการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข อบต. หนองบัว มีคะแนนมากกว่า ขณะที่
ทต. อุดมธญั ญา และอบต. เขาดิน มีคะแนนน้อยกว่า แต่เทา่ กนั โดย อบต. หนองบวั มีสดั สว่ นบุคลากรที่ไม่
มภี าระหนสี้ นิ และปลอดอบายมุขมากกว่า

งานโครงสร้างพ้ืนฐานทางสังคม ทต. อุดมธัญญา และ อบต. เขาดิน มีคะแนนเทา่ กนั ขณะท่ี อบต.
หนองบัวมีคะแนนน้อยกว่า อันเนื่องจากงานด้านขยะ ท่ีอบต. หนองบัว ยังไม่ได้มีการดาเนิ นงานที่
เปล่ยี นแปลงจากปีที่ผ่านมา

งานส่งเสริมอาชพี เกษตรกรรมและวิสาหกจิ ชุมชน อปท. ทง้ั สามแห่ง ต่างมลี ักษณะพนื้ ที่เป็นสังคม
ชนบท จงึ มีการส่งเสริมอาชพี เกษตรและงานวิสาหกจิ ชุมชนจานวนมาก ยกเว้น อบต. หนองบัว ที่มีโครงการ

83

สร้างศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง แต่อยู่ในระหว่างการดาเนินโครงการ และมีการส่งเสริมการรวมกลุ่ม
วิสาหกิจชุมชนจานวนกล่มุ น้อยกว่า

งานดา้ นสงั คมและวัฒนธรรม ทต. อดุ มธัญญา และ อบต. เขาดิน มีคะแนนเต็มเทา่ กัน โดยส่งเสริม
ให้มีกิจกรรมสร้างความรักและสามัคคขี องชมุ ชนรว่ มกบั วดั ในพน้ื ท่ี และงานสาคัญต่าง ๆ ซ่ึงคนนอกพื้นท่ีได้
เข้ามาร่วมทุกปี ตลอดจนการจัดกิจกรรมอบรมจิตใจแก่ประชาชนร่วมกับวัดต่าง ๆ ในพื้นที่ โดย อบต. เขา
ดิน ได้จัดสรรงบประมาณโครงการอบรมจิตใจให้กับประชาขนในแผนพัฒนาและดาเนินงานตามแผนในปี
2562 ที่ผ่านมา จงึ ทาให้มีคะแนนเพิ่มขึ้นในปี 2562 ขณะท่ี อบต. หนองบัว มีการจัดกิจกรรมงานประเพณี
และวนั สาคัญ แต่ยังไม่ไดเ้ ป็นงานท่คี นนอกพนื้ ทเ่ี ข้ามาร่วม โดยเปน็ การเขา้ ร่วมงานกับทางอาเภอและจงั หวดั
ตลอดจนวดั ต่าง ๆ ในพนื้ ท่ี

ดา้ นการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแหง่ ประโยชน์สขุ ทต. อดุ มธญั ญา และ อบต. หนองบัว มี
คะแนนเท่ากัน มีการบริหารงานของผู้บริหารอย่างต่อเน่ืองนานกว่า ท้ังน้ี อปท. ท้ังสามแห่งมีคะแนนในข้อ
ประหยัดค่าใช้จ่ายด้านเงินเดือนและค่าจ้างบุคลากรประจา แตกต่างจากปี 2561 เนื่องจากแหล่งข้อมูลที่
นามาใชพ้ ิจารณาดังที่กล่าวแลว้

ดา้ นการจัดการการศึกษา สาธารณสุข ขยะ ระดับทส่ี งู ขึน้ ทต. อุดมธญั ญา มีคะแนนเต็ม อบต. เขา
ดนิ และ อบต. หนองบัว มีคะแนนนอ้ ยกว่าตามลาดับ อปท. ทัง้ สามแหง่ ตา่ งมีการจดั กจิ กรรมท้งั ในเรอื่ งการ
จดั การศึกษาตามอัธยาศัย โดย ทต. อุดมธัญญา มีการขยายการจดั การศึกษาต้งั แตร่ ะดบั ปฐมวัย จนถึงระดับ
อนุบาล คือ โรงเรียนอนุบาลบ้านดารงรักษ์ และเปิดโอกาสให้เด็กนอกพื้นท่ีเข้ามาเรยี นในโรงเรียนได้ มีการ
ให้ทุนการศึกษา การร่วมมือกับอสม. และรพ. สต. ในการจดั การดูแลสุขภาพประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ
ตลอดจนการจัดการขยะท่ีต้นทาง โดย ทต. อุดมธญั ญามีทงั้ คดั แยกขยะและนาขยะไปขายเพ่ือจดั ตั้งกองทุน
ฌาปนกิจ ส่วนการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม อบต. เขาดิน มีคะแนนเต็มในข้อน้ี มีการจัด
กิจกรรมในด้านนี้จานวนมาก ขณะที่ ทต. อดุ มธัญญา และ อบต. หนองบวั มีการจัดกจิ กรรมดา้ นนี้ นอ้ ยกว่า
ตามลาดับ

ด้านการลดปัญหาสังคมและเพิม่ สวัสดกิ ารสังคม อปท. ทุกแหง่ ต่างให้ความสาคัญและมีนโยบายใน
การป้องกัน และช่วยเหลือผู้ไร้บ้าน ไร้ท่ีพ่ึง และช่วยเหลือคนจน โดย อบต. เขาดิน มีคะแนนมากกว่า
เน่อื งจากใช้มาตรการทางวัฒนธรรมเข้ามาป้องกันการพนนั ทุกชนดิ จนทาให้ทกุ ครวั เรอื นปลอดการพนนั



บทที่ 6
การวิเคราะห์เปรียบเทยี บระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี งในองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถนิ่

บทน้ีกล่าวถึงผลการวิเคราะห์เปรียบเทยี บระดับความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงในองค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถ่ิน กรณีศึกษาทงั้ หมด จานวน 18 แห่ง เร่ิมจาก ผลการเปรียบเทียบคะแนนตัวชี้วัดความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงในองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินทั้ง 12 ตัวช้ีวัด ผลการเปรียบเทียบผลรวมคะแนนตัวชี้วัดข้อ 1 2 3
และผลการเปรียบเทียบภาพรวมคะแนนตัวชี้วัดและระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของแต่ละองค์กร
ปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ ดังมีรายละเอยี ด คอื

1. ผลการเปรียบเทียบคะแนนตัวชวี้ ัดความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นท้งั 12
ตวั ชี้วัด
จากผลการศึกษาในบทที่ 3 คุณลักษณะพื้นท่ีท่ีใช้ในการวิจัย อันแสดงให้เห็นว่าลักษณะภูมิสังคม

ขององค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่น กรณีศกึ ษา จานวน 18 แห่ง ในจังหวดั อุทยั ธานี จังหวัดนครสวรรค์ จังหวัด
ชัยนาท และจังหวัดลพบุรี มีความคล้ายคลึงกัน ขณะท่ีผลการศึกษาในบทท่ี 4 ระดับความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงในองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน กรณีศึกษา ในงานวิจัยระยะที่ 1 และในงานวิจัยคร้งั น้ี มีระดับความ
เป็นเศรษฐกิจพอเพียงความแตกต่างกันในแต่ละจังหวัด และมีความคล้ายคลึงกับอปท. ในจังหวัดอ่ืน การ
วิเคราะห์เปรียบเทียบระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จึงวิเคราะห์
เปรียบเทียบในภาพรวม กรณีศึกษาท้ังหมด จานวน 18 แห่ง อันช่วยให้เกิดความชัดเจนในการเปรียบเทียบ
กับข้อมูลอปท. จานวนมากข้ึน ภายใต้บริบทภูมิสังคมท่ีคล้ายคลึงกัน มีผลการเปรียบเทียบคะแนนตัวชี้วัด
ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี งในองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ กรณีศกึ ษา ในขอ้ ยอ่ ยของแตล่ ะตัวชี้วัด ดงั น้ี

1) การบรหิ ารงานอยา่ งโปรง่ ใส มีธรรมาภิบาลและไม่มีการทาผิดกฎหมาย
อปท. กรณศี ึกษา ท้ัง 18 แห่ง มีคะแนนตวั ชวี้ ัดการบรหิ ารงานอย่างโปรง่ ใส มธี รรมาภิบาลและไม่มี
การทาผิดกฎหมาย มีคะแนนข้อย่อย 1.1 ไม่มีความพยายามท่ีจะร่วมมือกันหาผลประโยชน์ระหว่างนายก
ปลัด หัวหน้าช่าง และหัวหน้าคลัง อปท. 1.2 ไม่มีการดาเนินงานใดท่ีผิดกฎหมายและไม่ถูกร้องเรียนต่อ
หน่วยงานท่ีมีหน้าที่ตรวจสอบ เช่น สานักงานการตรวจเงินแผ่นดิน หรือหน่วยงานท่ีสูงกว่าในระดับอาเภอ
และจังหวัดอยา่ งต่อเนอ่ื งนบั ตัง้ แตน่ ายก อปท. คนปจั จบุ นั ดารงตาแหน่ง 1.3 “การตกลงราคา” ในการจัดซื้อ
จัดจ้าง เป็นไปตามระเบียบและดาเนินการด้วยความโปร่งใส และ 1.6 การจัดการเรื่องราวร้องทุกข์ท่ีมี
ผลกระทบต่อชุมชนเป็นหลักโดยไม่นับรวมความเดือดร้อนส่วนบุคคลในกรณีเล็กน้อย จากแหล่งข้อมูลทุก
ชนดิ ในพื้นท่ี ไม่แตกตา่ งกันในแต่ละอปท. คือ มคี ะแนนเต็มในแต่ละข้อย่อย ท้ังนี้ อปท. ทุกแห่งต่างได้รบั ข้อ
ทกั ท้วงจากหนว่ ยงานตรวจสอบ โดย นายก อปท. ผ้บู รหิ ารและบุคลากรไดร้ ว่ มรบั รู้ ช้แี จง ทกุ ครงั้ และนามา
ปรับปรุงงาน ในส่วนการรับเรื่องราวร้องทุกข์น้ัน ทุกอปท. ในกรณีศึกษาสามารถรับเร่ืองราวร้องทุกข์และ
แก้ไขปัญหาได้แล้ว บางอปท. ยังทางานเชิงรุก เช่น อบต. นครสวรรคอ์ อก ได้ติดหมายเลขเสาไฟ หมายเลข

86

ถนน และอาคารสถานที่ ตลอดจนอาคาร/พื้นที่สาธารณะ เพ่ือความสะดวกในการแจ้งและสามารถเข้าไป
ดาเนนิ การแกไ้ ขได้อยา่ งรวดเร็ว

คะแนนข้อย่อย 1.4 “การประกวดราคา” ในการจัดซื้อจัดจ้าง เป็นไปอย่างโปร่งใสโดยต้ังราคา
โครงการตามราคากลาง ของ อปท. ในกรณีศึกษา ทั้งหมด แตกต่างกันบ้าง เน่ืองมาจากงบประมาณเงิน
รายได้ท่ีอปท. จดั เก็บท่ีนามาจัดสรรเป็นงบประมาณประจาปีมีอยู่ไม่มากอกี ทั้งยังต้องกระจายการพัฒนาไป
ยังชุมชน/หมู่บ้าน ทาให้จานวนเงินของแต่ละโครงการน้อยกว่า 500,000 บาท เป็นส่วนใหญ่ อปท.
กรณีศึกษาทั้งหมด มีโครงการที่จัดประมูลโดย e-Bidding จากเงินอุดหนุนที่รัฐบาลจัดสรรให้ ยกเว้น อบต.
หนองบัว ท่ีมีนวัตกรรมความโปร่งใส ในการรวมโครงการน้อยกว่า 500,000 บาท มาจัดประมูลโดย โดย e-
Bidding (รายละเอียดอยู่ในข้อถัดไป) และ ทต. บางขุด ที่ไม่ได้มีโครงการท่ีจัดประมูลโดย e-Bidding จาก
เงินอุดหนุน ฯ โดยอปท. ท้ังหมด มีระบบการเมินทไ่ี ดร้ ับการยอมรับจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวขอ้ งว่าโปร่งใส และมี
เงินเหลือ แต่ร้อยละเงินเหลือนั้นมีความแตกต่างกัน ซึ่งผู้บริหารและบุคลากรของอปท. บางแห่ง เห็นว่า
ปริมาณสัดส่วนเงินเหลือของโครงการดังกล่าวไม่น่าจะอธิบายความโปร่งใสได้ อันเนื่องมาจาก อปท. ไม่ได้
เป็นผู้กาหนดรายละเอียดงาน เง่ือนไข ตลอดจนช่วงเวลาการประมูลงาน ซ่ึงก็เป็นความจริง แต่เงินที่เหลือ
และมีการรายงานแบบตรงไปตรงมาสะทอ้ นความพยายามจะใช้เงนิ ใหม้ ีประสิทธิผลมากทีส่ ดุ

คะแนนข้อย่อย 1.5 มีนวัตกรรมท่ีแสดงถึงการดาเนินงานอย่างโปร่งใส หรือ การป้องกันการทุจริต
ภายในองค์กร ภายในระยะเวลา 3 ปีที่ผ่านมา ของ อปท. ส่วนใหญ่ ไม่มีนวัตกรรม หรือไม่มีคะแนนในข้อ
ย่อยนี้ เน่ืองจากเหน็ ว่ามกี ารบรหิ ารงานที่โปรง่ ใสและป้องกนั ทจุ ริตภายในองค์กรได้ ยกเวน้ อบต. ห้วยคต มี
นวัตกรรมการจัดอบรมคณะกรรมการจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในกระบวนการจัดซ้ือจัดจ้างให้มีความรู้
พื้นฐานและสามารถนาไปปฏิบัติได้ตามระเบียบอย่างเคร่งครัด อบต. เขาดิน มีนวัตกรรมด้วยการกาหนด
รายละเอียดขนาดเหล็กในการก่อสร้างถนนท่ีสูงกว่ามาตรฐานกรมทางหลวงชนบท อบต. หนองบัว มี
นวัตกรรมรวมโครงการท่ีจดั ซ้ือจัดจา้ งแบบตกลงราคา ดว้ ยการดาเนนิ การจัดซ้ือจัดจ้างพร้อมกันด้วยการจัด
ประมูลโดย e-Bidding และทต. ห้วยงู ที่นายก ทต. ห้วยงู มีการกาหนดวิธีการตรวจสอบการเก็บรักษาเงิน
สดของพนักงานท่ีเก่ียวขอ้ งเพ่อื ป้องกันทจุ ริตภายในองค์กร ซ่ึงสะท้อนความพยายามในการทางานให้มีความ
โปร่งใสมากที่สดุ เทา่ ท่จี ะทาได้

ตัวชี้วัดข้อ 1 ด้านการบรหิ ารงานอย่างโปร่งใส มีธรรมาภิบาลและไม่มกี ารทาผดิ กฎหมาย มคี ะแนน
เต็มเท่ากับ 50 คะแนน ผลรวมคะแนนในตัวช้ีวัดน้ี ของ อปท กรณีศึกษา ส่วนใหญ่มีคะแนน 41 คะแนน
ยกเวน้ อบต. หนองบัวทไ่ี ดค้ ะแนนสูงสดุ ในข้อนี้ คอื 47 คะแนน อันเนอื่ งจาก เงินเหลือจาก e-Bidding เกิน
ร้อยละ 20 และมีนวัตกรรม ขณะที่ ทต. บางขุด ได้คะแนนต่าสุด คือ 35 คะแนน อันเนื่องจาก ไม่มี e-
Bidding และไม่มีนวัตกรรม ซึ่งเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามในการใช้เงินให้มีประสิทธิผลมาก
ทีส่ ดุ ตา่ งกัน

87

2) การวางแผนและจดั ทาแผนแบบมีสว่ นร่วม
ตัวชี้วัดด้านการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม ในข้อย่อย 2.1 การวางแผนและจัดทาแผน
แบบมีส่วนร่วม ในอปท. กรณีศกึ ษา ทั้ง 18 แหง่ มีคะแนนเต็ม โดยสว่ นใหญ่ จานวน 14 แห่ง เป็น อปท. มี
การวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วมทั้ง 4 ฝ่าย (ฝ่ายบริหาร ฝ่ายสภา ข้าราชการประจา ภาค
ประชาชน) โดยในการตัดสินใจข้ันสุดท้าย ภาคประชาชนมีส่วนร่วมสังเกตการณ์และรับฟัง และร่วม
สนับสนุนทรัพยากร ในหลายรูปแบบ เช่น อบต. ท่ามะนาว มีโครงการฝายมชี ีวิต ซึ่งประชาชนต้องเข้ามามี
ส่วนร่วมในการดาเนนิ การ หรือ อบต. ประดยู่ ืน ที่มีโครงการประกวดหมู่บ้านสะอาด โดยหมู่บา้ นทีช่ นะเลิศ
ได้รับการจดั สรรงบประมาณพัฒนาเปน็ อันดบั แรก หรือ อีกหลายอปท. ท่ีประชาชนเข้ามาร่วมดาเนนิ การใน
โครงการ/พ้ืนทนี่ วัตกรรม เป็นต้น ในสว่ นอปท. ที่เหลือจานวน 4 แห่ง มีคะแนนในข้อย่อยน้ีไมเ่ ต็ม เนื่องจาก
มีการวางแผนและจัดทาแผนแบบตามระเบียบของกระทรวงมหาดไทยซ่ึงสอดคล้องกับเกณฑ์ตัวช้ีวัด โดยมี
หนงั สอื เชญิ ผนู้ าทอ้ งท่ี และภาคประชาชน เขา้ ร่วมรับฟังในทุกข้นั ตอน แต่ไม่มกี ารรว่ มอุดหนนุ ทรัพยากร
ในส่วนตัวช้ีวดั ข้อยอ่ ย 2.2 มกี ารประกาศแผนพัฒนาประจาปี เพ่ือเผยแพรใ่ ห้สาธารณะไดท้ ราบแผน
ในข้อบัญญัติ/ เทศบัญญัติล่วงหน้า อปท. กรณีศึกษา โดยส่วนใหญ่ จานวน 14 แห่ง มีคะแนนเต็ม ยกเว้น
อปท. บางแห่ง ท่ียังไม่ได้ประกาศแผนพัฒนาประจาปี และงบประมาณที่คงเหลือจากการดาเนินงาน ให้
สาธารณชนทราบ เพยี งแจ้งให้ผู้บริหาร และสภาได้รับทราบ
ตัวช้ีวัดข้อ 2 การวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม มีคะแนนเต็มเท่ากับ 20 คะแนน ผลรวม
คะแนนในตัวช้ีวัดน้ี ของ อปท กรณีศึกษา ส่วนใหญ่มีคะแนนเตม็ 20 คะแนน ยกเว้น อบต. ประดู่ยืน อบต.
ห้วยคต อบต. หนองยาง อบต.หนองบัว อบต.เขาชนกัน ทต.บางขุด และอบต. หนองแขม อันเน่ืองจาก
ตัวชวี้ ัดข้อยอ่ ย 2.2 การประกาศแผน ฯ

3) การวางแผนการทางานเพอ่ื ส่งต่อจากรนุ่ สรู่ ุ่น
ตวั ชวี้ ดั การวางแผนการทางานเพ่ือส่งต่อจากรุน่ สรู่ นุ่ ในอปท. กรณศี ึกษา ทัง้ 18 แหง่ มคี ะแนนเตม็
จานวน 8 แหง่ เป็นอปท. ท่จี ดั กิจกรรมส่งเสริมการรวมกล่มุ เยาวชนเป็นประจาอย่างต่อเนื่องและสามารถรับ
บุคลากรเหล่าน้ีเข้ามาทางานในอปท. เช่น ทต. ทัพทัน และทต. หาดทนง มีเยาวชนเข้ามาช่วยจัดกิจกรรม
และมีเยาวชนจิตอาสาจากโครงการ มาเป็นผู้นาทอ้ งท่ี (กานัน) อบต. ประดูย่ นื รับบุคลากรจากโครงการจ้าง
งานนกั เรียน และ อบต. เขาดิน มีเยาวชนจากโครงการพฒั นาเยาวชน มาเปน็ สมาชิกสภาอบต. เป็นต้น และ
มีอปท. กรณีศกึ ษา 1 แห่ง ท่ีได้คะแนนน้อยท่ีสุดคือ 2 คะแนน คือ อบต. หนองยาง มีกิจกรรมสภาเดก็ ท่ีจัด
ขึ้นตามแผนงาน โดยท่ีไม่มีเป้าหมายการมีแผนทางานหรือสะท้อนความพยายาม เพ่ือส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นแต่
ประการใด

4) โครงสร้างพืน้ ฐานทางกายภาพ
ตัวชี้วัดโครงสร้างพ้ืนฐานทางกายภาพ ประกอบด้วยตัวช้ีวัดข้อย่อย 4.1 ถนน 4.2 น้าประปาเพ่ือ
การบริโภค 4.3 แหล่งน้าเพื่อการอปุ โภค (การเกษตร) 4.4 ไฟฟ้า 4.5. โทรคมนาคม ในอปท. กรณีศึกษา ทั้ง

88

18 แห่ง มีคะแนนเต็ม โดยส่วนใหญ่ จานวน 15 แห่ง อปท. ที่เหลือ ที่ไม่ได้คะแนนเต็ม เน่ืองจากมีความไม่
พร้อมหรือไม่ได้คะแนนเต็มในตัวช้ีวัดข้อย่อย น้าเพื่อการบริโภค (คุณภาพน้าประปาหมู่บ้าน) คือ อบต.
หว้ ยคต อบต. หนองยาง อบต.เขาชนกัน อบต. อู่ตะเภา และ ทต. บางขุด มีอปท. ท่ีมีความไม่พร้อมในเรื่อง
โทรคมนาคม คือ อบต. ห้วยคต อันเน่ืองจากปัญหาสัญญาณโทรศัพท์ ขณะที่ปัญหาภัยแล้วส่งผลต่อการ
ให้บริการสาธารณะในเรอื่ งแหล่งน้าเพ่ือการเกษตร ซึ่ง อปท. ทุกแหง่ ต่างได้พยายามชว่ ยเหลอื หรอื ขอความ
ช่วยเหลอื ไปยังหน่วยงานทเ่ี กี่ยวขอ้ ง

5) การบริหารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแห่งความสขุ
ตวั ชวี้ ัดการบรหิ ารงานภายในใหเ้ ป็นองคก์ รแหง่ ความสุข ในอปท. กรณศี ึกษา ทงั้ 18 แห่ง มีคะแนน
เต็ม ในข้อย่อย 5.1. การจดั การความรู้เป็นประจา จานวน 15 แห่ง ในข้อย่อย 5.2. พ้ืนฐานความมีมทุ ิตาจิต
และอุเบกขาของบคุ ลากร จานวน 15 แหง่ ในข้อยอ่ ย 5.3 พ้นื ฐานความมีมุทติ าจติ และอุเบกขาของบคุ ลากร
จานวน 17 แห่ง ในข้อย่อย 5.4. มีผลการปฏิบัติตามหลักสังคหวัตถุ คือหลักการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมี
ความสุขในองคก์ รอย่างครบถ้วน จานวน 17 แห่ง ในขณะท่ีข้อย่อย บุคลากรในองค์กรเปน็ ผ้ทู ี่มีความสขุ นั้น
มีเพยี ง 1 แห่ง โดยอปท. กรณีศึกษาที่เหลือท้ัง 17 แหง่ บุคลากรมคี วามสุขจากบรรยากาศของการทางานใน
ท่ีทางานเหมือนเป็นบ้านหลังที่สอง แต่ยังมีภาระหน้ีสินและไม่ปลอดจากอบายมุข ทั้งสลากกินแบ่งรัฐบาล
และหวยใตด้ ิน ซง่ึ สามารถยกระดบั ใหส้ ูงขน้ึ หรอื เปน็ ตวั อย่างให้แก่ประชาชนในพ้นื ท่ีต่อไป
ตัวช้ีวัดข้อ 5 การบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข มีคะแนนเต็มเท่ากับ 50 คะแนน
ผลรวมคะแนนในตัวช้ีวัดนี้ ของ อปท กรณีศึกษา ส่วนใหญ่มีคะแนน 45 คะแนน ยกเว้น ทต. ทัพทันที่ได้
คะแนนเต็มในข้อน้ี อันเน่ืองจาก มีบุคลากรมากกว่าร้อยละ 60 ไม่มีภาระหนี้สินและปลอดจากอบายมุข
ขณะท่ี อบต. ห้วยคต ได้คะแนนต่าสุด คือ 25.5 คะแนน อันเนื่องจาก มีการจัดการความรู้ไม่มาก และ
บุคลากรแสดงออกในการอาสาช่วยงาน การให้ ความสัมพันธ์ภายในองค์กร ตลอดจนภาระหนี้สิน และ
อบายมุขยงั ไม่อยใู่ นข้ันที่น่าพอใจ

6) โครงสร้างพืน้ ฐานทางสงั คม
ตวั ช้วี ัดโครงสร้างพ้ืนฐานทางสังคม ในอปท. กรณศี ึกษา ทั้ง 18 แห่ง มีคะแนนเต็ม ในข้อย่อย 6.1.
งานการศึกษา จานวน 7 แห่ง ในข้อย่อย 6.2. งานด้านสุขอนามัยและขยะ ในข้อ 6.2.1 งานสุขอนามัย
จานวน 15 แหง่ และ ในขอ้ 6.2.2 งานขยะ จานวน 14 แห่ง
ตัวช้วี ัดข้อ 6 โครงสร้างพื้นฐานทางสังคม มีคะแนนเตม็ เท่ากับ 20 คะแนน มี อปท. กรณีศึกษา ที่ได้
คะแนนเต็มในตัวชี้วัดนี้ จานวน 7 แห่ง คือ 1) ทต. ทัพทัน 2) ทต.หาดทนง 3) อบต. หนองยาง 4) อบต.
นครสวรรค์ออก 5) อบต.ท่ามะนาว 6) อบต โก่งธนู และ 7) อบต. หนองแขม อปท กรณีศกึ ษา ทไ่ี มไ่ ดค้ ะแนน
เตม็ จานวนทง้ั หมด 10 แห่ง มีสาเหตจุ าก การจดั การศึกษาระดับปฐมวยั ซึ่งพจิ ารณาจากอตั ราส่วนท่เี หมาะสม
กับจานวนครูและนกั เรยี น และบางอปท. มีสาเหตุจากงานสาธารณสขุ และขยะ โดยมีอปท. กรณศี ึกษา จานวน
3 แหง่ ไดค้ ะแนนต่าสดุ คือ 9 คะแนน ได้แก่ อบต. หว้ ยคต อบต. หนองบวั และทต. บางขดุ