89
7) การส่งเสรมิ อาชพี เกษตรกรรมและวิสาหกิจชมุ ชน
ตัวช้ีวัดการส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน ในอปท. กรณีศึกษา ท้ัง 18 แห่ง มี
คะแนนเต็ม โดยส่วนใหญ่ จานวน 13 แห่ง โดยอปท. กรณีศึกษาทีมีคะแนน ในข้อย่อย 7.1. งานส่งเสริม
อาชีพเกษตร ไม่เต็ม คือ อบต. บางตาหงาย และ อบต.หนองบัว ส่วนข้อย่อย 7.2 งานส่งเสริมอาชีพใน
รูปแบบวิสาหกิจชุมชนนน้ั มีอปท. กรณีศึกษา ท่ีไม่คะแนนเตม็ คอื อบต. ห้วยคต อบต.หนองบัว และ อบต.
บางตาหงาย ขณะที่ ทต. สว่างอารมณ์ และ อบต. นครสวรรค์ออก ไม่มีคะแนนในข้อย่อย 7.1 งานส่งเสริม
อาชีพเกษตร เน่ืองจากอยู่ในพื้นที่เมือง แต่มีคะแนนในข้อย่อย 7.3 งานส่งเสริมอาชีพโดยท่ัวไปท่ีริเริ่มโดย
อปท. แทน โดยมีอปท. กรณีศึกษาทไ่ี ด้คะแนนตา่ สุด คือ 5 คะแนน คอื อบต. หนองบวั
8) งานสังคมและวัฒนธรรม
ตัวชี้วดั งานสงั คมและวัฒนธรรม ในอปท. กรณศี กึ ษา ทั้ง 18 แหง่ มีคะแนนเต็ม จานวน 8 แหง่ โดย
อปท. กรณศี กึ ษาท่ีมีคะแนนตา่ สดุ คอื มีการสง่ เสริมวัฒนธรรมประเพณีปลี ะ 6 ครง้ั จานวน 3 แห่ง คอื อบต.
ห้วยคต อบต. หนองยาง และ อบต. หนองบัว ซึ่งอยู่ในพ้ืนท่ีใกล้ที่ตั้งอาเภอ จึงไม่มีงานบุญประเพณีใหญ่
ประจาปที ี่มีผู้เขา้ ร่วมงานทั้งในและนอกพน้ื ท่ี ในส่วนการอบรมจิตใจให้เปน็ ผมู้ ีศีลธรรมและความประพฤติดี
นนั้ เป็นการไปเขา้ ร่วมกจิ กรรมที่ทางวัดจดั ข้นึ ซ่งึ เปน็ กรณที ส่ี ามารถเขา้ ใจได้
9) การบรหิ ารภายในให้เป็นองค์กรแหง่ ประโยชนส์ ขุ
ตวั ชี้วัดการบรหิ ารภายในให้เปน็ องคก์ รแหง่ ประโยชน์สขุ ในอปท. กรณีศกึ ษา ทั้ง 18 แห่ง มคี ะแนน
เต็ม ในข้อยอ่ ย 9.1. มกี ารประหยดั คา่ ใช้จ่ายเงินเดอื นและค่าจ้างบุคลากรประจาเพื่อมีเงินเหลอื ไปใชจ้ า่ ยเพ่ือ
การพัฒนาต่าง ๆ ในพื้นท่ีให้มากขึ้น จานวน 3 แห่ง คือ อบต. บางตาหงาย อบต. โก่งธนู และ ทต. บางขุด
โดยปลัด อบต. บางตาหงาย และปลัด อบต. โก่งธนู ทางานท่ีอบต. มาตั้งแต่เร่ิมต้นจัดต้ัง อบต. จึงเข้าใจ
บริบทองค์กร และเหน็ ว่าบุคลากรที่เปน็ ข้าราชการและพนักงานด้านต่าง ๆ มีเพียงพอตอ่ การทางาน โดยไม่
จาเป็นตอ้ งมีตาแหน่งผู้ช่วยงานด้านต่าง ๆ ขณะที่ ปลัด ทต. บางขุด ไม่อธิบายเหตุผลในขอ้ นี้ ขณะท่ี อปท.
กรณีศึกษา ท่ีมีสัดส่วนค่าใช้จ่ายเงินเดือนและค่าตอบแทนไม่เกินร้อยละ 40 ซ่ึงเป็นเกณฑ์เดียวกับกรม
ส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน จานวน 4 แห่ง คือ ทต. ทัพทัน ทต. หาดทนง ทต. สว่างอารมณ์ และ อบต.
นครสวรรค์ออก ท้ังนี้ นายก ทต. ทัพทัน เห็นว่า “การจ้างพนักงานผู้ช่วยในทุกตาแหน่ง เป็นการช่วยให้
ประชาชนในพ้นื ทม่ี งี านทา และแบง่ เบาภารกจิ ของบุคลากร และไมส่ นบั สนนุ เรือ่ งโบนัส”
ในส่วนข้อย่อย 9.2. มีการบริหารเพื่อประโยชน์ของประชาชนในพื้นท่ีอย่างต่อเน่ือง อันเป็นผลมา
จากนายก อปท. คนปัจจบุ ันได้รับการเลอื กเข้ามาทาหนา้ ที่อย่างต่อเนื่องไมน่ ้อยกวา่ 10 ปี และ/หรือมีระบบ
การคัดเลือกตามแนวทางประชาธิปไตยแบบสมานฉันท์ น้ัน อปท. กรณีศึกษา โดยส่วนใหญ่ มีคะแนนเต็ม
เนือ่ งจากผ้บู ริหารหรือนายกเปน็ ดารงตาแหน่งมามากกว่า 10 ปี เกือบทัง้ หมด ยกเวน้ อบต. หนองยาง อบต.
เขาดิน อบต. บางตาหงาย อบต. เขาชนกัน อบต. อ่ตู ะเภา และ ทต. บางขุด
90
ตัวช้ีวัดข้อ 9 ด้านการบริหารภายในให้เป็นองค์กรแห่งประโยชน์สุข มีคะแนนเต็มเท่ากับ 30
คะแนน มี อปท. กรณศี ึกษา ที่ไดค้ ะแนนเตม็ ในตัวชวี้ ัดน้ี เพยี ง 1 แห่ง คอื อบต. โก่งธนู
10) การจดั การศึกษา สาธารณสขุ และการจัดการขยะในระดับทสี่ งู ขน้ึ
ตัวชี้วัดการจดั การศึกษา สาธารณสขุ และการจัดการขยะในระดับท่ีสูงขึ้น ในอปท. กรณีศกึ ษา ท้ัง
18 แหง่ มีคะแนนเตม็ จานวน 3 แหง่ คือ อบต. ประดู่ยืน ทต. อุดมธัญญา และอบต. ท่ามะนาว ขณะท่ี ข้อ
ย่อย 10.1. การศึกษา อปท. กรณีศึกษา ท่ีไม่มีคะแนนในข้อนี้ คือ อบต. ห้วยคต คือ ไม่มีโรงเรียนผู้สูงอายุ
และการริเร่ิมชว่ ยเหลือเร่อื งการศึกษา โดยที่ อบต. หนองแขม ได้คะแนนเตม็ ในข้อน้ี เน่ืองจากมกี ารถ่ายโอน
โรงเรียนจากสังกดั กระทรวงศึกษาธิการเข้ามาดูแล 1 โรงเรียน ในส่วนข้อย่อย 10.2. การสาธารณสุข อปท.
กรณีศึกษาทุกแห่งได้คะแนนเตม็ อันเน่ืองจากมคี วามร่วมมอื กบั โรงพยาบาลในพ้ืนท่ี และอสม. เป็นต้น และ
ข้อย่อย 10.3. การจัดการขยะในระดับที่สูงขึ้น อปท. กรณีศึกษาที่ได้คะแนนเต็ม 4 แห่ง ซึ่งเป็นอปท. ท่ีมี
ผลงานการจดั การขยะท่ีต้นทางได้ประสบความสาเรจ็ หรือไดร้ ับรางวัลระดบั จังหวัดหรือระดับประเทศ ไดแ้ ก่
อบต. ประดยู่ ืน ทต. อดุ มธญั ญา อบต. ท่ามะนาว และอบต. โกง่ ธนู
11) การพฒั นาทรพั ยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม
ตัวชี้วัดการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม ในอปท. กรณีศึกษา ท้ัง 18 แห่ง มี
คะแนนเตม็ โดยสว่ นใหญ่ จานวน 12 แหง่ ขณะท่ี อปท. กรณศี กึ ษา ทมี่ ีคะแนนไมเ่ ต็ม จานวน 6 แหง่ อบต.
ห้วยคต อบต. หนองบัว และอบต. เขาชนกัน มีพ้ืนที่อยู่ในเขตปฏิรูปท่ีดิน หรือ สปก. เป็นส่วนใหญ่ ขณะที่
ทต. อุดมธัญญา และอบต. หนองยาง มีพื้นที่สาธารณะน้อย โดยเฉพาะแหล่งน้าสาธารณะ และทต. สว่าง
อารมณต์ ้งั อยู่ในเขตเมือง
12) การจัดกิจกรรมลดปัญหาสังคมและเพ่มิ สวสั ดกิ ารสงั คมเท่าท่สี ามารถทาได้
ตัวชีว้ ัดการจัดกิจกรรมลดปญั หาสังคมและเพม่ิ สวัสดิการสังคมเท่าท่สี ามารถทาได้ เป็นตัวชีว้ ัดที่ไม่
มี อปท. กรณีศึกษาได้คะแนนเต็ม เนื่องจาก อปท. ส่วนใหญ่ เห็นว่า ไม่ได้มีภารกิจโดยตรง โดยเฉพาะข้อ
ย่อย 12.1. การลดปัญหาทางสังคมต้องแก้ไขด้วยการช่วยลดอบายมุขในพ้ืนที่ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทาได้
ประกอบด้วย การป้องกันและลดปัญหายาเสพติดท่ีร้ายแรงและลดอบายมุขอื่น ๆ และข้อย่อย 12.2. เพ่ิม
สวัสดิการทางสังคมเท่าท่ีสามารถทาได้ ตัวช้ีวัดข้อ 12 การจัดกิจกรรมลดปัญหาสังคมและเพิ่มสวัสดิการ
สังคมเท่าท่ีสามารถทาได้ มีคะแนนเต็มเท่ากับ 30 คะแนน มี อปท. กรณีศึกษา ที่ได้คะแนนสูงสุดเพียง 26
คะแนน คอื อบต. โกง่ ธนู และมอี ปท. กรณีศึกษาท่ไี ด้คะแนนต่าสุด คอื 17 คะแนน คือ ทต. บางขุด
91
2. ผลการเปรยี บเทยี บผลรวมคะแนนตวั ชว้ี ัดความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงในองคก์ รปกครองส่วน
ทอ้ งถน่ิ ข้อ 1 2 และ 3
ผลรวมคะแนนตวั ชว้ี ัดความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงในองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ กรณีศึกษา ข้อ 1,
2 และ 3 (ดูรายละเอียดการเปรียบเทียบคะแนนในภาคผนวก ฉ) ผลการวิเคราะห์เปรียบเทียบระดับความ
เปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงในองคก์ รปกครองส่วนท้องถน่ิ กรณีศึกษา พบว่ามอี ปท. กรณศี ึกษาท่มี ีคะแนนรวมข้อ
1, 2 และ 3 ไม่ต่ากว่า 70 คะแนน ตามเง่ือนไข ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงในระดบั “เข้าขา่ ย” จานวน 15
อปท. ในขณะท่ี อปท. กรณีศึกษาที่เหลือ 4 แห่ง คือ 1) อบต. หนองยาง และ 2) อบต. ห้วยคต ในจังหวัด
อุทัยธานี และ 3) ทต. บางขุด และ 4) อบต. อู่ตะเภา ในจังหวดั ชัยนาท มีคะแนนรวมขอ้ 1, 2 และ 3 เท่ากับ
56, 67, 59 และ 68 คะแนน ตามลาดับ อันมีความหมายว่าเป็นองค์กรที่ยังไม่สามารถประยุกต์ใช้ปรัชญา
ของเศรษฐกจิ พอเพยี งในระดับวธิ กี าร คือ ยังไมเ่ ปน็ องค์กรแห่งยง่ั ยนื
ข้อแนะนาสาหรับ อปท. ทั้ง 4 แห่ง ท่ีมีคะแนนรวม ข้อ 1, 2 และ 3 ต่ากวา่ 70 คะแนน เพ่ือการ
ปรับปรุงให้มีระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในโอกาสต่อไป ได้แสดงรายละเอียดในภาคผนวก ฌ โดยมี
ข้อแนะนาสรุปได้ดงั น้ี
1) อบต. หนองยาง สามารถปรบั ปรงั การทางานเร่ือง
การมีนวัตกรรมท่ีแสดงความโปร่งใส อบต. หนองยาง ยังสามารถสร้างนวัตกรรมท่ีแสดงความ
โปรง่ ใส โดยจดั ให้มีการจัดการความรู้ด้วยการทบทวนผลการปฏิบตั ิงานในแตล่ ะเดือน เพื่อหาทางพัฒนางาน
ให้เกิดความโปร่งใสและมีประสิทธิภาพสูงขึ้น ซ่ึงแนวทางการพัฒนาดังกล่าว หากสามารถนามาปฏิบัติจน
สร้างการเปลี่ยนแปลงการทางานให้เกิดความโปร่งใสได้ ก็นับว่าเป็นนวัตกรรมท่ีแสดงความโปร่งใส ดัง
ตวั อย่างของ ทต. หว้ ยงู
การวางแผนจดั การแบบมีสว่ นรว่ ม ซึ่ง อบต. หนองยาง มีการวางแผนและจดั ทาแผนแบบมสี ่วน
รว่ มท้ัง 4 ฝา่ ย โดยในการตัดสนิ ใจขั้นสดุ ท้าย ภาคประชาชนมีสว่ นร่วมในการสังเกตการณ์ รับฟัง อยู่แลว้ จึง
ควรสง่ เสรมิ ใหป้ ระชาชนเขา้ มาร่วมสนบั สนุนทรพั ยากร ในโครงการตา่ ง ๆ ที่อยูใ่ นแผนพฒั นา อบต.
การประกาศแผนพัฒนาประจาปี เพื่อเผยแพร่ให้สาธารณะได้ทราบแผนในข้อบัญญัติ/ เทศ
บัญญัติล่วงหน้า โดยเพิ่มช่องทางผ่านสื่อต่าง ๆ ที่หลากหลาย ให้สาธารณชนได้ทราบล่วงหน้า และการ
ประกาศงบประมาณที่คงเหลือจากการดาเนนิ งานตามข้อบญั ญัติ/เทศบัญญตั ิ ให้สาธารณะทราบทุกไตรมาส
ตลอดจนการปรับปรุงเว็บไซต์ และศูนย์ขอ้ มลู ของอบต. ใหท้ ันสมยั อีกทั้งยงั ช่วยให้อบต. หนองยางมีคะแนน
ตวั ชี้วดั อ่ืน ๆ เชน่ LPA และ ITA สงู ข้นึ ดว้ ย เนื่องจากมีตัวช้วี ัดท่ีคล้ายกัน
การวางแผนการทางานเพ่ือส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น อบต. หนองยาง สามารถส่งเสริมการรวมกลุ่ม
เยาวชนให้ทากิจกรรมตามความสนใจอยา่ งตอ่ เนอื่ ง และนากิจกรรม/นโยบาย/ แผนงาน/ โครงการท่ีร่วมกับ
ภาคประชาขนเหล่านนั้ มาเปน็ นโยบายของ อปท. ดังเช่น อปท. ในกรณศี กึ ษา
ในการปรับปรุงการทางานเหลา่ นี้ นอกจากชว่ ยให้ อบต. หนองยางสามารถยกระดับคะแนนความ
เปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงสู่ระดับ “เขา้ ใจ” เนอ่ื งจากอบต. หนองยางมีคะแนนข้อ 5 มากกวา่ 40 คะแนน
92
2) อบต. ห้วยคต ได้มีความพยายามยกระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงมาแล้วเม่ือเทียบกับงานวิจัย
ระยะที่ 1 ดังที่กล่าวแล้วในบทก่อน ซึ่งอบต. ห้วยคต ก็ยังสามารถปรับปรุงการทางานได้ในเร่ืองการวางแผน
จัดการแบบมีส่วนร่วม ซึ่ง อบต. ห้วยคต มีการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วนร่วมท้ัง 4 ฝ่าย โดยในการ
ตัดสินใจข้ันสุดท้าย ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการสังเกตการณ์ รับฟัง อยู่แล้ว จึงควรส่งเสริมให้ประชาชน
เข้ามาร่วมสนับสนุนทรัพยากร ในโครงการต่าง ๆ ที่อยู่ในแผนพัฒนา อบต. ในการปรบั ปรงุ การทางานในเรื่อง
นี้ ชว่ ยให้อบต. ห้วยคต สามารถยกระดบั คะแนนความเป็นเศรษฐกจิ พอเพยี งส่รู ะดบั “เขา้ ข่าย”
3) ทต. บางขุด สามารถปรับปรงั การทางานเรอื่ ง
การมีนวัตกรรมท่ีแสดงความโปร่งใส ทต. บางขุด ยังสามารถสร้างนวัตกรรมที่แสดงความ
โปร่งใส โดยจัดให้มกี ารจัดการความรู้ดว้ ยการทบทวนผลการปฏิบัติงานในแต่ละเดอื น เพื่อหาทางพฒั นางาน
ให้เกิดความโปร่งใสและมีประสิทธิภาพสูงข้ึน ซึ่งแนวทางการพัฒนาดังกล่าว หากสามารถนามาปฏิบัติจน
สร้างการเปล่ียนแปลงการทางานให้เกิดความโปร่งใสได้ ก็นับว่าเป็นนวัตกรรมท่ีแสดงความโปร่งใส ดัง
ตัวอย่างของ ทต. ห้วยงู
การวางแผนจัดการแบบมีส่วนร่วม ซ่ึง ทต. บางขุด มีการวางแผนและจัดทาแผนแบบมีส่วน
รว่ มทงั้ 4 ฝ่าย โดยในการตดั สนิ ใจข้ันสดุ ทา้ ย ภาคประชาชนมสี ่วนรว่ มในการสงั เกตการณ์ รับฟัง อยู่แล้ว จึง
ควรสง่ เสริมให้ประชาชนเขา้ มาร่วมสนับสนุนทรัพยากร ในโครงการต่าง ๆ ที่อยใู่ นแผนพัฒนา อบต.
การวางแผนการทางานเพ่ือสง่ ต่อจากรุน่ สรู่ ุ่น ทต. บางขุด สามารถส่งเสรมิ การรวมกลมุ่ เยาวชน
ให้ทากิจกรรมตามความสนใจอย่างต่อเนื่อง และนากิจกรรม/นโยบาย/ แผนงาน/ โครงการที่ร่วมกับภาค
ประชาขนเหล่าน้นั มาเป็นนโยบายของ อปท. ดังเชน่ อปท. ในกรณีศกึ ษา
ในการปรับปรุงการทางานเหล่าน้ี นอกจากช่วยให้ ทต. บางขุด สามารถยกระดับคะแนนความเป็น
เศรษฐกจิ พอเพียงสู่ระดับ “เข้าใจ” เน่ืองจาก ทต. บางขดุ มีคะแนนขอ้ 5 มากกว่า 40 คะแนน
4) อบต. อู่ตะเภา สามารถปรับปรุงการทางานได้ในเร่ืองการวางแผนการทางานเพ่ือส่งต่อจากรุ่นสู่
รุ่น ด้วยการส่งเสริมการรวมกลุ่มเยาวชนให้ทากิจกรรมตามความสนใจอย่างต่อเน่ือง และนากิจกรรม/
นโยบาย/ แผนงาน/ โครงการท่ีร่วมกับภาคประชาขนเหล่านั้น มาเป็นนโยบายของ อปท. ดังเช่น อปท. ใน
กรณีศึกษา ในการปรับปรุงการทางานในเรื่องนี้ ช่วยให้อบต. อู่ตะเภา สามารถยกระดับคะแนนความเป็น
เศรษฐกจิ พอเพยี งสูร่ ะดับ “เข้าใจ” เนื่องจากอบต. อ่ตู ะเภามีคะแนนขอ้ 5 มากกว่า 40 คะแนน
93
3. ผลการเปรยี บเทยี บภาพรวมคะแนนตัวชวี้ ดั และระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี งของแต่ละองคก์ ร
ปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ
ผลรวมคะแนนตวั ชว้ี ัดความเป็นเศรษฐกจิ พอเพยี งในองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ิน กรณศี ึกษา ทั้ง 12
ตัวชวี้ ดั เฉพาะอปท. กรณศี ึกษาท่มี ีคะแนนรวมข้อ 1 2 และ 3 ไมต่ ่ากว่า 70 คะแนน ตามเงือ่ นไข ความเป็น
เศรษฐกิจพอเพียงในระดบั “เข้าขา่ ย” จานวน 14 อปท. (ดูรายละเอียดการเปรยี บเทียบคะแนนในภาคผนวก
ฉ) ผลการวิเคราะห์เปรียบเทียบระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน กรณศี ึกษา
พบวา่
อปท. ท่ีมีคะแนนรวมไมต่ ่ากว่า 270 คะแนน มคี ะแนน ข้อ 9 ไม่ต่ากวา่ 25 คะแนน และมีคะแนน
ข้อ 5 ต้องไม่ต่ากว่า 40 คะแนน มีจานวน 2 แห่ง โดยมีคะแนนรวมท้ัง 12 ข้อ ของแต่ละอปท. กรณีศึกษา
ในจังหวัดลพบุรี 1) อบต. โก่งธนู เท่ากับ 281 คะแนน และ 2) อบต. ท่ามะนาว เท่ากับ 277 คะแนน อันมี
ความหมายว่าเป็นองค์กรท่ีสามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้ในระดับ “เข้าถึง” คือ เป็น
องคก์ รแห่งประโยชน์สุข
อปท. ทมี่ ีคะแนนรวมตา่ กว่า 270 คะแนน และมีคะแนนข้อ 5 ตอ้ งไม่ตา่ กวา่ 40 คะแนน มจี านวน
12 แห่ง คือ โดยมีคะแนนรวมทั้ง 12 ขอ้ ของแตล่ ะอปท. กรณศี ึกษา ในจงั หวัดอุทัยธานี คอื 1) ทต. ทัพทัน
เท่ากับ 269 คะแนน 2) ทต. หาดทนง เทา่ กับ 260 คะแนน 3) ทต. สวา่ งอารมณ์ เท่ากับ 250.5 คะแนน 4)
อบต. ประด่ยู ืน เท่ากับ 265 คะแนน ในจังหวัดนครสวรรค์ 5) ทต. อดุ มธญั ญา เทา่ กบั 262 คะแนน 6) อบต.
เขาดนิ เทา่ กับ 261 คะแนน 7) อบต. หนองบัว เทา่ กบั 227 คะแนน 8) อบต. นครสวรรค์ออก เท่ากับ 255
คะแนน 9) อบต. บางตาหงาย เท่ากับ 242 คะแนน และ 10) อบต. เขาชนกัน เท่ากับ 232 คะแนน ใน
จังหวัดชัยนาท คือ 11) ทต. ห้วยงู เท่ากับ 267 คะแนน และในจังหวัดลพบุรี คือ 12) อบต. หนองแขม
เท่ากับ 265 คะแนน อันมีความหมายว่าเป็นองค์กรท่ีสามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้ใน
ระดบั “เข้าใจ” คอื เป็นองค์กรแห่งความสุข โดยมี ทต. ทพั ทนั มีคะแนนสงู สดุ อบต. เขาชนกัน และ อบต.
หนองบัว มีคะแนนน้อยสุด ตามลาดับ อันเนื่องจาก อบต. เขาชนกัน มีกิจกรรมในงานด้าน สังคมและ
วัฒนธรรม และการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาตใิ นจานวนน้อย เชน่ เดยี วกบั อบต. หนองบัว ท่กี ิจกรรมในงาน
ด้านสังคมและวัฒนธรรม งานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน และการพัฒนา
ทรัพยากรธรรมชาติ จานวนน้อย หากมีการเพิ่มเติมกิจกรรมเหล่านี้ช่วยให้ อบต. ท้ังสองแห่งสามารถมี
คะแนนเพิม่ มากขนึ้
ขณะท่ี อปท. กรณีศกึ ษาที่เหลืออีก 4 แห่ง ซ่ึงมีคะแนนรวมข้อ 1, 2 และ 3 ต่ากว่า 70 คะแนนไม่
ผ่านเง่ือนไข ดังที่แสดงรายละเอียดในหัวข้อก่อนหน้า มีคะแนนรวมทั้ง 12 ข้อ ของแต่ละอปท. กรณีศึกษา
คือ ในจงั หวดั อุทัยธานี 1) อบต. หว้ ยคต เทา่ กบั 201 คะแนน และ 2) อบต. หนองยาง เท่ากบั 222 คะแนน
ในจังหวัดชัยนาท 3) ทต. บางขุด เท่ากับ 226 คะแนน และ 4) อบต. อู่ตะเภา เท่ากับ 248 คะแนน อันมี
ความหมายวา่ เป็นองค์กรท่ียังไม่สามารถประยุกต์ใช้ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียงในระดับวิธีการ คือ ยังไม่
เป็นองคก์ รแห่งยั่งยนื โดยเสนอขอ้ แนะนาเพอ่ื การปรับปรงุ ในหัวข้อก่อนหนา้
94
ทัง้ นี้ แตล่ ะองคก์ รมจี ุดแข็งและจุดทคี่ วรพฒั นา แตกต่างตามข้อมูลพน้ื ฐานตาบล ขอ้ มูลคุณลักษณะ
องค์กร และตามคะแนนของแต่ละข้อของตัวช้ีวัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง ดังมีรายละเอียดใน
ภาคผนวก ฌ เมื่อพิจารณาระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของ อปท. กรณีศึกษา เฉพาะระดับตาบล
จานวน 18 แห่ง เทยี บกับขอ้ มูลพ้ืนฐานตาบล ซง่ึ แม้อยูใ่ นจงั หวัดเดียวกนั และภูมิสงั คมคลา้ ยคลงึ กนั ยงั มบี าง
ประเด็นทแ่ี ตกต่าง
ข้อมลู พื้นฐานระดับตาบล เช่น ในประเดน็ ประวัติความเป็นมา คือเปน็ พน้ื ทท่ี ่ีเป็นคนอพยพ 8 แห่ง
ขณะท่ีบางแห่งเป็นชุมชนเก่าแก่มีประวัติศาสตร์ชุมชนมายาวนาน 10 อปท. หรือขนาดพื้นที่ที่แตกต่างกัน
คือมีพ้ืนที่น้อยกว่า 10,000 ไร่ จานวน 2 แห่ง และมีพื้นท่ีอยู่ระหว่าง 10,001-50,000 ไร่ จานวน 11 แห่ง
และ พืน้ ที่มากกว่า 50,000 ไร่ จานวน 5 แหง่ คะแนนของระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. แตล่ ะ
แห่งไมม่ ีความแตกต่างกนั ตามข้อมลู พน้ื ฐานตาบล กล่าวคอื อปท. ทม่ี ีประวัติความเปน็ มายาวนาน มีคะแนน
ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงระดับสูง เช่นเดียวกับอปท. ที่ประชากรส่วนใหญ่เป็นคนอพยพ มีคะแนน
ระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงระดบั สูง เป็นต้น
ข้อมลู พื้นฐานลกั ษณะองคก์ ร เม่อื พิจารณาคะแนนระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงของ อปท. แต่ละแหง่
ไม่พบความแตกตา่ งกนั เมื่อเทยี บกับข้อมูลลักษณะองค์กร ซง่ึ มคี วามแตกต่างกนั เชน่ อายนุ ายก อปท. หรือ
ระยะเวลาการดารงตาแหนง่ ของนายก หรอื จานวนบคุ ลากร หรอื งบประมาณท่ีไดร้ ับการจัดสรร
บทที่ 7
นวัตกรรมเพื่อพัฒนาทอ้ งถิ่นตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งในองค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิน่
บทนี้กลา่ วถงึ ผลการศกึ ษาตามวัตถุประสงค์ขอ้ ที่ 2 เร่ืองการศึกษานวัตกรรมเพื่อพฒั นาท้องถ่นิ ตาม
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษา เร่ิมจากนวัตกรรมที่เกิดข้ึนใน
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินท่ีมีระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับสูงสุดจากการศึกษาน้ี คือระดับ
เขา้ ถึง ในแตล่ ะจังหวัด และรองลงไปตามลาดบั โดยประเดน็ เกยี่ วกับนวตั กรรมเพ่ือพัฒนาทอ้ งถนิ่ ขององค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น ได้แก่ ลักษณะโครงการ ความเป็นมาหรือจุดเร่ิมต้น และปัญหาท่ีต้องการแก้ไข
ตลอดจนความสาเร็จท่ีเกิดขึ้น นวัตกรรมอ่ืน ๆ ของอปท. (ถ้ามี) และผลการวิเคราะห์ ลักษณะนวัตกรรม
ปัจจัยนาเข้าคือภาวะผนู้ าและความเปน็ ผปู้ ระกอบการของผู้บริหาร และกระบวนการ ทง้ั การสร้างการเรยี นรู้
และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการสร้างนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง ดังมีรายละเอยี ด คือ
1. นวตั กรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่นิ ขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิ่นในกรณศี กึ ษาทม่ี รี ะดบั ความเปน็
เศรษฐกจิ พอเพียงในระดบั เข้าถงึ
จากผลการวเิ คราะหเ์ ปรยี บเทยี บระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงในบทก่อนหน้า พบวา่ มี อปท. ที่
มรี ะดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับเข้าถึงจานวน 2 แห่ง ซ่ึงอยู่ในจังหวัดลพบุรี จานวน 2 แห่ง คือ
องคก์ ารบริหารสว่ นตาบลโกง่ ธนู และองคก์ ารบริหารสว่ นตาบลท่ามะนาว ดงั มีรายละเอียดนวตั กรรม ฯ ของ
แต่ละ อปท. ดังนี้
1.1 องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลโกง่ ธน:ู การบริหารจัดการขยะด้วยทีมงานพลงั บวร Change for good
“เอ๊ะ อบต อยู่ไหนกนั ”
นักวิจัยเอ่ยถามขึ้น เม่ือเดินทางเข้าสู่บริเวณวัดโบสถ์ ที่สะอาด ร่มรื่น สวยงาม แต่ไม่เห็นที่ทาการ
องค์การบริหารส่วนตาบลโก่งธนู เน่ืองจากตัวอาคารได้รับการออกแบบได้อย่างกลมกลืนกับวัด ทั้งลักษณะ
อาคารและความสูง เป็นการออกแบบท่ีให้ความเคารพสิ่งมาก่อน คืออุโบสถเก่าของวัดโบสถ์ ที่สร้างตั้งแต่
สมัยอยุธยาและมาบูรณะในปัจจุบัน เป็นการออกแบบที่ทาให้วัดโบสถ์เด่น ไม่ใช่ อบต. เด่น อาคารห้อง
ประชุมยังเป็นพ้ืนที่ใช้ร่วมกันกับวัดและชุมชนเพื่อเสริมพลังบวร บ้าน วัด โรงเรียน โดยมี อบต. โก่งธนูเป็น
แกนนาเช่ือมประสาน/ร่วมมือกับผู้นาทุกภาคสว่ นในระบบ “บวร” (ต่อมา เรียกวา่ ทมี งานพลังบวร Change
for good) และความร่วมมือร่วมใจกับผู้นาท้องท่ี (กานัน ผู้ใหญ่บ้าน) และอาสาสมัคร/ประชาชน ในการ
พัฒนาชุมชนมาอยา่ งตอ่ เนือ่ ง ต้ังแตเ่ ร่มิ เป็นสภาตาบล
96
เมื่อได้รับนโยบายแผนปฏิบัติการประเทศไทยไร้ขยะ และอาสาสมัครท้องถิ่นรักษ์โลก (อถล.) จิต
อาสาในการจัดการขยะและดูแลทรัพยากรธรรมชาติของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถ่ิน ผู้บริหาร อบต.
โกง่ ธนู จงึ ไดร้ ่วมกบั ทีมงานพลังบวร ดาเนนิ การพร้อมกับรบั สมคั ร อถล. ในทุกหมู่บ้านของตาบล อันเป็นการ
เสริมความเข้มแข็งในความร่วมมือบริหารจัดการขยะของตาบล ทั้ง 14 หมู่บ้าน ประชากรส่ีพันกว่าคน
ภายใต้ข้อจากัดงบประมาณ และทรัพยากรท่ีไม่มีรถขยะ ไม่มีคนจัดเก็บขยะ และจานวนบุคลากรของอบต.
โก่งธนูที่มีอยปู่ ระมาณ 20 คน เทา่ น้ัน โดยอบต. โกง่ ธนู ได้ประยกุ ต์ใช้หลกั 3 ช. (3 Rs) คอื
ใช้น้อย (Reduce) ด้วยข้อห้ามใช้ถุงพลาสติกและโฟมภายในอบต. (หากใช้มีการปรับ) รณรงค์ใช้
วัสดุท้องถ่ิน ด้วยการสนับสนุนให้ผู้สูงอายุจักสานไม้ไผ่ให้เป็นของใช้ และพวงหรีดจักสาน เป็นการสร้าง
รายไดใ้ ห้ผ้สู ูงอายอุ กี ทางหนึ่ง
ใช้ซ้า (Reuse) รณรงค์ให้ประชาชนนาวัสดุหรือภาชนท่ีสามารถนากลับมาใช้ได้ เช่น ใช้ถุงผ้า
ป่นิ โต/ภาชนะบรรจอุ าหาร เป็นตน้
ใช้ประโยชน์ใหม่ (Recycle) เป็นการสร้างความรู้ความเข้าใจ จนเห็นคุณค่าและความสาคัญ ของ
การแยกขยะ 4 ประเภท ตั้งแต่ต้นทาง โดยแยกขยะท่ีสามารถนาไปขายได้ ตั้งแต่กลุ่มผู้นา และอถล.
ตลอดจนแกนนาครัวเรือน อกี ทั้งยงั จัดอบรมให้ความรู้การแปรรปู ส่ิงของจากขยะ เช่น การจักสานผกั ตบชวา
ซองกาแฟทากระเปา๋ และการนาวสั ดุกลับมาใช้ซ้าในรปู แบบอ่ืน เช่น การนากระป๋องมาทาเป็นตะกร้า หรือ
กระถางตน้ ไมเ้ ปน็ ตน้
คณะทางานของอบต. โก่งธนไู ด้วิเคราะห์แยกแยะขยะและพบว่าขยะทีย่ ่อยสลายไดม้ สี ัดส่วนรอ้ ยละ
64 ของขยะท้ังหมด หากไม่ทาการแยกต้ังแต่ตน้ ทางจะสง่ ผลให้ขยะส่วนอน่ื กลายเป็นขยะไมม่ ีประโยชน์และ
บริหารจัดการไม่ได้ จึงทา “ถังขยะเปียก ลดโลกร้อน” ประจาครัวเรือนเพ่ือทาปุ๋ยอินทรีย์จากขยะเพ่ือลด
ตน้ ทนุ การผลติ ผลผลิตการเกษตร ถงั ขยะเปียกครัวเรือนระบบปดิ หมายถงึ ถังท่ีเจาะก้นถัง แล้วนาไปฝังดิน
มีฝาปิดด้านบนเพื่อควบคุมปริมาณอากาศและสภาวะแวดล้อมไม่ให้อากาศถ่ายเทออกไปจากตัวถังได้ง่าย
เพ่ือใช้สาหรับใส่ขยะที่ย่อยสลายได้ง่าย เช่น เศษอาหาร พืชผัก เป็นต้น เป็นการบารุงดินที่หมักในถังขยะ
เปยี กครัวจากเรอื น ช่วยทาใหต้ น้ ไมเ้ จริญงอกงาม นอกจากถังขยะเปยี กแล้ว ยังสง่ เสริมใหม้ ถี ังหมกั น้าชวี ภาพ
ไว้ใช้ในการปลูกผักสวนครัวและนาข้าว โดยส่งเสริมให้ครัวเรือนปลูกผักสวนครัวไว้อย่างน้อย 25 ชนิด ใน
โครงการ “บ้านน้มี ีรัก ปลกู ผักกนิ เอง” และประโยชน์สไู่ ม้ยืนตน้ ในโครงการ “ทางน้มี ีผล ผู้คนรักกัน” ดว้ ย
การปลูกต้นมะม่วง 41 สายพันธุ์ จานวน 1,875 ต้น โดยทีมงานได้แบ่งหน้าท่ีความรับผิดชอบในการดูแล
พรวนดิน ตัดหญ้า ใส่ปุ๋ย รดน้า เป็นประจาสม่าเสมอ จนไม้ผลเจริญเติบโตเริ่มออกช่อ งอกงามดี ให้กับ
ประชาชนตาบลโก่งธนู ตามแนวพระราชดาริจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพ
รตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกุมารี ฯ ที่พระราชทานเมล็ดพันธ์ผุ ัก และพันธุ์มะม่วงจากศูนย์พัฒนาพันธพ์ุ ืช
จักรพันธ์เพ็ญศิริ มูลนิธิชัยพัฒนา ซึ่งผู้บริหารอบต. โก่งธนู ได้ร่วมงานกับมูลนิธิชัยพัฒนาเพ่ือช่วยพัฒนา
ตาบลพุคาในการแก้ปญั หาน้าท่วมซา้ ซากทกุ ปีมาตง้ั แตป่ ี 2553
เมอ่ื แยกขยะเปยี กที่ต้นทางได้แลว้ อบต. โก่งธนูจงึ นาขยะทแ่ี ยกได้มาสรา้ งประโยชน์ ด้วยการจดั ตั้ง
ธนาคารขยะประชารัฐ อบต.โก่งธนู อ.เมืองลพบุรี จ.ลพบุรี บริหารงานโดย อาสาสมัครท้องถิ่นรักษ์โลก
97
(อถล.) หมู่บา้ นละ 7 คน จานวน 98 คน เปิดทาการ รบั ฝากขยะรไี ซเคิล ท่พี นี่ ้องประชาชน (อถล. อบต. โก่ง
ธนู) เข้าร่วมเปน็ สมาชกิ ธนาคารขยะประชารฐั ช่วยกันคดั แยกขยะตงั้ แต่ตน้ ทางจากครัวเรอื นตนเอง โดยเปิด
ทาการ 14 หมู่บ้าน ครอบคลมุ ท้ังตาบล ซึ่งมี อถล. ที่เปน็ สมาชิกธนาคารขยะตลอดชีพ จานวน 1,708 ราย
ทั้งตาบล นาขยะมา ฝากขาย ตามเวลาที่กาหนด และสมาชกิ ฯ สมทบกองทุนธนาคารขยะ “สวัสดิการเพอื่ น
ช่วยเพื่อน" นาไปช่วยในการบาเพ็ญกุศลศพของสมาชิก ฯ ท่ีเสียชีวิต โดยทายาทผู้รับผลประโยชน์จะได้รับ
เงินสวัสดิการเพื่อนช่วยเพ่ือน นับจนถึงต้นปี 2563 ทายาทสมาชิกท่ีเสียชีวิตได้เงินรับเงินสมทบประมาณ
80,000 บาท
อีกทั้ง ยังได้จัดทาโครงการธนาคารน้าใต้ดิน เป็นการบริหารจัดการน้าเสียในชุมชน และลดปัญหา
น้าท่วมขัง โดยดาเนินการทาธนาคารน้าใตด้ ินในตาบลจานวน 67 จุด และกาหนดจุดรบั ขยะอันตราย ในแต่
ละจุดของหมู่บ้าน เพื่อให้อบต. รวบรวมนาส่งองค์การบริหารส่วนจังหวัดลพบุรีต่อไป นอกจากนี้ ยังได้
ร่วมกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพระดบั ตาบล ประชาสัมพันธ์ใหป้ ระชาชนนาขยะตดิ เชื้อมารวบรวมไวท้ ่รี พ
สต. เพอ่ื ทางโรงพยาบาลจังหวดั มาจดั เก็บตอ่ ไป
ปญั หาทตี่ อ้ งการแก้ไขและความเป็นมา
การจดั การขยะมูลฝอยและของเสียอันตราย เป็นวาระแห่งชาติที่รัฐบาลประกาศ โดยมอบหมายให้
กระทรวงมหาดไทย โดยกรมส่งเสรมิ การปกครองทอ้ งถน่ิ เขา้ มาดาเนนิ การภายใตแ้ ผนปฏบิ ตั ิการประเทศไทย
ไร้ขยะ ขับเคลื่อนให้การดาเนินการบริหารจัดการขยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินเกิดผลเป็นรูปธรรม
ด้วยการดาเนินโครงการ ถังขยะเปยี ก ลดโลกรอ้ น ซึ่งเปน็ ตัวช้ีวัดเป้าประสงคข์ องแผนปฏิบัตกิ ารจดั การขยะ
มูลฝอยชมุ ชน “จังหวดั สะอาด” จัดทา “ถังขยะเปยี กครวั เรือน” ในแต่ละครัวเรือน ศูนยพ์ ัฒนาเด็กเล็ก และ
สถานศกึ ษาในสงั กดั องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ ทุกแหง่ เพื่อนาขยะอนิ ทรยี ห์ รอื ขยะเปยี กไปใช้ประโยชน์ ซ่ึง
จะช่วยในการสนับสนุนให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง และยังชว่ ยลดปริมาณขยะที่
ไปถงึ สถานท่ีกาจัดอีกด้วย รวมทั้งยังช่วยในการลดการปล่อยกา๊ ซเรือนกระจกวธิ ีหนง่ึ เพื่อช่วยใหก้ ารลดการ
ปล่อยก๊าซเรือนกระจกผ่านกระบวนการจัดการขยะเปียกในระดับครัวเรอื นอย่างมปี ระสิทธิภาพ เป็นไปตาม
มตคิ ณะรฐั มนตรี
ความสาเร็จทเ่ี กิดข้ึน
คณะทางาน อบต. โกง่ ธนู ด้วยทมี งานพลังบวร Change for good รว่ มมอื กับ อถล. และประชาชน
คัดแยกขยะต้นทางทุกครัวเรือนของตาบลโก่งธนู โดยอบต. โก่งธนูไม่มีรถและเจ้าหน้าท่ีเก็บขยะ ด้วยการ
บรหิ ารจัดการขยะท่คี ัดแยกแล้วท้งั สป่ี ระเภท คอื
ขยะย่อยสลายได้ แยกใส่ถังขยะเปียกลดโลกร้อน ซึ่งฝังอยู่ในบริเวณแปลงผัก หรือบริเวณต้นไม้
และทาน้าหมักชีวภาพ ต่อยอดสู่ “บ้านนี้มีรัก ปลูกผักกินเอง” และ “ทางนี้มีผล ผู้คนรักกัน” โครงการ
พระราชทานจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกุมารี
ขยะที่สามารถนาไปขายได้ รวมกลุ่มสมาชิกจัดต้ังธนาคารขยะ บริหารจัดการโดยคณะกรรมการ
หมูบ่ า้ นร่วมกบั อถล. สมาชิกมรี ายไดจ้ ากการขายและได้รบั สวสั ดกิ ารเพ่ือนช่วยเพ่ือนเมอื่ เสยี ชีวิต
98
ขยะท่ีย่อยสลายยาก เริ่มจากการงดการใช้วัสดุเหล่านั้น (ต้ังกฎห้ามใช้ ถุงพลาสติกและโฟมใน
อบต.) และนาขยะเหล่าน้ัน (ส่วนที่ยังมีอยู่) กลับมาใช้ใหม่ ด้วยงานจักสานเป็นผลิตภัณฑ์ เช่น พวงหรีด
ตะกร้า ฯลฯ สร้างรายไดใ้ ห้กบั ชุมชน
ขยะมีพิษหรือติดเชื้อ กาหนดจุดรับชัดเจน ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนได้รับทราบ และประสาน
หนว่ ยงานทีร่ ับผิดชอบโดยตรงมารบั ไปกาจดั
ความสาเร็จการบริหารจัดการขยะจากพลังบวร และความสามัคคีของคนตาบลโก่งธนู จนได้รับ
รางวัล “โกง่ ธนู Change for good” จากกรมศาสนา อบต. โก่งธนู ได้รบั รางวัลด้านสิ่งแวดล้อมหลายรางวลั
จากองคก์ รจัดการสิง่ แวดล้อมดีเด่นระดับประเทศ รางวัลชนะเลศิ การจัดการขยะมลู ฝอยชุมชน รางวัลชุมชน
ปลอดขยะ และล่าสุดรางวัลเครือข่ายแบบดาวรุ่งระดับประเทศด้านการจัดการขยะมูลฝอยประจาปี 2562
ทาให้มีหน่วยงานต่าง ๆ เข้ามาดูงานเป็นจานวนมาก ในฐานะ อปท. ต้นแบบ ที่ดาเนินการขยายผลให้กับ
ชุมชนอนื่ ทั้งประเทศ
ที่สาคัญความสาเร็จข้างต้นมิได้หยุดอยู่ท่ีการบริหารจัดการขยะโดยความร่วมมือจากพลังบวร
เท่าน้ัน คณะทางานอบต. โกง่ ธนู ยังเช่อื มโยงตอ่ ยอดเขา้ สู่กิจกรรมต่าง ๆ ท้ังการนอ้ มนาพระราชดาริสมเด็จ
พระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ โครงการบ้านนี้มีรัก ปลูกผักกินเอง และโครงการ
ทางน้ีมีผล ผู้คนรักกนั จนพระองค์ท่านเสดจ็ พระราชดาเนนิ มายังอบต. โก่งธนู ทอดพระเนตรโครงการ และ
การบริหารจัดการขยะของอบต. เม่ือวันที่ 18 กรกฎาคม 2562 สรา้ งความปล้ืมปิติให้กบั ผู้นาและประชาชน
ชาวโกง่ ธนู อกี ท้ังยังเป็นโอกาสการแสดงพลังความร่วมมือร่วมใจของบุคลากร อบต. โก่งธนู โดยบคุ ลากรทุก
ตาแหน่ง (รวมทั้งสมาชกิ สภาตาบล) อุทิศเงินเดอื นมาเปน็ ค่าใชจ้ ่ายในการดูแลประชาชนทม่ี าเข้าเฝ้าทัง้ หมด
โดยพวกเขาเห็นว่า “เป็นการทางานด้วยใจ ยกให้พระองค์ ประชาชนมาเป็นแขกของพระองค์” และอบต.
โกง่ ธนยู ังได้รว่ มมือกบั อธิบดกี รมพัฒนาชุมชน เปน็ ตน้ แบบในการขบั เคลือ่ นโครงการ "บ้านนี้มรี ัก ปลูกผักกิน
เอง" ขยายผลท่ัวประเทศ
อีกทั้ง ยังมีการเชื่อมโยงในระหว่างการดาเนินงานบริหารจัดการขยะ เช่น การดาเนินโครงการ
ธนาคารน้าใต้ดิน และการบริหารจัดการขยะในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตาบลโก่งธนู ด้วยการเชื่อมโยงสู่การจัด
ประสบการณ์เรียนรู้ให้กับเด็กทั้งในเร่ืองการคัดแยกขยะ ทาถังขยะเปียก และปลูกผัก อีกท้ังยังจัดต้ังกลุ่ม
อถล. น้อย อาสาสมัครท้องถ่ินรักษ์โลกน้อย ที่มีอายุต่ากว่าเจ็ดขวบ จนเด็กในตาบลโก่งธนูสามารถคัดแยก
ขยะ ปลูกผกั ได้ โดยพระองค์ท่านทรงพระราชทานแนวการพัฒนาเด็กในศพด. “จัดเปน็ วชิ าพิเศษทีฝ่ ึกใหเ้ ด็ก
ชว่ ยตนเอง เรียนงานปลูกผกั เก็บเมล็ดพันธุ์ พอเราให้เด็กรักผัก ปลูกผักด้วยตนเอง พอผักท่ีทานยาก เด็กก็
จะทานได้เพราะปลูกด้วยตนเอง พอเขาเก็บเมล็ดพันธุ์ได้ เขาจะภูมิใจเมื่อนาไปปลูกต่อ เป็นบ้านนี้มีรักที่
เข้มแข็ง เป็นการปลูกฝังในครอบครัว ในตอนแรกผู้ปกครองเข้าใจว่าเป็นการบ้านของลูก แต่พอทาไป ก็ผูก
ผัน ปลูกฝังกันไป ถวายรายงานพระองค์ทุกวนั พระองค์ทรงห่วงใยวา่ เด็กเล็กตอ้ งหยุดเรียนเพอ่ื หยุดเช้อื เพื่อ
ชาติ ห่วงว่าเด็กไปเล่นเกมส์ ก็ให้บุคลากรของอบต. อัดคลิปไปสอนเด็ก ๆ ก่อนที่กระทรวงศึกษาธิการมี
นโยบาย ต้องประชมุ ผู้ปกครองทาง Line เพ่อื ให้ทราบว่าเราจะส่ง Clip แบบนี้ ที่ผ้ปู กครอง ตอ้ งเปิดให้เดก็ ดู
มีแบบฝึกหัดของชัยพัฒนาท่ีสัมพันธ์กับ Clip ท่ีให้เด็ก ๆ ดู เราก็ได้ทางานใหม่ ๆ งาน ศพด. การศึกษายัง
99
ดาเนินการต่อ งานหลักของอบต. โก่งธนู ที่ช่วยทา Clip ส่งตรวจ” ปลัดอบต. โก่งธนู กล่าวให้ข้อมูลถึงการ
เชอ่ื มโยง
แน่นอนว่า ความสาเร็จข้างต้นเกิดขึ้นจากพลังทีมงานพลังบวร Change for good และความ
สามัคคีของชุมชน โดยอบต. โก่งธนู เชื่อมประสานเป็นกลไกสาคัญท่ีช่วยทาให้พลังเหล่าน้ันขับเคล่ือน
นบั ตั้งแต่ นายก อบต. โก่งธนู ท่เี ปน็ ผนู้ าทอ้ งทแ่ี ละมาเป็นผูน้ าท้องถนิ่ คือนายกอบต. นับต้ังแต่เริ่มมีการจัดต้ัง
องค์การบริหารส่วนตาบล ท่ีสาคัญนายก ฯ ยังมีหลักการทางานที่สาคัญคือ “ผมมอบบทบาทให้ผู้นา ผู้มี
ความรู้ความสามารถในชุมชน ผมไปหาเขา ไปชวนเขาใหเ้ ข้ามาช่วยพัฒนาบ้านเมือง ไม่จาเป็นว่าผมต้องไป
ถา่ ยรูปหรอื อยใู่ นงานตา่ ง ๆ เมื่อผมไปงานพิธตี ่าง ๆ ผมยังขอให้ผู้นาคนอนื่ จดุ ธูปเทียนบูชา” และนายก ฯ ยัง
มีปลัดอบต. โก่งธนู ข้าราชการท่ีน้อมนาเอาปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง ของพระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมิ
พลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาเป็นหลักปฏิบัติ นับต้ังแต่รับตาแหน่งน้ี ตั้งแต่เร่ิมต้นต้ัง อบต.
เช่นเดียวกัน ดังท่ีนายก ฯ มักกล่าวอยู่เสมอว่า “ผมโชคดีท่ีมี ปลัดและบุคลากร อบต. ท่ีดีและมี
ความสามารถ” เป็นผู้นาทง้ั ฝ่ายการเมืองและข้าราชการประจาที่ร่วมมือกนั ขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพยี งในอบต. อันเป็นการทางานแบบระเบิดจากภายใน อกี ทงั้ ยังเหน่ียวนาให้บุคลากรเกิดการระเบดิ จาก
ภายใน (โดยมบี ุคลากรจานวนไม่มาก ทาให้เกิดประหยัดคา่ ใชจ้ า่ ยด้านเงนิ เดอื นและค่าจ้างบุคลากรเพ่อื มเี งิน
เหลือไปใช้จ่ายในการพัฒนา อันเป็นตัวช้ีวัดความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง ข้อ 9.1 ซึ่ง อบต. โก่งธนู ได้รับ
คะแนนเต็ม) ร่วมมือกันพัฒนาจัดตั้งและดาเนินการศูนย์การเรียนรู้ชุมชนตาบลโก่งธนู ซ่ึงร่วมกับพัฒนา
ชุมชนจังหวัดลพบุรี ถ่ายทอดองค์ความรู้จากปราชญ์ชาวบ้าน ทั้งด้านดนตรีไทย การแสดงโขน จักสาน
อาหารพนื้ บ้าน การเกษตร งานสิ่งแวดล้อม ในทุก ๆ วัน เพ่ือใหป้ ระชาชนและเยาวชนได้เรียนรู้ สืบสาน ต่อ
ยอด และจัดประกวดสืบสานอาหารพ้ืนบ้าน แข่งขันเรือประเพณี ประกวดบ้านเรือนประชาชนที่น้อมนา
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งมาประยุกต์ใช้ จดั ให้มีการประกวดหม่บู ้านในทุกปี โดย อบต. โก่งธนู สนบั สนุน
งบประมาณอยา่ งต่อเนอื่ งมาตลอดเป็นเวลา 20 ปี
ท่ีสาคัญ บุคลากร อบต. โก่งธนู ร่วมมือกันทางานท่ีได้รับมอบหมาย ท้ังจากกรมส่งเสริมการ
ปกครองท้องถ่ินหรือหน่วยงานราชการต่าง ๆ ทั้งที่เป็นการอุดหนุนงบประมาณ หรือเพียงแค่แนะนาหรือ
แนวทางปฏิบัติ อย่างต้ังใจเต็มท่ีจนประสพความสาเร็จ ไม่ได้ทาเพียงแค่ให้ผ่านตัวชี้วัด ดังเช่น การบริหาร
จัดการขยะ และการสนองงานตามพระราชดาริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพ
รัตนราชสดุ า ฯ ทาให้ “โกง่ ธนู เป็นโมเดลของชัยพฒั นาช่วงวิกฤตโิ ควิด มคี วามสขุ ปดิ ประเทศ ความเขม้ แขง็
ของพลังบวร และบ้านน้ีมีรัก อีกท้ังยังให้ไปขายผัก (ที่พระองค์ท่านทรงแนะนาให้ไปขาย) ตลอดช่วงสาม
เดือนที่ผา่ นมา โก่งธนู ทุกหลังปลูกผกั กันกิน มผี ลผลิตขายตลอด ทนี่ แ้ี สดงให้เห็นวา่ พอกินแลว้ เหลือแบง่ ปัน
ใหค้ นอ่ืนกนิ ได้มายาวนานกวา่ สามเดือนแล้ว” ปลดั กลา่ วถึงความภาคภูมใิ จ อกี ทัง้ ผบู้ ริหารอบต. โกง่ ธนู และ
ทมี งานพลงั บวร Change for good ยังได้มีโอกาสเข้าเฝา้ สมเดจ็ พระกนิษฐา ฯ ดังที่ ปลัดอบต. โก่งธนู กลา่ ว
เพิ่มเติมว่า “ได้เข้าเฝ้าเป็นคนของพระองค์ เราเป็นคนของกรมส่งเสริม ฯ เราเป็นคนของชัยพัฒนา เราเป็น
คนของพระองค์ จึงทูลเกล้าถวาย อถล. และอถล. น้อย 1,700 คน ที่ทางานร่วมกัน อย่างเช่นงานขยะ และ
ช่วยทาใหโ้ ก่งธนเู ปน็ ท่ีดูงาน ที่มาแล้วได้ทุกอยา่ ง เป็นงานทุกอยา่ ง เขาเป็น 1,700 คน ของพระองค์ เขาต้อง
100
ทางานถวายพระองค์ พระองค์มาเป็นธงชัยให้ พวกเราเป็นข้าราชการของพระองค์ ทาอะไรก็ต้องเต็มที่ ไม่
อยากให้ใครมองว่า ทางานให้พระองค์แล้วงานในหน้าท่ีก็ต้องไม่เสีย ทาเพ่ือถวายพระองค์ เอาโล่ไปถวาย
พระองค”์ ทสี่ าคัญเปน็ ความมงุ่ ม่นั ต้ังใจของอบต. โก่งธนู ในการขบั เคลือ่ นปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงดว้ ย
การลงมอื ทานวัตกรรมต่าง ๆ เพือ่ พฒั นาทอ้ งถ่ิน สร้างประโยชน์สุขให้เกิดขึ้น
1.2 องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลทา่ มะนาว: ต้นแบบพลังงานย่งั ยืนสูก่ ารบรหิ ารจัดการขยะ
“ชอบมากเลยคอื ตลาดเจ้าค่ะ มีบริบทใกล้เคียง..... ผมก็เลยทดลองทางานลอยกระทง จากท่ีไม่มี
ตลาด ก็ลองเปิดตลาดบรรยากาศเหมอื นตลาดเจ้าค่ะ ข้างแม่น้า เปดิ กลางคืนตอนงานประเพณี ปรากฏว่าได้
เสยี งตอบรบั คนมาเยอะ บรรยากาศเดอื นเพ็ญสวยมาก”
การสะท้อนของนายกองค์การบริหารส่วนตาบลท่ามะนาวข้างต้น เป็นทั้งการบอกเล่าการใช้ความรู้
จากประชุมเชิงปฏิบตั กิ ารอยา่ งมสี ว่ นรว่ มทั้งสค่ี ร้ังขา้ งต้น และแสดงใหเ้ ห็นถงึ ภาวะผู้นาของนายก ฯ ทสี่ ามารถ
เรียนรู้ได้ตลอดเวลา และนาความรู้เหล่านั้นมาปรับใช้ในพ้ืนที่ของตน เป็นการเช่ือมโยงสู่งานประเพณีสาคัญ
ของพน้ื ท่ี “งานประเพณีลอยกระทงไหลเรือไฟวัดท่ามะนาว” ท่จี ัดเป็นประจาทุกปี และในอดีตยังเป็นผลงาน
ของความร่วมมือร่วมใจในการจัดงานของ “ชมรมคนหนุ่มท่ามะนาว” ที่นายก ฯ เป็นประธาน กลุ่มแกนนา
เยาวชนท่ีมาร่วมกันพัฒนาตาบลท่ามะนาว นับต้ังแต่ การพัฒนาวัด ท้ังการล้างห้องน้า เดินสายไฟ ตลอดจน
จัดงานลอยกระทง เป็นต้น ต่อมาจึงได้อาสาเข้ามาดูแลประชาชนด้วยการเป็นผู้ใหญ่บ้าน กานัน และนายก
อบต. ในปัจจุบันตามลาดบั โดยมิได้มาเป็นผนู้ าเด่ียวที่เข้ามาบรหิ ารแบบลาพัง หากเข้ามาดูแลประชาชนด้วย
ทมี หรือกลุ่มแกนนาท่ีมีความเข้มแขง็ มีความสามคั คี และมีประสบการณป์ ระสานร่วมงานกบั ภาคอี งคก์ รอ่ืนใน
การดาเนนิ โครงการ/กิจกรรมต่าง ๆ ในพ้ืนทีจ่ นประสบความสาเร็จมาแล้ว
ประสบการณ์ในการร่วมมือกับภาคีองค์กรอื่นท่ีสาคัญของนายก ฯ และแกนนา คือการสมัครเข้า
ร่วมโครงการรักษ์ป่า สร้างคน 84 ตาบล วิถีพอเพียง ในปี 2552 ซึ่งบริษัท ปตท จากัด (มหาชน) เร่ิมต้น
โครงการขึ้นในปี 2550 โดยมีแนวคดิ วา่ การรักษาป่าอยา่ งยัง่ ยืนตอ้ งใหช้ มุ ชนในพน้ื ท่ชี ว่ ยกันดแู ล มเี ป้าหมาย
ของโครงการทีจ่ ะพัฒนาชุมชนให้ดาเนินชีวิตด้วยแนวทางเศรษฐกจิ พอเพยี งอย่างแท้จรงิ เมื่อได้รับการตอบ
รับเข้าร่วมโครงการ ปตท. เร่ิมต้นกิจกรรมการวิเคราะห์ตนเองผ่านการวิเคราะห์เศรษฐกิจ และการใช้
พลังงานระดับครวั เรอื น (EC-EN) และการทาบญั ชีครัวเรือน เพ่ือสารวจ รายรับ-จ่ายในครัวเรือน ปตท. จ้าง
คนในพ้ืนที่ไว้สื่อสารกับชาวบา้ นโดยตรง และเข้ามาชวนคดิ ชวนคุย ช่วยคดิ และวเิ คราะห์ จากการเก็บข้อมูล
ชุมชนด้วยเครื่องมือดังกล่าว วิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน นาไปเสนอและคิดร่วมกับชาวบ้าน ด้วยการจัดเวที
ชาวบ้าน ให้เกิดการถกเถียงกันว่า รู้สึกอย่างไร จะพัฒนาตนเองอย่างไร จนพบว่า ชาวบ้านอยากแก้ปัญหา
กล่ินและน้าเสียจากโรงงานเล้ียงหมู ปี 2556 บริษัท ปตท. ได้เข้ามาช่วย อบต. ท่ามะนาว จัดทาโครงการ
ระบบผลติ และสง่ จ่ายก๊าซชีวภาพจากฟาร์มสกุ รระดับชมุ ชน เป็นแกป้ ัญหากลนิ่ มูลสุกรให้ประชาชนด้วยการ
พฒั นาระบบบาบดั นา้ เสียแบบปดิ หรือระบบผลิตกา๊ ซชวี ภาพ ดว้ ยการสรา้ งบอ่ หมักแก๊ส 5 ขั้นตอน นบั ตั้งแต่
101
บอ่ รวมน้าเสียจากฟาร์มสุกร บ่อเติมน้าใส บ่อหมักให้เกิดการย่อยสลายโดยไม่ใช้อากาศ บ่อดึงกาก และบ่อ
น้าที่บาบัดแล้วนาไปใช้ในการรดต้นอ้อย/พืชไร่ทางการเกษตร ทาให้ประชาชนใน 8 หมู่บา้ น ได้ใช้แก๊สจาก
มูลสุกร โครงการดังกล่าวบริหารจัดการโดยคณะกรรมการกลุ่มผู้ใช้ก๊าซชีวภาพ ทาหน้าที่ควบคุมและดูแล
ระบบผลิตกา๊ ซ ดูแลทอ่ ส่งจ่ายก๊าซ ซ่อมบารุงหวั เตา และจดั เกบ็ ค่าบารงุ รักษารายเดือนจากสมาชิกผ้ใู ช้ เพ่ือ
นามาใช้เป็นคา่ ใช้จ่ายในการดแู ล ซ่อมบารุง และค่าตอบแทนเจ้าหน้าที่และคณะกรรมการ เป็นตน้ จนทาให้
ตาบลท่ามะนาว เป็นตาบลพึ่งตนเองด้านพลังงานในปี 2561 โดยมีความสาเร็จเชิงรูปธรรมที่เป็น
ความสามารถของแกนนาในการพัฒนาก่อนหน้าเช่น ไบโอดีเซล/พลังงานทางเลือก และเตาเผาถ่าน 200
ลิตร/เตาประหยัดพลงั งาน เปน็ ตน้
ด้วยประสบการณ์การด้านพลังงานของนายก ฯ และทีมงานข้างต้น อันเป็นความพร้อมด้าน
ประสบการณแ์ ละความรแู้ ละเครือข่ายความรว่ มมือจากหลายหนว่ ยงาน จึงกาหนดวิสยั ทัศนก์ ารพฒั นาตาบล
ท่ามะนาวให้เปน็ ตาบลแห่งพลงั งานทดแทน เปน็ ทศิ ทางการพัฒนาที่ชัดเจน เมือ่ รัฐบาลมีนโยบายการจดั การ
ขยะ/จังหวดั สะอาด นายก ฯ สามารถรบั นโยบายดงั กลา่ ว ในการบริหารจดั การขยะดว้ ยการคัดแยกขยะที่ตน้
ทางโดยใช้หลัก 3 ช. (3 R’s) ท่ีเชื่อมโยงสู่พลังงานทดแทน/ทางเลือกและงานพัฒนาต่าง ๆ ของอบต. ท่า
มะนาว ตามลักษณะขยะประเภทตา่ ง ๆ คือ
ขยะท่ัวไป หลังจากคดั แยกเพอ่ื ขายแล้ว โดยอบต. ท่ามะนาวประสานบริษัทรบั ซือ้ ขยะถึงครัวเรือน
และจัดตั้งธนาคารขยะ รับสมัครสมาชิกทุกหมู่บ้าน ปัจจุบันมีสมาชิกจานวน 130 ครัวเรือน เม่ือเกิดการ
เสียชีวิตจะมีเงินชว่ ยเหลือศพละ 30 บาทตอ่ ครัวเรือน เป็นเงนิ 4,500 บาท ในส่วนขยะที่ขายไมไ่ ด้ นาสกู่ าร
กาจัดดว้ ยการเผาในเตาเผาขยะถงั 200 ลิตร ซงึ่ ทางนายก ฯ และแกนนาได้ไปดูงานต้นแบบเตาเผาขยะแบบ
คลองน้าไหล ที่จังหวัดกาแพงเพชร ภายใต้การสนับสนุนจากปตท. แล้วมาพัฒนาสร้างเตาเผาขยะถัง 200
ลิตรใช้ในชุมชน โดยมอบให้กับชุมชนไว้กาจัดขยะที่ต้องเผาทาลาย โดยรวมกลุ่มกัน 3-4 ครัวเรือน /1 ถัง
ปัจจบุ ันทางแกนนายังพัฒนาต่อยอดโดยร่วมมอื กบั สถาบันการศกึ ษาตา่ ง เป็นเตาเผาขยะไร้ควัน รุน่ KL1.0-
4.0 และ 4.1 เพอื่ ให้ได้ถา่ นกมั มันต์/ไบโอชาร์ เพอื่ ใชเ้ ป็นเช้อื เพลิงในการหงุ ตม้ และบดเปน็ กอ้ นเพอ่ื ใชใ้ นการ
ดูดกล่นิ เปน็ ต้น
ขยะเปียก หรือขยะจากการเกษตรและครัวเรือน นายก ฯ ได้พฒั นาถังขยะเปียก Green cone ซ่ึง
สามารถย่อยสลายเศษอาหารต่าง ๆ ได้ตลอดเวลา โดยไม่มีวันเต็ม ทาให้ไม่ต้องเคลื่อนย้ายถังขยะ นาไป
แจกจ่ายใช้ในชมุ ชน นา้ มันพชื ท่ใี ชแ้ ลว้ กน็ ามาผลิตไบโอดีเซล ในส่วนของขยะการเกษตร เชน่ มลู สัตว์/สกุ ร ก็
มกี ารจัดการด้วยการทาบ่อหมักก๊าซชีวภาพนาไปให้บรกิ ารในการหุงต้มให้กับคนในชุมชน ดังที่กลา่ วมาแล้ว
นอกจากน้ียังทาธนาคารน้าใต้ดินกาจัดน้าเสียหรือน้าท่วมขังท่ีอยู่ในตาบลและสร้างความชุ่มชื้นเพ่ิมข้ึนใน
ระบบอกี ดว้ ย
ขยะรีไซเคิล ไดน้ ามาใหผ้ ู้สูงอายไุ ด้ประดิษฐ์เป็นพวงหรีด ตะกร้า พรมเช็ดเท้า และเป็นสิ่งประดษิ ฐ์
อื่น สร้างรายได้ให้ผู้สูงอายุที่รวมกลุ่มกันเป็นชมรมผู้สูงอายุ เพื่อจัดกิจกรรมต่าง ๆ ช่วยลดปัญหาภาวะ
ซึมเศร้าของผู้สูงอายุ ในส่วนขยะอันตราย ได้จัดให้มีถังขยะอันตรายในหมู่บ้านทุกหมู่บ้าน ให้ประชาชน ได้
นาขยะอนั ตรายมาเก็บรวบรวมเพ่ือจะได้นาสง่ อาเภอและองค์การบริหารส่วนจงั หวัดลพบรุ ี จะมารบั ในทุก ๆ
102
เดือนและขยะติดเชื้อก็ได้นาส่งให้ รพ.สต. ในพื้นที่รวบรวมให้โรงพยาบาลชัยบาดาล นาไปกาจัดอย่างถูก
สุขอนามยั ตอ่ ไป
ปญั หาทต่ี อ้ งการแก้ไข
หากพิจารณานวัตกรรมท่ีเกิดขึ้นโดยนายกองค์การบริหารส่วนตาบลท่ามะนาวและทีมแกนนาน้ัน
เป็นไปเพ่ือการแก้ไขปัญหาอะไร คงหาคาตอบเฉพาะเจาะจงในแต่ละนวัตกรรมได้ไม่ง่าย แต่หากพิจารณา
ภาพรวม โดยเฉพาะความตง้ั ใจ ความสามารถ ความสามัคคีเป็นน้าหน่งึ ใจเดยี วกัน จากการรวมตวั กนั ของคน
หนุ่มท่ีเต็มไปด้วยพละกาลัง เพื่อความสนุกสนานในเบ้ืองต้น กับความท้าทายเพื่อการสร้างประโยชน์ “ได้
บญุ ” ในบริบทสังคมไทย ท้ังงานอาสาทั่วไป ดังที่นายก ฯ ได้เล่าด้วยใบหน้าย้ิมแย้มว่า “พอใครบอกว่าล้าง
ห้องน้าแล้วได้บุญ พวกเราก็ไปช่วยกันล้างอย่างเต็มท่ี ยิ่งทาก็มีแต่เสียงชื่นชม ถึงขนาดเอา... (เหล้า)มาให้
พวกเรา” สู่การอาสาในระดับประจาปีของชุมชนงานลอยกระทง ตลอดจนงานท่ีได้รับมอบหมาย
ความสาเร็จของงานต่าง ๆ ทาให้นายก ฯ และทีมอาสาเขา้ มาช่วยเหลอื บ้านเมืองเป็นผู้นาท้องที่ “ผมสมัคร
เป็นผู้ใหญ่ ตอนอายุ 26 เกินอายุท่ีสมัครได้ 1 ปี ขณะที่ผู้สมัครอีกคนอายุ 59 ปี อีก 1 ปี ก็จะหมดสิทธิ์การ
สมคั ร” นายก ฯ เลา่ ถึงเรือ่ งราวหนหลงั ให้ฟงั เป็นความหลังแหง่ ความภาคภมู ใิ จว่า ในตาบลท่ามะนาวมีกลุ่ม
แกนนาคนหนุ่มท่ีรวมตัวลงมือปฏิบัติในงานต่าง ๆ อย่างตั้งใจ อีกท้ังยังรวมกับภาคีเครือข่ายต่าง ๆ เพื่อนา
งบประมาณและความรมู้ าพฒั นาบา้ นเกดิ จากฐานการเรยี นรู้ตอ่ ยอดของนายก ฯ และทมี แกนนา
ความสาเร็จทีเ่ กิดขึน้
ความสาเร็จของการผลงานการพัฒนานวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่ินของอบต. ท่ามะนาวมาอย่าง
ตอ่ เนื่อง นบั ตงั้ แต่เมอ่ื คร้ังนายก อบต. ท่ามะนาวและทมี งานรวมตัวอาสาท่ัวไป จนอาสาเขา้ มาบรหิ าร อบต.
สร้างผลงานความสาเร็จต่าง ๆ จากเขา้ รว่ มเปน็ 1 ใน 84 ตาบลพอเพยี งกับบริษัท ปตท จากดั (มหาชน) และ
รว่ มมือกับภาคีเครือข่ายอื่น ๆ ตลอดจนการต่อยอดการเรียนรู้อย่างต่อเน่ือง สามารถขับเคลื่อนให้ครัวเรือน
ในตาบลท่ามะนาวเป็นครัวเรือนพอเพียงอาสา ในการดาเนินชีวิตตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
พ่งึ ตนเองด้านพลงั งาน ลดรายจ่ายจากการปลูกพืชผักไวก้ ินและแก๊สหุงต้ม เพิ่มรายได้จากพืชผักทปี่ ลูกและ
รายได้จากผลิตภัณฑ์ของวิสาหกิจชุมชน เช่น วิสาหกิจผลิตก๊าซชีวภาพจากมูลสุกรในระดับชุมชน กลุ่ม
วสิ าหกจิ ชุมชนกล้วยตากบานานาว ทใ่ี ช้พาลาโบล่าโดม (ระบบอบแหง้ พลงั งานแสงอาทิตย์แบบเรอื นกระจก
หรือ Greenhouse solar dryer) มาใช้ตากกล้วย ทาผลิตภณั ฑ์ส่งให้การบินไทย
ผลสาเร็จข้างต้น ทาให้ อบต. ท่ามะนาว ได้รับรางวัลจากหน่วยงานและองค์กรต่าง ๆ เช่น รางวัล
"อบต. Energy awards " ชุมชนต้นแบบพลังงานย่ังยืน เมื่อ ปี พ.ศ. 2557 ในการจัดการของเสียจากฟาร์ม
สุกรด้วยระบบก๊าซชีวภาพ และ ปี พ.ศ. 2562 อบต.ท่ามะนาว ได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับท่ี 1 Asean
energy awards และรางวัลดีเด่นด้านพลังงานทดแทน Thailand energy awards เป็นต้น อีกท้ังยังได้รับ
คัดเลือกเข้าร่วม “T-VER” (คาร์บอนเครดิต) โครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจตามมาตรฐานของ
ประเทศไทย (Thailand voluntary emission reduction program: T-VER) โดย องค์การบริหารจัดการ
ก๊าซเรอื นกระจก จากการทาเร่ืองก๊าซชวี ภาพจากฟารม์ สุกร ซึ่งเปน็ กจิ กรรมการลดก๊าซเรือนกระจก ดว้ ยการ
103
กักเก็บก๊าซมีเทนไว้เพ่ือใช้ในครัวเรือน อบต.ท่ามะนาว ได้รับการรับรองผลจากผู้ตรวจสอบภายนอกว่า
สามารถลดก๊าซเรือนกระจกได้อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ดังน้ี
ปี พ.ศ.2559 คานวณได้ 309 ตนั คารบ์ อนไดออกไซดเ์ ทยี บเทา่ ต่อปี
ปี พ.ศ.2560 คานวณได้ 428 ตันคารบ์ อนไดออกไซด์เทยี บเทา่ ต่อปี
ปี พ.ศ.2561 คานวณได้ 1,077 ตันคารบ์ อนไดออกไซด์เทียบเทา่ ตอ่ ปี
ในปี พ.ศ.2562 คานวณได้ 1,651 ตันคารบ์ อนไดออกไซดเ์ ทยี บเท่าต่อปี
ในปีพ.ศ.2563 อบต.ท่ามะนาว คาดการณ์ว่าจะสามารถลดได้ประมาณ 2,300 ตัน
คาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าตอ่ ปี เพมิ่ ขึ้นจากปกี ่อน เพราะมฟี าร์มสกุ รเขา้ รว่ มโครงการเพิ่มในปีนี้
นอกจากนี้ อบต. ท่ามะนาวยังเป็นแหล่งเรยี นรู้/ศึกษาดูงานให้กบั ชมุ ชนและบคุ คลท่วั ไป ปัจจุบนั มี
จุด/ฐานการเรียนรู้ในตาบลท่ามะนาวถึง 15 จุด คือ จุดที่ 1 การผลิตก๊าซชีวภาพจากมูลสุกรใช้ในระดับ
ครัวเรือน จุดที่2 แผงโซล่าเซลล์สูบน้าประปาหมู่บ้าน จุดที่3 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกล้วยตากบานานาว ตาก
ดว้ ยพาลาโบล่าโดม ส่งให้สายการบินไทย จุดที่4 เตาเผาขยะได้ถ่านประสิทธิภาพสูง KL4.0 เผาขยะได้ถ่าน
จุดท่ี5 สานเข่งปลาทู บ้านลุงถัน จุดที่6 ป้ันเตาซุปเปอร์อง้ั โล่ จุดท่ี7 ชมรมผสู้ ูงอายุ(ศูนย์พฒั นาคุณภาพชีวิต
และสง่ เสรมิ อาชีพผู้สูงอายุ) และศูนยด์ ิจิตอลชุมชน จุดท่ี8 ก๊าซชีวภาพที่ใช้ในครัวเรือน จุดที่9 ถังขยะเปียก
ครัวเรือน จุดที่10 ธนาคารนา้ ใตด้ ิน จุดที่11 ไบโอดีเซล (Biodiesal) จุดท1ี่ 2 ขยะไบโอดราย (Biodry) จุดท่ี
12 โคก หนอง นา โมเดล จดุ ท1่ี 3 กลมุ่ ปลกู ผักปลอดสารพิษ จุดท่ี14 น้าพุโซล่าเซลล์ และจุดท่ี15 แพตลาด
ลอยนา้ พลงั แสงอาทิตย์ของอบต.ท่ามะนาว
ความสาเร็จข้างต้นท้ังหมด เกิดขึ้นจากการสนับสนุนของบริษัท ปตท. (มหาชน) เครือข่ายจาก
ภายนอก (Network) อนั เป็นการดาเนินการในกิจกรรมด้านความรบั ผิดชอบของหน่วยงานท่ีมีตอ่ สังคม หรือ
กิจกรรม CSR ด้วยการจัดทาโครงการรักษ์ป่า สร้างคน 84 ตาบล วิถีพอเพียง ตลอดจนการดาเนินการ
สนับสนุนมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน พร้อมกับการเชื่อมโยงเครือข่าย หน่วยงานต่าง ๆ ของ ปตท.
สถาบันการศึกษา และหน่วยงานภาครัฐอื่น ๆ ให้เข้ามาร่วมสนับสนุนเพ่ิมเติม อันเป็นเง่ือนไขสาคัญ
(Necessary condition) ร่วมไปกับเง่ือนไขพอเพียง (Sufficient condition) จากผู้นา คือนายก อบต. ท่า
มะนาว และทีมงาน มีความสามารถ และเอาใจใส่มุ่งมั่นพัฒนาพ้ืนท่ีอย่างต่อเน่ือง จึงมีความเข้าใจบริบท
พ้นื ท่ีเป็นอย่างดี มีทักษะการเรียนรู้/การนาความรู้จากท่ีต่าง ๆ มาปรับใชต้ ่อยอดกับพื้นท่ีได้เป็นอย่างดี ทา
ให้เมื่อทาโครงการใดก็จะได้รับการสนับสนุนจากประชาชนในพ้ืนท่ี จนได้รับการคัดเลือกให้ได้รับทุนจาก
แหล่งทนุ ต่าง ๆ ตอ่ เน่อื งเรือ่ ยมาจนถึงปจั จุบัน ที่สาคัญ นายก ฯ ยังเห็นข้อจากัดของงบประมาณและจานวน
บคุ ลากรของ อบต. ในการพัฒนาชมุ ชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสรา้ งนวตั กรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่นิ ที่เป็นการ
นาเข้าเทคโนโลยีมาทดลองสร้างต้นแบบในพื้นท่ี ต้องใช้เงินทุน และการพัฒนาทักษะของบคุ ลากรซ่งึ เปน็ คน
ในพ้ืนที่อย่างต่อเนื่อง ด้วยการเรียนรู้เทคโนโลยีร่วมกับนักวิชาการจากเครือข่าย จากการลงมือปฏิบัติ ใน
ลักษณะการทดลองในพนื้ ท่ีจรงิ แล้วเรยี นรู้พฒั นาต่อยอด ซง่ึ หลายครงั้ หรอื บ่อยครั้งเปน็ การเรียนรจู้ ากความ
ล้มเหลว ดังท่ี ตัวแทนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกล้วยตากบานานาวได้กล่าวกับนักวิจัยในวันที่ไปศึกษาดูงานท่ี
104
อบต. ท่ามะนาว ว่า “กว่าจะได้ผลผลิตกล้วยตากส่งขายได้ ทาแล้วใช้ไม่ได้อยู่ตั้งหลายครั้ง เสียค่ากล้วยไป
หลายหม่ืน ถ้าเป็นการทาโครงการแบบเขียนของบมาทากิจกรรมแบบเป็นครั้งคราว ก็คงไม่สาเร็จ แต่นี้เป็น
เพราะนายก ฯ เขามุ่งม่ัน ให้กาลังใจพวกเรา และสนับสนุนเงินทุนให้พวกเราทาจนประสบความสาเร็จได้
เรอ่ื งนเ้ี ป็นเร่ืองทคี่ นมาศึกษาดงู านไม่เคยถาม” เช่นเดยี วกับ คากลา่ วของลุงคา วงเวียน ปราชญ์ชาวบา้ นดา้ น
การปัน้ เตา และร่วมคิดค้นเตาเผาขยะพลงั งานสงู รุ่น KL “นายก ฯ เขามาสนบั สนุนใหท้ ดลองทา หากยังไม่
ได้ผล ก็มาช่วยดูมาร่วมกันคิดหาทางทาให้ได้” อันเป็นความสามารถของผู้นาที่เป็นคนใฝ่รู้ และการกล้า
ตัดสินใจ มุ่งผลประโยชน์ของส่วนร่วม ทางานโดยไม่เอาเงินเป็นตัวตั้ง และการสร้างความร่วมมือจาก
ภายนอกในการหาช่องทางระดมทุนจากเครอื ข่ายภายนอก ขณะเดียวกนั ก็สร้างความร่วมมือภายในจากคน
ในชมุ ชนท่เี ป็นปราชญช์ าวบา้ น โดยไม่จากดั ในเรือ่ งคุณวุฒกิ ารศกึ ษา ตลอดจนอายุ ภายใต้การสนับสนนุ และ
ร่วมมือจากกลุ่มแกนนาบุคลากรใน อบต. ท่ีทุ่มเทในการทางาน มีความรักความสามัคคี แม้เป็นเวลานอก
ราชการก็พร้อมใจกันทางาน เข้ามาร่วมมือกันการสร้างนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่นให้เป็นท่ีประจักษ์ เป็น
ความภาคภมู ิใจรว่ มกนั ในการสรา้ งชื่อเสยี งของชุมชนให้เป็นทีร่ จู้ กั จากบคุ คลและหน่วยงานภายนอก
2. นวตั กรรมเพือ่ พฒั นาทอ้ งถิน่ ขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิน่ ในกรณศี ึกษาทีม่ รี ะดบั ความเปน็
เศรษฐกจิ พอเพยี งในระดับเขา้ ใจ
จากผลการวิเคราะห์เปรียบเทยี บระดับความเป็นเศรษฐกจิ พอเพยี งในบทก่อนหน้า พบวา่ มอี ปท. ที่
มีระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับเข้าใจจานวน 13 แห่ง ซึ่งอยู่ในจังหวัดอุทัยธานี จานวน 5 แห่ง
คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุทัยธานี เทศบาลตาบลทัพทัน เทศบาลตาบลหาดทนง เทศบาลตาบลสว่าง
อารมณ์ และองค์การบรหิ ารส่วนตาบลประดู่ยืน ในจังหวัดนครสวรรค์ จานวน 6 แห่ง คอื เทศบาลตาบลอดุ ม
ธัญญา องคก์ ารบริหารสว่ นตาบลเขาดนิ องค์การบริหารส่วนตาบลนครสรรค์ออก องค์การบริหารส่วนตาบล
บางตาหงาย องค์การบริหารส่วนตาบลเขาชนกัน องค์การบริหารส่วนตาบลหนองบัว ในจังหวัดชัยนาท
จานวน 1 แห่ง คือเทศบาลตาบลห้วยงู และในจังหวัดลพบุรี จานวน 1 แห่ง คือองค์การบริหารส่วนตาบล
หนองแขม ดงั มีรายละเอียดนวัตกรรม ฯ ของแตล่ ะอปท. ดงั นี้
2.1 เทศบาลตาบลทพั ทัน: ตลาด ๕ ตาลึง ตลาดวัฒนธรรมบริเวณศนู ยเ์ รียนรู้ศาสตรพ์ ระราชา
“มีคนมามากครับ อยากให้จดั ทุกสปั ดาห์เลยครบั ”
นักเรียนผู้สูงอายุจากโรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตาบลทพั ทัน ท่ีเป็นจิตอาสาแต่งกายเป็นนายจันทร์
หนวดเขี้ยว ช่วยงาน ทต. ทัพทัน ด้วยการทาหน้าที่ต้อนรับผู้เข้ามาร่วมงานในศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชา
กล่าวตอบ/ ทีม่ าช่วยงานของทต. ทัพทัน กล่าวทกั ทายตอบนักวิจัย ในวันทจ่ี ัดตลาด ๕ ตาลงึ ภายใต้แนวคิด
ในการจัดการขายของแบบย้อนยุคนั้นเหลา่ บรรดาพ่อคา้ แม่ค้า ต่างก็พร้อมใจกันใส่ชุดไทย โดยผู้เข้าชมหรือ
ซ้อื ของ ต้องนาเงินไปแลกเงนิ เบย้ี หอยและเงนิ อฐั เพ่อื นาไปใช้แลกเปลี่ยนกบั ขนม อาหารไทยแทด้ ้ังเดมิ และ
105
เครอ่ื งดม่ื ในซุม้ ไมไ้ ผ่ ซงึ่ จัดทาโดยกองชา่ ง เทศบาลตาบลทัพทัน โดยซือ้ วัสดมุ าประกอบ โดยมพี ่อค้าแม่คา้ ที่
เปน็ ผู้ผลติ ในชุมชน นาผลิตภัณฑม์ าจาหน่ายในราคาไมเ่ กิน 20 บาท ด้วยบรรยากาศวิวเขาโอบล้อมสวยงาม
ตระการตา และการรณรงค์ให้นักท่องเทยี่ วที่มาเยือนจะต้องนาปิ่นโตและถุงผ้านามาใส่อาหารหรือของที่ซ้ือ
กลบั บ้านเอง เพื่อลดการใชถ้ งุ พลาสตกิ
ตลาด ๕ ตาลึง ตั้งอยู่บริเวณแก้มลิง ด้านหน้าศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชา ซึ่งเป็นนวัตกรรมเพ่ือ
พฒั นาทอ้ งถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งของเทศบาลตาบลทัพทัน มีพนื้ ท่ีท้ังหมด 40 ไร่ 80 ตาราง
วา มีการจัดสรรพ้ืนท่ีตามหลักเกษตรทฤษฎีใหม่ โดยแบ่งพ้นื ท่ีเป็น 4 ส่วน ตามอัตราส่วน 30:30:30:10 คือ
ส่วนท่ี 1 ประมาณ 30% เป็นสระเก็บน้า ปลูกพืชน้า เล้ียงปลา และปลูกไมย้ ืนต้นบริเวณขอบสระ ส่วนที่ 2
ประมาณ 30% เป็นเป็นพื้นท่ีเพื่อการปลูกข้าวและเล้ียงปลาในนาข้าว ส่วนท่ี 3 ประมาณ 30% ปลูกไม้ผล
ไมย้ ืนต้น พชื ผัก พืชไร่ สมุนไพร ติดต้ังระบบการบริหารจดั การน้า และสว่ นท่ี 4 ประมาณ 10% ใชเ้ ป็นทอี่ ยู่
อาศยั เลีย้ งสัตว์ และโรงเรอื น/อาคารประกอบต่าง ๆ
การออกแบบพ้นื ท่ียังเน้นตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง นับตัง้ แตก่ ารบรหิ ารจัดการน้าโดยการ
ขุดเหมืองโดยรอบเพ่ือแสดงขอบเขตที่ชัดเจน สามารถกักเก็บน้า พร้อมระบบเครื่องสูบน้าพลังแสงอาทิตย์
แล้วเดินท่อเพ่ือทาระบบน้าหยด ระบบสปริงเกอร์ ประหยัดน้า ลดแรงงาน ดินที่ขุดเหมืองนามาทาถนน
โดยรอบ เป็นเส้นทางจักรยานลดมลพิษ ปลอดภัย บ้านพอเพียงต้นแบบการอยู่อาศัยท่ี ไม่เบียดเบียน
ธรรมชาติ และฐานเรยี นรู้การเกษตรด้านต่าง ๆ ตลอดจนมุมสนั ทนาการ จุดพักผ่อนและสวนสตั ว์ ทาให้เกิด
การใช้ประโยชน์พ้ืนท่ีแบบบูรณาการ นับเป็นแหล่งเรียนรู้ต้นแบบเกษตรทฤษฎีใหม่ให้ประชาชนได้ศึกษา
เรียนรู้และนาไปปรับใช้ให้เหมาะสมในพ้ืนท่ีของตนเอง เป็นสวนสาธารณะให้ประชาชนเข้ามาพักผ่อนและ
ออกกาลังกาย เป็นพ้ืนท่ีสาหรับการท่องเที่ยว เป็นพ้ืนที่จัดกิจกรรมประเพณีต่าง ๆ การจัดนิทรรศการ การ
ประชุม ตลอดจนเป็นพื้นท่ีแห่งการพัฒนาจิตใจหรือสถานปฏิบัติธรรม เป็นต้น อันเป็นรูปธรรมการสร้าง
ประโยชน์สขุ ให้ประชาชนในพ้นื ที่ และสะทอ้ นถงึ ความพงึ พอใจของประชาชนท่ียงั่ ยนื
ศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชามีพ้ืนที่ติดกับแก้มลิงและติดกับทางหลวงหมายเลข 3318 ถนนเชื่อม
ระหว่างจังหวัดนครสวรรค์ (อาเภอโกรกพระ) และจังหวัดอุทัยธานี (อาเภอทัพทัน) ทาใหป้ ระชาชนสามารถ
เข้ามาใช้บริการได้อย่างสะดวกสบาย ที่ผ่านมาเป็นแหล่งศึกษาดูงานให้กับหน่วยงานราชการ และอปท.
จานวนมาก โดยนายกเทศมนตรีเทศบาลตาบลทพั ทันยังได้พัฒนาพื้นท่ีเพ่อื การใช้ประโยชน์แก่ประชาชนใน
พ้ืนท่อี ยา่ งย่งั ยืน จงึ เกดิ แนวคิดจัดทาตลาดชุมชน ตลาดวัฒนธรรมย้อนยคุ ตลาด ๕ ตาลงึ ทนี่ าสินค้าชมุ ชนท่ี
ผลิตจากวัตถุดิบและผู้ประกอบการในชุมชน ยังเป็นพื้นทวี่ ฒั นธรรมที่ชวนประชาชนใหไ้ ดม้ โี อกาสมาเทยี่ วชม
ตลาดในวิถีโบราณ ท่ีใช้เบ้ียพดด้วง เป็นเงินในการแลกเปลี่ยนสินค้า พร้อมกับการได้ชมงานแสดงจากวง
ดนตรีของเยาวชน “ทัพทันแบนด์” และความร่วมมอื จากทีมจิตอาสาจากโรงเรียนผู้สงู อายุในการเขา้ มาช่วย
จดั กิจกรรมวัฒนธรรมต่าง ๆ เพื่อให้คนรุ่นหลังได้รู้จัก และรับรู้คุณค่าของวัฒนธรรมประเพณีอันดีงาม และ
พร้อมทจี่ ะสบื ทอดคณุ ค่าเหล่านนั้
ทง้ั นี้ ตลาด ๕ ตาลึง เปิดให้บรกิ ารเดือนละครั้ง ทุกต้นเดือน โดยเริ่มต้ังแต่ต้นเดือนธันวาคม 2562
เป็นต้นมา โดยมีประชาชนเข้ามาเท่ียวชมและซ้ือสินค้าจานวนมาก และมียอดขายเพิ่มข้ึนอย่างต่อเนื่อง
106
เน่ืองจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด 19 ทาให้ตลาดต้องปิดดาเนินการ และกาลังเปิด
ให้บริการในช่วงต้นเดือนกรกฎาคม 2563 อีกทั้งนายก ฯ และบุคลากรยังได้จัดทาโครงการเพื่อขอรับ
งบประมาณจากมาตรการเยยี วยาและฟน้ื ฟูเศรษฐกิจและสังคม ทไ่ี ดร้ ับผลกระทบจากการระบาดของโรคติด
เช้ือไวรสั โคโรนา 2018 พ.ศ. 2563 ตามพระราชกาหนด กูเ้ งิน 1 ล้านล้านบาทของรัฐบาล เพื่อพฒั นาพ้ืนที่
ตลาด ๕ ตาลึงให้เป็นตลาดชุมชนที่เปิดให้บริการแก่ประชาชนได้ทุกวัน นับเป็นความสามารถของนายก ฯ
และบุคลากรทีม่ คี วามสามารถในการทางานเชิงรุก และมคี วามพร้อมทั้งในเรอื่ งขอ้ มลู และการจัดทาโครงการ
ท่ตี อบสนองความตอ้ งการโครงการของรัฐบาลแบบเร่งดว่ นได้ทันที อกี ท้ังยังมคี วามร่วมมือกับประชาชนเป็น
อย่างดี จงึ มีความเขา้ ใจปญั หาความต้องการของประชาชน เพือ่ มงุ่ สู่การสรา้ งคณุ ภาพชีวติ ทด่ี ีให้กับประชาชน
ในพื้นท่ีอย่างย่ังยืน โดยนายก ฯ หวังเห็นตลาด ๕ ตาลึง ได้เป็นพ้ืนที่ในการสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน
จากการท่องเท่ียว ประชาชนได้มาพักผ่อน ดูแลสุขภาพ และเป็นพื้นที่ในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับ
คนในชุมชนจากความรว่ มมือในการบรหิ ารตลาดร่วมกนั กบั เทศบาลตาบลทพั ทัน
ปญั หาทต่ี ้องการแกไ้ ข
โดยทัว่ ไปแล้วเทศบาลมีพนื้ ท่ีความรบั ผดิ ชอบในเขตเมือง แตไ่ ม่ใช่ในพ้นื ท่ขี องเทศบาลตาบลทัพทัน
ท่ีต้องดูแลพื้นที่ของ 4 ตาบลในอาเภอทัพทัน ซ่ึงเป็นพ้ืนที่การเกษตรและประชาชนเป็นเกษตรกรรายย่อย
เป็นส่วนใหญ่ แม้ปัญหาราคาผลผลิตการเกษตรท่ีไม่แน่นอนเป็นปัญหาสาคัญ การปลูกพืชเชิงเดี่ยวในกรณี
พืน้ ที่ขนาดเล็ก นอกจากไมส่ ามารถสร้างประสทิ ธิภาพจากการลดต้นทุนการผลติ หรือการประหยัดต่อขนาด
ได้แล้ว ความเส่ียงทั้งจากปัจจัยภายในแปลงและนอกแปลงกลับเป็นเร่ืองที่เกษตรกรรายย่อยไม่สามารถ
รับมือได้ง่ายนัก ข้อเสนอท่ีเป็นทางเลือกในการปลูกพืชหลากหลาย/ผสมผสาน รวมทั้งพืชและสัตว์ ตาม
เกษตรทฤษฎีใหม่ตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง จึงเป็นส่ิงที่มีความเป็นไปได้ การสร้างรูปธรรมที่ใกลก้ ับ
แปลงเกษตรกร จงึ เป็นแหล่งแสดงรูปแบบการผลิตใหก้ บั เกษตรกรในพน้ื ทแ่ี ละนอกพ้นื ทไ่ี ดเ้ รยี นรูอ้ กี ดว้ ย
ความเปน็ มาหรือจุดเริ่มตน้ ของศูนยเ์ รยี นรู้ศาสตรพ์ ระราชา
พืน้ ท่ีศูนยเ์ รยี นรูศ้ าสตรพ์ ระราชาเปน็ พ้ืนทีส่ าธารณะของชุมชน เปน็ ทต่ี ้ังป่าชา้ ชมุ ชนมาก่อน ต่อมา
เกษตรกรได้บุกรุกเข้ามาใชพ้ ื้นที่ และเมอ่ื มกี ารสรา้ งแกม้ ลงิ ทาใหพ้ ื้นทแี่ ห่งน้ีเปน็ พืน้ ท่ีตดิ แก้มลิงและเร่มิ เปิดสู่
สาธารณะมากยิ่งขึ้น กานนั ตาบลหนองหญ้าปลอ้ งจงึ ไดพ้ านายกเทศมนตรที ัพทนั มาดูพนื้ ที่ แสดงข้อกงั วลว่า
หากไมม่ กี ารทาอะไรกบั พนื้ ที่แหง่ นี้ กจ็ ะถกู บกุ รุกจากประชาชนเตม็ พ้นื ท่ี นายก ฯ จึงได้เรม่ิ ดาเนินการพัฒนา
พนื้ ทีใ่ หเ้ ป็นศูนย์เรยี นร้ตู ามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง แตด่ ว้ ยขอ้ จากัดของงบประมาณของเทศบาล การ
พัฒนาจึงเริ่มจากค่อยเป็นค่อยไป บนฐานของการออกแบบผังพ้ืนท่ี และตัวอาคารต่าง ๆ ซ่ึงการออกแบบ
อาคารต่าง ๆ ของเทศบาลที่ผ่านมา หากเป็นงานที่สูงและเกินความสามารถของกองช่าง ทางเทศบาล
สามารถจ้างสถาปนิกมาช่วยออกแบบได้ แต่วิธีการทางานดังกล่าวไม่สามารถทาได้เนื่องจากยังเป็นเพียง
แนวคิดการสร้างศูนย์เรียนรู้ท่ีนาเอาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ของเทศบาลเท่าน้ัน
ผู้อานวยการกองช่างและผู้บริหารท้ังหมดจึงต้องเข้ามาดูแลโดยตรง ดังเสียงสะท้อนของทีมผู้บริหารที่ว่า
“งานน้ีพวกเราไม่เคยทามาก่อน เปิดคุณกู (Google) ดูกันแต่ละเรื่อง แล้วนามาออกแบบเลยครับ” ในโลก
ยุคดิจิตอลท่ีข้อมูลข่าวสารท่วมท้น สามารถสื่อสารเข้าถึงในทุกท่ีได้ด้วย Smart phone ตอนนี้ก็ขึ้นอยู่ว่า
107
ระหว่างผู้ใช้กับเคร่ืองโทรศัพท์ ใครจะ Smart กว่ากัน แต่ที่เทศบาลทัพทัน การทางานร่วมกนั เป็นทีมเช่นน้ี
มิได้มีเฉพาะผู้ใช้เพียงคนเดียว แต่เป็นทีมผู้ใช้ ท่ีพร้อมทุ่มเทค้นหาข้อมูลข่าวสาร นามาแลกเปล่ียนเรียนรู้
และร่วมกันเลือกใช้ข้อมูลเหล่าน้ัน ท่ีสาคัญอยู่บนหลักคิดของกา รน้อมนาหลักปฏิบัติของพ่อ
(พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร) มาปฏิบตั ิ ทาใหม้ ิไดเ้ ป็นเพียงการฉลาด
เลือกเท่าน้ัน แต่ยังสร้างโอกาสในการพัฒนาพื้นท่ีทุกตารางเมตรให้มีคุณค่า เป็นพ้ืนท่ีแห่งประโยชน์สุข คือ
คนในพน้ื ทม่ี สี ว่ นรว่ มสร้างประโยชน์ใหแ้ ก่สงั คมและมีความสุขกบั การทาหนา้ ท่ีท่ไี ด้รับมอบหมายนน้ั ๆ
เทศบาลทัพทันมีงบประมาณจากภาษีและเงินอุดหนุนที่จากัด อีกทั้งยังมีโครงการต่าง ๆ ที่เป็น
ความต้องการของประชาชนอีกมาก การแสวงหางบประมาณจากแหล่งอ่ืน จึงเป็นเร่ืองจาเป็น
นายกเทศมนตรีเทศบาลตาบลทัพทัน จึงนาโครงการไปเสนอเพื่อของบประมาณจากแหล่งต่าง ๆ ในระดับ
จงั หวัด หรือระดบั ภาค เมือ่ ได้รับการจดั สรรจากกล่มุ ภาคเหนอื ตอนล่าง ภายใต้การสนับสนนุ รองผ้วู า่ ราชการ
จังหวัด (ปัจจุบันเป็นผู้ว่าราชการจังหวัด) เทศบาลตาบลทัพทันจึงได้รับงบประมาณแบบเร่งด่วนเพื่อให้
ดาเนินการจัดซื้อจ้างและก่อสร้างให้เสร็จภายในงบประมาณปีนั้น ด้วยความพร้อมในเรื่องแบบและความ
พร้อมของพ้ืนที่ (โดยเทศบาลดาเนินการขอใช้ท่ีสาธารณะ ก่อนการเร่ิมต้นดาเนินการทุกกิจกรรม) รวมถึง
ความร่วมมือร่วมใจของบุคลากรของเทศบาล และประชาชนในพ้ืนที่ ในท่ีสุดศูนย์การเรียนรู้ตามศาสตร์
พระราชากส็ ามารถเปดิ เปน็ ท่ดี ูงานให้กบั ประชาชน จดั กจิ กรรมต่าง ๆ ในปีต่อมา
ความสาเรจ็ ทีเ่ กดิ ข้นึ
หลายคนอาจกลา่ วว่าความสาเร็จทีเ่ กดิ ข้ึนหรือการก่อสร้างศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชาเสร็จสมบูรณ์
ได้เพราะมงี บประมาณจากภาครัฐ (งบพัฒนาภาคเหนอื ตอนล่าง) มาช่วยสนับสนุน แตก่ ารทางานตา่ ง ๆ ทมี่ ีอยู่
ก่อนหน้าทั้งหมด กลับเป็นความพร้อมท่ีมีความสาคัญต่อการรองรับการจัดสรรงบประมาณแบบเร่งด่วนนี้ได้
เพราะหน่วยราชการต่าง ๆ ไม่สามารถอนุมัติโครงการก่อสร้างให้กับพ้ืนที่ท่ียังไม่มีความพร้อมท้ังในด้าน
เอกสารสิทธแิ์ ละแบบก่อสร้าง วิถีทางานปกติของเทศบาลตาบลทัพทันก็คือ เม่ือมีแนวคิดในการแกป้ ัญหาต่าง
ๆ เกิดข้ึน ก็จะนาแนวคิดเหล่านั้นแปลงสู่รูปธรรมคือแบบก่อสร้าง ท่ีเตรียมพร้อมนาเสนอขอรับงบประมาณ
จากแหล่งต่าง ๆ
ส่วนผทู้ อี่ ยู่เบื้องหลังการสรา้ งความพร้อมดงั กล่าว คือนายกเทศมนตรีเทศบาลตาบลทัพทัน แต่ไม่ใช่
นายกเพียงท่านเดียวท่ีจะสร้างสรรค์ส่ิงเหล่านี้ได้ กระบวนการบริหารทีม/คนในองค์กร ผู้นาท้องที่และ
ทอ้ งถ่ิน และประชาชน ที่สมคั รสมานสามัคคีรว่ มมอื ร่วมใจกนั ทางาน ดังทนี่ ายกกล่าววา่
“ในเทศบาลตาบลทัพทันของเรา สิ่งที่นายก มองไม่ใช่จบนะคะ จะต้องรับฟังจากคนรอบข้าง
เจ้าหน้าที่ ผู้ปฏิบัติ ว่าเขามองอย่างไร แล้วก็มาสรุป เร่ืองน้ีเราน่าจะคิดทาอย่างน้ีนะ ทุกคนช่วยกันเติมเต็ม
พอเสร็จงานแลว้ เราก็จะมาสรปุ เอ๊ะ คร้งั ต่อไปเราจะพฒั นาอะไรอยา่ งไร นกี้ เ็ ปน็ สิ่งทเี่ ราร่วมแรงรว่ มใจกันทา
เราคิด นายก ฯ คิด เจ้าหน้าที่นาไปสู่การปฏิบัติ ถ้าพื้นท่ีไม่ขานรับเราก็ไปไม่รอด ฉะน้ัน ทุกฝ่ายทุกท่านมี
ส่วนร่วมกับความสาเร็จในคร้ังน้ี และคิดว่าน่าจะเป็นโมเดลที่จะให้หน่วยงานอื่นสามารถนาไปประยุกต์
เพราะว่าส่ิงแวดล้อมของแต่ละพ้ืนท่ีไม่เหมือนกัน บางพื้นที่ผู้บริหารอยากทา เจ้าหน้าที่ไม่ขานรับก็จบ
เพราะฉะนั้น ทุกท่านคอื บคุ คลสาคัญนะคะ และก็รู้สกึ ภาคภมู ิใจมาก ๆ ที่มโี อกาสไดย้ ืนอยู่ท่ีตรงจุดนี้ แล้วก็
108
ภาคภมู ิใจสดุ ๆ ก็คือวา่ ทกุ ทา่ นเหมือนกบั มคี วามถี่ตรงกัน ทาอะไรกช็ ว่ ยเสริมกนั ไมม่ กี ารกลั่นแกล้งขัดขากัน
ไม่มคี ะ่ พวกเราจะเป็นกลมุ่ เดยี วกนั ความคิดแตกต่างแตเ่ ราไม่แตกแยก เราออ่ นโยนแตเ่ ราไม่อ่อนแอ”
โครงการอนื่ ๆ ทมี่ ลี กั ษณะนวตั กรรม
ดว้ ยวถิ ีการทางานข้างต้น ทาให้เทศบาลตาบลทัพทนั มนี วัตกรรมจานวนมาก นับต้ังแต่ ศูนยพ์ ัฒนา
เด็กเล็กเทศบาลตาบลทัพทัน (ศพด.) ซ่ึงพัฒนาจากรวมศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจานวน 3 ศูนย์ที่รับถ่ายโอนมา
จากสานกั งานการประถมศกึ ษาแห่งชาติ กรมพัฒนาชมุ ชน และเป็นศูนย์ท่ีจดั ต้ังข้ึนเอง ในพืน้ ท่ี 3 ตาบล ทา
ให้เกิดการใชท้ รพั ยากรร่วม ทง้ั อาคาร สถานที่ เคร่ืองเลน่ และอุปกรณ์การเรียนการสอนตา่ ง ๆ ตลอดจนการ
ช่วยเหลือดูแลอย่างใกล้ชิดทีมบุคลากรจานวน 22 คน ประกอบด้วยครูผู้ดแู ลเด็ก 11 คน ผูช้ ่วยครูผดู้ ูแลเด็ก
6 คน แม่ครัว 1 คน แม่บ้าน 3 คน และยาม 1 คน ดูแลเด็กจานวน 227 คน ท่ีสาคัญศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก
ตาบลทพั ทันตงั้ อยใู่ กล้ทที่ าการเทศบาล สวนสาธารณะ สระวา่ ยนา้ ของเทศบาล ฯ และโรงเรียนผู้สูงอายุ ทา
ให้เทศบาลสามารถเขา้ ไปดูแลได้สะดวกและรวดเรว็ และศพด. สามารถนาเด็กมาจัดกิจกรรมและออกกาลัง
กายได้สะดวก โดยศพด. แห่งใหม่ได้รับการออกแบบอาคารสวยงาม มีสภาพแวดล้อมกายภาพภายในและ
ภายนอกเหมาะสมกบั การเรียนรู้และพฒั นาการรอบด้าน ในพ้ืนที่กว่า 9 ไร่ อนั เปน็ การบริหารจัดการอย่างมี
ประสิทธิภาพ อีกท้ังครูผู้ดูแลเด็กยังสามารถช่วยเหลือกันพัฒนานวัตกรรมสร้างสรรค์ทางการศึกษาต่าง ๆ
เช่น การฝึกฝนเด็กให้เป็นผู้กล่าวนาทักทาย เชญิ ธงชาติ ร้องเพลงชาติ สวดมนต์ และนากิจกรรมออกกาลัง
กายในช่วงเช้า การพัฒนาสื่อการสอนประเภทต่าง ๆ ตลอดจนพัฒนากิจกรรมส่งเสริมการอ่าน โดยเชิญ
ผูส้ ูงอายจุ ากโรงเรยี นผสู้ ูงอายุให้มาอ่าน/เลน่ นทิ านใหเ้ ดก็ ฟัง และใหผ้ ้ปู กครองยืมนทิ านไปอา่ นให้เดก็ ฟงั กอ่ น
นอน และกลับมาเลา่ นิทานใหเ้ พ่ือนฟงั เป็นตน้
โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตาบลทัพทัน เกิดขึ้นหลังจากการนาคณะกรรมการชมรมผู้สูงอายุของ
ตาบลต่าง ๆ ไปดูงานตน้ แบบการขบั เคลือ่ นงานด้านผู้สูงอายุของเทศบาลตาบลอุโมงค์ จังหวดั ลาพูน และนา
กลับมาดาเนินการด้วยการปรับเปล่ียนให้เหมาะสมตามบริบท พร้อมท้ังจัดหลักสูตรการเรียนรู้ทากิจกรรม
ต่าง ๆ ในอาคารศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตและสง่ เสริมอาชพี ผู้สงู อายุเทศบาลตาบลทพั ทัน ทีไ่ ดร้ ับงบประมาณ
สนับสนนุ จากพฒั นาสังคมและความม่นั คงของมนุษยจ์ ังหวัดอุทยั ธานีและการสมทบงบประมาณการก่อสร้าง
ของเทศบาล ฯ กจิ กรรมการเรยี นรู้ครอบคลุมต้ังแต่ การพฒั นาดา้ นสุขภาพกาย จิตใจ และสังคม การพฒั นา
อาชพี และส่งเสริมให้ผูส้ งู อายุเปน็ จติ อาสาทาประโยชนใ์ หก้ บั ชมุ ชนสงั คม ท้ังในเร่ืองการเล่านทิ านให้เด็กเล็ก
การเป็นโค้ชฟุตบอลให้เยาวชนในโครงการ “ชวนเพ่ือนเตะบอล” และสอนเล่นดนตรีไทยและสากลให้กับ
เพ่อื น ๆ และเยาวชน ตลอดจนสามารถนาสง่ิ ท่ไี ด้เรยี นรูจ้ ากโรงเรียนผู้สงู อายไุ ปทากิจกรรมในชมรมผู้สงู อายุ
ของตาบลของตน อันเป็นการสร้างการเรียนรู้ทุกช่วงวัย (ต้ังแต่เด็กเล็กจนถึงผู้สูงอายุ) โดยมีผ้สู ูงอายุเป็นจิต
อาสาสรา้ งการเรยี นรู้
ผลสาเร็จของโรงเรียนผู้สูงอายุมิได้สร้างให้ผู้สูงอายุของเทศบาลตาบลทัพทันได้บรรลุคาข วัญของ
โรงเรียนที่วา่ “แก่อย่างสงา่ ชราอยา่ งมีคุณภาพ” เท่าน้ัน หากยังเป็นทศี่ กึ ษาดงู านใหก้ บั องคก์ รปกครองสว่ น
ท้องถิ่น และหนว่ ยงานต่าง ๆ โดยในชว่ งเดอื นกมุ ภาพนั ธป์ ี 2560 จนถึงกรกฎาคมปี 2561 มีผูม้ าศึกษาดงู าน
109
กว่าหา้ พันคน สร้างรายได้ใหก้ ับผูส้ ูงอายุ (ในการขายผลิตภณั ฑ์) และจากการประกอบอาหารและอาหารวา่ ง
(เป็นเงอ่ื นไขท่ีเทศบาล ฯ ได้กาหนดให้กับคณะศึกษาดงู าน) เป็นจานวนเงนิ กวา่ ลา้ นบาท
การสร้างสรรค์นวัตกรรม โดยเฉพาะกิจกรรมการพัฒนาเด็กและเยาวชนท่ีมาจากจิตอาสา/ผู้
เสียสละเป็นคนในชุมชน ทีท่ ากจิ กรรมในวันหยุดอย่างต่อเนื่อง โดยทาให้เดก็ สนใจ แล้วมาเข้าร่วมสม่าเสมอ
โดยไม่ต้องตามตัวตั้งต้น ที่สาคัญคือการเร่ิมต้นทากิจกรรมโดยไม่ใช้งบประมาณของเทศบาล ฯ หรือของบ
ภาครัฐ หากเริ่มจากงบประมาณของจิตอาสา นาอาหารมาทากิจกรรมร่วมกัน แลว้ จึงขยายกิจกรรมต่อเน่ือง
ไปยังพ้นื ท่ีอื่น ๆ
2.2 องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลประดู่ยนื : ขยะ หมูบ่ า้ นสะอาด ศนู ยเ์ รียนรใู้ นแตล่ ะหมบู่ า้ น
“ถ้าอาจารย์เข้าไปในหมู่บ้าน ช่วงนี้ รกหน่อยนะครับ เด่ียวเดือนหน้า ถ้าเขาให้ทากิจกรรมได้แล้ว
พวกเราไดร้ วมตัวกันดแู ลหมบู่ ้านกนั (พืน้ ทสี่ าธารณะ)”
ผูใ้ หญบ่ ้าน ตวั แทนผู้นาชมุ ชน ท่ีเข้ามาร่วมรบั ฟังการคืนข้อมลู ระดับความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี งของ
องค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยืน ในช่วงเดือนมิถุนายน 2563 ได้กล่าวกับนักวิจัยทันทีเมื่อพบกัน อัน
เนื่องจากสถานการณ์โรคระบาดโควิด 19 ทาให้ อบต. ประดู่ยืน จึงต้องงดการจัดโครงการส่งเสริมการบริหาร
จัดการขยะในหมู่บ้าน (ภายใต้กิจกรรมกาจดั ขยะต้นทางอย่างย่ังยนื ) ซึ่งจัดมาตั้งแต่ปีงบประมาณ 2559 โดย
แต่ละหมู่บ้านดูแลการจัดการขยะต้ังแต่ต้นทาง ตั้งแต่ภายในครัวเรือน ร้านค้า และพ้ืนที่สาธารณะในหมู่บ้าน
แล้วประกวดผลการดาเนินงาน หมู่บ้านที่ชนะเลิศเป็นอันดับต้นสามอันดับ ได้รับการเชิดชูเกียรติและจัดสรร
งบประมาณพัฒนาหมู่บ้านในปีถัดไป หากหมู่บ้านใดได้รับการจัดสรรงบตามแผนในข้อบัญญัติอยู่แล้วก็จะ
ได้รับงบประมาณเพิ่มขึ้น โดยมีเกณฑ์พิจารณาจากจานวนร้อยละครัวเรือนท่ีเข้าร่วมจัดการขยะต้ังแต่ต้นทาง
ด้วยการแยกขยะตามประเภทต่าง ๆ แลว้ นาไปกาจัดในสถานท่ีท่เี ป็นจุดคัดแยกและจดั เก็บขยะแต่ละประเภท
ต้ังแต่จุดแยกขยะเปียก ไปจนถึงจุดแยกขยะพิษและติดเชื้อ ท่ีถูกจัดวางอย่างเป็นระเบียบในหมู่บ้าน ล้าง
ถุงพลาสติก ตาก เพื่อนากลับมาใช้ใหม่ ดูแลความสะอาดบริเวณบ้านของตนเองและกิจกรรมภายในหมู่บ้าน
นับต้ังแต่การไม่ใช้โฟมบรรจุอาหารและลดปริมาณขยะมูลฝอยท่ีร้านอาหารและร้านค้า การทาความสะอาด
พ้นื ท่ีสาธารณะ เช่น ศาลาประชาคม หรอื วัด เป็นตน้ และการนาวัสดเุ หลอื ใช้มาแปรรปู ผลิตภณั ฑ์ต่าง ๆ
ในปีแรกของการดาเนินโครงการ มีการจัดบุคลากรของอบต. เป็นพี่เล้ียงแต่ละหมู่บ้าน ประชาชน
แตล่ ะหมู่บ้านตา่ ง ๆ ใหค้ วามร่วมมอื และต้ังใจร่วมโครงการอยา่ งแข็งขันถึงกบั “ไมย่ อมให้บคุ ลากรของอบต.
ท่ไี ม่ได้เป็นพี่เลีย้ งของหมู่บา้ น เข้าไปในหม่บู า้ น กลัวว่าจะมาสืบความลับการทากิจกรรมไปบอกหม่บู ้านอื่น”
บคุ ลากรคนหนง่ึ ของอบต. เล่าให้ฟงั ในชว่ งการแลกเปลีย่ นเรียนรถู้ อดบทเรียน (KM) ขณะทผ่ี ูบ้ รหิ ารอบต. ไม่
ตอ้ งการส่งเสริมบรรยากาศการแข่งขันให้เกดิ ขึ้น จึงจัดบุคลากรเปน็ กลุ่มพี่เล้ียงดูแลหลายหมู่บ้านในปถี ัดไป
และยังใช้รูปแบบดังกล่าวจนถึงปัจจุบัน โดยมีคณะกรรมการจากท้ังหน่วยงานต่าง ๆ ภายในอาเภอ เช่น
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพระดบั ตาบล และโรงเรยี น เปน็ ตน้
110
ความเปน็ มาและปัญหาท่ตี ้องการแกไ้ ข
ขยะไม่ใช่ปัญหาในระดับพื้นท่ี หากเป็นปัญหาระดับโลกท่ีทุกฝ่ายต้องร่วมมือกันแก้ไข องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นจึงเป็นหน่วยงานต้นทางที่สาคัญต่อการลดปัญหา ซ่ึงองค์กรบริหารส่วนตาบลประดู่ยืน
ตระหนักและให้ความสาคัญ แตด่ ้วยพ้ืนทรี่ ับผดิ ชอบมีมากกว่าแปดหมื่นไร่ ซึ่งเป็นพน้ื ที่ชนบทท่ีประชาชนต้ัง
บา้ นเรือนอย่หู า่ งไกลกัน การจดั การขยะมูลฝอยเช่นเดียวกับเทศบาลหรอื อบต. ท่วั ไป นอกจากมีขอ้ จากดั ใน
เรื่องงบประมาณในการจัดหาบุคลากรและจัดซ้ือรถเก็บขยะแล้ว ยังมีปัญหาเร่ืองประสิทธิภาพในการ
ดาเนินการ เม่ือผู้บริหารได้รับโอกาสให้เข้าไปเรียนรู้โครงการพลเมืองยุคใหม่ชุมชนไร้ถัง โครงการจังหวัด
สะอาด ซึ่งจัดโดยสถาบันพระปกเกล้า จงึ ได้นาความรู้เหล่าน้ันมาปรับเพื่อพัฒนาโครงการการจัดการขยะท่ี
ต้นทางโดยครัวเรอื น พร้อมกับต่อยอดความร่วมมือของสมาชิกในแต่ละหมู่บ้านภายในตาบลให้เข้มแข็งมาก
ย่ิงขน้ึ
ความสาเร็จที่เกิดขึ้น
งบประมาณการพัฒนาที่จัดสรรให้กับหมู่บ้านท่ีได้รับรางวัลชนะเลิศ เป็นตัวชี้วัดสาคัญของ
ความสาเร็จเบ้อื งต้นเท่านั้น การให้ความสนใจร่วมมือเข้าร่วมโครงการของแตล่ ะหมู่บ้าน จานวนครัวเรือนที่
คัดแยกขยะในทุกข้ันตอน ความสะอาดและสวยงามของหมู่บ้านตั้งแต่ทางเข้า พื้นท่ีส่วนกลางและหน้าบ้าน
ของแต่ละครัวเรอื น จุดคัดแยกขยะแต่ละประเภทท่ีถูกหลักการและเปน็ ระเบียบ ปริมาณขยะที่ได้รับการนา
กลับมาใช้ประโยชน์ ตั้งแต่นาขยะเปียกนามาทาเป็นปุ๋ย การแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ตกแต่งพ้ืนที่ภายใน
หมบู่ า้ น ตลอดจนสรา้ งรายไดใ้ หก้ ับชุมชน ท่เี พิม่ ข้นึ ท้งั จานวนหมบู่ ้าน จานวนครัวเรือน และจานวนกจิ กรรม
ท่ีสาคัญยังเป็นกิจกรรมที่เป็นนวัตกรรมสร้างความสวยงามให้กับหมู่บ้าน เช่น การนาโฟมมาผสมกับซีเมนต์
ทาป้ายชื่อหมู่บ้านหรือบอกทาง หรือทาเป็นอิฐมวลเบา หรือการนายางรถยนต์ที่ใช้แล้วมาทาเป็นท่ีเก็บ
อุปกรณ์ทาความสะอาดและกระถางต้นไม้ หรือนาขยะมาแปรรูปเป็นเฟอร์นเิ จอร์-โต๊ะเกา้ อี้สนาม การนาถัง
แก๊สทเี่ สียมาทาเป็นเตาถ่าน การนาเคร่อื งซกั ผา้ ท่ีเสยี แต่มอเตอร์ยงั ใชไ้ ด้มาแปรรปู เป็นเครือ่ งทาเบยี ร์วุ้น เป็น
ต้น ทีส่ าคญั ยังเป็นกิจกรรมท่ีดาเนินการโดยเยาวชนและผ้ใู หญ่จติ อาสาทมี่ ารว่ มมือกนั สร้างสรรค์และพัฒนา
หมู่บ้านของพวกเขาให้สวยงาม เดก็ และเยาวชนเหล่านมี้ โี อกาสเติบในสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่สวยงาม
และสังคมแห่งการช่วยเหลือแบ่งปันโดยมีผู้ใหญ่ในหมู่บ้านเป็นต้นแบบหมบู่ ้านสะอาด ทาให้อบต. ประดู่ยืน
บริหารจัดการขยะที่ต้นทางได้ประสบความสาเร็จ โดยไม่ต้องจัดหารถและบุคลากรจัดเก็บขยะ ภายใต้การ
ดาเนนิ โครงการด้วยการรับฟังความคดิ เห็นและพัฒนาต่อยอดกนั อย่างต่อเน่ืองของคณะทางานทั้งจากอบต.
ประดู่ยืน กานนั ผูใ้ หญบ่ ้าน และผนู้ าชุมชน ทั้งรูปแบบการบรหิ ารจดั การของบุคลากรทีเ่ ขา้ รว่ มพัฒนาหมู่บา้ น
เกณฑ์การตัดสิน ตลอดจนความสามารถของผู้นาชุมชน และความร่วมมือของคนในชมุ ชน ทาให้มหี มู่บ้านที่
ได้รับรางวัลท่ีหนึ่งกระจายตัวไปยังหมู่บ้านต่าง ๆ เกิดนวัตกรรมจากขยะหลากหลายรูปแบบ นายก อบต.
ประดู่ยืน จึงมีแนวคิดให้แต่ละหมู่บ้านจัดทาศูนย์เรียนรู้ขึ้น อันเป็นเง่ือนไขในการประกวดในปีงบประมาณ
2563 แม้ว่าอบต. ได้งดจัดโครงการเน่ืองจากโรคระบาดโควิด แต่คนในชุมชนก็ได้จัดเตรียมสถานที่สาหรับ
ศูนย์เรียนรู้ไวเ้ รียบร้อยแล้วทุกตาบล อีกทั้งดูแลความสะอาดสวยงามของแต่ละบ้าน ภายในหมู่บา้ นตน และ
111
พร้อมต่อการดูแลพื้นท่ีสาธารณะส่วนกลางทันทีได้รับการอนุญาตให้รวมตัวกัน อันแสดงให้เห็นถึงวิถีแห่ง
ความสวยงามและสะอาดของตาบลประดยู่ ืน
โครงการอ่ืน ๆ ทม่ี ีลกั ษณะนวัตกรรม
องค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยืนมีการพัฒนานวัตกรรมต่าง ๆ มาต้ังแต่ผู้บริหารหรือนายก
องค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยืน คือ นายกอุดร บุตรสิงห์ ซ่ึงเป็นอดีตกานันและเป็นผู้นาต้นแบบการ
พฒั นาจนไดร้ บั รางวัลระดับประเทศ รางวลั คนดศี รสี งั คม ไดร้ เิ ร่ิมนาเครอื่ งมือ/กระบวนการต่าง ๆ มาพฒั นา
ในตาบล ด้วยการชักชวนคนในตาบลให้สารวจรายรับและรายจ่ายภายในครัวเรือน นาข้อมูลมาสรุปเป็น
ภาพรวมเพื่อดูจดุ ร่ัวไหล และโอกาสในการทาผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เพือ่ ตอบสนองความต้องการของคนในชุมชน
ด้วยการจัดทาแผนชุมชน เกิดการรวมกลุ่มเกษตรกร ออมทรัพย์ ทาอาชีพต่าง ๆ เช่น กลุ่มเกษตรทานา
จัดตั้งสถานีบริการน้ามันบางจาก กลุ่มน้าปลาพื้นบ้าน โรงสีชุมชน และลานตาก (ปัจจุบันให้เอกชนเช่า)
ตลอดจนกองทุนสวัสดิการชุมชนที่ดูแลสวัสดิการให้กับคนประดู่ยืนต้ังแต่เกิดจนตาย ช่วยแก้ปัญหาสังคม
ให้กับสมาชกิ และช่วยเหลืองานสาธารณประโยชน์อีกด้วย ภายใต้การสนับสนุนท้ังงบประมาณและบุคลากร
จากอบต. นอกจากนี้ยังไดด้ าเนนิ การและต่อยอดโครงการ/กิจกรรมทไี่ ดร้ ับมอบหมายให้ดาเนินการจากกรม
สง่ เสริมการปกครองท้องถิ่น เช่น โครงการจา้ งนักเรียนทางานในอบต. ในช่วงปดิ เทอมภาคฤดูรอ้ น โดยอบต.
ประดู่ยืน ยังดาเนินโครงการนน้ั ต่อจนถึงปัจจบุ ัน อีกท้ังยังพัฒนารูปแบบกิจกรรม ทั้งในการเตรียมบุคลากร
และให้เยาวชนเข้ามาเรียนรู้กับทุกหน่วยงาน ตลอดจนการจัดงบประมาณในข้อบัญญัติแต่ละปี โดย
ผ้ปู กครองตา่ งให้ความสนใจส่งบุตรหลานเข้ามาสมัครจานวนมาก จน อบต. ตอ้ งใช้วิธีจับฉลากอยา่ งโปร่งใส
ภายใต้กองเชียร์จากบรรดาผู้ปกครองที่มาเอาใจช่วยลูกหลานให้ได้เข้ามาเรียนรู้การทางาน ปัจจุบัน มี
เยาวชนท่ีผ่านกจิ กรรมดังกล่าว เตบิ โตจบการศึกษาแล้วกลับเข้ามาพัฒนาพืน้ ท่ีด้วยการเป็นบุคลากรประจา
ของอบต. จานวน 1 คน อันแสดงถึงผลของนวตั กรรมอันหลากหลายที่เกิดขนึ้ หรือพร้อมจะเกดิ ขึ้นได้เสมอใน
อบต. ประดูย่ ืน
2.3 เทศบาลตาบลหาดทนง: สถานอี นามยั การถ่ายโอนชวี ติ ความเปน็ อยู่ท่ดี ี
“ผลไม้ที่วางอยูบ่ นโตะ๊ น้ี เปน็ อาหารวา่ งของคณุ หมอและนอ้ ง ๆ ทีมงานสถานีอนามยั หรือคะ”
นกั วิจัยเอยถามข้ึนมา เมื่อเห็นถุงฝร่ังและถุงกล้วยวางอยู่บนโต๊ะหน้าเคาน์เตอร์ให้บริการของสถานี
อนามัย หลังจากกล่าวทักทาย เมื่อคร้ังเข้าไปเก็บข้อมูล และรอสัมภาษณ์ผู้อานวยการกองสาธารณสุข
เทศบาลตาบลหาดทนง ซึ่งกาลังให้บริการสุขภาพแก่ประชาชนท่ีเข้ามารับบริการ “อ้อ เป็นผลไม้ท่ีคุณตา
คุณยาย เขาเอามาให้ทานกันค่ะ” น้องบุคลากรของสถานีอนามัยตาบลหาดทนงตอบคาถามน้ันโดยทันที
สิ่งของดังกล่าวแม้มีมูลค่าไมม่ ากเม่ือเทียบจากราคาตลาดทว่ั ไป ทวา่ มากคณุ ค่าจากความตง้ั ใจของผู้ให้ แทน
คาขอบคณุ ท่ีได้รับบริการ น้าใจของคนในชุมชนที่แสดงออกอยู่เปน็ ประจาในวิถชี วี ิตสังคมชาวนา นา่ เสียดาย
ท่คี ุณค่าเหล่านมี้ ิไดเ้ ป็นตัวช้วี ัดในมาตรฐานระบบสขุ ภาพแต่อย่างใด
112
นวัตกรรมเพื่อท้องถิ่นตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงโดยท่ัวไปเป็นโครงการ กิจกรรม หรือการ
พฒั นาพน้ื ท่ี ซ่ึงเปน็ การรเิ ร่มิ ใหม่ หรอื รูปแบบใหม่ ไมเ่ คยปรากฏในพ้ืนทม่ี าก่อน สถานีอนามยั ตาบลหาดทนง
ซึง่ ถ่ายโอน ในปี 2551 น้ัน เป็นนวัตกรรม ฯ ของ ทต. หาดทนง เพราะเป็นภารกิจใหม่ในช่วงเวลานั้น และ
จนถึงปัจจบุ ัน มี อปท. จานวน 51 แห่ง จาก อปท. ทั่วประเทศกวา่ 7,000 แหง่ ท่ถี า่ ยโอนหนว่ ยบริการปฐม
ภูมิเข้ามาดูแล โดยผู้บริหาร อปท. (นายกเทศมนตรีตาบลหาดทนงคนปัจจุบัน แต่ในเวลานั้นดารงตาแหน่ง
นายกองค์การบริหารส่วนตาบลหาดทนง) เห็นเปน็ โอกาสให้เกิดการดูแลรักษาพยาบาลอยา่ งใกล้ชดิ ในพื้นที่
อีกทงั้ ยงั เป็นโอกาสสนับสนุนใหป้ ระชาชนในพน้ื ทีส่ ามารถควบคมุ ปัจจัยกาหนดสุขภาพและพัฒนาสขุ ภาพให้
ดขี นึ้ ทีเ่ รยี กว่า “การสร้างเสริมสุขภาพ” ทั้งจากงบประมาณจากกระทรวงสาธารณสุข ในการจัดซื้อทดี่ นิ และ
สร้างอาคารสถานีอนามัย งบประมาณเงินอุดหนุนภารกิจถ่ายโอน และงบประมาณจากการจัดทาแผน
ยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาคนและสังคมท่ีมีคุณภาพ ของ ทต. หาดทนง ในการจัดสรรตาม เทศบัญญัติ
ประจาปี ในแผนงานสาธารณะ จนปัจจบุ ันสถานอี นามยั หาดทนงสามารถให้บริการสุขภาพทงั้ ส่ดี ้าน คอื
1) การรักษาพยาบาล การฉีดยา การทาแผล และการเปล่ียนสายให้อาหาร และการบริการทนั ตกรรม
ท่ีไม่ได้ให้บริการเฉพาะสถานีอนามัยในเวลาทาการเท่าน้ัน ยังรวมถึงการให้บริการนอกเวลา
ให้บริการที่บา้ น และการจัดทาโครงการคลินิกครอบครัว ด้วยความรว่ มมือจากโรงพยาบาลจังหวัด
อุทัยธานี ในการจัดแพทย์และทันตแพทย์มาให้บริการ เป็นโรงพยาบาลใกล้บ้านท่ีประชาชนในพ้ืน
ที่มารับบริการสุขภาพ (รวมถึงการรับยา) ที่สถานีอนามัย และมีการจัดบริการแพทย์ทางเลือก/
แพทยแ์ ผนไทย บริการนวด และสมนุ ไพร ในอาคารบรเิ วณทท่ี าการเทศบาล อกี ท้ังยังจัดให้มีบรกิ าร
รถรับส่งในกรณีการพบแพทย์เฉพาะทาง หรือการรักษาโรคประจาตัว โดยเฉพาะอย่างย่ิงในกลุ่มผู้
พิการ ผูป้ ว่ ยสูงอายุ ซ่งึ ไม่ได้จดั บรกิ ารเฉพาะรถรบั ส่งเท่านัน้ ยงั เป็นการบรกิ ารแบบบรู ณาการคือ มี
เจ้าหน้าที่เข้าไปช่วยดูแลในระหว่างการพบแพทย์ และมีการประสานการนัดหมายให้ล่วงหน้า
พร้อมทั้งประสานงานด้านเอกสารด้านสวัสดิการท่ีเก่ียวข้องโดยเฉพาะการประสานให้ได้รับสิทธิ
ช่วยเหลือจากหน่วยงานที่เก่ียวข้องทันที ซึ่งการบริการจัดรถรับส่งในลักษณะน้ี เป็นการบริการที่
ทต. หาดทนง ดูแลประชาชนในพื้นที่มาตลอด นับต้ังแต่ อบต. แต่เดิมใช้รถของนายก หรือ
ประธานสภา ปัจจุบันใชร้ ถพยาบาลของสถานอี นามัย
2) การส่งเสรมิ สุขภาพ ในกลุ่มเด็กในเร่อื งการดแู ลฟนั ในกลุม่ ผสู้ งู อายุดว้ ยกิจกรรมการดูแลสขุ ภาพใน
ชมรมผู้สูงอายุ และในทุกกลุ่มอายุด้วยโครงการรณรงค์อาหารปลอดภัยและระบบสุขาภิบาลที่ดี
เพื่อให้ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจ และโครงการล้างส้วมต้อนรับวันสงกรานต์และวันปีใหม่
กิจกรรมการให้ความรู้เก่ียวกับโรคไม่ติดต่อ และสุขภาพด้านต่าง ๆ เป็นต้น ตลอดจนการพัฒนา
ศกั ยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) เพือ่ เป็นแกนนาสขุ ภาพประจาครอบครัว
3) การป้องกันโรค การป้องกันไข้เลือดออกและมือเท้าปาก การรณรงค์ตรวจเต้านมด้วยตนเองและ
ตรวจมะเรง็ ปากมดลกู ในหญงิ อายุ 30 ปี ขึ้นไป การตรวจหาสารเคมใี นเลือดของเกษตรกร และการ
ตรวจคดั กรองสขุ ภาพเบื้องตน้ ในโรคไมต่ ดิ ต่อ เปน็ ต้น
113
4) การฟื้นฟูสุขภาพ นอกจากจัดให้มีห้องบริการฟ้ืนฟูสุขภาพท่ีมีอุปกรณ์และเคร่ืองมือครบครัน โดย
ประสานนกั กายภาพบาบัดจากโรงพยาบาลจังหวัดอุทัยธานมี าใหบ้ ริการเป็นประจาทส่ี ถานอี นามัย
ยงั ได้ประสานงบประมาณจากกระทรวงพัฒนามนุษย์และสงั คมมาจัดสรา้ งอาคารพักฟน้ื ผู้สงู อายุใน
บริเวณเทศบาล เพอื่ รองรับการดแู ลผู้สูงอายุทงั้ ในลักษณะดแู ลแบบไปกลบั Day care และการดแู ล
ในระยะยาว Long term care อีกด้วย
บทบาทในปัจจุบันของสถานีอนามยั ภายใต้การดแู ลของ ทต. หาดทนง นอกจากสามารถให้บริการ
สุขภาพได้ครบท้ังสด่ี ้าน ทุกกลมุ่ อายุ และครอบคลุมประเดน็ สขุ ภาพ ในปัจจุบันยงั เป็นการให้บรกิ ารสุขภาพ
(บริการ ตรวจ วัด หากเป็นโรค ดูแล ส่งต่อ) ท่ีใกล้ชิดกับประชาชน เป็นการออกทางานชุมชน ไปดูแล
ครอบครวั ไปดแู ลคนพกิ าร ดูแลคนป่วยเรือ้ รัง และดูแลผู้สูงอายุ เปน็ งานบริการสุขภาพทสี่ ร้างความเป็นอยู่
ที่ดีใหก้ ับพอ่ แม่ ญาติ พนี่ อ้ งในชุมชน จึงเป็นงานทีท่ าแลว้ ได้ใจ ได้บญุ จากการรบั โอกาสการดแู ลคนในชุมชน
ให้กับผู้บริหารและบุคลากรของเทศบาลโดยตรง ภายใต้ทีมงานการดูแลท่ีไม่จากัดอยู่เฉพาะบุคลากรของ
สถานีอนามัยเท่านั้น หากยังรวมถึงผู้บริหารและบุคลากรท้ังหมดของเทศบาล ในการเข้าร่วมสนับสนุน
กิจกรรมการรณรงค์ดา้ นสุขภาพต่าง ๆ และร่วมจัดหาครุภณั ฑต์ ่าง ๆ นอกเหนือจากงบประมาณท่ีได้รับจาก
กระทรวงสาธารณสุข เช่น เคร่ืองพ่นหมอกควัน และช่วยดาเนินงานพัสดุในการเบิกจ่ายให้ถูกต้องตาม
ระเบียบและมีประสิทธิภาพในการให้บริการ ในลกั ษณะ “ถา้ มปี ญั หาเรื่องโรค เขา (น้อง ๆ พสั ด)ุ ก็จดั การให้
โดยทันที”
ปัญหาทตี่ อ้ งการแก้ไข
ความเจ็บป่วยหรือปัญหาเกี่ยวกับภาวะสุขภาพเป็นเรื่องสาคัญหรือความจาเป็นพื้น ฐานในการ
ดารงชีวติ แตเ่ รื่องสุขภาพมิไดม้ ีเฉพาะการรักษาพยาบาลเทา่ นัน้ หากยงั ครอบคลุมความหมายตามที่องค์การ
อนามัยโลกให้ไว้ คือสภาวะความสมบูรณ์ของร่างกายและจิตใจรวมถึงการดารงชีวิตได้อย่างปกติสุข มิได้
หมายความเฉพาะการปราศจากโรคและทุพพลภาพเท่าน้ัน ทาให้การให้บริการสุขภาพจึงมิได้จากัดเฉพาะ
การให้รกั ษาพยาบาลหรือการจัดบริการโดยบคุ ลากรสาธารณสุขเท่าน้ัน ยังรวมถึงการมีส่วนรว่ มจากทกุ ภาค
ส่วนในสังคมเพ่ือสร้างเสรมิ สุขภาพดงั ท่ีกล่าวแล้วข้างต้น ที่ผ่านมากระทรวงสาธารณสุขก็มีนโยบายส่งเสริม
สาธารณสุขมูลฐาน สนับสนุนงบประมาณในการจัดตั้งสถานีอนามัย ปัจจุบันเป็นโรงพยาบาลสุขภาพระดับ
ตาบล (รพ. สต.) อาสาสมัครสาธารณสุข และกองทุนดูแลสุขภาพระดบั ตาบล เม่ือมีการกระจายอานาจการ
ปกครองท้องถิ่นเกิดข้ึน กระทรวงสาธารณสุขจึงมีนโยบายในการกระจายอานาจการให้บริการสุขภาพไปยัง
อปท ด้วยการผูกภารกิจด้านการเสริมสร้างสขุ ภาพ การป้องกนั และการรักษาพยาบาลเบื้องต้นไปพร้อมกับ
งบประมาณ สถานอี นามยั บุคลากร ใหถ้ ่ายโอนให้ อปท. ทมี่ ีความพร้อมในการดาเนินการ
ความเป็นมา
นโยบายกระจายอานาจการใหบ้ รกิ ารดา้ นสุขภาพมิได้เปน็ นโยบายของนกั การเมอื งหรือผ้บู ริหารคน
ใดคนหน่ึง แต่เป็นกฎหมายตามพระราชบัญญัติกาหนดแผนและข้ันตอนการกระจายอานาจให้องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 ให้ อปท. มีอานาจหน้าที่ในการจัดระบบบริการสาธารณะเพ่ือประโยชน์
ของประชาชนในดา้ นการสาธารณสุข การอนามัยครอบครัว และการรกั ษาพยาบาล กระทรวงสาธารณสุขจึง
114
กาหนดข้ันตอนการถ่ายโอน โดยในชว่ งแรกในปี 2551 นายกเทศมนตรตี าบลหาดทนง (นายกองคก์ ารบริหาร
ส่วนตาบลหาดทนง ตาแหนง่ ในเวลาน้ัน) จงึ มีความสนใจขอรับการถา่ ยโอน เน่ืองผ่านเกณฑ์ในการพิจารณา
ขั้นต้นในการรับการถ่ายโอนคือ เป็น อปท. ที่ได้รับรางวัลองค์การบริหารจัดการท่ีดีประจาปีรวม 3 ปี ซ้อน
(2549-2551) จากกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น อีกทั้งยังมีความพร้อมในการสนับสนุนงบประมาณ
บุคลากร และจัดหาครุภัณฑ์ โดยกระทรวงสาธารณสุขพิจารณาความพร้อม ร่วมไปกับความพร้อมของ
เจ้าหน้าท่ีด้วยหลักการการถ่ายโอนบคุ ลากรทีว่ ่า “สถานีอนามัยไป บุคลากรสมัครใจ อตั ราตามตวั ไป” ก่อน
การถ่ายโอนสถานีอนามัยตาบลหาดทนงมีเจ้าหนา้ ที่ 2 คน ด้วยหัวหน้าสถานีอนามัยไม่สะดวกที่จะโอนย้าย
มาอยู่กับ อปท. ในสงั กดั กระทรวงมหาดไทย จึงมีการรับโอนย้ายหัวหน้าสถานีอนามัยคนใหมเ่ ข้ามาแทน ซ่ึง
เป็นบุคลากรท่ไี ม่ยดึ ติดสังกดั แต่ใหค้ วามสาคัญกับการทาประโยชน์กับประชาชนในชุมชนมากที่สุด รว่ มกับ
นักวิชาการสาธารณสุข (หมออนามยั ) ที่ทางานอยู่เดิม ซ่ึงปัจจุบันดารงตาแหน่งเปน็ ปลดั เทศบาลตาบลหาด
ทนง (หัวหน้าสถานีอนามัยก็ได้รับการเลอ่ื นตาแหน่งให้เป็นผู้อานวยการกองสาธารณสุข ในปจั จุบนั ) เข้ามา
บรหิ ารจดั การใหบ้ รกิ ารสุขภาพของสถานอี นามัยตาบลหาดทนงภายใต้สงั กัด อปท. จนถึงปัจจบุ นั
ความสาเร็จที่เกดิ ขน้ึ
การดาเนินการใหบ้ ริการสุขภาพของสถานีอนามัยหลังการถ่ายโอน มีพัฒนาการเรื่อยมา นับตัง้ การ
ได้รับงบประมาณสนับสนุนเงินอุดหนุนตามภารกิจการถ่ายโอนในการซ้ือที่ดินและปลูกสร้างอาคารสถานี
อนามัยหลังใหม่ (ในท่ีทาการ อบต. หาดทนง) สาหรับการให้บริการรักษาสุขภาพ อีกทั้งยังได้รับการ
สนับสนุนงบอุดหนุนจากรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่นสาหรับอาคารอีกหลัง ซึ่งประกอบด้วยห้องทัน
ตกรรมพร้อม Unit ทาฟัน ห้องยา ห้องพยาบาลนัดหมายหลังรับยา ห้องแผนไทย/ห้องกายภาพพร้อมด้วย
เคร่ืองกระตุ้นไฟฟ้าในการนวด ตลอดจน อาคารห้องประชุม อาคารบ้านพัก และห้องสุขาสาธารณะ
นอกจากนีย้ ังมีเคร่อื งตรวจ EKG ไว้ให้บรกิ ารแกป่ ระชาชนและหน่วยให้บริการสาธารณสุขในบริเวณใกลเ้ คยี ง
ได้ยมื ใช้
นอกจากน้ีเทศบาลตาบลหาดทนงยังได้จัดสรรงบประมาณตามเทศบัญญัติ ท้ังในด้านการจ้างเหมา
บุคลากรช่วยงานสถานีอนามัย งบลงทุนเพิ่มเติมในการจัดซื้อรถพยาบาลฉุกเฉิน อุปกรณ์ และเคร่ืองมือท่ี
เกย่ี วขอ้ ง เปน็ ต้น และจัดสรรงบดาเนินโครงการบรกิ ารสุขภาพตามแผนงานสาธารณะเร่อื ยมา โดยมีรปู แบบ
การดาเนินโครงการในช่วงปัจจุบัน (2562) ท่ีเปล่ียนไปจากช่วงปีแรกของการถ่ายโอน (2551) อย่างเห็นได้
ชดั ดังข้อมลู ในตารางท่ี 7.1 พบวา่
มีจานวนโครงการและงบประมาณเพิ่มขนึ้
โครงการมีความชัดเจนในกลุ่มอายุผูร้ บั บรกิ ารมากขน้ึ
เนื้อหาหรอื ประเด็นสขุ ภาพมีความแตกตา่ งกันตามบริบทชว่ งเวลา
มีจานวนโครงการทีม่ ่งุ การสง่ เสรมิ สุขภาพและป้องกนั โรคมากขน้ึ โดยมกี ลุ่มอายุชัดเจน
115
ตารางที่ 7.1 การเปรียบเทยี บโครงการตามแผนงานสาธารณสขุ ระหว่างแผนช่วงปี 2551 และชว่ ง ปี 2562
แผนพัฒนาตาบลปี 2550-2552 แผนพัฒนาท้องถ่ินปี 2560-2564
โครงการ จานวนเงนิ โครงการ จานวนเงิน
สนบั สนนุ ศูนยส์ าธารณสุข 60,000 โครงการพฒั นาศกั ยภาพอาสาสมัคร 39,300
มลู ฐานชมุ ชน สาธารณสุขและชมรมอาสาสมคั รสาธารณสุข
ตาบลหาดทนง
ใหค้ วามรูใ้ นเรอ่ื งโรคไมต่ ดิ ตอ่ โรคเบาหวาน 25,000
โรคความดันโลหติ สูง ให้แกอ่ าสาสมัคร
สาธารณสขุ และผปู้ ่วยโรคเรื้อรัง
การสนบั สนนุ สถานี 100,000 พฒั นาคณุ ภาพการให้บรกิ ารดา้ นสาธารณสุข 1,000,000
อนามัยตาบลหาดทนง ของสถานอี นามยั ท่ถี า่ ยโอนใหแ้ ก่องคก์ ร
ปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ
คลนิ ิกครอบครวั อบอนุ่ โรงพยาบาลใกลบ้ ้าน 50,000
สถานีอนามยั ใกลใ้ จ
จัดบริการแพทย์ทางเลอื กและพฒั นาการ 1,000,000
ใหบ้ ริการแพทย์แผนไทย
ป้องกันและระวงั โรคภยั 60,000 โครงการการตรวจคดั กรองสุขภาพเบ้ืองต้นใน 20,000.00
ต่าง ๆ โรคไมต่ ดิ ต่อในประชาชนอายุ 15 ปีขนึ้ ไป
ตาบลหาดทนง
5 ทา 5 ไม่ ชาวตาบลหาดทนงห่างไกล 20,000
โรคมะเร็ง
บา้ น วดั โรงเรยี น รว่ มใจป้องกนั ไขเ้ ลือดออก 35,000
ป้องกนั โรคเอดส์ 20,000 โครงการรณรงค์ตรวจเต้านมด้วยตนเองและ 20,000
ตรวจมะเร็งปากมดลกู ในหญงิ 30 ปี ขน้ึ ไป
ตาบลหาดทนง
ดูแลสขุ ภาพตาประชาชน 30,000 ฟนั ดี ย้ิมสวย ในเดก็ 0-5 ปี ตาบลหาดทนง 20,000
โครงการปอ้ งกันและควบคมุ พษิ สนุ ขั บา้ ภายใต้ 28,400.00
โครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภยั จากโรค
พิษสนุ ขั บา้ ตามปณิธาน ศาสตราจารย์ ดร.
สมเดจ็ พระเจา้ ลกู เธอเจ้าฟ้าจฬุ าภรณ์วลัย
ลกั ษณ์
โครงการอาหารปลอดภัย ระบบสขุ าภิบาลดี 30,000
ชวี ีมสี ขุ
116
อุดหนนุ ผ้สู งู อายุ 100,000 โครงการ “ล้างสว้ มพร้อมกัน” ตอ้ นรบั วนั 4,000
สงกรานต์และวันปีใหม่ 50,000
รณรงค์ป้องกันยาเสพติด 100,000 พัฒนาศกั ยภาพแกผ่ ้สู ูงอายแุ ละชมรมผสู้ งู อายุ 50,000
ตาบลหาดทนง 35,000
รวมจานวนเงิน 470,000 อบรมเชงิ ปฏิบัติการอาสาสมัครดแู ลผสู้ งู อายุ ผู้
พกิ ารและผปู้ ว่ ยเรอื้ รงั 20,000
อบรมเชงิ ปฏิบัติการอาสาสมคั รสาธารณสุข 2,446,470
และแกนนาสขุ ภาพในเรือ่ งไม่หลง ไม่ลืม ไม่
ซึมเศรา้ กินข้าวอรอ่ ยของผสู้ งู อายุ
รกั วัยใส รทู้ นั รเู้ ลย่ี ง ไม่เสยี่ งเอดส์
รวมจานวนเงนิ
ในการจัดสรรงบประมาณท่ีกล่าวมาท้ังหมดแสดงให้เห็นถึงความพร้อมของ อปท. ทั้งในเรื่อง
งบประมาณและบุคลากรในการให้บริการสุขภาพของสถานีอนามัย ภายใต้กองสาธารณสุข ทต. หาดทนง
ปัจจุบันสามารถใหบ้ ริการสุขภาพครบทั้งสด่ี ้าน อกี ทัง้ ยังช่วยดูแลการรกั ษาต่อเนื่องท่ีบ้านจากการส่งต่อของ
โรงพยาบาล ท้ังในการสนับสนุนเร่ืองรถรับส่ง จัดบุคลากรเข้าไปร่วมเย่ียมบ้าน และส่ิงสนับสนุนอ่ืนสาหรับ
การให้บรกิ าร เช่น ในกรณีการทากายภาพบาบดั หรือการมาทากายภาพบาบัดท่ีสถานอี นามัยโดยเจ้าหนา้ ที่
จากโรงพยาบาล ทาให้ผู้รับบริการประหยัดเวลาการเดินทางไปโรงพยาบาล เป็นต้น ตลอดจนการติดตาม
ดแู ลการรกั ษาอาการที่บ้าน ทาให้ผ้ปู ่วยสามารถดูแลสุขภาพท่ีบ้านได้อย่างมีประสทิ ธภิ าพจากการใหบ้ รกิ าร
บคุ ลากรของสถานีอนามัย ผลจากการดาเนนิ การบริการสุขภาพดงั กลา่ ว ทาให้ประชาชนในตาบลหาดทนงมี
ความอุน่ ใจทมี่ ที ีมดูแลสขุ ภาพทม่ี คี ณุ ภาพใกลบ้ ้าน
อย่างไรก็ตามการเจ็บไข้ได้ป่วยส่วนใหญ่ของประชาชนในพ้ืนท่ีก็ยังมีอยู่ โดยส่วนใหญ่เป็นโรคไม่
ตดิ ต่อเรอ้ื รงั คอื โรคเบาหวาน และโรคความดนั โลหิตสงู อันเกิดจากพฤติกรรมการบรโิ ภคและการดาเนนิ ชีวิต
ทาง ทต. หาดทนงจึงจัดทาโครงการและกิจกรรมจานวนมากเพือ่ เข้าไปส่งเสริมสุขภาพและป้องกนั โรคท้ังใน
กล่มุ เดก็ และวยั รุ่น และให้การดแู ลรกั ษาพยาบาลกล่มุ ผ้เู ปราะบางคือ ผู้สูงอายแุ ละพิการ เป็นตน้ นอกจากน้ี
ยังมีปัญหาสุขภาพอันเน่ืองจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่มีความเส่ียงในเร่ืองคุณแม่วัยใสหรือท้องก่อนวัยอัน
ควร ซึ่งเป็นกรณีที่เป็นวัยรุ่นท่ีไปใช้ชีวิตนอกพ้ืนท่ีและกลับเข้าบ้าน (ในพื้นท่ี) เพื่อคลอดบุตร ซึ่งทาง ทต.
หาดทนงก็ยงั ทากิจกรรมให้ความรูด้ ้านเพศศึกษาในโรงเรียน แตเ่ นอื่ งจากโรงเรยี นในพื้นท่เี ปน็ โรงเรยี นขนาด
เลก็ ยังมีแนวคดิ การขยายกลุ่มเปา้ หมายโดยรว่ มกบั สภาเดก็ และเยาวชน และในโรงเรียนประจาจงั หวัด
ผลสาเร็จข้างต้น จงึ ไม่ได้เป็นเพียงความสาเร็จของการใหบ้ ริการสุขภาพของ ทต. หาดทนง อันเกิด
จากการท่ีนายกทต. หาดทนงมีความตั้งใจในการรับภารกิจงานด้านบริการสาธารณสุขไปดูแล กาหนดเป็น
นโยบายในการทางานของ อปท. หรือที่เรียกว่า เปิดใจรับโอกาสใหม่ ๆ สาหรับการดูแลประชาชน ภายใต้
ความร่วมมอื ของผูบ้ ริหาร สภา บุคลากรที่ให้บรกิ ารสุขภาพโดยตรงคือ บุคลากรของสถานีอนามยั ท่ีมงุ่ ม่ันต่อ
117
การให้ประโยชน์กับประชาชนและบุคลากรของเทศบาล ที่มีความพร้อมในการสนับสนุนโดยเฉพาะการ
ช่วยเหลือจัดทาโครงการและจัดหาพัสดุตามแผนงานท่ีบุคลากรสถานีอนามัยได้วางไว้ โดยมีชุมชนเข้ามามี
ส่วนร่วมในการจัดการ ท้ังผู้นาท้องที่ และผ้นู าอย่างไม่เป็นทางการ ตลอดจนกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขใน
พื้นที่ ซ่ึงผอ. กองสาธารณสุขได้เล่าถึงความประทับใจในกลุ่ม อสม. ของ ทต. หาดทนงเมื่อคร้ังย้ายโอนมา
ทางานใหม่ ๆ ว่า “เมือ่ ประชุมเสร็จ อสม. พวกเขาจะชว่ ยกันเก็บโต๊ะเก้าอี้ และสถานท่ที ้งั หมด ไม่เคยเห็นใน
ทีท่ างานเก่า” อกี ทั้งยังชว่ ยเหลือทุกอย่างท่ีขอความร่วมมอื ทั้งในการเยี่ยมบ้าน หรือขอให้ไปช่วยเก็บขอ้ มูล
หรือทากิจกรรมต่าง ๆ “เป็นกลุ่ม อสม. ทเ่ี ข้มแข็งแต่ว่าไม่ค่อยกล้าแสดงออก อย่างประกวดอะไรแบบนี้จะ
น้อยมาก บอกไม่ไปไม่ไป แต่ว่าถามว่ารู้เรื่องไหม ก็สามารถตอบได้ และช่วยเหลือจัดกิจกรรม เช่น ใน
กิจกรรมออกกาลังกาย ที่ตกลงกนั ไว้สปั ดาห์ละ 3 วัน เน่ืองจากน้องท่ีจ้างมาเปดิ เพลงเขาอยากมวี ันหยดุ แต่
ทางกลุ่มผู้สูงอายุต้องการออกกาลังกายทุกวัน หัวหนา้ ทีม (อสม) เขาเปิดเพลงและนากันเองได้ จงึ นัดกันมา
ออกกาลงั กายกนั ทกุ วนั ”
ความสาเร็จข้างต้น ยังเกิดจากการสนับสนุนทางวิชาการและการให้บริการทางการแพทย์จาก
โรงพยาบาลจังหวัดอุทัยธานี การสนับสนุนงบประมาณภายใต้คณะกรรมการบริหารเครือข่ายหลักประกัน
สุขภาพถว้ นหน้าอาเภออุทัยธานี (CUP Board) และภายใต้การดูแลของสาธารณสุขอาเภอ และสาธารณสุข
จังหวัด ในการร่วมกันทาให้การถ่ายโอนสถานีอนามัยเป็นการถ่ายโอนชีวิตความเป็นอยู่ท่ีดีให้แก่ประชาชน
โดยแท้จริง มีผลให้นายก ทต. ได้ใจจากประชาชนอย่างแท้จริง หลังจากที่ได้เปิดใจและมุ่งมั่นทางานด้าน
บรกิ ารสขุ ภาพอยา่ งต่อเนื่องตลอดมา
โครงการอ่นื ๆ ทมี่ ีลกั ษณะนวัตกรรม
นายกเทศมนตรีตาบลหาดทนงเป็นผู้บริหารที่เปิดใจตอบรับโอกาสในการบริการประชาชนสร้าง
คุณภาพชีวิตด้านต่าง ๆ อีกท้ังยังมองหาโอกาสในการพัฒนาและแก้ปัญหาให้กับประชาชนในพื้นท่ี
โดยเฉพาะอาชีพชาวนา อาชีพของนายกท่ีสบื ทอดมาจากบรรพบุรุษ โดยนายก ฯ เห็นโอกาสการทาอาชีพที่
แตกต่างไปจากบรรพบุรุษและชาวนาทั่วไปในปัจจุบัน ด้วยการร่วมกลุ่มเกษตรกร ร่วมการวางแผนปฏิทิน
การผลิต จดั สรรน้าเข้านาเพื่อทานาปีละ 2 ครั้ง (3 ครงั้ ในบางปี) สมาชิกกลมุ่ ร่วมกนั จ่ายคา่ จดั สรรน้า ซ่ึงมี
ลักษณะคล้ายกับนโยบายของกรมชลประทานในเรื่องภาษีใช้นา้ ในเขตชลประทาน ทีเ่ สนอร่างกฎหมายเขา้ สู่
สภามาเป็นเวลากว่า 10 ปี แต่ก็ยังไม่ได้ประกาศใช้ ขณะที่ชาวนาที่ตาบลหาดทนงท่ีอยู่ ในเขตนอก
ชลประทานยนิ ดีทจ่ี ะจ่ายคา่ ใช้จา่ ยสาหรบั รายการน้ี เนื่องจากได้รับประโยชนโ์ ดยตรง นอกจากน้นี ายก ฯ ยัง
มองหาโอกาสชักชวนพ่นี ้องชาวนาในพื้นที่มาผลิตข้าวเพ่ือขายเปน็ เมลด็ พันธุใ์ หก้ ับหน่วยงานราชการ แทนที่
จะขายเป็นข้าวเปลือกให้กับโรงสีเช่นเดียวกับชาวนาทั่วไป (รายละเอียดแสดงในภาคผนวก ฌ) ซึ่งนายก ฯ
ได้ทาโอกาสเหล่านั้นให้เป็นรูปธรรม เป็นนวัตกรรมสร้างคุณภาพชีวิตให้กับพี่น้องในชุมชนของตน วิถีการ
ทางานของนายก ฯ ที่มองเห็นโอกาสแล้วพัฒนาแบบต่อยอดและไม่หยุดน่ิงและเรียนรู้ส่ิงใหม่ๆ อันเป็น
กระบวนการทางานเชิงนวัตกรรม นายก ฯ ได้ทุ่มเทเสียสละเพ่ือประโยชน์ส่วนรวมดั่งต้นแบบการเสียสละ
ของพระบาทสมเด็จพระภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จึงเป็นการทาโอกาสน้ันให้เป็นนวัตกรรม
เพ่ือพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง บนฐานความร่วมมือกับผู้นาในชุมชน สามารถสร้าง
118
ผู้นารุ่นใหม่ให้เข้ามาสืบทอดการช่วยเหลือชุมชน ดังตัวอย่าง กานันตาบลหาดทนงท่ีเป็นผู้นารุ่นใหม่ที่
สร้างสรรค์กิจกรรมเข้าไปรวมกลุ่มวัยรุ่นในชุมชนให้มาทากิจกรรมจิตอาสา เป็นต้น และสร้างบุคลากรใน
อปท. ให้มีความสามารถในการมองเห็นโอกาสและสร้างสรรค์งาน (พฒั นาต่อยอด) ใหเ้ กดิ เป็นนวตั กรรม เช่น
การเชอื่ มโยงข้อมูลสุขภาพของประชาชน (Health data center) เข้ากบั แผนที่ภาษีด้วยโปรแกรมประยุกต์
ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (LTAX GIS). เป็นต้น นับเป็นตัวอย่างที่ชเ้ี ห็นแนวคิดการทางานแบบนวตั กรรมที่
กาลงั ขยายตวั และตอ่ ยอดในพนื้ ทตี่ าบลหาดทนง ซึ่งไดม้ กี ารปลูกฝังเมล็ดพนั ธไ์ุ วแ้ ล้วโดยผู้นา เชน่ นายก ฯ
2.4 เทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ์: ความมงุ่ มัน่ งานดีคุณภาพสงู เป้าหมายชัดเจนสู่ “ประชาชนอบอนุ่ ”
จากผลงานการบริหารงานพฒั นาที่ผา่ นมาของนายกเทศมนตรีเทศบาลตาบลสว่างอารมณ์ ทมี่ ุ่งมั่น
ต้ังใจทางานที่ดีมีคุณภาพสูง มีเป้าหมายชัดเจนแบบบูรณาการเพื่อคุณภาพชีวิตท่ีดีของคนในชุมชน ท้ังใน
เร่ืองการพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานทางกายภาพอื่น ๆ (นอกเหนือจากการสร้างถนน ที่ครบถ้วนสมบูรณ์
หมดแล้วในพื้นที่) ท่ีรองรับความเป็นเมือง (Urbanization) ท่ีอยู่ในพื้นที่ชนบท นับตั้งแต่การจัดการพ้ืนท่ีสี
เขียว ด้วยการปลูกต้นไมส้ องข้างถนนท่ีสวยงามร่มร่ืน จัดหาที่ดินและออกแบบสวนสาธารณะอย่างสวยงาม
และยั่งยืน ด้วยการบูรณาการใช้พ้ืนที่หลายวัตถุประสงค์ (Mixed use) นับต้ังแต่เป็นสวนสาธารณะ เป็น
สถานที่ออกกาลังกาย และเป็นศูนย์เรียนรู้แปลงเกษตรตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ภายใต้ช่ือ “ศูนย์
บรู ณาการเทิดพระเกียรติธรรมชาติคือชีวิต” ซึง่ เป็นแหล่งศึกษาดูงานให้กับหน่วยงานต่าง ๆ และอปท. เช่น
เทศบาลตาบลทัพทัน ท่ีนาแนวคิดน้ีไปพัฒนาศูนย์เรียนรู้เกษตรในพ้ืนท่ี การจัดทาพ้ืนที่ทางสังคมในการ
ปฏสิ ัมพนั ธ์ของประชาชนดว้ ยกจิ กรรมตา่ ง ๆ รว่ มกนั เช่น สนามกีฬากลางแจง้ สนามกฬี าในร่ม และสระว่าย
น้าในโรงเรียนอนุบาล (อยู่ในระหว่างการดาเนินการ) รวมท้ังหอประชุมสาหรับการจัดการประชุมให้กับ
หน่วยงานราชการต่าง ๆ และประชาชนได้มาใช้เพ่ือการจัดกิจกรรมและงานสังสรรค์ต่าง ๆ อีกทั้งยังได้
ประสานงานกับหน่วยงานภายนอกพื้นที่ในการก่อสร้างระบบป้องกันน้าท่วมให้กับพื้นท่ี ที่รักษาค วาม
สวยงามของภูมิทัศน์ริมตลิ่งสองฝ่ังแม่น้าแควตากแดด โดยเป็นทางสัญจรสาหรับคนเดินและจักรยานไป
พร้อมกนั อกี ทั้งยงั สามารถทากิจกรรมตา่ ง ๆ บริเวณริมน้าได้อยา่ งปลอดภัยและสะดวกสบาย
นอกเหนือจากการสร้างสรรค์โครงสร้างพื้นฐานที่เอื้อต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีข้างต้นแล้ ว
นายก ฯ ยงั มุ่งม่ันพัฒนาการบรกิ ารสาธารณะดา้ นคุณภาพชวี ิตโดยตรง ท้ังในเรอ่ื งการดแู ลสุขภาพประชาชน
จากพยาบาลและเจ้าหน้าท่ีสาธารณสุขและบริการนวดแผนไทย โดยบุคคลท่ัวไปเสียค่าบริการจานวนหน่ึง
ผ้สู ูงอายุไดร้ ับบรกิ ารฟรี อีกทั้งยังมีแพทย์จากโรงพยาบาลสว่างอารมณ์ (ภายใต้ข้อตกลงการทางานร่วมกัน)
มาใหบ้ รกิ ารนอกเวลาทาการ เปน็ บรกิ ารท้งั หมดของคลินิกหมอใจดี ที่เทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ์ดาเนนิ การ
มาเป็นเวลามากกว่าสิบปี ตลอดจนการดูแลผู้สูงอายุเพื่อเตรียมการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแบบสัมบูรณ์ (ซึ่งมี
สดั สว่ นผู้สูงอายุถงึ ร้อยละ 23 ในปัจจุบัน) ตั้งแต่ปี 2546 โดยนายก ฯ ได้จัดต้งั กลุม่ ผ้สู ูงวัย ดาเนินงานในรูป
คณะกรรมการ จัดกิจกรรมต่าง ๆ ให้กับผู้สูงอายุ และจัดสวัสดิการเดือนละ 300 บาทสาหรับผู้สูงวัยอายุ
ตง้ั แต่ 63 ปีขึ้น และพัฒนาส่ชู มรมผู้สูงอายุ และโรงเรียนผู้สูงอายุ ซึ่งบริหารโดยแกนนาผู้สูงอายุจานวน 20
คน ร่วมกบั บุคลากร ทต. สว่างอารมณ์ ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และหารายไดไ้ ปส่งเสริมและช่วยเหลือ
119
กลุ่มผ้สู งู อายดุ ้วยกนั ในยามจาเป็นทตี่ อ้ งใชเ้ งินหรือเสียชีวิต ในลกั ษณะ “เพอ่ื นช่วยเพอ่ื น” เพิ่มเตมิ จากกลุ่ม
ฌาปนกจิ
ในสว่ นของงานสง่ เสริมวัฒนธรรม ประเพณีต่าง ๆ นน้ั นายก ฯ ให้ความสาคญั และมงุ่ มั่นจัดกจิ รรม
ต่าง ๆ เหล่าน้ันอย่างตั้งใจ ท้ังการจัดสถานที่ การออกแบบกิจกรรมภายในงาน เพ่ือส่งเสริมความรักความ
สามัคคีและสัมพันธภาพที่ดีระหว่างชุมชนกับวัด และสืบสานความเชื่อของประชาชนในท้องถิ่น ตลอดจน
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ดังเช่น การจัดกิจกรรมแสงสีเสียงตานานสว่างอารมณ์ในงานลอยกระทง หรืองาน
ประเพณีแห่ธงในช่วงสงกรานต์ ซ่ึงเป็นประเพณีด้ังเดิมของกลุ่มชาติพันธ์ุลาวคร่ังที่อาศัยอยู่ในจังหวัด
อทุ ัยธานี โดยทว่ั ไปจะมีการแห่จากบ้านเรือนของประชาชนในพ้ืนท่ีไปยังวัด เพอื่ เป็นการสังสรรค์ในหม่ญู าติ
และการระดมเงินทาบุญให้กับวัด ขบวนแหธ่ งท่ี ทต. สว่างอารมณ์ ได้ไปถึงบา้ นญาติท่ีต่างอาเภอด้วย ทาให้
เป็นงานทคี่ นในและนอกพน้ื ท่ีใหค้ วามสนใจเข้ามารว่ มงาน
จากประสบการณใ์ นการจัดกจิ กรรมต่าง ๆ ขา้ งตน้ ของบุคลากร ภายใตก้ ารบริหารงานของนายก ฯ
ทาให้บุคลากรมีความสามารถเพ่ิมมากขึ้น โดยเฉพาะในเรื่องการจัดสถานท่ี อีกท้ังยังได้ขวนขวายพัฒนา
เรยี นรเู้ พมิ่ เติมด้วยตนเอง เชน่ การจีบผา้ เพ่อื ตกแต่งสถานที่รปู แบบอ่ืน ๆ เป็นต้น เม่อื นายก ฯ มแี นวคดิ เชิง
รุก ในดูแลครอบครัวของประชาชนอย่างใกล้ชิดโดยแท้จริง จึงสามารถรวบรวมบุคลากรท่ีมีประสบการณ์
เหล่านั้นต้ังทีมงาน “ประชาชนอบอุ่น" เพอื่ ดแู ลช่วยเหลือคนในทุก ๆ ครอบครัว พร้อมท้งั ให้ความรเู้ กย่ี วกับ
การจัดงาน หรืองานพิธี เช่น งานมงคลต่าง ๆ งานแต่งงาน งานบวช งานทาบุญข้ึนบ้านใหม่ รวมถึงงาน
อวมงคล หรืองานฌาปนกจิ ศพ อย่างกรณีงานฌาปนกิจศพ ก็รวมถงึ การปดั กวาด จดั เตรียมสถาน ท่ี ชว่ ยไป
รบั ศพ เคล่ือนศพ ซ่ึงบางครอบครัวอาจจะขาดผู้นาในการทาพิธี หรือบางครอบครัวอาจจะไม่สามารถทาได้
เนื่องจากเจ้าภาพอาจมีญาติพี่น้องที่ไม่สะดวกและมาช่วยงานน้อย เป็นการช่วยเหลือท่ีไม่ได้ขึ้นอยู่กับฐานะ
แตเ่ ปน็ การชว่ ยเหลือสงั คม เพ่ือให้ผู้ไดร้ บั การช่วยเหลือมกี าลังใจ มีหนา้ ตาในสังคม และให้งานสาเรจ็ ลุล่วงไป
ด้วยดี และท่ีสาคัญที่สุดเป็นการช่วยเจ้าภาพ ประหยัดค่าใช้จ่าย เช่น ไม่ต้องจ้างคนมาต้ังเต็นท์ โต๊ะ เก้าอี้
หรอื ตกแตง่ สถานท่จี ดั งาน
ปัญหาทต่ี ้องการแกไ้ ข
ความเป็นเมืองที่อยู่พื้นที่ชนบทของเทศบาลตาบลสว่างอารมณ์ แตกต่างจากความเป็นเมืองใน
เมืองหลวงหรือเมืองใหญ่ทั่วไป ขณะที่เมืองใหญ่ทั่วไปมีความแออัดที่เพิ่มมากขึ้น แต่ที่ ทต. สว่างอารมณ์
เป็นพ้ืนที่มีความแออัดลดลงเน่ืองจากจานวนประชากรลดลง หากยังมีความเป็นเมืองเน่ืองจากเป็นท่ีต้ังของ
หน่วยงานราชการของอาเภอสว่างอารมณ์ การลดลงของประชากรส่วนใหญ่เกิดจากการท่ีเด็กและเยาวชน
ต่างเข้าไปเรียนในเมืองใหญ่หรือกรุงเทพ ฯ และอยู่ทางานต่อโดยไม่ได้กลับมาบ้าน จึงทาให้ในพื้นที่มีเฉพาะ
ผู้สูงอายุกับเด็ก หรือผู้สูงอายุอยู่กันตามลาพังเท่านั้น ทาให้นายก ฯ ตระหนักว่า “สิ่งสาคัญในสังคมตอนนี้
คือครอบครัว ทั้งท่ีไม่ได้อยู่ด้วยกัน และเร่ืองอื่น ๆ เป็นจุดเร่ิมต้นที่เป็นปัญหาของสังคม ทาอย่างไรจะทาให้
ให้ครอบครัวอบอุ่น”
120
ความสาเร็จท่เี กดิ ข้ึน
บุคลากรของ ทต. สว่างอารมณ์ สั่งสมประสบการณ์และความสามารถในการทางานคุณภาพมา
อย่างต่อเน่ือง ภายใต้การบริหารงานของนายก ฯ และยังได้มีโอกาสเข้าไปช่วยจัดเตรียมสถานท่ีในงาน
ประเพณีและงานราชพิธีต่าง ๆ ให้กับหน่วยงานต่าง ๆ เมื่อมีการจัดตั้งเป็นกลุ่มทีมงานประชาชนอบอุ่น จึง
รูปแบบการทางาน โดยแบ่งเป็น 4 ทีมย่อย แต่ละทีมย่อยยังได้รับอบรมระบบการทางานต่าง ๆ (เพิ่มเติม)
ตลอดจนพิธีสงฆ์ โดยทมี งานชดุ ท่ี 1 เปน็ ชดุ ประสานกับเจา้ ของงานหรอื เจา้ ภาพ ซึ่ง ทต. ได้จดั ทาแบบฟอร์ม
รายการส่ิงของเคร่ืองใช้ที่จาเป็นให้ประชาชนผู้มาใช้บริการ ได้ให้ข้อมูลใบคาร้อง (แบบฟอร์ม) แจ้งว่า
ต้องการให้ช่วยเหลือในเร่ืองใดบ้าง เชน่ งานแตง่ งาน ตอ้ งเตรียมอะไรบ้าง ฯลฯ ซึ่งการทางานของทีมย่อยท่ี
1 นั้น กองสาธารณสขุ เทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ์ จะเปน็ ผรู้ ับผดิ ชอบ และเมอ่ื ไดข้ อ้ มูลแล้วก็ ส่งตอ่ ไปยงั ทีม
ย่อยที่ 2 ซึ่งเป็นชุดทาความสะอาด จัดเตรียมสถานท่ีต้ังเต็นท์ โต๊ะ เก้าอี้ และทีมย่อยที่ 3 เป็นชุดตกแต่ง
สถานที่ ผูกผา้ จดั ดอกไม้ สวน หย่อม นา้ พุ ฯลฯ หลงั จากนนั้ ทมี ยอ่ ยที่ 4 กจ็ ะเข้าไปติดตั้งเคร่ืองเสียงและไฟ
ประดับ สุดทา้ ยทีมยอ่ ยที่ 1 จะเปน็ ผ้ปู ระสานงานและตดิ ตามงานจนจบภารกิจ
ทีมประชาอบอุ่น ยังได้รับความไวว้ างใจจากเทศบาลเมอื ง ให้ไปจดั งานผูกผ้า (เทคนิคใหม่ อันเป็น
นวัตกรรม ของทต. สว่างอารมณ์) จัดสถานท่ีในช่วงพธิ ีเปิดของสานักงานเทศบาลเมืองอุทัยธานี ได้รังสรรค์
ผลงานออกมาเป็นที่ประจักษ์ในส่วนของราชการ อีกท้ังยังได้รับเชิญจากสันนิบาติสหกรณ์ชลบุรี ให้ไปสอน
การผกู ผ้า เป็นหลักสูตรทอ่ี อกแบบโดยทต. สว่างอารมณ์ ระยะเวลาการเรียนรู้ 2 วัน มีลายผ้าท่ีสอนมี 4 ลาย
วันแรกเป็นกาบรรยาย วันท่ีสองแบ่งกลุ่มฝึกปฏิบัติผูกผ้า อีกท้ังยังรับสอนอปท. ต่าง ๆ ท้ังภายใน และ
ต่างจังหวัด เช่น เชียงใหม่ และสระแก้ว และยังได้จัดทาหลักสูตรให้กับสถาบันการศึกษา สอนให้เด็กและ
เยาวชน โดยทมี งานประชาชนอบอุน่ เป็นผูส้ อน
จากการที่ประชาชนได้เข้ามาใชบ้ ริการ “ประชาชนอบอนุ่ ” อยา่ งต่อเนอื่ ง ทาใหก้ ารรับบคุ ลากรเข้า
ทางานของ ทต. สว่างอารมณ์ ต้องมีการเพิ่มคุณสมบัติของผู้สมัครจากเดิมคือคนในพื้นท่ี เป็นผู้ที่มีความ
พร้อมในการเคล่ือนศพ ต้องมีจิตใจเข้มแข็ง เพราะต้องเข้ามาเป็นทีมงานในช่วงต่าง ๆ ของชีวิตตั้งแต่ งาน
แต่งงาน จนกระท่ังส้นิ ลมหายใจ เป็นหลัก (ดูแลตัง้ แต่มัดตราสังจนขนึ้ สู่เมรุ) รวมถึงศพไรญ้ าติ ทางทต. สวา่ ง
อารมณ์ก็ใหบ้ ริการได้เทา่ เทียมเชน่ เดยี วกัน เปน็ การเข้าไปช่วยเหลือญาติพ่ีน้องของประชาชนในเขตเทศบาล
ฯ ในทห่ี ่างไกล โดยรถยนต์ของ ทต. สวา่ งอารมณ์ มคี าว่า" พวกเราจะเดนิ ทาง... ไปดแู ลพี่นอ้ งประชาชนทอ่ี ยู่
ห่างไกล " ซึ่งไม่รวมถึงในเขตเทศบาล เท่าน้ัน ยังรวมถึงงานของหน่วยงานราชการ เช่น จังหวัดเคล่ือนที่
อาเภอย้ิม หรืองานของโรงเรียน โรงพยาบาล สถานีตารวจ สานักงานสาธารณสุข ตลอดจน หน่วยงานของ
เอกชนต่าง ๆ หรือแม้แต่งานนอกเขตพ้ืนที่ที่ขอมา ทีมงานประชาชนอบอุ่นก็พร้อมบริการช่วยเหลือและ
อานวยความสะดวกด้วยความเตม็ ใจ จนได้รับคากล่าวชมจากเจ้าของงานและผูพ้ บเห็น
แน่นอนว่าความสาเร็จท้ังของทีมงานประชาชนอบอุ่น และการรังสรรค์โครงการกิจกรรมต่าง ๆ ท่ี
ผ่านมาของทต. สว่างอารมณ์ เกิดจากผู้บริหาร นายก ฯ ด้วยการทางานท่ีจริงใจ ทุ่มเท ติดดิน และเข้าถึง
และรับรู้ปัญหาของประชาชน ที่มีความรู้จริง คือ มีเพียงงานในหน้าที่เท่านั้น แต่ยังทาทาสิ่งใดส่ิงหนึ่งให้ดี
และเจริญงอกงามข้ึนได้ด้วยตวั เอง โดยไม่ตอ้ งรอคอยคาส่ังจากใคร โดยได้รับความร่วมมือจากบุคลากร ทีไ่ ม่
121
เพียงผู้รบั คาสั่ง แต่สามารถพัฒนาตอ่ ยอดการให้บริการ พฒั นาตนเองจากการเปน็ ผใู้ ห้บริการ จนเป็นผสู้ อน
ใหบ้ ุคลากรหน่วยงานต่าง ๆ ให้สามารถเป็นผูใ้ หบ้ รกิ ารน้นั ได้ นับเปน็ ความร่วมมือท่ีชว่ ยกันตงั้ ใจทางานทดี่ ีมี
คุณภาพสูง ให้บรรลุเป้าหมายคุณภาพชีวิตท่ีดีของคนในชุมชน ความอบอุ่นของครอบครัว จุดเร่ิมต้นความ
เข้มแข็งของสงั คมทีส่ รรสรา้ งโดยเทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ์
2.5 เทศบาลตาบลอุดมธญั ญา: จากขยะ กองทนุ ฌาปนกจิ สงเคราะห์ สู่โครงการจา้ งนกั เรยี นทางาน
“ใชค่ รบั เปน็ โครงการที่ดี แตม่ เี ด็กนอ้ ยไปหน่อยครับ”
เสยี งตอบรบั โดยทนั ทขี องผ้นู าทอ้ งท่ี ทีเ่ ข้าร่วมเวทคี ืนขอ้ มูลระดบั ความความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง
ของเทศบาลตาบลอดุ มธญั ญา เมื่อนกั วิจัยได้เลา่ ให้ฟงั ถึงการได้เข้ามาชว่ ยจดั การความรโู้ ครงการจ้างนกั เรยี น
ทางาน และนักเรียนได้สะท้อนถึงส่ิงท่ีได้ลงมือทา ได้เรียนรู้ และได้รักบา้ นเมืองของเขาเพ่ิมมากข้ึน นักวิจัย
จึงให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า “อ่อคะ แต่อย่าลืมว่า หากดาเนินโครงการน้ี ต่อเนื่องไปสัก 5 ปี ก็มีเยาวชนกว่า 30
คน ทเ่ี ข้าร่วมโครงการ และได้เขา้ ใจการทางานของเทศบาล ไดเ้ หน็ ว่าบา้ นเมอื งของเขานัน้ มีผหู้ ลกั ผู้ใหญ่จาก
หลายฝา่ ยร่วมกนั พัฒนา เพื่อส่งต่อใหพ้ วกเขา เข้ามาดแู ลเม่อื เขาเติบโต”
โครงการจ้างนกั เรียนทางานของเทศบาลตาบลอุดมธัญญา เปน็ หน่ึงโครงการนวตั กรรม ซงึ่ บุคลากร
ได้เรียนรู้โครงการน้ีจากองค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยืน ในการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม
(Workshop) คร้ังที่ 2 ที่โครงการวิจัยจัดขึ้นเพ่ือพัฒนาเป็นหลักสูตรการสร้างนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่น
ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และสรา้ งเครอื ข่าย อปท. ในการขับเคลือ่ นปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง
รว่ มกัน โดยการแลกเปล่ียนเรยี นรู้ระหวา่ งกนั ซง่ึ เป็นการเรียนรู้รปู แบบหนึง่ ท่ีสาคัญของหลักสตู รน้ี ดังแสดง
รายละเอียดในบทถัดไป นอกจากเรียนรู้โครงการน้ีจาก อปท. ภายในเครือข่ายแล้ว เมื่อได้ตระหนักว่า ทต.
อุดมธัญญา ยงั มกี ารจัดกจิ กรรมเพือ่ ให้เด็กและเยาวชนมสี ่วนรว่ มทีม่ ีค่อนขา้ งจากัด อีกทงั้ ยังไม่สามารถสร้าง
ผลกระทบให้เกิดการทางานท่ีส่งตอ่ จากร่นุ สู่รุ่น ทาให้คะแนนระดับความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงของตัวชี้วดั ที่
3 การวางแผนการทางานเพ่ือส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น ของ ทต. อุดมธัญญา ในการวิจัยระยะท่ีหนึ่งได้รับคะแนน
น้อย รวมถึงความกังวลของนายก ฯ และผู้บริหารจากการได้เห็นการโพสต์ข้อความใน Social media ท่ี
แสดงให้เห็นถึงความไมเ่ ข้าใจในการทางานของเทศบาล จึงทาให้ ทต. อุดมธัญญา ไดจ้ ัดทาโครงการดงั กล่าว
ขึ้นโดยบรรจุไว้ในแผนพัฒนาท้องถิ่น และเทศบญั ญตั ิประจาปี 2563
การดาเนินโครงการนี้ ไดร้ ับความสนใจจากเยาวชนในพน้ื ทม่ี าก คือมจี านวนผู้สมัคร 22 คน ขณะท่ี
สามารถรับได้เพียง 6 คน ทต. อุดมธัญญา จึงเปลี่ยนวิธีการคัดเลือกจากการสัมภาษณ์ไปเป็นการจับฉลาก
นักเรียนทไ่ี ดร้ ับคัดเลือกคนหนึ่งได้สะท้อนวา่ “ผมเน้ีย งงเลย อุตสาหเ์ ตรยี มตวั สัมภาษณ์มาวา่ จะบอกกับพ่ี ๆ
วา่ หากผมได้ทางาน ผมตงั้ ใจทางานและเรยี นรอู้ ย่างไร” และด้วยการปรบั วิธกี ารคัดเลอื กโดยทันที (ลักษณะ
คล้ายกับ Disrupt) เพื่อให้เกิดความโปร่งใสในการคัดเลือก จึงมีเยาวชนบางคนท่ียังปรับตัวไม่ได้ปฏิเสธการ
เข้าร่วมโครงการเม่ือตนเองจับฉลากได้ แต่เพ่ือนที่มาด้วยกันจับฉลากไม่ได้ “นับเป็นเร่ืองที่น่าเสียดาย ที่
122
เยาวชนของเรา (บางคน) ยังไม่กล้าเรียนรู้ด้วยตนเอง ยังติดเพื่อน ทาให้เสียโอกาสไป” นายก ฯ ได้สะท้อน
ความรูส้ ึกเสยี ดายแทนเยาวชนให้ทีมวิจัยฟัง
แม้ว่าช่วงเวลาการทางานของนักเรียนเริ่มในช่วงเดือนมีนาคม 2563 ซึ่งรัฐบาลได้ออกพระราช
กาหนดฉุกเฉิน ใช้มาตรการ "Lockdown" ปิดเมืองเพ่ือสกัดก้ันการลุกลามของ "โควิด-19" (Covid-19) ทา
ให้นักเรียนไม่สามารถทากิจกรรมหลายอย่าง ทต. อุดมธัญญาจึงปรับแผนการทางาน แต่กิจกรรมหนึ่งท่ีไม่
จาเป็นต้องปรับ คือการเปิดโอกาสให้น้อง ๆ เยาวชน ได้เรียนรู้การทางานของเทศบาล โดยพ่ีแต่ละคนเอา
งานมาสอนใหน้ ้องในชว่ งเช้าแต่ละวัน นา่ เสยี ดายทพี่ ่ี ๆ ยังใชว้ ธิ ีการสอนในแบบทีพ่ วกเขาไดร้ ับ คอื การสอน
แบบบรรยายอนั เปน็ วิธีการสอนแบบเกา่ แกท่ สี่ ดุ มตี น้ ทุนต่าสดุ ท้ังในเร่อื งเวลาสอนและรองรับผเู้ รยี นจานวน
มากได้ แต่มีงานวิจัยพบว่าเป็นวิธีการที่ทาให้ผู้เรียนจาได้น้อยท่ีสุด การสะท้อนการเรียนรู้ของผู้เรียนเมื่อ
นักวิจยั เขา้ ไปจัดการความรู้ในช่วงก่อนปิดโครงการพบหลักฐานเชิงประจักษว์ า่ นกั เรียนไม่สามารถเล่าส่ิงทพี่ ี่
ๆ สอนในช่วงเช้าของแต่ละวันได้เลย ขณะที่สามารถบอกถึงกจิ กรรมที่ได้ลงมือทา เช่น การลงเลขที่หนังสือ
เข้าและออก พร้อมกับการส่งต่อไปยังพี่ ๆ ผู้รับเรื่องต่อได้ภายในเวลาท่ีจากัด การลงพ้ืนที่ แจกเบี้ยยังชีพ
การฉีดวัคซีนสุนัข และการับฝากขยะในโครงการจัดการขยะต้นทาง ตลอดจนการเคาะประตูบ้านเพื่อใ ห้
ข้อมลู ในการดแู ลตนเอง และการแจกสง่ิ ของช่วยเหลอื ผูไ้ ดร้ ับผลกระทบในชว่ งสถานการณ์ Covid เป็นตน้
ผลการจัดโครงการข้างต้น ทาให้เยาวชนในพื้นท่ี ทต. อุดมธัญญา ได้มาทางาน เรียนรู้ และสร้าง
รายได้ให้กับตนเองและครอบครัว โดยนักเรียนทุกคนเล่าให้ฟังว่า “หากไม่ร่วมโครงการนี้ก็คงช่วยงาน
ครอบครวั รบั จา้ งขดุ มัน หรือรบั จา้ งทัว่ ไป” ไม่มีโอกาสไดค้ วามรู้ ประสบการณ์ ขนาดน้ี และได้รายได้คนละ
หน่ึงหม่นื บาท ซึง่ เปน็ จานวนเงนิ ท่ีเขาไมเ่ คยได้รับมากอ่ น บางคนจึงเกบ็ เงนิ น้นั ไวเ้ ปน็ คา่ ใช้จา่ ยในการเรียนใน
ภาคการศึกษาหน้า หรือบางคนเก็บไว้ใช้ส่วนตวั บางส่วนและให้ผู้ปกครองบางส่วน อีกทั้งยังได้เข้าใจถึงการ
ทางานของเทศบาล และเข้าใจว่าหากพบปัญหาหรือความเดือดร้อนในพื้นท่ี การโพสต์ข้อความหรือการบ่น
วา่ ไม่พอใจ ไม่สามารถทาให้ปัญหาเหล่านั้นหมดไปได้ สิง่ ที่ควรทาคือการเข้ามาแจ้งคาร้องหรือบอกกลา่ วให้
เทศบาลไดร้ บั ทราบหรือผา่ นผู้ชว่ ยหรอื ผใู้ หญ่บ้าน นอกจากนน้ี ้อง ยังสะทอ้ นถึงความรว่ มมอื ระหว่างเทศบาล
(ผู้นาท้องถนิ่ ) และผู้ใหญ่บ้าน/กานัน (ผู้นาท้องท่ี) โดยน้อง ๆ ต่างสะท้อนถึงการทางานร่วมกันอย่างชัดเจน
ท้งั ในเร่อื งการให้ขอ้ มูลและเขา้ ร่วมในกรณีเคาะประตูบา้ นและแจกสิ่งของ หรอื การช่วยติดตามเจ้าของสนุ ขั ท่ี
ยังไม่สามารถให้วัคซีนได้ เป็นต้น นอกจากน้ี น้องนักเรียนทุกคนสะท้อนถึงความเข้าใจในการทางานของ
เทศบาลท่ีเปล่ียนไปจากเดิม และยินดีร่วมมือกับเทศบาลหากมีกิจกรรมในชุมชนของตน อีกท้ังยังเกิด
ความรู้สึกท่ีดีต่อชุมชนท่ีเขาอยู่เพิ่มมากขึ้น พวกเขาจึงอยากให้เพ่ือน ๆ หรือรุ่นน้อง ได้มีโอกาสรับ
ประสบการณ์เช่นเดียวกับเขา เป็นทักษะชีวิต เป็นสิ่งที่พวกเขาได้รู้ก่อนที่เลือกสาขาอาชีพ ทาให้พวกเขามี
ความเข้าใจในการใชช้ วี ิตในอนาคตได้อกี ด้วย
พี่ ๆ บคุ ลากร ทต. อุดมธญั ญา ต่างเหน็ ว่าน้อง ๆ ได้รับโอกาสท่ีดี เปน็ โอกาสท่พี วกเขาไม่เคยได้รับ
เม่ืออายุเท่าน้อง ๆ เหล่านี้ พวกเขาก็ได้ประสบการณ์ในการดูแลน้อง ๆ แม้ว่าช่วงเวลาที่ผ่านมาอาจจัด
กิจกรรมต่าง ๆ ได้ไม่มาก จึงมีงานที่ให้ทาได้อย่างจากัด จึงดูเสมือนว่าน้องนักเรียนยังไม่ได้ทางานอะไรตาม
ช่ือโครงการมากนัก ซึ่งเป็นข้อจากัดของชื่อโครงการที่ส่ือสารผลผลิตโครงการอยู่ท่ี “การทางาน” เท่าน้ัน
123
มิได้สื่อสารถึงผลลัพธ์อันเป็นเป้าประสงค์สาคัญของโครงการ อีกท้ังการวางแผนการทางานให้กับน้อง ๆ ที่
เปิดโอกาสให้เข้ามารว่ มสร้างสรรค์รว่ มทางานในลักษณะโครงการสาคัญ ๆ ท่ีเกิดข้ึนในชว่ งเวลาทน่ี ้องเข้ามา
ทางาน ก็ช่วยให้เกิดการเรียนการทางานอย่างเป็นรูปธรรมและการเรียนรู้ที่กว้างขวางขึ้น เช่น กรณีของ
องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลประดยู่ ืน ทอี่ อกแบบให้นอ้ งนักเรยี นเข้าร่วมโครงการธนาคารน้าใต้ดิน ตง้ั แต่เริม่ ตน้
จนจบโครงการ เป็นต้น แตเ่ น่ืองจากสถานการณ์โควิด 19 จึงไม่สามารถจัดกิจกรรมต่าง ๆ ได้ ซึ่ง ทต. อุดม
ธัญญา ก็พฒั นาโครงการนใี้ ห้เกดิ การเรยี นรู้เพม่ิ เติมได้
ภาพรวมผลงานโครงการจ้างงานนักเรียน อันเป็นนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงข้างต้น ได้ตอกย้าถึงปจั จัยที่ส่งผลตอ่ การสร้างนวัตกรรม ดังท่ีวเิ คราะห์ไว้ในการวิจยั ระยะ
ที่หนึ่ง คือเปน็ ปจั จัยผู้นา ความร่วมมอื กันของผนู้ าชุมชนและบคุ ลากรในหนว่ ยงาน อีกท้งั ยังเปิดเผยใหเ้ หน็ ถงึ
ความสามารถในการเรียนรู้ของบุคคลากรท่ีสามารถพัฒนาได้จากการเรียนรู้ระหว่างกันภายในเครือข่าย
ภายใตก้ ารเปิดโอกาสและการสนบั สนนุ ของผู้บริหาร
นอกจากน้ีในโครงการของ ทต. อุดมธัญญาที่เป็นนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่ิน คือการจัดการขยะ
ต้นทางต่อยอดส่กู องทุนฌาปนกิจสงเคราะห์ ทน่ี ายก ทต. อุดมธญั ญา ผู้บรหิ าร สมาชิกสภาและบคุ ลากร ไป
ดูงานจากเทศบาลตาบลศรีวิไล จังหวัดบึงกาฬ แล้วกลับมา ร่วมมือกันดาเนนิ งานโครงการลดคัดแยกขยะใช้
ประโยชนจ์ ากขยะมูลฝอย จดั ตง้ั เป็นคณะกรรมการรบั ฝากขยะจากสมาชกิ แล้วนาขยะไปขาย ซง่ึ สมาชกิ เปดิ
บัญชีขยะเพ่ือเบิกเงินรายได้จากขยะ อีกท้ังยังนาเงินส่วนหน่ึงไปสมทบเป็นกองทุนฌาปนกิจ โดยกองทุนดู
ผู้เสียชีวิตจานวน 4 คนต่อหนึ่งครอบครัว โดยสมาชิกต้องจ่ายเงินสมทบ หากขายขยะในเดือนใดได้ไม่ถึง
200 บาท เช่น ขายขยะได้เพียง 160 บาท ต้องสมทบเงิน 40 บาท เป็นต้น ปัจจุบันมีครัวเรือนเป็นสมาชิก
กวา่ พันคน มกี ารขายขยะโดยเฉลย่ี เดือนละกว่า 60,000 บาท ในปีงบประมาณ ปี 2561 มีจานวนการรับฝาก
ขยะและเงนิ สมทบรวมกวา่ ลา้ นบาท ในปีงบประมาณที่ผา่ นมา นายก ฯ และคณะกรรมการได้นาเงนิ ไปมอบ
ใหก้ บั สมาชิกจานวน 30 คน จานวน 2 หมื่นกว่าบาทต่อผเู้ สียชวี ติ 1 คน
ความเปน็ มาหรือปญั หาทตี่ ้องการแกไ้ ข
ที่ผ่านมาเทศบาลตาบลอุดมธัญญามีรถจัดเก็บขยะให้บริการประชาชนในพ้ืนท่ี และได้ร่วมลงนาม
บันทึกความเข้าใจร่วมกัน (MOU) ในการจัดการขยะมูลฝอยแบบรวมกลุ่มพ้ืนท่ีของจังหวัดนครสวรรค์ เพ่ือ
การจัดการบริหารขยะมูลฝอยของ อปท.ในจังหวัดนครสวรรค์ให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืน โดยนาขยะมูล
ฝอยไปกาจัด ณ ศูนย์กาจัดขยะมูลฝอยแบบถูกหลักสุขาภิบาล (Sanitary landfill) ของเทศบาลตาบลท่า
ตะโก นอกจากน้ีเทศบาลตาบลอุดมธัญญายังได้จัดทาโครงการเพ่ิมประสิทธิภาพด้วยการลด คัดแยกขยะท่ี
ตน้ ทางและนาไปสร้างเป็นผลติ ภัณฑ์ เช่น นายางรถยนตท์ ่ใี ชแ้ ลว้ มาทาเปน็ เฟอร์นเิ จอรห์ รอื ถังขยะทส่ี วยงาม
เปน็ ต้น ตลอดนาไปขายสรา้ งรายได้และจดั ทากองทนุ ฌาปนกจิ สงเคราะห์
ความสาเร็จท่เี กิดข้นึ
ผลตอบรับจากจานวนสมาชิกทเ่ี พม่ิ มากขึ้นถึงหน่ึงในสามของจานวนครัวเรือนท้ังหมดในตาบลอดุ ม
ธัญญา ตลอดจนการผ่านเกณฑ์ประเมินความสะอาดของโครงการจงั หวดั สะอาดเปน็ อนั ดับ 1 ในระดบั อาเภอ
เป็นส่ิงท่ีสะท้อนความสาเร็จในระดับหนึ่ง แต่ยังมีส่ิงที่แสดงความสาเร็จอย่างย่ังยืน คือการพัฒนาคุณภาพ
124
จากการเรียนรู้ของบุคลากรของทต. อุดมธัญญา ท่ีเข้าร่วมในการประชุมเชิงปฏิบตั ิการท้ัง 4 คร้ังอย่างตั้งใจ
โดยนายก ฯ ได้เลา่ ให้นักวิจัยฟังว่า “พอกลบั มาจากการประชุมคร้ังที่ 4 บุคลากรก็ส่งรายช่ือวา่ จะไปในการ
ประชุมวิชาการท่ีจันทบุรีกันครบ โดยผมไม่ตอ้ งไปครับ” อีกทั้งยังมีรูปธรรมท่ีแสดงให้เห็นถึงการเรียนรู้ด้วย
การนาแนวคดิ นวตั กรรมการจัดขยะเปยี กด้วยถังขยะเปยี กท่ีเป็นถงั หมัก Green cone ท่ีไดม้ าจากการเรียนรู้
ใน Workshop 3 ที่อบต. ท่ามะนาว จังหวัดลพบุรี มาใช้ในพ้ืนที่ เมื่อประชาชนในพื้นที่สนใจใช้ถังหมัก
ดงั กล่าวเพ่มิ เติม จึงติดต่อขอซอื้ ถังหมกั Green cone เพมิ่ เติมจากนายกองคก์ ารบริหารสว่ นตาบลทา่ มะนาว
ซึง่ นายก ฯ ได้แจ้งกับทีมบุคลากร ทต. อุดมธัญญา ที่ติดต่อวา่ “อย่าซื้อเลยครับ เชิญให้พวกผมไปสอนแล้ว
ทากันดีกว่าครับ” คงไม่ต้องสงสัยว่าในอนาคตอันใกล้ ทต. อุดมธัญญา คงจัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ
การทาถังหมักให้กับประชาชนอย่างสนุกสนาน อนั เป็นหลักฐานเชงิ ประจักษ์ของความสาเรจ็ จากการทางาน
ที่ต่อเน่อื งและยง่ั ยนื และแสดงให้เห็นถึงความสมัครสมานสามัคคีของคนในตาบล สร้างวินัยในชีวติ ประจาวัน
ทั้งในเร่อื งการแยกขยะและการช่วยเหลอื กันภายในชุมชน โดยนายก ฯ ได้ตอกยา้ ความสาเรจ็ ของโครงการน้ี
ซึ่งคณะกรรมการและทุกฝ่ายต้องช่วยกันพัฒนาให้เกิดขึ้น ทั้งในเร่ืองการแยกขยะให้ถูกต้อง ความไว้วางใจ
กันในการรับฝากขยะ ด้วยการวางขยะไว้ตามจุดต่าง ๆ ที่คณะกรรมการนัดหมาย (โดยไม่ต้องติดตามเฝ้าดู
นา้ หนักขยะ) และเงินค่าขยะ (บางส่วน) หรือเงินสมทบ ทง้ั หมดล้วนเป็นการทาบญุ ของคนในชุมชน ท่ีสาคัญ
ความสาเร็จของโครงการนค้ี วรมาพร้อมกับปริมาณขยะมลู ฝอยที่จัดเก็บโดยรถขยะควรลดลง (ในช่วงทาวจิ ัย
ปริมาณขยะจัดเก็บยังไม่ลดลง) อันเป็นความสาเร็จแบบองค์รวม คือเศรษฐกิจ (รายได้) สังคม (สวัสดิการ)
และส่ิงแวดล้อม (ขยะ) ตลอดจนคุณภาพชีวิตของคนตาบลอุดมธัญญา จากการมีวินัยในการใช้ชีวิตและมี
คุณธรรม (แบ่งปันสรา้ งประโยชน์สขุ )
ภาพรวมความสาเร็จข้างต้น เนื่องมาจากความสามัคคีร่วมมือช่วยเหลือกันของผู้นา ผู้บริหาร
บคุ ลากรเทศบาล และผู้นาทอ้ งท่ี ตลอดจนประชาชน ดงั ทีผ่ ู้ใหญบ่ ้านทร่ี บั งบประมาณแผ่นดนิ จากสานักงาน
พัฒนาชุมชนมาพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนนวัตวิถีในหมบู่ ้านได้สาเรจ็ และยัง่ ยนื ได้กลา่ ววา่ “ผมเคยไปอบรม
รว่ มกบั กรมการปกครอง ได้พบผใู้ หญบ่ ้านและกานันจากหลายพ้นื ที่ ก็เห็นวา่ ไม่มีใครพดู ถึงการทางานรว่ มกบั
อปท. พวกเรา (ที่อุดมธญั ญา) เข้ากนั ได้ สง่ เสรมิ กนั ” รวมถึงความตอ่ เน่ืองของการดาเนินการโครงการของ
คณะกรรมการ ในลักษณะทาไป เรียนรู้ พัฒนาและปรับปรุงต่อไป โดยมีผู้นา/ผู้บริหาร ที่เฝ้าทบทวนการ
ดาเนินการท่ีผ่านมาให้เกิดความย่ังยืนไม่ให้สูญหายตลอดเวลา ทั้งหมดล้วนเป็นแรงผลักดันและทาให้ตาบล
อุดมธญั ญาสามารถนอ้ มนาปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งกา้ วไปดว้ ยกนั ได้
โครงการอน่ื ๆ ท่ีมลี กั ษณะนวัตกรรม
นอกจากนวัตกรรมข้างต้น เทศบาลตาบลอุดมธัญญา ยังมีนวัตกรรมจานวนมากท่ีเป็นการนา
รปู แบบมาจากท่ีอื่น หรือเป็นการต่อยอด เช่น การแกป้ ัญหาแหล่งนา้ ในการเกษตร อันเนื่องจากพื้นที่ตาบล
อุดมธญั ญาไมไ่ ดต้ ั้งอยู่ในเขตชลประทาน การจัดหาแหล่งนา้ ให้กบั เกษตรกรจงึ เป็นเรือ่ งจาเปน็ เทศบาล ฯ จึง
ไดส้ นับสนุนเครือ่ งจักร/รถขดุ ดิน พร้อมกบั พนกั งานขบั รถท่ีชานาญการไปขดุ สระในพน้ื ที่ โดยประชาชนดแู ล
ค่าน้ามัน จนทาให้ตาบลอุดมธัญญามีสระน้าขนาดเล็กในพ้ืนที่ของเกษตรกรจานวนมาก สอดคล้องกับ
ตน้ แบบโคก หนอง นา ตามศาสตรพ์ ระราชาในปัจจุบนั รวมถึงการจัดทาธนาคารนา้ ใต้ดินใหก้ ับเกษตรกรใน
125
พ้ืนที่ท่ีจากัด ด้วยวิธีการเดียวกัน ตลอดจนการร่วมกันพัฒนาโครงการต่าง ๆ เพ่ือพัฒนาคุณภาพชีวิตจาก
กองทนุ หลกั ประกันสขุ ภาพเทศบาล ฯ และหนว่ ยงานอนื่ เชน่ สานกั งานกองทุนเสริมสรา้ งสุขภาพ เป็นต้น
2.6 องค์การบรหิ ารส่วนตาบลเขาดนิ : แฟรนไชส์ ตลาดเจา้ คะ่
“ตลาดเปดิ ตน้ เดือนกรกฎาคมนคี้ ะ่ ในช่วงปิดตลาดกป็ ระสานงบตลาดต้องชมจากพาณชิ ย์ เอามา
ปรบั ปรงุ ตลาดอยู่ค่ะ”
คาอธิบายถึงตลาดเจ้าค่ะ ในสถานการณ์การแพร่ระบาดโคโรน่า โควิด 19 ท่ีผ่านมา และส่ิงที่จะ
เกิดข้ึนของบุคลากรองค์การบริหารส่วนตาบลเขาดิน แสดงให้เห็นว่า การดาเนินการตลาดไม่ได้หยุดไปกับ
สถานการณ์ คณะกรรมการบริหารตลาดรวมถึงอบต. เขาดิน กลับมีความพร้อมในการใช้ประโยชน์ใน
ชว่ งเวลาที่ปดิ ตลาด มาปรบั ปรุงและพัฒนาตลาดใหส้ วยงามและ เพิ่มความสะดวกสบายใหก้ ับผูม้ าใชบ้ ริการ
มากขึ้น เพอื่ ให้ประชาชนที่มาเยอื นตลาดเจา้ ค่ะ ไดพ้ บรูปแบบไฉไลกวา่ เดิม เพิ่มเติมความปลอดภัย และเกิด
ความอ่ิมใจทไ่ี ด้กลบั มา
ตลาดเจ้าค่ะ นวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงขององค์การบริหาร
ส่วนตาบลเขาดิน ที่ดาเนินการร่วมกับชุมชนในรูปแบบคณะทางานที่เข้มแข็ง ให้เป็นตลาดชุมชน ตลาด
เกษตรปลอดภัยของบ้านเขาดิน สนับสนุนให้คนไทยได้บริโภคอาหารท้องถ่ิน ท้ังผักและสมุนไพรต่างไป ท่ี
เกษตรกรในพ้ืนท่ีใส่ใจในการผลิตอย่างพิถีพิถัน และอาหารสาเร็จรูปต่าง ๆ ท่ีปรุงจากวัตถุดิบในพ้ืนที่ โดย
ผปู้ ระกอบการภายในพน้ื ที่ เพ่ือสขุ ภาพที่ดีของลกู ค้าและผบู้ รโิ ภคทุกทา่ น
ตลาดเจ้าค่ะ ใหบ้ ริการทุกเย็นวันอาทิตย์ บริเวณลานกว้างริมแม่นา้ ปิง จึงเต็มไปด้วยผู้คนมากมาย
เข้ามาเดิน เลือกซ้ืออาหารคาวหวาน ท้ังที่เป็นอาหารท้องถ่ินที่หารับประทานได้ยาก หรืออาหารร่วมสมัย
ท่ัวไป ท่ีผลิต/แปรรูปโดยคนในพ้ืนท่ี ตลอดจนพืชผัก ผลไม้ ปลอดสารพิษ หรืออินทรีย์ จากศูนย์เรียนรู้
การเกษตรปลอดภยั ตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งทั้ง 4 ศูนย์ และเกษตรกรในตาบลเขาดนิ ผูข้ ายแตล่ ะ
คนตา่ งนาผลผลิตมาวางขายในซุม้ ไมไ้ ผ่ พร้อมกับประดบั ตกแตง่ สร้างความน่าสนใจ ในบรรยากาศสถานที่ที่
ถูกตกแต่งอย่างสวยงาม นับต้ังแต่ทางเข้า ทางเดิน ลานกิจกรรมการแสดง/นิทรรศการ ลานน่ังทานอาหาร
ตลอดจนมุมต่าง ๆ สาหรับการถ่ายภาพ ภายใต้บรรยากาศลานวัฒนธรรม (ดูภาพรายละเอียดในภาคผนวก
ช) โดยนายก ผู้บริหาร และบุคลากรขององค์การบริหารส่วนตาบลเขาดิน ตลอดจนบรรดาผู้ขายของตลาด
เจา้ คะ่ ท่เี ข้ามามสี ่วนร่วมในการจัดการดูแลตลาด ในรปู แบบคณะกรรมการตลาด ท่ีมาจากตัวแทนของผ้ขู าย
ในแต่ละสว่ น ที่ตอ้ งดูแลความสะอาด ความเป็นระเบียบเรียบร้อย และการปฏบิ ัติตามกติกาทค่ี ณะกรรมการ
ได้ตกลงกันแล้ว ยังมีการจัดทีมมาช่วยกันตัดหญ้า ทาความสะอาด เตรียมพ้ืนท่ีก่อนตลาดเริ่มในทุกสัปดาห์
ขณะท่ีอุปกรณ์ต่าง ๆ ของตลาด และการประชาสัมพันธ์ตกแต่งสถานที่ ล้วนมาจากการดาเนินการโดย
คณะกรรมการตลาด โดยนายกอบต. เขาดิน กลา่ วว่า “ในการเลอื กคนมาเป็นกรรมการ นอกจากเปน็ ตวั แทน
ผขู้ ายในแต่ละโซนแลว้ ยงั มาจากผ้มู ีความสามารถในงานชา่ ง งานตกแต่ง และงานอน่ื ๆ ทเี่ กี่ยวข้อง จากคน
126
ในพ้ืนท่ี” นายก ฯ และคณะกรรมการเหล่านี้ ต่างเข้ามาช่วยเหลือกันในลักษณะจิตอาสา เช่นเดียวกับ
บุคลากรของอบต. เขาดิน ที่เข้ามาช่วยเตรียมสถานที่และดูแลความพร้อมในด้านต่าง ๆ โดยไม่เบิกค่า
ล่วงเวลา ภายใต้ความมุ่งหวังเดียวกัน คือการสร้างรายได้ให้กับคนบ้านเขาดิน สถานที่ท่องเที่ยวที่ลูกหลาน
ภาคภมู ิใจ ที่สาคญั เปน็ เศรษฐกจิ ทีเ่ ตบิ โตบนฐานวัฒนธรรม และความเปน็ อนั หนึ่งอนั เดยี วกันของคนบ้านเขา
ดนิ
คณะกรรมการตลาดเจ้าค่ะ จัดประชมุ กนั หลังจากปดิ ตลาด โดยมีบรรดาผขู้ ายต่างมานั่งฟงั และรว่ ม
แสดงความคิดเห็น นอกเหนือจากการเป็นจิตอาสาแล้วพวกเขายังต้องร่วมลงเงินต้ังต้นและจ่ายค่าดูแล
สว่ นกลางในแต่ละครั้งที่มาขายของ โดยผู้ขายคนหน่ึงที่ปกติก็เป็นผู้ขายตามตลาดนัดต่าง ๆ ในพ้ืนท่อี ยู่แล้ว
กล่าวว่า “นี้คอื สิ่งท่ีอยากเห็นมานาน ตลาดนัดท่ีเคยขายเป็นตลาดหรือสถานท่ีแลกเปล่ียนสินค้ากับเงิน แต่
ท่ีน้ี สินค้าแสดงตัวเราบ้านเรา เรามีซุ้มไม้ไผ่ของเรา มีสถานที่ขายที่แน่นอน นายก ฯ ก็มาช่วยให้พวกเรา
ปรับปรุงร้าน การขายอยู่ตลอดเวลา” นายก ฯ และคณะกรรมการได้ร่วมประชุมปรึกษาหารือเพื่อปรับปรุง
พฒั นาตลาดอยตู่ ลอดในแต่ละสัปดาห์ ท้ังในเรื่องการปรับปรุงสถานท่ี การช่วยเหลือผู้ขายที่ยงั ขายสินค้าได้
ไม่มากดว้ ยการนาเยาวชนตัวนอ้ ยมาช่วยนาเสนอสนิ ค้าเหลา่ น้ใี ห้กบั ลกู ค้าหรือผู้มาเยือนทนี่ ั่งพักผ่อน โดยเด็ก
ๆ ได้ฝึกฝนการขาย มีรายได้เป็นค่าขนม และใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ อีกท้ังยังมีการจัดกิจกรรมต่าง ๆ
ในลานการแสดง/นทิ รรศการ ตลอดจนการจดั กิจกรรมตามโอกาสในแตล่ ะเดอื น เช่น เดือนกมุ ภาพนั ธ์-เดอื น
แห่งความรกั ก็มกี ิจกรรมพับเตยหอมเปน็ ดอกกุหลาบจากร้านค้าท่เี ขา้ มาขายสินค้าในตลาด เป็นต้น
ปัญหาที่ตอ้ งการแกไ้ ข
ประชาชนส่วนใหญ่ในตาบลเขาดินเป็นเกษตรกร ปัญหาราคาผลผลิตตกต่า/ไม่แน่นอน ซ่ึงเป็น
ปญั หาสาคัญทส่ี ุดของภาคเกษตร จึงเปน็ ปญั หาของประชนในตาบลเขาดนิ ขณะทภี่ าครัฐจัดสรรงบประมาณ
ในการพยุงราคาหรือประกันราคา หรือนโยบายต่าง ๆ ที่เก่ียวกับราคาผลผลิตทางเกษตร ยังได้จัด
งบประมาณส่วนหนึ่งไปกับการจัดทาตลาดกลางหรือตลาดท้องถ่ิน หลายโครงการได้ถูกดาเนินการ แต่ก็ไม่
สามารถทาตลาดให้ประสบความสาเรจ็ ได้ เช่นเดียวกับตลาดเจ้าคะ่
นายกองค์การบริหารส่วนตาบลเขาดนิ มไิ ดม้ องเฉพาะการแกไ้ ขปัญหาราคาผลผลติ เทา่ น้ัน หากมอง
การแก้ปัญหาด้วยการเพ่ิมความถี่ของกระแสรายได้ของเกษตรกร ขณะท่ีเกษตรกรส่วนใหญ่ของบ้านเขาดิน
เป็นชาวนา กระแสรายได้ที่เข้ามาจึงเป็นเพียงราย 6 เดือน (กรณที านาปรัง) หรือ ราย 4 เดือน (กรณีทานา
สามคร้ัง) นายก ฯ จึงหาทางเพ่ิมกระแสรายได้ของเกษตรกร ให้เป็นรายเดือน จนถึงรายสัปดาห์จากการนา
ผลผลิตของตนมาขายท่ีตลาดเจ้าค่ะ ทาให้ตลาดเจ้าค่ะ มีความแตกต่างจากตลาดนัดท่ัวไป ท่ีสินค้าทั้งหมด
เป็นสนิ คา้ ทีม่ าจากชุมชนท้องถน่ิ ปจั จุบนั ยังเปิดรับใหส้ ินค้าจากชมุ ชนอื่น ๆ ในนครสวรรค์ เขา้ มาจาหน่ายใน
ตลาดด้วย
ความเปน็ มา
นายกองคก์ ารบริหารส่วนตาบลเขาดินเห็นว่า อบต. มีบทบาทสาคญั ในการขับเคล่ือนเศรษฐกจิ ตาม
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยนายกวัฒนากรแสดงความเห็นว่า “การใช้ศาสตร์พระราชา ไม่เข้าใจ
ทฤษฎีมากนัก แต่สังเกตสิ่งท่ีพระองค์ท่าน (พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถ
127
บพิตร) ทรงทา โดยใช้ทุนในพ้ืนที่ท่ีมีอยู่” จึงได้นามาประยุกต์ใช้พัฒนาชุมชน นับต้ังแต่ทุนวัฒนธรรม บ้าน
เขาดินเป็นพื้นท่ีเสด็จประพาสต้นของรัชกาลท่ี 5 ทุนมนุษย์ ความสามารถของเกษตรกรในพ้ืนท่ีทั้งในเรื่อง
การทาเกษตรปลอดภัยและอินทรีย์จากศูนย์เรียนรู้ทั้ง 4 แห่ง อีกท้ังยังส่งเสริมการท่องเท่ียวชุมชน โดย
ร่วมกับคนในชุมชนพัฒนาพื้นท่ีหาดเสลา ในบริเวณหมู่ที่ 8 เป็นพ้ืนท่ีเล่นน้าในช่วงสงกรานต์ (มีนาคมถึง
เมษายน) และเช่ือมโยงกับการท่องเท่ียวแห่งประเทศไทย (ททท.) มาพัฒนาเป็นการท่องเท่ียวชุมชน และ
พฒั นาต่อยอดสนู่ วัตวิถีโดยกรมพัฒนาชุมชนในปัจจบุ นั
ขณะเดยี วกันก็ยงั ไดร้ ว่ มมือกบั วัฒนธรรมจังหวัดนครสวรรค์ จดั ทาโครงการท่องเท่ียวเชงิ วัฒนธรรม
เกี่ยวกับการเสด็จประพาสต้นของรัชกาลท่ี 5 และจัดต่อเน่ืองเป็นประจาทุกปี จนถึงปัจจุบันในช่ือกิจกรรม
“112 ปี เที่ยวตามรอยพระพุทธเจ้าหลวง เสด็จประพาสต้น มณฑลนครสวรรค์ ประจาปี 2561” ซึ่งจัดใน
เดือนสงิ หาคม เปน็ เวลา 2 วันทุกปี ในปีทผ่ี า่ นมา ไดม้ ีการจัดกิจกรรมใหค้ นในชมุ ชนนาผลผลิตมาขายในช่วง
กจิ กรรมด้วย โดยหน่วยงานราชการได้นางบประมาณมาจัดทาซุ้มจาหน่ายผลิตภณั ฑใ์ ห้กบั คนในชุมชน หลัง
เสรจ็ งาน นายกองคก์ ารบริหารสว่ นตาบลเหน็ ว่า น่าจะมกี ารจัดกจิ กรรมต่อเนื่อง ในพน้ื ท่รี มิ นา้ ปิงหน้าวดั เขา
ดินใต้ เนื่องจากทางกรมเจ้าท่าได้มาพัฒนาเขื่อนกันตล่ิงพร้อมกับทางเท้าบริเวณริมเขื่อนไว้เรียบร้อยแล้ว
หลังจากปรึกษาหารอื กันในคณะทางานภายในอบต. จึงได้เริ่มจดั ทาตลาดเจ้าค่ะ จากซมุ้ ไมไ้ ผ่และอุปกรณ์ท่ี
เหลอื อยู่ และการสนับสนุนเคร่ืองจกั ร วสั ดุ และการรว่ มลงมือของบุคลากร อบต.
ต่อมาเม่ือตลาดได้ดาเนินกิจการไปได้ระยะหน่ึง มีผู้เข้ามาจับจ่ายสินค้าจานวนมาก จึงมีหน่วยงาน
ตา่ ง ๆ เข้ามาสนับสนุน นบั ต้งั แต่ พาณิชย์จงั หวัดนครสวรรค์ทนี่ าตลาดเจ้าค่ะ เข้าไปเสนอรบั งบประมาณใน
โครงการตลาดต้องชมของกระทรวงพาณิชย์ พร้อมกับขอนาเกษตรกรที่ปลูกผักปลอดสารในเครือข่ายเข้า
มาร่วมจาหน่ายสินค้า และจังหวัดนครสวรรค์ก็ได้เสนอให้ตลาดเจ้าค่ะเป็นเครือข่ายของตลาดประชารัฐ
พรอ้ มนางบประมาณสนับสนุน หลงั จากนั้นอบต. เขาดินจึงได้จัดสรรงบประมาณเพื่อทาถนน ที่จอดรถ และ
ห้องน้า ภายในตลาดเจ้าค่ะ บรรจุในข้อบญั ญัติ ในชอื่ โครงการตลาดประชารฐั สาเหตสุ าคัญที่ทาใหอ้ บต. ไม่
สามารถจัดสรรงบประมาณต้ังแต่ต้น ด้วยเกรงว่าอาจได้รับการทักท้วงจากหน่วยตรวจสอบ เมื่อตลาดได้
ดาเนนิ การไปจนประสบความสาเรจ็ ทาให้ประชาชนในพ้นื ที่แสดงความตอ้ งการให้พัฒนาพน้ื ที่จงึ เปน็ เหตุผล
ที่อบต. สามารถนามาอธบิ ายเพอื่ การเสนอแผนปรบั ปรุงจากแผนพฒั นาสี่ปี นอกจากนี้ยังมกี ารจัดตั้งกองทุน
จากผู้ขายเป็นเงินตั้งต้นเพื่อเป็นกองทุนในการดูแลปรับปรุงตลาดในระยะยาว อีกท้ังยังเป็นเงินกองทุนที่
นามาใช้พัฒนากิจกรรมต่าง ๆ ของตลาด ซ่ึงบริหารกองทุนโดยคณะกรรมการตลาด โดยนายก ฯ หวังเห็น
คณะกรรมการตลาดสามารถบรหิ ารตลาดไดอ้ ยา่ งเขม้ แขง็ ด้วยตนเอง
128
ความสาเร็จท่ีเกดิ ข้นึ
ความสาเรจ็ ของตลาดเจ้าค่ะ เห็นไดจ้ ากจานวนผู้เข้ามาท่องเท่ยี วจบั จ่ายใช้สอยในตลาดจานวนมาก
เป็นประจาทุกสัปดาห์ ในขณะที่ผู้ขายต่างก็มีรายได้จากการขายผลผลิตได้โดยเฉล่ียถึง 5,000 บาทต่อ
สัปดาห์โดยประมาณ อีกทั้งยังมีการพัฒนากิจกรรมต่าง ๆ หมุนเวียนเปลี่ยนไปทุกสัปดาห์ จนเกิดเสียง
เรียกร้องให้เปิดตลาดในวันเสาร์ด้วย และมีการทดลองขายกันแต่เมื่อเห็นว่าจานวนผู้เข้ามาท่องเที่ยวยังไม่
มาก จึงไดเ้ ลอ่ื นการตดั สินใจเรอื่ งนอ้ี อกไป โดยเปดิ ขายเฉพาะวันอาทิตย์เทา่ นน้ั
ปัจจัยความสาเร็จของตลาดเจา้ ค่ะ มาจากหลายองคป์ ระกอบ ท้งั จากตาแหน่งที่ตัง้ ทหี่ ่างจากชมุ ชน
เมอื ง (ปากน้าโพ) ประมาณ 10 กว่ากโิ ลเมตร สภาพกายภาพของพืน้ ที่ทีม่ ีความสวยงามริมน้าปิงและส่งิ ปลูก
สร้างต่าง ๆ ภายในตลาด ท่ามกลางความศรัทธาในวัดเขาดินใต้ ราคาสินค้าย่อมเยาว์ มีคุณภาพดี และมี
ความหลากหลาย เป็นสินค้าชุมชนหรือผลิตจากคนในชุมชนที่แต่งชุดไทยโบราณและส่ือสารด้วยภาษาอัน
เป็นเอกลักษณ์ ตลอดจนการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ทาให้ตลาดเป็นพื้นท่ีลานวัฒนธรรม อันองค์ประกอบที่
สอดคล้องแนวคิดทฤษฎีการตลาดทั่วไปของ Kotler (1880) คือหลักการ 4 Ps: Product ผลิตภัณฑ์ Price
ราคา Place สถานท/่ี ท่ขี าย และ Promotion การโฆษณา/ประชาสมั พันธ์ เป็นตน้
นอกจากน้ียังมีสิ่งสาคัญที่ทาให้เกิดองค์ประกอบดังกล่าว เพราะตลาดเจ้าค่ะไม่จาหน่ายสินค้าท่ีมี
เอกชนเจ้าของกิจการ/ผู้ประกอบการท่ีทาหน้าที่รวบรวมทรัพยากร โดยมีกาไรเป็นแรงจูงใจ/เป้าหมาย แต่
ตลาดเจ้าค่ะ เป็นบริการสาธารณะ จึงต้องอาศัยองค์ประกอบอ่ืน ๆ ในการขับเคล่ือนสิ่งต่าง ๆ ข้างต้นให้
เกิดข้ึน นับต้ังแตผ่ ้นู า/นายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลเขาดิน ทเี่ ปน็ ผู้ท่ีจรงิ จังกับงานในหน้าที่ เป็นผู้เสียสละ
และกล้าคิด กล้าสร้างสรรค์โครงการต่าง ๆ โดยเฉพาะการเขียนข้อเสนอโครงการเพ่ือของบประมาณจาก
หน่วยงานต่าง ๆ นารายได้เข้าสอู่ บต. เพือ่ ทาโครงการ/นาความเจริญใหก้ บั ตาบล ลกั ษณะการทางานแบบนี้
สวนทางกับเกณฑ์การประหยัดตามการประเมิน LPA ท่ีเน้นลดการใช้กระดาษ โดยพิจารณาตามจานวน
กระดาษที่เบิก หากเบิกน้อยก็จะได้คะแนนมาก นายก ฯ จึงต้องบอกกับบุคลากรว่า “ใช้กระดาษไปเลย
เพราะให้ลดการใช้กระดาษเป็นไปไม่ได้ การทาเอกสาร 1 ชุดก็ใช้ประมาณ 7-8 แผ่นแล้ว ดังน้ันหากไม่ใช้
กระดาษคือคนไมท่ างาน คะแนนนายกน้อยกว่านายกด้วยกันก็ไม่เป็นไร แตเ่ งินเข้ามามากกว่านายกด้วยกัน
ชาวบ้านมีรายได้ มอี าชีพ ผมกพ็ อใจแล้ว”
ในส่วนของความร่วมมือร่วมใจในการทางานของบุคลากรของอบต. เขาดิน ที่ช่วยกันจัดตลาดเจ้า
ค่ะ โดยเฉพาะในช่วงวันหยุด บุคลากรคนหน่ึงแสดงความเห็นว่า “เวลามาจัดตลาดเจ้าค่ะ ก็เอาลูกสาวมา
ด้วยค่ะ เพราะไม่มีคนดูแล แต่เขาก็ชอบและสนุกกับกิจกรรมต่าง ๆ ของตลาดด้วยค่ะ” ความร่วมมือของ
ผขู้ ายและประชาชนของตาบลเขาดิน ตลอดจนการสนับสนุนงบประมาณจากหนว่ ยงานต่าง ๆ ที่ต้องการนา
งบประมาณท่ีไดร้ ับจดั สรรไปดาเนนิ การในพ้ืนทท่ี ่ีเกดิ ประโยชน/์ ประสทิ ธิผล โดยมีความสาเรจ็ ของตลาดเจ้า
ค่ะ เปน็ รปู ธรรมท่ยี นื ยันประสทิ ธผิ ลนั้น
คณะกรรมการตลาดเจ้าค่ะ ท่ีมีนายกเป็นท่ีปรึกษา ที่ใช้กระบวนการจัดการความรู้อย่างต่อเนื่อง
โดยที่คณะกรรมการ ฯ ไม่ร้วู ่ากาลังทาเช่นน้ัน ด้วยการจัดประชุมปิดตลาดทกุ สปั ดาห์ เพื่อทบทวนสงิ่ ท่ไี ด้ลง
มือทา/การดาเนินการของตลาดในวันนั้น และสรุปหาส่ิงท่ีควรปรับปรุง ส่ิงใดที่ทาแล้วไม่ได้ตามเป้าหมายก็
129
ถือเป็นเรื่องเรียนรู้ และคิดสร้างสรรค์กิจกรรมต่าง ๆ ให้เกิดข้ึน จนทาให้ตลาดเจ้าค่ะ เป็นนวัตกรรมการใช้
ประโยชนจ์ ากพื้นท่ี สรา้ งความแขง็ แรงของเศรษฐกจิ ชมุ ชนตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง โดยเตบิ โตจาก
ทุนภายในชมุ ชนเพื่อการพ่งึ ตนเองอยา่ งแท้จรงิ
นอกจากความสาเร็จข้างต้น ยังสามารถเห็นความสาเร็จได้เพ่ิมอีก จากการเกิดตลาดริมน้า ท่ีมี
รูปแบบคล้ายกันในพื้นที่ในจังหวัดนครสวรรค์ ถึง 2 แหง่ คือ ตลาดท่าเรือวัดคลองคาง ริมแม่น้าปิง ภายใน
วดั คลองคางจังหวัดนครสวรรค์ ซง่ึ รเิ รม่ิ และดาเนินการโดยคณะกรรมการวดั คลองคาง และตลาดบริเวณลาน
สวรรค์นคร วัดตะแบก (วัดปากน้าโพใต)้ รมิ แม่น้าเจ้าพระยา ฝ่ังตรงข้าม “พาสาน” สถาปตั ยกรรมจุดต้นน้า
เจ้าพระยา สัญลักษณ์เมือง (Landmark) แห่งใหม่ของจังหวัดนครสวรรค์ ตลอดจนการเป็นแรงบันดาลใจ
ให้กับอปท. ท่ีร่วมกันขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงร่วมกับ อบต. เขาดิน อีก 17 แห่งท่ีต่างสนใจ
มาร่วมเรียนรู้การจัดตลาดเจ้าค่ะ ในการประชุมอย่างมีสว่ นร่วมคร้งั ที่ 2 ณ อบต. เขาดิน และหลายอปท. ได้
นาความรู้ไปใช้จัดตลาดในพื้นที่ เช่น ตลาด ๕ ตาลึง ของเทศบาลตาบลทัพทัน และ ตลาดในงานประเพณี
ลอยะกระทงท่วี ดั ท่ามะนาว ขององค์การบรหิ ารสว่ นตาบลท่ามะนาว และอีกหลายอปท. ที่สนในนาแนวทาง
ของตลาดเจ้าค่ะ ไปขับเคลอ่ื น และสนใจใช่คาว่า “ตลาดเจ้าค่ะ” ในการเรียกชื่อตลาดในพื้นท่ีตน ซ่ึงนายก
อบต. เขาดิน มีความยินดีและรู้สึกดีใจที่ตลาดเจ้าค่ะได้เป็นแนวทางในการพัฒนาให้กับชุมชนต่าง ๆ อีกท้ัง
ยินดีท่ีเป็นทปี่ รกึ ษาให้กับอปท. ตา่ ง ๆ ท่ีเข้ามาศึกษาดงู าน โดยกลา่ วกับผเู้ ข้ารว่ มประชมุ ฯ วา่ “ผมยนิ ดมี าก
ครบั ท่ีมตี ลาดชุมชนแบบนี้ในพืน้ ท่ตี า่ ง ๆ Copy ไปเลยครับ เพราะผมก็ Copy มาเหมือนกัน (เสยี งหัวเราะ)”
ทั้งน้ี การเรียนแบบขา้ งตน้ เป็นการลอกเลียนแบบท่ไี ม่มลี ขิ สทิ ธ์ิ ดังทน่ี ายก ฯ อบต. เขาดิน และทีม
ผบู้ ริหาร ต่างยินดที ี่อปท. ต่าง ๆ ไดน้ ารูปแบบนี้ไปพัฒนาให้เป็นตลาดชุมชนในพ้ืนที่ เพราะนัน้ หมายถงึ การ
ทป่ี ระชาชนในพืน้ ท่มี รี ายไดเ้ พมิ่ ได้รู้จกั การขายนอกเหนือจากการปลกู /ผลติ เท่านนั้ ได้เขา้ ใจความหมายของ
การสร้างผลิตภัณฑ์คุณภาพเพื่อส่งต่อให้กับผู้บริโภคโดยตรง นาสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตในพื้นที่ คล้ายกับ
การขยายแฟรนไชส์ของธุรกิจ แต่เป็นแฟรนไชส์ ตลาดเจ้าค่ะ นวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียง ท่ีตั้งอยู่บนฐานการร่วมทุนระหว่างคนในพื้นที่และอปท. และการแบ่งปันผลประโยชน์
นับตัง้ แตค่ วามย่ังยืน ความสุข และประโยชน์สขุ ท่เี กดิ ขึน้ ในพนื้ ทรี่ ่วมกนั โดยมอี ปท. เปน็ หนว่ ยงานขับเคลือ่ น
โครงการอื่น ๆ ทม่ี ีลกั ษณะนวตั กรรม
จากการที่นายกองค์การบริหารส่วนตาบลเขาดิน เป็นผู้บริหารรุ่นใหม่ที่ใฝ่เรียนรตู้ ลอดเวลา จึงเข้า
ร่วมกบั หน่วยงานต่าง ๆ สร้างสรรค์กิจกรรมตา่ ง ๆ ในพื้นที่ นับตง้ั แตเ่ ป็นรองนายก โดยรว่ มกับองค์กรพัฒนา
เอกชนระดบั นานาชาตใิ ห้มาอบรมเยาวชนในพื้นทแ่ี ละจัดตั้งกลมุ่ เยาวชนดอกเสลา แม้โครงการดังกล่าวไมไ่ ด้
รบั การดาเนินการต่อ เนื่องจากหน่วยงานเอกชนดังกล่าวไม่ได้ดาเนนิ โครงการในประเทศไทยตอ่ เนื่อง นายก
ฯ ยังทาโครงการรว่ มกับหน่วยงานต่าง ๆ เชน่ สสส. เพื่อเป็นหน่วยงานกลางในการพัฒนาเครือข่ายการปลูก
ผกั ปลอดสารพิษของจังหวัด และเป็นแม่ไก่เพอื่ ขับเคล่ือนตาบลสุขภาวะในจังหวัดนครสวรรค์ เป็นต้น อีกท้ัง
ยังของบประมาณสนับสนุนจากจังหวัดและภาครัฐในกระทรวงต่าง ๆ ขณะเดียวกันก็มีการริเร่ิมโครงการ
นวัตกรรมต่าง ๆ ท้ังจากงบประมาณของอบต. เช่น การจัดสรรน้าใช้ในช่วงฤดูแล้งด้วยเครื่องสูบน้าที่เป็น
ไฟฟ้าพลังแสงอาทติ ย์ และการพฒั นาพ้นื ที่หาดเสลาใหเ้ ปน็ แหล่งท่องเที่ยวและพักผอ่ นทางน้าในช่วงฤดรู อ้ น
130
ซ่งึ มาจากความรว่ มมอื รว่ มใจของคนในพ้ืนท่ี ตลอดจนนวัตกรรมอืน่ ท่ีมีรายละเอียดในภาคผนวก ฌ อันเป็น
เพยี งตวั อยา่ งเบื้องต้นของนวตั กรรมอื่น ๆ ขององคก์ ารบริหารส่วนตาบลเขาดนิ
2.7 องคก์ ารบริหารส่วนตาบลบางตาหงาย: การดแู ลคุณภาพชวี ติ ผสู้ ูงอายุ
“คุณค่า ไดก้ ารมองเรื่องคณุ คา่ ทีไ่ มใ่ ช่เรื่องมลู ค่าหรือเงนิ (แตเ่ ปน็ ประโยชนท์ ่แี ตกตา่ งจากสง่ิ ที่มีอยู่
เดิม) ผมจดบนั ทึกไวใ้ นโทรศัพท์ ได้ศัพทใ์ หม่ ไดน้ วตั กรรมสงั คม เป็นเคร่อื งมือใหม่ ๆ ผมกจ็ ะนามาปรับใชม้ า
คุยกับนอ้ ง ๆ ในท่ที างานในการประชุมประจาเดอื น”
ปลดั องคก์ ารบริหารส่วนตาบลบางตาหงายสะทอ้ นส่งิ ท่ีไดเ้ รียนรจู้ ากการประชมุ เชิงปฏบิ ัติการครง้ั ท่ี
4 ที่เทศบาลตาบลห้วยงู ให้ทีมวิจัยได้รับฟัง ซ่ึงปลัด ฯ ติดภารกิจในการประชุม 3 คร้ังท่ีผ่านมา และเมื่อ
สามารถเข้าร่วมการประชุมได้จึงได้พาทีมบุคลากร อบต. บางตาหงายเข้าร่วมเรียนรู้การทาผังนวัตกรรม
สังคม เครื่องมอื ในการสรา้ งนวตั กรรม อยา่ งตั้งใจ นอกจากน้ี บุคลากรทเ่ี ขา้ ร่วมยงั ไดส้ ะท้อนการนาเคร่อื งมือ
ผงั นวัตกรรมสังคมมาใชใ้ นการเขียนโครงการอีกด้วย อันแสดงให้เห็นคุณภาพของผ้บู ริหารและบุคลากรของ
อบต. บางตาหงายท่ีมีความมุ่งม่ันเรียนรู้นาสิ่งใหม่มาพัฒนาตนเองและงานอย่างต่อเน่ืองเพื่อสร้างคุณภาพ
ชวี ติ ทีด่ ีใหก้ บั ประชาชนในพื้นที่
นายก ฯ อบต. บางตาหงาย ได้เข้ามาบริหารงาน ร่วมกับปลัด ข้าราชการประจาที่ทาหน้าท่ี
ตอบสนองนโยบายของนายก อบต. รับผิดชอบดูแลราชการประจาของ อบต. ให้เป็นไปตามนโยบายของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับบทบาทเชิงรุกในการร่วมสนับสนุนการดูแลสุขภาพ
ประชาชน ด้วยการบริหารกองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับพื้นที่ หรือกองทุนตาบล ซ่ึงไดร้ ับงบประมาณ
จดั สรรจากกองทุนหลกั ประกันสขุ ภาพแห่งชาติ และงบประมาณจัดสรรจากอปท. เพือ่ สนบั สนุนใหห้ น่วยงาน
ภาครัฐ ภาคประชาสังคม ตลอดจนกลุ่มประชาชน เขา้ มาดาเนนิ กจิ กรรมดา้ นสาธารณสุขในพ้นื ที่ เพ่ือใหก้ ลุ่ม
แม่และเด็ก กลุ่มผู้สูงอายุ และกลุ่มเสี่ยงหรือกลุ่มผู้เปราะบาง เป็นต้น สามารถเข้าถึงบริการสาธารณสุขได้
อย่างท่ัวถึง ซ่ึงเป็นนโยบายสาธารณะท่ีเป็นนวัตกรรม โดยมีอปท. เป็นหน่วยงานบริหารจัดการกองทุนให้
บรรลุวตั ถุประสงค์
จากการท่ีปลัด ฯ ดารงตาแหน่งดังกลา่ วมาตั้งแต่เรมิ่ ต้นของการจดั ตั้งองคก์ ารบริหารส่วนตาบล ทา
ให้มปี ระสบการณใ์ นการบรหิ ารงานและเขา้ ใจพน้ื ท่ี ตลอดจนเขา้ ใจบรบิ ทพืน้ ทเี่ ป็นอยา่ งดี รวมถึงการบรหิ าร
จัดการกองทุนตาบล อีกทั้งยังได้อาสาเข้าร่วมกับสานักงานกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 3
นครสวรรค์ เป็นพ่ีเล้ียงในการบริหารกองทุนตาบลให้กับอปท. ต่าง ๆ เพื่อการดูแลคุณภาพชีวิตท่ีดีของ
ประชาชน
อบต. บางตาหงาย ให้ความสาคัญกับผู้สูงอายุ ด้วยการจัดกิจกรรมวันผู้สูงอายุและวันครอบครัว
และจัดให้มีชมรมผู้สูงอายุมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2548 โดยจัดสรรเงินงบประมาณตามข้อบัญญัติของอบต. จัด
กิจกรรมตามเทศกาลทุกปี เม่อื กองทนุ หลกั ประกันสุขภาพระดับตาบลบางตาหงายได้รบั การจัดตงั้ ประมาณ
131
ปี 2560 อบต. บางตาหงาย จึงจัดตั้งโรงเรยี นผสู้ ูงอายบุ างตาหงาย ภายใตช้ มรมผ้สู งู อายุบางตาหงายข้ึน และ
ดาเนินโครงการผู้สูงอายุสดใสกายใจแข็งแรง จากการจัดสรรงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพ
ระดับตาบลบางตาหงาย ทางานร่วมกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบลบางตาหงาย ใช้พ้ืนท่ีบริเวณวัด
มงคลสถิต ศนู ย์รวมจิตใจของคนในชมุ ชน ดว้ ยการจดั กิจกรรมตา่ ง ๆ ท้งั การตรวจสุขภาพ ใหค้ วามรู้ สนั ทนา
การ ออกกาลังกาย และการนาผู้สูงอายุท่ีมคี วามรู้ด้านการทาอาหารและขนมไทยมาเปน็ ครูสอนให้กับเพ่ือน
ผสู้ งู อายแุ ละร่วมกันรับประทาน ขยายผลการดาเนนิ งานส่โู ครงการปรับเปลย่ี นพฤติกรรมสขุ ภาพเพ่ือปอ้ งกัน
และควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชมรมผู้สูงอายุ ฯ ในปีถัดมา เพื่อพัฒนาแกนนาให้มีศักยภาพในการ
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเพ่ือป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในผู้สูงอายุ ด้วยการออกแบบ
กิจกรรมต่าง ๆ นับตั้งแต่การเก็บข้อมูลเก็บข้อมูลภาวะสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเป้าหมายทุก
เดือน ให้ความรู้ด้านสุขภาพ จัดทาเวทีประชาคมกาหนดข้อตกลงในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และติดตาม
ประเมินผลการปรับเปล่ยี นพฤติกรรม
ปัญหาทต่ี อ้ งการแก้ไข
เนื่องจาก จานวนผู้สูงอายุมีสัดสว่ นเพิ่มสงู ขึ้นทุกปี จนมีสัดส่วนร้อยละ 24 ในปัจจุบัน ทาให้ตาบล
บางตาหงายเป็นสังคมผู้สูงอายุ อบต. บางตาหงายจึงต้องเตรียมความพร้อมต่อการรองรับผู้สูงอายุ เพ่ือให้
ผู้สูงอายมุ สี ขุ ภาพกายใจท่ีแขง็ แรง ไม่เป็นผตู้ ดิ บ้านหรือตดิ เตยี ง แต่มาติดสงั คม
ความสาเร็จที่เกดิ ขนึ้
ผลการดาเนินโครงการได้ทาให้ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมโครงการรับทราบข้อมูลสุขภาพ ร่วมกัน
ปรับเปล่ียนพฤติกรรม ด้วยการดูแลสุขภาพ ท้งั ออกกาลังกายและควบคุมอาหาร ทาให้มีสุขภาพกายท่ีดีข้ึน
อนั เกิดจากการดาเนินการตามขอ้ ตกลงร่วมกันของผู้สงู อายุในชุมชน จากการออกแบบกิจกรรมให้เหมาะสม
เพอื่ การปรับเปลี่ยนพฤตกิ รรม และสามารถปฏิบัตเิ ป็นวถิ ีชีวติ ประจาวันได้ นาไปสู่การปรับเปลย่ี นผลลัพธ์ได้
จริง ร่วมไปกับกิจกรรมต่าง ๆ ของโรงเรียนผู้สูงอายุที่จัดอยู่เป็นประจาตลอดท้ังปี เช่น การตรวจประเมิน
ภาวะสุขภาพทางกาย การให้ความรู้สุขภาพด้านต่าง ๆ สันทนาการและออกกาลังกายด้วยการใช้อุปกรณ์
และราวงย้อนยุค กิจกรรมสืบสานพระพุทธศาสนา ความสาเร็จข้างต้น เกิดจากกระบวนการทางานเชิงรุก
และการเรียนรูอ้ ย่างตอ่ เนื่องของบุคลากร อบต. บางตาหงาย ในการสรา้ งสรรค์กจิ กรรมตา่ ง ๆ ให้กับผูส้ งู อายุ
รว่ มกับหน่วยงานตา่ ง ๆ ในพ้นื ท่ี ทง้ั รพ. สต. และผู้นาชมุ ชน อันเป็นการเสรมิ ความเขม้ แข็งของชุมชนท่ีมีอยู่
เดิมให้เขม้ แขง็ เพ่ิมข้ึน พรอ้ มไปกับคณุ ภาพชวี ิตท่ีดีของผู้สงู อายุที่ไดร้ ับการดูแลเพ่ิมข้ึน ภายใต้การสนับสนุน
งบประมาณจากกองทนุ ตาบล และหนว่ ยงานภายนอก เชน่ สานกั งานกองทนุ สนบั สนุนการสรา้ งเสริมสขุ ภาพ
(สสส.) เปน็ ต้น
132
2.8 องค์การบริหารส่วนตาบลนครสรรค์ออก: กองเสบยี งฟาร์ม และการดูแลผู้ป่วยในระยะยาว (Long-
term care)
“ตอนเป็นเด็ก อยากไปแดนเนรมิต ท่ีน่ี.... เหมือนเลยนะคะ เหมือนเป็นบ้านในฝัน นา้ ตาท่อี อกมา
ไม่ได้เสียใจ ดีใจ ภูมิใจ ท่ีเกิดใน ตาบลนครสวรรค์ออก มีผู้นาท่ีเห็นความสาคัญของคุณภาพชีวิตครอบครัว
สร้างบ้านให้ลกู ท้งั ตาบลได้อยมู่ คี วามสุข มอี าชพี มคี ณุ ภาพชีวติ ทด่ี ขี ้นึ ”
เสียงสะท้อนความรู้สึกของผู้ใหญ่บ้าน จากการได้ไปสัมผัส “กองเสบียงฟาร์ม” การพัฒนาพื้นที่ให้
เป็นแหล่งท่องเท่ียวและนันทนาการ ของนายกองค์การบริหารส่วนตาบลนครสวรรคอ์ อก ซ่งึ เป็นการจัดสรร
พื้นท่ีในหลายกิจกรรม นับตั้งแต่ ศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชา แหล่งเรียนรู้การทาเกษตรตามปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียง สวนสุขภาพ ซ่ึงมีสนามเด็กเล่นสรา้ งปัญญาอยู่ในบริเวณนั้น (ซ่ึงเสร็จสมบูรณ์แล้ว) พื้นที่
สาหรับออกกาลังกายและนันทนาการของทุกวัย โดยเฉพาะเด็ก สถานท่ีเรียนรู้สัตว์ท้องถิ่น อันเป็นอัตต
ลักษณ์ของพื้นที่ของกองเสบียง กองทัพบก ในการเป็นพ้ืนท่ีปลูกหญ้าและพืชอาหารสัตว์ให้กับม้าของ
กองทพั บก โดยนายก ฯ ไดท้ าเรือ่ งของใชพ้ ื้นทีด่ ้านติดถนนในการพฒั นาเปน็ แหล่งทอ่ งเที่ยว ศูนย์แสดงสนิ คา้
ชุมชน พื้นท่ีสวัสดกิ ารชุมชนในการจาหน่ายสินคา้ ของคนในชมุ ชน เป็นต้น ซึ่งอยู่ในระหว่างการพัฒนาพื้นท่ี
โดยมีความคืบหน้าไปแลว้ มากกว่ารอ้ ยละ 70 และพร้อมให้บริการประชาชนอยา่ งเป็นทางการในปี 2564
นายก ฯ เป็นผู้บริหารท่ีอาสาเข้ามาพัฒนาบ้านเกิดของตนเอง หลังจากประสบความสาเร็จในการ
สร้างฐานะให้ครอบครัวดว้ ยตนเอง เมื่อเข้ามาบริหารงานอบต. นครสวรรค์ออก นายก ฯ ซ่ึงเป็นผู้เรียนรู้ จึง
ได้นาพาบุคลากรใหเ้ กดิ การเรียนรสู้ ิ่งใหม่ พัฒนาตนเองอย่างต่อเน่ือง ทั้งในงานประจาทรี่ ับผดิ ชอบ และงาน
ใหม่ อันเน่ืองจากการถ่ายโอนภารกจิ ดงั เช่น การดูแลสุขภาพผู้สงู อายุ หลงั จากท่ีได้จดั ทาโครงสร้างพื้นฐาน
ให้กับคนในชมุ ชนเรียบรอ้ ยแลว้
ในปีงบประมาณ 2559 รัฐบาลมีนโยบายในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง โดยนาร่องการดูแล
ผู้ป่วยในระยะยาว (Long term care) ขึ้น องค์การบริหารส่วนตาบลนครสวรรค์ออก ได้ตอบรับการ
ดาเนินงานตามนโยบายของรัฐบาลโดยเรม่ิ ดาเนินงานในปีพ.ศ. 2560 ณ ขณะนั้นมีจานวนผู้สงู อายุท่ีมีภาวะ
พงึ่ พิงจานวน 17 คน มีการดาเนินการเย่ียมบา้ นจากทีมสหสาขาโดยได้รับความรว่ มมือของ รพ.สต.บ้านแก่ง
และโรงพยาบาลค่ายจิรประวัติซึ่งเป็นโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงกลาโหมในพ้ืนท่ี นอกจากได้รับการเย่ียม
จากทีมสหสขาแล้วยังมีการดูแลคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุแบบเฉพาะรายโดยผู้ดูแลผู้สูงอายุ (Caregiver)
ดูแลผู้สูงอายุท่ีบ้านโดยการวางแผนการดูแลของผู้จัดการการดูแลผู้สูงอายุ (Care manager) ภายใต้ช่ือ
โครงการ “เจ็บ ป๋วย อยู่เฮือน” โดยมีเหตุผลของการต้ังช่ือ คือการให้ความสาคัญของคนในชุมชน จาก 2
ชมุ ชน คอื ไทยพุทธและไทยทรงดา
นอกจากนี้ยังได้บรู ณาการกิจกรรมนี้ เข้ากับภารกจิ ที่ อบต. นครสวรรค์ออกทาอยูเ่ ป็นประจา ด้วย
การเปน็ แหลง่ ฝึกงานใหก้ ับนกั ศึกษาดา้ นสาธารณสุข จึงบรู ณาการสอนใหน้ กั ศึกษาคดิ คน้ นวตั กรรมทีเ่ กี่ยวกับ
ดูแลผู้ป่วยติดเตียง เพ่ือช่วยเหลือผู้ป่วยติดเตียงและแบ่งเบาภาระผู้ดูแล ทาให้นักศึกษามีองค์ความรู้เพื่อ
133
ปฏิบัติได้จริง เกิดความภาคภูมิในในตนเอง ครอบครัวผู้ป่วยติดเตียงให้รับประโยชน์จากนวัตกรรมจริง เช่น
นวัตกรรมยางยืดเพ่ิมกาลังขาและแขน เพ่ือผู้สูงอายุท่ีป่วยด้วยโรคกล้ามเน้ืออ่อนแรง นวัตกรรมฝาขวด
เหลียวหลัง (ฝาขวดนวดเท้า) เพื่อผู้สูงอายุโรคหลอดเลือดสมองท่ีมีภาวะแขนอ่อนแรง หรือนวัตกรรม
ลอ้ เล่ือนเคลื่อนท่ี เพอ่ื ผู้สงู อายุทเี่ ป็นโรคกระดกู สันหลงั ทับเส้นประสาท ไมส่ ามารถเดินได้ เปน็ ต้น
อีกท้ัง ยังดูแลให้ความสาคัญผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ด้วยการเปิดโรงเรียนผู้สูงอายุขึ้น เพ่ือรองรับ
ผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมและเพิ่มศักยภาพผู้สูงอายุ ด้วยการเชิญผู้สูงอายุที่เป็นภูมิปัญญาในชุมชน ครูเกษียณ
เข้ามาช่วยออกแบบหลักสูตรและจัดกิจกรรมให้กับเพ่ือนผู้สูงอายุด้วยกัน ทาให้หลักสูตรของโรงเรียน
ผู้สงู อายุเป็นหลักสูตรท่ีสอดคล้องกับบริบทของคนในชุมชน และสรา้ งการมสี ่วนร่วมจากจติ อาสาผ้สู ูงอายุมา
สรา้ งสรรคก์ ิจกรรมใหก้ ับเพอ่ื นผ้สู งู อายุ
ความสาเร็จทเี่ กดิ ข้ึน
ผลจากจากการดาเนนิ งานแบบบูรณาการผลสัมฤทธิ์ที่เกิดข้ึนทาให้จานวนผู้ผูส้ ูงอายุติดเตียงลดลง
จานวนผสู้ ูงอายุกลมุ่ ตดิ บา้ นกลายเป็นผู้สูงอายุติดสงั คม ร้อยละ 8.3 ของจานวนผู้สูงอายกุ ลุม่ ติดบ้านทไ่ี ดร้ ับ
การเยี่ยมบ้าน (สถิติจากข้อมูล LTC อบต.นครสวรรค์ออก) และเปล่ียนกลุ่มจากติดเตียงกลับสู่สังคมได้
ดงั เช่น ผู้สูงอายทุ ่ีเป็นโรคหลอดเลือดสมองแตกทเี่ ป็นผู้ป่วยตดิ เตยี งทีไ่ ม่สามารถชว่ ยเหลือตนเองได้เลย เมื่อ
ได้รับการดูแลและฟ้ืนฟูจากสหวิชาชีพท้ังทมี LTC และทีมหมอครอบครวั ทาให้ผู้สูงอายุสามารถกลับมาเป็น
ผสู้ ูงอายุติดสงั คมได้ และจานวนนกั เรียน (สงู อายุ) ในโรงเรยี นผูส้ งู อายุจากเร่ิมกอ่ ต้งั ปี 2560 จานวน 95 คน
เพ่ิมข้นึ ปัจจบุ นั มีจานวนผสู้ งู อายทุ เ่ี ป็นสมาชิกในโรงเรียนผ้สู งู อายุ จานวน 285 คน
อกี ท้ัง ยังไดร้ ับรางวลั การบริหารจัดการที่ดีของสานักนายกรัฐมนตรี จาก โครงการ “เจ็บ ปว๋ ย อยู่
เฮือน” และได้รับรางวัลจนได้รับรางวัลการดูแลผู้ป่วยในระยะยาวระดับเขตสุขภาพท่ี 3 ถึง 2 ปีซ้อน อัน
เน่ืองมาจากการดาเนินงานท่ีได้รับมอบหมายใหม่ โดยยึดหลักธรรมาภิบาล โปร่งใส ตรวจสอบได้ มี
กฎระเบียบ ขอ้ บังคับและมีหลกั ฐานท่ีเห็นเปน็ รูปธรรม ของนายก ฯ โดยเฉพาะคาพูดท่ีกล่าววา่ “ผมไม่กลัว
เพราะผมทางานโดยใช้ หลักการ หลักเกณฑ์ หลักฐาน” จนกลายเป็นวัฒนธรรมองค์กรท่ีบุคลากรทุกคน
ปฏิบัติตาม ดังเช่น การเริ่มโครงการการดูแลผู้ป่วยระยะยาว (LTC) ท่ีได้รับนโยบาย โดยได้ทาระเบียบและ
เกณฑ์ของศูนย์พัฒนาและฟื้นฟูคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุและคนพิการ ตาบลนครสวรรค์ออก เพ่ืออานวยความ
สะดวกในการทางานต่าง ๆ ข้ึนภายใตก้ รอบของกองทุนเพอื่ รองรับและสอดคลอ้ งกบั หลักเกณฑ์ทีร่ ฐั ประกาศ
และการทางานเชิงระบบเครือข่าย ภายใต้ความร่วมมือของหน่วยงานในพ้ืนที่ที่เป็นทีมภาคีเครือข่ายด้าน
สาธารณสุข (รพ.สต.บ้านหนองแก่ง รพ.ค่ายจิรประวัติและศูนย์อนามัยท่ี 3 จังหวัดนครสวรรค์) และด้าน
สังคม ทั้งพัฒนาสังคมจังหวัดนครสวรรค์ ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน ในการร่วมกันสร้างคุณภาพชีวิตท่ีดี
ใหก้ บั ผูส้ งู อายุ
2.9 องคก์ ารบริหารส่วนตาบลเขาชนกัน: โรงเรยี นผสู้ งู อายุในชนบท การออมและมีรายได้
การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุในสังคมไทย โดยเฉพาะในพื้นท่ีตาบลเขาชนกัน ซึ่งเป็นสังคมชนบท
ประชาชนส่วนใหญ่อยู่ในภาคเกษตร ซึ่งมีฐานะยากจน การดูแลผู้สูงอายุด้วยการจัดสวัสดิการจากเบ้ีย
134
ผู้สูงอายุ เป็นการช่วยเหลือเพียงบางส่วนได้เท่าน้ัน ขณะท่ี นโยบายการดูแลผู้สูงอายุในรูปแบบโรงเรียน
ผูส้ ูงอายุ ในลักษณะสงั คมเมือง จึงไม่สอดคล้องกบั บรบิ ท
องค์การบริหารส่วนตาบลเขาชนกันจัดต้ังโรงเรียนผู้สูงอายุขึ้นเม่ือ 3 ปีก่อน (พ.ศ.2560) โดยมี
กจิ กรรมเพอื่ พัฒนาศักยภาพของผู้สงู อายุท่สี อดคลอ้ งกับบริบทของชุมชน จัดขึ้นทุกวนั ศุกร์โดยความร่วมมือ
กบั โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพท้ัง 2 แห่ง นกั พัฒนาชุมชน เกษตรตาบล ศูนย์การศึกษานอกระบบและตาม
อัธยาศัยของตาบลเขาชนกัน เข้ามาร่วมผลัดเปลย่ี นหมุนเวียนเป็นวิทยากรให้ความรู้และกิจกรรมต่าง ๆ ให้
ครบทกุ มติ ิ ท้งั การใหค้ วามร้แู ละจัดกิจกรรมดูแลสุขภาพ กิจกรรมออกกาลงั กายและนันทนาการ สร้างสรรค์
ต่าง ๆ และการจัดกิจกรรมปฏิบตั ิธรรม เป็นต้น อีกท้ังยงั มวี ฒั นธรรมบิณฑบาต โดยผูส้ ูงอายุหวิ้ ปนิ่ โตอาหาร
มานาอาหารมาวางรวมกันที่โต๊ะกลาง และให้สมาชิกผู้สูงอายุแต่ละคนถือปิ่นโตข้าวเดินตักอาหารท่ีวางอยู่
รวมกันแล้วมาน่ังเป็นวงรับประทานด้วยกัน นอกจากน้ี กิจกรรมด้านการออมและมีรายได้ของผู้สูงอายุ
โรงเรียนผู้สงู อายเุ ขาชน จากการจัดตั้งกองทนุ ขนึ้ 3 กองทุน คอื 1) กองทุนสวัสดกิ ารผู้สูงอายุให้กบั ญาติของ
สมาชิกที่เสียชวี ิต 2) กองทุนออม กองทุนละ100 บาท โดยสมาชิกก้ไู ด้ ไม่เกิน 10 เท่าของเงินออมแต่ไม่เกิน
3,000 บาทต่อครง้ั ดอกเบี้ยร้อยละ 1 บาท (ถ้าออมแตไ่ ม่กู้ไม่ต้องสมัครกองทุนสวัสดิการ แต่ถา้ จะกตู้ ้องไป
สมัครกองทุนสวัสดิการก่อน) 3) กองทุนทอดผ้าป่า ในช่วงวันสงกรานต์ทุกวันที่ 13 เมษายน ทุกปี มีการ
นมิ นต์พระมาเทศนแ์ ละถวายปจั จัยทอดผา้ ป่า จากนั้นพระไดม้ อบเงนิ ผ้าป่า กลับมาใหโ้ รงเรยี นผู้สูงอายุ เพ่ือ
นาไปใชจ้ า่ ยในกิจกรรมของโรงเรยี นผสู้ ูงอายุ
ความสาเรจ็ ทีเ่ กิดขึ้น
ในปัจจุบันมีผสู้ ูงอายุทม่ี าเรียนจานวน 80 คน จากจุดเรม่ิ ต้นจานวน 20 คน อันเนื่องจากการออกแบบ
หลักสูตรท่ีเป็นแบบมีสว่ นร่วม โดยทุกภาคส่วน“ร่วมคิด ร่วมทา ร่วมสรา้ ง”และผลการจัดกิจกรรม สามารถ
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดมื่ กาแฟของผู้สูงอายุ จากท่ีดื่มวันละ 2 ครงั้ เปล่ียนมาให้ดมื่ ชาสมนุ ไพร 11 ชนิด
ทาให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพดี และกองทุนสวัสดิการผู้สูงอายุท่ีมีสมาชิกที่ไม่อยู่ในโรงเรียนผู้สูงอายุก็ร่วมกองทุน
ถึง 200 คน ในปัจจุบัน และกองทุนออมอันเกิดจากแนวคิดเม่ือผู้สูงอายุเจ็บไข้ได้ป่วยเล็ก ๆ น้อย ๆ หรือมี
ความจาเป็นท่ีต้องใช้เงิน กองทุนน้ีสามารถกู้ได้โดยมีเงื่อนไข กิจกรรมทั้งหมดดังกล่าวท่ีทาให้ผู้สูงอายุมี
สุขภาพดีและมีความสขุ
ความสาเร็จข้างต้นเกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วนเห็นที่ความสาคัญและประโยชน์ร่วมกัน
และมีการจัดกิจกรรมอย่างต่อเน่ืองของบุคลากรท่ีสร้างการร่วมกลุ่มให้กับผู้สูงอายุในการช่วยเหลือดูแล
คณุ ภาพชีวติ ทด่ี ใี ห้แกก่ นั และกัน
2.10 องคก์ ารบริหารสว่ นตาบลหนองบัว: การจดั ซ้ือจดั จ้างดว้ ยการรวมโครงการเพ่ือเข้าสกู่ ารประกวด
ราคาอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ e-Bidding
องค์การบริหารส่วนตาบลหนองบัว ไม่ได้จัดทาโครงการ/กิจกรรมที่มีลักษณะนวัตกรรมเพื่อพัฒนา
ท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง แต่มีกระบวนการทางานในการจัดหาพัสดุซ่ึงเป็นนวัตกรรม คือ
การรวมโครงการให้มีวงเงินสูงกว่าหรือเท่ากับ 500,000 บาท เพ่ือเปิดประมูลแบบ e-Bidding จานวนหก
135
ครั้ง ในปีงบประมาณ 2562 ทาให้มีเงินเหลือจากการประมูลเกือบห้าแสนบาท คิดเป็นร้อยละ 22.9 ของ
งบประมาณ/ราคากลาง ดังที่ได้แสดงรายละเอียดไว้ในบทก่อน เป็นนวัตกรรมกระบวนการท่ีอยู่ในวิถีการ
จัดหาพัสดุของอบต. หนองบัว ซึ่งดาเนินการมาอย่างต่อเน่ืองจนถึงปัจจุบัน และอบต. หนองบัว เป็น
หน่วยงานเดียวจากท้ัง 18 องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินที่เป็นกรณีศึกษาในการวิจัยนี้ ที่ได้รับคะแนนใน
ตวั ช้ีวัดข้อ 1.5 เป็นอปท. ท่ีมีนวัตกรรมท่ีแสดงถงึ การดาเนนิ งานอย่างโปร่งใส หรือการป้องกันทุจริตภายใน
องค์กร ขณะที่ อปท. บางแห่งก็ยังแตง่ ตัง้ ตัวแทนประชาชนจากพน้ื ที/่ หมู่บ้านตา่ ง ๆ เขา้ มาเปน็ กรรมการใน
การจัดหาพัสดใุ นทุกข้ันตอน ซึ่งท้งั คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติได้แจ้งกบั อปท.
หลายแห่งว่า มิได้เป็นกระบวนการที่แสดงถึงความโปร่งใสในการทางานโดยตรง เน่ืองจากประชาชนไม่มี
ความรู้ความเข้าใจในรายละเอียดและคุณภาพของพัสดุท่ีจัดหา แต่เป็นการสร้างการมีส่วนร่วมกับประชาชน
ในพนื้ ที่ หรอื การใชเ้ คร่อื งมือทดสอบคุณภาพถนน ซึง่ เป็นเครือ่ งมอื ท่ีแพร่หลาย ซึ่ง อปท. สว่ นใหญใ่ ช้กัน
2.11 องค์การบรหิ ารส่วนตาบลอูต่ ะเภา
องค์การบริหารส่วนตาบลอู่ตะเภา มีความพยายามที่ดาเนินการตามกิจกรรมในพ้ืนท่ีตาบลเพื่อ
พัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงท่ีมีความหลากหลาย มีการดาเนินการกิจกรรมหลายอย่าง
เช่น โครงการหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงและส่งเสริมระบบเศรษฐกิจชุมชนในการทาอาชีพเสริมเพ่ิมรายได้
ใหก้ ับประชาชน เนน้ การใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง แต่เป็นโครงการท่ียังไมม่ ีการดาเนินการอย่าง
ต่อเนื่องและไม่มีการขยายผลในการดาเนินโครงการ จึงไม่สามารถสร้างนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่นให้
เกิดขึ้นได้อย่างชัดเจน ทั้งนี้ ทีมผู้บริหารและบุคลากรต่างให้ความสนใจในการสร้างนวัตกรรมเพื่อพัฒนา
ทอ้ งถิ่น ด้วยการเข้ารว่ มประชุมเชงิ ปฏบิ ตั ิการอย่างมีส่วนรว่ มในโครงการวจิ ยั ทกุ คร้ัง โดยไดร้ บั แรงบันดาลใจ
จากตลาดเจ้าค่ะ และต้องการพัฒนาตลาดเจ้าค่ะในพ้ืนท่ีของตน แต่ยังไม่สามารถนาความรู้ไปปรับใช้ได้
เน่ืองจากยงั ตอ้ งพฒั นาความพร้อมโครงสร้างพน้ื ฐานในพนื้ ท่ีใหเ้ ออ้ื เสยี ก่อน
2.12 เทศบาลตาบลหว้ ยง:ู บรษิ ทั สรา้ งสขุ กลไกขบั เคล่ือนความรว่ มมือระดบั ตาบลในการสร้าง
นวตั กรรมเพือ่ แกป้ ญั หาชุมชน
บรษิ ทั สรา้ งสขุ ตาบลหว้ ยงู ของเทศบาลตาบลห้วยงู เปน็ การริเริ่มโดยนายกเทศมนตรีเทศบาลตาบล
หว้ ยงูและคณะผบู้ ริหารของเทศบาล ทีเ่ ป็นผู้บรหิ ารกองทนุ สวสั ดิการชมุ ชนรว่ มกับตัวแทนจากประชาชน ใน
รูปแบบ 1 ท้องถ่ิน 1 กองทุนสวัสดกิ ารชมุ ชน ที่จัดตั้งขึ้นตง้ั แต่ปี พ.ศ. 2554 มีผลการดาเนินงานจนถึงสิ้นปี
พ.ศ. 2562 คือมีจานวนสมาชิกประมาณ 1,200 คน มีจานวนเงินกองทุนสวัสดิการสะสมถึงปัจจุบันรวม 4
ล้านกว่าบาทโดยประมาณ จัดสวัสดิการให้กับสมาชิกจานวน 11 ประเภท เป็นสวัสดิการตั้งแต่เกิดจนถึง
เสียชีวิตอย่างต่อเน่ือง มีจานวนเงินกองทุนสวัสดิการคงเหลือมากกว่า 2 ล้านบาทโดยประมาณ ผลการจัด
สวัสดิการให้คนในชุมชนทุกช่วงวัย โดยเฉพาะกลุ่มคนสูงอายุท่ีมีสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 20 ของประชากร
ทัง้ หมด ซึ่งจะมีสดั ส่วนเพิม่ ข้นึ ในอนาคต อนั เปน็ ขอ้ จากัดหรือภาระกองทุนที่ต้องดูแลผูส้ ูงอายจุ านวนมากใน
อนาคตอันใกล้ ผู้บริหารกองทุนสวัสดิการชุมชน ปรารถนาเห็นการพัฒนาคุณภาพชีวิต ให้มากกว่าการ
136
บริหารจัดการที่เน้นสวัสดิการโดยใช้เงินเป็นตัวตั้ง บริษัทสร้างสุข จึงถูกใช้ให้เป็นกลไกขับเคล่ือนความ
ร่วมมือระดับตาบล โดยใช้งบประมาณในการจดั ทาแผนชุมชนด้านการดูแลผู้สูงอายใุ นตาบลห้วยงู เพ่ือเป็น
การวางแผนแบบเชื่อมโยง บรูณาการทุกเครือข่ายในตาบลห้วยงูในการดูแลกลุ่มคนในทุกช่วงวัย เรียกว่า
“บริษัทสร้างสุข” โดยมีเครือข่ายกลุ่มองค์กรมาร่วมกันทางาน 9 เครือข่าย คือ 1) กลุ่มอาสาสมัคร
สาธารณสุข (อสม.) 2) โรงเรียน 5 โรงเรียน 3) วัด 4 แห่ง 5) กองทุนสุขภาพประจาตาบลห้วยงู 6) กองทุน
สวัสดิการชมุ ชนเทศบาลตาบลห้วยงู 6) ชมรมผู้สูงอายุตาบลห้วยงู 7) ชมรมกานันผู้ใหญ่บ้านตาบลห้วยงู 8)
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบลห้วยงู และ 9) เทศบาลตาบลห้วยงู ซึ่งมีบทบาทในการเป็นกองเลขาและ
เช่ือมประสานเครือข่าย กลุ่มองค์กรต่าง ๆ ท่ีมีอยู่ในตาบลเข้ามาเป็นหุ้นส่วนในการบริหารจัดการและดูแล
คณุ ภาพชวี ติ ของคนตาบลหว้ ยงู บรษิ ัทสร้างสขุ มีลกั ษณะการบริหารทปี่ ระกอบด้วย
วสิ ยั ทัศน์ คือ สรา้ งหลักประกนั ความมั่นคงในชีวติ ร่วมกนั ของประชาชน ขับเคล่อื นองค์กรด้วย
นวตั กรรมแห่งความสร้างสรรคก์ ้าวสู่องค์กรช้ันนาดา้ นจัดสวสั ดกิ ารระดบั จังหวัดชยั นาท
พันธกิจ คือ บริหารงานโดยใช้หลกั 3 ธรรม หนุนนาขบั เคลื่อนระบบดว้ ยไตรภาคี ให้อย่างมีคณุ ค่า
รับอย่างมศี ักด์ิศรี ทุกชีวีมหี ลักประกนั ด้วยสวัสดิการทยี่ ั่งยนื
เป้าประสงค์ คือ 3 พึ่ง ผู้สูงอายุพึ่งตนเองได้ ผู้สูงอายุไม่เป็นภาระพึ่งพิงครอบครัว (ครอบครัว
ผ้สู ูงอายุอบอนุ่ ) สังคมสามารถพ่ึงพาผู้สูงอายุได้ และมีการประชุมทาแผนเพ่ือสร้างความมั่นคง 5 ด้านของ
ครอบครัวผู้สูงอายุ คือ 1.ความม่ันคงด้านสุขภาพ 2.ความม่ันคงด้านสังคม 3.ความมั่นคงด้านเศรษฐกิจ 4.
ความม่นั คงดา้ นสวสั ดิการ 5.ความม่ันคงดา้ นสง่ิ แวดล้อม
แม้ว่าผู้สูงอายุเป็นกลุ่มเป้าหมาย เน่ืองจากเป็นประชากรท่ีมีสัดส่วนค่อนข้างมาก แต่การบริหาร
จัดการมุ่งไปที่คุณภาพชีวิตของครอบครัวผู้สูงอายุ เพราะผู้สูงอายุในพื้นท่ียังอยู่รวมกับสมาชิกในครอบครัว
จึงเป็นการบริหารจัดการเพื่อแก้ไขปัญหาให้กับพ่ีน้องประชาชนในทุกกลุ่ม ครอบคลุมทุกด้าน เช่น ด้าน
เศรษฐกิจ ประชาชน ผู้สูงอายุในเขตตาบลห้วยงูมีอาชีพเกษตรกรรมและมีรายได้ไม่เพียงต่อการดารงชีพ
ตอ้ งการมีอาชพี เสริมเพิ่มรายไดใ้ ห้กบั ครัวเรือน ด้านสังคม เด็กและทุกกลุ่มวัยมีความเป็นสังคมเมอื งมากขึ้น
ครอบครัวเริ่มมีความเป็นอยู่ท่ีห่างกันเน่ืองจากมีเทคโนโลยีเข้ามา ทาให้ต้องมีกิจกรรมการสร้างครอบครัว
อบอุ่น ด้านสวัสดิการ ประชาชนยงั ไดร้ บั สวัสดกิ ารไม่เพียงพอและยังไม่ตรงต่อความต้องการของพวกเขา จึง
ต้องมกี ารจดั สวสั ดิการขัน้ พืน้ ฐานใหก้ บั ประชาชนเพิม่ ขึ้น ด้านสุขภาพ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นปัญหาผู้สูงอายุ ต้องมี
การพัฒนาศักยภาพในการดูแลผู้สูงอายุให้อยู่ในครอบครัวอย่างอบอุ่นมีสุขภาพดี มีคุณภาพชีวิตท่ีดี มี
ความสุขกาย สุขใจ ทั้งในภาวะปกติ ภาวะเจบ็ ปว่ ย พกิ ารหรอื ทพุ พลภาพ ให้มคี ณุ ภาพโดยเขา้ ถึงและเขา้ ใจ
ปญั หาของผูส้ ูงอายุ เพือ่ การดูแลผ้สู ูงอายุแบบให้ชมุ ชนเห็นคุณค่าผ้สู ูงอายุ ด้านส่งิ แวดลอ้ ม ยงั มีการประกอบ
อาชพี เกษตรกรรมท่ีใชส้ ารเคมีและการเผาตอซงั ข้าว ตอ้ งมีการส่งเสรมิ ให้ประชาชนมกี ารปรบั วิธคี ิด ด้วยการ
ลดการใชส้ ารเคมีในการทาเกษตรและการเผาตอซงั ข้าว เพราะส่งผลต่อสุขภาพและสง่ิ แวดล้อมที่เป็นพิษและ
ทาให้โลกร้อน ผลกาไรของบริษัทสร้างสุขตาบลห้วยงู คือ ความสุขของประชาชนคนตาบลห้วยงูมีคุณภาพ
ชีวิตทีด่ ขี ้ึน
137
ปัญหาทต่ี ้องการแก้ไข
การกระจายอานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินยังมีข้อจากัดและมีปัญหา ท้ังในเรื่องการทับ
ซ้อนระหว่างหน่วยงานภาครัฐ งบประมาณ และการถ่ายโอนภารกิจ เป็นต้น ขณะท่ีการดาเนินการตาม
พระราชบัญญัติกาหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอานาจให้แกอ่ งค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 มี
ความไม่ต่อเนื่อง ท้ังจากรัฐประหาร ยกเลิกรัฐธรรมนูญฉบับเก่า ซึ่งเป็นกฎหมายแม่บท และกาหนด
รฐั ธรรมนญู ฉบับใหม่ จึงทาใหก้ ารกระจายอานาจให้แก่อปท. แบบสมบรู ณ์ยงั ไม่เกดิ ขนึ้ ในสังคมไทย ผลสาเรจ็
ของการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. เพอ่ื นามาใช้ในการพัฒนาพนื้ ทีใ่ นระดับตาบล อัน
เป็นการดาเนินงานมากกว่าการให้บริการสาธารณะขัน้ พ้ืนฐาน หรือการให้บริการสาธารณะที่อยู่ในระหว่าง
การถ่ายโอน เพ่อื การพัฒนาคณุ ภาพชีวิตและการแกป้ ัญหาพนื้ ที่ ซงึ่ ตอ้ งอาศยั ความรว่ มมือระหว่างหนว่ ยงาน
ราชการบริหารส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถ่ิน โดยเฉพาะอย่างย่ิง ในภาวะปัจจุบันที่ยังไม่มีกรอบ
ของกฎหมายมาจัดความสัมพันธ์และจัดการกับความทับซ้อนระหว่างการบริหารงานที่เกิดขึ้น ความร่วมมือ
ระหว่างหน่วยงานดังกล่าวจึงต้องอาศัยความสามารถในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างหน่วย งานโดยตรง
โดยนายก ฯ หรือผู้นาองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ จะต้องเป็นกลไกในการขับเคลื่อนความร่วมมอื นน้ั โดยตรง
ทาให้ยังมีข้อจากัดในเรื่องความยั่งยืนของกลไกในลักษณะดังกล่าว นอกจากนี้ยังมีหลายตาบลในพื้นท่ีของ
ประเทศไทย ใช้สถาบันสังคมเปน็ กลไกสร้างความรว่ มมือระหวา่ งหนว่ ยงานภายในชุมชน ดงั เช่น สภาลานวัด
ตาบลตะโหมด จังหวัดพัทลงุ ลานวัดตะโหมด สถานทที่ ี่ไม่เป็นเพียงพ้ืนที่โล่งภายในบริเวณวดั ที่มีความสงบ
แตย่ ังเปน็ พน้ื ทแี่ ห่งการรวมตัวของผู้นาท่ีเป็นทางการและไม่เปน็ ทางการของคนในชุมชนตะโหมดที่มาพูดคุย
ถึงปญั หาและการแกไ้ ขภายในชมุ ชนอยา่ งเป็นประจา เป็นต้น ซ่ึงเปน็ เพียงตัวอยา่ งของกรณีศึกษาเท่าน้ัน
แมว้ ่าการรเิ ริ่มบริษัทสร้างสุขตาบลหว้ ยงูมิได้เรม่ิ จากการวิเคราะหป์ ญั หาการกระจายอานาจซ่ึงเป็น
ปญั หาในระดับโครงสร้างส่วนบน ที่คนในชุมชนอาจยังมองไม่เหน็ หรือไม่ตระหนักถึง แต่นายก ฯ และคณะ
ผบู้ ริหารต่างเห็นความสาคัญในเรื่องความร่วมมือของหน่วยงานต่าง ๆ ภายในพ้ืนที่ อันเป็นโอกาสสาคัญต่อ
การเข้ามาร่วมกันสร้างคุณภาพชีวิตท่ีดีให้กับผู้สูงอายุและครอบครัว จึงเป็นลดข้อจากัดของปัญหาการ
กระจายอานาจในระดบั พ้ืนท่ไี ปได้ หากกลไกสามารถดาเนนิ ไปได้
ความสาเร็จทเ่ี กิดขนึ้
ความสาเร็จในเบื้องต้นของบริษัทสร้างสุขตาบลห้วยงูในแผนงานสร้างครอบครัวอบอุ่น การดูแล
ผู้สูงอายุให้มีคุณภาพชีวิต และคุณค่าในสังคม คือรางวัลกองทุนสวัสดิการชุมชนดีเด่นในปี 2561 ซึ่งจัดโดย
สถาบันป๋วย อ๊ึงภากรณ์ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) เครือข่ายสวัสดิการชมุ ชนระดับชาติ
มูลนิธิบูรณะชนบทแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ คณะอนุกรรมการสง่ เสรมิ องคก์ รสวัสดิการชมุ ชน
ในคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการสังคมแห่งชาติ ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) มูลนิธิม่ันพัฒนา และ
วิทยาลยั พฒั นศาสตร์ ปว๋ ย อึง๊ ภากรณ์
แม้วา่ บรษิ ัทสร้างสุขตาบลห้วยงู เป็นแผนงานของกองทุนสวสั ดิการชมุ ชน ซึ่งผบู้ ริหารและบุคลากร
ของเทศบาลตาบลห้วยงูอาสาเข้าทาหน้าท่ีบริหารงานอย่างเข้มแข็ง จึงเท่ากับว่าเทศบาลตาบลห้วยงูทา
หน้าที่ขับเคลื่อนโดยปริยาย นอกจากความสาเร็จในด้านสวัสดิการ ขณะท่ีด้านสุขภาพ ที่หน่วยงานภาครัฐ
138
ส่วนภมู ิภาค คอื โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตาบลหว้ ยงู (รพ. สต.) ทาหนา้ ทีด่ ูแลสุขภาพของคนในชุมชน อัน
เป็นภารกิจด้านสุขภาพท่ียังไม่ได้รับการถ่ายโอนแก่อปท. แต่ด้วยรูปแบบการบริหารแบบบริษัทสร้างสุข
ตาบลห้วยงู ทาให้ผู้อานวยการ รพ. สต. รู้สึกว่า “ผมมีหมวกอีก 1 ใบ คือ ผอู้ านวยการกองการสาธารณสุข
เทศบาลตาบลห้วยงู เพราะผมทางานร่วมมือกับ ทต. ห้วยงู ได้เป็นอย่างดี ผมเป็นฝ่ายวิชาการในการดูแล
สขุ ภาพประชาชน ต้องการอะไรกบ็ อกนายก ฯ ก็จะไดร้ บั ความสะดวกทุกอย่าง ในการดูแลสุขภาพประชาชน
โดยไม่ต้องไปยุ่งเรื่องพัสดุ การเงิน ไปทุ่มเทเรื่องการดูแลสุขภาพเท่าน้ัน” ผอ. รพ. สต. กล่าวกับผู้เข้าร่วม
ประชมุ เชงิ ปฏบิ ัตกิ ารครัง้ ท่ี 4 ที่เทศบาลตาบลหว้ ยงู
ผอ. รพ. สต. ยังได้ประสานความร่วมมอื ในการทางานโดยมีนวตั กรรมที่ใช้ระบบเทคโนโลยมี าใชใ้ น
การดูแลผู้ป่วยและผู้สูงอายุภายใต้โครงการหุ่นยนต์ดินสอมินิ เพ่ือดูแลผู้ป่วยและผู้สูงอายุติดเตียง จึงได้
ร่วมมือกับ บริษัท ซีที เอเชีย โรโบติกส์ จากัด เพื่อเป็นโครงการนาร่องการใช้/ทดสอบนวัตกรรมหุ่นยนต์
ดนิ สอสาหรบั ดูแลผ้ปู ่วยและผสู้ งู อายภุ ายในพื้นที่รบั ผดิ ชอบของเทศบาลตาบลห้วยงู ตัง้ แต่วนั ท่ี 10 มถิ ุนายน
พ.ศ.2562 โดยหุ่นยนต์ดินสอท่ีเป็นชุดควบคุมอยู่ท่ีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบลห้วยงู จานวน 1 ตัว
และติดตั้งที่บ้านผู้ป่วยผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียงในเขตพ้ืนที่บริการ จานวน 5 ตัว เพ่ือทดสอบฟังก์ช่ันการ
ทางานของหุ่นยนต์ นับตั้งแต่ 1) ระบบตรวจจับและมองตามอัจฉรยิ ะ (AI Human Detection Sensor) 2)
ระบบแจ้งเตือนเมื่อผู้ป่วยหายไปจากรัศมีที่หุ่นยนต์ดูแล (Disappear) 3) ระบบตั้งเส้นแจ้งเตือนไปยัง
โทรศัพท์มือถือของผู้เก่ียวข้อง (Set Line Alert) 4) ระบบพูดคุยแบบเห็นภาพ (VDO Call) 5) ระบบตรวจ
รักษาทางไกล (Telemedicine) และระบบอื่น ๆ เป็นต้น ซ่ึงช่วยให้ทางบริษัทสามารถนาข้อมูลผลการ
ทดสอบไปปรบั ปรงุ นวัตกรรมหนุ่ ยนตด์ ินสอใหส้ ามารถดแู ลผู้ป่วยได้ดียงิ่ ขน้ึ
ผลการทดลองใช้หุ่นยนต์ดินสอในการดูแลผู้ป่วยติดเตียงทั้ง 5 ครอบครัว พบว่าสามารถลดภาระ
การดูแลให้กับญาติหรือผู้ดูแล ทาให้สามารถไปทางานหรือกิจกรรมอื่น ๆ นอกบ้านได้ อีกทั้งยังช่วยเป็น
ตัวกระตุ้นให้ผ้ปู ่วยติดเตยี งมีปฏิสัมพันธก์ ับหุน่ ยนต์และผู้คนทั่วไปไดม้ ากขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งศกึ ษาดู
งานให้กับอปท. และภาครัฐ ในการนาเทคโนโลยีนี้ไปใช้ เป็นการประชาสัมพันธ์ให้กับบริษัทผู้ผลิตอีกทาง
หน่งึ ดว้ ย แตใ่ นการทางานของหนุ่ ยนต์ดินสอมนิ ิ ยังพบปัญหาท่ตี อ้ งแกไ้ ขคือ เรอื่ งระบบสญั ญาณอินเตอร์เนต็
ท่ีความแรงน้อยไปในการติดต้ังบางจุดการใช้งาน จะส่งผลต่อประสิทธิภาพของการใช้งานในฟังก์ชั่นบาง
ระบบ ซ่ึงเป็นผลทดสอบของต้นแบบของการใช้เทคโนโลยีในการดูแลผู้สูงอายุให้กับครอบครัวที่มีฐานะทาง
เศรษฐกิจ สาหรับ อปท. ที่มีรายได้จากภาษีท้องถ่ินจานวนน้อยและได้รับงบประมาณจัดสรรจากภาครัฐ
จานวนไม่มาก ย่อมมขี อ้ จากัดในการจดั สรรงบประมาณเพ่อื นาหุ่นยนต์นม้ี าใหบ้ รกิ ารประชาชนในพ้นื ท่ีได้
อย่างไรกต็ าม ความสาเร็จดังกลา่ ว เป็นเพียงตวั อย่างหนึ่งที่แสดงให้เหน็ ถึงผลการทางานของบรษิ ัท
สร้างสุขตาบลห้วยงู กลไกขับเคลื่อนความร่วมมือระดับตาบลในการพัฒนาคุณภาพชีวิต และเปิดรับ
นวัตกรรมเทคโนโลยีเข้ามาดูแลผู้สูงอายุ โดยมี ทต. ห้วยงูเป็นศูนย์กลางสร้างความสัมพันธ์ระหว่างองค์กร
เชื่อมโยงพัฒนารูปแบบการฟ้ืนฟูผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง (ติดเตียง) โดยมี รพ.สต. ซึ่งทาหน้าท่ีเป็นหน่วย
วิชาการเป็นเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ สร้างความม่ันคงด้านสุขภาพในพื้นที่ด้วยการทาหน้าที่ในการ
ใหบ้ ริการสุขภาพเชงิ รุก อกี ทัง้ ยงั สามารถเฝ้าระวังและปอ้ งกนั โรคเชิงรกุ ไดด้ ้วย ดังตวั อยา่ งที่ ผอ. รพ. สต. ได้
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Home
Explore
รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ระยะที่ 2
View in Fullscreen
ชุดโครงการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
(อปท. ) ทั่วประเทศไทย
สนับสนุนโดยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search