รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ระยะที่ 2

189

มือใหม่ เป็นเกษตรกรที่จัดทาแปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดาริ ท่ีมีการ
ผสมผสานกิจกรรมตา่ ง ๆ และคุณสมบตั ิของเกษตรกร 10 องคป์ ระกอบ ๆ ละ 10 คะแนน โดยคะแนนสงู ขน้ึ
ตามจานวนชนิดและปริมาณกิจกรรม และความถ่ี ความสามารถ ของเกษตรกรและของสมาชิกในครอบครัว
ประกอบด้วย

1) แหล่งนา้ เล้ียงปลา ปลูกพชื นา้ และปลูกหญา้ แฝก
2) ปลูกพชื ผัก สวนครวั ไมผ้ ล ไมย้ นื ต้น ตลอดปี หรือขายเป็นรายได้
3) เล้ียงสตั ว์ เชน่ ไก่ เป็ด หมู ววั หรือควาย
4) ปลูกข้าว พืชไร่ เชน่ ขา้ วโพด ออ้ ย มนั สาปะหลัง หรือยางพารา
5) การมสี ว่ นรว่ มของสมาชกิ ในครวั เรอื น
6) การทาปุ๋ยหมกั ปุย๋ คอก ปุ๋ยอนิ ทรีย์ ปุ๋ยนา้ ชีวภาพ ป๋ยุ พชื สมุนไพร
7) การทาบญั ชีครัวเรือน
8) การมีความรูป้ รชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง 3 หว่ ง 2 เงือ่ นไข
9) สามารถถ่ายทอดความรู้ เทคโนโลยี และขยายผลต่อเกษตรกรหรือผู้สนใจมาศึกษาดูงาน

เพ่ือนาไปปฏิบัติ
10) การมีคุณธรรม 4 ประการ คือ 1) การรักษาสัจ ความจริงใจ 2) การรู้จักข่มใจตนเอง 3)

การอดทน อดกลัน้ และอดออม 4) การรจู้ กั ละวางความช่ัว
มืออาชีพ เป็นเกษตรกรท่ีจัดทาแปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดาริ ตาม
องค์ประกอบประเภทมือใหม่ ท้ัง 10 องคป์ ระกอบ และต้องมีพฒั นาการขององคป์ ระกอบข้อ 8 พัฒนาหลัก
ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง จากพ้ืนฐานเป็นแบบก้าวหน้า คอื มีกิจกรรมร่วมมือกันสร้างประโยชน์แกก่ ลุ่ม
หรอื วิสาหกจิ ชุมชน มผี ูม้ สี ว่ นร่วมต้ังแต่ 10 คน ขึน้ ไป
แบบก้าวหน้า อบจ. อุทัยธานี ได้กาหนดความหมายเศรษฐกิจพอเพียงแบบก้าวหน้า คือมีความ
พอเพียงในระดบั กลุ่ม องค์กร หรือสหกรณ์ เพ่อื ร่วมกันดาเนินงานในด้านต่าง ๆ ท้ังด้านการผลิต การตลาด
โดยร่วมมือกบั หน่วยงานภายนอกเพอื่ การสร้างเครือขา่ ย มีการตดิ ต่อร่วมมือกับธนาคารและบริษัทต่าง ๆ ท้ัง
ในด้านการลงทุน การผลิต การตลาด การจาหน่าย และการบริหารจัดการ เพ่ือการขยายกิจกรรมทาง
เศรษฐกิจที่หลากหลาย ตลอดจนการพัฒนาคุณภาพชีวิต ทั้งในด้านสวัสดิการ การศึกษา สังคมและศาสนา
ให้สมประโยชน์กันทุกฝ่าย เกษตรกรท่ีจัดทาแปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดาริ ท่ีได้รับ
รางวัลประเภทก้าวหน้า จึงไม่ได้มีเฉพาะ ดาเนินการตามองค์ประกอบประเภทมืออาชีพ หากต้องมีการ
รวมกลุ่มเกษตรกร อนั เป็นขนั้ ที่ 3 ของเกษตรทฤษฎใี หม่ และดาเนินการในลกั ษณะดังน้ี

1) มกี ารรวมกลมุ่ เกษตรกร
2) มีการใชน้ วัตกรรมหรือเทคโนโลยรี ูปแบบใหม่ ๆ ในเครอื ขา่ ย
3) เครือขา่ ยของเกษตรกรมีศนู ย์การเรียนรสู้ ามารถถ่ายทอดความรใู้ หก้ บั เกษตรกรรายอ่นื ๆ
4) เครอื ข่ายของเกษตรกรมกี ารจดั ระเบยี บการจดทะเบยี นจดั ต้ังกลุม่ เกษตรกร
5) เครอื ข่ายของเกษตรกรมคี วามรว่ มมอื กับหนว่ ยงานราชการหรือเอกชน

190

6) สมาชิกเครือข่ายของเกษตรกรมีการทาป๋ยุ หมัก ปุ๋ยคอก ปยุ๋ อินทรีย์ ปุย๋ น้าชวี ภาพ ปุ๋ยพืช
สมนุ ไพร

7) สมาชิกเครือข่ายของเกษตรกรมีแหล่งน้าใช้ได้ตลอดปี ปลูกผักสวนครัว ไม้ผล ไม้ยืนต้น
และเล้ยี งสัตว์

8) สมาชกิ เครือขา่ ยของเกษตรกรมกี ารจัดการมีส่วนร่วมของสมาชิกในครัวเรอื น
9) สมาชิกเครือข่ายของเกษตรกรสามารถถ่ายทอดความรู้ เทคโนโลยี และขยายผลต่อ

เกษตรกรรายอืน่ ๆ
10) สมาชิกเครอื ข่ายของเกษตรกรมีคณุ ธรรม 4 ประการ
จากการท่ีโครงการมีการดาเนินงานอย่างต่อเน่ืองมาเป็นเวลามากกว่า 10 ปี ทาให้เกิดมีเครือข่าย
เกษตรกรจานวนหน่ึง ปัจจุบัน อบจ. อุทัยธานี จึงมีรูปแบบการดาเนินโครงการ โดยเร่ิมจากการฝึกอบรม
เรื่องแปลงเรียนรู้เศรษฐกจิ พอเพียง ฯ ให้กบั เกษตรกรเป้าหมายคือ เกษตรกรที่มสี ระและสนใจสมัครเขา้ รว่ ม
ประกวด เกษตรกรเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ และเกษตรกรเครือข่ายแปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงตามแนว
พระราชดาริ ท่ีทาง อบจ. อุทัยธานี ในพื้นที่ 8 อาเภอ เพื่อให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ การทาเกษตรทฤษฎี
ใหมต่ ามปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง และเข้าใจเกณฑ์ และรายละเอียดการประกวด ทง้ั น้ีเกษตรกรทส่ี นใจ
ได้ทาแปลงเรียนรู้ในลกั ษณะน้ีแล้ว แตไ่ มไ่ ดเ้ ข้าอบรมได้ สามารถสมัครเข้าร่วมโครงการได้ ขณะท่ีเกษตรกรที่
ได้รับรางวัลในแต่ละประเภทในปีท่ีผ่านมา ต้องเว้นระยะเวลาการสมัครไปอีก 3 ปี ยกเว้นในกรณที ี่จะสมัคร
ในประเภททส่ี ูงข้ึนไป
อบจ. อุทัยธานี เสนอคาสั่งแต่งต้ังคณะกรรมการตัดสินการประกวดโครงการส่งเสริมแปลงเรียนรู้
ตามแนวพระราชดาริของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โดยมีผู้ว่า
ราชการจังหวัดอุทัยธานี รองผวู้ ่า ฯ ปลดั จงั หวดั อุทัยธานี ทอ้ งถนิ่ จงั หวัดอุทยั ธานี เปน็ ทปี่ รึกษา นายก อบจ.
เป็นประธานคณะกรรมการ ฯ ระดับจังหวัด นายอาเภอเป็นประธาน และหัวหน้าหน่วยงานราชการระดับ
อาเภอเป็นกรรมการระดับอาเภอ (เฉพาะอาเภอที่มีแปลงส่งเข้าประกวด และนายกองค์กรปกครองส่วน
ท้องถิ่น ปลัด อปท. กานัน และนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรประจาตาบล เป็นประธาน และกรรมการ
ระดับตาบล ตามลาดบั
จากนั้น คณะกรรมการทุกระดับดาเนินการด้วยการลงพ้ืนท่ีตรวจแปลงและถ่ายรูป แล้วนามาฉาย
ภาพให้คณะกรรมการได้รว่ มกันพจิ ารณาคดั เลือกเป็นตัวแทนในแต่ละระดบั ตั้งแต่ตัวแทนระดับตาบลเพอ่ื ส่ง
ต่อให้ คณะกรรมการ ฯ ระดับอาเภอพจิ ารณาคัดเลือกเป็นตัวแทนระดับอาเภอ และคณะกรรมการ ฯ ระดับ
จงั หวัด พจิ ารณาคดั เลอื กผ้ชู นะเลศิ และรองชนะเลิศ ทั้งสามประเภท ตามระยะเวลาทก่ี าหนด
อบจ. อุทัยธานี ดาเนินการประกาศผลชนะเลิศ ด้วยการจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการแลกเปล่ียน
ความรู้ด้านเกษตรและเทคโนโลยี จากปราชญ์ (ผรู้ ู้จากการลงมือปฏิบัต)ิ ผ้เู คยได้รบั รางวัลในปีที่ผา่ นมา และ
การใหค้ วามรูเ้ ก่ียวกับฝายอนุรกั ษ์ และฝายเพือ่ การเกษตร (ฝายถวายพอ่ หลวง) ท่ี อบจ. อุทัยธานี รว่ มมือกบั
หน่วยงานด้านป่าไม้ และอปท. ในจังหวัด ดาเนินการให้ความรู้ และจัดก่อสร้างฝายชะลอน้าอย่างต่อเน่ือง
จนถึงปจั จุบนั จนไดร้ บั รางวลั ระดบั ประเทศ อปท. ดา้ นการอนุรักษท์ รพั ยากรธรรมชาติ (ดังทก่ี ลา่ วแล้วในบท

191

ก่อน) จัดนิทรรศการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดาริ และการจาหน่ายผลผลิตของ
เกษตรกร ร่วมไปกับการประกาศผลชนะเลิศรางวัลในประเภทต่าง ๆ โดยรางวัลชนะเลิศเป็นเงิน 60,000
บาท และรองชนะเลศิ อันดับ 1 และ 2 เป็นเงิน 40,000 บาท และ 25,000 บาทตามลาดับ สาหรบั ประเภท
มือใหม่ และมืออาชีพ สาหรับประเภทแบบก้าวหน้า เงินรางวัลชนะเลิศ เป็นเงิน 80,000 บาท และรอง
ชนะเลศิ อันดับ 1 และ 2 เป็นเงนิ 60,000 บาท และ 40,000 บาทตามลาดับ

นอกจากน้ี เกษตรกรที่เข้าร่วมงานทุกคนยังได้รับปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยชีวภาพ และพืชสมุนไพรป้องกัน
กาจดั ศัตรูพชื ตลอดจนสารปรบั ปรุงดนิ น้าหมกั ชีวภาพ และพชื สมนุ ไพรป้องกนั ศตั รูพชื ซึ่งผลติ จากโรงปุ๋ย
ของ อบจ. อุทัยธานี อีกหนึ่งโครงการจากการริเริ่มของนายก ฯ ท่ีขอใช้อาคารสถานที่ ภายในบริเวณ
ศูนย์บริการด้านการเกษตรและปศุสัตว์ ตาบลหนองแก อาเภอเมือง จังหวัดอุทัยธานี จากกรมธนารักษ์
ปรับปรุงอาคาร ตดิ ตั้งเคร่ืองจักรและอปุ กรณ์ กาลงั การผลิตปยุ๋ ประมาณ 100 ตัน/ปี ใช้วัตถุดิบในการผลิต
ปยุ๋ ท่ีมอี ยู่ในพื้นท่ี เช่น มูลสตั ว์ และผักตบชวา ท่ี อบจ. อทุ ัยธานี ดาเนินการกาจัดในแม่นา้ สะแกกรงั และลุ่ม
น้าต่าง ๆ ในเขตจังหวัดอุทัยธานี ใช้แรงงานในพื้นที่ผลิตปุ๋ยอินทรีย์ และสารปรับปรุงดิน น้าหมักชีวภาพ
และพืช สมุนไพรป้องกันศัตรูพืช เพื่อแจกจ่ายและจัดจาหน่ายให้เกษตรกรในจังหวัด ต่อมาเจ้าหน้าท่ีจาก
สานักงานการตรวจเงนิ แผน่ ดนิ ไดแ้ สดงความเห็นเก่ียวกบั โครงการดังกล่าว นายก ฯ จึงใหช้ ะลอการจาหนา่ ย
โดยผลิตเพื่อแจกจา่ ยใหก้ บั เกษตรกรทงั้ ในโครงการประกวดแปลงเรียนรู้ ฯ และในโครงการตา่ ง ๆ เช่น อบจ.
สญั จร เปน็ ตน้

ปญั หาทีต่ ้องการแก้ไข
นายก อบจ. อุทัยธานี มีความตั้งใจ มุ่งม่ัน ช่วยเหลือพ่ีน้องประชาชนในบ้านเกิดของตน โดยยึด
พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จย่า เป็นแรงบันดาลใจสูงสุด
ด้วยการน้อมนาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวทางในการช่วยเหลือแก้ปัญหาการทาเกษตร อาชีพ
หลักของประชาชนส่วนใหญ่ในจังหวดั อุทยั ธานี ท่ีไม่มุ่งแกป้ ญั หาระดับปรากฏการณ์ ส่ิงท่เี หน็ ภายนอกที่ยอด
หรือปลายภูเขาน้าแข็ง เช่น ราคาพืชผลตกต่า เป็นต้น หากมุ่งวิเคราะห์ปัญหาเชิงระบบอย่างเป็นองค์รวม
ทาให้เห็นว่าคนไทยทาการเกษตรแบบรอหรือแบบพ่ึงพิงทั้งธรรมชาติและตลาด ด้วยการซื้อปัจจัยการผลิต
ทุกชนิด ขายผลผลิตให้กับพ่อค้าคนกลาง และรอความช่วยเหลือจากภาครัฐ นายก ฯ จึงมุ่งแก้ปัญหาเชิง
ระบบ ดว้ ยการนอ้ มนาปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง และเกษตรทฤษฎีใหม่ เข้ามาปรับเปลย่ี นการทาเกษตร
ของประชาชนสู่การพ่ึงพาตนเอง เป็นแนวทาง “พลิกทุ่ง สร้างทุน ฟ้ืนอุทัย ภายใต้เศรษฐกิจพอเพียง”
สโลแกนของนายก ฯ ช่วงหาเสยี ง
ความสาเร็จทเ่ี กดิ ขึ้น
แปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดาริ จานวน 987 แปลงจาก 987 ครอบครัว จาก
ทกุ ตาบล และทุกอาเภอในจงั หวัดอทุ ัยธานี ท่ีเข้ารว่ มโครงการประกวด ฯ นับต้ังแต่ปี พ.ศ. 2548 เป็นต้นมา
ซ่ึงปัจจุบัน อบจ. อุทัยธานีก็ยังดาเนินโครงการดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง เป็นรูปธรรมการพลิกทุ่ง จากการทา
(แปลง) เกษตรเชิงเดี่ยว สู่แปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ศูนย์เรียนรู้ท่ีสามารถถ่ายทอดความรู้ เทคโนโลยี
และขยายผลต่อเกษตรกรทั้งภายในและภายนอกเครือข่าย เงินรางวัลที่เกษตรกรได้รับ มิได้เป็นเงินทุนจาก

192

ภาครฐั ที่หยิบย่ืนให้ เช่นเดียวกับนโยบายการช่วยเหลือหรือแกป้ ัญหาให้เกษตรกร ทง้ั โครงการการแทรกแซง
ราคา การพยุงราคา การประกันราคา หรือการจานาราคาข้าว ดังท่ีผ่านมา หากเป็นเงินทุนที่พวกเขาได้รับ
จากความวิริยะอุตสาหะ ในการพลกิ ทุ่ง/แปลงเกษตรในพืน้ ทข่ี องเขาเอง ทส่ี าคัญเป็นความกลา้ หาญของพวก
เขาในการเปลย่ี นแปลงการทาเกษตรแบบเดมิ คือทาเกษตรเคมี เมอ่ื เกิดโรคพชื ในการปลกู พชื เชน่ ใบไหม้ ก็
ใช้สารเคมีเข้าไปแก้ปัญหา เป็นต้น เป็นความรู้ท่ีมาจากภายนอก จากการบอกกล่าว โดยท่ีเกษตรกรไม่ได้รู้
หรอื ทดลองดว้ ยตนเอง สกู่ ารทาแปลงเรียนรเู้ ศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดาริ แปลงที่ต้องอาศยั การลง
มือทาแล้วเรียนรู้ แม้ดูคล้ายการทดลองในห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ แต่มคี วามแตกต่างด้วยหลักการ
วธิ ีคดิ คือการทดลองของนักวิทยาศาสตร์เปน็ เพียงการทดสอบสมมุตฐิ าน ทดสอบสิ่งท่ีคาดเดาไว้ เพอื่ ยืนยัน
ผลในสิ่งที่อยากรู้ แต่การ (ทดลอง) ทาแปลงเรียนรู้ เป็นการวิเคราะห์หาเหตุว่าเกิดจากอะไร แล้วเสาะหา
วิธีแก้ไข ไม่ใช่การหาคาตอบสาเร็จรูป เช่นเดียวกับการทาการเกษตรแบบเดิม รางวัลที่พวกเขาได้จึงไม่ได้มี
เฉพาะเงนิ ทุน แต่เป็นทุนความรู้ ทักษะ ความสามารถ และระบบวิธีคดิ ตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง ที่
เปน็ ท้ังการคดิ วเิ คราะห์และสรา้ งสรรค์ เปน็ ทกั ษะกระบวนคดิ ท่สี าคัญ เปน็ ทุนที่ฝังตัว (Embodied capital)
อยู่ในตัวเกษตรกร จากการสร้างทุน ที่เป็นนโยบายของนายก ฯ ในการฟื้นอุทัย ด้วยการขับเคล่ือน เมือง
พระชนกจักรี อุทัยธานนี า่ อยู่ ภายใต้เศรษฐกจิ พอเพยี ง

ผลสาเร็จข้างต้น มิได้หยุดอยู่เพียงแค่แปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงเท่าน้ัน เกษตรกรหลายคนยัง
พัฒนาการผลิตต่อยอดเพ่ือรองรับมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ทั้งในระดับประเทศ และระดับสากล แม้ว่า
รูปธรรมดังกล่าวยังไม่กระจายเต็มท้องทุ่งจังหวัดอุทัยธานี ซ่ึงอาจต้องอาศัยระยะเวลา การที่นายกอบจ. มี
การทางานท่ีมีแนวทางชัดเจน (การน้อมนาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง) อย่างมีเป้าหมาย (เพ่ือคุณภาพ
ชวี ติ ความเป็นอยู่ทีด่ ขี ึ้นของประชาชน) โดยที่บุคลากรภายใน อบจ. กเ็ ข้าใจเป้าหมายดงั กลา่ วด้วยนั้น โดยมี
ความมงุ่ ม่นั ตัง้ ใจ และดาเนินการอย่างต่อเนอ่ื ง อกี ท้ังยังเห็นอกเห็นใจบคุ ลากร โดยไม่ดาเนนิ การโครงการใด
ทีเ่ ป็นความเส่ยี งต่อสถานภาพการทางาน โดยเฉพาะเมือ่ ไดร้ บั ขอ้ คดิ เห็นจากเจา้ หน้าที่ของ สตง. เปน็ ตน้ เปน็
ความรว่ มมือระหว่างบุคลากรภายใน อบจ. ในการพฒั นาต่อยอด ทั้งการนาข้อคิดเห็นมาปรับปรุงพัฒนาต่อ
ยอดในการทากิจกรรมโครงการในปีถัดมา และการเสริมกิจกรรมใหม่ เข้าไปในโครงการ เช่น กรณีการ
ส่งเสริมให้โรงเรียนเข้ามาร่วมประกวดแปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงของโรงเรียน โดยเน้นการเรียนรู้
เทคโนโลยขี องนักเรยี น เป็นต้น และเนน้ ความร่วมมือกับ อปท. ในพน้ื ที่ โดยให้ผู้บริหาร อปท. เข้ามามสี ่วน
ร่วม เชน่ เป็นกรรมการตัดสิน กรณโี ครงการประกวด เป็นต้น ตลอดจนการให้การสนับสนุนการพฒั นาพืน้ ที่
ของ อปท. ทุกแห่ง ความสาเร็จนี้จึงเป็นความภาคภูมิใจของบุคลากร อปท. ท่ีเป็นตัวอย่างสาคัญของการ
ขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงด้วยนวตั กรรมเพอ่ื การพัฒนาท้องถิน่ อยา่ งต่อเนือ่ งเป็นเวลากว่าสิบปี
จนเกิดผลเชิงรูปธรรมระดับบุคคลและพ้ืนท่ี จากการบริหารงานขององค์กรปกครองท้องถิ่น คือ อบจ.
อุทัยธานี ภายใตก้ ารบริหารของนายกเผด็จ นุ้ยปรี

โครงการอืน่ ๆ ท่มี ลี กั ษณะนวตั กรรม
ดังที่กล่าวแล้วในบทก่อน นายก อบจ. อุทัยธานี ดาเนินการโครงการที่เป็นนวัตกรรมเพ่ือพัฒนา
ท้องถ่ินอีกหลายโครงการ นอกจากโครงการประกวดแปลงเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงแล้ว ยังประกอบด้วย

193

โครงการขุดสระเก็บน้าเอื้ออาทรในแปลงเกษตรกร โครงการฝายชะลอน้า โครงการปรับปรุงสวนน้าเฉลิม
พระเกียรติบึงพระชนก ซ่ึงพัฒนาพ้ืนที่รกร้าง มวี ัชพชื ปกคลุมใหเ้ ป็นสวนสาธารณะ แหลง่ พักผ่อน ออกกาลัง
กาย ที่สวยงามและรม่ ร่ืน ให้กับคนอุทยั ธานแี ละจงั หวัดใกล้เคยี ง นอกจากนี้ยังร่วมมือกับหนว่ ยงานภายนอก
มูลนิธิปิดทอง พัฒนาพ้ืนที่ต้นแบบบูรณาการ ตาบลแก่นมะกรูด โดยการนาองค์ความรู้ตามแนวทาง
พระราชดาริ 6 มิติ คือ ดนิ นา้ เกษตร ป่าไม้ พลังงานทดแทน และสง่ิ แวดล้อม ให้ชาวไทยภเู ขาหยุดการบุก
รกุ พน้ื ป่า มาปลูกพชื เมอื งหนาว และส่งเสริมการท่องเที่ยว โดย อบจ. อุทยั ธานี ปรับภูมิทศั น์ในพื้นที่ ใหเ้ ป็น
สถานทที ่องเที่ยวในช่วงฤดูหนาว จนได้รบั การตอบรบั และมาเยอื นของประชาชนเพิม่ ขึ้นทุกปี

ลักษณะภาพรวมนวตั กรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิน่ ของอบจ. อุทัยธานี
การขับเคล่ือนเครือข่ายเกษตรปลอดภัยตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ด้วยการจัดประกวด
และสร้างการเรียนรู้ให้เกิดข้ึน ของ อบจ. อุทัยธานี มีลักษณะนวัตกรรมเพ่ือท้องถ่ิน ท่ีเป็นลักษณะการ
เปล่ียนแปลงในรูปแบบนวัตกรรมแบบส่วนเพิ่มหรือค่อยเป็นค่อยไป (Incremental innovation) ท่ีเห็น
อย่างชัดเจน (Osborne & Brown, 2013: 5) โดยดาเนินการในรูปแบบโครงการตามการจัดสรร
งบประมาณในแต่ละปีอย่างต่อเน่ือง ที่ครอบคลุมพื้นท่ีทุกอาเภอทั้งจังหวัด แม้เป็นการทาซ้า ทั้งชื่อและ
รูปแบบโครงการในภาพรวม แต่ก็มีลักษณะการเปลี่ยนแปลงแบบส่วนเพ่ิม คือเปล่ียนแปลงรายละเอียดใน
งาน เช่น การปรับเกณฑก์ ารให้คะแนน การเพิ่มเติมกิจกรรม ด้วยการนาผลงานของเด็กนักเรียนในโรงเรียน
เข้ามาร่วมด้วย เป็นต้น เน่ืองจากโครงการเป็นการประกวด จึงเป็นลักษณะการเปลี่ยนแปลง ท่ีส่งผลในเชิง
พื้นท่ีการเกษตร คอื ในแปลงของเกษตรกรท่ีสง่ เข้าไปประกวด แม้ว่าโครงการดังกล่าวเกิดจากความรเิ ร่มิ ของ
ผู้บริหาร คอื นายก อบจ. อุทัยธานี เป็นภาวะผู้นาท่ีริเร่ิมสร้างการเปลี่ยนแปลง และมีลักษณะสอดคล้องกับ
ความเป็นผู้ประกอบการ คือ การค่อย ๆ ทาและเพ่ิมเติมอย่างต่อเนื่อง อีกท้ังการดาเนินโครงการอยู่ใน
รูปแบบคณะทางาน กระบวนการทางานจึงได้สร้างการเรียนรู้ และเครือข่ายของคณะทางานให้เกิด
ประสบการณ์การดาเนินการที่ต่อเน่ืองในแต่ละปี จากแหล่งเงินงบประมาณของอบจ. อุทัยธานี ท่ีสาคัญ
ความชัดเจนของนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นของอบจ. อยู่ในทิศทางเดียวกันระดับความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงของ อบจ. อุทยั ธานี ในระดบั “เข้าใจ” หรือเป็นองคก์ รแห่งความสขุ และสอดคลอ้ งกบั ปัจจัยนาเข้า
ในการสรา้ งนวตั กรรมเพอ่ื พัฒนาทอ้ งถน่ิ ทแ่ี สดงไวใ้ นบทกอ่ น



บทที่ 10
บทสรปุ และข้อเสนอแนะ

บทน้ีกล่าวถึงบทสรุปและข้อเสนอแนะ ของโครงการวิจัยเร่ือง นวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่ินตาม
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ระยะที่สอง เริ่มจากบทสรุปและอภิปรายผลตามวัตถุประสงค์ของการวิจัย
ขอ้ จากัดในการศึกษา และข้อเสนอแนะเพื่อการผลักดันนโยบายขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงใน
องคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่ ทง้ั ในระดบั วิธคี ดิ วิธีการ และและวิถชี ีวติ อนั เปน็ ระบบนิเวศสาคัญตอ่ การสร้าง
นวัตกรรมเพือ่ พัฒนาท้องถนิ่ ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งให้เกดิ ประโยชนส์ ขุ ดังมรี ายละเอยี ด คือ

1. บทสรปุ และอภิปรายผล
องค์การปกครองสว่ นท้องถ่ินในกรณีศึกษาน้ี มีจานวน 18 แห่ง เป็นอปท. ระดับจงั หวัด 1 แหง่ คือ

องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุทัยธานี และ อปท. ระดับตาบล จานวน 18 แห่ง ใน 4 จังหวัด ซ่ึงเป็นอปท. ที่
อย่ใู นงานวจิ ัยระยะท่ี 1 คือ ในจงั หวดั อทุ ยั ธานี จานวน 3 แหง่ คือ เทศบาลตาบลทพั ทนั องคก์ ารบริหารสว่ น
ตาบลประดู่ยนื และองค์การบริหารส่วนตาบลหว้ ยคต และในจงั หวัดนครสวรรค์ จานวน 3 แห่ง คือเทศบาล
ตาบลอุดมธัญญา องคก์ ารบริหารส่วนตาบลเขาดิน และองค์การบริหารส่วนตาบลหนองบัว และอปท. ที่อยู่
ในงานวิจยั ครั้งน้ี คอื ระยะที่ 2 ในจงั หวดั อุทัยธานี จานวน 3 แห่ง คือ เทศบาลตาบลหาดทนง เทศบาลตาบล
สว่างอารมณ์ และองค์การบริหารส่วนตาบลหนองยาง ในจังหวัดนครสวรรค์ จานวน 3 แห่ง คือ องค์การ
บริหารสว่ นตาบลนครสวรรค์ออก องค์การบริหารส่วนตาบลบางตาหงาย และองค์การบริหารสว่ นตาบลเขา
ชนกัน ในจังหวัดชัยนาท จานวน 3 แห่ง คือ เทศบาลตาบลห้วยงู องค์การบริหารส่วนตาบลอู่ตะเภา และ
เทศบาลตาบลบางขดุ และในจงั หวัดลพบุรี จานวน 3 แห่ง คือ องค์การบริหารส่วนตาบลทา่ มะนาว องคก์ าร
บรหิ ารสว่ นตาบลโกง่ ธนู และองค์การบริหารสว่ นตาบลหนองแขม

อปท. กรณีศึกษา ระดบั ตาบล ทัง้ 18 แห่ง เปน็ เทศบาล (ทต.) จานวน 5 แห่ง และองคก์ ารบริหาร
ส่วนตาบล (อบต.) จานวน 13 แห่ง เป็น อปท. ท่ีการตั้งถิ่นฐานมายาวนานมากก ว่า 100 ปี และมี
ประวัติศาสตร์ชุมชนจานวน 10 แห่ง และเป็นอปท ท่ีมีคนอพยพเพ่ิงมาตั้งถ่ินฐานไม่ถึง 100 ปี จานวน 8
แหง่ เป็นอปท. ที่เป็นลกั ษณะเมอื ง จานวน 1 แหง่ มลี ักษณะก่งึ เมอื งกงึ่ ชนบท จานวน 3 แหง่ ลกั ษณะชนบท
จานวน 14 แห่ง เป็นอปท. มีพ้ืนท่ีรับผิดชอบมากกว่า 100,000 ไร่ จานวน 3 แห่ง และมีพื้นที่รับผิดชอบ
50,000-100,000 ไร่ จานวน 2 แห่ง มีพ้ืนท่ีรับผิดชอบ 25,000 – 50,000 ไร่ จานวน 5 แห่ง และมีพื้นท่ี
รับผิดชอบน้อยกว่า 25,000 ไร่ จานวน 8 แห่ง เป็นอปท. ที่มีขนาดประชากรในพื้นที่รับผิดชอบประมาณ
10,000 คนขน้ึ ไปจานวน 2 แห่ง มีขนาดประชากรในพืน้ ท่ีรับผดิ ชอบอยู่ระหว่าง 5,000 -10,000 คน จานวน
10 แห่ง และมีขนาดประชากรในพื้นท่ีรับผิดชอบน้อยกว่า 5,000 คน จานวน 6 แห่ง โดยในปีงบประมาณ
2562 อปท. ท้ัง 18 แหง่ มรี ายรับจดั เก็บโดยอปท. ประมาณ 2 ลา้ นบาท เป็นอปท. ท่ขี นาดเงนิ รายรบั รวมใน
สว่ นรัฐบาลจัดสรรให้ และเงินอุดหนุนทั่วไปเป็นจานวนเงินมากกว่า 60 ล้าน สูงสุด 70 ล้าน จานวน 3 แห่ง

196

อปท. ที่มีขนาดเงินรายรับรวม ฯ เป็นจานวนเงิน 30 ล้านบาท ถึง 60 ล้านบาท จานวน 10 แห่ง และเป็น
อปท. ที่มีขนาดเงินรายรับรวม ฯ เป็นจานวนเงินนอ้ ยกวา่ 30 ล้านบาท จานวน 5 แห่ง

ดังนั้น อปท. กรณีศึกษาระดับตาบลทั้งหมด 18 แห่ง เป็นอปท. ขนาดใหญ่ ท่ีมีพ้ืนท่ีมากกว่า
30,000 ไร่ มปี ระชากรมากกว่า 8,000 คน และมีเงินรายรับรวมประมาณ 70 ล้านบาท 2 แหง่ คือ ทต. ทัพ
ทนั และ อบต. เขาชนกัน และเป็นอปท. ขนาดเลก็ ทม่ี ีพื้นท่ีนอ้ ยกว่า 10,000 ไร่ มีประชากรนอ้ ยกวา่ 2,000
คน และมีเงินรายรับรวมประมาณ 25 ล้านบาท 2 แห่ง คือ ทต. หาดทนง และทต. สว่างอารมณ์ ในขณะท่ี
เป็นอปท. ขนาดกลาง 14 แห่ง ท่ีมีขนาดพื้นที่ ขนาดประชากร อยู่ระหว่างอปท. ขนาดเล็กและขนาดใหญ่
และมเี งนิ รายรบั น้อยกว่า 70 ล้านบาท

บทสรุปและอภิปรายผลตามวัตถุประสงค์ของการวิจัยเรื่อง นวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่ินตาม
ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง ระยะที่สอง ในแตล่ ะข้อ มดี ังนี้

1) เพ่ือศึกษาการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงขององค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ินในการบริหารจัดการภายในองค์กร จากการประเมินระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงตามที่
อภิชัย พันธเสน และคณะ จดั ทาข้ึน

การประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการภายในองค์กร พัฒนาชุมชนและ
สร้างนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถนิ่ ของอปท. กรณีศึกษา ท้ัง 18 แห่ง (ดูรายละเอยี ดการเปรยี บเทียบคะแนน
ในภาคผนวก ฉ ) สรปุ ได้ว่าอปท. กรณีศึกษาท้ังหมด สามารถประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ในการบริหารจดั การภายในองค์กร จากการประเมินระดบั ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงตามที่ อภชิ ัย พนั ธเสน
และคณะจัดทาข้นึ จานวน 14 อปท. เป็น อปท. ท่ีมรี ะดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดบั “เข้าถึง” คือ
สามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการภายในองค์กรทาให้เป็นองค์กรแห่ง
ประโยชน์สุข จานวน 2 แห่ง ในจังหวัดลพบุรี คือ อบต. โก่งธนู และอบต. ท่ามะนาว และเป็น อปท. ที่มี
ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับ “เข้าใจ” คือ สามารถประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียงในการบริหารจัดการภายในองค์กรทาให้เป็นองค์กรแห่งความสุข จานวน 12 แห่ง ในจังหวัด
อทุ ยั ธานี คอื 1) ทต. ทพั ทัน 2) ทต. หาดทนง 3) ทต. สว่างอารมณ์ 4) อบต. ประดู่ยนื ในจังหวัดนครสวรรค์
คือ 5) ทต. อุดมธัญญา 6) อบต. เขาดิน 7) อบต. หนองบัว 8) อบต. นครสวรรคอ์ อก 9) อบต. บางตาหงาย
10) อบต. เขาชนกัน ในจังหวัดชัยนาท คือ 11) ทต. ห้วยงู และในจังหวัดลพบุรี คือ 12) อบต. หนองแขม
ขณะที่ อปท. กรณีศึกษา ท่ีมีระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับ “ไม่เข้าข่าย” คือ ยังไม่สามารถ
ประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการภายในองค์กร จานวน 4 แหง่ ในจังหวัด
อทุ ัยธานี คือ 1) อบต. ห้วยคต และ 2) อบต. หนองยาง และในจังหวัดชัยนาท คือ 3) ทต. บางขุด และ 4)
อบต. อ่ตู ะเภา

โดยมผี ลการศึกษาระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งตามตัวช้ีวัดแตล่ ะข้อ สรุปไดด้ งั น้ี
อปท. กรณีศกึ ษาท้ังหมด มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง ในดา้ นการบริหารงานอย่าง
โปร่งใสและมีธรรมาภิบาล คือไม่มีความพยายามร่วมกันในการหาผลประโยชน์ ไม่มีการดาเนินงานที่ผิด
กฎหมายและไม่ถูกร้องเรียนจากหน่วยตรวจสอบ และมีการจัดซื้อจ้างด้วยวิธีตกลงราคาเป็นไปตามระเบียบ

197

และดาเนินการดว้ ยความโปรง่ ใส ตลอดจนมีการจัดการเรอ่ื งราวรอ้ งทุกขใ์ หก้ บั ประชาชนในพ้ืนท่ี อยใู่ นระดับ
คะแนนเตม็ ไม่แตกต่างกัน ยกเว้นการประกวดราคาด้วย e-Bidding เป็นไปอย่างโปร่งใสและมเี งินเหลือเป็น
การประหยัดงบประมาณจาก e-Bidding และนวัตกรรมท่ีแสดงถึงการดาเนินงานอย่างโปร่งใส แต่ละอปท.
มีคะแนนแตกต่างกัน โดยอบต.หนองบัวมคี ะแนนในภาพรวมด้านการบริหารงานอย่างโปร่งใสและมีธรรมาภิ
บาล สูงสดุ คือ 47 คะแนน จากคะแนนเต็ม 50 คะแนน เนอ่ื งจากมีการประหยัดงบประมาณจาก e-Bidding
ในปีงบประมาณ 2562 มากสุด อันเป็นการจัดซ้ือจัดจ้างจากงบประมาณรายรับที่จัดเก็บโดยอปท. ขณะที่
อปท. กรณีศึกษา ที่เหลือทุกแห่งมีการประกวดราคา e-Bidding จากเงินงบประมาณรายรับที่เป็นเงิน
อดุ หนุนหรอื รฐั บาลจัดสรรให้ จึงไม่สามารถกาหนดรายละเอียดงานหรือเงอื่ นไขต่าง ๆ หรือกาหนดช่วงเวลา
การทางานใหส้ อดคล้องกับบริบทพื้นท่ีและองค์กรได้ ผู้บรหิ ารอปท. หลายแห่งจึงเห็นว่าปริมาณสัดสว่ นเงิน
เหลือจากการประกวดราคา e-Bidding จากเงินงบประมาณรายรับท่ีเป็นเงินอุดหนุนหรือรัฐบาลจัดสรรให้
ไม่นา่ จะอธิบายความโปรง่ ใสและมีธรรมาภิบาลได้ ขณะทอ่ี บต. หนองบัว และอบจ. อุทัยธานี ได้รับคะแนน
เต็มในข้อนี้ ซ่ึงมสี ัดส่วนเงนิ เหลอื การประกวดราคา e-Bidding จากเงนิ รายไดข้ องอปท. (ในส่วนอบต. หนอง
บัว มาจากนวัตกรรมการรวมโครงการในการประกวดราคา)

ในสว่ นนวัตกรรมทีแ่ สดงถงึ การดาเนนิ งานอยา่ งโปรง่ ใส มี อปท. ท่ีมีนวัตกรรม ฯ เพยี ง 4 แห่ง คือ
อบต. หนองบัว ดังท่ีกล่าวแล้ว อบต. เขาดิน ที่ระบุรายละเอียดขนาดเหล็กตะแกรงในการก่อสร้างถนนสูง
กว่ามาตรฐานกรมทางหลวง ทต. ห้วยงู กาหนดวิธกี ารควบคุม/ตรวจสอบการเก็บรกั ษาเงินสดในการเก็บเงิน
ค่าน้าประปา ซ่ึงท้ัง 3 อปท. ต่างเป็นนวัตกรรม ฯ ที่อยู่ในวิถีการทางานแต่ละวัน และอบต. ห้วยงูท่ีจัด
โครงการอบรมคณะกรรมการจัดซ้ือจัดจ้างโดยรวมภาคประชาชน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ทาเพียงครั้งเดียว ทั้งนี้
อปท. หลายแห่งตา่ งเห็นวา่ นวัตกรรมฯ ของอบต. หนองบวั เปน็ การจัดซือ้ จัดจ้างทเี่ ป็นนวตั กรรม แต่กย็ งั ไม่
มี อปท. นาไปปฏิบัติ ท้ังนี้มี อบต. โก่งธนู และอบต. ท่ามะนาว ท่ีผู้บริหารมีแนวคิดในการนานวัตกรรมไป
ดาเนินการ แต่เกิดข้อจากัดบางประการ จึงยังไม่สามารถทาได้ นอกจากนี้ ยังมี อบต. นครสวรรค์ออก ที่มี
ระบบตรวจสอบควบคุมภายในตามแนวทางคาสั่งการของกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถ่ิน ได้อย่าง
ครบถ้วนและเคร่งครัด ขณะที่ อปท. อนื่ ยงั ไม่สามารถดาเนินการได้

อปท. กรณีศึกษา ที่สามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการภายใน
องค์กรทั้งหมด จานวน 15 แห่ง มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในด้านการวางแผนงานและ
จัดทาแผนแบบมีส่วนร่วม คอื การวางแผนงานและจัดทาแผนงานแบบมีสว่ นร่วมในทกุ ขัน้ ตอนและประชาชน
ร่วมสนบั สนุนทรพั ยากร และมีการประกาศแผน ฯ และขอ้ มลู ท่เี กย่ี วขอ้ งท้งั หมดให้ประชาชนได้รบั ทราบ อยู่
ในระดับคะแนนเต็ม ยกเว้น อบต. หนองบัว ท่ีประชาชนในพื้นท่ียังไม่ได้ร่วมสนับสนุนทรัพยากร ทั้งนี้ การ
ร่วมทรัพยากรจากภาคประชาชนให้กับอปท. กรณีศึกษา โดยส่วนใหญ่เป็นการร่วมทรัพยากรในการจัดทา
โครงการต่าง ๆ โดยเฉพาะโครงการท่ีเป็นนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่น เช่น ตลาดเจา้ ค่ะ การจัดการขยะต้น
ทาง หรือการดูแลผู้สูงอายุ เป็นต้น แต่ในอปท. กรณีศึกษา ท่ีระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงระดับ
“เข้าถึง” มีลักษณะการร่วมทรัพยากรในวิถีชีวิต อบต. โก่งธนู ท่ีมีทีมพลังบวร Change for good
อาสาสมัครท้องถิ่นรกั ษ์โลก (อถล. ) และ อถล. น้อย เข้ามาร่วมกับอบต. ในการพัฒนาต่าง ๆ และอบต. ท่า

198

มะนาว มีแกนนาชุมชนและคนในชุมชน ร่วมกันในการขับเคลื่อนงานอบต. และพลังงานทางเลือก การ
ประกาศแผน ฯ มี อปท. 3 แห่ง ท่ยี ังไม่ได้คะแนนเต็ม คือ อบต. ประดู่ยืน อบต. เขาชนกัน และอบต.หนอง
แขม ท่ีมีการประกาศแผนพัฒนาประจาปีให้สาธารณชนได้รับทราบ แต่ยังไม่ได้นาข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ
และประกาศงบประมาณเงินเหลือจากการดาเนินงานให้สาธารณชนได้รับทราบ แม้มีการจัดทาแต่เป็นการ
เผยแพร่ภายในหน่วยงานโดยแจ้งให้สมาชิกสภาได้รับทราบ ยังไม่ได้มีการเผยแพร่เชิงรุก ขณะท่ี อบต. อู่
ตะเภา ท่ีเป็นองค์กรในระดับไม่เข้าข่าย มีคะแนนเต็มในเร่ืองการประกาศแผน เน่ืองจากมีบุคลากรที่ทา
หน้าทนี่ โี้ ดยตรง

อปท. กรณีศึกษา ท่ีสามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการภายใน
องค์กรท้ังหมด จานวน 8 แห่ง มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในการวางแผนการทางานเพ่ือส่ง
ต่อจากรุ่นสรู่ ุ่น ดว้ ยการมีโครงการ กิจกรรม และกระบวนการส่งเสริมการรวมกลุ่มเยาวชนเป็นประจาอย่าง
ต่อเนื่องและสามารถรับบุคลากรเหล่าน้ีเข้ามาทางานในอปท. หรือหรือช่วยงานพัฒนาท้องถ่ิน ในลักษณะ
การทางานเชิงรุก เช่น อบต. โก่งธนู จัดตั้ง สถล. น้อย มาช่วยงานในอบต. อบต. ประดู่ยืน รับบุคลากรจาก
โครงการจ้างงานนักเรียน ทต. ทัพทัน พัฒนาเยาวชนจิตอาสาจากโครงการของเทศบาล มาเป็นผู้นาท้องท่ี
(กานัน) และ อบต. เขาดิน เยาวชนจากโครงการพัฒนาเยาวชน มาเป็นสมาชกิ สภา อบต. เป็นต้น ส่วนอปท.
กรณีศกึ ษาทเี่ หลือ มีการทาโครงการ/กิจกรรมทีส่ ่งเสริมการรวมกลุ่มเยาวชน แต่ยงั ไม่สามารถเชอ่ื มโยงหรือ
จัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมให้เยาวชนเหล่านี้เข้ามาทางานอปท. หรือช่วยงานพัฒนาท้องถ่ินได้ ขณะท่ี อปท.
กรณีศึกษา ที่เป็นองค์กรในระดับไม่เข้าข่าย มีการจัดกิจกรรมส่งเสริมการรวมกลุ่มเยาวชนคือ สภาเด็กและ
เยาวชน เป็นการทางานตามหนังสือสั่งการจากหน่วยงานราชการภูมิภาค ในลักษณะต้ังรับ คือทาตาม
ขอ้ กาหนด/หนังสือส่ังการ

อปท. กรณศี ึกษาเกอื บทัง้ หมดพัฒนาโครงสรา้ งพืน้ ฐานด้านกายภาพ ถนน นา้ เพอื่ การบรโิ ภค แหลง่
น้าเพ่ือการอุปโภค และไฟฟ้า เพ่ือให้ประชาชนในทุกหมู่บ้านสามารถใช้บริการ โดยมีคะแนนเต็มของความ
เป็นเศรษฐกิจพอเพียงในด้านน้ี โดยเฉพาะถนน ไฟฟ้า และโทรคมนาคม บางอปท. ยังมีประเด็นเร่ือง
น้าประปาเพื่อการบริโภค ทั้งเรื่องคุณภาพและปริมาณที่เพียงพอ ตลอดจนแหล่งน้าเพื่อการเกษตร อัน
เนื่องมาจากสภาวะภัยแลง้ ต่อเนื่อง

อปท. กรณีศึกษาเกือบท้ังหมด มีการบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่งความสุข โดยมีคะแนน
เต็มในระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในข้อย่อยด้านน้ี นับตั้งแต่การจัดการความรู้ภายในองค์กรเป็น
ประจาด้วยการประชมุ แลกเปลย่ี นเรียนรู้รว่ มกนั มีความรักความสามคั คีภายในองค์กร ดว้ ยการอาสาชว่ ยกัน
ทางาน แม้ไม่ได้มีการร้องขอหรือการทางานวันหยุดโดยไม่เบิกค่าล่วงเวลา มีพื้นฐานความมีมุทิตาจิตและ
อุเบกขา มีผลการปฏิบัติตามหลักสังคหวัตถุคือ ทาน แบ่งปันช่วยเหลือกัน ปิยวาจา และสมานัตตา
(พฤติกรรมคงเส้นคงวา) ภายในองค์กร และได้รับความสุขจากบรรยากาศท่ีทางานท่ีเหมือนบ้านหลังท่ีสอง
ยกเว้นอบต.ห้วยคต ท่ีบุคลากรยังไม่สะท้อนประเด็นนี้ได้ชัดเจน นอกจากนี้อปท. ในกรณีศึกษาทุกแห่ง มี
บุคลากรอย่างน้อยหรือเท่ากับร้อยละ 60 ยังมีภาระหนี้สินจากความจาเป็นพื้นฐานครอบครัว (บ้านและ
รถยนต)์ และไม่ปลอดจากอบายมขุ โดยเฉพาะสลากกนิ แบ่งรัฐบาล (หวยรัฐบาล) เน่อื งจากเป็นกระแสท่ยี าก

199

ต่อการต้านทาน ยกเวน้ ทต.ทพั ทัน อปท. เดยี วท่ไี ดค้ ะแนนเต็มในขอ้ น้ี เน่ืองจากบคุ ลากรสว่ นใหญเ่ ป็นคนใน
พ้ืนที่ จึงไม่จาเป็นต้องมีภาระหนี้สินดังกล่าว และภาพรวมในท่ีทางานภายในองค์กร บุคลากรไม่ได้กล่าวถึง
หวยรฐั บาลอยา่ งชดั แจ้ง

อปท. กรณีศึกษา ท่ีสามารถประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการ
ภายในองค์กรทั้งหมด จานวน 6 แห่ง มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในการจัดการบริการ
โครงสร้างพ้ืนฐานทางสังคม ทั้งงานด้านการศึกษา การจัดการศึกษาสาหรับเด็กปฐมวัย มีจานวนครู
เหมาะสมกับจานวนเด็ก และมีการจัดการเรียนการสอนให้เด็กได้รับการพัฒนาอย่างสมวัยและมีความสุข
และงานดา้ นสขุ อนามัยและขยะ ด้วยการกาจัดยุงลายและขยะในพ้นื ทอี่ ย่างได้ผล ผู้บริหารอปท. ดังกล่าว ยัง
เข้าไปมีส่วนกาหนดการจัดประสบการณ์เรียนรู้ให้กับเด็กปฐมวัยโดยวิธีการเรียนการสอนรูปแบบใหม่ เช่น
การเรียนการสอนแบบไฮสโคป หรือการเรียนรู้ที่เน้นพัฒนาการสมอง และจัดกิจกรรมหรือสถานท่ีเรียนรู้
เช่น กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน และสนามเด็กเลน่ สร้างปัญญา เป็นต้น โดยไม่ปล่อยให้ครูผู้ดแู ลเดก็ ทาหน้าท่ี
จดั ประสบการณ์การเรียนรู้ตามแผนการสอนตามความถนัดและประสบการณข์ องครูแตล่ ะคนอยา่ งไร้ทศิ ทาง
ส่วนอปท. กรณีศึกษาที่เหลือท้ังหมด มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงด้านการจัดการบ ริการ
โครงสรา้ งพนื้ ฐานทางสงั คม ไม่ครบทกุ รายการ ในเร่อื งอัตราสว่ นทีเ่ หมาะสมกบั จานวนครูและนกั เรยี น และ
มีกิจกรรมงานด้านสุขอนามัยและขยะในระดับหนง่ึ ขณะท่ี อบต. หนองยาง ท่เี ป็นองค์กรในระดบั ไม่เข้าขา่ ย
มคี ะแนนเต็มในเร่ืองการจัดการบริการโครงสร้างพื้นฐานทางสังคม เน่ืองจากมีผอู้ านวยการกองการศึกษาท่ี
ทาหน้าที่น้ีอย่างต่อเน่ืองมาเป็นเวลานาน และชุมชนมีความเข้มแข็งโดยเฉพาะกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุข
ประจาหมู่บา้ นสามารถใช้ แอปพลเิ คชนั /เทคโนโลยีในการเฝา้ ระวงั ปญั หายงุ ลายและชว่ ยดแู ลจัดการขยะ

อปท. กรณศี กึ ษาเกือบทั้งหมด จานวน 14 แห่ง มคี ะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี ง ในดา้ น
การส่งเสริมอาชพี เกษตรกรรมและวสิ าหกจิ ชุมชน คือ สง่ เสริมใหเ้ กิดการรวมกลมุ่ เกษตรกรเพื่อทาการเกษตร
ตามแนวทางเศรษฐกจิ พอเพียงและสนบั สนุนใหม้ ีศูนยเ์ รียนรู้ และส่งเสริมให้เกิดการรวมกลุ่มวสิ าหกิจชุมชน
มากกว่า 4 กลุ่ม พร้อมท้ังช่วยเหลือในด้านการตลาด ขณะท่ี อปท. กรณีศึกษา ท่ีเหลือ มีบริบทพ้ืนท่ีอยู่ใน
เขตเมือง/อาเภอ ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้าง จึงไม่มีการรวมกลุ่มเกษตรกร หรือเห็นว่ามีสานักงาน
พัฒนาชมุ ชนอาเภอดาเนนิ การอยูแ่ ลว้ จึงไม่ไดจ้ ัดกิจกรรมเหล่านี้

อปท. กรณศี ึกษาเกือบทง้ั หมด จานวน 14 แห่ง มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกจิ พอเพยี ง ในดา้ น
การสง่ เสรมิ อาชพี เกษตรกรรมและวิสาหกิจชมุ ชน คือ ส่งเสรมิ ใหเ้ กดิ การรวมกลมุ่ เกษตรกรเพ่ือทาการเกษตร
ตามแนวทางเศรษฐกจิ พอเพียงและสนบั สนุนให้มีศนู ยเ์ รยี นรู้ และสง่ เสริมให้เกิดการรวมกล่มุ วสิ าหกิจชุมชน
มากกว่า 4 กลมุ่ พร้อมทั้งช่วยเหลือในด้านการตลาด ขณะท่ี อปท. กรณศี ึกษา ท่ีเหลือ มบี รบิ ทพนื้ ทีอ่ ยใู่ นเขต
เมือง/อาเภอ ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพรับจ้าง จึงไม่มกี ารรวมกลุ่มเกษตรกร หรอื เห็นวา่ มีสานักงานพัฒนา
ชมุ ชนอาเภอดาเนินการอย่แู ล้ว จึงไม่ได้จัดกิจกรรมเหล่าน้ี

อปท. กรณีศึกษา ท่ีสามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการภายใน
องค์กรท้ังหมด จานวน 6 แห่ง มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในงานสังคมและวัฒนธรรม ทั้ง
การส่งเสริมวัฒนธรรมประเพณีปีละ 6 คร้ัง งานบุญประเพณีใหญ่ประจาปีที่มีผู้เข้าร่วมงานท้ังในและนอก

200

พน้ื ท่ี อยา่ งน้อยปลี ะ 2 คร้งั และมกี ารจดั อบรมจติ ใจใหเ้ ปน็ ผู้มีศลี ธรรมและความประพฤติดอี ย่างน้อยปลี ะ 2
คร้งั อปท. เหลา่ นี้ ต่างใหค้ วามสาคัญในการจดั งาน และสามารถเชือ่ มโยงส่นู วตั กรรมเพ่อื พัฒนาทอ้ งถิ่น เช่น
อบต. เขาดิน ท่ีเชื่อมโยงงานเสด็จประพาสต้นพระพุทธเจ้าหลวง มณฑลนครสวรรค์ ที่ร่วมจัดกับสานักงาน
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และสานักงานวัฒนธรรมจังหวัด กิจกรรมการท่องเท่ียวประจาปีของจังหวัด
นครสวรรค์ ซึ่งเป็นการจัดกิจกรรมในช่วงเวลาหน่ึง สู่การจัดกิจกรรมตลาดเจ้าค่ะ ตลาดชุมชนที่จัดขึ้นทุก
สัปดาห์ และ อบต. ทา่ มะนาว ทรี่ ว่ มจัดงานลอยกระทงไหลเรือไฟ ที่วดั ท่ามะนาว อีกทงั้ ยงั เป็นพื้นทขี่ องการ
รวมกลุ่มคนหนมุ่ สาวทา่ มะนาวในการเข้ามาเป็นจิตอาสาช่วยจัดงาน และการจัดกิจกรรมการอบรมจิตใจให้
เป็นผู้มีศีลธรรมและความประพฤติดี ของ อปท. เหล่าน้ี ล้วนเกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างผู้บริหารและวัด
ต่าง ๆ ในพ้ืนท่ี อันเป็นการทางานร่วมกันในลักษณะบวร บ้าน วัด โรงเรียน เช่น อบต. โก่งธนู เป็นต้น
ในขณะท่ี อปท. กรณีศึกษา ที่เหลือ และ อปท. ท่ีเป็นองค์กรในระดับไมเ่ ข้าข่าย จานวน 4 แห่ง ไมม่ ีการจัด
งานบุญประเพณีใหญ่ประจาปีท่ีคนมาร่วมงานจากทั้งในและนอกพื้นท่ี และการจัดงานอบรมจิตใจ ฯ โดย
อปท. เหล่านี้ต่างให้เหตุผลในลักษณะคล้ายคลึงกันว่า มีการจัดงานเหล่านี้อยู่แล้ว โดยหน่วยงานในระดับ
จังหวัด หรือระดับอาเภอ หรือวัด โดยอบต. เข้าไปร่วมงาน จึงทาให้ขาดโอกาสในการสร้างพื้นท่ีในการ
รวมกลุ่มหรือการแสดงออกถึงความเข้มแข็งชุมชน อันเป็นองค์ประกอบสาคัญของทุนสังคม (Prayukvong
2007) และการเช่อื มโยงสกู่ ารสร้างนวัตกรรมเพ่อื พฒั นาท้องถ่ิน

อปท. กรณีศึกษา จานวน 1 แห่ง มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง ในด้านการบริหาร
ภายในให้เปน็ องค์กรแหง่ ประโยชน์สขุ คือ มีการประหยัดค่าใช้จ่ายด้านเงินเดือนและค่าจ้างบุคลากรประจา
เพ่ือมีเงินเหลือไปใช้จ่ายเพื่อการพัฒนาต่าง ๆ ในพ้ืนที่ให้มากขึ้น และมีการบริหารเพื่อประโยชน์ของ
ประชาชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง อันเป็นผลมาจากนายก อปท. คนปัจจุบันได้รับการเลือกเข้ามาทาหน้าท่ี
อย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 10 ปี และ/หรือมีระบบการคัดเลือกตามแนวทางประชาธิปไตยแบบสมานฉันท์
นอกจากน้ี อบต. บางตาหงาย ท่ีเปน็ องค์กรในระดบั เขา้ ใจ มีปลดั อบต. มาตงั้ แต่ตง้ั อบต. เช่นเดียวกับ ปลัด
อบต. โก่งธนู อีกท้ังยังมีหลักการทางานท่ีเห็นว่าบุคลากรที่มีอยู่มีความเพียงพอในการทางาน จึงไม่
จาเป็นต้องเพม่ิ อัตราผชู้ ่วยเจา้ หนา้ ที่ในการทางาน ทาให้มีพนักงานจ้างตามภารกิจและพนักงานจ้างทัว่ ไปใน
จานวนนอ้ ยกว่า อปท. กรณีศึกษา แหง่ อ่นื ขณะที่ ปลัด ทต. บางขุด ท่ีเปน็ องค์กรในระดับ “ไมเ่ ข้าขา่ ย” ซ่ึง
มีอัตราการใช้จ่ายเพือ่ เป็นเงนิ เดอื นตา่ แต่มิได้อธิบายเหตผุ ลของการท่ีเปน็ เช่นนนั้

อปท. กรณีศึกษา ที่สามารถประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการ
ภายในองค์กรท้ังหมด จานวน 3 แห่ง มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในการจัดการศึกษา
สาธารณสุข และการจัดการขยะในระดับที่สูงข้ึน ทั้งจัดให้มีการศึกษาในลักษณะอื่น หรือในระดับที่สูงกว่า
ปฐมวัย และริเร่ิมประสานหรือช่วยหาแหล่งทุนการศึกษาแก่เยาวชนในพื้นที่ เพ่ือลดปัญหาความเหล่ือมล้า
การจัดให้มีการดูแลสุขภาพในระดับที่สูงกว่าการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคขั้นพื้นฐาน และการ
ส่งเสริม/สนับสนุนให้ทุกหมู่บ้านมีการคัดแยกขยะ โดยไม่ต้องมีถังขยะและการบริการจัดเก็บขยะจาก
ประชาชน โดย อปท. ทั้งสามแห่ง คือ อบต. ประดู่ยืน อบต. ท่ามะนาว และทต. อุดมธัญญา สามารถ
ดาเนนิ การจดั เกบ็ ขยะทตี่ น้ ทางด้วยการสร้างนวตั กรรม จนประสบความสาเร็จและได้รบั รางวลั ขณะที่ อบต.

201

โก่ง ธนู ซ่ึงการจัดการขยะที่ต้นทางจนประสบความสาเร็จและได้รบั รางวัลเช่นเดียวกัน ไม่มกี ารจัดการศึกษา
ในลักษณะอื่น เช่น โรงเรยี นผู้สูงอายุ อนั เนื่องมาจากบริบทพื้นที่ท่ีมผี ู้สงู อายุท่สี ามารถชว่ ยเหลือตนเอง ดแู ล
ครอบครัว (หลาน) และทากิจกรรมพัฒนาสังคม ทั้งปลูกผักในโครงการบ้านนี้มีรัก ปลูกผักกินเอง ใน
พระราชดาริของสมเดจ็ พระกนษิ ฐาธิราชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี อันเป็น
ผู้สูงอายุท่ีเป็นแบบพฤฒพลังตามความหมายของกรมกิจการผู้สูงอายุ (2563) ขณะที่ อบต. หนองแขม รับ
การถ่ายโอนโรงเรียนจากสังกัดกระทรวงศึกษาธิการเข้ามาดูแล 1 โรงเรียน สามารถบริหารจัดการศึกษา
ระดับช้ันประถม จนผู้ปกครองต่างยอมรับและส่งนักเรียนเข้ามาเรียนจนมีนักเรียนจานวนร้อยกว่าคน มี
ประชาชนจานวนหน่ึงเข้าร่วมการคัดแยกขยะท่ีต้นทางจนประสบความสาเร็จและได้รับรางวัล แต่ยังไม่
กระจายทัว่ ทั้งตาบล

อปท. กรณีศึกษาเกือบทัง้ หมด จานวน 14 แหง่ มคี ะแนนระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียง ในดา้ น
การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม ด้วยการจัดจัดโครงการ/กิจกรรมตามข้อ/เทศบัญญัติใน
เก่ียวการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อมในมิติต่าง ๆ ท้ังน้ี อปท. กรณีศึกษา ท่ีมีกิจกรรม
ดังกล่าวน้อย มีบริบทพ้ืนท่ีท่ีมีลักษณะแตกต่างจาก อปท. อื่น ๆ ในกรณีศึกษา คือ อบต. ห้วยคต อบต.
หนองบวั และอบต. เขาชนกัน มีพืน้ ที่อยู่ในเขตปฏริ ูปท่ดี นิ หรือ สปก. เปน็ ส่วนใหญ่ ทาให้อบต. ทั้งสองแห่ง
มีพืน้ ทส่ี าธารณะนอ้ ย เช่นเดียวกับ ทต. อุดมธญั ญา และอบต. หนองยาง มีพื้นท่ีสาธารณะ โดยเฉพาะแหล่ง
นา้ สาธารณะนอ้ ย และทต. สวา่ งอารมณต์ ง้ั อยใู่ นเขตเมอื ง

อปท. กรณีศึกษาท้ังหมด มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง ในด้านการจัดกิจกรรมลด
ปญั หาสังคมและเพ่ิมสวัสดิการสังคมเท่าท่ีสามารถทาได้ คือ การจดั กจิ กรรมลดปัญหาสังคม ประกอบดว้ ยมี
นโยบายและมาตรการที่จะขจัดหรือลดสารเสพติดร้ายแรงในพื้นท่ี มีนโยบายท่ีชัดเจนที่จะลดการสูบบุหร่ี
และการดื่มเครื่องด่ืมทีผ่ สมแอลกอฮอลใ์ นพนื้ ท่ี มีนโยบายท่ีชัดเจนทีจ่ ะลด ละ เลิก การพนันทุกชนิดในพน้ื ที่
โดยมีครัวเรือนท่ียังมีการเล่นการพนันทุกชนิดมี ไม่เกินร้อยละ 20 ของครัวเรอื นทั้งหมด และเพ่ิมสวัสดิการ
สงั คมเท่าที่สามารถทาได้ ประกอบด้วย มมี าตรการลดปัญหาการตัง้ ครรภก์ อ่ นวัยอันควรของเยาวชนอายุ 18
ปี หรอื ต่ากว่า ช่วยเหลือผู้ไร้บา้ น ผไู้ ร้ท่ีพ่ึง ผสู้ ูงอายุ คนพิการและคนจนที่มชี ่ือในทะเบียนคนจนที่ยังคงขาด
แคลน ให้สามารถดารงชีพอยู่ในชุมชนได้อยา่ งมีศักดิ์ศรี แม้ว่า อปท. เห็นว่าการจัดกจิ กรรมลดปัญหาสังคม
ไม่ได้เป็นภารกิจโดยตรง ต่างเห็นความสาคัญมีนโยบายและมาตรการในการป้องกัน อีกทั้งยังได้ร่วมมือกับ
หน่วยงานต่าง ๆ ในการจัดกิจกรรมป้องกัน ในส่วนของการเพ่ิมสวัสดิการทางสังคมเท่าท่ีสามารถทาได้
ผ้บู ริหาร อปท. กรณีศึกษา ส่วนใหญ่ นอกจากดูแลช่วยเหลือโดยตรง ยังได้ร่วมมือกับภาคประชาชนในการ
สนบั สนุนกองทุนสวสั ดกิ ารชุมชน เพื่อจดั สวัสดิการให้กบั คนในชมุ ชนโดยตรง

เม่ือพิจารณาระดบั และคะแนนความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงของอปท. ที่ศึกษาท้งั 18 แหง่ พบวา่ ไม่
มีความแตกต่างท้ังในประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานชุมชน เร่ืองที่ดินในเขตปฏิรูปการเกษตร (สปก.)
คณุ ลกั ษณะตาบลทีเ่ ป็นข้อมลู พน้ื ฐานตาบล ในด้านขนาดพื้นทแี่ ละจานวนประชากรทรี่ บั ผดิ ชอบ และจานวน
เงนิ รายรบั ตลอดจนขนาดอปท. ใหญ่ กลาง หรือ เลก็

202

สาหรับ อปท. ท่ีศึกษาในระยะท่ี 1 น้ัน เม่ือเปรียบเทียบระดับและคะแนนความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงของอปท. ท่ีศกึ ษา ในระยะที่ 1 และในระยะท่ี 2 (การวจิ ัยครั้งน)ี้ พบวา่ มี อปท. จานวน 1 แหง่ คือ
อบต. ประดยู่ ืน ท่ีมคี ะแนนไม่เปล่ียนแปลง และมีอปท. ทีค่ ะแนนเพ่มิ ข้ึน โดยสว่ นใหญ่ จานวน 4 อปท. โดย
ท่ยี ังรกั ษาระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับเดิม ขณะที่ อปท. ท่มี ีคะแนนลดลง จานวน 2 อปท. มี
การเปล่ียนแปลงระดบั ความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียง คือ ทต. ทพั ทัน เป็นระดบั “เขา้ ใจ” อันเนอื่ งมาจากการ
นาตัวเลขเงินเดือนและค่าตอบแทนที่ยังไม่ครบถ้วนทาให้คะแนนที่ได้รับในระยะที่ 1 ของทต. ทัพทัน ไม่ได้
สะทอ้ นผลการดาเนินงานทง้ั หมด และอบต. หนองบวั ทีม่ ีการเปลีย่ นแปลงระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง
เปน็ ระดบั “เข้าใจ” แม้มีคะแนนภาพรวมตัวชี้วัดท้ังหมดลดลง แต่อบต. หนองบัวมคี ะแนนในตัวชี้วดั รวมข้อ
1 2 และ 3 เพ่ิมขึ้นทาให้เข้าเง่ือนไขความเป็นเศรษฐกิจในระดับ “เข้าใจ” ด้วยการกาหนดบุคลากรท่ี
ดาเนินการในเรือ่ งการประกาศแผนและข้อมูลผลการดาเนินงานให้สาธารณชนทราบ ทาให้มีคะแนนตัวชี้วัด
การประกาศแผนเพ่ิมข้นึ (ข้อย่อย 2.2.3) อันแสดงใหเ้ ห็นว่า อปท. สามารถปรบั ปรุงการทางานเพื่อสะท้อน
ความสามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารงานองค์กรได้ (ดูรายละเอียดการ
เปรียบเทียบคะแนนในภาคผนวก ฉ)

2) เพอ่ื ศกึ ษานวัตกรรมเพ่ือพฒั นาท้องถ่ินตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งของ
อปท. และความสัมพันธ์กบั ระดับความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี ง ตลอดจนปัจจยั นาเขา้ และกระบวนการ

การศึกษานวตั กรรมเพอ่ื พัฒนาท้องถ่นิ ของอปท. แตล่ ะแหง่ พบว่า พบวา่ มีความสัมพันธ์โดยตรงกับ
คะแนนระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียง กล่าวคือ อปท. ระดับตาบล ที่มีคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงสูงกว่าหรือเท่ากับระดับ “เข้าถึง” หรือในระดับเข้าใจที่มีคะแนนเข้าใกล้ระดับเข้าถึง คือ 260
คะแนนข้ึนไป จานวน 9 แห่ง (ดูรายละเอียดการเปรียบเทียบคะแนนในภาคผนวก ฉ) ต่างเป็นอปท. ที่มี
นวตั กรรมเพือ่ พฒั นาท้องถิ่นท่ีเป็นโครงการท่ชี ัดเจนและต่อเน่อื งหรือกจิ กรรมจานวนมาก และเปน็ นวตั กรรม
ทเี่ ป็นผลผลิตทม่ี ีความย่ังยนื คอื มีการดาเนินการอยา่ งต่อเนือ่ ง มีผลลพั ธ์ คอื ความสุขของบคุ ลากรอันเกิดจาก
ความภูมิใจท่ีได้มีส่วนร่วมในการสร้างนวัตกรรมนั้น และจากการท่ีมีคนมาศึกษาดูงาน อีกท้ังยังได้รับผลใน
ทส่ี ุดทเ่ี ปน็ ประโยชน์สุข อันเนอื่ งจากบุคลากร อปท. และประชาชนได้ร่วมกันสร้างประโยชน์ให้สงั คม/ชุมชน
ของตน

เช่นเดียวกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดอุทัยธานี แม้มีคะแนนไม่ถึง 260 คะแนน แต่อยู่ในระดับ
ความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งอยใู่ นระดับเข้าใจ หากพิจารณาปรับคะแนนตัวชี้วัดตามลักษณะการดาเนินงาน
ของอบจ. อุทัยธานีที่มีผลงานจานวนมาก ดังที่กล่าวแล้วในบทก่อน ทาให้มีคะแนนถึง 264 คะแนน ซึ่งเป็น
จานวนคะแนนท่ีเข้าใกล้ระดับคะแนนความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง “เข้าถึง” คือ องค์กรแห่งประโยชน์สุข มี
นวตั กรรมเพ่อื พัฒนาทอ้ งถน่ิ จานวนมาก อนั เปน็ รูปธรรมของผลในท่สี ุดคอื ประโยชนส์ ุขทปี่ ระชาชนได้รับ

โดยสรุปผลการศึกษานวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่ิน ในอปท ระดับจังหวัด และระดับตาบล ท้ัง 10
แหง่ เรยี งตามคะแนนระดับความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี งจากมากไปหานอ้ ยตามลาดบั คอื

203

อปท. ระดับจงั หวัด
องค์การบรหิ ารสว่ นจังหวดั อุทัยธานี ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (264 คะแนน) มี
นวัตกรรม การขับเคลื่อนเครือข่ายเกษตรปลอดภัยตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโดย อบจ. และ
นวัตกรรมอื่น ๆ จานวนมาก
อปท. ระดบั ตาบล
อบต.โก่งธนู ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าถึง (281 คะแนน): มีนวัตกรรม การบริหาร
จัดการขยะดว้ ยทมี งานพลังบวร Change for good และเข้าไปช่วยพัฒนาขยายงานนวตั กรรมของอบต. โก่ง
ธนู ในพื้นทีอ่ น่ื ๆ
อบต.ทา่ มะนาว ระดับความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียง – เข้าถงึ (277 คะแนน):ตน้ แบบพลังงานยง่ั ยืนสู่
การบริหารจดั การขยะ และเขา้ ไปชว่ ยพัฒนาพลังงานทางเลือกชุมชนใหก้ ับเครอื ขา่ ยของ ปตท.
ทต.ทัพทัน ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (269 คะแนน): ตลาด ๕ ตาลึง ตลาด
วัฒนธรรมบริเวณศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชา และกาลังขยายสู่ตลาดวัฒนธรรม ที่ดาเนินการโดยคนใน
ชุมชนรว่ มกับทต. ทพั ทนั ใหบ้ ริการทุกวนั
ทต.ห้วยงู ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (267 คะแนน): บริษัทสร้างสุข กลไก
ขับเคล่ือนความร่วมมือระดับตาบลในการสร้างนวัตกรรมเพ่ือแก้ปัญหาชุมชน และกาลังขอรับการอุดหนุน
งบประมาณเพือ่ เข้ามาสร้างความสขุ ในด้านเศรษฐกจิ ผลิตภณั ฑ์แปรรปู ฟางข้าวของวิสาหกจิ ชุมชนในพืน้ ที่
อบต.ประดู่ยืน ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (265 คะแนน): ขยะ หมู่บ้านสะอาด
ศนู ยเ์ รียนรู้ในแต่ละหมูบ่ ้าน และเป็นจดุ สรา้ งรายไดใ้ ห้กับหมูบ่ ้านในอนาคต
อบต.หนองแขม ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (265 คะแนน) วิสาหกิจชุมชนผัก
ปลอดภัยไร่ทานตะวนั ที่เช่อื มโยงผลิตภณั ฑใ์ นชุมชนส่ตู ลาดภายนอก
ทต.อุดมธัญญา ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (262 คะแนน) จากขยะ กองทุน
ฌาปนกิจสงเคราะห์ สู่โครงการจา้ งนกั เรยี นทางาน และนวตั กรรมการจดั การขยะเปยี กในครวั เรอื น
อบต.เขาดิน ระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (261 คะแนน) แฟรนไชส์ ตลาดเจา้ ค่ะ ท่ี
จุดประกายแนวคิดการจัดการตลาดชุมชนให้กับอปท. อันเป็นบทบาทเชิงรุกเพ่ือการปัญหาเศรษฐกิจ ด้วย
การสรา้ งรายได้ใหเ้ กิดขึน้ ในพน้ื ที่
ทต.หาดทนง ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง – เข้าใจ (260 คะแนน) สถานีอนามัย การถ่ายโอน
ชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี เช่ือมโยงสู่การดูแลผู้ขาดแคลนโดยความร่วมมือระหวางทต. หาดทนงและประชาชนใน
พ้นื ที่
ในสว่ น อปท. กรณีศกึ ษาท่มี ีระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดบั เขา้ ใจ ท่ีเหลือจานวน 6 แหง่
ต่างมีนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่น คือ อบต.นว.ออก กองเสบียงฟาร์ม และการดูแลผู้ป่วยในระยะยาว
(Long-term care) ทต.สวา่ งอารมณ์ ความมงุ่ ม่นั งานดี คุณภาพสงู เป้าหมายชัดเจนสู่ “ประชาชนอบอุ่น”
อบต.บางตาหงาย การดูแลคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ อบต.เขาชนกัน โรงเรียนผู้สูงอายุในชนบท เน้นการออม
และสร้างรายได้ และ อบต. หนองบวั ระดับความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี ง การจัดซื้อจัดจ้างด้วยการรวม

204

โครงการเพื่อเข้าสู่การประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ e-Bidding นอกจากนี้ อบต.หนองยาง ท่ีมีระดับความ
เป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับไม่เข้าข่าย แต่นายก ฯ มีประสบการณ์ในการสร้างนวัตกรรมร่วมกับชุมชน
พฒั นาท้องถน่ิ จึงสามารถสรา้ งนวัตกรรม การจัดการขยะต้นทาง โดยร่วมมือกบั คนในชมุ ชน โดยอบต. เป็นผู้
ประสานงาน

ในขณะที่ อปท. กรณีศึกษาที่เหลือ จานวน 3 อปท. ท่ีมีระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับ
“ไม่เข้าข่าย” ยังไม่สามารถประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารองค์กรได้ ยังไม่พบ
นวัตกรรมเพอ่ื พัฒนาทอ้ งถิน่ แตม่ คี วามพยายามและสนใจสรา้ งนวตั กรรม เช่น อบต. อู่ตะเภา

ภาพรวมนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่นิ ท่ีนาเสนอของอปท. กรณศี ึกษา ท้งั หมดจานวน 16 นวัตกรรม
เป็นพื้นท่ี/โครงการ/กิจกรรม จานวน 4 แห่ง คือ ทต. ทัพทัน อบต. เขาดิน อบต. นครสวรรค์ออก (อยู่ใน
ระหว่างดาเนินการ) และอบต. หนองแขม เป็นโครงการ/กิจกรรม ท่ีดาเนินการในพื้นท่ีท้ังตาบลหรือหลาย
พ้ืนท่กี ระจายตัวทั้งตาบล จานวน 4 แห่ง คือ อบต. โกง่ ธนู อบต. ทา่ มะนาว อบจ. อุทัยธานี และอบต. ประดู่
ยนื เปน็ โครงการ/กจิ กรรม ท่ดี าเนินการในพ้ืนที่ใดพน้ื ที่หน่ึง จานวน 4 แห่ง คอื ทต. อดุ มธัญญา อบต. บาง
ตาหงาย อบต. เขาชนกัน และอบต. หนองยาง เป็นกระบวนการจานวน 4 แหง่ คอื ทต. หว้ ยงู ทต. หาดทนง
ทต. สว่างอารมณ์ และอบต. หนองบัว โดยมีดาเนินการอย่างต่อเน่ือง/ทาซ้า ทุกแห่ง แม้ว่าแนวคิดและ
วิธีการดาเนินการของทุกอปท. ได้รับแนวปฏิบัติจากพื้นท่ีอ่ืน จากการศึกษาดูงาน หรือการเรียนรู้จาก
อนิ เตอร์เน็ต แตก่ ็มกี ารนามาปรับปรงุ ให้เหมาะสมและสรา้ งสรรคก์ จิ กรรมอื่น ๆ เพ่ิมเตมิ จนเป็นลักษณะการ
เปลี่ยนแปลง คือนวัตกรรมแบบส่วนเพิ่มหรือค่อยเป็นค่อยไป (Incremental innovation) ท่ีเห็นอย่าง
ชัดเจน ในอปท. จานวน 9 แห่ง ขณะท่ี ท่ีเหลือ เป็นนวัตกรรมแบบส่วนเพิ่มหรือค่อยเป็นค่อยไป
(Incremental innovation) ทีอ่ าจมใี นอปท. แต่ยงั เหน็ ไม่ชัดเจน และเปน็ การเปลีย่ นแปลงการทางาน

ผู้บริหาร คือนายก ฯ เป็นผู้ริเร่ิมคิดค้นนวัตกรรม ร่วมกับบุคลากร จานวน 8 แห่ง ในขณะที่เหลือ
เป็นการร่ิเริมจากนโยบาย ซึ่งอปท. สามารถนามาดาเนินการได้จนเกิดผลสาเรจ็ โดยมีผู้บริหารเข้ามามีส่วน
ผลักดัน อันสะท้อนถึงภาวะผ้นู า อปท. ท่ีมีทงั้ การร่เิ ร่ิมการเปล่ียนแปลง และร่วมสร้างการเปลี่ยนแปลงนั้น
ให้เกิดขึ้น ตลอดจนการร่วมสนับสนุนให้เกิดการเปล่ียนแปลงนั้นอย่างต่อเนื่อง แสดงให้เห็นถึงบุคลิกของ
นายก ฯ ที่อ่อนน้อมถ่อมตน เรียนรู้ในทุกส่ิงในทุกโอกาส ทาให้นายก ฯ เหลา่ นั้น เป็นคนที่มคี วามรู้กว้าง ที่
สาคัญนายก ฯ มีความสามารถในการปรับใช้เช่ือมโยง/ต่อยอดงานที่ทาอยู่หรือสิ่งท่ีมีอยู่ในบริบทเหล่านั้น
เรยี กวา่ ทกั ษะการเชอื่ มจุด (Connecting dots) อนั เปน็ หัวใจแหง่ ความสาเรจ็ ของงานและนวัตกรรม

อีกทั้ง ผู้บริหารเหล่านั้น ยังมีความเป็นผู้ประกอบการ ที่ค่อย ๆ เริ่มจากทุนท่ีมีอยู่ (สิ่งเล็ก) แล้ว
พัฒนาต่อยอด ดว้ ยการปรับปรุงในกระบวนการดาเนนิ งานหรือในปถี ัดไป โดยการระดมทุนจากภายนอกเข้า
มาต่อยอดโครงการ ทั้งจากภาครัฐส่วนภูมิภาค และส่วนกลาง และรัฐวิสาหกิจ เอกชน และภาคประชาชน
โดยมกี ระบวนการสรา้ งการเรียนรู้ จากการจัดการความรภู้ ายในองค์กร และสรา้ งทมี ทางานทีเ่ ป็นข้าราชการ
ประจา ขา้ ราชการเมอื ง และพนักงานจา้ งตามภารกจิ อีกท้ังยังสรา้ งเครือขา่ ยความร่วมมอื กับผู้นาท้องที่ ผู้นา
ชุมชน และแกนนาชมุ ชน ตลอดจนภาครฐั และเอกชน รวมถงึ ภาคประชาสงั คม ประชาชน

205

นวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่นที่เกิดข้ึนมีรูปแบบเป็นพื้นที่ หรอื โครงการ/กิจกรรมท่ดี าเนินการอย่าง
ต่อเน่ือง เป็นการนาความคิดจากท่ีต่าง ๆ มาต่อยอดสร้างการเปล่ียนแปลงในพ้ืนที่ ริเริ่มโดยนายก ฯ และ
นโยบายที่ส่งเสริมโดยมีนายก ฯ และผู้บริหาร ร่วมสร้างการเปล่ียนแปลง ด้วยการเชื่อมโยงโอกาสเพื่อ
ผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนัน้ จึงมีความสอดคล้องกบั ความหมายนวัตกรรมเพือ่ ทอ้ งถิ่นที่กล่าวไว้ในบท
ที่ 1 คือการริเร่ิม คิดค้น วิธี และหารูปแบบใหม่ ๆ ตลอดจนโครงการใหม่ ๆ ท่ีต่อยอดจากการเรียนรู้จากที่
อืน่ เพอ่ื แกป้ ัญหาตา่ ง ๆ ในชมุ ชน ใหบ้ รกิ ารแกป่ ระชาชน ในดา้ นโครงสร้างพน้ื ฐาน เศรษฐกิจชุมชน คณุ ภาพ
ชีวิต การศึกษา สังคมวัฒนธรรม สุขภาพอนามัย และทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม นวัตกรรมเพ่ือพัฒนา
ท้องถิ่น จึงเป็นรูปธรรมที่สะท้อนการระเบิดจากภายในของนายก และทีมผู้บริหารอปท. สามารถประยุกต์
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการบริหารจัดการภายในองค์กร ทั้งเปน็ ผ้มู ีคณุ ธรรม: ซ่ือสัตย์ สุจริต อดทน
ขยันหมั่นเพียร เอ้ือเฟ้ือ แบ่งปัน และมีสติปัญญา ท่ีครอบคลุมถึง รอบรู้ รอบคอบ ระมัดระวัด ด้วยการ
ทางานเชิงรุกของผู้นาและบุคลากร ริเริ่ม และร่วมสร้างการเปล่ียนแปลงเพ่ือการแก้ปัญหา/พัฒนา ด้วย
วิธกี ารท่ีมีภูมคิ ุ้มกัน และพ่ึงตนเอง ภายใต้หลักคิดความพอประมาณ ทีเ่ ปน็ ทางสายกลาง และความมเี หตุผล
ในวิถีชีวิต จงึ สามารถสร้างความรว่ มมอื กบั ผู้นาทอ้ งที่และประชาชน เข้ามารว่ มกันสร้างนวตั กรรมเพอื่ พฒั นา
ท้องถ่ิน อันก่อให้เกิดคุณค่า ท้ังความยั่งยืนของผลผลิต ผลลัพธ์คือความสุขของผู้เก่ียวข้อง และผลในที่สุดที่
เป็นประโยชนส์ ุขอันเกิดจากน้อมนาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมิพลอดุลย
เดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาบริหารภายในองคก์ ร (ตวั เอียงคือความหมายท่ีเพ่ิมข้ึนจากนยิ ามศัพท์ในบท
ที่ 1)

3) เพอื่ พฒั นาหลกั สูตรและจดั อบรมเชิงปฏบิ ตั กิ ารหลกั สตู รการสร้างนวัตกรรมเพื่อพัฒนา
ท้องถ่ินตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

การจัดทาหลักสูตรการสร้างนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็น
หลกั สตู รที่มุ่งพฒั นาปัจจยั ท่สี ง่ ผลต่อการสรา้ งนวตั กรรมเพอ่ื พฒั นาท้องถ่ินตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง
(ทีอ่ ยู่ในวตั ถปุ ระสงคข์ ้อ 2) ประกอบด้วย ภาวะผ้นู าท่ีไม่ไดจ้ ากดั เฉพาะตัวนายกอปท. หากรวมถงึ ขา้ ราชการ
ประจาและบุคลากรในองค์กร ความเป็นผู้ประกอบการ กระบวนการสร้างการเรียนรู้และเครือข่ายความ
ร่วมมือ ตลอดจนความคิดสร้างสรรค์ ให้เกิดขึ้นหรือสะสมเพิ่มมากขึ้นในตัวผู้เรียน บนพ้ืนฐานความเข้าใจ
และแนวคิดทฤษฎีหลักสูตร ดว้ ยการไมย่ ึดติดกับคานิยามของนวตั กรรม หรือมุ่งสรา้ งความเข้าใจในคานิยาม
หากมุ่งการสร้างนวัตกรรม จากการเปล่ียนแปลงการทางาน ด้วยการสร้างเครือข่ายความร่วมมือในอปท.
กรณีศึกษา ระดับตาบลท้ัง 18 อปท. พัฒนาบุคลากรภายในอปท. ให้สามารถรับรู้คุณค่าตามปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียง และการใช้เครื่องมือท่ีสร้างการประกอบการและนวัตกรรมท่ีเรียกว่า “กระบวนคิดเชิง
ออกแบบ (Design thinking)” เพ่อื สร้างเกลียวพลวตั รการเรียนรู้ใหเ้ กิดการเปล่ยี นแปลงข้ึน

รูปแบบวิธีการเรียนรู้ด้วยการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมจานวน 4 ครั้ง ในอปท.
กรณีศกึ ษาเด่น แตล่ ะจังหวัด ด้วยกิจกรรมการเรียนรู้ ทง้ั จัดประสบการณก์ ารเรียนรู้ด้วยกจิ กรรมตา่ ง ๆ เช่น
การศึกษาดูงานนวตั กรรมเพื่อท้องถ่ินในอปท. รว่ มแสดงความคิดเห็นหลงั ทากจิ กรรม เปน็ การถอดบทเรียน

206

หลังการศึกษาดงู าน ร่วมวิเคราะห์ สังเคราะห์ภายในกลุ่ม ถึงปัจจัยเบื้องหลังความสาเร็จน้ัน ร่วมค้นหาและ
สรุปแยกแยะการเรียนรู้ Learn, Relearn และ Unlearn ของแต่ละบุคคลและภาพรวมกลมุ่ นาไปใช้และต่อ
ยอดการเรียนร้ดู ้วยการนาความรทู้ ่ีไดไ้ ปปรบั ใช้ และตอ่ ยอดสู่การเรยี นรู้ในคร้งั ต่อไป เปน็ วงจรการเรยี นร้จู น
สามารถสร้างนวตั กรรมเพอื่ การพัฒนาท้องถ่ินตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งได้

ผลการจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมในคร้ังที่ 1 ณ เทศบาลตาบลทัพทัน จังหวัด
อทุ ัยธานี โดยมีการศกึ ษาดงู านศนู ย์เรยี นร้ศู าสตร์พระราชา และกจิ กรรมการเรียนรู้อื่น ๆ เพ่ือการรับรคู้ ุณค่า
ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งและกรอบการประเมนิ ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงของอปท. (12 ตวั ชี้วัด) และ
การลงนามความรว่ มมือในการทาวิจัยของอปท. ท้ัง 18 แหง่ ผู้เข้าอบรมจานวน 56 คน โดยเฉล่ยี ไดส้ ะท้อน
ความเข้าใจว่าการประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสามารถทาไดใ้ นองค์กร เช่น อปท. เป็นอยา่ งไร ที่
ผ่านมาเข้าใจว่าเศรษฐกิจพอเพียงใช้ได้เฉพาะกับการเกษตรเท่าน้ัน ในการบริหารงานตามปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียง ทกุ อปท. เห็นว่าการดาเนินโครงการทเี่ กยี่ วข้องกบั คณุ ภาพชีวิตและเป็นลักษณะโครงการ
ท่ีริเริ่มโดยอปท. มิได้เป็นการสั่งการหรือการจัดสรรงบประมาณจากหน่วยงานอื่น ๆ น่าจะสะท้อนการ
ประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้ชดั เจนกวา่ การให้การบริการสาธารณะที่เป็นงานประจา และการ
พฒั นาโครงสรา้ งพื้นฐานทั่วไป โดยนาการวิเคราะห์เศรษฐกจิ พอเพยี งเชิงระบบมาใช้เป็นข้อสรุปถึงส่งิ ท่ีต้อง
คานึงถึงในการพัฒนาโครงการ นับตั้งแต่ปัจจัยนาเข้า ท่ีเน้นความร่วมมือจากประชาชน กระบวนการท่ี
ก่อให้เกิดการประหยัดงบประมาณ ทาให้เกิดผลผลิตที่เป็นความยั่งยืน ผลลัพธ์ที่ก่อให้เกิดความสุขแก่
ผ้เู ก่ียวข้อง และผลประโยชนส์ ูงสุดคือจิตอาสาจานวนมากขึน้

ผลการจัดการประชุมเชิงปฏิบัตกิ ารอยา่ งมีสว่ นร่วมในคร้ังที่ 2 ณ องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลเขาดิน
จังหวัดนครสวรรค์ โดยการดูงานตลาดเจ้าค่ะ และกิจกรรมการเรียนรู้อ่ืน ๆ เพ่ือการเทียบเคียงความเป็น
เศรษฐกิจพอเพียงของอปท. และเข้าใจรูปแบบนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง โดยผู้เข้าอบรมจานวน 58 คน โดยเฉลี่ย ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกันและสรุปว่าคุณค่าและ
ความหมายของอปท. เป็นหน่วยงานที่ดูแลประชาชน อย่างใกล้ชิดสนิทเหมือนญาติ ซึ่งหากต้องการให้การ
ดาเนินงานของอปท. ไปให้ถึงความหมายนี้ ต้องมีมาตรการเชิงรุก แก้ปัญหา พัฒนาต่อยอด และสร้างการมี
ส่วนรว่ มเพื่อพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตของประชาชน และเห็นร่วมกนั ว่าการมสี ว่ นร่วมของประชาชนมไิ ดอ้ ย่เู ฉพาะ
ช่วงประชาคมการทาแผนเท่าน้ัน หากสามารถทาได้ตลอดเวลา ในการทากิจกรรมตา่ ง ๆ ในทกุ ขั้นตอนของ
การทากิจกรรม ทั้งร่วมคิดร่วมวางแผน ร่วมดาเนินการ และร่วมสนับสนุนทรัพยากร และได้เข้าใจรูปแบบ
นวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จากการเทียบเคียงอปท. ต่าง ๆ ท่ีเป็นการ
ทางานเชิงรุก และสร้างการมีสว่ นร่วมจากประชาชน

ผลการจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมในครั้งท่ี 3 ณ องค์การบริหารส่วนตาบลท่า
มะนาว จังหวัดลพบุรี โดยการดูงานพลังงานทางเลือก/ชุมชน และกิจกรรมการเรียนรู้อื่น ๆ เพื่อเข้าใจ
กระบวนคิดเชิงออกแบบ (Design thinking) และรู้จักแหล่งทุนอ่ืน ๆ ผู้เข้าอบรมจานวน 53 คน โดยเฉลี่ย
ได้สะท้อนความเข้าใจเรียนรู้รูปแบบนวัตกรรมพลังงานทางเลือก ที่เป็นผลงานจากคนในชุมชนและการ
ผลักดันของนายก อบต. ท่ามะนาวและทีมผู้บริหาร และเข้าใจกระบวนคิดเชิงออกแบบ ตลอดจนผัง

207

นวัตกรรมสังคม ทป่ี ระชุมมีความเห็นว่าเป็นเครือ่ งมือที่ง่าย พร้อมกับเร่ิมเข้าใจว่าการทาโครงการนวัตกรรม
ต้องเน้นการแกป้ ัญหา โดยเรมิ่ จากการเข้าใจปญั หา ความทกุ ข์ของประชาชน/กลุม่ เปา้ หมาย ซึง่ เปน็ ส่งิ ที่เห็น
ไดไ้ ม่งา่ ย ซึง่ ผเู้ ขา้ ประชุมได้ใหค้ วามสนใจและเสนอใหต้ อกย้าหัวข้อนอ้ี กี ในการประชมุ ครั้งต่อไป

ผลการจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมในคร้ังที่ 4 ณ เทศบาลตาบลห้วยงู จังหวัด
ชัยนาท โดยการดูงานนวัตกรรมเทคโนโลยีด้านสุขภาพ และวิสาหกิจชุมชน และกิจกรรมการเรียนรู้อื่น ๆ
เพ่อื สามารถนาผงั นวัตกรรมสังคมไปเป็นเครื่องมือพัฒนานวตั กรรม และการนาเสนอโครงการนวัตกรรมเพ่ือ
พัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจของแต่ละอปท. ผู้เข้าอบรมจานวน 43 คน โดยเฉลี่ย สามารถนา
ความรู้จากการประชมุ คร้งั ก่อนทดลองทาผงั นวัตกรรมสงั คมของอปท. แลว้ ส่งมาใหว้ ิทยากรเพอื่ เปน็ ขอ้ มลู ใน
การจัดกลุ่มการทางาน ตามกลุ่ม (Theme) ปัญหาได้ 5 กลุ่ม คือ 1) กลุม่ ปัญหาผู้สูงอายุ 2) กลุ่มปัญหาโรค
ไม่ติดต่อเร้ือรัง NCD 3) กลุ่มปัญหาขยะ 4) กลุ่มปัญหาการจาหน่ายผลผลิตทางการเกษตร 5) กลุ่มปัญหา
การพัฒนาผลติ ภณั ฑ์ทางการเกษตร (แปรรปู ) และพฒั นาปัจจยั การผลติ กอ่ นการประชมุ หลงั การประชุมวนั
แรก ซ่ึงผู้เข้าอบรมได้เรียนรู้รูปแบบนวัตกรรมเทคโนโลยีด้านสุขภาพและนวัตกรรมของวิสาหกิจชุมชน ใน
การประชุมวันท่ีสอง แต่ละกลุ่มได้ร่วมกันแลกเปล่ียนปรับปรุงผังนวัตกรรมสังคมของกลุ่ม และนาสู่การ
ปรับปรุงผังนวัตกรรมสังคมของอปท. เพ่ือนาเสนอในรูปแบบ Pitching จานวน 16 อปท. อันสะท้อนผล
ความเข้าใจการสร้างนวตั กรรมด้วยผงั นวตั กรรมสังคม

ผลการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม ที่มีการจัด 4 คร้ัง อย่างต่อเนื่อง สามารถสร้างการ
เรียนรู้เป็นไปตามความคาดหวังของการเรียนรู้ในแต่ละครั้ง เห็นได้จากความต่อเน่ืองของผู้เข้าประชุม การ
สะท้อนการเรียนรู้ในแต่ละครั้ง ตลอดจนการมีส่วนร่วมในการเสนอความเห็นในการปรับกิจกรรม
กระบวนการประชุม ฯ ตง้ั แตก่ ่อนการประชมุ และในการจดั การประชมุ แตล่ ะคร้งั รวมถงึ คร้ังสุดทา้ ย ท่มี กี าร
สอบถามเรื่องการจดั ประชุมวชิ าการในระดบั ประเทศ

นอกจากน้ี นักวิจัยยังได้นาผลการวิจัย ท้ังจากระยะท่ี 1 และระหว่างการวิจัยระยะท่ี 2 ไปพัฒนา
ต่อยอดเป็นหลักสูตรปริญญาโทท่ีเกี่ยวกับนวัตกรรมเพ่ือท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จัดทา
หลกั สตู รปรญิ ญาโท ศลิ ปศาสตรมหาบณั ฑิต (นวัตกรรมเพอ่ื พัฒนาท้องถน่ิ ) โดยคาวา่ “นวัตกรรมเพื่อพัฒนา
ท้องถิ่น” เป็นชื่อย่อของ นวัตกรรมเพื่อท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยดาเนินการขออนุมัติ
หลักสูตรตามข้อกาหนดของบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล นับตั้งแต่การนาเสนอเอกสารเชิงหลักการ
ของหลักสูตร เพ่ือขออนุมัติจากสภามหาวิทยาลัย และสภามหาวิทยาลัยมหิดล ได้ให้ความเห็นชอบผ่าน
หลักการเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2562 และได้จัดทาเอกสารหลักสูตร มคอ. 2 เพ่ือขออนุมัติหลักการเปิด
หลักสูตรตามขั้นตอน โดยได้ผ่านการอนุมัติหลักสูตรจากสภามหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อเดือนมีนาคม 2563
และกาลงั เปิดรับนักศึกษาเขา้ เรียนในปีการศึกษา 2563 โดยจะได้นาผลการจัดกระบวนการจัดการเรียนรใู้ น
การประชุมเชิงปฏิบตั กิ ารอย่างมสี ว่ นร่วม อยา่ งต่อเน่ืองทง้ั หมดของการวิจัยไปเป็นรปู แบบการเรียนรสู้ าคัญท่ี
ใช้ในการจัดการเรียนรู้ในหลักสูตรปริญญาโท ท้ังในเร่ืองการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การสร้างเครือข่าย และ
กระบวนการเรยี นร้ผู า่ นโครงการนวัตกรรมเพอ่ื พฒั นาท้องถ่ิน

208

4) เพ่ือศึกษารูปแบบและลักษณะนวัตกรรมที่ผู้นา/บริหารของอปท. ได้นาความรู้จาก
หลกั สตู รข้อ 3) ไปสร้างขนึ้ ตลอดจนปจั จัย เง่ือนไขหรือสภาพแวดล้อมทีเ่ อือ้ ต่อการนาความร้ไู ปใช้

การนาเสนอโครงการผังนวัตกรรมสังคมของอปท. ท้ัง 16 แห่ง โดยมีอปท. 2 แห่ง มีภารกิจไม่
สามารถเข้าร่วมได้ อาจเป็นการสะท้อนความรู้จากการนาหลักสูตรในวัตถุประสงค์ข้อ 3 ไปสร้างนวัตกรรม
ซ่ึงผลการนาเสนอโครงการต่าง ๆ ท่ีเป็นนวัตกรรม อนั เป็นการริเรมิ่ งานใหม่ หรือตอ่ ยอดจากงานเดิมที่ทาอยู่
อยา่ งไรกต็ าม เพื่อเป็นการยืนยนั ผลการเรียนรแู้ ละการสามารถนาความรู้เหลา่ นนั้ ไปใช้ได้ นักวจิ ยั จึงได้เข้าไป
จัดการความรู้กบั บคุ ลากรในอปท. ทุกแห่ง ในชว่ งการคืนขอ้ มูลความเปน็ เศรษฐกิจพอเพยี ง ซ่ึงไดร้ บั ทราบว่า
มีอปท. 4 แห่ง ได้นาความรู้ไปใช้ในการดาเนินงานต่อยอดงานของตน คือทต. ทัพทัน ได้นาความรู้จาก
การศึกษาดูงาน ตลาดเจ้าค่ะ ไปใช้ในตลาด ๕ ตาลึง ท่ีจัดทาข้ึนในศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พระราชา ทต. สว่าง
อารมณ์ ได้นาแนวคิดมาจัดทาแปลงเกษตรในสวนสุขภาพบูรณาการ และทต. อุดมธัญญา ได้นาความรู้จาก
การจดั การขยะท่ไี ปศึกษาดูงานทอ่ี บต. ทา่ มะนาว มาปรบั ใช้ในการดาเนนิ การจดั การขยะต้นทางของพ้ืนทีต่ น
ทต. อุดมธัญญาได้นาแนวคดิ การจ้างนักเรียนในภาคฤดูร้อนมาทาเป็นโครงการในเทศบัญญัติ ปี 2563 และ
ดาเนินการเสร็จเรียบร้อยในช่วงต้นปี 2563 เป็นต้น และต่อยอดโครงการการจัดการขยะต้นทางในเร่อื งการ
จัดการขยะเปียก และอบต. ท่ามะนาวได้นาแนวคิด ตลาด “เจ้าค่ะ” ไปจัดทาตลาดวัฒนธรรมในงาน
ประเพณีลอยกระทง ส่วนบคุ ลากรของอปท อื่น ๆ ได้สะทอ้ นวา่ กระบวนการจัดการความรู้ 3 Ls ไปใช้ในการ
เรียนรู้ที่เกิดข้ึน และความรู้เร่ืองอ่ืน ๆ น้ันสามารถนาความรู้ไปใช้ได้ แต่ต้องปรับให้สอดคล้องกับบริบท
ข้ึนอยู่กับว่ากาลังดาเนินการโครงการที่มีลักษณะใกล้เคียงกันหรือไม่ นอกจากน้ียังมีบุคลากรที่เพิ่งเข้ามา
บรรจเุ ปน็ ข้าราชการของอปท. 2 แหง่ คอื อบต. บางตาหงาย และทต. สว่างอารมณ์ ได้นาผงั นวัตกรรมสงั คม
ไปใชใ้ นการพฒั นาโครงการของตน

บุคลากรจากอปท. กรณีศึกษาทงั้ หมด ได้สะท้อนถึงปัจจยั เงอื่ นไข หรือสภาพแวดล้อมท่ีเอื้อต่อการ
นาความรู้ไปใช้ว่า ผู้บริหารมีส่วนสาคัญต่อการกระตุ้นและติดตามการนาความรู้ไปใช้ (การสะท้อนจาก
บคุ ลากรใหม่จากอปท. ท้ังสองแห่ง) และการเปิดโอกาสใหค้ ิด นาเสนอ และได้ลงมือทาตามความคดิ น้นั จาก
ผู้บริหาร (การะสะท้อนของทุกอปท. และหลักฐานเชิงประจักษ์ของ ทต. อุดมธัญญา และความสามารถใน
การย้อนทวน เชื่อมโยงกับบริบทในพื้นที่ของตน เพ่ือการปรับใช้ในพ้ืนที่ (การสะท้อนของนายก อบต. ท่า
มะนาว และนายก ทต. ทัพทัน) ซึ่งการสะท้อนของบุคลากรดังกล่าวสอดคล้องกับปัจจัยที่ส่งผลต่อการสร้าง
นวัตกรรมที่อยู่ในกรอบแนวคิดในการวิจยั ในเรือ่ งภาวะผู้นา ทไ่ี มเ่ ป็นเพียงการริเร่ิม รว่ มสร้าง หากยังรวมถึง
การกระตุ้น/ติดตาม และการเปิดโอกาสให้เกิดการคิดและลงมือทา และความสามารถในการปรับใช้
เชื่อมโยง/ต่อยอดงานทีท่ าอยู่หรอื ส่งิ ที่มีอยู่ในบรบิ ทพ้ืนท่ี ที่เรยี กว่า ทกั ษะการเชื่อมจุด (Connecting dots)
อันเกิดจากการมีความรทู้ ่กี วา้ ง โดยไมเ่ นน้ เฉพาะความรู้เฉพาะ/เชย่ี วชาญ (Specialist) ดา้ นใดด้านหนง่ึ กลบั
เป็นทักษะท่ีจาเป็น ที่ช่วยให้ผู้บริหารและบุคลากรที่เกิดการเปลี่ยนแปลงด้วยการระเบิดจากภายใน มุ่ง
พัฒนาองค์กรด้วยการประยุกต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สามารถนาทักษะน้ี ไปใช้ภายใต้สภาวะ
แวดล้อมที่มีผู้บริหารมีภาวะผู้นาดังที่กล่าวไว้แล้วข้างต้น ย่อมหนุนเสริมช่วยให้เกิดการสร้างนวัตกรรมเพ่ือ
พัฒนาทอ้ งถิน่ อนั เป็นทางานเชงิ รกุ ที่ก่อให้เกิดรูปธรรมที่สะทอ้ นการประยกุ ต์ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

209

เพื่อก่อให้เกิดผลผลติ ที่ยั่งยืน (ทั้งคุ้มค่า และต่อเน่ือง) ผลลัพธ์อนั เป็นความสุขของคนในองค์กรและชุมชน ที่
ได้รว่ มกันสรา้ งผลในที่สุดคือประโยชน์สุข ความสุขจากการเสียสละ ท่ีพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลย
เดชมหาราช บรมนาถบพติ ร ทรงพระราชทานไวใ้ หป้ ระชาชนชาวไทย

2. ขอ้ จากัดในการศึกษาน้ี
สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด 19 ตั้งแต่ปลายปี 2562 จนถึงกลางปี 2563 ไปท่ัวโลก เป็น

ข้อจากัดสาคัญต่อการวิจัยนี้และการดาเนินงานต่าง ๆ ขององค์การปกครองส่วนท้องถ่ิน ที่เป็นหน่วยงาน
ให้บรกิ ารประชาชนในระดบั พ้นื ท่ี

นอกจากน้ี ยังมีข้อจากัดอันเน่ืองจากนักวิจัยท่ีมีประสบการณ์ในงานวิจัยเชิงปริมาณและมีความรู้
เฉพาะด้าน ขณะทงี่ านวจิ ยั ในครัง้ น้เี ปน็ งานวิจัยทเี่ น้นข้อมูลเชิงคณุ ภาพ ดว้ ยวิธีการวจิ ยั ท่หี ลากหลาย ภายใต้
กรอบวจิ ัยกลาง ทมี่ ตี ัวช้ีวดั ท่หี ลากหลาย ครอบคลุมความรหู้ ลายศาสตร์ ท้ังรัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ สุขภาพ
และสิ่งแวดล้อม จึงต้องอาศัยความสนใจใฝ่รู้และการลงพ้ืนท่ีบ่อยครั้ง ท้ังในองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น
และพืน้ ที่ในชุมชน และการสอบถาม แลกเปลยี่ นเรยี นรรู้ ะหว่างกนั

ทส่ี าคญั วธิ ีวิทยาของการวิจยั ในการศกึ ษาน้ี ท่เี น้นการวิจยั เชิงปฏบิ ัตกิ ารเพอ่ื การเปลี่ยนแปลงอยา่ ง
มีส่วนร่วม ต้องอาศัยการสะท้อนความคิดเห็นและการแลกเปล่ียนเรียนรู้ระหว่างนักวิจัยในทีมค่อนข้างมาก
จึงเป็นวิธีการท่ีมีข้อจากัดเมื่อมาใช้กับทีมวิจัยที่อยู่ต่างสถาบันและต่างพื้นที่ ซึ่งต้องใช้เวลาในการสร้างการ
เรียนรู้เพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกันอย่างแท้จริง อีกท้ังในระหว่างทางมีนักวิจัยในทีมประสบปัญหาสุขภาพ
ทาให้ต้องเปล่ียนแปลงนักวิจัยที่รับผิดชอบในพ้ืนที่ ส่งผลต่อการเรียนรู้และความสัมพันธ์ระหว่างอปท. กับ
นักวิจัยใหม่ท่เี ข้ามารับผดิ ชอบ

3. ขอ้ เสนอแนะ
ผลจากสังเคราะหภ์ าพรวมการนาความรู้ไปใช้นาสู่ข้อเสนอแนะเพื่อการผลักดันนโยบายขับเคล่ือน

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ท้ังในระดับวิธีคิด วิธีการ และและวิถีชีวิต อัน
เป็นระบบนิเวศสาคัญต่อการสร้างนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้เกิด
ประโยชนส์ ุข อนั เป็นการสรุปผลการศกึ ษาของวตั ถุประสงคข์ ้อท่ี 5 คือ

ผลการวิจัยคร้ังน้ีแสดงให้เห็นว่าการน้อมนาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการ
บริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ทาให้อปท. ต้องดาเนินภารกิจท่ีมากกว่าการดูแลโครงสร้าง
พน้ื ฐาน หรือการใหบ้ ริการสาธารณะท่วั ไป ที่มุ่งพัฒนาคุณภาพชีวิต และการจดั การเรียนรู้ตลอดชว่ งวัย อัน
เป็นภารกิจสาคัญของอปท. โดยมีนวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่น เป็นรูปธรรมที่สะท้อนความสามารถในการ
นอ้ มนา หรือยกระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง ทงั้ น้ี อปท. ที่ไดร้ ับการประเมินระดบั ความเป็นเศรษฐกิจ
พอเพียงในระดับสูงสุด คือ “เข้าถึง” ไม่ใชเ่ รื่องง่ายและ มีอปท. เพียงสองแห่งในการศึกษาน้ี อย่างไรก็ตาม
ยังมีอปท. กรณีศึกษาที่มีระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในระดับ “เข้าใจ” และมีคะแนนเข้าใกล้ระดับ
สูงสุด “เข้าถึง” ถึง 6 อปท. นอกจากนี้ ผลคะแนนระดับความเป็นเศรษฐกิจในช่วงงานวิจัยระยะที่ 1 และ

210

ระยะท่ี 2 ที่มีพัฒนาการ แสดงให้เห็นว่าอปท. สามารถนาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้มาใช้ในการ
ทางานและปรบั ปรุงการทางานได้ จึงเหน็ ว่าควรมีนโยบายขบั เคล่อื นปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งในองค์กร
ปกครองส่วนท้องถิน่ ดงั นี้

1) ควรมีการนาตัวชี้วัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในการประเมินอปท. เพื่อช่วยให้
อปท. ได้สะท้อนตัวเอง และเห็นโอกาสในการสร้างคุณค่าและความหมายของตน ในฐานะ
องค์กรที่ดูแลประชาชนและใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด สามารถสร้างประโยชน์สุขจาก
นวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้ เนื่องจากการประเมิน
ตัวชี้วัดระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงในงานวิจัยระยะท่ี 1 และ 2 เป็นการดาเนินการใน
ลักษณะการวิจัยท่ีใช้เคร่ืองมือและวิธีการท่ีหลากหลาย จึงต้องมีการนาเคร่ืองมือและวิธีการ
เหล่าน้ีไปปรับใช้ให้อปท. ได้เรียนรู้และเผยแพร่ ในรูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการ เพื่อให้
ตัวช้ีวดั ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งนไี้ ด้เป็นการสะท้อนภาพการดาเนินงานของอปท. ได้
อยา่ งชดั เจน ทจี่ ะช่วยเปดิ มุมมองให้กบั อปท. เหน็ ว่ายังมีทวิ ทศั นท์ ี่สวยงาม รอการชมจากอปท.
ช่วยให้เห็นโอกาสการพฒั นาคุณภาพชีวิตประชาชน และเกิดเป็นความภาคภูมใิ จและสุขใจจาก
ผู้ปฏิบัติงาน มิเช่นนั้นแล้วกระบวนการประเมินจะเป็นการตีความโดยผู้ประเมินและผู้ถูก
ประเมินเพือ่ การตดั สินแตไ่ ม่ไดม้ กี ารพัฒนา

2) เม่ือมกี ารประเมนิ ตัวชว้ี ัดระดับความเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงดว้ ยกระบวนการวิจัยตามข้อเสนอ
แนะในขอ้ 1 แล้วควรมีกระบวนการนาผลการประเมนิ ตัวช้ีวดั ของอปท. แตล่ ะแห่งมาคืนข้อมูล
ให้ประชาชนได้รับทราบ ด้วยการจัดในรูปแบบการสื่อสารท่ีช่วยให้คนท่ัวไปเข้าใจง่าย พร้อม
กับสารวจความเห็นจากประชาชนในพื้นที่ในลักษณะ Poll online หรือ ใช้เทคโนโลยีสื่อสาร
อ่ืน ๆ ท่ีสะดวกต่อการใช้งาน เพ่ือให้ประชาชนในพื้นท่ีในฐานะผู้เสียภาษีและให้เงินเดือนกับ
บุคลากรของอปท. ได้รับรู้และรับทราบพร้อมกับมีส่วนร่วมในการพิจารณาข้ึนเงินเดือน และ
การเล่ือนขน้ั /ตาแหน่งผู้ปฏิบัตงิ าน โดยไม่ใชก่ ารตัดสนิ หรือพจิ ารณาจากผู้บริหารและการสอบ
จากสว่ นกลางเท่าน้นั

3) ในการจัดสรรงบประมาณให้กับองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น ควรนาตัวชี้วัดระดับความเป็น
เศรษฐกิจพอเพียงด้วยกระบวนการวิจัยตามข้อเสนอแนะในข้อ 1 เข้ามาร่วมเป็นคะแนน
คณุ ภาพของการทางานและความสามารถในการบริหารงานภายในองคก์ รของอปท. ทส่ี ามารถ
ประยกุ ต์ความเป็นเศรษฐกจิ พอเพยี งในระดับ เขา้ ถงึ ในฐานะท่ีเป็นองค์กรแห่งประโยชนส์ ขุ

4) ภาวะผ้นู าท่เี ปน็ ปจั จัยสาคัญในการขับเคล่อื นปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และนวตั กรรมเพื่อ
พัฒนาท้องถ่ิน ที่ค้นพบในงานวิจัย ได้เห็นบทบาทสาคัญของนายก ฯ นักการเมืองท้องถ่ิน ที่
ไม่ได้เน้นการมีอานาจและผลประโยชน์ ดังท่ีเป็นความเข้าใจเกี่ยวกับนักการเมืองท่ัวไป โดย
ภาวะผู้นาท่ีเป็นทั้งการริเร่ิม สนับสนุนให้เกิดการเปล่ียนแปลง ตลอดจนการกระตุ้น/ติดตาม
และเปิดโอกาสให้บุคลากรได้เร่ิมทา/ทดลองสิ่งใหม่ ล้วนเป็นภาวะผู้นาท่ีแตกต่างจาก
นักการเมืองในความหมายเดิม ท่ีไม่ได้อยู่ท่ีการใช้อานาจและยึดกุมผลประโยชน์ แต่กลับเป็น

211

แมท่ พั ในการสรา้ งทมี ท่ีเป็นขุนศึกในการขับเคลอ่ื นปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียงให้เคลื่อนไปสู่
การเรียนรู้เพ่ือการเปลี่ยนแปลง จากการได้ลงมือทานวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญา
ดังกล่าว โดยไม่ได้มุ่งเพยี งแต่สรา้ งนวัตกรรม หากมุ่งแก้ปญั หาและพฒั นาบ้านเมืองของตน ซึ่ง
นวัตกรรมเปน็ ผลผลิต ผลลพั ธ์ และผลในทสี่ ุดที่บงั เกิดขน้ึ โดยผบู้ ริหารเหล่าน่ีมุ่งสร้างปัจจัยให้
เกิดขึ้น ดังน้ันกระบวนการเรียนรู้ เพื่อให้เกิดการต้ังคาถามถึงความหมายและพลังของอปท.
และสร้างภาวะผู้นาเพื่อการเปลี่ยนแปลงน้ีให้เกิดขึ้น ตลอดจนการยกย่องเชิดชู นักการเมือง
ท้องถ่ินท่ีสามารถสรา้ งการเปล่ียนแปลงเหลา่ น้ี จึงเป็นเรอื งจาเป็น



บรรณานกุ รม

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2554). ชุมชน ท้องถ่ิน น่าอยู่อย่างเพียงพอด้วยปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพยี งอยา่ งยงั่ ยนื . กรงุ เทพฯ: กรมสง่ เสรมิ การปกครองท้องถ่นิ .

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2560). ระบบข้อมูลกลางองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน. สืบค้นเม่ือ 12
สิงหาคม 2561, จาก http://info.dla.go.th/public/surveyInfo.do?random=1535114103216

การประกาศแผนการปฏิรูปประเทศ. (2561, 6 เมษายน). ราชกจิ จานุเบกษา. เลม่ 135 (ตอนท่ี 24 ก), หน้า
423.

โกวิทย์ พวงงาม. (2557). การประเมินองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นท่ีมีการบริหารจัดการท่ีดี. วารสาร

การเมอื งการปกครอง 4 (2), 32-60.

โครงการกิจกรรมการเชอ่ื มโยงงานวจิ ัยกับภาคนโยบาย. (2556). ปัจจัยแห่งความสาเรจ็ ในการบริหารจัดการ
ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. สืบค้นเม่ือ 12 สิงหาคม, 2561. จาก http://prp.trf.or.th/trf-
policy- brief/ปัจจยั แหง่ ความสาเร็จใน-2/

จรัส สุวรรณมาลา และคณะ. (2548). วิถีใหม่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในประเทศไทย. กรุงเทพฯ:
สานกั งานกองทุนสนับสนนุ งานวิจยั .

จังหวดั อทุ ยั ธาน.ี (2562). แผนพัฒนาจงั หวดั อทุ ัยธานี พ.ศ. 2561-2564. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
จันทร์ฉาย จันทร์ลา. (2563). ท่ามะนาว เฟ่ืองฟู จากข้ีหมู สู่คาร์บอนเครดิต เงินล้าน ใน จังหวัดลพบุรี

ลพบุรี : รางวัลชนะเลิศจังหวัดสะอาด ประเภทกลุ่มจังหวดั ขนาดใหญ่ ในระดับประเทศ. (หน้า 14-
25). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
ชลิดา ศรมณี และคณะ. (2555). การสร้างสรรค์นวัตกรรมบรกิ ารสาธารณะโดยองคก์ ารบริหารส่วนตาบล.

กรงุ เทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคาแหง.

ทรงยศ อรัญยกานนท์. (2557). ภาวะผู้นากับการสร้างทัศนคติเชิงบวกต่อนวัตกรรมการบริการขององค์กร

ปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรชั ญาดษุ ฎีบณั ฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวทิ ยาลยั ศลิ ปากร,

บัณฑติ วทิ ยาลัย, สาขาวิชาการจดั การ.

ทาเนียบรัฐบาล. (2560). ร่างยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (2560-2579). สืบค้นเม่ือ 13 สิงหาคม 2561. จาก
http://www.thaigov.go.th.

บรษิ ัท ปตท จากดั (มหาชน). (2555). ตาบลท่ามะนาว อาเภอชยั บาดาล จังหวดั ลพบุรี: ก้าวยา่ งอนั ม่นั คง สู่
ชุมชนยั่งยนื . สืบคน้ เมอื่ 13 มนี าคม 2563. จากhttp://www.84tambonsforking.com/th
/library.aspx?P=8&CId=.

บุษยา ม่ันเลิศ. (2556). การนาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการของูผ้
บริหารองค์การบริหารส่วนตาบลจังหวัดนครปฐม (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต).
กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์, คณะพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม, สาขาวิชาการ
บริหารการพัฒนาสังคม.

214

ประพนธ์ ผาสุกยืด. (2553). การจัดการความรู้ ฉบับ KM Inside. กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการจัดการ
ความรเู้ พื่อสงั คม.

ปรีชา เปี่ยมพงศ์สานต์, สุวัจฉรา เป่ียมญาติ, และฐิติพร พันธเสน. (2547). โครงการสังเคราะห์องค์ความรู้
เกยี่ วกับเศรษฐกิจพอเพียง. กรงุ เทพฯ: สานักงานกองทุนสนบั สนุนการวจิ ัย.

ปณั ณพงศ์ วงศ์ณาศรี. (2560). วิเคราะห์บริบทความท้าทายขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในการบริหาร
ทอ้ งถ่ินเพ่ือขับเคล่ือนนวตั กรรมท้องถิ่นในยุคไทยแลนด์ 4.0. อาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์ 17 (1),
63-78.

พงศ์พิพัฒน์ บัญชานนท์. (2560). วิเคราะห์ ไทยแลนด์ 4.0: วสิ ัยทัศนช์ าติที่ยังขาดรายละเอยี ด. สืบค้นเม่ือ
13 สงิ หาคม 2561. จาก https://www.bbc.com/thai/thailand-38527250

พงษ์ศักดิ์ แสนแก้วทอง. (2553). การศึกษาผลการดาเนินการโครงการขุดสระเก็บน้าเอ้ืออาทรโดยใช้
เคร่ืองจักรกลขององค์การบริหารส่วนจังหวัดอุทัยธานี. รายงานการศึกษาอิสระปริญญารัฐ
ประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการปกครองท้องถิ่น. วิทยาลัยการปกครองท้องถ่ิน
มหาวทิ ยาลยั ขอนแก่น.

พบสุข ช่าชอง. (2561). การบริหารจัดการบนฐานความร่วมมือ: ฐานรากนวัตกรรมท้องถิ่น. มหาสารคาม:
โครงการผลติ และเผยแพร่ตาราและผลงานวิชาการ มหาวทิ ยาลัยมหาสารคาม.

พรรณภัทร ใจเอือ้ . (2553). โครงการศึกษาสรุปบทเรียนและติดตามผลการพัฒนาระบบการถ่ายโอนสถานี
อนามัยไปองค์การบริหารส่วนตาบล กรณีศึกษา สถานีอนามัยหาดทนง และองค์การบริหารส่วน
ตาบลหาดทนง อาเภอเมอื ง จังหวัดอุทัยธานี. รายงานฉบบั สมบูรณ์. กรุงเทพฯ : สถาบันวจิ ัยระบบ
สาธารณสขุ .

พรี พรรณ (2017). "OPEN INNOVATION และ LIVING LAB สองแนวคิดนวัตกรรมท่ีนา่ สนใจ." Retrieved
18/12/2562, 2562, from https://thaiindustrialoffice.wordpress.com/2017/12/30/open-
innovation-%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0-living-lab-%E0%B8%AA%E0%B8%AD
%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%84%E0%B8%B4%E0%B8%
94%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8
%A3/.

มยุรี ทรัพย์เท่ียง และวาสิตา ประสพศักด์ิ. (2559). การค้นหานวัตกรรมท้องถ่ินในจังหวัดภาคกลางตาม
ภารกิจการกระจายอานาจของไทย. วารสาร มจร. สงั คมศาสตรป์ ริทรรศน์ 5 (1), 137-148.

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาประเทศตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (2558). บทเรียนการขับเคล่ือน
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สานักงานกองทุน
สนบั สนุนการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ (สสส).

มลู นิธิสยามกัมมาจล. (2556). โครงการเยาวชนอาสาฟนื้ ฟูปา่ ชมุ ชน(กลมุ่ เครอื ข่ายเยาวชนอาสาพัฒนาบ้าน
เกดิ จ.อทุ ัยธาน)ี . สบื ค้นจาก https://is.gd/UJsFNI. [31 มกราคม 2563]

215

วรรณา ประยุกต์วงศ์. (2561). การศึกษาความเป็นผู้ประกอบการในสหรัฐอเมริกา: กรณีศึกษาวิทยาลัย
แบบสัน. ใน การประชุมวิชาการระดับชาตินักเศรษฐศาสตร์ ครั้งที่ 12. กรุงเทพฯ: คณะ
เศรษฐศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั รามคาแหง.

วรรณา ประยุกต์วงศ์. (2556). กระบวนการเรียนรู้จากการลงมือทาเกษตรทฤษฎีใหม่สู่เศรษฐกิจพอเพียง:
กรณีศึกษาหลกั สูตรการอบรมทานา 1 ไร่ ไดเ้ งิน 1 แสนบาท. ใน การประชุมวิชาการระดบั ชาตขิ อง
นกั เศรษฐศาสตร์ ครั้งท่ี 8. กรงุ เทพฯ: คณะเศรษฐศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั .

วรรณา ประยุกต์วงศ์. (2559). การประกอบการสังคมบนฐานคิดพุทธเศรษฐศาสตร์: กรณีศึกษากลมุ่ ทอผ้า
นาหม่ืนศรี. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติของนักเศรษฐศาสตร์ ครั้งท่ี 10. เชียงใหม่: โรงแรม
ดวงตะวนั เชียงใหม่, คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยเชยี งใหม.่

วีระศักดิ์ เครือเทพ และคณะ. (2560). ผลึกความคิด.....การบริหารจัดการท่ีดีขององค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถน่ิ เล่มท่ี 1. กรงุ เทพฯ: โรงพิมพ์แหง่ จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั .

วีระศักด์ิ เครือเทพ และคณะ. (2560). ผลึกความคิด.....การบริหารจัดการท่ีดีขององค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถนิ่ เล่มที่ 2. กรงุ เทพฯ: โรงพิมพ์แหง่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วรี ะศักดิ์ สมยานะ. (2555). การประยุกต์ใช้คุณธรรมตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง เพ่ือการขับเคลื่อน
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง กรณีศึกษาองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
จังหวัดเชียงใหม่ (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). อุบลราชธานี: มหาวิทยาลัย
อุบลราชธานี, คณะบรหิ ารศาสตร์, สาขาวิชาพฒั นบูรณาการศาสตร์.

ศรายุทธ ธรเสนา และพิสิษฐ รัตนวารี (บรรณาธิการ). (2559). บันทึกความรู้ ชุมชนแห่งการพัฒนา: พื้นท่ี
ต้นแบบการพ่ึงตนเอง บริบทบ้านหนองจิก ตาบลหนองยาง อาเภอหนองฉาง จังหวัดอุทัยธานี.
กรงุ เทพฯ: ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณก์ ารเกษตร.

ศรศี กั ร วัลลิโภดม. (2525). โบราณคดีไทยในทศวรรษที่ผ่านมา. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์อกั ษรสัมพันธ์.
ศูนย์นวัตกรรมเพื่อพัฒนาระบบราชการ. (2561). ความหมายนวัตกรรมภาครัฐ. สืบค้นเม่ือ 13 สิงหาคม

2561. จาก https://www.opdc.go.th/psic/main.php?url=content&gp=1&mn=3
สานักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2551). อบต.ท่าข้าม จ.สงขลา สร้างชุมชนที่ยั่งยืน.

สืบค้นเมื่อ 13 สิงหาคม 2561. จาก http://www.thaihealth.or.th/Content/16140--อบต.ท่า
ขา้ ม%20จ.สงขลา%20สร้างชมุ ชนท่ียั่งยืน.html
สานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.). (2559). 29 พฤศจิกายน 2559
ครบรอบ 17 ปี พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชพระราชทานปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงสู่ความสุขอย่างยั่งยืนของคนไทย. สืบค้นเม่ือ 13 สิงหาคม 2561 จาก
http://www.nesdb.go.th/ewt_w3c/ewt_news.php?nid=6280
สานักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์กรมหาชน). (2562). แนวคิดการสร้างนวัตกร 5Is. สืบค้นเมื่อ 13
สิงหาคม 2562. จาก https://www.nia.or.th/5-ways-to-stay- -innovative-แนวความคิด-การ
เรม่ิ ต้นธรุ กิจนวตั กรรม.html

216

สานักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี. (2560). ร่างยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี. สืบค้นเม่ือ 13 สิงหาคม 2561. จาก
https://www.gov.go.th

สุวิมล มีแสง และคณะ (บรรณาธิการ). (2561). สวัสดิการชุมชน เพื่อคุณภาพชีวิตท่ียั่งยืน. สืบค้นเม่ือ
13 มนี าคม 2563. จาก https://www.codi.or.th/downloads/knowledge/welfare/e-book
_welfare25610314.pdf

เสน่ห์ จุ้ยโต. (2558). การพัฒนาตัวแบบการบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่องค์การสมรรถนะสูง.
วารสารวิจยั และพัฒนา มหาวิทยาลยั ราชภฏั สวนสุนันทา 7 (3), 43-61.

อภิชัย พันธเสน. (2560). เศรษฐกิจพอเพียง : พระอัจฉริยภาพ และพระกรุณาธิคุณของในหลวง รัชกาลที่
9. กรุงเทพฯ: สานกั พมิ พ์มหาวิทยาลัยรังสติ .

อภิชัย พันธเสน. (2561). กรอบวิจัยกลาง โครงการขับเคล่ือนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับองค์กร
ปกครองส่วนท้องถน่ิ (อปท.) ท่ัวประเทศไทย. ม.ป.พ.

Abdolrasoul, H. (2018). Living Lab Research: A State-of-the-Art Review and Steps towards a
Research Agenda. Europe, Europe.

Berman, E. M. & Chan-Gon, K. (2010). Creativity Management in Public Organizations: Jump-
Starting Innovation. Public Performance & Management, 33 (4), 619-652.

Breuer, H. & Lüdeke-Freund, F. (2015). Values-based innovation framework - innovating by
What We Care About. In: Proceedings of XXVI ISPIM Conference 2015 “Shaping the
frontiers of innovation management”, Budapest, Hungary.

Coghlan D. & Teresa B. (2010). Doing Action Research in Your Organization (3rd ed.). London:
Sage Publishing.

Colobrans, J. (2019). MINDb4ACT: Living Lab Guide: 31.
Dees, G. (2007). Taking social entrepreneurship seriously. Society, 44 (3), 24-31.
Easterby-Smith, M., Thorpe, R., & Jackson, P. R. (2008). Management research (3rd ed.). Los

Angeles: Sage.
Franz, Y. (2015). "Designing social living labs in urban research." Info 17(4): 53-66.
Jobs Steve. (2005). You've got to find what you love,' Jobs says. Retrieved Date. 10 June

2019. from https://news.stanford.edu/2005/06/14/jobs-061505/
Kotler, P. (1980). Principles of Marketing. London: Prentice-Hall.
Mertens, D. M. (2012). Transformative Mixed Methods: Addressing Inequities. American

Behavioral Scientist, 56 (6), 802-813.
O'Byrne, L. , et al. ( 2014) . " Social Innovation in the Public Sector: The Case of Seoul

Metropolitan Government." Journal of Economic & Social Studies (JECOSS), 4 (1), 53-
71.

217

Osborne, S. & Brown, L. (2013). Introduction. in public services. In S. Osborne & L. Brown
(Eds.), Handbook of innovation in public services. (Pp. 161-174.) Cheltenham: Edward
Elgar.

Porter, M. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance.
New York: The Free Press.

Radnor, Z. , Noke, H. , & Johnston, A. ( 2013) . Entrepreneur or entrepreneurship in public
services? In S. Osborne & L. Brown (Eds.), Handbook of innovation in public services.
(Pp. 1-13.) Cheltenham: Edward Elgar.

Sarasvathy, S. D. ( 2001) . " Causation and Effectuation: Toward a Theoretical Shift from
Economic Inevitability to Entrepreneurial Contingency. " The Academy of
Management Review, 26 (2), 243-263.

Smith, W. K. , Gonin, M. , & Besharov, M. L. ( 2013) . Managing Social- Business Tensions: A
Review and Research Agenda for Social Enterprise. Business Ethics Quarterly, 23 (3),
407-442.

Ståhlbröst, A. and M. Holst (2017). "Reflecting on Actions in Living Lab Research." Technolog
Management Review.

Warrell M. 2014. Learn, Unlearn & Relearn. Retrieved Date. 10 June 2019. from
https://www.forbes.com/sites/margiewarrell/2014/02/03/learn-unlearn-and-
relearn/#43938f4676fe

Wolfe, R. ( 1994) . Organizational innovation: Review, critique and suggested research
directions. Journal of Management Studies, 31 (3), 405-431.

เอกสารขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิ่น
เทศบาลตาบลทพั ทนั (2562). แผนพัฒนาท้องถิน่ 5 ปี. (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลบางขดุ (2562). แผนพัฒนาทอ้ งถ่นิ 5 ป.ี ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ.์ (2562). แผนพัฒนาทอ้ งถ่ิน 5 ป.ี ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลห้วยง.ู (2562). แผนพฒั นาท้องถน่ิ 5 ป.ี ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลหาดทนง. (2551). แผนพัฒนาทอ้ งถิน่ 3 ปี (พ.ศ. 2550-2552). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลหาดทนง. (2562). แผนพัฒนาท้องถน่ิ 5 ปี. (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลอุดมธัญญา. (2562). แผนพัฒนาท้องถ่นิ 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบรหิ ารสว่ นจังหวดั อทุ ยั ธาน.ี (2562). แผนพัฒนาท้องถิน่ (พ.ศ. ๒๕๖๑-๒๕๖๕) ขององคก์ ารบรหิ าร

ส่วนจงั หวัดอุทยั ธานี. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.

218

องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจงั หวัดอทุ ยั ธานี. (2562). รายงานแสดงผลการปฏบิ ตั ิงานองค์การบริหารสว่ นจังหวดั
อุทัยธานปี ระจาปีงบประมาณ 2561. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.

องค์การบริหารสว่ นจงั หวัดอทุ ยั ธาน.ี (2563). ขอ้ บญั ญตั ิองค์การบริหารส่วนจงั หวดั เร่อื งงบประมาณ
รายจ่ายประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 ขององค์การบรหิ ารส่วนจังหวัดอทุ ัยธานี. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.

องค์การบริหารส่วนตาบลโกง่ ธนู. (2562). แผนพฒั นาทอ้ งถิน่ 5 ป.ี ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารส่วนตาบลเขาชนกัน. (2562). แผนพฒั นาท้องถิ่น 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบรหิ ารสว่ นตาบลท่ามะนาว. (2562). แผนพัฒนาทอ้ งถนิ่ 5 ป.ี ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารส่วนตาบลนครสวรรค์ออก. (2561). แผนพัฒนาท้องถิ่น 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.:

ม.ป.พ.
องค์การบริหารส่วนตาบลบางตาหงาย. (2561). แผนพัฒนาท้องถิ่น 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.: ม.

ป.พ.
องค์การบริหารสว่ นตาบลประดยู่ ืน. (2562). แผนพฒั นาท้องถนิ่ 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลหนองแขม. (2562). แผนพฒั นาท้องถ่ิน 5 ปี. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารสว่ นตาบลหนองบวั . (2562). แผนพัฒนาทอ้ งถนิ่ 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบรหิ ารสว่ นตาบลหนองยาง. (2562). แผนพฒั นาท้องถนิ่ 5 ป.ี ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องคก์ ารบริหารส่วนตาบลอู่ตะเภา. (2562). แผนพฒั นาท้องถนิ่ 5 ป.ี ม.ป.ท.: ม.ป.พ.

เอกสารท่วั ไปของ อปท.
เทศบาลตาบลทพั ทนั (2563). งบแสดงผลดาเนินงานจากเงนิ รายรับประจาปงี บประมาณ 2562. ม.ป.ท.: ม.

ป.พ.
เทศบาลตาบลบางขุด. (2562). รายงานผลการดาเนนิ งานโครงการประจาปีงบประมาณ 2562. ม.ป.ท.: ม.

ป.พ.
เทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ์. (2562). เทศบญั ญตั เิ ร่ืองงบประมาณรายจา่ ยประจาปงี บประมาณ 2563. ม.

ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ์. (2562). รายงานผลการดาเนนิ งานโครงการประจาปงี บประมาณ 2562. ม.

ป.ท.: ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลห้วยง.ู (2562). รายงานผลการดาเนนิ งานโครงการประจาปงี บประมาณ 2562. ม.ป.ท.: ม.

ป.พ.
เทศบาลตาบลหาดทนง. (2562). รายงานผลการดาเนินงานโครงการประจาปีงบประมาณ 2562. ม.ป.ท.:

ม.ป.พ.
เทศบาลตาบลอุดมธัญญา. (2563). งบแสดงผลดาเนนิ งานจากเงนิ รายรบั ประจาปงี บประมาณ 2562. ม.

ป.ท.: ม.ป.พ.

219

เทศบาลตาบลอุดมธญั ญา. (2563). เทศบญั ญัติงบประมาณรายจา่ ยประจาปงี บประมาณ 2563. ม.ป.ท.: ม.
ป.พ.

เทศบาลตาบลอุดมธัญญา. (2563). รายงานผลการปฏบิ ตั ิงานประจาปีงบประมาณ 2562. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องคก์ ารบรหิ ารส่วนจงั หวดั อทุ ยั ธาน.ี (2563). รายรบั จริงประกอบรายงานรบั -จา่ ยเงินประจาปี 2560-2562.

ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจังหวัดอทุ ยั ธานี. (2563). สรุปรายจา่ ยประจาปงี บประมาณ 2560-2562. ม.ป.ท.: ม.

ป.พ.
องค์การบรหิ ารสว่ นตาบลเขาชนกนั . (2562). ข้อบัญญัตริ ายงานผลการดาเนนิ งานโครงการประจาปี

งบประมาณ 2562. ม. ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบรหิ ารส่วนตาบลเขาดนิ (2563). รายงานยอดงบประมาณคงเหลือ ประจาเดอื นกันยายน ประจาปี

งบประมาณ 2562. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารส่วนตาบลนครสวรรค์ออก. (2562). ข้อบัญญัติรายงานผลการดาเนินงานโครงการประจาปี

งบประมาณ 2562. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารส่วนตาบลนครสวรรค์ออก. (2562). คู่มือระเบียบกองทุนหลักประกันสุขภาพ องค์การ

บริหารส่วนตาบลนครสวรรค์ออกว่าด้วยการเบิกจ่ายเงินและการกาหนดอัตราค่าตอบแทน
ค่าบรกิ ารดา้ นสาธารณสุขเพ่ือการดแู ลผูส้ ูงอายุทม่ี ภี าวะพึ่งพิง. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบรหิ ารส่วนตาบลนครสวรรคอ์ อก. (2562). คูม่ ือระเบียบศูนยพ์ ัฒนาและฟนื้ ฟูคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ
และคนพกิ าร ตาบลนครสวรรค์ออก 2562. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารส่วนตาบลบางตาหงาย. (2562). ข้อบัญญัติรายงานผลการดาเนินงานโครงการประจาปี
งบประมาณ 2562. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารสว่ นตาบลบางตาหงาย. (2562). ค่มู ือระเบียบหลักประกนั สุขภาพ ตาบลบางตาหงาย 2562.
ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารส่วนตาบลหนองบัว (2563). ข้อบญั ญัติงบประมาณรายจ่ายประจาปีงบประมาณ 2563. ม.
ป.ท.: ม.ป.พ.
องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลหนองบัว (2563). รายจ่ายตามงบประมาณประจาปี 2562. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบรหิ ารส่วนตาบลหนองยาง. (2562). รายงานผลการดาเนนิ งานโครงการประจาปงี บประมาณ
2562. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
องค์การบริหารสว่ นตาบลอ่ตู ะเภา. (2562). ขอ้ บญั ญัตงิ บประมาณรายจา่ ยประจาปี พ.ศ.2562. ม.ป.ท.: ม.
ป.พ.
องค์การบรหิ ารส่วนตาบลอตู่ ะเภา. (2562). รายงานผลการดาเนินงานโครงการประจาปงี บประมาณ 2562.
ม.ป.ท.: ม.ป.พ.

220

การสมั ภาษณ์
องคก์ ารบริหารส่วนจังหวัดอทุ ยั ธานี
นายเผด็จ นยุ้ ปรี. นายกองคก์ ารบริหารสว่ นจังหวดั อุทัยธาน.ี สมั ภาษณ์, 3 ธันวาคม 2562.
นางธมนพัณณ์ ตนั ตนิ ธิ ิพงษ.์ รองปลดั องค์การบรหิ ารสว่ นจงั หวดั อทุ ัยธาน.ี สัมภาษณ์, 3 มีนาคม 2563.
นายธนทัต เศวตศิรพงศ์. หัวหน้าฝ่ายทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม. สมั ภาษณ์, 3 มนี าคม 2563.
นางสาวจนิ ตนา อินมณ.ี หวั หนา้ สานักปลดั . สมั ภาษณ,์ 3 มีนาคม 2563.
นางนริสา เสอื เนียม. ผอู้ านวยการกองแผนและงบประมาณ. สมั ภาษณ์, 4 มนี าคม 2563.
นางลดาวลั ย์ สายทอง. ผูอ้ านวยการกองพัสดแุ ละทรัพยส์ ิน. สมั ภาษณ์, 5 มนี าคม 2563.
วา่ ที่ ร.ต. พงษศ์ ักด์ิ แสนแก้วทอง. ผอู้ านวยการกองชา่ ง. สมั ภาษณ์, 5 มนี าคม 2563.
นางสาวสมหมาย หอ่ สกุลกล. ผอู้ านวยการกองกจิ การสภา. สัมภาษณ์, 12 มนี าคม 2563.
นายเกยี รติศักดิ์ มาภกั ดี. หัวหน้าฝ่ายกจิ การสภาและส่งเสริมการมีสว่ นรว่ ม. สัมภาษณ์, 12 มีนาคม 2563.
นางสาวสมุ ินตรา สวุ รรณกาศ. ผ้อู านวยการศนู ย์พฒั นาราษฎรบนพนื้ ท่ีสูงจังหวดั อุทัยธานี กระทรวงกร

พฒั นาสงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์. สมั ภาษณ,์ 13 มีนาคม 2563.
นายสรุ ยทุ ธ รุทระกาญจน.์ ผู้อานวยการกองการศกึ ษา. สมั ภาษณ์, 13 มีนาคม 2563.
เทศบาลตาบลทพั ทัน
นางสรัญญา ประสงค์ด.ี นายกเทศมนตรีตาบลทพั ทัน. สัมภาษณ์, 5 มิถนุ ายน 2563.
นายสาเริง จานงค.์ รองนายกเทศมนตรีตาบลทัพทนั . สัมภาษณ,์ 5 มถิ นุ ายน 2563.
นายนวิ ตั ชิ ัย ธนสมบตั .ิ รองปลัดเทศบาลตาบลทพั ทนั . สมั ภาษณ์, 5 มิถนุ ายน 2563.
นางสาวติ รี ทนั นิธิ. นกั พฒั นาชมุ ชนชานาญการ. สมั ภาษณ์, 5 มิถนุ ายน 2563.
นายอติเทพ นาครตั น.์ หัวหน้าฝา่ ยสังคมสงเคราะห์. สมั ภาษณ์, 5 มิถนุ ายน 2563.
เทศบาลตาบลหาดทนง
นายมว้ น เขยี วอุบล. นายกเทศมนตรีตาบลหาดทนง. สัมภาษณ์, 24 พฤษภาคม 2562.
นายฉลอง ซังบิน. อดีตกานนั เทศบาล. สมั ภาษณ์, 8 มกราคม 2563.
นายสุเทพ ศรีจนั ทร.์ อดีตผูใ้ หญบ่ ้านหมู่ 5. สมั ภาษณ,์ 8 มกราคม 2563.
นางอรอุมา จานงสงั ฆ์. ผ้อู านวยการกองคลัง. สมั ภาษณ์, 28 มกราคม 2563.
นายปญั ญา วรรณบุตร. ผ้อู านวยการกองช่าง. สัมภาษณ์, 28 มกราคม 2563.
นายพงษ์พันธ์ เตมียนนั ท.์ ปลดั เทศมนตรตี าบลหาดทนง. สัมภาษณ์, 18 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นางสุวรรณ์นา พรประเสริฐผล. ผู้อานวยการกองสาธารณสขุ และสิง่ แวดลอ้ ม. สมั ภาษณ์, 18 กุมภาพันธ์

2563.
นางมณสชิ า อา่ สาโรง. หัวหนา้ สานักปลดั เทศบาล. สัมภาษณ์, 18 กุมภาพนั ธ์ 2563.
นางเอมอร บัวศรีแก้ว. นักพัฒนาชุมชนชานาญการ. สัมภาษณ์, 18 กุมภาพันธ์ 2563.
นางสาวกชพร โรจนพนั ธ.์ นกั วชิ าการพัสดุชานาญการ. สมั ภาษณ์, 18 กุมภาพนั ธ์ 2563.

221

เทศบาลตาบลสวา่ งอารมณ์
นายสมคดิ พวงชนื่ . นายกเทศมนตรีตาบลสวา่ งอารมณ์ สมั ภาษณ์, 11 พฤศจิกายน 2562
นางสาวทองปาย พลิ กึ . สมาชกิ สภาเทศบาล เขต 1. สมั ภาษณ,์ 8 มกราคม 2563
นายสมเกียรติ นลิ ารักษ์. นายชา่ งชานาญการ. สมั ภาษณ์, 23 มกราคม 2563
นางอนศิ รา ณรงค์ชัย. ผ้อู านวยการกองคลัง. สมั ภาษณ,์ 23 มกราคม 2563
นางศิณาภทร์ เขม้นเขตการ. ผู้อานวยการกองสวสั ดกิ าร. สมั ภาษณ์, 23 มกราคม 2563
นางอุบลวรรณ์ เลคฮอล. รักษาการแทนปลดั เทศบาล. สมั ภาษณ์, 12 กุมภาพันธ์ 2563
นางสาวรุ่งนภา เปรมจิตร. นกั วชิ าการพสั ดุ. สมั ภาษณ์, 12 กมุ ภาพนั ธ์ 2563
นายศุภสนั ต์ ประกอบไวทยกจิ . ลกู จ้างชว่ั คราว. สัมภาษณ์, 12 กุมภาพันธ์ 2563
นางสาวกานดา นางแย้ม. ลกู จา้ งฝ่ายประชาสมั พนั ธ์. สัมภาษณ์, 12 กุมภาพันธ์ 2563
องค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยนื
นายกติ ติ บตุ รสงิ ห.์ รองนายกองค์การบรหิ ารส่วนตาบลประดู่ยืน. สัมภาษณ์, 29 มกราคม 2563.
นายอนุชา แผดศรี. รักษาการแทนปลดั องคก์ ารบริหารส่วนตาบลประด่ยู ืน. สัมภาษณ์, 29 มกราคม 2563.
นายวัชริทร์ พิชัย. เลขานกุ ารนายกองคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลประดยู่ ืน. สมั ภาษณ์, 29 มกราคม 2563.
นางสาวประภาศรี พวงนาค. ผู้อานวยการกองการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม. สัมภาษณ์, 29 มกราคม

2563.
นางสาวเกร็ตนาที กรองใจ. หัวหน้าสานักปลดั . สมั ภาษณ์, 29 มกราคม 2563.
นางบญุ ญาดา บุตรสงิ ห์. นกั พฒั นาชุมชนชานาญการ. สัมภาษณ์, 29 มกราคม 2563.
นางสาวธนาภรณ์ วิสทิ ธ์.ิ ผูช้ ่วยนกั วิชาการเกษตร. สมั ภาษณ์, 29 มกราคม 2563.
องค์การบรหิ ารส่วนตาบลหนองยาง
นายวรชาติ ลลิ า. นายกองค์การบริหารสว่ นตาบลหนองยาง. สมั ภาษณ์, 28 มกราคม 2563
นายวรี ะ มกู่ ลงึ . ผูอ้ านวยการกองชา่ ง. สมั ภาษณ์, 19 มกราคม 2563.
นางสาวฉตั รดาว แก้วเขตการณ์. หวั หน้าสานักปลัด. สมั ภาษณ์, 19 มกราคม 2563.
นางสาวจักรา อนิ ทรไ์ พศาล. ผูอ้ านวยการกองการศกึ ษา. สัมภาษณ์, 19 มกราคม 2563.
นางสาวหลน่ั ภมู รินทร.์ นักพฒั นาชุมชนปฏิบัติการ. สมั ภาษณ์, 19 มกราคม 2563.
จา่ เอกหญิงกฤษณา ชูศรี. ผอู้ านวยการกองคลัง. สมั ภาษณ,์ 24 กมุ ภาพันธ์ 2563
องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลห้วยคต
นางณัฐนรี ดีเทียน. นายกองค์การบริหารสว่ นตาบลห้วยคต. สมั ภาษณ์, 28 มกราคม 2563
นายบญุ เรือง เตชะววิ ัฒน์กลุ . ปลดั องคก์ ารบริหารสว่ นตาบลหว้ ยคต. สัมภาษณ์, 28 มกราคม 2563
วา่ ท่ีร้อยตรีเกษม อนิ ใจวงษ์. นกั พัฒนาชมุ ชน. สมั ภาษณ,์ 28 มกราคม 2563
เทศบาลตาบลอุดมธญั ญา
นายเรวตั เกิดแสง. นายกเทศมนตรตี าบลอุดมธัญญา. สมั ภาษณ์, 30 มกราคม 2563.
นางสาวนติ ยา โพธพ์ิ ิทกั ษ.์ ปลดั เทศบาลตาบลอดุ มธญั ญา. สัมภาษณ์, 30 มกราคม 2563.

222

นางฉัตรกมล นวมจิตต์ หวั หนา้ สานักปลัด. สมั ภาษณ์, 30 มกราคม 2563.
องค์การบริหารส่วนตาบลเขาดนิ
นายวิรัตน์ เงนิ บารงุ . ปลดั องค์การบรหิ ารสว่ นตาบลเขาดนิ . สัมภาษณ์, 30 มกราคม 2563.
นางสาวภัทรป์ รียา วารีสขุ ไพศาล. รองปลดั องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลเขาดนิ . สัมภาษณ์, 30 มกราคม 2563.
นางสาวฉัตรา แตงสวน. นกั พัฒนาชุมชนชานาญการ. สมั ภาษณ์, 30 มกราคม 2563.
จ่าสบิ เอกอานาจ เสอื เจริญ. เจ้าพนกั งานป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั . สมั ภาษณ,์ 30 มกราคม 2563.
นางสาวสุพรรณี เลบิ ไธสง. นกั วชิ าการศึกษาปฏบิ ัติการ. สัมภาษณ์, 30 มกราคม 2563.
องคก์ ารบริหารส่วนตาบลหนองบวั
นางกรวิภา เกิดสงค.์ นายกองคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลหนองบวั . สมั ภาษณ์, 5 กุมภาพันธ์ 2563.
นางวราภรณ์ ปริสุทธ์วิ านชิ ย์. หวั หนา้ สานักปลดั . สมั ภาษณ์, 5 กมุ ภาพนั ธ์ 2563.
นางวรรณา จติ ตรีพรต. ผอู้ านวยการกองคลัง. สมั ภาษณ์, 5 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นางสาวเนตรนภา นยั วิรตั น์. นกั ทรพั ยากรบคุ คล. สัมภาษณ์, 5 กุมภาพนั ธ์ 2563.
องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลนครสวรรคอ์ อก
พจอ.ทองพูน บุญทอง. ปลัดองค์การบริหารสว่ นตาบลนครสวรรคอ์ อก. สัมภาษณ์, 4 พฤศจิกายน 2562.
นายณัฐธัญพงศ์ แสงเมอื ง. กองสาธารณสขุ และส่งิ แวดลอ้ ม. สัมภาษณ์, 4 พฤศจิกายน 2562.
นางกมลรัตน์ บุญทอง. ผู้อานวยการกองการศึกษาฯ. สมั ภาษณ์, 4 พฤศจิกายน 2562.
นางสังวาล หลวงตัง้ ใจ. ประชาชน. สัมภาษณ์, 4 พฤศจกิ ายน 2562.
นายบุญเลศิ ภักดีจันทร์. ประธานผสู้ งู อายุ. สมั ภาษณ์, 23 พฤศจกิ ายน 2562.
นางรัตนา เวยี งจันทร์. ผ้สู ูงอายุ. สัมภาษณ์, 23 พฤศจิกายน 2562.
นายตอ่ พงศ์ กรมขุนทด. นิติกรชานาญการ. สัมภาษณ์, 14 ธนั วาคม 2562.
นางสาวลักษมี อนรรฆนนท์. ผอู้ านวยการกองคลงั . สัมภาษณ์, 14 ธนั วาคม 2562.
องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลบางตาหงาย
นายสมคิด สรุ นิ ทร์. นายกองค์การบริหารส่วนตาบลบางตาหงาย. สัมภาษณ์, 6 พฤศจิกายน 2562.
นายพิษณุ สหสั ธรรมรงั ษี. ปลดั องคก์ ารบริหารส่วนตาบลบางตาหงาย. สมั ภาษณ์, 6 พฤศจิกายน 2562.
นางสุจนิ ดา มหาวงศ์. นกั วชิ าการการกองการศึกษาฯ. สัมภาษณ์, 6 พฤศจิกายน 2562.
นายอดศิ ร เขม็ ทศิ . นิตกิ ร. สมั ภาษณ์, 6 พฤศจกิ ายน 2562.
นายบุญเลิศ ภกั ดีจันทร์. ประธานผ้สู ูงอาย.ุ สัมภาษณ์, 22 พฤศจิกายน 2562.
นางศุภณฏั ฐ์ ชาญเชาว์วรรธน์. นักพัฒนาชุมชนชานาญการ. สัมภาษณ์, 22 พฤศจิกายน 2562.
นางสาววิลาวัลย์ วัฒนคุ้ม. ผู้อานวยการกองคลัง. สมั ภาษณ์, 13 ธนั วาคม 2562.
จ่าสิบเอกสายสบื กองแกว้ . เจา้ พนกั งานพสั ดุปฏิบตั งิ าน. สมั ภาษณ์, 13 ธนั วาคม 2562.
องค์การบริหารส่วนตาบลเขาชนกนั
นางสาวปราณตี เลศิ สงคราม. นายกองค์การบริหารส่วนตาบลเขาชนกัน. สัมภาษณ์, 21 พฤศจิกายน 2562.
นายคมกฤษณ์ คงอวิ . ปลัดองค์การบริหารสว่ นตาบลเขาชนกัน. สัมภาษณ์, 21พฤศจิกายน 2562.

223

นายสมาน คาตะคุ. ผชู้ ่วยนกั พฒั นาชุมชน. สมั ภาษณ์, 21 พฤศจิกายน 2562.
นายเสถยี ร ครบรุ ี. กานัน. สมั ภาษณ์, 21 พฤศจกิ ายน 2562.
ว่าท่ีร้อยเอกวรนาถ สดุ าจนั ทร์. นักวิชาการการกองการศกึ ษาฯ. สัมภาษณ์, 9 มกราคม 2563.
นายธวัชชัย โตสาระเดช. นกั วิเคราะห์นโยบายและแผน. สัมภาษณ์, 9 มกราคม 2563.
นางสาวจิราภรณ์ แจง้ ถนิ่ ปา่ . พนกั งานจัดเกบ็ รายได.้ สัมภาษณ์, 9 มกราคม 2563.
นางสาวณฐั พร วริ ยิ ะ. ผู้ชว่ ยนักวิชาการพสั ดุ. สัมภาษณ์, 9 มกราคม 2563.
นายวีระชาติ กองช่วย. ผอู้ านวยการกองช่าง .สมั ภาษณ์, 9 มกราคม 2563.
เทศบาลตาบลหว้ ยงู
นายเลิศฤทธ์ิ พลนกิ ร. นายกเทศมนตรตี าบลห้วยง.ู สมั ภาษณ,์ 24 พฤษภาคม 2562.
นางสาวอรวรรณ เศรษฐพงษ์. รองนายกเทศมนตรีตาบลห้วยง.ู สมั ภาษณ,์ 8 มกราคม 2563.
นายศริ ิชยั โยธกิ าร.์ ปลัดเทศบาลตาบลห้วยง.ู สัมภาษณ,์ 8 มกราคม 2563.
นางกานดา ใจแสน. รองปลดั เทศบาลตาบลห้วยงู. สัมภาษณ,์ 8 มกราคม 2563.
นายทสั มะ จนั ทรพ์ ลิ า. หัวหน้าสานักปลัดเทศบาลตาบลห้วยงู. สัมภาษณ,์ 26 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นายสรุ ศักด์ิ เพช็ รดา. นักวเิ คราะห์นโยบายและแผน ชานาญการ. สมั ภาษณ,์ 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2563.
นายอดิศกั ดิ์ วรวิชวลติ วัชระ. ผอู้ านวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบลหว้ ยงู. สมั ภาษณ,์ 26 กุมภาพนั ธ์

2563.
นายธีรยุทธ ศรวี ฒั นปรดี า. ผูอ้ านวยการกองคลัง. สัมภาษณ,์ 26 กุมภาพนั ธ์ 2563.
นายเยี่ยม แกว้ สุข. ผอู้ านวยการกองชา่ ง. สมั ภาษณ,์ 26 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นางสาวพรพนิต ใจแสน. นกั พฒั นาชุมชนชานาญงาน. สัมภาษณ์, 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2563.
นายจอก วอเพ็ชร. อดีตกานันตาบลห้วยงู. สัมภาษณ,์ 26 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นางเรยี ม กลดั ทรพั ย.์ ผู้นาชมุ ชนหมทู่ ่ี 7. สมั ภาษณ,์ 26 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นายสมควร คงบตุ ร. ประธานชมรมผูส้ งู อายตุ าบลห้วยง.ู สมั ภาษณ์, 26 กมุ ภาพนั ธ์ 2563.
นายสชุ าติ เณรแขก. รองประธานสภาเทศบาลตาบลหว้ ยง.ู สมั ภาษณ,์ 26 กุมภาพนั ธ์ 2563.
นายอิทธิรัตน์ ไทยพยกั . ผ้ใู หญบ่ ้านหมทู่ ่ี 6. สมั ภาษณ,์ 26 กุมภาพันธ์ 2563.
องค์การบริหารส่วนตาบลอู่ตะเภา
นายพิษณพุ ล ช่างประดบั . นายกองค์การบรหิ ารสว่ นตาบลอู่ตะเภา. สมั ภาษณ,์ 29 พฤษภาคม 2562.
นางสาวธดิ า สงั คะโห. รองนายกองค์การบริหารสว่ นตาบลอตู่ ะเภา. สมั ภาษณ,์ 29 พฤษภาคม 2562.
นายวีรชาติ สีแดง. รองนายกองคก์ ารบริหารสว่ นตาบลอู่ตะเภา. สัมภาษณ,์ 29 พฤษภาคม 2562.
นายอทุ ศิ โทสนั ทดั . ปลัดองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลอู่ตะเภา. สัมภาษณ,์ 16 มกราคม 2563.
นางกัลยา อบุ ล. นกั พฒั นาชุมชน. สมั ภาษณ,์ 16 มกราคม 2563.
นางสาวพรทิพย์ ปานไม.้ หัวหนา้ สานักองคก์ ารบริหารสว่ นตาบลอ่ตู ะเภา. สัมภาษณ,์ 16 มกราคม 2563.
นายเสา พทุ ธโกสัย. อดตี กานนั ตาบลอู่ตะเภา. สมั ภาษณ,์ 16 มกราคม 2563.
นางสาววาทนิ ี วงศ์สิทธพิ รรงุ่ . ผอู้ านวยการกองคลงั . สมั ภาษณ,์ 11 กุมภาพันธ์ 2563.

224

นายกมั พล ผลมี. ผู้อานวยการกองช่าง. สมั ภาษณ,์ 11 กุมภาพันธ์ 2563.
นายชาญยทุ ธ เพชรสสี ขุ . นกั วชิ าการศึกษา. สัมภาษณ,์ 11 กมุ ภาพนั ธ์ 2563.
นายนิคม ทมิ โต. ประธานสภาองค์การบริหารส่วนตาบลอูต่ ะเภา. สัมภาษณ,์ 11 กุมภาพันธ์ 2563.
เทศบาลตาบลบางขดุ
นายถงุ เงนิ กลัดสขุ . นายกเทศมนตรตี าบลบางขดุ . สมั ภาษณ,์ 28 พฤษภาคม 2562.
นายวีระ พนู ผล. รองนายกเทศมนตรตี าบลบางขดุ . สมั ภาษณ,์ 16 มกราคม 2563.
พจอ.สุพจน์ หมนื่ กลา้ . ปลัดเทศบาลตาบลบางขดุ . สมั ภาษณ,์ 16 มกราคม 2563.
นายเทพเทวา คงมะกลา่ . รองปลัดเทศบาลตาบลบางขดุ . สัมภาษณ์, 16 มกราคม 2563.
นางธสวรรฒ เปียจนั ทร์. หัวหน้าสานักปลดั เทศบาลตาบลบางขดุ . สัมภาษณ,์ 11 กุมภาพนั ธ์ 2563.
นางสาวสนุ ิสา ม้วนหนู. นกั วเิ คราะหน์ โยบายและแผน ชานาญการ. สัมภาษณ,์ 11 กุมภาพันธ์ 2563.
นางณชั ชากร ทองชงั่ . ผชู้ ว่ ยนักวเิ คราะหน์ โยบายและแผน ชานาญการ. สัมภาษณ,์ 11 กุมภาพนั ธ์ 2563.
นายอานภุ าพ มากุญชร. ผู้อานวยการกองคลงั . สัมภาษณ,์ 11 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นายอษั ฏางค์ คาประวัติ. ผอู้ านวยการกองชา่ ง. สัมภาษณ,์ 11 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นางสาวรติรตั น์ วรี ะวงษ.์ นกั พัฒนาชมุ ชนชานาญงาน. สัมภาษณ์, 11 กุมภาพันธ์ 2563.
นางสาวผกาแกว้ โพธฤ์ิ ทธิ์. พนกั งานการเงนิ และบญั ช.ี สัมภาษณ์, 11 กมุ ภาพันธ์ 2563.
นางสาวจรีพร ข้องพูน. พนกั งานการเงนิ และบญั ชี. สัมภาษณ,์ 11 กมุ ภาพันธ์ 2563.
องคก์ ารบริหารส่วนตาบลท่ามะนาว
นายวสันต์ ดรชยั . นายกองค์การบริหารสว่ นตาบลทา่ มะนาว. สมั ภาษณ,์ 28 สงิ หาคม 2562
นายบญุ สวน มาลาม. รองนายกองค์การบรหิ ารส่วนตาบลทา่ มะนาว. สัมภาษณ,์ 28 สงิ หาคม 2562
นายสาเรงิ หนูอ่ิม. รองนายกองคก์ ารบริหารสว่ นตาบลทา่ มะนาว. สมั ภาษณ,์ 8 มกราคม 2563
นางสาวลาภู ใจตรงดี. ปลดั องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลท่ามะนาว. สัมภาษณ,์ 20 กันยายน 2562
นางยพุ นิ ดรชัย. พยาบาลวชิ าชพี ชานาญการ โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตาบลทา่ มะนาว. สัมภาษณ,์ 17

กันยายน 2562
นายณรงค์ ชอบดว้ ยไถ. กานันตาบลทา่ มะนาว. สัมภาษณ,์ 17 กนั ยายน 2562
นางลักขณา มาโยธา. ผู้อานวยการกองคลงั . สมั ภาษณ,์ 28 สิงหาคม 2562
นางเฉลย เมืองพรหม. ราษฎรหมทู่ ่ี 1. สมั ภาษณ,์ 7 มกราคม 2563
นางบรรจง มาช่วย. ผู้สงู อายุหมู่ที่ 1. สัมภาษณ,์ 7 มกราคม 2563
นายมนัส บวั แดง. เกษตรกรปลกู ผักหมู่ 2. สมั ภาษณ์, 7 มกราคม 2563
นายสวสั ด์ิ โพธิจนั ทร.์ เกษตรกรปลูกผักบงุ้ ม. 1. สัมภาษณ,์ 8 มกราคม 2563
นายถนั นวลแสง. ปราชญช์ าวบ้านสานเข่งปลาท.ู สัมภาษณ,์ 8 มกราคม 2563
องค์การบรหิ ารสว่ นตาบลโก่งธนู
นายบรรหาร เนาวรตั น.์ นายกองค์การบริหารสว่ นตาบลโก่งธนู. สมั ภาษณ,์ 28 สิงหาคม 2562
นายมนตรี ธรรมรักขิโต. รองนายกองคก์ ารบริหารส่วนตาบลโกง่ ธนู. สมั ภาษณ,์ 28 สงิ หาคม 2562

225

นางแสงจนั ทร์ ระวงั กจิ . ปลัดองคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลโกง่ ธนู. สัมภาษณ,์ 20 กันยายน 2562
นางสาวอดุ ม ชยั ปญั หา. หวั หนา้ สานกั ปลดั . สัมภาษณ,์ 20 กันยายน 2562
นายประยูร เนาวรัตน.์ สมาชิกสภา. สัมภาษณ,์ 20 กันยายน 2562
นายอรรถพล พลู แย้ม. ประธานสภา. สมั ภาษณ,์ 20 กันยายน 2562.
นายอดิศักดิ์ ตาวงษ์. นักวิเคราะห์นโยบายและแผนปฏิบัติการ. สมั ภาษณ,์ 20 กนั ยายน 2562
นายสมปอง พงษ์ภมร. ผ้อู านวยการกองช่าง. สัมภาษณ,์ 28 สงิ หาคม 2562
องค์การบรหิ ารส่วนตาบลหนองแขม
นางพิมพรรนี มสี ดุ เพยี ร. นายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลหนองแขม. สมั ภาษณ,์ 28 สิงหาคม 2562
นายผนั คลา้ ยคลงึ . รองนายกองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลหนองแขม. สัมภาษณ,์ 28 สิงหาคม 2562.
นายสุรพล วัฒนกุลววิ ฒั น์. ปลดั องค์การบรหิ ารส่วนตาบลหนองแขม. สมั ภาษณ,์ 20 กนั ยายน 2562
นางสาวภทั รนันท์ ปานออ่ น. หัวหน้าสานกั ปลัด. สัมภาษณ,์ 28 สิงหาคม 2562
นางสาวพชิ ญาภา อิม่ ละออ. ผู้ชว่ ยเจ้าพนกั งานพฒั นาชุมชน. สัมภาษณ,์ 17 กันยายน 2562
นายสมพร สดุ เพียร. อดีตกานัน. สมั ภาษณ,์ 17 กันยายน 256



ภาคผนวก ก

คู่มือการเก็บรวบรวมข้อมลู ตวั ชวี้ ัดระดบั การเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียงของ
องคก์ รปกครองสว่ นท้องถนิ่ ฉบับปี 2563 ปรับปรงุ ครั้งท่ี 4 (เดอื นมกราคม)



คมู่ อื การเก็บรวบรวมข้อมลู

ตัวชี้วดั ระดับการเป็นเศรษฐกจิ พอเพียงขององคก์ รปกครองส่วนท้องถ่นิ ระดบั ตาบล
(องค์การบริหารสว่ นตาบล เทศบาลตาบล และเทศบาลเมือง)

ประเด็นตวั ช้วี ดั หลักฐาน/ เคร่อื งมือ/ วธิ ีการ คะแนนเต็ม

1. การบรหิ ารงานอย่างโปรง่ ใส มธี รรมาภบิ าล และไมม่ ีการทาผดิ กฎหมาย 50

1.1 ไมม่ ีความพยายามทจี่ ะร่วมมอื กนั หาผลประโยชนร์ ะหวา่ งนายก หลกั ฐาน/ เครื่องมอื / วธิ ีการ 10

, ปลดั , หัวหนา้ ช่าง และหัวหน้าคลัง อปท. - การสมั ภาษณเ์ ชงิ ลึก/ การสนทนากลมุ่

ทกุ ฝ่ายที่เกี่ยวขอ้ ง (นายก, ปลดั , หวั หนา้

ชา่ ง, หัวหนา้ คลัง และแกนนาชมุ ชน)

- การสงั เกตการณ์ของนักวจิ ยั

(หน้าบา้ น/ หลงั บา้ น, เครือขา่ ยและความ

เชื่อมโยงของ อปท. กับกลุ่มผลประโยชน์

ตา่ งๆ)

- อาจใชว้ ธิ กี ารเลอื กตวั อย่างโครงการใด

โครงการหนง่ึ มาเป็นประเด็นในการ

สมั ภาษณ์หรือสนทนากลมุ่

1.2 ไมม่ กี ารดาเนินงานใดที่ผดิ กฎหมายและไม่ถกู รอ้ งเรยี นต่อ หลกั ฐาน/ เคร่ืองมือ/ วิธกี าร 10

หนว่ ยงานทม่ี หี น้าทตี่ รวจสอบ เชน่ สานักงานการตรวจเงินแผ่นดิน หลกั ฐานการร้องเรียน หรือหนงั สอื การขอ

หรอื หน่วยงานท่สี งู กวา่ ในระดบั อาเภอและจังหวัดอย่างต่อเนื่อง อนญุ าตเขา้ ตรวจสอบของหน่วยงานที่
นบั ต้ังแตน่ ายก อปท. คนปัจจุบนั ดารงตาแหนง่ เก่ียวขอ้ ง
คาอธบิ ายเพ่ิมเติม
1.2.1 เป็นเวลา 2 ปี (5 คะแนน) หรอื กรณนี ไี้ มน่ ับรวมการตรวจสอบของ

1.2.2 เปน็ เวลา 3 ปี (7 คะแนน) หรอื สานกั งานการตรวจเงินแผน่ ดนิ ในรอบ

1.2.3 เป็นเวลา 4 ปี (10 คะแนน) ปกติ

1.3 “การตกลงราคา” ในการจดั ซ้อื จัดจ้าง เป็นไปตามระเบียบและ หลักฐาน/ เคร่ืองมอื / วิธีการ 5

ดาเนนิ การดว้ ยความโปร่งใส การสัมภาษณเ์ ชงิ ลึก/ การสนทนากลุ่ม
(5 คะแนน) ทุกฝ่ายทเ่ี กย่ี วขอ้ ง (นายก, ปลดั , หัวหน้า
ชา่ ง, หวั หน้าคลงั และแกนนาชุมชน)

คาอธบิ ายเพิม่ เตมิ

ในกรณที ีว่ งเงนิ ไม่เกนิ 500,000บาท เป็น

อานาจของนายก อปท. โดยให้ใช้วธิ กี าร

ตกลงราคา

230

ประเดน็ ตัวชว้ี ดั หลกั ฐาน/ เครอ่ื งมือ/ วิธกี าร คะแนนเต็ม

1.4 “การประกวดราคา” ในการจดั ซือ้ จดั จา้ ง เปน็ ไปอย่างโปร่งใส หลกั ฐาน/ เครอื่ งมือ/ วธิ กี าร 10
โดยตัง้ ราคาโครงการตามราคากลาง - การสัมภาษณ์เชิงลกึ / การสนทนากลมุ่ /
การสังเกตการณ์
1.4.1 เป็นระบบการประเมนิ ทไ่ี ดร้ บั การยอมรบั จากทุก - หลกั ฐานการเงนิ / บญั ชี
ฝา่ ยที่เก่ยี วข้องว่าโปรง่ ใส แตไ่ ม่มีเงินเหลอื จากการประมลู

(5 คะแนน) หรอื

1.4.2 เป็นระบบการประเมินที่ได้รับการยอมรับจากทุก

ฝา่ ยทีเ่ ก่ียวข้องว่าโปรง่ ใส และมเี งนิ เหลอื นอ้ ยกวา่ หรอื เทา่ กับรอ้ ย

ละ 10 ของงบประมาณท้ังหมดของทุกโครงการทีจ่ ัดประมูลโดย

e-bidding (6 คะแนน) หรอื

1.4.3 เป็นระบบการประเมินที่ได้รับการยอมรับจากทุก

ฝา่ ยทเ่ี ก่ยี วข้องว่าโปรง่ ใส และมีเงินเหลอื น้อยกว่าหรอื เทา่ กับร้อย

ละ 20 ของงบประมาณท้ังหมดของทกุ โครงการทีจ่ ัดประมลู โดย

e-bidding (8 คะแนน) หรอื

1.4.4 เป็นระบบการประเมินท่ีได้รับการยอมรับจากทุก

ฝา่ ยที่เกยี่ วข้องวา่ โปรง่ ใส และมีเงนิ เหลอื มากกว่าร้อยละ 20 ของ

งบประมาณทั้งหมดของทุกโครงการที่จัดประมูลโดย e-bidding

(10 คะแนน)

1.5 มนี วตั กรรมที่แสดงถึงการดาเนินงานอยา่ งโปรง่ ใส หรอื การ หลกั ฐาน/ เคร่อื งมือ/ วิธกี าร 5

ป้องกนั การทจุ ริตภายในองคก์ ร ภายในระยเวลา 3 ปที ่ผี ่านมา รายละเอียดของนวตั กรรม (ระบวุ า่ ชว่ ย

1.5.1 เกิดนวัตกรรม อยา่ งน้อย 1 นวัตกรรม (2 คะแนน) แก้ปัญหาการป้องกันการทุจรติ หรอื ช่วย
ใหเ้ กดิ ความโปรง่ ใสได้จรงิ และ
(ระบ)ุ .............................หรอื
1.5.2 เกดิ นวตั กรรม มากกว่า 1 นวตั กรรม (5 คะแนน) ยกตัวอยา่ งประกอบ)
คาอธบิ ายเพมิ่ เตมิ
(ระบ)ุ .............................
“นวตั กรรม” คือ การใชเ้ ทคโนโลยี หรือ

การออกแบบกระบวนการ/ วธิ กี ารใหมๆ่

ทบี่ ่งชถี้ งึ ความพยายามทีจ่ ะป้องกันการ

ทุจรติ ทกุ ประเภทของ อปท.

1.6 การจัดการเรื่องราวร้องทุกข์ท่ีมีผลกระทบต่อชุมชนเป็นหลัก หลกั ฐาน/ เครอ่ื งมอื / วิธีการ 10

โดยไม่นับรวมความเดือดร้อนส่วนบุคคลในกรณีเล็กน้อย จาก ปญั หาหรอื ความทุกข์ของชุมชน และสง่ิ ที่

แหลง่ ข้อมูลทกุ ชนิดในพื้นท่ี อปท. จดั การได้ เชน่ ปัญหาความไม่

1.6.1 สามารถบรรเทาความเดอื ดร้อนของชุมชนได้อย่าง สะดวกหรือชารดุ เสียหายของโครงสรา้ ง
นอ้ ยร้อยละ 25 ของเรื่องร้องทกุ ข์ทงั้ หมด (2 คะแนน) หรือ พน้ื ฐาน ปัญหาการบกุ รกุ ท่ีดนิ สาธารณะ

231

ประเด็นตัวช้ีวดั หลกั ฐาน/ เครอ่ื งมือ/ วธิ กี าร คะแนนเต็ม

1.6.2 สามารถบรรเทาความเดือดร้อนของชมุ ชนได้ร้อย การไมเ่ คารพกฎกติกาของชุมชนท่ี

ละ 50 ของเร่อื งร้องทกุ ขท์ งั้ หมด (4 คะแนน) หรือ กอ่ ใหเ้ กดิ ความเสยี หายเดือดร้อนราคาญ

1.6.3สามารถบรรเทาความเดอื ดรอ้ นของชุมชนไดร้ อ้ ยละ ปญั หากลนิ่ เนา่ เหมน็ จากแหล่งต่างๆ

75 ของเร่ืองร้องทกุ ข์ทั้งหมด (6 คะแนน) หรือ ปญั หากลิ่น เสยี ง สารเคมี นา้ เสยี จาก

1.6.4 สามารถบรรเทาความเดอื ดรอ้ นของชุมชนได้ โรงงานอุตสาหกรรมในพนื้ ท่ี เป็นต้น

ท้งั หมด (10 คะแนน) คาอธิบายเพิม่ เติม

“ความเดือดร้อนของชุมชน” หมายถงึ

เรอ่ื งที่ อปท.ไดร้ ับการรอ้ งเรยี น/ รอ้ งทุกข์
จากประชาชนในพื้นที่ หรือเปน็ เรอื่ งท่ี

อปท.ตระหนักในปัญหาและจดั การให้เอง

โดยเปน็ เรอ่ื งท่อี าจจะใช้หรอื ไมใ่ ช้

งบประมาณกไ็ ด้

รวม 50

2. การวางแผนและจดั ทาแผนแบบมีส่วนร่วม 20

2.1 การวางแผนและจดั ทาแผนแบบมีส่วนรว่ ม หลักฐาน/ เครื่องมือ/ วิธกี าร 12

2.1.1 มกี ารวางแผนและจัดทาแผนแบบมสี ว่ นรว่ มทง้ั 4 - รายงานการประชุม เอกสารประกอบ

ฝา่ ย (ฝ่ายบรหิ าร ฝ่ายสภา ข้าราชการประจา ภาคประชาชน) ภาพถา่ ย ฯลฯ

(2 คะแนน) หรือ - สมั ภาษณ์แกนนาภาคประชาชน

2.1.2 มกี ารวางแผนและจดั ทาแผนแบบมสี ว่ นรว่ มทง้ั 4 คาอธบิ ายเพม่ิ เตมิ
“การร่วมสังเกตการณ์และการรับฟังใน
ฝา่ ย แตใ่ นการตัดสินใจขัน้ สดุ ท้าย ภาคประชาชนไมไ่ ดม้ ีส่วนร่วมใน การตัดสนิ ใจข้ันสดุ ท้าย” หมายถึง การที่
การสงั เกตการณ์และรับฟงั (5 คะแนน) หรือ ภาคประชาชนไดร้ ับโอกาสจาก อปท.ให้

2.1.3 มีการวางแผนและจดั ทาแผนแบบมสี ่วนร่วมทง้ั 4 เขา้ มสี ว่ นรว่ มในการรบั ฟงั หรอื

ฝา่ ย โดยในการตดั สนิ ใจข้นั สุดท้าย ภาคประชาชนมีสว่ นรว่ มในการ สังเกตการณก์ ารประชุมสภา ในหอ้ ง

สงั เกตการณแ์ ละรบั ฟัง (9 คะแนน) หรอื ประชมุ หรือผา่ นส่อื ต่างๆ เชน่ โทรทศั น์

2.1.4 มีการวางแผนและจดั ทาแผนแบบมสี ่วนร่วมทง้ั 4 วงจรปิด
ฝ่าย โดยในการตดั สนิ ใจข้นั สดุ ทา้ ย ภาคประชาชนมีส่วนรว่ มในการ “ทรพั ยากร” หมายถึง เงิน แรงงาน
สังเกตการณ์ รบั ฟงั และรว่ มสนับสนนุ ทรพั ยากร (12 คะแนน) สถานท่ี วัสดุ อุปกรณ์ ฯลฯ

2.2 มีการประกาศแผนพฒั นาประจาปี เพอื่ เผยแพรใ่ ห้ หลักฐาน/ เครื่องมือ/ วธิ ีการ 8

สาธารณะได้ทราบแผนในขอ้ บญั ญตั /ิ เทศบัญญตั ลิ ว่ งหน้า ภาพถา่ ย หรอื หลกั ฐานทป่ี ระกาศผ่านสอื่

2.2.1 มีการประกาศแผนพัฒนาประจาปีให้สาธารณะได้ ตา่ งๆ ทกุ ประเภท

ทราบล่วงหน้าผ่านส่ือตา่ งๆ ทหี่ ลากหลาย (4 คะแนน) หรอื

232

ประเดน็ ตัวช้ีวดั หลกั ฐาน/ เครอ่ื งมอื / วธิ ีการ คะแนนเตม็
2.2.2 มีการประกาศแผนพัฒนาประจาปใี หส้ าธารณะได้
20
ทราบลว่ งหน้าผา่ นสื่อตา่ ง ๆ ทหี่ ลากหลาย และมกี ารจัดทา 15
15
ขอ้ บญั ญตั /ิ เทศบัญญัตทิ ่ปี ระกอบด้วยแผนพฒั นาประจาปแี ละ
15
เผยแพรใ่ หส้ าธารณะได้ทราบล่วงหนา้ (6 คะแนน) หรอื 15
3
2.2.3 มีการประกาศแผนพฒั นาประจาปีใหส้ าธารณะได้

ทราบลว่ งหนา้ ผา่ นส่ือตา่ ง ๆ ท่หี ลากหลาย และมกี ารจัดทา

ข้อบัญญตั /ิ เทศบัญญตั ิที่ประกอบด้วยแผนพฒั นาประจาปีและ

เผยแพรใ่ หส้ าธารณะได้ทราบลว่ งหน้า และมีการประกาศ

งบประมาณที่คงเหลือจากการดาเนินงานตามข้อบญั ญตั ิ/เทศ

บญั ญัติ ใหส้ าธารณะทราบทุกไตรมาศ (8 คะแนน)

รวม

3. การวางแผนการทางานเพ่อื สง่ ต่อจากรนุ่ สรู่ ุ่น

3.1 ส่งเสริมใหม้ ีการรวมกลมุ่ เยาวชน อยา่ งน้อย 1 กล่มุ ทางาน คาอธบิ ายเพม่ิ เตมิ

ตามความสนใจ (2 คะแนน) หรอื “กลุ่มเยาวชน” หมายถึง กลมุ่ เด็กและ

3.2 สง่ เสริมใหม้ กี ารรวมกลมุ่ เยาวชน มากกว่า 1 กลุ่ม ทางาน เยาวชนที่ อปท.จัดต้งั รวมกลมุ่ ขึน้ เอง

ตามความสนใจ (3 คะแนน) หรือ หรอื กลมุ่ เด็กและเยาวชนทจ่ี ัดต้ังขนึ้ โดย

3.3 ส่งเสรมิ ใหม้ ีการรวมกลมุ่ เยาวชน อย่างนอ้ ย 1 กลุ่ม ทางาน หน่วยงานหรือภาคเี ครือขา่ ยอ่นื ๆ แต่

ตามความสนใจและมีจติ อาสา (5 คะแนน) หรือ อปท.เขา้ ไปรว่ มหนนุ เสริมความเขม้ แข็ง

3.4 ส่งเสริมใหม้ กี ารรวมกลมุ่ เยาวชน มากกวา่ 1 กล่มุ ทางาน

ตามความสนใจและมีจติ อาสา (7 คะแนน) หรอื

3.5 ส่งเสรมิ ใหก้ ล่มุ เยาวชนอยา่ งน้อย 1 กลุ่ม กาหนดนโยบาย/

แผนงาน/ โครงการร่วมกับภาคประชาขนและนามาเป็นนโยบาย

ของ อปท. (10 คะแนน) หรอื

3.6 ส่งเสริมให้กลุ่มเยาวชนมากกว่า 1 กลุ่ม กาหนดนโยบาย/

แผนงาน/ โครงการร่วมกับภาคประชาขนและนามาเป็นนโยบาย

ของ อปท. (12 คะแนน) หรอื

3.7 รับบุคลากรใหม่จากเยาวชนจัดต้ังเหล่านี้ เข้ามาทางานใน

อปท. เพอ่ื สืบทอดงานและส่งตอ่ งานจากรุ่นสู่รุน่ (15 คะแนน)

รวม

4. งานโครงสร้างพื้นฐานดา้ นกายภาพ

4.1 ถนน หลักฐาน/ เคร่อื งมอื / วธิ กี าร

4.1.1 มีโครงขา่ ยถนนทเ่ี ข้าถึงทกุ หมบู่ ้าน (2 คะแนน) หรือ - ขอ้ มลู เกย่ี วกบั โครงขา่ ยถนน และการ

บารงุ รกั ษา

233

ประเดน็ ตวั ชีว้ ดั หลกั ฐาน/ เครือ่ งมือ/ วิธกี าร คะแนนเตม็

4.1.2 มกี ารบารุงรักษาโครงขา่ ยถนน ใหอ้ านวยความ - ผลการวิเคราะหแ์ บบสอบถามพงึ พอใจ
สะดวกการสญั จรทุกฤดกู าลและประชาชนทุกหมบู่ ้านมีความพึง - การสมั ภาษณเ์ ชิงลกึ ฝ่ายทีเ่ ก่ียวขอ้ ง

พอใจ (3 คะแนน) (เจา้ หน้าท่ี อปท. และประชาชนในพ้ืนท)ี่

- การสงั เกตการณ์ของนกั วจิ ยั

- แบบสอบถามความพงึ พอใจต่องาน

โครงสร้างพ้ืนฐานทางกายภาพ (เกศนิ ี
ประทุมสุวรรณ)

คาอธบิ ายเพิม่ เตมิ

“โครงขา่ ยถนน” หมายถึง เสน้ ทางสญั จร

ทุกรูปแบบท่เี ชือ่ มโยงครอบคลมุ ทกุ

หมบู่ า้ น และสามารถใชส้ ัญจรไดท้ กุ

ฤดกู าล

4.2 น้าเพอ่ื การบรโิ ภค หลกั ฐาน/ เครอ่ื งมือ/ วิธกี าร 3

4.2.1 มนี า้ เพอื่ การบริโภคทุกหมบู่ ้าน (2 คะแนน) หรือ - ข้อมูลของ อปท. เก่ียวกับการให้บรกิ าร
4.2.2 ทุกหมู่บ้านมีน้าเพ่ือการบริโภคพอเพียงตลอดปี และ แหลง่ น้าเพ่ือการบริโภค

ประชาชนทกุ หม่บู ้านมคี วามพงึ พอใจในคณุ ภาพนา้ (3 คะแนน) - ผลการวิเคราะห์แบบสอบถามพงึ พอใจ
โครงสร้างพ้ืนฐานทางกายภาพ (เกศินี

ประทมุ สวุ รรณ)

4.3 แหล่งนา้ เพอื่ การอุปโภค (การเกษตร) หลักฐาน/ เคร่อื งมอื / วธิ กี าร 3

4.3.1 สง่ เสรมิ ให้มีแหล่งนา้ เพือ่ การอปุ โภคมากกวา่ ร้อย - ขอ้ มลู เก่ียวกับการสง่ เสริม/ให้บรกิ าร
ละ 50 ของหมูบ่ ้านทม่ี ีท้ังหมด (2 คะแนน) หรอื แหลง่ นา้ เพอื่ การอุปโภค
- ผลการวเิ คราะหแ์ บบสอบถามพงึ พอใจ
4.3.2 ส่งเสรมิ ให้มแี หล่งนา้ เพอื่ การอปุ โภคทกุ หม่บู ้าน โครงสรา้ งพ้ืนฐานทางกายภาพ (เกศินี
(3 คะแนน) ประทมุ สวุ รรณ)

4.4 ไฟฟ้า หลกั ฐาน/ เคร่ืองมอื / วธิ ีการ 3

4.4.1 ส่งเสรมิ / สนับสนนุ / ประสานงานกับหน่วยงานที่ - ขอ้ มลู การสง่ เสริม/ สนบั สนนุ /

เก่ียวขอ้ ง ใหม้ ไี ฟฟา้ ใช้ มากกว่ารอ้ ยละ 50 ของหมบู่ า้ นท่ีมที ัง้ หมด ประสานงานเพอ่ื ให้ทกุ หมูบ่ ้านเข้าถงึ ไฟฟ้า

(2 คะแนน) หรือ - ผลการวิเคราะห์แบบสอบถามพึงพอใจ
4.4.2 สง่ เสรมิ / สนับสนุน/ ประสานงานกับหนว่ ยงานท่ี โครงสร้างพน้ื ฐานทางกายภาพ (เกศนิ ี
ประทมุ สุวรรณ)
เกย่ี วขอ้ ง ใหท้ กุ หมบู่ า้ นมีไฟฟ้าใช้ (3 คะแนน)

4.5 โทรคมนาคม -หลกั ฐาน/ เคร่อื งมือ/ วิธีการ 3

4.5.1 สง่ เสริม/ สนับสนนุ / ประสานงานกบั หนว่ ยงานท่ี - ข้อมลู การเขา้ ถงึ บรกิ ารโทรคมนาคม
เก่ียวขอ้ งให้มบี ริการโทรคมนาคมใชใ้ นหมบู่ า้ น อาทิ อินเทอรเ์ น็ต ของทกุ หมบู่ ้าน

234

ประเด็นตัวชวี้ ัด หลักฐาน/ เครอ่ื งมอื / วธิ กี าร คะแนนเตม็

หมู่บา้ น โดยมีความเร็วและความแรงทีเ่ หมาะสมตามสภาพภมู ิ - แบบสอบถามความพงึ พอใจของ
สังคมของพ้ืนที่อยา่ งน้อยรอ้ ยละ 20 ของครวั เรือนในตาบล (1 ผใู้ ชบ้ รกิ าร (เกศินี ประทุมสุวรรณ)

คะแนน) หรือ

4.5.2 ส่งเสรมิ / สนบั สนนุ / ประสานงานกบั หน่วยงานที่

เกี่ยวข้อง ให้มีบรกิ ารโทรคมนาคมใชใ้ นหม่บู ้าน อาทิ อนิ เทอรเ์ น็ต

หมู่บา้ น โดยมคี วามเร็วและความแรงที่เหมาะสมตามสภาพภมู ิ

สังคมของพืน้ ท่ี ตัง้ แตร่ อ้ ยละ 21-60 (2 คะแนน)

4.5.3 สง่ เสริม/ สนับสนนุ / ประสานงานกบั หนว่ ยงานท่ี

เกยี่ วขอ้ ง ให้มีบริการโทรคมนาคมใช้ในหมูบ่ า้ น อาทิ อินเทอรเ์ น็ต
หมบู่ ้าน โดยมคี วามเร็วและความแรงท่ีเหมาะสมตามสภาพภมู ิ

สังคมของพน้ื ท่ี ทุกบา้ นในพ้นื ท่ี (3 คะแนน)

รวม 15

5. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ป็นองคก์ รแห่งความสุข 50

5.1 การจัดการความรภู้ ายในองค์กรเปน็ ประจา คาอธิบายเพม่ิ เติม 10

5.1.1 ทกุ กอง/ แผนก /กล่มุ งาน มีการแลกเปลยี่ นเรยี นรู้ รูปแบบของ “การแลกเปล่ยี นเรียนรู้ หรอื

ภายใน หรอื มีการจดั การความรู้ อย่างนอ้ ยปลี ะ 4 ครั้ง (3 คะแนน) การจดั การความรู้” อาจเปน็ รูปแบบที่

หรอื เป็นทางการหรอื ไมเ่ ปน็ ทางการกไ็ ด้ โดย
5.1.2 โดยภาพรวมทง้ั องคก์ ร มีการแลกเปลยี่ นเรียนรู้ ผ่านชอ่ งทางการสอ่ื สารต่าง ๆ ตามที่ได้
ตกลงกัน
หรอื มกี ารจดั การความรูท้ กุ เดอื น แต่ไมไ่ ด้นาไปส่กู ารแก้ปัญหา

อย่างสมั ฤทธผิ ล (4 คะแนน) หรอื “ผลลพั ธ์” ของการจัดการความรู้ คือ

5.1.3 โดยภาพรวมทงั้ องคก์ ร มีการแลกเปลี่ยนเรยี นรู้ การมปี ฏสิ ัมพันธ์อันดรี ะหว่างพนกั งาน

หรือมกี ารจดั การความรู้ทุกเดือน และความรนู้ น้ั สามารถนาไปส่กู าร และการแก้ปญั หาทเี่ กดิ ขึ้นอย่าง

แก้ปัญหาอย่างสมั ฤทธิผล อยา่ งนอ้ ยรอ้ ยละ 50 ของปญั หา (7 สัมฤทธผิ ล หรอื เกดิ นวตั กรรมการเรยี นรทู้ ่ี
คะแนน) หรอื สร้างสุขและแก้ปญั หาไดจ้ รงิ

5.1.4 โดยภาพรวมทงั้ องคก์ ร มีการแลกเปลยี่ นเรยี นรู้

หรอื มกี ารจดั การความรู้ทุกเดือน และความรนู้ ัน้ สามารถนาไปส่กู าร

แกป้ ญั หาอย่างสมั ฤทธิผล อย่างนอ้ ยรอ้ ยละ 50 ของปัญหา และ

พนักงานทุกคนสามารถทางานแทนกันได้ (10 คะแนน)

5.2 ความรักสามคั คขี องบคุ ลากรภายในองคก์ ร หลกั ฐาน/ เคร่อื งมอื / วิธีการ 10

5.2.1 ไมม่ กี ารแบ่งแยกเปน็ ฝกั เปน็ ฝา่ ย (2 คะแนน) - การสังเกตการณข์ องนกั วิจัย

5.2.2 มีการช่วยกันทางานเม่อื ไดร้ บั การรอ้ งขอ - การสมั ภาษณ์แกนนาชุมชน

(3คะแนน)

235

ประเดน็ ตัวชีว้ ัด หลักฐาน/ เครอื่ งมือ/ วธิ ีการ คะแนนเตม็
5.2.3 มกี ารอาสาชว่ ยกันทางาน แม้ไมไ่ ด้มกี ารรอ้ งขอ - ศึกษาขอ้ มลู ทางประวตั ศิ าสตร์และ
โครงสรา้ งอานาจ
(อตั ถจรยิ า) (5 คะแนน) - เกบ็ ข้อมูลจากผู้บรหิ าร/ พนักงาน โดย
ใชแ้ บบสอบถามความสุข (เกศินี ประทุม
สุวรรณ)

5.3 พื้นฐานความมีมทุ ิตาจติ และอุเบกขาของบุคลากร หลกั ฐาน/ เครอ่ื งมอื / วธิ กี าร 10

5.3.1 บุคลากรทุกคนในองค์กรมมี ทุ ิตาจติ ต่อกนั เช่น มี (เหมือน 5.2)

ความยนิ ดตี ่อรางวัล/ คาชืน่ ชมทเ่ี พ่ือนรว่ มงานของตนไดร้ บั จากการ

ปฏบิ ตั งิ าน (5 คะแนน)

5.3.2 ผูบ้ งั คับบัญชามมี ุทิตาจติ และอุเบกขาต่อ

ผู้ใตบ้ ังคบั บัญชาในสถานการณท์ ่จี าเป็น (5 คะแนน)

5.4 มีผลการปฏบิ ตั ติ ามหลักสังคหวัตถุ คือหลกั การอยรู่ ว่ มกนั หลกั ฐาน/ เคร่ืองมือ/ วธิ กี าร 10

ในสังคมอยา่ งมีความสุขในองคก์ รอยา่ งครบถว้ น (เหมอื น 5.2)

5.4.1 มีหลักในเรอ่ื งการให้ หรือทานภายในองค์กร

(2.5 คะแนน) และ
5.4.2 มีหลักในเร่ืองการใช้วาจาไพเราะ หรือปิยวาจา

ภายในองค์กร (5 คะแนน) และ

5.4.3 มีหลักในเร่ืองการมีความสัมพันธ์กับบุคคลอื่นๆ

อย่างเสมอตน้ เสมอปลาย หรอื สมานัตตาภายในองคก์ ร

(2.5 คะแนน)

5.5 บุคลากรในองค์กรเปน็ ผู้ทม่ี ีความสุข หลักฐาน/ เครอ่ื งมือ/ วธิ ีการ 10

5.5.1 มีความสุขจากบรรยากาศของการทางานในที่ (เหมือน 5.2)

ทางานเหมอื นเปน็ บ้านหลงั ที่สอง (5 คะแนน) และ

5.5.2 บุคลากรอย่างน้อยหรือเท่ากบั ร้อยละ 60 ไมม่ ีภาระ

หนส้ี ินและปลอดจากอบายมขุ (2 คะแนน) หรอื

5.5.3 บุคลากรมากกว่าร้อยละ 60 ไม่มีภาระหนี้สินและ

ปลอดจากอบายมขุ (5 คะแนน)

รวม หลักฐาน/ เครื่องมอื / วธิ ีการ 50
6. งานโครงสร้างพ้ืนฐานทางสังคม - ขอ้ มูลจานวนครตู อ่ จานวนเดก็ ปฐมวยั 20
คาอธบิ ายเพิม่ เตมิ 10
6.1 งานด้านการศกึ ษา
6.1.1 มกี ารจัดการศกึ ษาสาหรับเด็กปฐมวัย (3 คะแนน)

หรือ

236

ประเดน็ ตวั ชว้ี ัด หลักฐาน/ เครอื่ งมือ/ วธิ ีการ คะแนนเต็ม

6.1.2 มกี ารจัดการศึกษาสาหรับเดก็ ปฐมวยั และมจี านวน - การศึกษาปฐมวยั ” หมายถงึ การศึกษา

ครเู หมาะสมกบั จานวนเด็ก (5 คะแนน) หรอื เพอื่ พัฒนาเด็กตง้ั แตแ่ รกเกิดถงึ 6 ปี

6.1.3 มกี ารจดั การศึกษาสาหรับเดก็ ปฐมวยั มีจานวนครู - “จานวนครูทีเ่ หมาะสมกับจานวนเดก็ ”
เหมาะสมกบั จานวนเดก็ และมีการจดั การเรยี นการสอนให้เด็ก หมายถึง อัตราส่วนของครตู ่อเดก็ ปฐมวัย
ได้รบั การพฒั นาอยา่ งสมวยั และมคี วามสขุ (10 คะแนน) ตามเกณฑ์ของกรมส่งเสรมิ การปกครอง
ทอ้ งถิ่น คอื 10 ต่อ 1 และหากมเี ศษ

ตั้งแต่ 5 คนข้นึ ไปใหม้ ีตาแหนง่ ผดู้ แู ลเดก็

เพิ่มไดอ้ กี 1 คน
- “การจดั การเรียนการสอนใหเ้ ดก็ ได้รบั

การพฒั นาอย่างสมวัยและมคี วามสขุ ”

หมายถึง การจดั บรรยากาศการเรยี นรู้

และการสรา้ งส่งิ แวดล้อมกายภาพทง้ั

ภายในและภายนอกอาคารใหเ้ หมาะสม

ต่อการเรยี นรู้ การมอี ปุ กรณ์ เครอื่ งเล่น

สอื่ การเรียนรู้ทหี่ ลากหลาย มีการจดั

อาหารตามหลกั โภชนาการ และมกี าร
จัดทาแผนประสบการณ์สอนแบบบูรณา
การทเี่ นน้ การพัฒนากล้ามเนื้อมัดเลก็ และ

สมวยั ทง้ั น้โี ดยมีการนาชุมชนเข้ามามี

ส่วนร่วมกับศนู ย์พัฒนาเด็กเล็ก

6.2 งานด้านสขุ อนามัยและขยะ คาอธิบายเพ่มิ เติม 10

6.2.1 งานสุขอนามัย “การกาจัดและการปอ้ งกนั ” หมายถึง

(1) มกี ารกาจัดยงุ ลาย และ/หรือมีการปอ้ งกันการ การควบคมุ ทกุ วิถีทางเพ่อื ไม่ใหเ้ กดิ การ

ระบาดของหนู และ/หรือโรคพษิ สนุ ขั บา้ (3 คะแนน) หรือ แพรร่ ะบาดของโรค ทั้งการกาจดั หรือ

(2) มีการกาจัดยงุ ลาย และ/หรอื มกี ารปอ้ งกนั การ ทาลายพาหะต้นเหตขุ องโรค และการ
รณรงค์ให้ความรูห้ รือทักษะท่ีถกู ตอ้ งแก่
ระบาดของหนู และ/หรอื โรคพิษสนุ ัขบ้า รวมทง้ั พาหะนาโรคทกุ ประชาชน
ชนิดมาสู่ชมุ ชนอยา่ งได้ผลโดยไมม่ ผี ู้ปว่ ยจากโรคดังกล่าวเลยใน

พ้ืนที่ตลอดระยะเวลา 3 ปที ี่ผ่านมา (5 คะแนน)

6.2.2 งานจัดการขยะ

(1) มมี าตรการและวธิ กี ารการจดั การขยะในพน้ื ที่

ในระดับหนง่ึ (3 คะแนน) หรอื

(2) มกี ารกาจัดขยะในพื้นท่อี ย่างไดผ้ ลโดยไมม่ ีเศษ
ขยะตกเกล่อื นกลาดในทุกหมู่บา้ นของตาบล (5 คะแนน)

237

ประเด็นตวั ชวี้ ดั หลักฐาน/ เครอื่ งมือ/ วิธีการ คะแนนเตม็

รวม 20

7. งานด้านสง่ เสรมิ อาชีพเกษตรกรรมและวสิ าหกิจชมุ ชน (ถา้ ในพื้นทไ่ี มม่ ีอาชพี การเกษตรให้ข้ามไปขอ้ 7.2 15

และ 7.3)

7.1 งานส่งเสรมิ อาชพี เกษตรกรรม หลักฐาน/ เคร่ืองมือ/ วธิ ีการ 7.5

7.1.1 สง่ เสรมิ ให้ประชาชน และ/หรือเกษตรกรรายบคุ คล - แบบสอบถามความคิดเห็นประชาชน

ทาการเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพยี ง (2.5 คะแนน) หรอื ทวั่ ไปและเกษตรกร

7.1.2 สง่ เสรมิ ให้มีการรวมกลุม่ เกษตรกรเพือ่ ทา - การสมั ภาษณแ์ กนนาชมุ ชน เกษตรกร
การเกษตรตามแนวทางเศรษฐกจิ พอเพียง (5.0 คะแนน) หรือ และประชาชนท่วั ไป
คาอธิบายเพิ่มเติม
7.1.3 ส่งเสรมิ ให้มีการรวมกลุ่มเกษตรกรเพือ่ ทา - “การส่งเสรมิ อาชีพเกษตรกรรมตาม
การเกษตรตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง และสนับสนุนใหม้ ีศูนย์ แนวทางเศรษฐกจิ พอเพียง” หมายถึง

เรียนรู้ (7.5 คะแนน) การผลิตเพือ่ บรโิ ภคในครัวเรือนและการ

ผลิตเพอื่ ขาย

- “ศนู ยเ์ รียนรู้” หมายถึง พนื้ ท่กี ายภาพ

เพอ่ื การแลกเปลย่ี นเรียนรหู้ รือการ

ถา่ ยทอดองคค์ วามรู้ ข่าวสาร ขอ้ มลู
เทคโนโลยี ฯลฯ

7.2 งานสง่ เสรมิ อาชีพในรูปแบบวสิ าหกจิ ชมุ ชน หลักฐาน/ เครอ่ื งมอื / วธิ ีการ 7.5

7.2.1 ส่งเสริมให้ประชาชนรายบุคคลจัดทาวิสาหกิจ - แบบสอบถามความคิดเหน็ ประชาชน

ชมุ ชน พร้อมทงั้ ชว่ ยเหลอื ในดา้ นการตลาด (2.5 คะแนน) หรือ ทั่วไปและสมาชกิ กลมุ่ วสิ าหกจิ ชมุ ชน

7.2.2 สง่ เสรมิ ใหเ้ กดิ การรวมกลมุ่ วสิ าหกิจชุมชน อย่าง - การสัมภาษณแ์ กนนาชุมชน และ
น้อย 1-4 กลมุ่ พร้อมทั้งชว่ ยเหลือในด้านการตลาด (5.0 คะแนน) ประชาชนท่ัวไป

หรอื

7.2.3 สง่ เสรมิ ใหเ้ กดิ การรวมกลมุ่ วสิ าหกจิ ชุมชน มากกว่า

4 กล่มุ พรอ้ มทงั้ ชว่ ยเหลือในดา้ นการตลาด (7.5 คะแนน)

7.3 งานส่งเสริมอาชีพโดยท่ัวไปท่ีริเร่ิมและดาเนินการโดย 7.5

อบต. หรือ ทต.

7.3.1 มมี าตรการสง่ เสริมผทู้ ี่ว่างงานในพื้นท่ีให้มีงานทาไม่

ตา่ กว่าปลี ะ 5 คน (2.5 คะแนน)

7.3.2 มมี าตรการส่งเสรมิ ชมรมผสู้ งู อายุให้มีรายไดแ้ ละมี

สุขภาพดดี ว้ ยวธิ กี ารตา่ งๆ (2.5 คะแนน)

238

ประเดน็ ตวั ช้ีวัด หลักฐาน/ เคร่ืองมือ/ วิธกี าร คะแนนเตม็

7.3.3 มมี าตรการส่งเสริมผู้พิการหรือผดู้ ูแลให้มีอาชพี จน

มีรายได้ท่จี ะดูแลตนเองหรือดแู ลกนั เองได้ (2.5 คะแนน)

รวม 15

8. งานด้านสังคมและวัฒนธรรม 15

8.1 งานสง่ เสรมิ ดา้ นสงั คมและวัฒนธรรม หลกั ฐาน/ เครือ่ งมือ/ วธิ กี าร 15

8.1.1 สง่ เสริมความรกั ความสามคั คแี ละสมั พันธภาพทดี่ ี - แบบสอบถามความคิดเหน็ และความพึง

ระหว่างชมุ ชนกบั วดั ในพระพทุ ธศาสนา และ/หรือศาสนสถานตาม พอใจ
ความเช่อื ของประชาชนในทอ้ งถิ่นหรอื ตามวัฒนธรรมประเพณที ี่ - การสนทนากลุ่ม

ดาเนินการโดย อปท. อยา่ งนอ้ ยปลี ะ 6 คร้ัง (5 คะแนน) หรือ

8.1.2 สง่ เสริมให้มกี จิ กรรมในข้อ (8.1.1) และจัดใหม้ ีงาน

บุญประเพณใี หญป่ ระจาปีท่ีมีผเู้ ขา้ ร่วมงานท้ังในและนอกพ้นื ทไี่ มต่ า่

กว่า 2 ครงั้ ต่อปี (10 คะแนน) หรือ

8.1.3 สง่ เสรมิ ใหม้ กี จิ กรรมในขอ้ (8.1.1) และ (8.1.2)

รวมทั้งมกี ารจดั อบรมจติ ใจให้ประชาชนเป็นผทู้ ่มี ศี ลี ธรรมและมี

ความประพฤตดิ ี อย่างนอ้ ยปลี ะ 2 คร้ัง ทุกปี (15 คะแนน)

ในกรณีท่ีจัดไม่ไดค้ รบถ้วนตามข้อ (8.1.1) หรือ (8.1.2) แต่

มีจัดเฉพาะการอบรมจิตใจให้ประชาชนในพ้ืนท่ีเป็นผู้ท่ีมีศีลธรรม

และมีความประพฤติดี อย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง ทุกปี แต่เพียงอย่าง

เดียว (10 คะแนน) แต่ถ้ามีเพียงกิจกรรมดังกล่าวอย่างเดียว ปีละ

ครง้ั (5 คะแนน)

รวม 15

9. การบรหิ ารงานภายในใหเ้ ปน็ องค์กรแหง่ ประโยชนส์ ขุ 30

9.1 มกี ารประหยดั ค่าใชจ้ ่ายดา้ นเงินเดอื นและคา่ จ้างบุคลากร หลกั ฐาน/ เครื่องมอื / วธิ ีการ 20

ประจาเพื่อมเี งินเหลือไปใชจ้ า่ ยเพอ่ื การพฒั นาตา่ งๆ ในพ้ืนทีใ่ หม้ าก - เอกสารการเงินและบญั ชี
ข้ึน คาอธบิ ายเพิม่ เติม

9.1.1 สาหรับ อปท. ท่ีมีรายรับไม่เกินปีละ 10 ล้านบาท “รายรบั ” หมายถึง งบประมาณท่ีได้รับ

ใช้เงินเพื่อการดังกล่าวไม่เกินร้อยละ 30 และสัดส่วนดังกล่าวจะ การจดั สรรประจาป,ี รายได้ทท่ี อ้ งถ่ิน
ลดลงร้อยละ 1 ทกุ รายไดท้ ี่เพิ่มข้ึน 5 ลา้ นบาท (ตัวอย่างเช่น อปท. จดั หาเอง, รายได้ทรี่ ฐั จัดเกบ็ และแบง่ ให้
ที่มีรายได้ 60 ล้านบาท จะมีค่าใช้จ่ายดังกล่าวไม่เกินร้อยละ 20 และรายได้ทร่ี ัฐจดั เกบ็ ให้

และถา้ มีรายได้ 110 ล้านบาท จะมีคา่ ใช้จา่ ยเพอื่ การดงั กลา่ วไม่เกนิ

ร้อยละ 10 เปน็ ตน้ ) (20 คะแนน) หรอื