รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการนวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ระยะที่ 2

ระดบั ความเปน็ เศรษฐกิจพอเพียงของอปท. คะแนน ทต. ทต. สวา่ ง อบต. อ
เต็ม หาดทนง อารมณ์ หนองยาง นค

6.2.2 งานดา้ นขยะ 55 5 5

7. งานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรรมและวิสาหกิจ 15 15 7.5 15
ชุมชน

7.1. งานสง่ เสรมิ อาชพี เกษตร 7.5 7.5 7.5

7.2. งานวสิ าหกจิ ชมุ ชน 7.5 7.5 7.5

7.3. งานส่งเสริมอาชีพโดยท่ัวไปท่ีริเริ่มโดย 7.5 7.5
อปท. (ขอ้ เลือก)

8. งานด้านสังคมและวฒั นธรรม 15 10 15 5

9. การบริหารงานภายในให้เป็นองค์กรแห่ง 30 20 20 23
ประโยชน์สุข

9.1. การประหยดั เงินเดือน 20 10 10 15

9.2. การบริหารเพื่อประโยชน์อย่างต่อเนือ่ ง 10 10 10 8

10. การจัดการการศึกษา สาธารณสุข ขยะ 20 16 16 16
ระดับท่สี งู ข้ึน

10.1. การศกึ ษา 55 5 5

10.2. การสาธารณสุข 55 5 5

10.3. การจัดการขยะทส่ี ูงขน้ึ 10 6 6 6

อบต. อบต. อบต. ทต. หว้ ยงู อบต. ทต. อบต. อบต. อบต.
ครสวรรค์ บางตา เขาชนกนั อตู่ ะเภา บางขดุ ท่ามะนาว โก่งธนู หนองแขม
ออก หงาย
3555
53553

10 10 15 15 15 15 15 15 15

5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5
7.5 5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5 7.5

2.5

10 5 5 15 10 10 15 15 10

20 27 23 25 22 27 25 30 25

10 20 15 15 15 20 15 20 15
10 7 8 10 7 7 10 10 10

16 16 16 18 14 14 20 17 16

555555525
555555555
6 6 6 8 4 4 10 10 6

311

ระดับความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. คะแนน ทต. ทต. สวา่ ง อบต. อ
เตม็ หาดทนง อารมณ์ หนองยาง นค

11. การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและ 20 20 18 12
สภาพแวดลอ้ ม

12. การลดปัญหาสังคมและเพ่ิมสวัสดิการ 30 23 23 21
สังคม

12.1. ลดปัญหาสงั คม

12.1.1. ยาเสพตดิ ร้ายแรง 51 3 2

12. 1. 2. บุ ห รี่ แ ล ะ เ ค ร่ื อ ง ด่ื ม ผ ส ม 5 3 2 2
แอลกอฮอล์

12.1.3. การพนนั ทกุ ชนดิ 55 5 5

12.2. เพ่มิ สวัสดกิ ารสงั คมเทา่ ท่ที าได้

12.2.1. ลดปัญหาการตั้งครรภ์ก่อนวัยอัน 2 1 2 1
ควร

12.2.2. ช่วยเหลือผไู้ รบ้ า้ น ไร้ท่พี ่ึง ฯ 10 10 10 10

12.2.3. ช่วยเหลอื คนจน 33 1 1

รวม 300 260 250.5 222

ระดับความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียง เข้าใจ เข้าใจ ไม่เขา้ ข่าย เ

312

อบต. อบต. อบต. ทต. ห้วยงู อบต. ทต. อบต. อบต. อบต.
ครสวรรค์ บางตา เขาชนกัน อตู่ ะเภา บางขุด ทา่ มะนาว โก่งธนู หนองแขม
ออก หงาย

20 20 12 20 20 20 20 20 20

25 22 18 24 24 17 24 26 23

222332333
311321343
554352555

211211211

10 10 10 10 10 10 10 10 10
331331131
255 242 232 267 248 226 277 281 265
เข้าใจ เข้าใจ เข้าใจ เขา้ ใจ ไม่เข้าข่าย ไมเ่ ขา้ ขา่ ย เข้าถงึ เข้าถงึ เขา้ ใจ

ภาคผนวก ช
รายงานผลการประชุมปฏบิ ตั ิการอยา่ งมสี ่วนรว่ มครั้งท่ี 1-4



รายงานผลการประชมุ เชงิ ปฏิบตั ิการอย่างมีส่วนรว่ ม
และพิธีลงนามบันทึกขอ้ ตกลงความร่วมมอื ทางวชิ าการ (MOU)

โครงการ “นวัตกรรมเพ่อื พัฒนาทอ้ งถน่ิ ตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง: ระยะที่ ๒”
วนั ที่ ๖ - ๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๒

ณ หอ้ งประชุมศนู ยก์ ารเรยี นรู้ศาสตรพ์ ระราชา เทศบาลตาบลทพั ทัน

วตั ถุประสงคข์ องการประชุม

1. เพ่อื ให้ผูบ้ รหิ ารที่เป็นข้าราชการทางการเมอื งและข้าราชการประจา สามารถพัฒนาเครือข่าย

รว่ มกนั

2. ผู้บริหารมที ศั นคติ ได้ความร้แู ละทกั ษะ SEP KM วิธีคดิ เชงิ ระบบ และPM

3. เขา้ ใจเร่อื งของกรอบการประเมินความเปน็ เศรษฐกจิ พอเพยี ง

ผู้เขา้ รว่ มประชมุ

ผรู้ ว่ มประชุมมาจาก 18 องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ มีจานวนดังนี้

วนั เดอื น ปี ข้าราชการ ข้าราชการประจา- ข้าราชการประจา- รวม (คน)
การเมอื ง(คน) ผู้บรหิ าร-ปลดั (คน) ผปู้ ฏบิ ตั งิ าน (คน)

6 มถิ ุนายน 2562 22 18 22 62

7 มถิ นุ ายน 2562 16 13 20 49

ผลการประชุม
1. การศึกษาดงู านศนู ย์เรียนรศู้ าสตร์พระราชา เกษตรทฤษฎีใหม่

หลังจากนายกเทศมนตรีเทศบาลตาบลทัพทันได้กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุม จึงได้เชิญรอง
ปลัดเทศบาลตาบลทัพทนั เป็นวทิ ยากรนาชมดูงานศูนยเ์ รียนรู้ศาสตร์พระราชา เกษตรทฤษฎีใหม่ ซ่งึ เป็นการ
ดาเนินจัดตงั้ ฐานเรียนรู้ต่างๆ ตามแนวเศรษฐกิจพอเพยี ง เป็นท่เี รียนรู้ให้แก่เกษตรกรประชาชนในพ้ืนที่เขต
เทศบาล และประชาชนท่ีมคี วามสนใจ เป็นแหล่งศึกษาดูงานให้กับองค์กรตา่ ง ๆ ได้เข้ามาเรยี นรู้ มีพ้ืนที่ 40
ไร่ และจัดสรรพ้ืนท่ีออกเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 คอื 1 ไร่ 1 แสน และส่วนที่ 2 เกษตรทฤษฎีใหม่ แบ่งออกเป็น
4 ส่วน ตามอัตราส่วน 30 : 30 : 10 บริเวณพ้ืนที่ส่วนท่ี 1 ประมาณ 30 % สระกักเกบ็ น้า ปลูกพืชน้า เล้ียง
ปลา เลี้ยงกบ ปลูกไม้ยืนต้นบริเวณขอบสระ ติดตั้งระบบนา้ บริเวณสว่ นท่ี 2 ประมาณ 30 % ปลูกไมผ้ ล ไม้
ยนื ตน้ บรเิ วณพื้นทสี่ ่วนที่ 3 ประมาณ 10 % ให้เปน็ ที่อยูอ่ าศยั

316

2. สนุ ทรียสนทนาการจัดการความรู้ (KM) จากการศึกษาดูงาน ฯ
หลังจากการศึกษาดูงานแล้ว ผู้เข้าร่วมประชุมยังได้เรียนรู้การจัดการความรู้ (Knowledge

Management) อันหมายถึง สิง่ ท่ีนายกอบต. เขาดนิ ไดส้ ะทอ้ นความหมายการจัดการความร้วู า่
“ด้วยอบต.เขาดิน เป็นอบต.ขนาดเล็ก ส่ิงท่ีเรามองและเราดูในองค์กร เป็นครอบครัวเล็ก เราต้อง

พยายามที่จะให้ครอบครวั เรารักใคร่กลมเกลียวกัน งานทกุ ฝ่ายทุกกองต้องมีความรู้ในเร่ืองทุกเรื่องเหมือน ๆ
กัน เพราะว่าถ้าองค์กรมีคนไม่สบาย คนป่วย เป็นอะไรไป งานท่ีเราทาอยู่อาจจะไม่เดิน ดังน้ันเราก็จัดการ
ความรทู้ ี่วา่ ทุกกองต้องแลกเปลย่ี นกัน นาสิง่ ท่ีเปน็ ระเบียบราชการเป็นกตกิ าใหม่ ๆ ในการทางาน หรือเป็น
องค์ความรู้ในชุมชน บทบาทไม่ว่าจะเป็นฝ่ายไหนต้องเอามาแชร์กัน แล้วให้ทุกคนรวบรวมแต่ละกองก็จะมี
กติกาว่าใครทาอะไร เพราะฉะนั้นทุกคนจะมีความรู้ไม่ใช่เร่ืองเดียวในการทางาน ทุกคนจะมีความรู้ในกอง
ของเพื่อนร่วมงาน กองช่างก็ต้องสามารถมาช่วยงานทางปลดั ได้ ปลัดอาจจะต้องไปออกพื้นที่กับกองช่างได้
กองคลังเหมือนกันทุกคนสามารถตอบชาวบ้านเบ้ืองต้นได้ ในทุกเร่ืองที่องค์กรทา คือการบริหารจัดการทุก
ฝ่ายทุกกองต้องมีความรู้ความสามารถที่ตัวเองมี และนอกจากตาแหน่งตัวเองแล้วต้องรู้ของคนอื่นด้วยใน
เบื้องตน้ อาจจะไม่ละเอียดมากในเบอื้ งตน้ แต่งานทีต่ ัวเองจะต้องไปช่วย อาจจะต้องทาเป็นลายลกั ษณ์อักษร
ทาเป็นบอร์ด ประชาสัมพันธ์ เพื่อให้ผู้ที่มาติดต่อรู้รายละเอียดเบ้ืองต้นสิ่งท่ีเราทา ระเบียบความรู้ ข้อมูล
ตา่ งๆ ท่ีองคก์ รเรามี เราต้องเอ้ือเฟื้อกนั และแบ่งปันกัน เพื่อไม่ให้องค์กรสะดุด ในเร่ืองของการพัฒนาชุมชน
เราก็คยุ กันเสมอว่าเราต้องมที ุนอะไร เราพัฒนาด้วยการนาทุนที่เรามี ท้งั เรอ่ื งเกษตร ทั้งเรื่องประมง ทง้ั เรื่อง
ปราชญช์ าวบ้าน ทกุ เรื่องที่เป็นความรู้ของตาบลเขาดิน เราจะมีข้อมูลของเราและเราจะเก็บไว้ หาความรู้มา
เก็บไว้ เพราะว่าเป็นทุนของเรา ต้องพัฒนาทุนของเราที่เรามี ต่อยอดให้รุ่นหลังๆต่อไป จะไม่ให้มันหายไป
โดยเฉพาะเรอื่ งประวัติศาสตร์การเสด็จประพาสตน้ จะเป็นองคค์ วามรู้ และจัดงานทกุ ปี รวบรวมเอกสารตา่ ง
ๆ ท่เี ป็นประวตั ศิ าสตร์เกบ็ ไว้ เราจะทาพิพิธภัณฑจ์ ะทาลานร่มสกั ซึ่งอยู่ในแผนอบต.”

โดยสรุป ความรู้จึงไม่ใช่หมายถึงเฉพาะความรู้ท่ีอยู่ข้างนอก อันได้แก่ ระเบียบ กติกา แต่มันเป็น
ความรู้จากประสบการณ์ของพวกเราที่อยู่ในตัว และเมื่อเอาส่ิงน้ันมาจัดการ ทั้งแบ่งปัน แลกเปล่ียนเรียนรู้
และนามาใช้พัฒนางาน ให้ไปถึงเป้าหมายสาคัญ ประสิทธิภาพคือทางานแทนกันได้หมด เพราะทุกคนรู้
เทา่ กนั ทกุ คนเขา้ ใจภาพเหมอื นกนั และในกระบวนการ เคร่ืองมือนส้ี าคญั มาก ไม่ได้ทาเฉพาะภายในองค์กร
เท่านัน้ แต่เราสามารถทา หรอื จัดการความรู้ร่วมระหว่างองค์กร โดยนาความรู้ชัดแจ้ง และความรฝู้ ังตัว มา
แลกเปลยี่ นเรียนรู้ และตอ่ ยอด ดงั เช่นการสรุปการเรียนรู้หลังจากทากิจกรรมรว่ มกนั เช่นการศกึ ษาดูงานใน

317

ครงั้ น้ี โดยผเู้ ข้าร่วมประชุมได้สะทอ้ นสง่ิ ทไี่ ดเ้ รียนรูจ้ ากการศึกษาดูงาน และแยกประเภทการเรียนรู้ ออกเป็น
3 ประเภท คอื

ก. Learn ส่ิงใหม่ทีไ่ มเ่ คยทราบมากอ่ น
ข. Unlearn ส่ิงท่ีได้ร้ใู นวนั นที้ าใหเ้ กิดการไมต่ ดิ ยึดส่งิ ที่เคยรู้มาในเรือ่ ง...
ค. Relearn ส่ิงท่ีเคยรมู้ าแตเ่ ปน็ มุมมองใหม่
โดยผเู้ ข้าร่วมประชุมได้แบง่ กลุ่ม 4 กลมุ่ รว่ มสะทอ้ นการเรยี นรู้และแยกประเภทการเรยี นรู้กัน ดงั นี้

กลมุ่ Learn Unlearn Relearn

1 o ธนาคารนา้ ใต้ดิน o การอนรุ กั ษพ์ ันธพ์ุ ชื o ความหลากหลายพชื สมุนไพร

o พลังงานแสงอาทิตย์ o การพฒั นาแหลง่ เรียนรู้ o การจดั การขยะ

o การสอื่ สารและการถา่ ยทอด o การเลย้ี งสตั วใ์ หญ่ o การจดั การทรพั ยากร

ชมุ ชน o การนามลู ไส้เดือนมาเป็นป๋ยุ o บา้ นดนิ

2 o การนาศาสตร์พระราชามา o การพัฒนาพ้นื ท่สี าธารณะ o มีการคดิ ค้นประดษิ ฐ์ุกรรมจาก

ปฏิบัติ ของเหลือใช้

o ความร่วมมอื ของทุกฝา่ ย o การขยายผลจากการปฏิบตั ิ

o การประหยดั o นาความแตกตา่ งมาประยกุ ต์ใช้

o นาความแตกตา่ งมาประยุกต์ใช้

3 o การอนุรกั ษ์พนั ธกุ รรมพชื o การนาพลังงานทดแทนมาใช้ o การจัดรปู แบบพนื้ ที่ 30 : 30 :

o สถานที่พักผอ่ น/ธนาคารนา้ ใต้ “โซลาเซลล์” 30 : 10

ดนิ o การปลูกพืชไวบ้ รโิ ภคเอง

o เตาอบพลงั งานแสงอาทิตย์ o การเลย้ี งสตั ว์ การแปรรปู

o การนามลู สัตวม์ าใช้ประโยชน์

(ทาปุย๋ )

o ลดรายจ่ายในครัวเรอื น สร้าง

รายได้เสรมิ

o เกดิ การแบ่งปัน ความเอ้อื อาทร

4 o กาแฟสามารถปลูกไดใ้ นพื้นที่ o กาแฟไม่ได้ปลกู ได้แคภ่ าคใต้ o พลังงานทดแทน

ราบได้ o การจดั การพืน้ ที่

o ธนาคารนา้ ใตด้ นิ o การลดต้นทนุ องคค์ วามรูค้ รบ

วงจรตามศาสตร์พระราชา

o เจ้าหน้าท่ีอธบิ ายชดั เจน

o มกี ารเช่ือมโยงกับภายนอก/

ภายใน

318

3. บรรยายพิเศษ เรื่องการรับรู้คุณค่าและสรรสร้างวัฒนธรรมองค์กร (อปท.) ตามปรัชญาของ
เศรษฐกจิ พอเพียง
คุณธนา ยันตรโกวิทย์ ที่ปรึกษาอธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถ่ิน ไดม้ าบรรยายพิเศษใน

หัวข้อ “การรับรู้คุณค่าและสร้างสรรค์วัฒนธรรมองค์การขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินบนพ้ืนฐานหลัก
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” โดยมีเนื้อหาสรุป คือ เศรษฐกิจพอเพียงเร่ิมต้ังแต่ในชีวิตประจาวันจนไปถึง
องค์กร ชุมชน และได้น้อมนาพระราชดารัสของในหลวงรัชกาลที่ 9 ว่า “ในบา้ นเมืองน้ัน มีทงั้ คนดแี ละคนไม่
ดี ไม่มใี ครจะทาใหท้ ุกคนเปน็ คนดี หากแต่อยทู่ กี่ ารส่งเสริมคนดี ใหค้ นดไี ดป้ กครองบ้านเมอื ง และควบคมุ คน
ไมด่ ี ไมใ่ หม้ อี านาจ ไมก่ ่อให้เกดิ ความวนุ่ วายได้” ซ่งึ สอดคลอ้ งกบั การจัดการทีด่ ี

นอกจากนี้ ยงั มอี ีกหลายพระบรมราโชวาท และมีอกี หลายๆเรอ่ื งทเ่ี ราสามารถเรยี นรู้ได้ เชน่ ในยาม
ท่บี ้านเมืองไม่ปกติสุข ทุกคนกต็ ้องทาตามหน้าที่ของตนอย่างเต็มความสามารถ การท่ีจะทาหน้าที่อย่างเต็ม
กาลังความสามารถได้ขึ้นอยู่กับการมีสติรู้ตัว (รู้ว่าตนเองกาลังทาอะไร) มีปัญญารู้คิด (ใช้องค์ความรู้ ใช้
วชิ าการต่างๆ) และมีความสาเร็จจรงิ ใจ (คุณธรรม จรยิ ธรรม) ในหลวงจะเตือนอยู่เสมอว่าสิง่ ทีเ่ ราทาคือองค์
รวม ดังน้ันถ้าเราน้อมนาหลักการของท่านมาใช้ ก็คือ หัวใจของการบริหารงานท้องถ่ิน เร่ืองแรกคือ การ
จัดการบริหารที่ดี คือเรือ่ งของความสาเร็จจรงิ ใจ (การตรวจสอบได้ การรบั ผดิ ชอบ) เรื่ององค์ความรู้เป็นเรอื่ ง
ที่สาคัญ สิ่งหน่ึงที่เราท้องถ่ินจะต้องทาความเข้มแข็งมากก็คือ “การจัดการความรู้” มีความรู้เยอะแยะเลย
แต่จาอย่างไรให้มันถ่ายทอดไปสู่ผู้อ่ืนได้ ซ่ึงเป็นอีกเร่ืองหน่ึงท่ีต้องให้ความสนใจและท่ีต้องให้ความสนใจอีก
เร่อื งหน่งึ คอื “การมีส่วนรว่ ม” เพราะว่าเราเป็นหน่วยงานท่ใี กล้ชิดกบั ประชาชนมากที่สุด ต้งั แตร่ ฐั ธรรมนูญปี
40 มีการเขียนว่ามีการบริการสาธารณะ และนาไปสู่การถ่ายโอนภารกิจเพราะอยู่ใกล้ชิดกว่าแต่ก็ต้องมี
ศกั ยภาพ เพราะฉะน้ันการที่จะเข้าไปสปู่ ระชาชนตอบสนองความจาเป็น แต่ถ้าความต้องการก็ตอ้ งการมาก
ข้นึ ๆ โดยทีไ่ มม่ คี วามจาเป็นก็เปน็ ไปได้ ดังนน้ั จึงตอ้ งดปู ัญหา ความจาเป็น การมีส่วนร่วม แคช่ าวบา้ นเท่านั้น
มันไม่ใช่ อปท. จะต้องมีส่วนเรื่องของภาคีเครือข่ายด้วย ถ้าเราเข้าใจตรงนี้แล้วเราจะสร้างวัฒนธรรมบน
หลกั ความถูกต้อง จะมีการบริหารจดั การทีด่ ี การใชอ้ งคค์ วามรู้ท่ีเหมาะสม และถูกต้องตามระเบียบกฎหมาย
การที่จะทาอะไรได้ท้องถ่ินมีพลังอยู่ในตัว อย่างแรกคือ มาจากกฎหมายมหาชน ที่ระบุสิ่งต่าง ๆ ให้ทาใน
ลักษณะกว้าง จึงต้องดูกฎหมายเฉพาะ การทางานเรา จึงเป็นเหมือนเหรียญ 2 ด้าน ด้าน 1 คือ เน้นส่ง
สนบั สนนุ อีกด้านคือการรักษาตามท่ีกฎหมายกาหนดมา ต้องไปศึกษากฎหมายอย่างละเอียด การใชบ้ ทบาท
ของเรา เรามีอานาจก็ต้องดูว่าบางเร่ืองก็ไม่สามารถใช้ได้ ตามหลักการทางานของอปท. คนจะมองเราเป็น
แหล่งทรพั ยากร ดังนน้ั เราก็ตอ้ งมีหน้าที่จดั การทรัพยากรทเ่ี รามอี ยูใ่ หไ้ ด้ เรอ่ื งของปัญญาความรู้ ใฝห่ าความรู้
อยู่ตลอดเวลา มีความรู้ใหม่ๆ มีเทคโนโลยีใหม่ ๆ ให้เราใช้ แต่คาว่าปัญญา หากพูดถึงในการบริหารจัดการ
เราต้องการสร้างให้กระจายให้พอกับองค์กร ด้านสุขถ้าชาวบ้านรู้ว่าเราทาได้ส่ิงท่ีตามมาก็คือความเข้มแข็ง
ของชุมชน และคือความสุข สิ่งท่ีทุกคนตอ้ งร้แู ละนาไปปฏิบตั ิ เราตอ้ งใชข้ อ้ มูลเป็น ร้จู กั วเิ คราะห์ เช่น ปญั หา
ยาเสพติด ว่ามันเกดิ จากอะไร ท่ีสาคญั ต้องมีการสร้างภาคีเครือข่ายการมสี ่วนรว่ ม ถ้าในหลักการมสี ่วนรว่ มที่
ภาคประชาชนข้ันสูงสุด คือสามารถทางานด้วยตัวเค้าเองได้ ถ้าวันนั้นชาวบ้านทาอะไรได้ด้วยตนเอง มี

319

ประสบการณ์ ความคดิ เคา้ กจ็ ะออกมาเอง ดงั น้ันเราจะถอนตัวออกมาไดแ้ ลว้ เพราะเขาสามารถพง่ึ ตวั เองได้
แลว้ มคี วามสขุ มากขึ้น น่คี ือหลักความจาเปน็ ของการพอประมาณ

เรื่องของการบริหารจัดการเรามีการทาแผนงาน เราก็จะต้องวิเคราะห์งานของเราว่ามีความเส่ียง
มากน้อยอย่างไร แล้วจัดการท่ีเปน็ ความเสี่ยงเยอะๆ เพราะฉะน้ันการบรหิ ารความเสี่ยงท่ีทา เราก็เอาจุดนั้น
มาปฏิบัติ มาแก้ไข ถ้าเรานาหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใชใ้ นการบรหิ ารความเส่ยี ง ซงึ่ เราใช้อยู่ทุก
วัน โดยรู้ตัวและไม่รู้ตวั บ้าง และสิ่งท่ีมี เพราะฉะน้ันการบริหารความเส่ียงที่ทา เราก็เอาจุดน้ันมาปฏิบัติ มา
แก้ไข ถ้าเรานาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใชใ้ นการบริหารความเส่ียง ซึ่งเราใชอ้ ยู่ทุกวัน โดยรู้ตัว
และไม่รูต้ ัวบา้ ง และสิ่งท่ีมันเกิดข้นึ มาก็คือ “ทางสายกลาง” คอื โครงการ แผนงานทเ่ี ราทาออกมา ที่จรงิ แล้ว
ผลออกมาเป็นโครงการ ตามหลักแล้วมันก็มีทางเลือกหลายๆทาง เราเลือกทางท่ีมันดีท่ีสุด มีความรู้สูงสุด
และมที รพั ยากรท่จี ดั การได้ เราจะใช้เพ่อื ทาโครงการท่มี ีประสิทธภิ าพและมปี ระสิทธิผล

สิ่งที่สาคัญคือ เราทาด้วยความเข้าใจ และปรับใช้ก็ต้องไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับท้องถ่ิน หลักการ
ทรงงานท่ีมี 23 เร่ือง ตัวอย่างท่ี ทต. ปลายพระยา เขาให้พนักงานแล้วแต่ละกองระดมสมอง แปลหลักการ
ทรงงานท่ีเป็นหลักจริงๆ ไม่ตอ้ งจาเป็นต้องเอาทั้ง 23 ตวั แตเ่ ลือกเอาท่ที าไดจ้ ริง ถ้าทาไดจ้ ริงแสดงวา่ เขาคิด
เป็นแล้ว เค้าจะเอาแต่ละข้อไปนั่งคิดกันวา่ ทาอย่างไร และตดิ ประกาศที่หน้าเทศบาลว่าการนาหลักการทรง
งานของในหลวงเพือ่ ปฏิบตั ิในทอ้ งถิ่นและเป็นตัวช้ีวดั ของแต่ละกอง และนี่เป็นสงิ่ ทน่ี าไปประยกุ ต์ใช้ได้ง่ายๆ
การที่ทาให้คนทุกคนในท้องถ่ิน และทาให้คนของเทศบาลเป็นครูที่สอนเศรษฐกิจพอเพียงได้ แต่ก่อนจะเป็น
ครูได้ ตนเองต้องทาก่อน อบรม และส่งไปเป็นวิทยากรในชุมชน เอาเข้าชุมชนและทาให้เกิดความภาคภูมิใจ
แก่พนักงานในองค์กร องค์กรให้เกียรติ เป็นคนถ่ายทอดความรู้ให้กับประชาชนได้ด้วย ในการทางานก็จะมี
นักบริหารระดับโต กูรู ความเชื่อถือเราต้องมีให้ ทั้งความเช่ือถือท่ีเราสร้างและความเชื่อถือท่ีเราจะต้อง
เชื่อถือคนอื่น ทงั้ เพื่อนรว่ มงาน เพราะฉะนั้นการสร้างความเชอื่ ถือมหี ลายแบบมาก แตก่ ารสรา้ งความเชอื่ ถือ
ได้ องค์กรหรือคนจะต้องเป็นส่วนหน่ึง อันแรกคือ รากใตด้ ิน Integrity (ความมีศักด์ศิ รี) มันเกิดท่ีองค์กรท่ีมี
คุณธรรม จริยธรรม องค์กรที่มีองค์ความรู้ เศรษฐกิจพอเพียงก็จะเป็นเหมือนองค์กรที่มันฝังอยู่ใต้ดิน
นอกจากนี้แลว้ จะต้องรู้ว่าต้องทาอะไร องค์กรจะไปทางไหน กต็ ้องมี Intent อย่างท่ีเรามียทุ ธศาสตร์ มแี ผน
ตัวน้คี ือลาต้นแล้ว ต้นไม้ก็ต้องรบั แสง สามารถถา่ ยทอดไปยังคนในองค์กรได้ หลังจากน้ันจะแสดงสมรรถนะ
ศักยภาพของคนในองค์กรก็คือภาวะของ Capabillities เรามีศักยภาพเราต้องดึงออกมาใช้ เพ่ือเสริมขีด
ความสามารถ เรามเี ร่อื งการมีส่วนรว่ มไหม ทรพั ยากรเราก็ตอ้ งสรา้ ง นคี่ อื ข้นั ตอนของการทางานแลว้ หยบิ มา
ใช้ ท้ายท่ีสุดคือ ผลลัพธ์ ก่อให้เกิดผลลัพธ์ท่ีดี อย่างน้อยก็มี 3 ผล คือ ผลผลิต ผลลัพธ์ ผลกระทบ สาคัญ
เพราะวา่ ในการบรหิ ารองค์กรอย่าคดิ แคผ่ ลผลิต ทาไปแล้วมีผลกระทบอยา่ งไร มีผลกระทบเชิงลบ/เ ชิงบวก
อย่างไร ถา้ เราทาแล้วคดิ ถึงผลลัพธ์ตรงน้ีได้คนที่ทางานด้วยเขาก็จะเช่ือม่ันในตัวเราและองคก์ รของเรา ตราบ
ใดที่เราสร้างความสามัคคีและสร้างความเห็นอกเห็นใจกันเราก็จะมีความสุข เราต้องสร้างกระบวนการน้ีให้
เกิดข้ึนแลว้ สร้างให้เกดิ ขน้ึ ในชมุ ชนให้ได้ด้วย

320

4. KM สะท้อนการฟงั บรรยายพิเศษ

หลังจากฟังการบรรยายแล้ว ผู้เข้าร่วมประชุมได้ทั้ง 4 กลุ่ม สะท้อนการเรียนรู้ตามประเภทการ

เรยี นรู้ คอื

กลุม่ Learn Unlearn Relearn

1 o เศรษฐกจิ พอเพยี งใช้กบั o เศรษฐกิจพอเพียงคือ o การบรหิ ารทรพั ยากร 4 M

ท้องถนิ่ ได้ เกษตรกรรม o การคน้ หาทางเลือกท่ดี ี

o ใชก้ บั งานหน้าที่รบั ผดิ ชอบ o เป็นมากกวา่ 3 ห่วง 2 o เศรษฐกจิ พอเพยี ง

ได้ เงอ่ื นไข บรู ณาการและ o การสร้างประสทิ ธภิ าพ + ผล

o ใชใ้ นชวี ิตประจาวันได้ นาไปใช้ o การพัฒนาความเชอื่ ม่ันกบั องค์กร

o แทจ้ รงิ การเร่มิ ต้นจดุ ใดก็ เศรษฐกจิ พอเพียง

ได้ ไม่จาเปน็ ต้องทาครบ o ใชว้ ิเคราะหอ์ งคก์ รได้

2 o เพ่อื นใหม่ ปรัชญาของ o กระบวนการการเรยี นรู้ o รูปแบบใหมๆ่ ของSEP กบั การ

เศรษฐกจิ พอเพยี งสู่งาน แบบเดิม พัฒนาองคก์ รการบรู ณาการงาน

ตัวเอง o เขา้ ข่าย = ผลผลิต

o SEP แบบใหม่ๆ นวตั กรรม o เขา้ ใจ = ผลลพั ธ์

และการเชื่อมโยง o เขา้ ถึง = ประโยชนส์ ขุ ของประชาชน

3 o คาบรรยายทชี่ ัดเจน o เดิมมองแตเ่ รือ่ ง o การจัดรูปแบบพนื้ ท่ี 30 (ปศุ

นอกเหนอื จากเศรษฐกจิ เกษตรกรรม สัตว)์ : 30(พืชสวน) : 30 (แหลง่ นา้ )

o เศรษฐกิจพอเพยี งสามารถ o มุ่งเน้นแต่ให้ความรู้กับ : 10(ทีอ่ ยูอ่ าศัย)

นามาใชก้ บั บุคคลและ ประชาชน แต่ตนเองและ o การปลูกพืชไวบ้ รโิ ภคเอง

องค์กร/ประเทศ บุคลากรในองค์กรยังไม่ o การเลีย้ งสตั ว์ การแปรรปู

o การบูรณาการร่วม เปล่ียน o การนามูลสัตวม์ าใชป้ ระโยชน์ (ทา

o ยดึ หลกั ธรรมาภบิ าล ปยุ๋ )

o การมสี ว่ นรว่ มของ o ลดรายจ่ายในครัวเรอื น สรา้ งรายได้

ประชาชน เสรมิ

o เกิดการแบ่งปนั ความเอ้อื อาทร

4 o มมุ มอง o เป้าหมาย o นาไปใช้

o การประยกุ ต์ใช้ o วิธกี าร

o ความเขา้ ใจ

5. การช้ีแจงกรอบประเด็นวิจยั
อธิบายตัวช้ีวดั ทงั้ 12 ข้อให้ อปท. มีความเขา้ ใจตรงกนั เพื่อทีใ่ ห้ อปท. ไดท้ บทวนโครงการและมอง

องค์กรของตนเองว่าเป็นอย่างไร หลังจากน้ันจึงช้ีแจงรายละเอียดการประชุมในแต่ละครั้งว่ามีเป้าหมาย

321

อย่างไร เม่อื เขา้ ใจตวั ชีว้ ดั ท้ัง 12 ขอ้ แลว้ อปท. จะทาการ pretest องค์กรของตนเองและนาข้อท่ีตนเองไมไ่ ด้
มารว่ มกันดูและปรบั วิธีการจดั การใหม่ เพือ่ ชว่ ยกนั ยกระดบั การทางานตามปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง

6. การบริหารโครงการตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
แตล่ ะอปท. ตา่ งนาเสนอโครงการตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง ดงั น้ี

ทต. ทัพทัน : โรงเรยี นผสู้ ูงอายุ และศนู ยศ์ าสตรพ์ ระราชา
อบต. ประดยู่ ืน : ศนู ยเ์ รยี นร้ดู ้านการเกษตร
ทต. หาดทนง : สนับสนุนอาชีพปลูกเมล็ดพันธ์ุพืช, สร้างอาชีพปลูกข้าว (ปลูกขายให้ศูนย์,พัฒนาพันธุ์ข้าว)
สรา้ งมาตรฐานมูลคา่ ผลผลติ ขา้ ว เนน้ ความร่วมมือแบบมสี ่วนรว่ ม
ทต. สว่างอารมณ์ : คลนิ ิกหมอใจดี เน้นผู้สูงอายุมีสขุ ภาพพื้นฐาน, กิจกรรมเย่ียมบ้าน ส่งเสริมให้ผสู้ ูงอายุให้
ออกสังคม
ทต. อุดมธัญญา : การจัดการขยะ “รีไซเคิล” ด้วยการนาเงินที่ได้จากการขายขยะนามาทากองทุนกลาง
ฌาปนกิจ, นาขยะมาแปรรูป เช่น เฟอรน์ ิเจอร์ ยางรถยนต,์ ลดค่าใช้จา่ ยของเทศบาลในการจดั เก็บขยะ/ขยะ
ลดลง, ขดุ แหล่งนา้ เพอ่ื การเกษตร เพ่มิ รายไดล้ ดรายจ่าย
อบต. เขาดิน : ตลาดเจ้าคะ่ ต่อยอดโครงการประชารัฐ เปิดพื้นทช่ี ุมชนเกษตร ย ก ร ะ ดั บ เ ป็ น แ ห ล่ ง
ทอ่ งเที่ยว เชอ่ื มประวตั ศิ าสตร์ ร. 5 และขยายให้ชุมชนอน่ื เข้ามาร่วมดว้ ย
อบต. หนองบวั : ศนู ยก์ ารเรียนรู้/การทาปุย๋ ชวี ภาพ/น้าสม้ ควันไม้
อบต. นครสวรรค์ออก : การพัฒนาคุณภาพชีวิต “ผู้สูงอายุ” โดยส่งเสริมดูแลผู้ป่วยติดบ้าน ติดเตียง ติด
สังคม ให้เข้าร่วมกิจกรรม และมีผู้ดูแลผู้สูงอายุ/ผู้ป่วยติดเตียง/ติดสังคม, บริหารจัดการคลังสมอง เปิด
โรงเรียนหลักสูตร ระดมข้าราชการเกษียณ พัฒนาหลักสูตรทักษะชีวิต, สนับสนุนพ้ืนที่ปศุสัตว์ให้เกษตรกร
เปน็ ศนู ย์เรียนรู้
อบต. บางตาหงาย : สนบั สนนุ อาชีพใหก้ บั ผสู้ งู อายุ
ทต. หว้ ยงู : เศรษฐกจิ พอเพียง โรงเรียนทานา/วิเคราะห์ดิน/น้าหมกั ชวี ภาพ ลดต้นทุนการทานา ด้วยการให้
เกษตรกรเข้ามาเรียนรู้ในการผลิตปยุ๋ , มีการเปรียบเทียบต้นทุน นาสู่การลดรายจ่าย, เป็นการปรับวิธีคิดคิด
ของเกษตรกร
ทต. บางขดุ : สนบั สนนุ เครอ่ื งสบู น้าใหเ้ กษตรกร/ชว่ ยเหลือเกษตรกร
อบต. อู่ตะเภา : คัดแยกขยะในครัวเรอื น/ทาน้าหมกั ชีวภาพจากขยะ/ลดการใชป้ ยุ๋ เคมใี นครวั เรือน/สนับสนุน
การปลูกพชื ผักในครัวเรือน
อบต. โก่งธนู : โครงการบ้านน้ีมีรักปลูกผักกัน สนองพระราชดารัสสมเด็จพระเทพ ฯ รับเมล็ดพันธ์ุทุก
ครวั เรือน, การจัดการขยะฌาปนกิจ
อบต. ท่ามะนาว : การใช้พลังงานทดแทน ด้วยการใช้ขี้หมูหมักเป็นแก๊สในครัวเรอื น ด้วยการบริหารจัดการ
(ครัวเรือน 50 บาท/ร้านค้า 100 บาท ) ช่วยลดรายจ่ายในครัวเรือน และลดข้อพิพาทเร่ืองการลดกลิ่น
มลภาวะทางอากาศ; จดั สรรท่ดี ิน; บัญชีครัวเรอื น

322

อบต. หนองแขม : ศนู ย์การเรยี นรเู้ ศรษฐกจิ พอเพียง หนองแขม มพี น้ื ท่ีเกษตร ปลูกผักปลอดสารพิษ สง่ เสรมิ
ทาบัญชคี รัวเรอื น และวสิ าหกจิ ชมุ ชน

ผ้เู ขา้ รว่ มประชุมเหน็ ว่า กระบวนการพฒั นาโครงการ ต้องคานงึ ถึง

ปจั จัยนาเขา้ กระบวนการ ผลผลิต (โครงการ) ผลลัพธ์ ผลประโยชน์
สูงสุด

รบั รสู้ ภาพพ้ืนที่ -จัดหางบประมาณ -ศนู ย์การเรยี นร้ปู ยุ๋
สภาพชมุ ชนเพอื่ -จัดหาเครื่องมอื ชวี ภาพ/นา้ ส้มควันไม้/
ทราบปญั หาเป็น อปุ กรณ์ โดยให้ มนั สาปะหลังผลิตถา่ น
นโยบายทอ้ งถ่ิน ประชาชนมาขอยมื -ศนู ย์ผ้สู ูงอายปุ ลูกพชื ไร้
ใช้ได้ ดิน
-ทหารช่างรว่ มกับชุมชน

ความรว่ มมอื ใน -จดั หางบประมาณ -พลงั งานทดแทน -ลดการใช้ -ความสงบสขุ
-การจดั การขยะ งบประมาณ -เกิดการเรียนรู้
การนาองคค์ วามรู้ -บรรจอุ ยใู่ นแผน -ลดตน้ ทนุ การทานา -รายไดเ้ พม่ิ รว่ มกนั
-พฒั นาคุณภาพชีวิต -ปรบั เปลย่ี น -จติ อาสาตน้ แบบ
มาใช้ -นาไปชแ้ี จง ผ้สู ูงอายุ กระบวนการคิด เชิงบวกมากข้ึน
-ลดรายจา่ ย(พชื ไรด้ ิน) -ลดมลพิษ
-ประชาชน (ประชาคมและ ส่ิงแวดลอ้ มดีขนึ้

-ทอ้ งถิ่น ประชาสมั พนั ธ)์

-หน่วยงาน

ภายนอก

นโยบายภาครัฐ -แหล่งสันทนการ (ตลาด -เกดิ การเรียนรู้
เจา้ ค่ะ) รว่ มกนั
-รจู้ กั แบง่ ปนั
-การเข้าสงั คม

-เรียนรวู้ ฒั นธรรม -Family folder

ร่วมกบั เอกชน -ออกแบบแผนชวี ิต

-การทางานอยา่ ง รายกลมุ่ เพ่ือจดั หา

ทุ่มเท อาชพี (ผลิตภัณฑ์)

-เก็บข้อมลู แบบ -อปท. สนบั สนนุ ทนุ

ABC-บญั ชี อุปกรณ์

ครัวเรือน -โดยประชาชนจิต

-เกบ็ ข้อมลู เฉพาะ อาสาเปน็ ผ้ลู งมอื ทา

เรอ่ื ง ทีต่ ้องการ

323

ปจั จัยนาเข้า กระบวนการ ผลผลติ (โครงการ) ผลลพั ธ์ ผลประโยชน์
สงู สุด

พัฒนาต่อยอด -ประสานความ
เชน่ ECEN รว่ มมอื ภาครัฐ
ภาคเอกชน
-อปท. เป็นผหู้ าตลาด
คา้ ส่งปลกี
-อปท. สรา้ งตลาด
ชุมชน
-กระบวนการคดิ ต่อ
ยอดและแกป้ ัญหา
-อปท. ชว่ ยเหลืองาน
ยากท่ีประชาชนทาได้
ยาก เชน่ งานเอกสาร
วิเคราะห์ สรปุ งาน

7. ท่ีมาของโครงการวิจยั และเป้าหมายโครงการวจิ ัยโดย ศ.ดร. อภชิ ัย พนั ธเสน

โครงการวิจัยในปีปีแรก มี อปท. ทั่วประเทศ 90 อปท. ปีนี้เพ่ิมขึ้นมาอีกประมาณ 109 แห่ง เป็น
199 แหง่ ขณะทีก่ ารเมืองในระดบั ชาติ แยง่ ชิงอานาจและผลประโยชน์ เม่อื ออกเปน็ นโยบายรัฐบาลชาติ ก็ไม่
แนใ่ จว่าผปู้ ฏิบัตแิ ละส่วนภมู ิภาคจะทาได้ จดุ สาคัญของการพัฒนาประเทศอยู่ท่อี งค์การปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น
โดยเฉพาะในเรื่องความอยู่ดมี ีสุขของพ่ีน้องประชาชน หลายท่านอยากให้เห็นส่ิงน้ีเกิดขน้ึ การทาโครงการนี้
เปน็ ปฏวิ ัตเิ งยี บ คอื ปฏิวตั ิดว้ ยการลงมือทาแล้วกก็ ้าวไปด้วยกัน ความสาเรจ็ ของโครงการน้ี ไม่ใช่ว่าการเขียน
รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เสร็จเรียบร้อย ความสาเร็จของโครงการน้ีคือการสร้างเครือข่ายของ อปท.
ทงั้ หลาย ตามทพี่ ระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หัวรชั กาลท่ี 9 ตงั้ เอาไว้ว่า “เราไมส่ ามารถทาใหท้ กุ คนเป็นคนดีได้
เราทาให้คนดีได้มีผลงานและดูแลบ้านเมืองได้ เพราะฉะน้ัน ส่ิงท่ีเราอยากทาคือ อยากจะนาสู่ความดี...จุด
เลก็ ๆ ขน้ึ มาหลายจุด ภาคไหนเครือข่ายไหนที่มีตวั อย่างที่เราก็จะพยายามนามาเป็นตวั อย่าง สร้างเครอื ข่าย
และสร้างให้เป็นต้นแบบและมาช่วยกันทา ใครเป็นผู้บริหารระดับชาติก็ไม่ใช่ประเด็น เพราะสิ่งที่ประชาชน
จะไดพ้ วกทา่ น (นายก อปท.) ได้ทาไว้แลว้ นอกจากนี้แลว้ ยังปรารถนาเหน็ การกระจายอานาจ กฎหมายของ
เราไม่สุด เม่ือกระจายอานาจเงิน การใช้เงินเราก็จะมีการไม่สะดุดในกรอบต่าง ๆ หรือเห็นว่าการใช้เงินผิด
ประเภท หลาย ๆ กรณี ในขณะท่ี อปท.อีกหลายแหง่ ท่พี ยายามทางานทกุ อย่างเพอ่ื ผลประโยชน์ของประชน
จริง ๆ แต่ประชาชนก็ไม่ยอมมีส่วนร่วมรับรู้กัน จึงหวังให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการร่วมกับ
อปท. ด้วย อปท. จะได้กาลังในการทางานมากขึ้น มีคนท่ีร่วมคิดร่วมทางานมากขึ้น ไม่ต้องรอพึ่งอปท. ลด
ภาระที่อปท. มีอยู่และจัดการงานอย่างอ่ืนได้ และประชาชนสามารถพึ่งตนเองได้ด้วย เพราะฉะน้ันการ

324

ทางานตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงคือเร่ืองสติปัญญา จะไม่พูดว่าความรู้ ใช้ความรอบรู้ รอบคอบ และ
ความซ่ือสัตย์ ความขยันหม่ันเพียร ท่สี าคัญคอื ถ้าเราทาในลักษณะน้ีเราก็ลดความเส่ียง ก็นาไปสคู่ วามยั่งยืน
รู้จักพอ เป็นผู้ให้ มีความสุข และที่สาคัญคือความกล้าเรียนรู้ ท้ังหมดถ้าไม่ปฏิบัติด้วยตัวเองจะไม่ทราบเลย
ถ้าเรามาร่วมมือกันแต่ละอปท. เราทางานร่วมกับประชาชนและชีวิตความเป็นของประชาชน และเป็น
ความสขุ และอาศยั พวกเราทกุ คนท่ีมคี วามคิด ความมงุ่ ม่นั พดู งา่ ย ๆ ช่วยกันหาเพอื่ นที่ดี และสรา้ งเพ่อื นท่ดี ี
งานพวกนีเ้ รากต็ ้องอาศยั ระยะเวลา เราทางานนี้ไมใ่ ชเ่ พื่อตวั เราเอง เราทาเพ่ือลูกหลานของเราในอนาคต

8. แนวทางการดาเนินงานในขนั้ ตอ่ ไปและการลงนามบนั ทึกขอ้ ตกลงความร่วมมือทางวิชาการ (MOU)
ก่อนการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการ (MOU) ระหว่างมหาวิทยาลัยมหิดล

โครงการจัดต้ังวิทยาเขตนครสวรรค์ และอปท. ท้ัง 18 แห่ง ได้มกี ารสรุปความคาดหวงั ร่วมกนั อกี ครัง้ คือ การ
สร้างเครือขา่ ยอปท. เพ่ือเข้ามาเรียนรูก้ ารยกระดบั ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงร่วมกัน ด้วยตัวแทนอปท. เข้า
มาเรียนรู้ร่วมกันผ่านการศึกษาดูงานในอปท แต่ละจังหวัด จานวน ๓ คร้ัง พร้อมไปกับทีมวิจัยเข้าไปศึกษา
เรียนรกู้ ับอปท. แตล่ ะแหง่ โดยมกี ตกิ าทตี่ กลงรว่ มกันคือ

ก. ผู้ที่มาเป็นตัวแทนอปท. ในการประชุมแต่ละครั้ง ต้องสามารถรับรู้ข้อมูล เรียนรู้ร่วมกัน และ
ตัดสนิ ใจได้

ข. ติดต่อสัมพันธก์ ันในไลนก์ ลุ่ม
ค. ข้อสรุปทีไ่ ดจ้ ากการประชมุ อปท. จะนาไปปฏบิ ตั ิ
ง. ในแตล่ ะคร้ังของการพบปะ ใหม้ กี ารนาของเดน่ ๆ ในพ้นื ท่อี ปท. มาแสดง แลกเปลี่ยนเรยี นรู้
จากนัน้ อปท. แต่ละแหง่ จึงได้ลงนามบันทกึ ข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการ (MOU) และประชุมคร้งั ท่ี
2 วนั ที่ 4-5 สงิ หาคม 2562 ณ อบต. เขาดิน อ. เก้าเลี้ยว จ. นครสวรรค์

รายงานผลการประชุมเชิงปฏิบตั กิ ารอย่างมสี ว่ นรว่ ม คร้ังท่ี 2

โครงการ “นวัตกรรมเพอ่ื พัฒนาท้องถ่ินตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง: ระยะที่ 2”
วันท่ี 4-5 สงิ หาคม พ.ศ. 2562

ณ ห้องประชุมเรอื นร่มไม้รีสอรท์ อบต. เขาดิน อาเภอเกา้ เลยี้ ว จังหวัดนครสวรรค์

วตั ถปุ ระสงค์ของการประชมุ

4. การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันในประเด็น ความหมายและคุณค่าของอปท. เทียบเคียง (Bench

marking) ความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของอปท. เด่น การบริหารงานอย่างโปร่งใส แนว

ทางการสร้างการมสี ว่ นร่วม

5. มที ัศนคติ ไดค้ วามรแู้ ละทกั ษะ ความคดิ สร้างสรรค์ และการวิเคราะหข์ ้อมูล

6. สานความสัมพันธเ์ ครอื ขา่ ยอปท.

ผูเ้ ข้ารว่ มประชุม

ผู้ร่วมประชมุ มาจาก 18 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีจานวนดงั น้ี

วนั เดอื น ปี ขา้ ราชการการเมอื ง ขา้ ราชการประจา- ข้าราชการประจา- รวม (คน)

(คน) ผบู้ รหิ าร-ปลดั (คน) ผู้ปฏิบัตงิ าน (คน)

4 สิงหาคม 2562 19 12 37 70

5 สงิ หาคม 2562 12 8 25 45

ผลการประชุม
1. กิจกรรม สนุ ทรียสนทนา “อปท. คุณคา่ และความหมาย”

หลงั จากนายกองคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบลเขาดินได้กลา่ วตอ้ นรบั ผู้เข้ารว่ มประชมุ และกลา่ วสรปุ การ
ประชมุ ในคร้ังท่ี 1 ทีผ่ ่านมา จงึ ไดเ้ ร่ิมกิจกรรมสนุ ทรีสนทนา ในหัวขอ้ “อปท. คณุ คา่ และความหมาย”

326

ผู้ร่วมประชุมได้ระดมความเห็นแลกเปล่ียนกัน ตัวแทนแต่ละกลุ่มได้นาเสนอผลการแลกเปลี่ยน โดยสรุป
ความหมายของอปท. วา่ เป็นองค์กรของรัฐที่ทางานชว่ ยเหลือดูแลประชาชน อย่างใกล้ชิดสนิทเหมือนญาติ
รับร้ปู ญั หาความต้องการ และสรา้ งความเปน็ ธรรมให้ประชาชนไดอ้ ย่างแท้จริง ทาให้แกป้ ญั หาทอ้ งถิ่นได้ตรง
จุด เข้าถึงง่าย และรวดเร็ว เป็นการเข้าถึงบริการของประชาชนรวมท่ีจุดเดียว One Stop Service ทั้งรับ
เร่อื งร้องทกุ ข์ แกไ้ ขปัญหา ประสานงานระหวา่ งหน่วยงานอน่ื ๆและประชาชน สนบั สนุน ประชาสมั พนั ธ์ เปน็
แหล่งเรียนรู้ รวบรวมฐานข้อมูลใหญ่ของชุมชน ช่วยเติมเต็มส่วนท่ีประชาชนขาดหาย ด้วยมาตรฐานเชิงรุก
รับรู้และแก้ปัญหาในการพัฒนาต่อยอด กาหนดแผนงานท่ีมาจากความต้องการของประชาชน สร้าง
นวัตกรรมทอ้ งถ่ินในการพัฒนาคุณภาพชวี ิตของประชาชน ไม่เพียงการบรกิ าร แตเ่ ป็นการพฒั นาตนเอง และ
ประชาชนในพ้นื ท่ีอย่างมสี ่วนรว่ ม สร้างความเช่ือมัน่ จากผลงานและสรา้ งการทางานอยา่ งมีความสขุ เพื่อการ
สรา้ งการมีสว่ นรว่ ม การมีจติ อาสา และทางานโดยยึดม่ันหลักธรรมาภบิ าล ดาเนนิ การตามปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพยี ง เพอื่ สร้างความม่ันคง ยง่ั ยนื และใหป้ ระชาชนมีสขุ อย่ดู ีกนิ ดี

2. เวทเี รียนรู้ “การเทียบเคียงความเป็นเศรษฐกิจพอเพยี งของอปท. เด่น”
หลังจากร่วมกันนิยามความหมายและคุณค่าของอปท. แล้ว ผู้เข้าร่วมประชุมได้ร่วมเรียนรู้ “การ

เทียบเคียงความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงจากนวัตกรรมเด่นของ อบต. ประดู่ยืน อบต. เขาดิน และทต. สว่าง
อารมณ์ คือ

เรื่อง “โครงการจ้างนักเรียน นักศึกษาระหว่างปิดภาคเรียน” โดย รองนายกกิตติ บุตรสิงห์ รอง
นายก องค์การบริหารส่วนตาบลประดู่ยืน นาเสนอการสร้างเด็กและเยาวชนรุ่นต่อรุ่นของอบต. ประดู่ยืน
โดยแนวคิดการดาเนนิ การเริ่มจากหนงั สอื ของกระทรวงมหาดไทยฉบบั หนง่ึ ประมาณปี 2551 เป็นหนงั สือส่ัง
การแนวทางหรือว่าแนวทางการปฏิบัติให้อปท. ดาเนินการเก่ียวกับเร่ืองให้เดก็ หรือเยาวชนท่ีกาลงั ศึกษาอยู่
ในเขตพ้ืนท่ีในส่วนที่มีครอบครัวฐานะยากจน ให้มาศกึ ษาหรือเรียนรู้ในอปท. ให้เยาวชนมีรายได้ในช่วงหยุด
เรียน ทางอบต. ประดยู่ ืนได้เล็งเห็นความสาคญั โดยท่านนายกใหต้ รองดู และเห็นสามารถดาเนินการได้ จึง
จัดตั้งงบประมาณข้ึนมาส่วนหนึ่ง โดยใช้งบประมาณในการขับเคลื่อนสร้างค่าตอบแทนท่ีเกิดประโยชน์แก่
ชุมชนและทอ้ งถิ่น ได้นาเอามาเป็นแนวทางในการขบั เคล่ือนใช้งบประมาณ 9 หม่นื กว่าบาท ซง่ึ ทามาตัง้ แต่ปี
2551 จนปัจจุบันนี้ยังคงมีการดาเนินกิจกรรมนี้อยู่ โดยเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนในตาบลได้เข้ามา

327

ฝึกงาน หรือมาศึกษาทางานในอบต. เป้าหมายจริงๆน้ันเราไม่ได้ต้องการให้รับรู้การทางานมากมาย แต่
ต้องการสร้างเด็กหรือเยาวชนในตาบลให้มีจิตใต้สานึกรู้ว่าในชุมชนหรือท้องถ่ินน้ัน อปท. มีการทางานกัน
อย่างไรบ้าง นายก ปลดั สมาชิกอบต. หรอื เจ้าหนา้ ท่ีในอบต. มีกระบวนการทางานให้กบั ท้องถิน่ ที่เขาดาเนิน
ชีวิตอยู่นน้ั เป็นอย่างไร เป็นประเด็นที่ตอ้ งการให้เขาทราบมากทสี่ ุด และใหเ้ ยาวชนได้มีรายไดใ้ นช่วงปิดภาค
เรียน จะได้รับคนละประมาณ 200 บาทต่อวัน และทาให้เด็ก ๆ เขาห่างไกลจากยาเสพติด และยังมีรายได้
ตรงน้ีไปช่วยแบ่งเบาครอบครัวด้วยส่วนหน่ึง และเป็นการฝึกให้เรียนรู้ชุมชนและท้องถิ่นไปด้วย เป็นแบบ
ภาพรวม มีประกาศรับสมัครจากเด็ก ๆ หรือเยาวชนในแต่ละหมู่บ้าน ในปีแรกมียอดสมัครมากพอสมควร
และเพิม่ ข้นึ เรอื่ ย ๆ ในปีต่อมาก จนท่านนายกตอ้ งตั้งยอดเพ่มิ ขน้ึ เพอ่ื เปดิ โอกาสให้มากข้นึ ส่งิ ทีไ่ ดร้ ับคอื เดก็ ๆ
เป็นกระบอกเสียงกระจายข่าวสารเผยแพร่ในชุมชนว่าได้มาเรียนรู้ในนี้แล้ว นายกมีหน้าที่ทาอะไร ปลัดมี
หน้าท่ีทาอะไร สมาชิกอบต. หรือพี่ ๆ ทท่ี างานในอบต. เขาทางานกันอยา่ งไร เด็กทีไ่ ด้เข้ามาทางานไมใ่ ช่เด็ก
ฝาก คนนี้เด็กนายก คนน้ีเด็กปลัด คนนี้เด็กสมาชิกอบต. โดยใช้วิธีการจับฉลาก และไม่รับเด็กฝาก การจับ
ฉลากน้ันมีเจ้าหน้าท่ีน้อง ๆ ที่ทางานในอบต. ช่วยในการจับฉลาก และในการจับฉลากยังมีผู้ปกครองมาน่ัง
ร่วมลุ้นร่วมเชียร์ให้กาลังใจลูกหลาน และมาดูว่าวิธีการของอบต. ทาอย่างไร เดิมรับเด็กน้อย และปัจจุบัน
เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ รับ 25 คน แต่มาสมัคร 60-70 คน รับต้ังแต่เด็กที่จบม.3 จนถงึ ปรญิ ญาตรีให้ได้เข้ามาศกึ ษา
เรยี นรูอ้ งค์การบริหารส่วนตาบล และแบง่ งานในสว่ นที่เด็กถนัดหรือเหมาะสม เชน่ เด็กผู้หญิง จะไปศึกษาใน
สว่ นของการคลัง สาธารณสุข หรอื งานเอกสาร ส่วนของเด็กผู้ชายจะไปศกึ ษาส่วนของกองช่าง ผอ.กองช่างก็
จะรับไปในการศึกษาเรียนรู้ แลว้ เด็ก ๆ สนใจมาก แล้วส่ิงที่เปน็ ประเด็นสาคัญท่ีสุด อบต. ประดู่ยืนเคยโดน
สานักงานการตรวจเงินแผนดิน สอบถามเร่ืองการใช้งบประมาณส่วนน้ี แต่สตง. ไม่เคยท้วงติง เพราะทาง
อบต. ให้เด็ก ๆ มีสมุดบันทึกจดทางาน ว่าทาอะไร และได้อะไร เมื่อมีข้อมูลนี้มายืนยันและมาพูดคุยกัน
ข้อมูลจะเก็บไว้ในส่วนของอบต. และเอามาประกอบการจดบันทึกในการนาเสนองบประมาณโครงการใน
ขอ้ บัญญัติประจาปี ซ่ึงอบต. ดาเนินการมานานแล้ว และทามาโดยตลอด ตัง้ งบมาโดยตลอด เด็กท่ีมาศึกษา
เรยี นรู้อบต. บางคนไดก้ ลบั มาทางานในอบต. พฒั นาถน่ิ บา้ นเกดิ ของตนเอง

สรุปประเด็นสาคัญ โครงการนี้ไม่ใช่การจ้างเด็ก/เยาวชนทางานโดยใช้วิธีการจ้างงานโดยระเบียบ
พสั ดุ แต่จัดทาเปน็ โครงการในข้อบัญญัติประจาปี ผลสัมฤทธ์ิของโครงการ จงึ ไม่เพียงเด็กมีรายได้ หากมีเด็ก
ๆ ในแต่ละปี มาเป็นกระบอกเสียง เข้ามามีส่วนร่วมกับอปท. เพราะเด็กเหล่าน้ีจะก้าวเข้ามาเป็นคนชักชวน
ให้ผปู้ กครองมามีสว่ นรว่ มดว้ ย อีกทั้งยงั มีกระบวนการประเมินผลสัมฤทธ์ทิ ี่ใหเ้ ยาวชนได้จดบันทึกการทางาน
ของตน เปน็ การยนื ยนั ผลการดาเนนิ งานซง่ึ หน่วยตรวจสอบ สตง. ก็ยังยอมรับ ปัจจบุ ันเยาวชนมีปัญหาเร่อื ง
การไม่เข้าใจกันมากเหลือเกิน โดยเฉพาะในโซเซียลมีเดีย ที่จะมีการพูดตลอดว่า ทาไมอปท. ไม่ทา เด็ก
เหล่าน้ีจึงเป็นยิ่งกว่ามัคคุเทศก์ ท่ีช่วยช้ีแจงและสร้างความเข้าใจบทบาทของอปท. ได้ โครงการน้ีใช้เงินไม่
มากทีเ่ ป็นการวางแผนการทางานเพอื่ ส่งตอ่ จากรุ่นสรู่ ุ่น เพราะเด็กบางคนกลับมาทางานในอบต.

เร่ือง “บริหารบุคคลจนสร้างจิตอาสา” โดยคุณอุบลวรรณ เลคฮอล รักษาการปลัดเทศบาล และ
เปน็ ตัวแทนนายกเทศบาลตาบลสว่างอารมณ์ นาเสนอการบริหารงานของเทศบาลตาบลสว่างอารมณ์ คล้าย
ๆ กบั ทอี่ น่ื คอื มีลกั ษณะเป็นครอบครวั ประกอบด้วย นายก ปลัด หัวหนา้ ฝา่ ย บลุ ากร ขา้ ราชการต่าง ๆ เน้น

328

การบริหารบุคคลจนสร้างจิตอาสา เป็นนโยบายสว่ นตัวของท่านนายกทีไ่ ด้เล็งเห็นความเหล่อื มล้า การเข้าไม่
ถึงบริการต่าง ๆ จึงมีนโยบายช่วยเหลือประชาชน “ดูแลใกล้ชิดสนิทเหมือนญาติ” และวิสัยทัศน์ในการ
บริหารงานของนายก “ทางานเสรมิ สร้างคุณภาพชีวิต ผกู มิตรหน่วยงาน สืบสานประเพณี” การทางานเป็น
ความชอบของผ้บู ริหารเป็นหลัก จึงจัดตัง้ ทีมงานจติ อาสาขน้ึ มา เราเรยี กวา่ “ทีมงานประชาชนอบอุ่น” ซง่ึ จะ
ดแู ล ช่วยเหลือประชาชนในด้านการจัดสถานท่ี ไมว่ า่ จะเป็นงานมงคล งานอวมงคล ทางทมี งานของเทศบาล
ก็จะไปจดั สถานท่ีให้ โดยจะต้องมาเขยี นคารอ้ งในการให้ทางเทศบาลไปจัดสถานท่ีและจะจัดทีมงานเพ่ือเข้า
ไปดาเนินงาน ดูแลตั้งแต่เกิดจนกระทั่งสิ้นลมหายใจ ไม่ว่างานประเพณีอะไรต่าง ๆ งานราชพิธี และทต.
ได้รับความไว้วางใจจากเทศบาลเมือง มีโอกาสได้ไปจัดงานเก่ยี วกับการผูกผ้า และได้รับความไวว้ างใจให้จัด
ในพิธีเปิดของสานักงานเทศบาลเมืองอุทัยธานี ได้รังสรรค์ผลงานออกมาเป็นที่ประจักษ์ท้ังภายในและนอก
จังหวัด เราได้รบั เชิญจากสันนิบาติสหกรณ์จังหวัดชลบุรี ให้ไปเป็นวทิ ยากรสอนการผกู ผา้ ตอนนี้ได้มีผลงาน
ต่อเนื่อง รับสอนทั้งอปท. ต่าง ๆ ทั้งในจังหวัดเรา ไปทั้งเชียงใหม่ สระแก้ว ตอนนี้เราได้ทาหลักสูตรให้กับ
สถาบนั การศึกษาในโรงเรียนให้กับเด็กและเยาวชน โดยใหท้ างทมี งานของเราไปสอน ซึง่ บุคลากรทเี่ ราสรรหา
มา เราเปิดโอกาสให้กับชาวบ้านที่มาสมัครงาน ลาดับแรกที่ท่านจะถามคือสามารถเคล่ือนศพได้หรือไม่
เพราะต้องมีใจเข้มแข็ง อนั นเ้ี ป็นหัวใจสาคญั หลัก ดแู ลตง้ั แต่มัดตราสัง จนขึ้นส่เู มรุ ทต. สวา่ งอารมณไ์ ดภ้ มู ใิ จ
และเรายังดูแลถึงศพไรญ้ าติ เหมือนเป็นผา้ ผนื เดียวกัน มงี บประมาณมากหรือน้อยเราดูแลได้เท่าเทียมกัน

เสริมประเด็นเพ่ิมเติม 3 ประเด็น คือ 1) มีคนถามเข้ามาวา่ 18 อปท. ท่ีทางมหิดลเลือก เลือกยังไง
นายกไม่มีอาชีพผู้รับเหมาเลย ซ่ึงทางวิจัยไม่ได้รู้เลยว่านายกมีอาชีพอะไรเพราะไม่มีฐานข้อมูลอาชีพนายก
เลย แต่ท่านนายกสมคิด พวงชื่น คนเดียวท่ีมีอาชีพผู้รับเหมา แต่ก่อนท่ีจะสมัครนายกภรรยาบอกว่า ถ้าจะ
สมัครต้องเลิก ถ้าไม่เลิกไม่ให้สมัคร แตพ่ อดีท่านสมคิดเป็นแบบท่ีผู้ชายไทยควรเดินตามเพราะเชื่อภรรยา 2)
การดูแลบุคลากรเหมือนสมาชิกในครอบครัว จึงดูแลด้วยการจัดอาหารให้รับประทานร่วมกัน ปรากฏว่าสต
ง.บอกวา่ ไม่ได้ ทั้งนไ้ี ม่ใชเ่ ฉพาะหนว่ ยงานรฐั เท่าน้ันทไ่ี ม่ได้ บริษัทเอกชนก็ยังจัดเล้ยี งข้าวกลางวันให้พนกั งาน
ไม่ได้ เพราะมันเป็นเรื่องของค่าตอบแทน เพราะทุกคนมีเงินเดือน ทันทีท่ีนายจ้างให้ค่าอาหารก็ต้องนาคิด
เป็นภาษี ทางเล่ียงของบริษัทคือเก็บค่าอาหารพนักงานในราคาประหยัด เช่น คนละ 100 บาท และ 3)
กระบวนการดูแลบคุ ลากร มิได้ใหเ้ ขามีงานทา ไดท้ างานบริการช่วยเหลือประชาชน อันเป็นประโยชน์สุข อีก
ทง้ั ยงั เปิดโอกาสให้บุคลากรได้พฒั นาศกั ยภาพอย่างเตม็ ท่ี คอื สามารถเป็นวิทยากรสอน ให้กับหน่วยงานต่าง
ๆ ได้

เร่อื ง “โครงสร้างพืน้ ฐานในชมุ ชน” โดย นายวฒั นากร ผิวผ่อง นายกองค์การบริหารสว่ นตาบลเขา
ดนิ แนวทางการบรหิ ารงานของอบต. เขาดนิ คอื ใช้ทนุ ทเ่ี รามอี ยู่ให้เป็นประโยชน์ที่สดุ ซ่ึงผู้บริหารชดุ กอ่ น ๆ
นายก สจ. สส. ในอดีตที่ผ่านมาได้วางแนวทางไว้สมบูรณ์ ท้ังเร่ืองถนนหนทาง แหลง่ น้าในตาบล โครงสร้าง
พ้ืนฐานท่ีจาเป็นต่อชาวบ้าน “ทางบกสะดวกทางน้าท่ัวถึง” แก้ปัญหาได้ทุกเรือ่ ง แตว่ ่าทผี่ า่ นมาการวางระบบ
ไว้ดีแต่ยังคงเปน็ ถนนลกู รัง แหลง่ นา้ ก็ยงั เป็นคลองเลก็ ๆ เมอื่ เวลาผา่ นไป 10-20 ปี พื้นทเี่ กษตรกรรมมากขน้ึ
ประชากรมากข้ึน เดิมเคยทานาครั้งเดียวกเ็ พิ่มเป็นทาสองคร้ัง ย่ิงพอมรี ับจานาขา้ วก็ทานาถงึ สามครั้ง จึงไม่
เพียงพอต่อความต้องการ ถนนทรุดโทรมไปตามกาลเวลา เบ้ืองต้นของอบต. เขาดินเรากาหนดว่า ถ้าเป็น

329

ถนนท่ีจะทา อบต. ขอดูเรื่องของหมู่บ้านเล็ก ๆ งบประมาณน้อย ปี ๆ หนึ่งงบไม่เกิน 3 ล้านกว่าบาท ส่วน
ถนนเส้นใหญ่เราวางเครือข่ายใยแมงมุม แต่ละเส้นที่ทาเป็นคอนกรีตหรือราดยางและต้องทาเชื่อมแต่ละหมู่
ได้ ไมท่ าขาดตอน โดดไปโดดมา จะต้องเป็นเครือข่าย จะทาเรอื่ งขอไว้กอ่ น งบประมาณทัง้ จงั หวดั ท้ังกรมตา่ ง
ๆ โดยเขียนแนวทางการประโยชน์ต้องท่ัวถึงคนทั้งตาบล ไม่ใช่แค่คน 2-3 หมู่บ้าน เราทามาตลอดตั้งแต่ปี
2555 เริ่มเขยี นแผนเปน็ โครงการเครือขา่ ยของถนนใยแมงมมุ เพื่อท่จี ะตอบสนองความตอ้ งการของประชาชน
ในพื้นที่เกษตร สว่ นในชุมชนในหม่บู ้านถนนเส้นเล็ก ๆ งบประมาณ 1-2 แสนบาท อบต. เป็นคนรับผิดชอบ
ได้งบประมาณมาตลอดเพราะสง่ เรื่องไปเขาเหน็ ความสาคัญว่าเส้นหน่งึ ๆ มนั ใช้ได้ทั้งตาบลมันจะผ่านตงั้ แต่
ตะวนั ออกสุดไปโผล่ตะวันตกสดุ เหนอื สุดไปใตส้ ดุ เป็นเครือขา่ ย ไม่ต้องมาออ้ มมาย้อน และประหยดั คา่ นา้ มัน
ใหก้ ับพี่น้องเกษตรกร ไมว่ า่ จะเป็นขนถา่ ย การค้า หรือว่าจะเขา้ ไปทางาน ฉะนนั้ เรามที างรดั ที่เป็นคอนกรตี ที่
ดีกว่าลูกรัง ปัจจุบันเหลือประมาณ 5-6 เส้นทาง ซึ่งเราโชคดีท่ีได้โครงการมาตลอดหลายปี ทั้งทางจังหวัด
และทางกรม รองนายกรัฐมนตรี ก็มีส่วนให้ (โดยอปท. จัดงบร่วมสมทบ) ทุกวันนี้เข้านาเข้าไร่เป็นถนน
คอนกรีต ช่วยแบ่งเบาภาระและเพ่ิมมูลค่าพื้นที่ของท่านไปในตัว เส้นใดมีพื้นท่ีคอนกรีตผ่าน พื้นท่ีนั้นมี
มลู คา่ เพิ่มขนึ้ ประมาณ 10-20 % ของธนาคารเอกชน 30% ยังเพ่มิ ความปลอดภยั และประหยัดงบประมาณ
ในการซอ่ มแซม เพราะเม่ือกอ่ นเกษตรกรสบู นา้ ถนนพงั ทกุ ปี ลกู รังกใ็ ช้ไมไ่ ด้ เรอ่ื งแหลง่ นา้ ตลอด 30 ปีท่ผี ่าน
มา โชคดีท่ีผนู้ าร่นุ ก่อนได้วางระบบไว้แล้ว แต่เป็นคลองขนาดเล็ก และยงั มีแม่น้าปิงอยทู่ างตะวันออกยาวท้ัง
ตาบล คลองทา่ ขนมจนี ทางทิศตะวันตก ซึง่ เป็นแมน่ า้ อกี สายหน่งึ ทย่ี าวทง้ั ตาบล ในบงึ พนื้ ทส่ี ่วนกลาง มพี น้ื ที่
ประมาณ 400 กว่าไร่ น้าอุปโภคมีเพียงพอตลอดท้ังปี แต่การที่จะให้น้าไปถึงหน้าไร่หน้านา ซ่ึงเป็นพื้นที่ใน
การดแู ล จงึ จัดการทาร่องคอนกรีต เริ่มทาไป 20 เปอร์เซน็ ต์ เพ่อื ป้องกนั การขดุ หน้านาท่จี ะทาใหท้ ่อลอยท่อ
เขิน ในพื้นท่ีก็มีปัญหาอุปสรรค์อยู่บ้าง ทาไปถึงไหนใครก็ชอบ เรื่องน้าอปุ โภคภายใน 3-4 ปีนี้จะครอบคลุม
ทุกพ้ืนท่ี จะพยายามรีบดาเนินการ ถึงงบประมาณจะมีข้อจากัด ส่วนทุนเรื่องอื่น ตาบลเรามีวัดทาง
ประวัติศาสตร์ท่ีชัดเจน จึงดึงขึ้นมาเผยแพร่ต่อเติม ปัดฝุ่นให้สวยงามขึ้น ให้มีประวัติชัดเจนข้ึนให้มีคนรู้
ประวัติ ให้นาเที่ยวได้มากข้ึนเพื่อกลายเป็นแหลง่ ท่องเทยี่ ว 4 วดั ทีเ่ ราดึงข้ึนมาเป็นแหล่งท่องเที่ยวจากเดิมไม่
มีใครรู้ ไม่มีใครสนใจวัดก็คือวัดธรรมดาแต่จริงแล้วไม่ธรรมดา เช่น วัดมรรครังสฤษดิ์ เป็นวัดท่ีมีวิหารหนึ่ง
เดยี วในโลก ทเี่ ป็นศลิ ปะนาอฟี ซ่งึ ตอนนด้ี งั ไปทั่วโลก ตอนน้ีเจ้าอาวาสไปอยอู่ เมรกิ าคร่งึ เดอื นเพอ่ื เผยแพรว่ ัด
นี้ เราบุกบ่นั มาตัง้ แตป่ ี พ.ศ. 2551-2552 ตอนทยี่ ังเป็นรองนายก แต่งานพึ่งจะสาเร็จเมอ่ื ปี พ.ศ. 2556-2557
เพราะคนเร่มิ เห็นจากโซเชียลเร่ิมกระจายมากข้ึน ทง้ั มาดงู าน เป็นวหิ ารท่หี ลวงพ่อเจ้าอาวาส อดีตเจ้าอาวาส
ช่วยกันปั้นช่วยกันสร้างตามจิตนาการ ตามนิมิตของท่าน พญานาคเป็นแบบน้ี พระพุทธรูปเป็นแบบน้ี ป้ัน
เสร็จก็ปล่อยไว้แบบนั้น คนก็มองว่าเหมือนตัวตลกเหมือนเด็กปั้นเล่น แต่พอมาดูแฝงด้วยธรรมะ ท่านบอก
คนเราไมไ่ ด้สวยงามไปซะทุกอยา่ ง พญานาคทาไมตอ้ งสวยงาม ทง้ั ๆท่ีไมเ่ คยมีใครเหน็ พญานาค แต่จะมาบอก
ว่าอย่างนีไ้ ม่ใชอ่ ย่างน้นู ใช่ นีค่ ือคติธรรมทีท่ า่ นมอบให้ แลว้ ทุกวนั นีม้ ันกลายเปน็ ศิลปะนาอีฟ คือ หนง่ึ เดียวใน
โลกและยังเช่ือมกับศาสนา กลายเป็นท่ีสนใจของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ส่วนวัดเขาดินใต้ก็เป็นสถานที่
เสด็จประพาสต้นในรัชกาลท่ี 5 ท่านเสด็จมาท่ีตาบลเขาดิน ก็กลายเป็นประวัติศาสตร์ที่นามาเพิ่มเติม บอก
เล่าใหผ้ ูอ้ ื่นรู้ มาทาความสะอาดพื้นที่ใหม้ นั น่าเท่ียว คือ ต้นทุนที่เรามมี าสร้างมูลคา่ เพิ่มให้กับชมุ ชน นอกจาก

330

ชุมชนเราจะเป็นชุมชนเกษตรกรรมก็กลายเป็นชุมชนท่องเท่ียวเชิงนวัตกรรม เชิงนวัตวิถี เชิงธรรมชาติ และ
เชงิ เกษตรกรรม ซง่ึ ปที ่แี ลว้ หมู่ 8 ไดน้ วตั วถิ ีติดอนั ดับ 2 ของจังหวดั และอนั ดับ 2 ในระดับภาค “เพราะฉะนัน้
เราแค่พัฒนาทุนท่ีเรามีให้มันดีข้ึน ให้น่าสนใจขึ้นโดยข้อมูลต้องเป็นจริง เราอาจจะเพิ่มเติมได้บ้างแต่ต้องไม่
เกินจริง เพ่ือความน่าสนใจ” แต่สุดท้ายสิ่งท่ีเราต้องบอกกับชุมชนก็คือว่า เม่ือเรามีคนช่ืนชมแล้ว เราก็ต้อง
รักษาต่อยอดสู่เยาวชนต่อไป ต้นทุนที่เรามีเราทาอะไรไว้ บรรพบุรุษเราสร้างอะไรมา ก็ต่อยอดทาให้ดีขึ้น
น่าสนใจข้ึนแล้วรักษามันไว้ มันจะพัฒนาด้วยตัวของมันเอง ส่วนการทาตลาดเจ้าค่ะซึ่งเป็นนโยบายของ
ภาครัฐ เราก็อาศัยความเช่ือในสิ่งท่ีชาวบ้านมี คนในชุมชนร่วมกันเพราะมีความเช่ือเหมือนกันความคิด
เหมอื นกนั มันทาอะไรง่าย เราตอ้ งพัฒนาความเชอื่ กบั ต้นทนุ ที่เรามคี วบค่กู นั ไปดว้ ย งานกจ็ ะสาเรจ็ และก็เดิน
ตอ่ ไปไดง้ ่าย สว่ นงานหลักๆทเ่ี ป็นวาระของชาติ เชน่ เร่ืองขยะ เร่อื งยาเสพติด พวกนีเ้ ปน็ งานคอ่ นขา้ งยากทา
คนเดยี วไม่ได้ อปท.ทาไมไ่ ด้แน่นอนถ้าไม่มีองคก์ รอน่ื มามสี ่วนร่วม ท้ังภาคเอกชน ชาวบา้ นมาช่วยเรา ส่ิงพวก
น้มี ันดาเนินการยาก แต่ส่ิงท่ีเราเดินให้เลยเช่นทางบก ทางน้า ทางวัฒนธรรม เรามีหน้าท่ีโดยตรง ผมช่ืนชม
ทา่ นรองนายกประดูย่ ืน เรอื่ งจา้ งเยาวชนเขา้ มา ผมอยากจะทาทุกปีด้วยซ้า พร้อมท่ีจะให้เงิน แตพ่ อสตง.มา
ตรวจทีไร เฉพาะพนักงานจ้างผมก็เกินอานาจหน้าที่ ทาไม่ได้ทาไปก็เส่ียง ถ้ามาคราวหน้าเจอก็เรียกเงินคืน
แต่ชอบแนวคิดท่านนายกที่ให้ชุมชนมามีส่วนร่วมให้เด็กมามีส่วนร่วมว่าเราทาอะไร เพราะเด็กเหล่าน้ีคือ
อนาคตเขาต้องดูแลบ้านแทนเรา เพราะข้าราชการส่วนใหญ่เป็นคนนอกพ้ืนที่เขาคงไม่รักบ้านเราเหมือน
เยาวชนในพ้ืนท่ี เราดีใจและจะน้อมนาไปปฏิบัติ เราจะพยายามทาให้ได้ เร่ืองทุนทรัพยากรบุคคลก็เป็นอีก
ต้นทุนหนึ่งเราก็เอามาพัฒนาตามแนวทางที่เราวาดเอาไว้พัฒนาต้นทุนท่ีเรามีให้ดีที่สุด ไม่ต้องไปคิดใหม่ทา
ใหม่ ต้นทุนที่บรรพบุรุษเราวางไว้เป็นต้นทุนพอเพียงท่ีดีที่สุด เราจะทาอย่างไรให้น่าสนใจ ให้สะดวก และ
พฒั นาต่อไปใหต้ ้นทุนเหล่าน้ียง่ั ยืนขึ้น

สรุป การท่องเที่ยวจะเกิดได้ก็ต้องอยู่บนพ้ืนฐานของโครงสร้างถนนที่เป็นใยแมงมุมผู้คนเข้ามาได้
งา่ ยและน้าท่ีพรอ้ ม และก่อให้เกิดส่ิงทต่ี ่อยอดเป็นตลาดได้ การกลับมาท่ีทุนทม่ี ีอยู่ นามาเจียระไน ปรับ ต่อ
ยอด และเสรมิ สร้างสรรค์ต่อยอด

หลังการฟังนาเสนอ ผู้เข้าร่วมประชุมได้สะท้อนสิ่งที่ได้เรียนรู้ ท่ีเป็น ส่ิงที่ได้เรียนรู้ใหม่ (learn) ส่ิง
เกา่ ท่ไี ด้เรียนร้ใู นมุมใหม่ (Relearn) และความเข้าใจผิดท่ตี อ้ งละทง้ิ (Unlearn) ดว้ ยการติดเป็นบัตรคา Post
it

3. การนาสนิ ค้าเด่นๆ ของแต่ละอปท. มาแสดง แลกเปล่ียน และเรยี นรูร้ ะหวา่ งกัน
ขณะพักกลางวันมีกิจกรรมการนาสินค้าเด่นๆ ของแต่ละอปท. มาจัดแสดง แลกเปล่ียน และ

นาเสนอ รวมท้งั หมด 11 อปท. ดังนี้
1. อบต.ประดู่ยืน พริกแกง และแจกันทาจากไม้
2. อบต.บางตาหงาย ผลิตภัณฑ์จากไหมพรม กระยาสารท
3. ทต.ทพั ทนั ผลติ ภัณฑจ์ ากผักตบชวา และพวงกุญแจจากเศษผ้า
4. อบต.หนองแขม ฟกั ทองพันธ์ทุ องคา น้ามลั เบอรร์ ี นา้ มนั มะรุมสกัดเยน็ และสบสู่ มนุ ไพร

331

5. ทต.หว้ ยงู หมวกและกระเปา๋ จักสานจากเส้นพลาสติก
6. อบต.เขาดิน หมก่ี รอบ ครองแครงกรอบ ฝร่ัง และนา้ ฝรง่ั
7. อบต.ห้วยคต ขนนขบเคยี้ วปา้ จรูญ พวงกญุ แจและยางรดั ผมจากผ้า
8. ทต.สว่างอารมณ์ หมวกและกระเปา๋ ทาจากกลอ่ งนม
9. ทต.บางขดุ ไม้กวาดดอกหญา้
10. อบต.เขาชนกัน เครือ่ งจกั สาน และนา้ พรกิ อรอ่ ยท่ีสดุ คอื นา้ พรกิ เผาไข่เค็ม
11. อบต.อู่ตะเภา เหด็ สามอยา่ งพรอ้ มดื่ม และ ข้าวหมาก

4. เวทเี รยี นรู้ “การเทยี บเคยี งความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของอปท. เดน่ ด้านการจดั การขยะ
หลังจากกจิ กรรมการแลกเปลี่ยนสินค้าและเดนิ เลือกซื้อสนิ ค้าของแตล่ ะอปท. ช่วงบา่ ย เป็นการรว่ ม

รับฟังเวทีการเรียนรู้ การเทียบเคียงความเป็นเศรษฐกิจพอเพียงของ อปท. เด่นด้านการจัดการขยะ ได้แก่
อบต. ทา่ มะนาว ทต. อดุ มธญั ญา และอบต. ประดยู่ นื

เร่ือง “การจัดการของเสียในชุมชน” โดย นายวสันต์ ดรชัย นายกองค์การบริหารส่วนตาบลท่า
มะนาว ได้รับรางวัลโครงการอบต. energy award. 2 ปีซ้อน ในจังหวัดขนาดใหญ่ ปีน้ีผู้ว่าราชการจังหวัด
ลพบุรี รณรงค์ทาให้เต็มพ้ืนท่ี เพราะฉะน้ันบริบทแต่ละพ้ืนท่ีก็จะแตกต่างกันที่เด่นๆ ก็คือ โก่งธนู เด่นเร่ือง
การจดั การขยะ และม่วงค่อม อ.ชัยบาดาล ของอบต. ท่ามะนาวเด่นในเรือ่ งของนวัตกรรมการจัดการขยะอีก

332

รูปแบบหน่ึง สามารถนาเรียนสามารถนาไปประยุกต์ใช้ ซ่ึงเดิมมีปัญหาคล้าย ๆ กัน คือ ไม่มีที่ทิ้งขยะ ใน
ชุมชนก็จะท้ิงขยะข้างทาง เพราะฉะนั้นกิจกรรมที่ลพบุรสี นับสนุน และเป็นวิธีท่ดี ีที่สดุ ในตอนนี้ คอื เรื่องของ
การคัดแยกขยะจากต้นทางจากครวั เรอื น อันไหนท่ีคัดแยกได้กจ็ ะแยกไปขายทั้งหมด แต่ละพ้ืนที่ก็จะมบี ริบท
แตกต่างกนั ของทา่ มะนาวจะเป็นอีกรปู แบบหนง่ึ ของการจดั การขยะ เนน้ เรอ่ื งการคัดแยกเหมือนกันท้งั หมด
และมีการฌาปนกจิ คอื เอารายไดจ้ ากการขายขยะ เอามาเขา้ ฌาปนกจิ โก่งธนู มว่ งค่อม ลกั ษณะแตกต่างแต่
ละบริบท เก็บศพละ 30 บาท คือเอาขยะมาขายและเก็บสะสมไว้ 3 เดือนประมาณ 300 บาท เมื่อคนใน
ครอบครัวเสียชีวิต กองทุนเราจะจัดเก็บเป็นรายครัวเรือน อย่างอบต. โก่งธนูจะเป็นรายบุคคล ใครใน
ครัวเรือนเสียชีวิตจะมีฌาปนกิจให้เลย ถ้าเกิน 300 บาท สามารถโอนคืนได้เบิกไปใช้ได้ จัดเก็บเดือนละคร้ัง
และที่อยากจะนาเสนอก็ คือ นวตั กรรมหนึ่งซึง่ เป็นเตาเผาขยะไรค้ วัน หลายพ้ืนที่จะมปี ัญหาเรอ่ื งกลบฝังก็ไม่
ดี เผากองก็ไม่ดี ทุกวิธีไม่ดีหมด แต่เราจะทาให้ดีข้ึนมานิดหน่ึง ถึงกับเป็นมลพิษ การเผาขยะยังไงก็เป็น
มลพิษแต่จะทายังไงให้ดูดีข้ึน ซ่ึงนวัตกรรมหน่ึงของท่ามะนาวก็คือ เตาเผาขยะไร้ควัน ซึ่งตรงน้ีเราทาวิจัย
รว่ มกับ ปตท.จากัดมหาชน บริษัทยักษ์ใหญ่มาทาเรื่องเตาเผาขยะ ตัวนี้เราไปดูตน้ แบบที่คลองน้าไหลก็เป็น
เตาเผาขยะไร้ควันอีกแบบหน่ึง แต่ว่าควันยังเยอะอยู่จากต้นแบบที่เราทาเตาเผาขยะหลายๆรูปแบบ แต่
ปัจจุบันพัฒนามาเป็นตัว KL1 เป็นเตาชีวมวล เป็นเตาสองช้ัน เป็นการนาเอาก๊าซชีวมวล มาเผาซ้า
กระบวนการเผาขยะมันจะเกิดก๊าซชีวมวลจะต้องเอามาเผาซ้าทาให้เกิดความร้อนสูง 300-400 องศา
เซลเซียส ใน KL1 น้ีชว่ ยใหก้ ารเผาไหมส้ มบูรณ์ ควนั นอ้ ย เรายังรับจา้ งไปอบรมเชงิ ปฏิบตั กิ าร อย่ใู นโครงการ
ทา่ นรองนายกรัฐมนตรี ประจิน จั่นตอง ไปทาให้หลายโรงเรียนเลยในพื้นที่ รูปแบบของ KL1 ถังจะเป็นสอง
ช้ัน ด้านในจะเจารูทาให้ก๊าซชีวมวลเข้ามาเผาซ้า เหมือนการเผาขยะโดยแก๊สแต่เป็นก๊าซที่เกิดจาก
กระบวนการเผาไหม้ ทาให้ได้ความร้อนสูง ตัวปล่องด้านบนจะเป็นตัวปิดและเตมิ อากาศ พอเกิดควันขึ้นจะ
ดึงออกซิเจนเข้าไปเผาไหม้ซ้าอีกทีทาให้ควันมันเหลือน้อย อีกตัวจะเป็น KL2 ท่ีจะพัฒนาจากตัว KL1 ตัว
KL2 ท่านรองประจินบอกว่าเร่อื งเผามนั ก็ดีอยู่ ไมเ่ ป็นกอง ข้เี ถ้าเหลือน้อย ไม่มีควนั แตล่ องตอ่ ยอดใหม้ ันดูดี
ไปขึ้นอีก ทางชุมชนจึงนานโยบายต่อยอดมาพัฒนาเป็นเผาขยะแล้วได้ถ่าน เผาแบบระบบไม่ได้เติมอากาศ
300-400 องศาเซลเซียส มันจะเป็นถ่านไบโอชาร์ (Biochar) ท่ีมีคุณภาพค่อนข้างสูง คือ เป็นส่วนผสมของ
เคร่ืองสาอาง หรือว่าเปน็ ยารักษาโรคท่ีแกท้ ้องเสยี ได้ กระบวนการนาเอา KL1 แล้วเอาถงั อีกใบมาใส่ฟืนแล้ว
เอาไปวางไวข้ ้างใน แล้วเอาขยะใส่ไปเผาปกติ ในกระบวนการแรกจะเกิดก๊าซชีวมวลหน่ึงรอบในการเผาไหม้
ฟืนจะเกิดก๊าซชีวมวลอีกรอบหนึ่ง ทั้งหมดเป็น 3 ช้ัน ถ้าต่อท่ออกมาสามารถทาเป็นก๊าซหุงต้มได้ใส่กับหัว
แก๊ส แต่ถ้าไม่ใช้หุงต้มใช้ข้อต่อม้วนวนเข้าไปเผาตัวเองอีกทีหน่ึง จะได้กระบวนการเผาก๊าซถึงสองคร้ัง เป็น
ปริมาณก๊าซที่สูงมากถ้าเราเผาท่ัวไปของกระทรวงพลังงานเราจะเผา 4 ช่ัวโมงแล้วก็ปิดเตา แล้วเช้าอีกหน่ึง
วนั เอาถา่ นไปใช้ ของเราเผา 1 ชัว่ โมงถ่านสกุ ปดิ เตา อกี 1 ชั่วโมงเอาถา่ นมาใช้ได้ รวมแลว้ 2 ชวั่ โมงสามารถ
เอาถ่านมาใช้ได้ เป็นถ่านไบโอชาร์คุณภาพสูง เผาท่คี วามรอ้ น 700 องศาเซลเซียส เป็นงานวิจัยที่ทาร่วมกับ
ปตท. จากน้ันมาทาเป็น KL3 ทาเปน็ ฉนวนกันความร้อน เพราะตัว KL2 เวลาเผาแล้วยืนใกลๆ้ ไม่ได้ ตัว KL3
เอาบ่อซีเมนต์มาครอบแล้วเอาทรายใส่ลงในช่องว่าง ความร้อนพุ่งขนึ้ ถึง 1,000 องศาเซลเซียส สามารถเผา
เหล็กละลายได้เลย ตอนน้ีเราจะพัฒนาเป็น KL4.0 ตัวนี้จะใช้เป็นสเตนเลสทั้งหมดเลย ใบหน่ึงตก 40,000

333

บาท เป็นงานวิจัยมันแพง แต่กับชุมชนคงไม่เหมาะ ถ้าเผาขยะจริงๆแค่ KL3 ก็พอ ซ่ึงจะเผาให้ได้ถ่านท่ีมี
คุณภาพสูง และถ้าเผาท่ีความร้อนสงู จะไมม่ ีเขมาควัน และได้ถ่านท่ีสามารถนาไฟฟ้าด้วย เราไปช่วยทาให้วัด
ให้โรงเรียนด้วย ส่วนน้ามนั ท่ีเหลือใช้เรานามาผลิตไบโอดีเซล (Biodiesel) อันน้ีทาวิจัยร่วมกบั มหาวิทยาลัย
นเรศวร ติดตั้งป๊ัมหยอดเหรียญน้ามันไบโอดีเซล ไม่ต้องทาอะไรยุ่งยากของเราทาแค่เอาน้ามาล้าง 3 ครั้ง
แล้วนาไปผสมกับดีเซลกับเอทานอล มันจะออกมาเป็นน้ามันสาหรับเคร่ืองยนต์เดินส่ีเกียร์หรือใช้กับรถ
กระบะได้เลย เพราฉะน้ันน้ามันท่ีเหลือใช้เอามาทากระบวนการนี้ได้ และการจดั การขยะระบบ biodry อีก
ระบบหนึ่งเป็นงานวิจัยร่วมกับมหาวิทยาลัยนเรศวร คอื ปัจจุบันน้ีบางพื้นท่ีบอกไม่ต้องการรถขยะ ถ้าเกิดมี
รถขยะมีถังขยะมีปัญหา แต่บางพ้ืนที่ท่ีมีความจาเป็นต้องใช้มันก็ควรมี ไม่ใช่ว่าการจัดการไม่มีถังขยะเป็น
เรื่องที่ดี ซึ่งมันไม่ใช่ทุกอย่างดีหมดแต่อยู่ที่บริบทของการใช้ ของท่ามะนาวจะไม่มีถังขยะแต่มีรถขยะ คือให้
ชุมชนใส่ถุงดาไว้เลย จะจัดเก็บในทุกเช้าวันอังคาร เอามาอบในคอนเทรนเนอร์อบด้วยระบบโซลาเซลล์ อบ
จนแห้งแล้วนามาอัดเป็นก้อนพลงั งานชีวมวล มนั สามารถขายได้ ถ้าไมท่ าขายไปส่งที่ TPIPP ถ้าเรามีปัญหา
เร่ืองท้ิงเราไม่ต้องไปทิ้งในที่เรานั้น เพราะรับทิ้งฟรี แต่ถ้าเป็นก้อนเช้ือเพลิงมันสามารถขายได้ คานวณค่า
ความร้อนได้ ขายเป็นเงินได้ ขยะเปียกอีกหนึ่งตัวท่ีเรานาไปทาปุ๋ย ทาน้าหมัก EM มีอีกนวัตกรรมหนึ่ง
ปัจจุบันเขานยิ มกันมาก มีทั้งรูปแบบชนบท และรูปแบบชมุ ชนเมืองจะต่อเข้ากับทอ่ แอรใ์ ช้ฝาครอบท่ีพัดลม
แอร์เข้าไปช่วยเติมอากาศ และมีบ่อหมักรักษ์โลก เป็นถังสองชั้นด้านล่างเป็นตะกร้าเอาไว้ใส่เศษอาหาร
ด้านบนเป็นถัง 2 ใบครอบซ้อนกนั เป็นระบบเติมอากาศทาให้อากาศหมนุ เวียน ทาให้จลุ ินทรีย์และส่ิงมชี ีวิต
ในนั้นเจริญเตบิ โตไดด้ ี กระบวนการยอ่ ยสะลายดี อนั นที้ ารว่ มกบั สถาบันวิจัยพลังงาน คร้ังแรกเอาขยะไป 10
กโิ ลกรัม คร้ังต่อไป 3 กิโลกรัมทุกวัน 1 เดือนขยะไม่เต็มเปิดมาขยะหายหมด เพราะมีกระบวนการย่อยแล้ว
ส่วนทย่ี ่อยจะซึมออกด้านข้าง เราเอาดินกอ่ นและหลังไปทดสอบคา่ ดนิ ค่าปุ๋ย ค่าสารอาหารพบวา่ ดนิ หลงั จะ
เพ่ิมขึ้น อีกหนึ่งตัวขอเพิ่มเติม คือ ขยะภาคการเกษตรที่เราทาอยู่ก็คือข้ีหมู มีปัญหาเรื่องกล่ิน และสิ่งไม่พึง
ประสงค์ ปจั จุบันชุมชนเรามีการหมักบ่อกา๊ ซ บอ่ หมกั แล้วต่อทอ่ เข้าในชุมชน เราสามารถจ่ายใหไ้ ด้ท้ังตาบล
25 กิโลเมตร จ่ายให้กับชุมชนได้ 24 ชั่วโมง ก๊าซขี้หมูเป็นระบบท่อท้ังหมดเลยแบบเหมาจ่ายเดือนละ 60
บาท สว่ นกากเราจะเอามาตากและทาปุย๋ น้าดว้ ยเหมือนกัน สว่ นแก๊สเราเอามาขายเป็นคาร์บอนเครดิตดว้ ย
เราเป็นเจ้าแรกที่สามารถขายคาร์บอนเครดิตได้ ปัจจุบันส่งขายให้กับเยอรมันทั้งหมด ตอนนี้เป็นที่ต้องการ
มากปีละหมื่นตัน แต่อบต. ในประเทศไทยผลิตได้ปีละไม่ก่ีพันตัน เพราะฉะนั้นมันสามารถกาจัดขยะเป็น
zero ได้ นี่เป็นอีกตวั อย่างหนึง่ ของการจัดการขยะ

เรอื่ ง “การจดั ตงั้ ธนาคารขยะ โครงการลด คัดแยก และใช้ประโยชน์จากขยะมูลฝอย 3 Rs” โดย
คุณสุทารัตน์ พุ่มเจริญ หัวหน้าฝ่ายอานวยการ เทศบาลตาบลอุดมธัญญา ได้ยกฐานะมาจากอบต. เม่ือปี
2554 เป็นเทศบาลเล็ก ๆ ท่ีมีแค่ 3 กอง ยังไม่มีกองสาธารณสุข และกองการศึกษา เร่ิมโครงการฌาปนกิจ
ขยะ ของเราเป็นการจัดต้ังธนาคารขยะ โครงการคัดแยกขยะ และใช้ประโยชน์จากขยะ เพ่ือให้ประชาชนได้
เข้ามามีส่วนร่วมในการคัดแยกและจัดต้องเป็นกองทุนฌาปนกิจขยะ พ้ืนท่ีของเรากว้างถึง 289 ตาราง
กิโลเมตร พ้ืนที่ส่วนใหญ่จะเป็นไร่อ้อย ตัวชุมชนจะอยู่ห่างๆกัน จะมีการดาเนินการจัดต้ังเนื่องจากเ ป็น
นโยบายของรัฐบาลในการคัดแยกขยะ ของเราเร่ิมโครงการเม่ือเดือนตุลาคมปี 60 เริ่มแรกเลยจะมีการ

334

ประชมุ คณะกรรมการจัดต้งั กองทนุ ขนึ้ มาโดยจะออกรับซ้อื ขยะจากหมู่บา้ น และเปิดบัญชีกลางไว้เพ่ือนาเงิน
ขยะที่ได้มารวมในบัญชีไว้ เริ่มต้นมีสมาชิกเข้ามาสมัคร 476 ราย ปัจจุบันมีท้ังส้ิน 1231 ครัวเรือน จาก
ประชากรท้ังหมด 3,600 กว่าครัวเรือน คิดเป็น 30 กว่าเปอร์เซ็นต์ ศพละ 20 บาทจะแตกต่างจากของท่า
มะนาว มีเงินหมุนเวียนในบัญชีเดือนละ 200 ถ้าเกิดขายขยะไม่ถึงก็ต้องสมทบเงินเพ่ิม เงินที่ได้ของสมาชิก
รายแรก 9,520 บาท จากสมาชิก 476 ราย มีการมอบในวันฌาปนกิจ ปัจจุบันรายท่ี 69 เป็นเงิน 24,620
บาท เป็นการช่วยเหลือในการจัดงานศพได้เลยส่วนหนึ่ง ส่วนประชาชนท่ีไม่มีจริง ๆ ก็จะขอเบิกก่อนเพื่อ
นาไปจัดเตรียมงาน ขยะตั้งแต่เดือนตุลาคม 2560 - กันยายน 2561 เงินท่ีประชาชนนาขยะมาขายคือ
812,000 กว่าบาท มีเงนิ สมทบอีก 100,000 กว่าบาทรวมเงินหมุนเวียนในโครงการปงี บประมาณ 2561 เป็น
1,004,000 กว่าบาท ส่วนของปีงบประมาณ 2562 จนถึงเดือนมิถุนายนท่ีผ่านมา ตอนนี้มีจานวนขยะที่
ชาวบ้านนามาขายรวม 560,000 บาท เงินสมทบอีก 200,000 กวา่ บาท รวมท้ังสิ้น 800,000 กว่าบาท จะมี
ผู้เสียชีวิตรวมแล้ว 69 ราย สรุปฌาปนกิจขยะ มีจานวนประชากร 10,255 คน ครัวเรือน 3,633 ครัวเรือน
จานวนที่เป็นสมาชิก 1,231 ครัวเรือน คิดเป็น 33.89 เปอร์เซ็นต์ ผู้เสียชีวิตท่ีรับเงินล่าสุด 24,620 บาท
ยอดเงินหมุนเวียนในบัญชี ธกส.ปัจจุบันมี 337,962 บาท ปีงบประมาณ 2561 ลดปริมาณขยะได้ 277,797
กิโลกรัม คิดเป็นเงินมูลค่าขยะที่นามาขาย 963,673 บาท ส่วนปีงบประมาณ 2562 ตั้งแต่ ตุลาคม 2561 -
มถิ ุนายน 2562 ลดขยะไปได้ 212,960 กิโลกรัม คิดเป็นเงิน 650,000 กว่าบาท และมีการบรหิ ารขยะเปียก
โดยการมบี อ่ กาจดั ขยะเปยี กของแต่ละหมูบ่ ้าน

เรื่อง “การบริหารจัดการขยะในตาบล” โดย นายอนุชา แผดศรี รองปลัดองค์การบริหารส่วน
ตาบลประดู่ยืน เริ่มมาเม่ือตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 ก็ท่ัว ๆ ไปตามที่รัฐบาลได้กาหนดเป็นวาระแห่งชาติ ท่าน
นายกมีแนวคดิ ที่จะจดั การขยะท่ีต้นทาง เราไม่มีการวางถงั ในชุมชน จึงมีแนวคิดการจัดการขยะที่ต้นทางจะ
ดีกว่า เริ่มแรกทางอบต. ไดเ้ ข้าร่วมการประชุมพลเมืองยุคใหม่ไร้ถงั กลับมากร็ ่วมพูดคุยกบั นายกว่าลักษณะ
โครงการคิดว่านา่ จะดีกับพื้นท่ีเรา จึงประสานงานกับสถาบันพระปกเกล้า โดยท่าน ดร.ไพบูลย์ โพธ์ิสุวรรณ
ให้มาทาโครงการท่ีอบต. ประดู่ยืน ก็ได้ทา MOU ร่วมกับท่านดร.ทาโครงการชุมชนไร้ถัง เป็นการฝึกอบรม
ผนู้ าชุมชนและหลายภาคส่วนท่ีเข้ามาอบรมเกยี่ วกับการบรหิ ารจัดการขยะ จากตน้ ทาง โดยท่านจาแนกขยะ
เปน็ 3 แบบคือ ใชไ้ ม่ได้ ตดิ พษิ และตดิ เชอ้ื จากนนั้ ไปเพมิ่ พนู ความรู้โดยการศึกษาดูงานของผู้นาชมุ ชนและผู้
ที่เกีย่ วขอ้ ง ไมว่ า่ จะเป็นทางสถานศกึ ษา วดั ผนู้ า อสม. ต่าง ๆ สถานอี นามยั ไปดงู านท่ีลาปางและลาพูน ซ่ึง
ท้ังสองแห่งถือว่าเป็นต้นแบบของเรา ปัจจัยสาคัญที่ทาให้โครงการสาเร็จ คือ วัด บ้าน โรงเรียน ร่วมมือกัน
เมอื่ เราทาโครงการทหี่ มบู่ า้ นแล้วยังไม่ได้ผล ผู้บรหิ ารเลยคดิ การประกวดหมบู่ า้ นสะอาด สร้างแรงจูงใจ และ
ให้เงินรางวัลสาหรับหมู่บ้านท่ีชนะการประกวด เป็นกุศโลบายอย่างหนึ่ง และมีการสมัครเข้าร่วมโครงการ
รวมทั้งตัวนายกเองก็สมัคร ทาตามหลักเกณฑ์ มีการแต่งต้ังคณะกรรมการ ก็จะมีจากหลายภาคส่วนท้ังจาก
โรงพยาบาล สถานอี นามยั ผู้อานวยการสถานศึกษา ทหาร ตารวจ รวมแล้วประมาณ 10 ท่าน มาตัดสนิ ตาม
เกณฑท์ ี่เราตง้ั ไว้ ดูความสะอาดบา้ นเรือน สวนสาธารณะตา่ ง ๆ และมอี ีกหลายตวั ช้วี ดั เม่ือประกวดแล้ว ก็จะ
มกี ารจัดมอบรางวัล และให้แตล่ ะหมู่บา้ นมาแสดงและจัดบูทกิจกรรมที่ทากัน ส่วนเงนิ รางวัลหลายท่านอาจ
สงสัยว่านาเงนิ มาจากไหน เราจะแบ่งหมบู่ ้านเป็น 3 ระดบั เพอื่ แบง่ ขนาดการรับเงนิ รางวัล เพ่ือที่จะไดน้ าเงิน

335

ตรงนี้ไปพัฒนาหมู่บ้าน หมู่บ้านขนาดใหญ่ที่ได้รางวัลที่ 1 ได้รับเงินรางวัล 5 แสนบาท ส่วนขนาดเล็กก็จะ
ได้รบั 3 แสนบาท เงนิ นี้ไดม้ าจากเงินทีจ่ ะมอบใหก้ บั พัฒนาหมู่บา้ น ซ่ึงจะมอบในแผนงานการจดั ปกติก็จะให้
เงินพัฒนาอยู่แลว้ ถ้าคุณแขง่ ขันแล้วชนะจะเพิ่มเงินตรงนี้ให้ท่ีจะไปพัฒนาหมู่บ้าน เรานาเงินตรงน้ีเพ่ือสร้าง
แรงจูงใจทุก ๆ หมู่ หมู่ท่ีได้ที่ 1 เขาจะได้ถนนเพ่ิมข้ึนอีกสาย เงินรางวัล 5 แสนบวกกับเงินท่ีได้ประจาอีก 2
แสน หัวใจของโครงการคอื การสร้างแรงจูงใจ นอกจากบวรทจ่ี ะทาให้โครงการประสบความสาเร็จเลย คือ ผู้
ประสานงานและเก็บข้อมลู เป็นนอ้ งๆพนักงานในอบต. จะเป็นคนช่วยประสานตา่ ง ๆ ทางอบต. จะแบง่ และ
มอบคาส่ังให้เลยว่าหนึ่งหมู่บ้านให้เจ้าหน้าท่ีดูแล 2 คน ลงไปประสานในหมู่บ้านทุกเดือนเวลาไปประชุม
หมู่บ้าน แลว้ ต้องไปเก็บขอ้ มลู มาเพราะขอ้ มลู น้เี ราเอาไปรายงานจังหวดั ว่าทาอยา่ งไรกัน การลงพื้นท่ีก็จะลง
ไปตอนประชุมหมู่บ้านกัน พอเลิกกองกลางเราจะลงเก็บข้อมูลขยะก่อนเร่ิมดาเนินการ ว่าปริมาณขยะมี
เท่าไหร่และดูว่าแต่ละเดือนขยะจะลดลงๆแค่ไหน ที่เราลงครั้งแรกลงไปเก็บขยะชั่งเก็บข้อมูลลงแบบฟอร์ม
ผลของโครงการ ปีแรก มีคนเข้าร่วมโครงการคิดเป็นร้อยละ 77 ของครัวเรือนท้ังหมด ปริมาณขยะลดลง
เฉล่ียต่อเดือนคิดเป็นร้อยละ 6.725 เราจะเนน้ ความสะอาดของชุมชนและการคดั แยกขยะ เข้าปีที่ 2 คนเข้า
ร่วมโครงการครบทกุ ครวั เรอื น ปรมิ าณขยะลดลงอย่างต่อเน่ือง และปที สี่ องจะเนน้ นวตั กรรมสิ่งประดิษฐ์จาก
ขยะมากข้ึน ปีที่สามเราจะเน้นการจัดการขยะเปียกทุกหลังคาเรือน ตามนโยบาลของรัฐบาล และมีการ
รณรงค์โดยการลงพ้ืนที่ ปีก่อนผู้ชายทาธนาคารนา้ จะเหนื่อยมาก ความต่อเนื่องของโครงการในปี 2563 ทาง
ผู้บรหิ ารมีแนวคิดทจี่ ะมุง่ เน้นให้ทุกหมูบ่ ้านมีฐานการเรียนรู้ครบทกุ หมู่ ปัจจุบันก็มร 3 ท่ีหลกั ๆ แตป่ ีหน้าจะ
ดาเนินการให้ครบทุกหมู่ อีกประเด็นคือแรงจูงใจสาหรับการทางาน ถ้าสามารถบริหารจัดการท่ีหมู่ไหน
ควบคุมแล้วชนะ กจ็ ะมผี ลเกี่ยวกบั การประเมนิ

5. แนะนา Website อบต. หาดสองแคว จ.อุตรดติ ถ์ เทียบเคียงตวั ชี้วดั 2.2
การจัดทาข้อมูลที่ควรจะเอาไปนาเสนอให้ประชาชนทั่วไปเข้าถึงเว็บไซต์ โดยหน้าแรกของเว็บไซต์

ควรท่ีจะมีข้อมูลพื้นฐานทั้งหมดของอปท. เช่น ประวัติชุมชน/อปท. ข้อมลู ประชากร รายได้ ภูมิศาสตร์ของ
พ้ืนที่ โครงสร้างองค์กร วสิ ัยทัศน์ และข้อมูลที่เกย่ี วขอ้ งคอื แผนต่าง ๆ จะพบวา่ ในการแสดงไฟลข์ อ้ มูลแผนที่
เป็น Microsoft word จะไม่สามารถอ่านข้อมูลได้ เน่ืองจากเวอร์ชันที่ต่างกันหรือไฟล์หมดอายุการใช้งาน
แนะนาให้อัพโหลดเป็นไฟล์ PDF แทนเพื่อท่ีไฟล์จะได้ไม่มีปัญหา และนาลิงค์มาแปะไว้ในส่วนต่างๆเพ่ือให้
สะดวกต่อการค้นหา หากมีข้อมูลที่ครบถ้วนค้นหาได้ง่าย คะแนนในข้อของการมีส่วนร่วมก็จะเพ่ิมมากขึ้น
เพราะมีการเผยแพร่ข้อมูลแก่ประชาชนได้รับทราบ โดยอปท. แต่ละแห่งสามารถเทียบเคียงการนาเสนอ
Website กับ Website อบต. หาดสองแคว จังหวัดอุตรดิตถ์ ซึ่งเป็นแนวทางในการปรับปรุงการเผยแพร่
ข้อมลู ของอปท. ไดเ้ ป็นอย่างดี

6. การศึกษาดงู าน “ตลาดเจ้าค่ะ ลานวัฒนธรรม ริมนา้ ปงิ ” หนา้ วัดเขาดินใต้ อบต. เขาดนิ
นายกวฒั นากร ผิวผ่อง นายกอบต. เขาดนิ เล่าถงึ ความเป็นมาของตลาดเจ้าค่ะ เดมิ มีรา้ นค้าแค่ 30

ร้าน การใช้จ่ายในตลาดเฉลี่ย รายละ 100 บาทต่อวัน แตพ่ อเพ่ิมเป็น 150 ร้าน ค่าเฉลี่ยการใช้จา่ ยในตลาด

336

เพ่ิมขึน้ รายละ 350 บาท เพราะเราเปิดตลาดแค่วนั อาทติ ย์วันเดียว สง่ิ ท่ีสาคัญที่ทาใหเ้ กิดตลาดเจ้าคะ่ ไม่ใช่
เพราะบริหารจัดการดี แตเ่ พราะ ข้อแรก ทาเลท่ีต้ังตลาดดี ข้อสองมีเพือ่ นร่วมทา คนไม่ไดม้ าตลาดเจ้าคะ่ แค่
ที่เดียว มาไหวพ้ ระ มาปล่อยปลาทาบุญ มาซื้อฝร่งั ปลอดสารพิษ และตกเย็นมาทต่ี ลาดเจ้าค่ะ ถ้ามีแค่ตลาด
โดด ๆ ไม่มีใครรว่ มทา ก็จะไม่ได้ผลออกมาเป็นแบบนี้ ต้องมีคแู่ ข่งท่ชี ่วยดึงดูดให้ลูกค้ามีตัวเลือกในการเลือก
ซ้ือสินค้า โดยตลาดเจ้าค่ะเติบโตคล้ายๆกับตลาดทุกตลาด ร่วมแรงกันของคนในชุมชน โดยอาศัยความเช่ือ
ความศรทั ธาของหลวงพ่อเฮง และรัชกาลที่ 5 มาชว่ ยกันแล้วเกดิ ความสขุ สนกุ เร่ิมแรกขายไมห่ มดกแ็ จกรา้ น
อื่น ๆ ในตลาด อย่างน้อยก็ยังได้เพ่ือนท่ีเราแลกของกัน ความสามัคคีก็เกิด แล้วก็เอาคาว่าเจ้าค่ะมาเป็น
จุดเด่น กลายเป็นแบรนด์ของท่ีน่ีไปแล้ว และสร้างรายได้ให้กับชุมชน นอกจากน้ียังทากิจกรรมให้คนมา
เดนิ ตลาดได้มสี ว่ นรว่ ม และสรา้ งอุบายการทาบุญเสรมิ ความเฮงตอ่ ผทู้ ีศ่ รัทธาต่อหลวงพ่อ ทาใหค้ นมีกิจกรรม
ในตลาดไม่ใช่เพียงแค่มาซื้อของแล้วก็กลับ ถ้าประทับใจเขาจะมาบ่อยและบอกต่อ โดยที่เราไม่ต้อง
ประชาสัมพันธ์มากมาย เราก็พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวไป และอยากให้ทุกชุมชนมี เพราะมันสร้างรายได้ให้
ชุมชน ตลาดเจ้าค่ะเลียนแบบตลาดที่อ่ืนมา แล้วมาปรับให้เป็นของเราในแบบของเรา โดยให้หลวงพ่อ
คมุ้ ครองปกปักรกั ษา และสรา้ งศรัทธาแกป่ ระชาชน

ในการประชมุ วันตอ่ มา ผู้เข้ารว่ มประชุมได้รว่ มกนั จัดการความรู้ 3 Ls คอื สง่ิ ท่ไี ดเ้ รยี นรู้ใหม่ (learn)
สง่ิ เก่าที่ได้เรยี นรูใ้ นมมุ ใหม่ (Relearn) และความเขา้ ใจผดิ ที่ตอ้ งละท้งิ (Unlearn) ดังนี้

337

Learn -อัตลักษณข์ องตลาด คาพดู “เจา้ ค่ะ” การแตง่ ชุดไทยของแมค่ ้า
-สืบสานประวัติศาสตรแ์ ละวฒั นธรรมผ่านการทอ่ งเท่ียว
-สร้างความสมั พันธ์ในชมุ ชน เออ้ื เฟือ้ กันและกัน
-การบรหิ ารจัดการเป็นระบบ มกี ารสรปุ งานของพอ่ ค้าแม่คา้ หลงั เลิกตลาด

Relearn-ชมุ ชนก่อตง้ั ตลาดกันเอง โดยมอี ปท. เป็นหน่วยงานสง่ เสรมิ และเติมเต็ม
-การแลกเปลีย่ นผลผลิต
-กุศโลบายในการสรา้ งรายได้ นาความเชอ่ื ความศรัทธา ความหวังมาเช่อื มโยงกนั

Unlearn-การใช้เทคโนโลยไี ร้เงนิ สด
-ไม่ใช่แค่ขายของ แต่ขายวัฒนธรรมและวถิ ีชมุ ชน

จากนั้นจึงให้ผู้เข้าร่วมประชุมไดส้ ะท้อนผลการเก็บข้อมูลจากการไปสัมภาษณ์นักท่องเท่ียวถึงส่ิงที่
คาดหวงั และเหตผุ ลที่คาดหวัง เพ่ือมาสรปุ ใน กจิ กรรม Want สู่ Need

นักทอ่ งเท่ยี วคาดหวังอยากได้ ทาไมถงึ อยากได้
1.อาหารอร่อย ราคาถกู สะอาด ทานของดี ซ้อื ได้หลายช้นิ ไม่อันตรายต่อสขุ ภาพ
2.รา้ นค้าหลากหลาย มาครัง้ เดียวได้ครบ
3.จุดเช็คอนิ ถา่ ยรปู ลงโซเชียล สร้าง story ใหก้ ับตนเอง
4.ชมบรรยากาศ เพราะแตกต่างจากตลาดอื่น ช่วยให้ผอ่ นคลาย
5.รว่ มกจิ กรรมกับครอบครวั สานความสมั พนั ธ์ในครอบครวั
6.อยากร้วู ฒั นธรรมภูมปิ ญั ญาประวตั ิศาสตร์ แคช่ ่อื “เจ้าค่ะ” กน็ ่ามาแลว้ ชมสถานที่
ประวัติศาสตร์
7.ลานกิจกรรมและลานภูมิปัญญา นักท่องเทยี่ วมีส่วนร่วมทากิจกรรมตา่ งๆ
8.ตน้ ไมห้ รอื ไม้ดอกไม้ประดับ ความร่มร่นื เปน็ ธรรมชาติ ความสวยงาม สบายตา
9.ความปลอดภยั คุณภาพชีวิต ลกู หลานทม่ี าด้วยไมเ่ กดิ อนั ตราย
10.สถานทจี่ อดรถ มที จ่ี อดรถสะดวกสบาย
11.ทาบญุ ดว้ ยเดนิ ตลาดด้วย สะดวก มาทเ่ี ดยี วได้ถึง 2

338

7. กจิ กรรมบรรยายพิเศษ หัวข้อ “การบริหารงานอย่างโปรง่ ใสตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของ
อปท.” โดย ผอ. พวงททิ ย์ วัฒนรุ่งเรอื งยศ ผูอ้ านวยการสานักงานตรวจเงนิ แผ่นดนิ จังหวัดอทุ ยั ธานี
คุณพวงทิทย์ วัฒนรุ่งเรืองยศ ผู้อานวยการสานักงานตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดอุทัยธานี ได้มา

บรรยายพิเศษในหัวข้อ “การบริหารงานอย่างโปร่งใสตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของอปท.” โดยมี
เน้ือหา คือ พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 ออกโดยกระทรวงการคลัง สตง. เป็น
หนว่ ยงานภายใตก้ ฎหมายฉบบั น้ี โดยมาตรา 80 ในกฎหมายบัญญัตวิ า่ หลกั การสาคญั เรื่องการตรวจเงนิ แผน
ดิน ต้องกระทาด้วยความสจุ รติ รอบครอบ โปรง่ ใส เทย่ี งธรรม กล้าหาญ ปราศจากอคติ และเป็นไปตามหลัก
ธรรมาภิบาล โดยให้เป็นไปตามกฎหมายประกอบด้วยรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน ทาหน้าท่ี
ตรวจสอบหน่วยงานของรัฐ (มาตรา 4) หมายถึง ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วงงานรัฐสภา ศาลยุติธรรม
ศาลปกครอง ศาลรัฐธรรมนูญ องค์การมหาชน ทุนหมุนเวียนที่มีฐานะเป็นนิติบุคคล องค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ิน

มาตรา 37 การจ่ายหนี้ผูกพันของหน่วยงานของรัฐ อาศัยอานาจที่มีอยู่ตามกฎหมาย ต้องเป็นไป
อยา่ งโปรง่ ใส ค้มุ ค่า ประหยดั โดยพจิ ารณาเปา้ หมายประโยชนท์ ี่ได้รับ ผลสมั ฤทธ์ิ ประสิทธภิ าพ และเปน็ ไป
ตามรายการวงเงินงบประมาณรายจ่าย หากจะจ่ายได้ต้องมีเงินในกระเป๋า และในการจ่ายต้องมีเป้าหมาย
ต้องมีการเขียนโครงการ วัตถุประสงค์ กลุ่มเป้าหมาย และเงินจ่ายกิจกรรมต้องสอดคล้องกันตามเป้าหมาย
เช่น การเขียนโครงการพาเด็กไปทัศนศึกษาที่สวนสยาม แต่ในโครงการมีวัตถุประสงค์ให้เด็กได้เรียนรู้
วัฒนธรรม ซงึ่ ไมส่ อดคล้องกนั กบั วตั ถุประสงค์

มาตรา 48 การจัดซ้ือจัดจ้างและการบริหารพัสดุหน่วยงานของรัฐ ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ท่ี
กาหนดไว้ในกฎหมาย โดยต้องดาเนินการด้วยความสุจริต คุ้มค่า โปร่งใส มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
สามารถตรวจสอบได้ ตอ้ งมีเอกสารให้ สตง. ตรวจสอบ รปู ถา่ ยจึงมีความสาคัญ

สตง. มรี ะยะเวลาตรวจแค่ 180 วัน หากสง่ ช้า จะทาใหก้ ารทางานของสตง. เรง่ รบี และอาจไมม่ ีเวลา
แกไ้ ข พรบ.วนิ ยั การเงินและการคลงั จะมีการแบ่งสว่ นการจดั เกบ็ รายได้ ของ อปท. ซึ่งสว่ นมากจะถูกตอ้ ง ซ่ึง
ทางสตง. จะเน้นเรื่องของรายจ่าย ทางสตง. จึงต้องลงมาตรวจสอบบ่อยครั้ง เนื่องจากต้องดูผลสัมฤทธ์ิว่า
เป็นไปตามวัตถปุ ระสงค์ มปี ระสทิ ธภิ าพหรือไม่

บัญชี การรายงาน และการตรวจสอบ อปท. จะถูกกระทรวงการคลังกาหนดมาตรฐานการบัญชี
ภาครัฐ และนโยบายการบัญชี ในอนาคต มาตรา 70 อปท. จัดทารายงานการเงินประจาปีงบประมาณ ซ่ึง
อย่างน้อยต้องประกอบไปด้วยงบแสดงฐานะทางการเงิน งบแสดงผลการดาเนินงานทางการเงิน ทั้งเงิน
งบประมาณและเงินนอกงบประมาณ หรือเงินอื่นใด รวมถึงการก่อหน้ี ทั้งน้ีตามหลักเกณฑ์และกระทรวง
ยุติธรรมกาหนด ตามระเบียบมหาดไทย 90 วันต้องกาหนดส่ง ในปี 2563 อปท. ทั้งหลาย ต้องวางปากกา
แลว้ มาใช้ระบบ e-LAAS โดยเริม่ แล้วในหลายอปท. รวมถงึ ทางสตง. เอง ในอนาคตอปท. สามารถเลือกไดว้ ่า
จะให้ สตง. ตรวจสอบหรอื ให้ผู้สอบบัญชเี อกชนตรวจสอบ

339

มาตรา 4 หน่วยรับตรวจ คือ หน่วยงานราชการ กระทรวง ทบวง กรม ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถ่ิน
หน่วยงานที่รัฐมิได้จัดตั้งขึ้นแต่ได้รับเงินอุดหนุนหรือกิจการที่ได้รับหรือทรัพย์สินลงทุนท่ีได้รับจากหน่วยรับ
ตรวจ เช่น การเข้าไปตรวจทุนอาหารกลางวัน ท่ีได้รับจาก สปสช. หรือได้รับจากส่งเสริมในเร่ืองอุดหนุน
เฉพาะกิจ หรือเงินอุดหนุนทั่วไปในเรื่องของอาหารกลางวัน ตรวจเพ่ือรายงานการใช้จ่ายผลสัมฤทธิ์จากเงิน
อดุ หนนุ เหลา่ น้ี ใหก้ ับท่านนายกรฐั มนตรใี นฐานะประธานกองทุน และใหก้ บั ผอ.เขตนครสวรรค์

ในมาตรา 4 ผู้รับตรวจ คือ หวั หนา้ ส่วนราชการหรือนายกอปท. จะมีหนังสือเปดิ ตรวจจากสตง. ทา
เรื่องขอเขา้ ตรวจสอบ โดยให้เตรยี มเอกสารในการตรวจสอบต่าง ๆ และหนังสือปิดตรวจ โดยใหน้ ายกอปท.
ร่วมเข้ารับฟังปัญหาต่าง ๆ หรือประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการใช้จ่ายเป็นอย่างไร เพ่ือท่ีจะได้นาไป
แก้ไขปญั หา

การตรวจเงินแผนดิน คือ การตรวจสอบการเงินของหน่วยรับตรวจ รวมถึงการตรวจการจัดเก็บ
รายได้ การรับ การใช้จ่าย การใช้ประโยชน์ การเก็บรักษา และการบริหาร ซ่ึงเงิน ทรัพย์สิน สิทธิ และ
ผลประโยชน์ของหน่วยรับตรวจ หรือที่อยู่ในการครอบครอง อานาจการใช้จ่ายของหน่วยรับตรวจว่าเป็นไป
ตามกฎหมายระเบียบข้อบังคับมติคณะรัฐมนตรี และแบบแผนการปฏิบัติข้าราชการหรือไม่ เม่ือสร้างแล้ว
ต้องหาคนดแู ลให้มีการรักษาและสามารถใช้งานไดน้ าน เพื่อไม่ให้งบประมาณสญู เปล่าและเกดิ ประโยชน์แก่
ชุมชน

มาตรา 10 วรรค 2 การตรวจสอบต้องคานวณถึงการดาเนินการตามหน้าทข่ี องรฐั แนวนโยบายแห่ง
รฐั และยุทธศาสตร์ชาติ รวมถงึ ความคมุ้ ค่าความสงบเรียบรอ้ ย ความไวว้ างใจของสาธารณชน การดาเนินงาน
โดยสจุ รติ มผี ลสัมฤทธ์ปิ ระสิทธิภาพ และการใช้จา่ ยเงินของหนว่ ยรับตรวจและการป้องกันความเสยี หายของ
หน่วยทเ่ี กดิ ขนึ้ แก่การเงนิ การคลงั ของรัฐด้วย

มาตรา 11 ในการตรวจสอบเจ้าหน้าท่ีต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์มาตรฐานการตรวจเงินแผนดิน
และให้โอกาสของเจ้าหน้าท่ีหน่วยรับตรวจได้ช้ีแจงเหตุผลและแสดงพยานหลักฐานของตน โดยหากสตง.
สงสยั จะทาบันทึกถาม

สรุปหน้าที่การตรวจสอบของสตง. คือ ไม่มีข้อบกพร่อง ไม่มีทุจริตผิดระเบียบ และจะแนะนาข้อ
ชแ้ี นะ นายกอปท. ควรนาเอาข้อช้ีแนะมาแกไ้ ขและปฏิบัติให้ถูกต้อง จะทาให้หน่วยงานมีระบบการควบคุม
ภายในทดี่ ี ปราศจากการทจุ รติ คอรร์ ัปชัน “เงินแผ่นดนิ เป็นเงนิ ทศี่ กั ดสิ์ ิทธ์ิ ตกนา้ ไมไ่ หล ตกไฟไมไ่ หม้”

สานักงานการตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดรับผิดชอบในการตรวจสอบงบการเงิน เพื่อให้เห็นว่าเป็นไป
ตามมาตรฐานการสอบบัญชีหรือไม่ และมีการปฏิบัติถูกต้องตามกฎหมายข้อบังคับ และมีหน้าที่รับผิดชอบ
ตรวจสอบการเงิน การจัดซ้ือจัดจ้าง ตรวจสอบการจัดเกบ็ รายได้หรือผลตอบแทน/เงนิ อุดหนุน แต่ละปีจะมี
นโยบายตรวจสอบทีแ่ ตกตา่ งกัน รวมถึงเรือ่ งที่มกี ารรอ้ งเรยี นเขา้ มา

“การควบคุมและตรวจสอบเงินแผ่นดิน เป็นสิ่งสาคัญและจาเป็นเพราะเงินของแผ่นดินน้ันคือเงิน
ของประชาชนทั้งชาติ ผู้ทางานจงึ ตอ้ งกาหนดแน่แก่ใจอยเู่ ปน็ นิตย์ ท่ีจะปฏิบตั หิ น้าที่ความรบั ผดิ ชอบของตน
ด้วยความอุตสาหะ พยายาม ดว้ ยความซอ่ื สตั ย์สุจริต และด้วยความละเอยี ดถี่ถว้ นระมดั ระวังอย่างเต็มที่ เพ่อื
มใิ ห้เกดิ ความพลั้งพลาดเสยี หาย และให้มั่นใจได้ว่าการใช้จ่ายเงินของแผ่นดิน ได้เป็นไปโดยบริสุทธ์ิ และบัง

340

เกิดผล เป็นประโยชน์เต็มเม็ดเต็มหน่วย” พระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลย
เดช ที่มอบให้แก่สานักงานการตรวจเงินแผน่ ดิน

หลังจากการบรรยายมีการเล่าสู่กันฟังของ นายบุญเรือง เตชะวิวัฒนกุล ปลัดอบต. ห้วยคต จาก
มุมมองของบางท่านกับสตง. จังหวัดอุทัยธานี เดิมหากข้าราชการหรือหน่วยงานใด เชิญสตง. เข้ามาใน
ทอ้ งถ่ิน เรียกกนั วา่ เป็นการชกั ศึกเข้าบา้ น แตท่ กุ วันน้ีไมใ่ ช่แบบนน้ั แลว้ ทกุ คนต้องร่วมกนั คดิ รว่ มกนั ทาแก้ไข
ปญั หา ทกุ อย่างมีทางออกทที างแก้ไข เพียงแต่เราจะเดินไปด้วยกนั หรือไม่ ปัญหาไม่ใช่ของใครคนใดคนหน่ึง
ไมใ่ ชข่ องผ้บู รหิ ารหรือผู้ปฏบิ ตั ิ ส่วนในโครงการทผ่ี มคิดใหน้ ้องในส่วนของกองคลัง ถอื วา่ เป็นหนว่ ยงานสาคัญ
ในองคก์ รท้องถิน่ สิ่งท่ีทาเป็นโครงการพัฒนาศักยภาพการจัดซ้ือจดั จ้าง โดยจะเชิญคณะกรรมการตรวจงาน
จ้างและมีค่าตอบแทนให้ มีระเบียบทีเ่ ข้ามารองรับค่าตอบแทน เดิมเราจะใช้เงินนอกเข้ามาช่วย แต่ปัจจุบัน
เหตุการณ์มันเปล่ียนไปเราต้องปรับตัว ฉะนั้นตอนนี้มีค่าตอบแทนที่เป็นกฎหมายชัดเจน ของพรบ. และใช้
เป็นขอ้ บังคับ คณะกรรมการตรวจงานจา้ งเราเชญิ มาเพื่อให้ถูกต้องตามระเบียบ ปกติเราทาให้ครบกระบวน
การ ครบวิธีการ ครบเอกสารแต่เราได้ใสจ่ ิตวิญญาณของคนตรวจลงไป อนั น้ีคือการทางานจากประสบการณ์
ในสว่ นนีเ้ ราจะใหเ้ ขามาร่วมรบั รู้รบั ฟังและร่วมรบั ผดิ ชอบด้วยกัน ทงั้ กรรมการทเี่ ชิญมาจากการเห็นชอบของ
ประชาคมหม่บู ้าน ผู้ใหญบ่ า้ นกานนั และสมาชิกอบต. บางทกี เ็ กดิ ข้อสงสยั ทาไมไม่อยา่ งนน้ั ทาไมไมอ่ ย่างนี้
เจ้าหน้าที่ของรัฐและผู้บริหารก็ลาบากใจ เช่น ทาได้ 100 % แต่พอทาก็มีปัญหาเรื่องพ้ืนที่ การขออนุญาต
ตา่ ง ๆ เพราะฉะนั้นเอาหลาย ๆ ส่วนมาจดั อบรมรับรู้รับทราบด้วยกนั “มีอะไรต้องคุยกันเราไม่เก็บไวเ้ พราะ
ยคุ น้ขี อ้ มูลขา่ วสารมันเยอะ เราตอ้ งเฝ้าระวงั ป้องกนั ใหด้ ีทีส่ ุด”

นายกปราณีต เลิศสงคราม นายกอบต. เขาชนกัน กาลังจัดทาโครงการปลูกป่า จะซื้อต้นไม้จึง
ปรึกษาท่านผอ. ถึงเร่ืองใบสืบราคา เจ้าหน้าท่ีตรวจรับ เจ้าหน้าท่ีแตง่ ตั้งสบื ราคาห่วงเรื่องการดาเนินการ จึง
เรียนถามท่านว่าวิธีการสืบราคาท้ังหมด มีกี่วิธี วิธีท่ี1 โทรศัพท์สอบถามราคา จดวัน เวลา รายการ ร้านค้า
และใครเป็นผู้สืบราคาท่ีสอบถามและบันทึกไว้ในฎีกาที่จะเบิก และเปรียบเทียบราคาย้อนหลังสองปีว่าไม่
แพงเกนิ ไป

341

8. กิจกรรมสุนทรยี สนทนา “ประสบการณก์ ารสรา้ งการมีส่วนร่วมกบั ประชาชนของแตล่ ะอปท.”

กลุ่มท่ี ทากับใคร ทาอะไร ทาอยา่ งไร ทาไมถึงทา

กลุ่ม1 อบต. ทา่ มะนาว -ประชุมหารอื รบั ฟงั -เลา่ อธิบายในปญั หา -เพือ่ แก้ไขปญั หาๆไดต้ รงจุด

กจิ กรรมการ การประชมุ จดั ทาแผน เสนอปัญหาความ ความตอ้ งการ ตรงเปา้ หมาย(เกาให้ถกู ที่

มสี ว่ นรว่ ม กับประชาชนในพน้ื ท่ี เดอื ดร้อน/ความ คัน) นาไปวางแผนแก้และ

ของอปท.+ (หน่วยงานภายใน ต้องการ พัฒนา

ในงาน ภายนอก) -ส่งเสรมิ อาชพี /เงนิ -สารวจขอ้ มลู ความ -อยากเห็นประชาชนมี

ประจา อบต. อู่ตะเภา สงเคราะหผ์ ้สู งู อายุ ตอ้ งการความเดอื ดรอ้ น คุณภาพชีวติ ทดี่ ขี ้ึนมรี ายได้

ผู้ด้อยโอกาส/ โครงการบา้ น จดั ทาโครงการเสนอต่อ เพม่ิ ขน้ึ

ประชาชนในพนื้ ท่ี พอเพียง หนว่ ยงานตา่ ง ๆ

หน่วยงานภาครัฐ/

เอกชน

กลุ่ม1 ผใู้ หญ่บ้าน จัดประชาคม -จัดประชุมประชาคม -เป็นนโยบายผบู้ รหิ าร

ผช. ผใู้ หญ่บา้ น หมู่บ้านจา่ ยเงนิ เบย้ี หมบู่ า้ นในการทา -เป็นนโยบายรัฐบาล

ยงั ชีพ แผนพัฒนาชุมชน -ต้องมกี ารปรับปรุงแผน

-จา่ ยเงินเบีย้ ยงั ชีพ ตามความเดอื ดรอ้ นและ

ผู้สูงอาย/ุ ผู้พิการ/ผปู้ ่วย ความต้องการของ

เอดส์ ประชาชน

-ลงพ้ืนทน่ี าเงนิ สดไปมอบให้

ผู้สงู อายุ/ผ้พู ิการ/ผปู้ ่วย

กลุ่ม1 แกนนาชุมชน แผนภัยพบิ ตั ิ -วเิ คราะห์สถานการณ์ -มผี ไู้ ด้รบั ผลการทบ

ใหอ้ ดีต -อปท. รบั ผิดชอบ

-หาแนวทางแก้ไข

-กาหนดขั้นตอนปฏบิ ัติ

กลุม่ 1 -ประชาชนในพ้ืนที่ -แกไ้ ขปญั หาความ -สารวจขอ้ มลู ความ -เพอ่ื แกไ้ ขปญั หาความ

ประมวลผล ทกุ เพศทุกวยั เด็ก เดือดร้อน ต้องการประชาชาน เดอื ดรอ้ นร่วมกนั

การระดม เยาวชน และ -ให้บรกิ ารสาธารณะ -สอบถามความต้องการ -CSR

ความคิดเหน็ ผู้ดอ้ ยโอกาส -สง่ เสริมคณุ ภาพ -จัดหมวดหมู่จดั ลาดับ

-สว่ นราชการ ชวี ติ #ปลอดภัย ความสาคัญ

-เอกชน -ส่ิงแวดลอ้ ม -วางแผนงานความ

-แกนนา ชว่ ยเหลือ

-หนว่ ยงานภายนอก -บรรจุในแผนพฒั นา/

-หนว่ ยงานภายใน ออกกฎหมาย

342

-ผมู้ ีสว่ นไดส้ ่วนเสีย -ใหค้ วามช่วยเหลอื

-บวร -เชอื่ มโยงความรว่ มมือ

-กลุ่มองค์กร/มลู นธิ ิ -ติดตามประเมนิ ผล

-ตอ่ ยอด/ขยายผล

-เก็บข้อมูลเป็นแหลง่

ความรู้

กลมุ่ 2 -ประชาชนทุกกล่มุ -อนุรักษ์พนั ธ์ุพืช -บรู ณาการทุกภาคสว่ น -ลดการตดั ไมท้ าลายปา่

พ้ืนท่ปี กปักษ์ ร่วมปกปอ้ ง เก็บข้อมลู

-ส่งเสรมิ สุขภาพกายจติ

-ผสู้ งู อายุ -โรงเรียนผู้สงู อายุ ภมู ปิ ัญญา สรา้ ง -สงั คมผสู้ งู อายุ 100 %

ประโยชน์ สรา้ งรายได้ คณุ ภาพชวี ติ ดีมีความสุข

ลดการติดเตยี ง

-พาไปเรอื นจาตรวจสาร

เสพติด อบรมเชงิ

-เยาวชน -โรงเรยี นสีขาว ปฏิบตั ิการ -ปอ้ งกนั ปราบปรามยาเสพ

-ฝึกอบรมเตรยี มความ ติด

พร้อม

-ผู้สูงอายุ -โรงเรียนผสู้ งู อายุ -ฝึกเดก็ เขยี นโครงการ -ผสู้ ูงอายุมสี ว่ นรว่ มกบั

ของบประมาณทา อบต.+เพ่ือสขุ ภาพทีด่ ี

-เด็กและเยาวชน -กิจกรรมสภาเดก็ กจิ กรรม -ใหเ้ ด็กมีศักยภาพ

-อาบนา้ มอบอาหาร -เสบยี งบุญ+ความสุข เพอ่ื

ทาความสะอาดบา้ น ทา คณุ ภาพชีวติ ทดี่ ีข้ึน สร้าง

-ผ้ปู ว่ ยตดิ เตยี ง+ผู้ -ช่วยเหลือกจิ วตั ร เปน็ ตวั อย่างใหช้ ุมชน จิตสานึกให้ชุมชน

พกิ าร ประจาวนั

กลุม่ 3 -ผู้สงู อายุ -รวมกลมุ่ จัดตง้ั -คน้ หาผนู้ า -เกิดประโยชนต์ อ่ ตัวเขา

-ผพู้ ิการ โรงเรยี นผสู้ ูงอายุ -สร้างความเชอ่ื มนั่ และสว่ นรวม

-ประชาชนทั่วไป และออกแบบ -ทดลองทาร่วมกันและ -พฒั นาคณุ ภาพชวี ิต

-หน่วยงานอน่ื ๆที่ หลกั สตู รการเรยี น ทาซ้า ผู้ดอ้ ยโอกาสใหด้ ีขน้ึ

เกีย่ วข้อง การสอน

-กล่มุ จิตอาสา -ทาแผน

ให้ความรู้คณุ ภาพ

ชวี ติ

-ซ่อมแซมบา้ น

343

ประสบการณก์ ารมีส่วนในการวางแผนของอปท ทงั้ แผนระยะยาว (3,4,5 ปี) หรือประจาปี (ข้อ/เทศบญั ญตั )ิ

กลุม่ 1

กระบวนการ/ข้นั ตอนการทาแผน ระดบั การมีสว่ น หมายเหตุ
รว่ ม(10 ระดับ)

1.ประชาคมหมู่บา้ น/ชุมชน(ทบทวนแผน 8 -ตดิ ภารกิจ/เหตุจาเปน็ /ประกอบ
เดมิ ) อาชพี ทอ่ี ื่น

2.ประชาคมระดบั ตาบล 10 -ต้องเปน็ ไปตามสัดสว่ นของกฎหมาย

3.จดั ลาดับความสาคัญของปญั หา 8 -ความเห็นความเดือดรอ้ นแตกตา่ ง

4.คณะกรรมการสนบั สนนุ แผนจดั ทาร่างแผน -เป็นไปตามกฎหมายที่กาหนด

-สอดคล้องกับยุทธศาสตรช์ าต/ิ นโยบาย

รฐั บาล/ยุทธศาสตร์จงั หวัด/อาเภอ/นโยบาย 10
ผ้บู ริหาร

-จัดทาแผนเสนอ คณะกรรมการพัฒนา

ท้องถิน่

5.คณะกรรมการนารา่ งแผนตอ่ สภาให้ 10 -เปน็ ไปตามกฎหมายทีก่ าหนด
เหน็ ชอบ

6.สภาเหน็ ชอบ/นายกประกาศใช้ 10 -เป็นไปตามกฎหมายท่ีกาหนด

7.กจิ กรรมท่ีเกนิ ศกั ยภาพไปสูก่ ระบวนการ 9 -เงอ่ื นไข/หลักเกณฑ์ การ
ประสานแผน ประสานงาน

8.บรรจขุ ้อ/เทศบัญญตั ิ 8

กลุ่ม2 ระดบั การมีสว่ นร่วม
ระดบั ท่ี 10 ทต. หาดทนง
เง่อื นไขเชิงบวก เป็นชมุ ชนขนาดเล็ก นายกใกลช้ ิดรูร้ อบคลุมทุกพ้นื ท่ี โครงการส่วนรวม
เง่อื นไขเชิงลบ พื้นทเ่ี ยอะปญั หามาก
ระดบั ท่ี 9 ทต. ทพั ทนั อบต. หว้ ยคต และอบต. นครสวรรค์ออก
เง่อื นไขเชงิ ลบ ชุมชนเมือง ทหาร
ระดับท่ี 8 อบต. เขาดิน ทต. บางขุด อบต. อตู่ ะเภา และทต. อุดมธัญญา
เงอ่ื นไขเชิงลบ ความหลากหลายของความคิดเห็นมันยังไม่ตรงกัน มาตามจานวน

โดยสรุป: ทุกอปท. จัดทาตามระเบียบการมีส่วนร่วม แตกต่างตามสัดส่วนการมีส่วนร่วม จะได้
คะแนนเต็มทาได้ยาก การรวม/ประสานแผนเกินศักยภาพ ต้องมีส่วนร่วมกับหน่วยงานอ่ืน และในส่วนของ
โครงการตามแผนอปท. ตอ้ งมกี ารประเมิน/ติดตามผลสมั ฤทธข์ิ องโครงการ

344

 เงือ่ นไขเชิงลบ เช่น ชมุ ชนเมอื ง ขนาดใหญ่ การแสดงความคดิ เหน็ นอ้ ยหรือไม่หลากหลาย
รวมๆ กนั ไป

 เงอื่ นไขเชงิ บวก เชน่ นายกใกลช้ ิดและรู้ขอ้ มลู ครอบคลมุ พ้ืนท่ี จัดกิจกรรมท่ีมีสว่ นรว่ ม
อย่างตอ่ เนอ่ื ง จัดทีมงานลงพน้ื ท่เี ข้าถงึ หมู่บา้ นประจา การเขา้ ไปค้นหาปญั หาการไมไ่ ด้เข้า
รว่ มประชาคม ความสามารถในการทาแผน

9. สรุปการเรยี นรู้และแนวทางการทางานขั้นตอนไป
กอ่ นจบการประชมุ ทางบริษัทแมกซนู จากดั ได้นาเสนอ Platform SEP Action .

ให้เป็นอีกช่องทางในการเผยแพร่งานวิจัย และผลงานของอปท. จากน้ันจึงได้สรุปการประชุม
ร่วมกันและร่วมกันกาหนดแนวทางการทางานข้ันตอนไป คือ แต่ละอปท. นาความรู้ที่ได้จาก Workshop
คร้ังน้ีไปปรับใช้ในการทางาน นาเสนอนวัตกรรมเด่นของอปท. ในรูปแบบนิทรรศการที่ประหยัดค่าใช้จ่าย
และมองประเด็น Want -> Needs ของกลุ่มเป้าหมาย ในพ้ืนที่ เพื่อมาใช้ในการทากิจกรรมในประชุมเชิง
ปฏิบตั ิการอยา่ งมสี ว่ นรว่ ม คร้ังที่ ๓ ที่ อบต. ท่ามะนาว จงั หวัดลพบรุ ี

รายงานผลการประชมุ เชิงปฏิบตั กิ ารอยา่ งมสี ว่ นร่วม ครัง้ ที่ 3

โครงการ “นวตั กรรมเพ่ือพัฒนาทอ้ งถน่ิ ตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง: ระยะที่ 2”
วันที่ 17-18 ตุลาคม พ.ศ. 2562

ณ หอ้ งประชุมโรงเรยี นท่ามะนาว อาเภอชยั บาดาล จงั หวัดลพบุรี

วตั ถุประสงค์ของการประชมุ

1. เพ่ือแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันในประเด็น การนาความรู้จาก Workshop ไปใช้ในการพัฒนา

งาน

2. เพ่ือเรียนรนู้ วตั กรรมของอบต. ท่ามะนาว

3. เพอื่ เรยี นรูแ้ หลง่ ทนุ และการเขียนข้อเสนอโครงการต่อแหลง่ ทนุ

4. เพอ่ื เรียนรู้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking) .เพ่อื ใหไ้ ด้แนวคดิ ในการเขียน

โครงการ

5. เพื่อสานความสัมพันธ์เครือขา่ ยอปท.

ผู้เขา้ ร่วมประชมุ

ผู้ร่วมประชมุ มาจาก 18 องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ มีจานวนดงั น้ี

วนั เดือน ปี ข้าราชการการเมือง ข้าราชการประจา- ขา้ ราชการประจา- รวม (คน)
(คน) ผบู้ ริหาร-ปลดั (คน) ผปู้ ฏิบตั งิ าน (คน)

17 ตุลาคม 2562 13 18 28 59

18 ตลุ าคม 2562 7 14 26 47

ผลการประชุม
1. กิจกรรม สนุ ทรยี สนทนา “การนาความรู้ทไ่ี ดจ้ ากการประชมุ ครัง้ ก่อน ไปใช้ในการทางาน”

นายวสันต์ ดรชัย นายกองค์การบริหารส่วนตาบลท่ามะนาว กล่าวตอ้ นรับผเู้ ข้าร่วมประชุมจากท้ัง
18 อปท. จงึ เร่ิมการประชมุ ดว้ ยการนอ้ มราลกึ ในหลวงรชั กาลที่ 9 และทบทวนความรู้ ชม VDO การประชุม
เชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมคร้ังท่ีผ่านมา โดย ทีม SEP ACTION จากนั้นผู้เข้าร่วมประชุมจากอปท. ได้
ร่วมกันสะท้อนการนาความรู้ท่ีได้จากการประชุมคร้ังก่อนไปใช้ในการทางาน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ในกลุ่มย่อย
และนาเสนอในเวทีใหญ่ โดยผู้เข้าร่วมประชุมต่างสะท้อนว่า โดยส่วนใหญ่ได้นาความรู้ไปใช้ในการพัฒนา
โครงการต่าง ๆ จึงยังไม่เห็นรูปธรรมการทางานในช่วงท่ีผ่านมา อย่างไรก็ตามก็ยังมีการสะท้อนถึงการนา
ความรู้ไปใช้ในการทางาน ตลอดจนการสะท้อนการทางานของอปท. ท่ีมีการนาปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพยี งไปใช้ ดงั นี้

346

อปท. การนาความรู้ทไี่ ดจ้ ากการประชุมครงั้ กอ่ น ไปใชใ้ นการทางาน
อบต. นครสวรรค์ - ปรบั พ้ืนทที่ าสวนสขุ ภาพรว่ มกบั ทหาร
ออก - ศูนยก์ ารเรียนรูเ้ ศรษฐกจิ พอเพียง
อบต. เขาชนกัน - ประสานขอใชส้ ถานท่ีทาร้านคา้ ชมุ ชน สถานท่ีทอ่ งเทยี่ ว
อบต. เขาดนิ - สง่ เสรมิ โรงเรียนผู้สูงอายุ
อบต. หนองบวั - การปลูกสมุนไพร 14 ชนดิ จากการศกึ ษาดงู านทท่ี ัพทนั
ทต. อุดมธญั ญา - สง่ เสรมิ /ขยายผลประชาคมเรอื่ งขยะให้กบั บุคลากร และเรยี นรกู้ ารทาเตาเผาขยะ
- ขยายศนู ย์การเรยี นรดู้ า้ นเศรษฐกิจพอเพียง เพม่ิ งานดา้ นการทาปยุ๋ ชวี ภาพ
อบต. อตู่ ะเภา - ริเริ่มทาสวนสมุนไพรเป็นศูนยก์ ารเรยี นรู้
- การจัดการขยะโดยปรับระเบียบใหม่ เพื่อให้เกิดระบบโดยลงทะเบียนบ้านละ 5
ทต. บางขุด คน สอบถามความต้องการ การจัดการขยะร่วมกับประชาชนและผู้ประกอบการ
ในโครงการฌาปนกิจขยะ
ทต. ห้วยงู - การลดใชส้ ารเคมีในการผลติ ทางเกษตร และเปน็ เศรษฐกจิ พอเพียง
- สนใจตลาดชุมชนและมีพ้ืนที่รองรับการทาตลาด จากศึกษาดูงานที่เขาดิน หา
อบต. หว้ ยคต ตลาดชมุ ชนวางจาหนา่ ยอยูร่ ะหวา่ งพดู คยุ กบั รองนายก
ทต. ทพั ทนั - การคดั แยกขยะ นามาใช้กับบุคลากรและขยายสู่ชุมชนและซือ้ ถงั ขยะแยกประเภท
อบต. ประดยู่ นื ในชมุ ชน ซ่งึ มกี ารเขยี นโครงการไปแล้ว
ทต. หาดทนง - สนใจตลาดชมุ ชนกาลงั มีการพดู คุยกนั จากศกึ ษาดงู านที่เขาดนิ
- นาความรูไ้ ปขยายผล ตอ่ ยอดเรื่องการจดั การขยะ และลองผิดลองถูก
ทต. สวา่ งอารมณ์ - การปลกู ฝรั่งกิมจู นามาลองแปรรปู หาตลาด แลกเปลยี่ นกัน
- โรงเรียนชาวนา การทานาแบบใหม่ (แบบประหยัด)
- มศี นู ยเ์ รยี นรู้เศรษฐกิจพอเพียง
- มีธนาคารนา้ ใตด้ ิน
- นารูปแบบตลาดเจ้าค่ะ ที่เขาดิน ทาเป็นตลาดย้อนยุค ซึ่งเดิมเคยมีแค่ตลาด
ชว่ั คราว
- การมีสว่ นร่วมโดยผูน้ าต้องทาเป็นตวั อยา่ ง และทกุ คนตอ้ งทา
- นาเอากระบวนการการมีส่วนร่วมไปปรับใช้ในทอ้ งถิน่
- การจัดการขยะเปยี กนาไปทาปุ๋ย
- การดูแลผสู้ ูงอายุ
- ศูนย์พนั ธุ์ข้าวชุมชน
- สง่ เสริมโอทอปทาด้ามมีด เดมิ ทาด้ามปนื เถือ่ น
- ปรบั ภูมทิ ศั น์ในพื้นท่ีออกกาลงั กาย การปลูกผักสวนครัว การเปลีย่ นขยะเปน็ ปยุ๋
- สนใจการจดั การขยะ จะนาปรับไปใชป้ ัญหาขยะจากพื้นทใ่ี กลเ้ คยี ง (เตาเผาขยะ)

347

อปท. การนาความรูท้ ไี่ ด้จากการประชุมครัง้ ก่อน ไปใช้ในการทางาน
อบต. หนองยาง - มีปัญหาเร่ืองขยะไม่ท้ิงลงถัง การมาประชุมคร้ังน้ีระยะทางไกล แต่ได้มาพูดคุย
อบต. ท่ามะนาว ปัญหาแลกเปลี่ยนกนั และหากสังเกตทางอบต. ท่ามะนาวไมม่ ีถงั เลยซักใบ แต่ละ
อบต. หนองแขม ทจ่ี ะมีปัญหาคลา้ ยๆกัน และนาไปปรบั หาทางแกไ้ ขในอปท. เช่น
- ใชก้ ระบวนการ 3 Ls ในการวิเคราะหก์ ารทางาน การดูงานของ อปท.
อบต. โกง่ ธนู - การคัดแยกขยะ โดยโครงการฌาปนกจิ ขยะ จัดทากองทนุ ฌาปนกิจขยะ
- การจัดการขยะ ให้ประชาชนเข้าใจ โครงการฌาปนกิจขยะ และปรับแนวทางให้
เหมาะสมกับงานท่ีปฏบิ ตั ิ
- -การทาสนิ ค้าชมุ ชน ชือ่ วา่ ผักมะมุ้ง
- ปรบั การทาให้เหมาะสม เชน่ ขยะเปียก ธนาคารน้า
- การปลกู พืชปลอดสาร โดยใช้ปุ๋ยจากขยะเปียก
- ดูแลสุขภาพ ตรวจสขุ ภาพบุคลากร เชอ่ื มโยงไปยังสขุ ภาพดีด้วยผกั ปลอดสารพิษ
- ทาผักปลอดสารพษิ ในกลุ่มชมุ ชนและนามาขายออนไลน์
- การจัดการขยะ แยกขยะ และเตาเผาขยะ(แนะนาจากนายกท่ามะนาว)โดยใช้
กองทนุ สวัสดิการชุมชน โดยเรม่ิ จากวัดกอ่ น
- มูลนิธิประชานุเคราะห์ การทางานไม่ใช้เงิน ทาบ้านต้นแบบ ให้ผู้นาลงมือก่อน
และใหป้ ระชาชนเขา้ มามีสว่ นร่วม
- เป็นศูนย์มูลนิธิชัยพัฒนา โดยมี 2 โครงการ คือ บ้านนี้มีรัก ปลูกผักกินเอง และ
ทางนมี้ ีผล ผู้คนรกั กัน มีถังขยะเปียกลดโลกร้อนประจาครัวเรือน ลดปริมาณขยะ
เปียกได้ 64% และมธี นาคารขยะโดยจติ อาสา
- การจัดการขยะ นาขยะเปยี กในครัวเรือนทาเป็นปุ๋ยลงสู่แปลงผักปลอดสารพษิ ทา
ร่วมกับกรมและรว่ มกบั UN
- แจกเมล็ดพันธ์ุผักให้กับประชาชน จากมูลนิธิชัยพัฒนา และส่งเสริมให้ประชาชน
แยกขยะ ขยะเปียก ลดขยะทเี่ กิดจากพวงหรดี

348

2. กิจกรรม ศึกษาดูงาน นวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของ
อบต.ท่ามะนาว
นายวสันต์ ดรชัย นายกองค์การบริหารส่วนตาบลท่ามะนาว นาผู้เข้าร่วมประชุมเข้าศึกษาดูงาน

ตามเส้นทางจดุ เรียนรู้ในแผนภาพ (ดังรูปแผนท่ีศึกษาดูงาน) โดยเร่ิมต้นเดินทางศกึ ษาดูงานจากโรงเรียนท่า
มะนาว จากน้ันไปจุดท่ี 1) ทผี่ ลิตก๊าซชีวภาพจากมลู สุกรใช้ในระดบั ครัวเรือนเป็นจุดแรก จุดท่ี 2) แผงโซล่า
เซลล์สูบน้าประปาหมู่บ้าน จุดที่ 3) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกล้วยตากบานานาว ตากด้วยพาลาโบล่าโดม ส่งให้
สายการบินไทย จุดท่ี 4) เตาเผาขยะได้ถ่านประสิทธิภาพสูง KL4.0 เผาขยะได้ถ่าน จุดท่ี 5) สานเข่งปลาทู
บา้ นลุงถัน จดุ ท่ี 6) ปนั้ เตาซุปเปอรอ์ ้ังโล่ จดุ ที่ 7) ชมรมผูส้ ูงอายุ (ศูนยพ์ ัฒนาคณุ ภาพชีวิตและสง่ เสรมิ อาชีพ
ผ้สู ูงอายุ) และศูนยด์ ิจิตอลชุมชน จุดที่ 8) ก๊าซชีวภาพใช้ในครัวเรือน จุดท่ี 9) ถังขยะเปียกครัวเรือน จุดท่ีป
10) ธนาคารน้าใต้ดิน จุดที่ 11) ไบโอดีเซล (Biodiesal) จุดที่ 12) ขยะไบโอดราย (Biodry) จุดที่ 13) โคก
หนอง นา โมเดล จดุ ที่ 14) กลมุ่ ปลกู ผักปลอดสารพิษ จดุ ท่ี 15) น้าพโุ ซล่าเซลล์ และปิดทา้ ยการศึกษาดูงาน
ด้วยการรบั ประทานอาหารเย็นบนแพตลาดลอยน้า ของอบต.ทา่ มะนาว

349

3. กิจกรรม จัดการความรู้ 3 Ls ของการศึกษาดูงาน อบต.ท่ามะนาว
หลังจากศึกษาดูงานไปได้คร่ึงทาง แวะพักที่ห้องประชุมอบต. ท่ามะนาว นายวสันต์ ดรชัย นายก

อบต. ท่ามะนาว อธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับการศึกษาดูงานและพูดถึงช่องทางการเข้าร่วมโครงการของปตท.
โดยทาเร่ืองขอเข้าร่วมโครงการโดยจะมีนักวิจัยประจาอปท. ในการคิดโครงการริเริ่มจากท่ีชุมชนไม่ใช่จาก
นักวิจัย นักวิจัยมีหน้าที่แค่ช่วยแก้ไขหรือช่วยหาทางออก พัฒนาต่อยอด และเชื่อมโยงให้เกิดระบบท่ียั่งยืน
ต่อไป ทางปตท.จะมงี บตามมาทีหลังจากเราเสนอโครงการโดยไมต่ อ้ งรองบจากสว่ นกลาง

จากนัน้ ไดม้ กี ารจดั การความรู้ 3Ls เกยี่ วกบั การศึกษาดงู านที่อบต. ท่ามะนาว ดงั นี้
นางสาวจิรัชญา จ่ายก จาก ทต. หาดทนง ได้เรียนรู้ใหม่ ๆ ทุกสิ่งทุกอย่างจากการศึกษาดูงาน
เพราะเพ่ิงเขา้ มาร่วมกิจกรรมคร้งั แรก
นางนาฏญา นิลประภา จาก ทต. หาดทนง ได้ความรู้ใหม่ เช่น กา๊ ซชวี ภาพจากฟาร์มสกุ ร เคยเห็น
แต่ในโทรทศั น์ พึง่ จะมาเคยเจอของจริง เปน็ ระบบการจดั การที่เย่ยี มมาก และอีกหลาย ๆ อยา่ ง
นางมณสิชา อ่าสาโรง จาก ทต. หาดทนง ได้เรียนรู้ส่ิงใหม่ เช่น การจักรสานเข่งปลาทู ซ่ึงในทุกๆก็
มีเชน่ กนั แตท่ ่นี ี่นานวตั กรรมมาชว่ ยในกระบวนการทา (การเหลาไม้ไผ)่ เป็นการลดเวลาเพ่มิ รายไดแ้ กช่ ุมชน
นายสุรศักดิ์ เพ็ชรดา จาก ทต. หว้ ยงู ส่ิงท่ีเรียนรูใ้ หม่ คือ เครดติ คาร์บอน และการจัดการระบบจา่ ย
ก๊าซชีวภาพจากฟารม์ สุกรขนาดใหญ่ และใช้งานไดจ้ ริง
นางวราภรณ์ ปริสุทธิ์วานิชย์ จาก อบต. หนองบวั เห็นวา่ สง่ิ ทีไ่ ด้เรยี นรใู้ นวันนค้ี ุ้มค่าจริง ๆ เปน็ การ
เรยี นรู้ใหมท่ ง้ั หมด และมีสิ่งท่ปี ระทบั ใจท่สี ดุ คือ เครดิตคารบ์ อน และภมู ิปญั ญาในชุมชน
นางสาวนิสา บุญบาง จาก อบต. หนองบัว ทุกอย่างจากการศึกษาดูงาน ถือเป็นความรู้ใหม่ท่ีจะ
นาไปตอ่ ยอดความรู้เดิมทม่ี อี ยู่ และประทบั ใจนวัตกรรมในการจกั สานเข่งปลาทู
นายชเรนทร์ พงษ์เจริญ จาก อบต. อู่ตะเภา ส่ิงที่เรียนรู้ คือ เตาซุปเปอร์อั้งโล่ ท่ีมีขนาดใหญ่
พอเหมาะและรูปแบบคงทนถาวร มคี วามพิเศษคือรรู ังผึง้ ท่ีแตกตา่ งจากท่อี น่ื
นายพชร อุ่นประชา จาก ทต. สว่างอารมณ์ ประทับใจนวัตกรรมกระบวนการผลิตเพ่ือลดเวลาเพ่ิม
ผลผลิต
นายอนุชา แผดศรี จาก อบต. ประดู่ยืน ประทับใจนวตั กรรมกระบวนการผลิตเชน่ กัน
นายสราวฒุ ิ อยเู่ กษ จาก อบต. ประด่ยู ืน ประทบั ใจเครดติ คารบ์ อน
นายกติ ติ บตุ รสิงห์ อบต. ประดู่ยืน ประทับใจการสร้างนวตั กรรมต่างๆทเ่ี กดิ จากภูมปิ ญั ญาชาวบ้าน
ท่จี บั ตอ้ งไดจ้ รงิ ใชป้ ระโยชน์ไดจ้ รงิ เชน่ จักสานเขง่ ปลาทู การปน้ั เตาซุปเปอรอ์ งั้ โล่
นายสารวย ศรีกลัด จาก อบต. หาดทนง ส่ิงท่ีได้เรียนรู้ คือ เครดิตคาร์บอน เคยได้ยินมาบ้างแต่
วันน้ีได้มาเจอของจริง ส่วนมุมมองใหม่ คือ ระบบการบริหารจัดการแจกจ่ายก๊าซชีวภาพในครัวเรือน ท่ีเคย
ได้รับรู้มาแต่ที่น่ีเกิดขึ้นจริงและใช้งานได้ผล และการผลิตเตาเผาขยะชีวมวลที่ยกระดับขึ้นมาได้มีคุณภาพ
เยี่ยม ซ่ึงตนเองได้ไปเรียนรู้ด้วยกันมาจากที่คลองน้าไหลเช่นเดียวกับอบต. ท่ามะนาว แต่ที่น้ีพัฒนาไปไกล
กวา่ ต้นแบบ และทีไ่ ม่เคยรูม้ าก่อนคือการนาขยะมาทา ไบโอดราย
จากนั้นไดเ้ ดนิ ทางศกึ ษาดูงานตอ่ จนถึงชว่ งรับประทานอาหารเย็นท่ีแพริมนา้ ของ อบต.ทา่ มะนาว

350

4. นิทรรศการ นวัตกรรมของแต่ละ อปท.
ดร.อาพล อาภาธนากร ผู้อานวยการฝ่ายนวัตกรรมสังคม สานักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์กร

มหาชน) และผู้เข้าร่วมประชุมเย่ียมชมนิทรรศการนวัตกรรมของอปท. ที่นามาแสดงเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้
จานวน 4 อปท. คือ ทต. อุดมธัญญา หนึ่งโครงการต้นแบบเฉลิมพระเกียรต์ิ อบต. นครสวรรค์ออก-สวน
สุขภาพ อบต. โก่งธนู-บา้ นนมี้ ีรกั ปลกู ผักกินเอง อบต. ประดยู่ นื -แยกขยะตน้ ทางได้ประโยชน์

351

5. บรรยายหัวข้อ “What is Innovation?” โดย ดร.อาพล อาภาธนากร ผจู้ ัดการนวัตกรรม ฝ่าย
นวัตกรรมเพือ่ พัฒนาสงั คม
นวัตกรรม คือ ส่ิงท่ีเกิดขึ้นใหม่ในชีวิตเรา ในสิ่งนั้นจะมีกระบวนการและรายละเอียด การสร้าง

นวัตกรรมเพื่อสังคมและชุมชนนั้น ชุมชนอาจไม่จาเป็นต้องมีความรู้เป็นทุนเดิม เพราะความรู้สามารถหาได้
ทกุ ท่ี แล้วต่อยอดความคิดสรา้ งสรรค์ นามาประยุกต์ใช้ทาให้เกดิ คณุ คา่ มีผลประโยชน์ตอ่ ชุมชน สังคม และ
ย่ังยืน เม่ือเรานึกถึงนวัตกรรมเราจะนึกถึงผลิตภัณฑ์ ส่ิงของ แต่มีอีกสิ่งหนึ่ง คือ นวัตกรรมด้านการบริการ
(service innovation) เป็นส่ิงที่ทางท้องถ่ินควรลองทา หรือสร้างขึ้นมาให้กับชุมชน ยกตัวอย่าง การ
ใหบ้ ริการ one stop service ซึ่งเกิดเปน็ นวัตกรรมทางสังคม (Social Innovation) คือ การยกคุณภาพชีวิต
ของคนในชุมชน สภาพแวดล้อม และส่ิงแวดลอ้ ม สง่ เสรมิ ความเท่าเทยี ม และลดความเหลอ่ื มลา้

ในการทาโครงการตา่ ง ๆ เราสามารถเรียนแบบจากนวัตกรรมในชุมชนเอามาเป็นแบบอย่างได้ แต่
นามาปรับใชใ้ ห้เข้ากับบรบิ ทของชุมชนเรา และเป็นจุดเดน่ ในการสร้างนวตั กรรมท่ีสาคญั เราตอ้ งเนน้ 3P คือ

people คนในชมุ ชนจะไดป้ ระโยชน์อยา่ งไรบา้ ง
planet โลก หรอื ส่ิงแวดล้อม สง่ ผลกระทบตอ่ ส่ิงแวดล้อมหรอื ไม่ มากนอ้ ยแค่ไหน
profit กอ่ ใหเ้ กิดรายได้หรอื ลดรายจ่าย เพือ่ ให้เกดิ ความยัง่ ยนื
โดยการทาโครงการขอควรทาให้ตรงวัตถุประสงค์ ข้อมูลครบถ้วน และอปท. ไม่จาเป็นต้องรอเงิน
จากส่วนกลางเพราะมีหลายองค์กรทีพ่ ร้อมจะส่งเสริมแค่ให้อปท.ลองทาลองขอ อย่าคิดว่าทาไม่ได้ละไม่เคย
ทามาก่อน สาหรับการขอโครงการจาก NIA ไม่ให้ส่วนบุคคล แต่จะให้เฉพาะนิติบุคคลที่จดทะเบียนถูกต้อง
ยกตัวอยา่ งหมู่บ้านนวตั กรรมเพ่ือสังคมท่ีไดน้ าโมเดล Social innovation village ไปทดลองมา เช่น ตาบล
เมอื งจงั อาเภอภูเพียง จงั หวัดน่าน มปี ัญหาเร่อื งขาดแคลนน้าทางการเกษตร (ปลกู ข้าวโพด) เนอ่ื งจากสภาพ
ภูมิประเทศเป็นเนินเขาสูง โดยนากระบวนการจากหน่วยงานเอกชนต่าง ๆ ที่อยากทดลองงานวิจัยในพ้ืนที่
จริง ซ่งึ ทไ่ี ด้ประโยชน์กันทงั้ หน่วยงานเอกชนและชุมชน งานดาเนินและสาเร็จได้เน่อื งจากผู้นาและชมุ ชนให้
ความร่วมมือด้วย ปัจจุบันทุกชุมชนมีปัญหาคล้าย ๆ กัน คือ ปัญหาการจัดการขยะ ท้องถ่ินสามารถสร้าง
โมเดลและทดลองปฏิบัติได้ นาเอาเทคโนโลยีมาช่วยเสริมเติมประกอบ เพ่ือให้มีประสิทธิภาพในการพัฒนา
ชุมชน

352

6. กจิ กรรม อบรมเชงิ ปฏิบัตกิ าร “Design Thinking” โดย คุณชนาธิป เลขะกุล
Design Thinking เป็นเร่ืองของกระบวนการคิดที่มี 5 กระบวนการหลัก ท่ีก่อให้เกิดสิ่งใหม่ ๆ

แนวคิดใหม่ ๆ หรือนวัตกรรม Innovation ต่างจากส่ิงประดิษฐ์ คือ เป็นการออกแบบโดยใช้ความคิด
สร้างสรรค์ และเป็นเชิงพาณิชย์หรือจาเป็นต่อผู้ใช้ การทา Design Thinking หรือการคิดเชิงออกแบบ จึง
เป็นกระบวนการต้องเร่ิมจากคนในชมุ ชน ทาความเขา้ ใจ ใส่ใจ ห่วงใยชุมชน เรื่องการดาเนนิ ชีวิต สขุ อนามัย
การศึกษา และเศรษฐกิจในชุมชนเป็นอย่างไรบา้ ง โดยนาเทคโนโลยเี ข้ามาร่วมด้วย ถึงแม้เทคโนโลยจี ะไมใ่ ช่
ทางออก แต่กข็ าดไม่ได้ เพราะชมุ ชนมีการพัฒนาตนเองในทุกที่ หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงตาม ก็ไม่สามารถ
ก้าวทันตามสังคมท่ีเปล่ียนแปลงแบบพลิกผันได้ การเปล่ียนแปลงพัฒนาสิ่งต่าง ๆ อาจเกิดมาจากความ
ผิดพลาด ท่ีนามาปรบั เปล่ยี นแล้วกลายเป็นผลดี

กระบวนการ Design Thinking ตอ้ งสงั เกต รับรู้ และเข้าใจถึงปัญหา (Empathize) จากน้ันระบุถึง
ขอบเขตของปัญหา (Define) แล้วนาหาวิธี ออกแบบความคิดหาหนทางแก้ไข (Ideate) นาไปสร้าง
แบบจาลองเพอ่ื ทดลองกบั ผใู้ ช้ (Prototype)

วทิ ยากรได้นากิจกรรม 7*7 Pitching idea win มาให้ผเู้ ข้าอบรมได้เสนอไอเดียการแก้ไขปัญหาใน
ชุมชนของตน แลว้ นามาแลกเปลี่ยนกนั จนครบ 7 คน โดยแตล่ ะครั้งของการแลกเปลี่ยนใหส้ รุปคะแนนวา่ ใคร
มีคะแนนสูงสุด ทาให้ผู้เข้าอบรมได้แลกเปล่ียนไอเดียของตนและเรียนรู้ไอเดียวของผู้เข้าอบรมคนอื่น ๆ
ภายในเวลาอนั สนั้ อันเปน็ กระบวนการแลกเปลย่ี นความคดิ ภายในเวลาสัน้ อกี กระบวนการหนงึ่

การใช้เคร่ืองมือ Social Innovation Canvas: SIC เพ่ือหาความเป็นไปได้ที่จะเกิดขึ้น และมีความ
ย่ังยืนของไอเดียความคิด ในการทาโครงการต้องทราบโครงสร้างค่าใช้จ่ายต้นทุน ว่าคุ้มค่ากับการที่ลงทุน
หรอื ไม่ มีช่องทางการหารายไดเ้ พ่ือกระจายสินค้าในระยะเวลาทร่ี วดเร็ว

353

7. สรปุ การเรยี นรูแ้ ละแนวทางการทางานขน้ั ตอนไป
ก่อนจบ ดร. วรรณา ประยุกต์วงศ์ ได้สรปุ ภาพรวมการเรียนรู้ในครั้งน้ี โดยหวงั วา่ อปท. แตล่ ะแห่ง

ได้นาความรู้ในครั้งนี้ไปใช้ในการทางาน ไปพัฒนาข้อเสนอโครงการ โดยเริ่มจากการเลือกปัญหาท่ีชุมชน
ต้องการแก้ไข และใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ และการใช้ SIC เขียนข้อเสนอโครงการเสนอสานักงาน
นวัตกรรมแห่งชาติต่อไป ในส่วนของทีมวิจัยเข้าพื้นท่ีเพื่อศึกษาชุมชน และการประเมินตัวชี้วัดการเป็น
เศรษฐกิจพอเพียงของ อปท. เพ่ือจะได้นามาแลกเปล่ียนเรียนรู้กันในการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วน
รว่ ม คร้งั ท่ี 4 ทเี่ ทศบาลตาบลห้วยงู จังหวัดชัยนาท



รายงานผลการประชุมเชงิ ปฏิบัติการอยา่ งมีสว่ นร่วม ครั้งท่ี 4

โครงการ “นวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถนิ่ ตามปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง: ระยะที่ 2”
วนั ที่ 26-27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563

ณ หอ้ งประชุมเทศบาลตาบลหว้ ยงู อาเภอหนั คา และห้องประชุมโรงแรม๑๑๑ รสี อร์ทแอนดส์ ปา
อาเภอสรรคบรุ ี จังหวัดชัยนาท

วัตถุประสงค์ของการประชุม

1. เพอ่ื รว่ มกนั จัดการความรู้ 3 Ls จากการเรยี นรจู้ าก Workshop ทง้ั สามครง้ั ท่ีผา่ นมา

2. เพอื่ เรยี นรู้นวตั กรรมของทต. ห้วยงู

3. เพอ่ื ทบทวนการใช้เครือ่ งมือผังนวตั กรรมสังคม (Social Inovation Canvas)

4. เพ่ือสานความสมั พันธ์เครือข่ายอปท.

ผเู้ ขา้ ร่วมประชุม

ผู้ร่วมประชุมมาจาก 16 อปท. จากอปท. โครงการทั้งหมด 18 อปท. เนอื่ งด้วยมี 2 อปท. แหง่ คือ

อบต.เขาชนกัน มีกิจกรรมไปศึกษาดูงานที่จังหวัดเชยี งราย และอบต. นครสวรรค์ออก มกี ิจกรรมศกึ ษาดูงาน

และการประชุมสภา นอกจากน้ี อบต. บางตาหงายมีการประชุมสภา ในวันแรกของการประชุมและเข้า

มาร่วมเรยี นรู้ในวนั ท่ีสอง ดงั นัน้ ในการประชุมครง้ั ท่ี 4 จงึ มจี านวนผเู้ ข้าร่วมดังน้ี

วัน เดอื น ปี ขา้ ราชการการเมอื ง ขา้ ราชการประจา- ขา้ ราชการประจา- รวม (คน)
(คน) ผบู้ รหิ าร-ปลดั (คน) ผู้ปฏบิ ตั งิ าน (คน)

26 กุมภาพันธ์ 2563 13 13 19 45

27 กุมภาพนั ธ์ 2563 8 14 18 40

ผลการประชมุ
8. กิจกรรม สุนทรียสนทนา “สรุปการจัดการความรู้ 3 Ls ของการประชุมทั้งสามคร้ังที่ผ่านมา

ของบคุ ลากรแตล่ ะคน”

นายเลิศฤทธิ์ พลนกิ ร นายกเทศมนตรีตาบลห้วยงู กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุมจากท้ัง 16 อปท.
จากน้ันผเู้ ข้าร่วมประชุม ได้ทบทวนความรู้ ชม VDO การประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีสว่ นรว่ มคร้ังที่ผ่านมา
โดย ทีม SEPACTION และร่วมกิจกรรม สุนทรียสนทนา “สรุปการจัดการความรู้ 3 Ls ของการประชุมท้ัง
สามคร้ังท่ีผ่านมาของบุคลากรแต่ละคน” แลกเปล่ียนเรียนรู้กันในกลุ่มย่อย และนาเสนอในเวทีใหญ่ โดย
ผู้เข้าร่วมได้จัดการความรู้ 3 Ls คือ 1) Learn การเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ 2) Relearn การเรียนรู้ส่ิงที่เคยรู้แต่เป็น
มมุ มองใหม่ๆ และ 3) Unlearn การไมย่ ึดติดกบั สิง่ ท่ีเคยเรียนรมู้ า เฉพาะการประชมุ ที่ตนได้เขา้ ร่วม ซ่ึง
ผู้เขา้ ร่วมประชมุ ได้สะทอ้ นว่ากระบวนการจัดการความรู้ 3 Ls ไมไ่ ด้เป็นแคเ่ พียงการสรุปความรูท้ ่ีได้เรยี นรมู้ า
เท่าน้ัน การจดั การความรยู้ งั เปน็ การแลกเปล่ยี นมุมมองการเรยี นรขู้ องแตล่ ะคน ทมี่ ปี ระสบการณแ์ ตกตา่ งกนั

356

มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และได้ทราบ Learn Relearn Unlearn ของแต่ละคน ที่มีประเด็นการจัดการความรู้
ของ L แตล่ ะด้าน ทร่ี ว่ มกัน ในแตล่ ะการประชมุ คือ

Workshop Learn Relearn Unlearn

-ได้เรยี นรู้เรื่องการปลกู พืช -การนาปรชั ญาของเศรษฐกจิ -ต้นกาแฟสามารถปลูกทีภ่ าคกลางก็ได้

ครงั้ ท่ี 1 ผสมผสาน 1พนื้ ท่สี ามารถ พอเพียงมาประยุกต์ใชไ้ ด้ ไมจ่ าเปน็ ว่าต้องปลกู ทภ่ี าคเหนอื เทา่ น้ัน

ทต.ทัพทัน ปลูกไดห้ ลากหลาย เชน่ หลมุ หลากหลาย ทไ่ี มเ่ ฉพาะแคภ่ าค -การจดั การทด่ี ินสาธารณะใหเ้ กดิ

จ.อทุ ัยธานี พอเพยี ง การเกษตร ประโยชน์ทาไดไ้ มใ่ ช่เรอื่ งยาก

-ปลูกพืชหลายอย่าง ลดความเสยี่ งราคา

ตกต่า

-ไดเ้ รียนรูต้ ลาดรปู แบบใหม่ -ตลาดไมไ่ ดแ้ ค่ขายสินคา้ แต่ -ตลาดสามารถเปน็ แหล่งเรยี นรู้

ท่นี าเอาวฒั นาธรรมมาใชเ้ ปน็ สามารถถ่ายทอดประเพณี วฒั นธรรมประเพณี และประวตั ศิ าสตร์

ครั้งท่ี 2 เอกลักษณ์ วฒั นธรรมและประวัตศิ าสตร์ มา ได้

อบต.เขาดนิ นาเสนอด้วย -ตลาดไม่ไดม้ แี คก่ ารซอ้ื ขาย ยังสามารถ

จ.นครสวรรค์ -“อุโมงค์มหาเฮง”การนาความ เป็นสถานทพ่ี กั ผ่อนของครอบครัวได้

เชือ่ มาเป็นกุศโลบายในการดึงดดู

คนมาเทย่ี วตลาดเจา้ คะ่

-ได้เรียนรู้มลู คา่ ของคารบ์ อน -การพฒั นาเตาเผาขยะ -เปลีย่ นนยิ ามของขยะ เดิมท่มี องวา่ ไร้

เครดติ สร้างรายได้ ประสิทธภิ าพสูง เพอ่ื ลดมลพิษ คุณคา่ เป็นมลพษิ กลายเปน็ สง่ิ มีมูลค่า

-การทากา๊ ซชวี ภาพจากมลู ทางอากาศ และมีประโยชน์ เช่น ถา่ นไบโอชาร์

สุกร เพอ่ื ใช้ในครัวเรือน -ระบบการจา่ ยก๊าซชีวภาพ โดยมี ขยะไบโอดราย และถงั ขยะเปยี ก

ครง้ั ที่ 3 -การจัดการขยะประเภท แรงดนั สง่ กา๊ ซทว่ั ชุมชน (Green Cone)
อบต. -การนาเตาอั้งโล่มาตดิ กับหัวจา่ ยก๊าซ
ท่ามะนาว ต่างๆ สามารถสรา้ งมลู คา่ ได้ -กลว้ ยพนั ธนุ์ า้ วา้ มะลิอ่อง ที่ แทนการซอื้ เตาแกส๊ ราคาแพงๆ
จ.ลพบรุ ี -นวัตกรรม “เขียด” ทาตอกสานเขง่ ปลา
-กลว้ ยสามารถนามาทาเปน็ หวานกวา่ พนั ธนุ์ า้ ว้าธรรมดา ทู (เขยี ด คลา้ ยกับ กบไสไม้ แตม่ ขี นาด

แป้งกล้วยได้ -อปท.สามารถทางานร่วมกบั

-การทาเข่งปลาทูไมไ้ ผ่ เอกชนได้ และดมี คี ุณภาพ

ธรรมดา แตส่ รา้ งรายไดใ้ ห้กบั เลก็ กว่า)

ผู้สงู อายไุ ด้มากมาย -กลว้ ยน้าวา้ ไมไ่ ด้มสี ายพนั ธเ์ุ ดยี ว (พันธุ์

-เตาเผาขยะ สามารถทาถ่าน มะลอิ ่อง)

ไม้ได้

357

9. กิจกรรม ศึกษาดูงาน นวัตกรรมเพ่ือพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของ
เทศบาลตาบลห้วยงู
หลังจากกิจกรรม สุนทรียสนทนา นายเลิศฤทธ์ิ พลนิกร นายกเทศมนตรีตาบลห้วยงู นาคณะ

ผู้เข้าร่วมประชุมศึกษาดูงาน ชม “นวัตกรรมเพื่อพัฒนาท้องถ่ินตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของ
เทศบาลตาบลหว้ ยงู”

ภาคเชา้ เรมิ่ ตน้ ทศ่ี นู ย์เรยี นรแู้ ละขบั เคลอ่ื นปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง บ้านดอนซาก หมทู่ ี่ 6 ชม
สาธิตการนาฟางข้าวแปรรูปทากระดาษ และกระถางต้นไม้สามารถย่อยสลายได้ใน 45 วัน อยู่ระหว่างการ
ปรบั ปรุงและพัฒนารว่ มกบั มหาวิทยาลยั ราชภัฎจนั ทรเ์ กษม

ภาคบ่าย ชม วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเฟอร์นิเจอร์ไม้พาเลทเก่า ซ่ึงเป็นกลุ่มสตรีในชุมชนมาร่วมกันทา
ตลอดทุกขน้ั ตอน จากน้นั เย่ยี มบ้านผู้ป่วยติดเตียงทีท่ ดลองใชห้ ่นุ ยนต์ดินสอพฒั นาคุณภาพชวี ิต ชมการสาธิต
การใช้งานหุ่นยนต์ ในการดูแลผู้ปว่ ยติดเตียง อันเป็นนวัตกรรมต้นแบบเป็นการทดลองใชเ้ กบ็ ข้อมูลวิจัยเพื่อ
พฒั นาก่อนนาออกให้บริการเชงิ พาณิชย์ตอ่ ไป

358

จดุ สุดท้าย ผศู้ ึกษาดูงานเข้ารับฟังการบรรยายของผู้อานวยการโรงพยาบาลส่งเสริมตาบลห้วยงู ใน
หัวข้อ “สรุปบทเรียนแห่งความสาเร็จการสรา้ งนวตั กรรมทางสังคม” ในความสาเร็จของการสร้างนวัตกรรม
สังคมของตาบลห้วยงู โดยการขับเคล่ือนการทางานภายใต้ “บริษัทสร้างสุข” ซึ่งเป็นการทางานแบบมีส่วน
ร่วมของท้ัง 9 หน่วยงานในพ้ืนที่ แบ่งหน้าท่ีรับผิดชอบในความถนัดของแต่ละหน่วยงาน มีทั้งหมด 5 ด้าน
ดงั นี้ ด้านสขุ ภาพ ด้านสงั คม ด้านสวสั ดิการ ด้านเศรษฐกจิ และด้านส่งิ แวดล้อม โดยรพ.สต.ห้วยงจู ะเป็นฝ่าย
ดูแลด้านสุขภาพ ซ่ึงเป็นการทางานร่วมกับเทศบาลและหนว่ ยงานที่มีส่วนเก่ยี วขอ้ ง สรา้ งนวัตกรรมสังคมเพื่อ
พัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในพ้ืนท่ี เพ่ือให้ประชาชนเกิดประโยชน์สุข จนเกิดนวัตกรรมต่าง ๆ เช่น
หุ่นยนตด์ นิ สอพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ อุปกรณช์ ว่ ยเหลอื ผูส้ งู อายุในเหตุฉุกเฉิน ฯลฯ

10. กจิ กรรม จดั การความรู้ 3 Ls ของการศกึ ษาดงู าน ของ เทศบาลตาบลห้วยงู
หลังจากจบการศึกษาดูงาน ได้จัดการความรู้ 3 Ls ของผู้เข้าร่วมศึกษาดูงาน พูดคุยแลกเปล่ียน

เรียนรขู้ องแตล่ ะกลุ่มย่อย จากนัน้ จับประเด็นเหมอื นตา่ ง แลว้ นาเสนอตอ่ เวทีใหญ่ ได้ประเดน็ ร่วมกนั คือ

Learn Relearn Unlearn
-การนาฟางขา้ วมาแปรรูป -การนาไมพ้ าเลทมาเพ่มิ -ปกติฟางข้าวนามาทาแคป่ ุ๋ย
เป็นผลิตภัณฑก์ ระดาษ และ มูลค่า -หุ่นยนตไ์ มไ่ ด้เพยี งแคด่ แู ลสขุ ภาพกาย แต่ยงั
กระถางย่อยสลายได้เพ่ือ -การนาเทคโนโลยเี ขา้ มาใช้ สามารถพูดคุยแก้เหงาไดช้ ่วยใหผ้ ้ปู ่วยมี
สขุ ภาพจิตทด่ี อี ีกด้วย
ในระบบสขุ ภาพตาบล