๑๕๑
อถาคู นาภสา นาคา เวสาลา สห ตจฉฺ กา
กมฺพลสฺสตรา อาคู ปายาคา สห ญาติภิ
ยามนุ า ธตรฏฺ า จ อาคู นาคา ยสสฺสโิ น
เอราวโณ มหานาโค โสปาค สมิตึ วนํ ฯ
[๒๔๔] เย นาคราเช สหสา หรนตฺ ิ
[๒๔๕]
ทิพฺพา ทิชา ปกฺขิ วิสทุ ฺธจกฺขู
เวหายสา เต วนมชฌฺ ปตตฺ า
จติ ฺรา สปุ ณณฺ า อิติ เตส นามํ
อภยนตฺ ทา นาคราชานมาสี
สปุ ณฺณโต เขมมกาสิ พุทโฺ ธ
สณหฺ าหิ วาจาหิ อปุ วฺหยนตฺ า
นาคา สปุ ณณฺ า สรณมกสํ ุ พุทธฺ ํ ฯ
ชิตา วชิรหตฺเถน สมุททฺ ํ อสุรา สติ า
ภาตโร วาสวสฺเสเต อิทธฺ มิ นฺโต ยสสฺสิโน ฯ
กาลกฺชา มหาภสิ มฺ า อสรุ า ทานเวฆสา
เวปจติ ตฺ ิ สุจติ ตฺ ิ จ ปหาราโท นมจุ ี สห ฯ
สตจฺ พลิปตุ ตฺ านํ สพฺเพ เวโรจนามกา
สนนฺ ยฺหิตวฺ า พลึ เสนํ ราหุภทฺทมุปาคมุํ
สมโยทานิ ภทฺทนฺเต ภกิ ขฺ ูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
อาโป จ เทวา ปวี จ เตโช วาโย ตทาคมุํ
วรุณา วารุณา เทวา โสโม จ ยสสา สห ฯ
๑๕๒
เมตตฺ ากรณุ ากายิกา อาคู เทวา ยสสฺสิโน
ทเสเต ทสธา กายา สพฺเพ นานตฺตวณณฺ ิโน
อิทฺธมิ นฺโต ชตุ มิ นฺโต วณฺณวนโฺ ต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ กฺ ามุํ ภกิ ฺขนู ํ สมติ ึ วนํ ฯ
เวณฺฑู จ เทวา สหลี จ อสมา จ ทุเว ยมา
จนฺทสฺสูปนสิ า เทวา จนฺทมาคู ปุรกขฺ ติ า ฯ
สุรยิ สฺสปู นิสา เทวา สรุ ยิ มาคู ปรุ กฺขติ า
นกขฺ ตตฺ านิ ปุรกฺขตวฺ า อาคู มนทฺ วลาหกา
วสนู ํ วาสโว เสฏฺโ สกโฺ ก ปาค ปุรนิ ฺทโท ฯ
ทเสเต ทสธา กายา สพเฺ พ นานตฺตวณณฺ โิ น
อทิ ธฺ มิ นฺโต ชตุ มิ นฺโต วณณฺ วนโฺ ต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ ฺกามุํ ภิกฺขนู ํ สมติ ึ วนํ ฯ
อถาคู สหภู เทวา ชลมคคฺ ิสขิ ารวิ
อรฏิ ฺ กา จ โรชา จ อมุ ฺมาปปุ ผฺ นภิ าสโิ น
วรณุ า สหธมมฺ า จ อจฺจตุ า จ อเนชกา
สูเลยฺยรุจริ า อาคู อาคู วาสวเนสิโน ฯ
ทเสเต ทสธา กายา สพเฺ พ นานตฺตวณฺณโิ น
อทิ ฺธมิ นโฺ ต ชตุ ิมนโฺ ต วณณฺ วนโฺ ต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ ฺกามํุ ภิกฺขูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
สมานา มหาสมานา มานุสา มานสุ ตุ ฺตมา
ขิฑฑฺ าปทสู ิกา อาคู อาคู มโนปทูสิกา
๑๕๓
อถาคู หรโย เทวา เย จ โลหติ วาสโิ น
ปารคา มหาปารคา อาคู เทวา ยสสสฺ ิโน ฯ
ทเสเต ทสธา กายา สพฺเพ นานตตฺ วณฺณิโน
อทิ ธฺ มิ นโฺ ต ชตุ ิมนฺโต วณณฺ วนฺโต ยสสสฺ โิ น
โมทมานา อภกิ ฺกามุํ ภกิ ฺขนู ํ สมติ ึ วนํ ฯ
สุกฺกา กรมุ ฺหา อรณุ า อาคู เวฆนสา สห ฯ
โอทาตคยหฺ า ปาโมกขฺ า อาคู เทวา วิจกฺขณา
สทามตตฺ า หารคชา มิสสฺ กา จ ยสสฺสิโน
ถนยํ อาคา ปชุนโฺ น โย ทสิ า อภิวสฺสติ ฯ
ทเสเต ทสธา กายา สพเฺ พ นานตตฺ วณฺณโิ น
อิทฺธมิ นฺโต ชตุ มิ นฺโต วณณฺ วนโฺ ต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ กฺ ามํุ ภิกขฺ นู ํ สมติ ึ วนํ ฯ
เขมิยา ตุสติ า ยามา กฏฺกา จ ยสสสฺ ิโน
ลมฺพิตกา ลามเสฏฺ า โชตินามา จ อาสวา
นมิ ฺมานรติโน อาคู อถาคู ปรนมิ มฺ ติ า ฯ
ทเสเต ทสธา กายา สพฺเพ นานตตฺ วณฺณโิ น
อทิ ธฺ มิ นโฺ ต ชตุ ิมนโฺ ต วณณฺ วนโฺ ต ยสสฺสโิ น
โมทมานา อภกิ ฺกามุํ ภกิ ฺขูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
สฏฺเเต เทวนกิ ายา สพฺเพ นานตฺตวณฺณิโน
นามนวฺ เยน อาคฉฺ ํุ เย จฺเญ สทิสา สห
ปวตุ ถฺ ชาตมิ กฺขลี ํ โอฆตณิ ฺณมนาสวํ
๑๕๔
[๒๔๖] ทกเฺ ขโมฆตรํ นาคํ จนทฺ วํ อสติ าตติ ํ ฯ
สพุ ฺรหฺมา ปรมตฺโต จ ปุตตฺ า อทิ ฺธมิ โต สห
สนงฺกมุ าโร ติสฺโส จ โสปาค สมติ ึ วนํ ฯ
สหสสฺ พฺรหฺมโลกานํ มหาพฺรหมฺ าภติ ฏิ ฺติ
อปุ ปนโฺ น ชุตมิ นฺโต ภิสฺมากาโย ยสสฺสิ โส ฯ
ทเสตถฺ อสิ สฺ รา อาคู ปจเฺ จกวสวตตฺ ิโน
เตสจฺ มชฌฺ โต อาคา หารโิ ต ปรวิ ารโิ ต ฯ
เต จ สพเฺ พ อภกิ กฺ นฺเต สนิ เฺ ท เทเว สพฺรหมฺ เก
มารเสนา อภกิ ฺกามิ ปสฺส กณหฺ สฺส มนฺทิยํ ฯ
เอถ คณฺหถ พนฺธถ ราเคน พนธฺ มตถฺ ุ โว
สมนฺตา ปรวิ าเรถ มา โว มุจฺ ติ ฺถ โกจิ นํ ฯ
อิติ ตตถฺ มหาเสโน กณฺหเสนํ อเปสยิ
ปาณินา ตลมาหจฺจ สรํ กตวฺ าน เภรวํ ฯ
ยถา ปาวุสสฺ โก เมโฆ ถนยนฺโต สวิชฺชุโก
ตทา โส ปจจฺ ุทาวตฺติ สงฺกทุ ฺโธ อสยํวเส ฯ
ตฺจ สพพฺ ํ อภิ ญฺ าย ววกขฺ ติ วฺ าน จกขฺ มุ า
ตโต อามนฺตยิ สตฺถา สาวเก สาสเน รเต
มารเสนา อภกิ กฺ นตฺ า เต วิชานาถ ภิกขฺ โว
เต จ อาตปฺปมกรํุ สตุ วฺ า พทุ ธฺ สฺส สาสนํ ฯ
วีตราเคหิ ปกกฺ ามุํ เนสํ โลมมฺปิ อิ ฺชยุํ
สพเฺ พ วิชิตสงคฺ ามา ภยาตตี า ยสสสฺ ิโน
๑๕๕
โมทนตฺ ิ สห ภเู ตหิ สาวกา เต ชเนสุตาติ ฯ
มหาสมยสตุ ตฺ ํ นิฏฺต ํ สตตฺ มํ ฯ
๑๕๖
วิสาขมาสสฺส (เดือน ๖) กาฬปกฺขสสฺ ๑-๘ ค่าํ
เสวยวมิ ุตตฺ สิ ุข สัปดาหท่ี ๑
ปโมโพธิ วคโฺ ค ปฏจิ ฺจสมุปปฺ าทํ อนโุ ลมปฏิโลมํ
สยามรฏฺสสฺ เตปิฏกํ เลมที่ ๒๕ สุตฺตนฺตปิ ฏเก ขทุ ฺทกนกิ ายสสฺ
ขุททฺ กปา-ธมฺมปทคาถา-อุทานํ-อิตวิ ตุ ฺตก-ํ สุตฺตนปิ าตา ขอ ๓๘
[๓๘] เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วหิ รติ นชชฺ า เนรชฺ ราย ตเี ร
โพธริ กุ ขฺ มเู ล ปมาภิสมพฺ ุทฺโธ เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลลฺ งเฺ กน นิสนิ ฺโน โหติ
วิมุตตฺ สิ ขุ ํ ปฏสิ ํเวที ฯ
อถ โข ภควา ตสฺส สตตฺ าหสสฺ อจฺจเยน ตมฺหา สมาธมิ ฺหา วุฏฺหติ ฺวา รตตฺ ยิ า ปมํ ยามํ
ปฏิจฺจสมุปปฺ าทํ อนุโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ อติ ิ อมิ สฺมึ สติ อทิ ํ โหติ อิมสสฺ ปุ ปฺ าทา อทิ ํ อุปฺปชชฺ ติ
ยทิทํ
อวชิ ชฺ าปจจฺ ยา สงขฺ ารา สงฺขารปจจฺ ยา วิญฺ าณํ วิ ญฺ าณปจจฺ ยา นามรูปํ นามรปู ปจฺจยา
สฬายตนํ สฬายตนปจฺจยา ผสโฺ ส ผสฺสปจจฺ ยา เวทนา เวทนาปจฺจยา ตณหฺ า ตณฺหาปจจฺ ยา
อปุ าทานํ อปุ าทานปจจฺ ยา ภโว ภวปจจฺ ยา ชาติ ชาติปจจฺ ยา ชรามรณํ โสกปรเิ ทวทกุ ฺขโทมนส-ฺ
สปุ ายาสา สมภฺ วนตฺ ิ เอวเมตสสฺ เกวลสฺส ทกุ ขฺ กขฺ นฺธสสฺ สมทุ โย โหตีติ ฯ
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วทิ ติ ฺวา ตายํ เวลายํ อมิ ํ อทุ านํ อทุ าเนสิ ยทา หเว ปาตุภวนตฺ ิ
ธมฺมา อาตาปิ โน ฌายโต พรฺ าหมฺ ณสสฺ อถสสฺ กงฺขา วปยนฺติ สพพฺ า ยโต ปชานาติ
สเหตุธมมฺ นตฺ ิ ฯ สุตตฺ ํ ปมํ ฯ
๑๕๗
ทุติยโพธิ วคฺโค ปฏจิ ฺจสมปุ ปฺ าทํ อนโุ ลมปฏิโลมํ
สยามรฏฺสฺส เตปิฏกํ เลมที่ ๒๕ สตุ ฺตนฺตปิ ฏเก ขทุ ทฺ กนกิ ายสสฺ
ขทุ ทฺ กปา-ธมมฺ ปทคาถา-อทุ านํ-อติ วิ ุตตฺ กํ-สุตฺตนิปาตา ขอ ๓๙
[๓๙] เอวมเฺ ม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา อรุ ุเวลายํ วหิ รติ นชฺชา เนรฺชราย ตีเร
โพธริ กุ ฺขมูเล ปมาภสิ มพฺ ุทฺโธ ฯ เตน โข ปน สมเยน ภควา สตตฺ าหเํ อกปลฺลงฺเกน นสิ นิ โฺ น
โหติ วิมตุ ตฺ ิสุขํ ปฏิสํเวที ฯ
อถ โข ภควา ตสสฺ สตตฺ าหสสฺ อจฺจเยน ตมหฺ า สมาธมิ หฺ า วุฏฺ หติ วฺ า รตฺตยิ า มชฺฌมิ ํ ยามํ
ปฏิจฺจสมปุ ฺปาทํ ปฏโิ ลมํ สาธกุ ํ มนสากาสิ อติ ิ อิมสมฺ ึ อสติ อิทํ น โหติ อิมสฺส นิโรธา อทิ ํ
นิรชุ ฺฌติ ยทิทํ
อวชิ ชฺ านโิ รธา สงขฺ ารนโิ รโธ สงขฺ ารนโิ รธา วิ ญฺ าณนโิ รโธ วิ ญฺ าณนิโรธา นามรูปนิโรโธ
นามรปู นิโรธา สฬายตนนโิ รโธ สฬายตนนโิ รธา ผสสฺ นิโรโธ ผสฺสนโิ รธา เวทนานโิ รโธ
เวทนานโิ รธา ตณฺหานโิ รโธ ตณหฺ านิโรธา อปุ าทานนโิ รโธ อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ
ภวนิโรธาชาตนิ ิโรโธ ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปรเิ ทวทกุ ขฺ โทมนสฺสปุ ายาสา นริ ุชฌฺ นตฺ ิ
เอวเมตสฺส เกวลสสฺ ทุกขฺ กฺขนธฺ สสฺ นิโรโธ โหตตี ิ ฯ
อถ โข ภควา เอตมตถฺ ํ วทิ ติ วฺ า ตายํ เวลายํ อมิ ํ อทุ านํ อทุ าเนสิ ยทา หเว ปาตุภวนตฺ ิ
ธมฺมา อาตาปิ โน ฌายโต พรฺ าหมฺ ณสสฺ อถสฺส กงขฺ า วปยนตฺ ิ สพพฺ า ยโต ขยํ ปจฺจยานํ อเวทีติ ฯ
ทตุ ยิ ํ ฯ
๑๕๘
ตติยโพธิ วคโฺ ค ปฏจิ ฺจสมุปปฺ าทํ อนโุ ลมปฏิโลมํ
สยามรฏฺสสฺ เตปิฏกํ เลมที่ ๒๕ สุตตฺ นฺตปิ ฏเก ขทุ ฺทกนิกายสฺส
ขทุ ฺทกปา-ธมฺมปทคาถา-อุทานํ-อิติวตุ ตฺ กํ-สุตตฺ นปิ าตา ขอ ๔๐
[๔๐] เอวมฺเม สตุ ํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา อรุ เุ วลายํ วิหรติ นชชฺ า เนรฺชราย ตเี ร
โพธริ กุ ขฺ มเู ล ปมาภิสมพฺ ุทฺโธ ฯ เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นสิ นิ โฺ น
โหติ วมิ ตุ ฺตสิ ุขํ ปฏิสเํ วที ฯ
อถ โข ภควา ตสสฺ สตตฺ าหสฺส อจจฺ เยน ตมหฺ า สมาธมิ ฺหา วุฏฺ หิตวฺ า รตฺตยิ า ปจฺฉมิ ํ ยามํ
ปฏิจฺจสมุปปฺ าทํ อนโุ ลมปฏิโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ อมิ สสฺ ปุ ปฺ าทา
อิทํ อปุ ฺปชฺชติ อมิ สมฺ ึ อสติ อทิ ํ น โหติ อิมสสฺ นิโรธา อิทํ นริ ุชฺฌติ ยทิทํ
อวชิ ชฺ าปจจฺ ยา สงขฺ ารา สงฺขารปจฺจยา วิฺญาณํ วิ ฺญาณปจจฺ ยา นามรปู ํ นามรูปปจจฺ ยา
สฬายตนํ สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส ผสสฺ ปจฺจยา เวทนา เวทนาปจฺจยา ตณฺหา ตณหฺ าปจฺจยา
อุปาทานํ อปุ าทานปจฺจยา ภโว ภวปจฺจยา ชาติ ชาตปิ จฺจยา ชรามรณํ โสกปรเิ ทวทุกขฺ โทมนสฺ-
สปุ ายาสา สมภฺ วนตฺ ิ เอวเมตสสฺ เกวลสฺส ทุกขฺ กขฺ นธฺ สฺส สมุทโย โหติ ฯ
อวิชฺชาย เตวฺ ว อเสสวิราคนิโรธา สงขฺ ารนโิ รโธ สงขฺ ารนิโรธา วิ ญฺ าณนิโรโธ
วิญฺ าณนโิ รธา นามรปู นิโรโธ นามรปู นโิ รธา สฬายตนนโิ รโธ สฬายตนนิโรธา ผสฺสนโิ รโธ
ผสสฺ นโิ รธา เวทนานโิ รโธ เวทนานิโรธา ตณหฺ านโิ รโธ ตณฺหานิโรธา อุปาทานนโิ รโธ
อปุ าทานนโิ รธา ภวนโิ รโธ ภวนิโรธา ชาตนิ ิโรโธ ชาตนิ โิ รธา ชรามรณํ โสกปรเิ ทวทุกขฺ โทมนส-ฺ
สุปายาสา นริ ชุ ฺฌนฺติ เอวเมตสสฺ เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสสฺ นิโรโธ โหตตี ิ ฯ
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วทิ ติ ฺวา ตายํ เวลายํ อมิ ํ อุทานํ อุทาเนสิ ยทา หเว ปาตภุ วนตฺ ิ
ธมมฺ า อาตาปิ โน ฌายโต พฺราหมฺ ณสสฺ วธิ ปู ยํ ติฏฺติ มารเสนํ สุรโิ ยว โอภาสยมนตฺ ลิกขฺ นตฺ ิ ฯ
ตติยํ ฯ
๑๕๙
วสิ าขมาสสสฺ (เดอื น ๖) กาฬปกฺขสฺส ๘-๑๕ ค่ํา
เสวยวมิ ตุ ตฺ สิ ขุ สัปดาหที่ ๒
อนิมิสเจติยํ
ขทุ ทฺ กนกิ ายฏฺฐกถา พุทฺธวสํ วณณฺ นา (มธรุ ตถฺ วลิ าสนิ ี) ขอ ๙๘๖ หนา ๔๑๙
อุทานํ อุทาเนตวฺ า นสิ ินนฺ สสฺ ภควโต เอตทโหสิ "อหํ กปปฺ สตสหสสฺ าธกิ านิ จตฺตาริ
อสงฺเขยยฺ านิ อิมสสฺ ปลฺลงกฺ สสฺ การณา สนธฺ าว,ึ อยํ เม ปลลฺ งโฺ ก วชิ ยปลลฺ งฺโก มงฺคลปลลฺ งโฺ ก
เอตฺถ เม นสิ ินฺนสฺส ยาว สงกฺ ปโฺ ป น ปรปิ ณุ โฺ ณ, น ตาว อิโต วฏุ ฺหิสฺสามี"ติ อเนกโกฏสิ ตสหสสฺ -
สงฺขา สมาปตตฺ ิโย สมาปชชฺ นฺโต สตฺตาหํ ตตเฺ ถว นสิ ีท.ิ
ยํ สนฺธาย วตุ ตฺ ํ "อถโข ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสที ิ วิมตุ ฺตสิ ขุ ปฏิสเํ วท"ี ติ.
อเถกจจฺ านํ เทวตานํ "อชชฺ าปิ ตาว นูน สทิ ธฺ ตถฺ สฺส กตฺตพพฺ กิจฺจํ อตฺถ.ิ ปลฺลงกฺ สมฺ ึ หิ อาลยํ
น วิชหต"ี ติ ปรวิ ติ กฺโก อทุ ปาทิ. อถ สตฺถา เทวตานํ วติ กกฺ ํ ญตฺวา ตาสํ วติ กกฺ ปู สมนตถฺ ํ เวหาสํ
อพฺภคุ ฺคนตฺ วฺ า ยมกปาฏหิ ารยิ ํ ทสฺเสสิ.
เอวํ อมิ นิ า ปาฏิหารเิ ยน เทวตานํ วติ กกฺ ํ วูปสเมตวฺ า ปลฺลงกฺ โต อสี กํ ปาจนี นิสฺสเิ ต
อตุ ฺตรทิสาภาเค ตวฺ า อมิ สมฺ ึ วต เม ปลฺลงฺเก สพพฺ ฺุตฺญาณํ ปฏิวิทธฺ นตฺ ิ จตตฺ าริ อสงฺเขย-ฺ
ยานิ กปปฺ สตสหสฺสจฺ ปูรติ านํ ปารมีนํ ผลาธิ คมนฏฺ านํ ปลฺลงฺกฺจ โพธริ กุ ฺขจฺ อนมิ ิเสหิ
อกฺขหี ิ โอโลกยมาโน สตตฺ าหํ วีตนิ าเมส,ิ ตํ านํ อนมิ ิสเจติยํ นาม ชาต.ํ
อนิมิสเจตยิ ํ นฏิ ฐฺ ติ ํ
๑๖๐
เชฏฺ มาสสสฺ (เดือน ๗) สุกฺกปกขฺ สสฺ ๑-๘ ค่ํา
เสวยวิมุตฺตสิ ขุ สปั ดาหท ่ี ๓
รตนจงกฺ มเจตยิ
อถ ปลฺลงกฺ สสฺ จ ฐติ ฏฺฐานสสฺ จ อนฺตรา จงกฺ มํ มาเปตฺวา ปุรตฺถิมปจฉฺ ิมโต อายเต
รตนจงฺกเม จงกฺ มนโฺ ต สตตฺ าหํ วตี ินาเมสิ ตํ ฐานํ รตนจงกฺ มเจติยนํ าม ชาตํ.
อุเปกฺขาสหคตํ สนตฺ รี ณจิตตฺ ํ อสงฺขารกิ ํ กามาวจร อกสุ ลวิปากจติ ตฺ ํ
อุเปกฺขาสหคตํ สนฺตีรณจิตตฺ ํ อสงฺขารกิ ํ กามาวจร อกุสลวปิ ากจิตตฺ ํ
โสมนสสฺ สหคตํ าณสมฺปยตุ ตฺ ํ อสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวปิ ากจติ ตฺ ํ
โสมนสฺสสหคตํ าณสมฺปยตุ ตฺ ํ สสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวปิ ากจติ ตฺ ํ
โสมนสฺสสหคตํ าณวปิ ปฺ ยตุ ฺตํ อสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวิปากจติ ตฺ ํ
โสมนสสฺ สหคตํ าณวปิ ปฺ ยตุ ตฺ ํ สสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวิปากจติ ตฺ ํ
อเุ ปกฺขาสหคตํ าณสมฺปยตุ ฺตํ อสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวปิ ากจติ ตฺ ํ
อุเปกฺขาสหคตํ าณสมปฺ ยตุ ฺตํ สสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวิปากจติ ตฺ ํ
โสมนสสฺ สหคตํ าณวิปปฺ ยตุ ตฺ ํ อสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวปิ ากจติ ตฺ ํ
โสมนสสฺ สหคตํ าณวปิ ปฺ ยตุ ฺตํ สสงขฺ ารกิ ํ กามาวจร มหาวปิ ากจติ ตฺ ํ
วิตกกฺ วจิ าร ปิ ติ สขุ เอกคฺคตา สหิตํ สสงขฺ ารกิ ํ ปมชฺฌาน รูปาวจร มหาวปิ ากจิตตฺ ํ
วจิ าร ปิ ติ สุข เอกคฺคตา สหิตํ สสงฺขารกิ ํ ทุตยิ ชฌฺ าน รูปาวจร มหาวปิ ากจติ ตฺ ํ
ปิ ติ สุข เอกคคฺ ตา สหติ ํ สสงฺขารกิ ํ ตตยิ ชฺฌาน รูปาวจร มหาวปิ ากจติ ตฺ ํ
สขุ เอกคคฺ ตา สหติ ํ สสงขฺ ารกิ ํ จตตุ ถฺ ชฺฌาน รปู าวจร มหาวิปากจิตตฺ ํ
อเุ ปกฺขา เอกคฺคตา สหติ ํ สสงฺขารกิ ํ ปฺจมชฺฌาน รปู าวจร มหาวิปากจิตตฺ ํ
อุเปกฺขา เอกคคฺ ตา สหติ ํ สสงฺขารกิ ํ อากาสานฺจายตน อรูปาวจร มหาวิปากจติ ตฺ ํ
อเุ ปกฺขา เอกคฺคตา สหติ ํ สสงฺขารกิ ํ วิ ฺญาณจฺ ายตน อรปู าวจร มหาวปิ ากจติ ฺตํ
อุเปกขฺ า เอกคฺคตา สหติ ํ สสงขฺ ารกิ ํ อากิ ฺจฺญายตน อรปู าวจร มหาวิปากจติ ตฺ ํ
อุเปกฺขา เอกคฺคตา สหติ ํ สสงฺขารกิ ํ เนวสญฺ านาสฺญายตน อรูปาวจร มหาวิปากจติ ตฺ ํ
๑๖๑
เชฏฺมาสสฺส (เดอื น ๗) สุกกฺ ปกขฺ สสฺ ๘-๑๕ ค่าํ
เสวยวมิ ุตฺตสิ ขุ สปั ดาหท ี่ ๔
รตนฆรเจตยิ ํ
ตโต ปจฉฺ ิมทิสาภาเค เทวตา รตนฆรํ นาม มาปยึสุ ตตถฺ ปลฺลงฺเกน นิสที ติ วฺ า
อภธิ มมฺ ปิ ฏกํ วิเสสโต เจตฺถ อนนตฺ นยสมนตฺ ปฏฺ านํ วจิ ินนโฺ ต สตฺตาหํ วีตนิ าเมส.ิ ตํ านํ รตน
ฆรเจตยิ ํ นาม ชาต.ํ
รตนฆรเจติยํ นฏิ ฺฐติ ํ
สตตฺ อภิธมมฺ ปกรณํ
ธมมฺ สงคฺ ณิ ี
กุสลา ธมฺมา อกสุ ลา ธมมฺ า อพฺยากตา ธมมฺ า กตเม ธมมฺ า กสุ ลา ยสฺมึ สมเย กามาวจรํ
กสุ ลํ จติ ฺตํ อุปปฺ นฺนํ โหติ โสมนสสฺ สหคตํ ญาณสมฺปยตุ ตฺ ํ รูปารมฺมณํ วา สททฺ ารมมฺ ณํ วา
คนฺธารมมฺ ณํ วา รสารมมฺ ณํ วา โผฏฺ พพฺ ารมฺมณํ วา ธมมฺ ารมมฺ ณํ วา ยํ ยํ วา ปนารพภฺ ตสมฺ ึ
สมเย ผสฺโส โหติ อวกิ ฺเขโป โหติ เย วา ปน ตสฺมึ สมเย อฺเญปิ อตฺถิ ปฏจิ จฺ สมุปฺปนนฺ า อรูปิ โน
ธมมฺ า อเิ ม ธมฺมา กุสลา ฯ
วภิ งคฺ
ปฺจกขฺ นธฺ า รปู กฺขนฺโธ เวทนากฺขนฺโธ สฺญากขฺ นโฺ ธ สงฺขารกฺขนโฺ ธ วิญฺ าณกขฺ นโฺ ธ ฯ
ตตถฺ กตโม รปู กฺขนฺโธ ยงฺกิ จฺ ิ รูปํ อตตี านาคตปจจฺ ุปปฺ นนฺ ํ อชฺฌตฺตํ วา พหทิ ฺธา วา โอฬารกิ ํ วา
สขุ มุ ํ วา หีนํ วา ปณตี ํ วา ยํ ทเู ร วา สนตฺ เิ ก วา ตเทกชฌฺ ํ อภิสฺ ูหิตวฺ า อภิสงขฺ ปิ ิ ตวฺ า อยํ
วจุ ฺจติ รูปกฺขนโฺ ธ ฯ
๑๖๒
ธาตุกถา
สงคฺ โห อสงฺคโห สงฺคหเิ ตน อสงคฺ หติ ํ อสงคฺ หเิ ตน สงฺคหติ ํ สงฺคหเิ ตน สงคฺ หิตํ อสงคฺ หเิ ตน
อสงคฺ หิตํ สมปฺ โยโค วปิ ปฺ โยโค สมฺปยตุ เฺ ตน วปิ ปฺ ยตุ ตฺ ํ วิปฺปยตุ เฺ ตน สมปฺ ยตุ ตฺ ํ อสงคฺ หติ ํ ฯ
ปุคฺคลปญฺ ตฺติ
ฉ ปฺญตตฺ ิโย ขนธฺ ปญฺ ตฺติ อายตนปญฺ ตฺติ ธาตุปญฺ ตฺติ สจจฺ ปญฺ ตตฺ ิ อนิ ฺทรฺ ยิ -
ปญฺ ตตฺ ิ ปุคฺคลปฺญตตฺ ิ กิตตฺ าวตา ปคุ ฺคลานํ ปุคคฺ ลปญฺ ตฺติ สมยวมิ ตุ ฺโต อสมยวมิ ตุ โฺ ต
กุปปฺ ธมโฺ ม อกุปฺปธมโฺ ม ปรหิ านธมฺโม อปรหิ านธมโฺ ม เจตนาภพโฺ พ อนุรกขฺ นาภพโฺ พ ปุถุชฺชโน
โคตรฺ ภู ภยูปรโต อภยูปรโต ภพฺพาคมโน อภพพฺ าคมโน นิยโต อนิยโต ปฏปิ นนฺ โก ผเลฏฺฐโิ ต
อรหา อรหตตฺ าย ปฏิปนโฺ น
กถาวตฺถุ
ปุคคฺ โล อุปลพฺภติ สจฉฺ กิ ฏฺปรมฏฺเนาติ อามนตฺ า โย สจฺฉกิ ฏโฺ ปรมฏโฺ ตโต โส
ปคุ ฺคโล อปุ ลพฺภติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ น เหวํ วตฺตพฺเพ อาชานาหิ นิคคฺ หํ หจฺ ิ ปุคคฺ โล
อปุ ลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเน เตน วต เร วตฺตพเฺ พ โย สจฉฺ ิกฏฺโ ปรมฏฺโ ตโต โส ปคุ ฺคโล
อปุ ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺปรมฏเฺ นาติ มิจฉฺ า ฯ
ยมก
เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กุสลมลู า เย วา ปน กุสลมลู า สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา ฯ
เยเกจิ กสุ ลา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลมูเลน เอกมลู า เย วา ปน กสุ ลมูเลน เอกมูลา สพฺเพ เต
ธมฺมา กสุ ลา ฯ
มหาปฏฺาน
เหตปุ จฺจโย อารมฺมณปจฺจโย อธปิ ตปิ จจฺ โย อนนตฺ รปจจฺ โย สมนนฺตรปจฺจโย
สหชาตปจจฺ โย อฺญมญฺ ปจจฺ โย นสิ ฺสยปจจฺ โย อปุ นสิ ฺสยปจจฺ โย ปเุ รชาตปจฺจโย ปจฉฺ าชาต-
ปจจฺ โย อาเสวนปจฺจโย กมฺมปจฺจโย วปิ ากปจฺจโย อาหารปจจฺ โย อินฺทรฺ ยิ ปจฺจโย ฌานปจฺจโย
มคฺคปจจฺ โย สมปฺ ยุตตฺ ปจจฺ โย วิปฺปยตุ ฺตปจจฺ โย อตถฺ ปิ จจฺ โย นตฺถปิ จฺจโย วิคตปจจฺ โย
อวคิ ตปจจฺ โย ฯ
๑๖๓
เชฏฐมาสสสฺ (เดือน ๗) สุกกฺ ปกขฺ สสฺ ๘-๑๕ ค่าํ
อภิธมมฺ มาตกิ า
สยามรฏฺฐสฺส เตปิฏกํ เลมที่ ๓๔ ขอ ๑-๑๕ อภิธมฺมปิ ฏเก ธมมฺ สงฺคณิ กสุ เล กามาวจเร ปทภาชนยี ํ
[๑] กสุ ลา ธมมฺ า อกุสลา ธมฺมา อพฺยากตา ธมมฺ า สขุ ายเวทนายสมฺปยตุ ฺตา ธมมฺ า
ทุกฺขายเวทนายสมปฺ ยตุ ตฺ า ธมฺมา อทกุ ขฺ มสุขายเวทนายสมปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า วิปากา ธมมฺ า
วิปากธมมฺ ธมฺมา เนววปิ ากนวปิ ากธมมฺ ธมมฺ า อุปาทินฺนปุ าทานิยา ธมมฺ า อนุปาทินฺนุปาทานิยา
ธมมฺ า อนปุ าทินฺนานปุ าทานยิ า ธมมฺ า สงฺกลิ ฏิ ฺ สงกฺ ิเลสิกา ธมมฺ า อสงกฺ ลิ ิฏฺ สงกฺ ิเลสกิ า ธมมฺ า
อสงฺกลิ ฏิ ฺาสงกฺ เิ ลสิกา ธมมฺ า สวติ กฺกสวิจารา ธมมฺ า อวติ กกฺ วจิ ารมตตฺ า ธมฺมา อวติ กกฺ าวิจารา
ธมมฺ า ปี ติสหคตา ธมมฺ า สขุ สหคตา ธมมฺ า อเุ ปกขฺ าสหคตา ธมมฺ า ทสสฺ เนนปหาตพพฺ า ธมมฺ า
ภาวนายปหาตพฺพา ธมมฺ า เนวทสสฺ เนน น ภาวนายปหาตพฺพา ธมมฺ า ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตกุ า
ธมฺมา ภาวนายปหาตพพฺ เหตุกา ธมมฺ า เนวทสสฺ เนน น ภาวนายปหาตพพฺ เหตกุ า ธมมฺ า
อาจยคามโิ น ธมมฺ า อปจยคามิโน ธมมฺ า เนวาจยคามิโนนาปจยคามโิ น ธมฺมา เสกฺขา ธมมฺ า
อเสกฺขา ธมมฺ า เนวเสกฺขานาเสกฺขา ธมมฺ า ปรติ ตฺ า ธมมฺ า มหคคฺ ตา ธมมฺ า อปปฺ มาณา ธมมฺ า
ปรติ ฺตารมมฺ ณา ธมฺมา มหคคฺ ตารมฺมณา ธมฺมา อปปฺ มาณารมมฺ ณา ธมฺมา หีนา ธมฺมา มชฌฺ ิมา
ธมฺมา ปณีตา ธมมฺ า มิจฉฺ ตตฺ นิยตา ธมมฺ า สมมฺ ตตฺ นยิ ตา ธมมฺ า อนยิ ตา ธมฺมา มคฺคารมฺมณา
ธมฺมา มคคฺ เหตกุ า ธมมฺ า มคฺคาธปิ ติโน ธมมฺ า อปุ ปฺ นฺนา ธมฺมา อนปุ ปฺ นฺนา ธมมฺ า อปุ ฺปาทโิ น
ธมมฺ า อตตี า ธมมฺ า อนาคตา ธมมฺ า ปจฺจุปปฺ นฺนา ธมฺมา อตตี ารมมฺ ณา ธมมฺ า อนาคตารมฺมณา
ธมมฺ า ปจฺจุปฺปนนฺ ารมมฺ ณา ธมมฺ า อชฌฺ ตฺตา ธมฺมา พหิทฺธา ธมมฺ า อชฌฺ ตฺตพหิทฺธา ธมฺมา
อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมมฺ า พหิทฺธารมมฺ ณา ธมมฺ า อชฌฺ ตตฺ พหทิ ฺธารมมฺ ณา ธมฺมา สนทิ สสฺ น-
สปฺปฏฆิ า ธมมฺ า อนิทสสฺ นสปปฺ ฏิฆา ธมมฺ า อนิทสสฺ นาปปฺ ฏิฆา ธมมฺ า ฯ
พาวีสติ ตกิ มาตกิ า ฯ
[๒] เหตู ธมมฺ า นเหตู ธมมฺ า สเหตุกา ธมมฺ า อเหตุกา ธมมฺ า เหตสุ มปฺ ยุตฺตา ธมมฺ า
เหตุวปิ ปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า เหตู เจว ธมฺมา สเหตกุ า จ สเหตกุ า เจว ธมมฺ า น จ เหตู เหตู เจว
ธมฺมา เหตสุ มปฺ ยตุ ฺตา จ เหตสุ มปฺ ยตุ ตฺ า เจว ธมฺมา น จ เหตู น เหตู โข ปน ธมมฺ า สเหตกุ าปิ
อเหตกุ าปิ ฯ
๑๖๔
เหตุโคจฺฉกํ ฯ
[๓] สปฺปจฺจยา ธมมฺ า อปปฺ จจฺ ยา ธมฺมา สงขฺ ตา ธมมฺ า อสงขฺ ตา ธมมฺ า สนทิ สฺสนา ธมฺมา
อนทิ สสฺ นา ธมมฺ า สปปฺ ฏฆิ า ธมฺมา อปปฺ ฏิฆา ธมมฺ า รปู ิ โน ธมมฺ า อรปู ิ โน ธมมฺ า โลกยิ า ธมมฺ า
โลกุตฺตรา ธมฺมา เกนจิวิ เฺ ญยยฺ า ธมฺมา เกนจินวิ เฺ ญยยฺ า ธมมฺ า ฯ
จฬู นตฺ รทุกํ ฯ
[๔] อาสวา ธมมฺ า โนอาสวา ธมมฺ า สาสวา ธมฺมา อนาสวา ธมมฺ า อาสวสมปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า
อาสววิปปฺ ยตุ ฺตา ธมฺมา อาสวา เจว ธมมฺ า สาสวา จ สาสวา เจว ธมมฺ า โน จ อาสวา อาสวา เจว
ธมมฺ า อาสวสมฺปยุตตฺ า จ อาสวสมปฺ ยตุ ตฺ า เจว ธมมฺ า โน จ อาสวา อาสววปิ ปฺ ยุตตฺ า โข ปน
ธมมฺ า สาสวาปิ อนาสวาปิ ฯ
อาสวโคจฉฺ กํ ฯ
[๕] สฺโญชนา ธมฺมา โนสฺโญชนา ธมฺมา สโฺ ญชนิยา ธมมฺ า อสโฺ ญชนยิ า ธมฺมา
สโฺ ญชนสมปฺ ยุตฺตา ธมมฺ า สโฺ ญชนวิปปฺ ยุตตฺ า ธมมฺ า สฺโญชนา เจว ธมมฺ า สโฺ ญชนิยาจ
สโฺ ญชนิยา เจว ธมมฺ า โน จ สโฺ ญชนา สฺโญชนา เจว ธมมฺ า สโฺ ญชนสมฺปยตุ ตฺ า จ
สโฺ ญชนสมปฺ ยุตฺตา เจว ธมมฺ า โน จ สโฺ ญชนา สฺโญชนวิปฺปยตุ ฺตา โข ปน ธมมฺ า
สฺโญชนิยาปิ อสฺโญชนยิ าปิ ฯ
สโฺ ญชนโคจฉฺ กํ ฯ
[๖] คนฺถา ธมมฺ า โนคนถฺ า ธมมฺ า คนถฺ นยิ า ธมมฺ า อคนฺถนยิ า ธมมฺ า คนฺถสมฺปยตุ ฺตา
ธมฺมา คนฺถวปิ ปฺ ยตุ ตฺ า ธมฺมา คนถฺ า เจว ธมฺมา คนฺถนยิ า จ คนฺถนิยา เจว ธมมฺ า โน จ คนฺถา
คนถฺ า เจว ธมมฺ า คนถฺ สมปฺ ยตุ ตฺ า จ คนฺถสมฺปยุตตฺ า เจว ธมมฺ า โน จ คนถฺ า คนฺถวปิ ปฺ ยตุ ตฺ า
โข ปน ธมมฺ า คนฺถนิยาปิ อคนฺถนยิ าปิ ฯ
คนฺถโคจฺฉกํ ฯ
[๗] โอฆา ธมฺมา โนโอฆา ธมฺมา โอฆนิยา ธมมฺ า อโนฆนิยา ธมมฺ า โอฆสมปฺ ยตุ ฺตา
ธมมฺ า โอฆวิปปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า โอฆาเจว ธมมฺ า โอฆนยิ า จ โอฆนิยา เจว ธมฺมา โน จ โอฆา
๑๖๕
โอฆาเจว ธมฺมา โอฆสมปฺ ยตุ ตฺ า จ โอฆสมปฺ ยุตตฺ า เจว ธมฺมา โน จ โอฆา โอฆวิปปฺ ยตุ ตฺ า โข
ปน ธมมฺ า โอฆนิยาปิ อโนฆนยิ าปิ ฯ
โอฆโคจฺฉกํ ฯ
[๘] โยคา ธมมฺ า โนโยคา ธมมฺ า โยคนยิ า ธมมฺ า อโยคนิยา ธมฺมา โยคสมปฺ ยุตฺตา ธมฺมา
โยควิปฺปยตุ ตฺ า ธมมฺ า โยคา เจว ธมมฺ า โยคนยิ า จ โยคนิยา เจว ธมฺมา โน จ โยคา โยคาเจว
ธมมฺ า โยคสมปฺ ยุตฺตาจ โยคสมฺปยตุ ฺตา เจว ธมมฺ า โน จ โยคา โยควิปฺปยุตตฺ า โข ปน ธมมฺ า
โยคนิยาปิ อโยคนิยาปิ ฯ
โยคโคจฺฉกํ ฯ
[๙] นวี รณา ธมมฺ า โนนวี รณา ธมฺมา นวี รณยิ า ธมมฺ า อนวี รณิยา ธมฺมา นวี รณสมฺปยุตตฺ า
ธมมฺ า นวี รณวิปปฺ ยุตตฺ า ธมฺมา นีวรณา เจว ธมมฺ า นีวรณิยา จ นีวรณิยา เจว ธมมฺ า โน จ นวี รณา
นีวรณา เจว ธมมฺ า นวี รณสมฺปยตุ ตฺ า จ นวี รณสมปฺ ยุตตฺ า เจว ธมมฺ า โน จ นวี รณา นีวรณ-
วปิ ฺปยตุ ตฺ า โข ปน ธมมฺ า นวี รณิยาปิ อนีวรณยิ าปิ ฯ
นวี รณโคจฉฺ กํ ฯ
[๑๐] ปรามาสา ธมฺมา โนปรามาสา ธมมฺ า ปรามฏฺ า ธมมฺ า อปรามฏฺา ธมมฺ า
ปรามาสสมปฺ ยตุ ฺตา ธมมฺ า ปรามาสวปิ ปฺ ยตุ ตฺ า ธมฺมา ปรามาสา เจว ธมมฺ า ปรามฏฺ า จ
ปรามฏฺา เจว ธมฺมา โน จ ปรามาสา ปรามาสวปิ ปฺ ยตุ ฺตา โข ปน ธมมฺ า ปรามฏฺาปิ
อปรามฏฺ าปิ ฯ
ปรามาสโคจฺฉกํ ฯ
[๑๑] สารมฺมณา ธมมฺ า อนารมฺมณา ธมฺมา จติ ตฺ า ธมฺมา โนจติ ตฺ า ธมฺมา เจตสกิ า ธมมฺ า
อเจตสกิ า ธมมฺ า จติ ตฺ สมฺปยตุ ตฺ า ธมมฺ า จติ ฺตวปิ ปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า จติ ฺตสสํ ฏฺา ธมมฺ า
จิตฺตวิสสํ ฏฺา ธมฺมา จติ ตฺ สมุฏฺ านา ธมฺมา โนจิตตฺ สมุฏฺ านา ธมฺมา จิตตฺ สหภโุ น ธมมฺ า โน
จิตตฺ สหภโุ น ธมมฺ า จติ ตฺ านุปรวิ ตฺตโิ น ธมมฺ า โนจิตตฺ านปุ รวิ ตฺตโิ น ธมมฺ า จติ ตฺ สํสฏฺสมุฏฺ านา
ธมฺมา โนจิตตฺ สํสฏฺ สมฏุ ฺานา ธมมฺ า จิตฺตสสํ ฏฺ สมุฏฺ านสหภโุ น ธมมฺ า โนจิตตฺ สํสฏฺสมฏุ -ฺ
านสหภุโน ธมมฺ า จิตฺตสํสฏฺ สมุฏฺ านานุ ปรวิ ตตฺ โิ น ธมมฺ า โนจิตตฺ สํสฏฺ สมุฏฺานานปุ รวิ ตฺติ
๑๖๖
โน ธมมฺ า อชฌฺ ตฺตกิ า ธมฺมา พาหิรา ธมมฺ า อุปาทา ธมมฺ า โนอปุ าทา ธมมฺ า อปุ าทินฺนา ธมฺมา
อนปุ าทินฺนา ธมมฺ า ฯ
มหนฺตรทกุ ํ ฯ
[๑๒] อุปาทานา ธมมฺ า โนอปุ าทานา ธมฺมา อปุ าทานยิ า ธมมฺ า อนุปาทานิยา ธมมฺ า
อปุ าทานสมปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า อปุ าทานวปิ ฺปยตุ ตฺ า ธมฺมา อปุ าทาน เจว ธมมฺ า อปุ าทานยิ า จ
อุปาทานิยา เจว ธมฺมา โน จ อปุ าทานา อปุ าทานา เจว ธมมฺ า อุปาทานสมปฺ ยุตตฺ า จ อปุ าทาน-
สมปฺ ยตุ ตฺ า เจว ธมมฺ า โน จ อปุ าทานา อปุ าทานวปิ ปฺ ยตุ ฺตา โข ปน ธมมฺ า อปุ าทานยิ าปิ
อนุปาทานยิ าปิ ฯ
อุปาทานโคจฺฉกํ ฯ
[๑๓] กเิ ลสา ธมมฺ า โนกเิ ลสา ธมมฺ า สงกฺ เิ ลสกิ า ธมฺมา อสงกฺ เิ ลสกิ า ธมมฺ า สงฺกิลฏิ ฺา
ธมฺมา อสงฺกลิ ฏิ ฺ า ธมมฺ า กิเลสสมปฺ ยุตตฺ า ธมฺมา กิเลสวิปปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า กิเลสา เจว ธมมฺ า
สงกฺ เิ ลสกิ า จ สงกฺ เิ ลสิกา เจว ธมมฺ า โน จ กเิ ลสา กเิ ลสา เจว ธมมฺ า สงฺกิลฏิ ฺ า จ สงฺกิลิฏฺา เจว
ธมมฺ า โน จ กเิ ลสา กเิ ลสา เจว ธมมฺ า กเิ ลสสมปฺ ยุตตฺ า จ กเิ ลสสมปฺ ยตุ ตฺ า เจว ธมมฺ า โน จ
กิเลสา กิเลสวปิ ปฺ ยตุ ตฺ า โข ปน ธมมฺ า สงฺกเิ ลสิกาปิ อสงฺกิเลสกิ าปิ ฯ
กิเลสโคจฺฉกํ ฯ
[๑๔] ทสฺสเนน ปหาตพพฺ า ธมมฺ า น ทสสฺ เนน ปหาตพพฺ า ธมมฺ า ภาวนายปหาตพพฺ า
ธมมฺ า น ภาวนายปหาตพฺพา ธมมฺ า ทสสฺ เนน ปหาตพพฺ เหตกุ า ธมมฺ า น ทสฺสเนนปหาตพฺพ-
เหตกุ า ธมมฺ า ภาวนาย ปหาตพพฺ เหตุกา ธมมฺ า น ภาวนาย ปหาตพพฺ เหตกุ า ธมมฺ า สวติ กกฺ า
ธมมฺ า อวติ กกฺ า ธมฺมา สวิจารา ธมฺมา อวจิ ารา ธมฺมา สปปฺ ี ตกิ า ธมมฺ า อปฺปีตกิ า ธมมฺ า
ปี ตสิ หคตา ธมมฺ า นปีติสหคตา ธมมฺ า สขุ สหคตา ธมมฺ า นสขุ สหคตา ธมมฺ า อุเปกขฺ าสหคตา
ธมฺมา นอเุ ปกขฺ าสหคตา ธมมฺ า กามาวจรา ธมมฺ า นกามาวจรา ธมมฺ า รปู าวจรา ธมฺมา นรปู าวจรา
ธมมฺ า อรปู าวจรา ธมฺมา นอรูปาวจรา ธมฺมา ปรยิ าปนนฺ า ธมมฺ า อปรยิ าปนนฺ า ธมฺมา นยิ ยฺ านกิ า
ธมฺมา อนยิ ฺยานกิ า ธมมฺ า นยิ ตา ธมมฺ า อนิยตา ธมฺมา สอตุ ฺตรา ธมมฺ า อนตุ ตฺ รา ธมมฺ า สรณา
ธมมฺ า อรณา ธมฺมา ฯ
อภิธมมฺ มาตกิ ํ นฏิ ฺฐติ ํ
๑๖๗
[๑๕] วิชฺชาภาคโิ น ธมมฺ า อวชิ ชฺ าภาคโิ น ธมมฺ า วชิ ฺชปู มา ธมมฺ า วชริ ูปมา ธมฺมา พาลา
ธมฺมา ปณฑฺ ติ า ธมมฺ า กณฺหา ธมมฺ า สกุ กฺ า ธมมฺ า ตปนิยา ธมมฺ า อตปนยิ า ธมมฺ า อธวิ จนา
ธมฺมา อธวิ จนปถา ธมฺมา นริ ุตตฺ ิ ธมมฺ า นิรตุ ตฺ ิปถา ธมมฺ า ปฺญตตฺ ิ ธมฺมา ปฺญตฺตปิ ถา ธมมฺ า
นามจฺ รูปฺจ อวิชฺชา จ ภวตณหฺ า จ ภวทฏิ ฺฐิ จ วิภวทิฏฐฺ ิ จ สสฺสตทิฏฐฺ ิ จ อุจเฺ ฉททิฏฐฺ ิ จ
อนตฺ วาทฏิ ฺฐิ จ อนนตฺ วาทฏิ ฺฐิ จ ปพุ พฺ นตฺ านทุ ิฏฐฺ ิ จ อปรนตฺ านุทิฏฺฐิ จ อหริ กิ ฺจ อโนตตฺ ปปฺ จฺ
หิริ จ โอตตฺ ปฺปฺจ โทวจสสฺ ตา จ ปาปมติ ตฺ ตา จ โสวจสสฺ ตา จ กลฺยาณมติ ตฺ ตา จ อาปตฺตกิ ุสลตา
จ อาปตฺตวิ ุฏฐฺ านกุสลตา จ สมาปตตฺ ิกุสลตา จ สมาปตฺตวิ ุฏฺฐานกุสลตา จ ธาตุกุสลตา จ มนสกิ าร-
กุสลตา จ อายตนกสุ ลตา จ ปฏจิ จฺ สมุปฺปาทกสุ ลตา จ ฐานกสุ ลตา จ อฏฺฐานกุสลตา จ อาชฺชโว จ
มททฺ โว จ ขนตฺ ิ จ โสรจจฺ ฺจ สาขลยฺ ฺจ ปฏสิ นถฺ าโร จ อนิ ทฺ ฺรเิ ยสุอคตุ ตฺ ทวฺ ารตา จ โภชเน
อมตตฺ ฺ ตุ า จ อินฺทรฺ เิ ยสุ คุตฺตทฺวารตา จ โภชเนมตตฺ ฺตุ า จ มฏุ ฐฺ สจจฺ จฺ อสมปฺ ชญฺ ฺจ
สติ จ สมฺปชฺญฺจ ปฏิสงขฺ านพลจฺ ภาวนาพลจฺ สมโถ จ วปิ สฺสนา จ สมถนิมิตตฺ จฺ ปคฺคาห
นิมติ ตฺ จฺ ปคคฺ าโหจ อวิกฺเขโปจ สลี วปิ ตตฺ ิ จ ทิฏฺฐวิ ปิ ตตฺ ิ จ สีลสมปฺ ทา จ ทิฏฺฐสิ มปฺ ทา จ
สลี วสิ ุทฺธิ จ ทฏิ ฺฐวิ ิสทุ ฺธิ จ ทฏิ ฐฺ วิ สิ ทุ ฺธิ โข ปน ยถาทฏิ ฐฺ สิ ฺส จ ปธานํ สเํ วโค จ สํเวชนิเยสุ ฐาเนสุ สํ
วิคฺคสฺส จ โยนิโส ปธานํ อสนฺตฏุ ฐฺ ตา จ กุสเลสุ ธมเฺ มสุ อปปฺ ฏวิ านติ า จ ปธานสมฺ ึ วิชชฺ า จ
วิมุตตฺ ิ จ ขเย ญาณํ อนุปปฺ าเท ญาณนฺติ ฯ
สตุ ตฺ นตฺ มาตกิ า ฯ มาติกา นิฏฺฐติ า
๑๖๘
จิตฺตปุ ปฺ าทกณฑฺ ํ ปทภาชนียํ
สยามรฏฺฐสสฺ เตปิฏกํ อภธิ มมฺ ปิ ฏเก วภิ งฺโค เลม ที่ ๓๕ ขอ ๑๖-๗๓
อภธิ มฺมปิ ฏเก ธมมฺ สงฺคณิ กสุ เล กามาวจเร ปทภาชนยี ํ
[๑๖] กตเม ธมมฺ า กสุ ลา ยสฺมึ สมเย กามาวจรํ กุสลํ จิตตฺ ํ อปุ ปฺ นฺนํ โหติ โสมนสฺสสหคตํ
ญาณสมปฺ ยตุ ตฺ ํ รปู ารมมฺ ณํ วา สททฺ ารมมฺ ณํ วา คนฺธารมมฺ ณํ วา รสารมมฺ ณํ วา โผฏฺ พพฺ ารมมฺ ณํ
วา ธมฺมารมมฺ ณํ วา ยํ ยํ วา ปนารพฺภ ตสมฺ ึ สมเย ผสโฺ ส โหติ เวทนา โหติ สฺญา โหติ เจตนา
โหติ จิตฺตํ โหติ วติ กโฺ ก โหติ วจิ าโร โหติ ปี ติ โหติ สขุ ํ โหติ จิตฺตสฺเสกคฺคตา โหติ สทฺธนิ ฺทรฺ ยิ ํ
โหติ วิรยิ นิ ฺทรฺ ยิ ํ โหติ สตินฺทรฺ ยิ ํ โหติ สมาธนิ ทฺ ฺรยิ ํ โหติ ปฺญินทฺ ฺรยิ ํ โหติ มนนิ ทฺ ฺรยิ ํโหติ
โสมนสสฺ นิ ฺทฺรยิ ํ โหติ ชวี ติ นิ ทฺ รฺ ยิ ํ โหติ สมฺมาทิฏฺ โหติ สมฺมาสงกฺ ปฺโป โหติ สมฺมาวายาโม โหติ
สมฺมาสติ โหติ สมมฺ าสมาธิ โหติ สทฺธาพลํ โหติ วิรยิ พลํ โหติ สตพิ ลํ โหติ สมาธพิ ลํ โหติ
ปฺญาพลํ โหติ หิรพี ลํ โหติ โอตตฺ ปปฺ พลํ โหติ อโลโภ โหติ อโทโส โหติ อโมโห โหติ อนภิชฌฺ า
โหติ อพยฺ าปาโท โหติ สมมฺ าทฏิ ฐฺ ิ โหติ หริ ี โหติ โอตฺตปปฺ ํ โหติ กายปฺปสสฺ ทฺธิ โหติ จิตตฺ ปปฺ สสฺ ทธฺ ิ
โหติ กายลหตุ า โหติ จิตตฺ ลหุตา โหติ กายมทุ ตุ า โหติ จติ ตฺ มุทตุ า โหติ กายกมฺมญฺ ตา โหติ
จติ ฺตกมฺมญฺ ตา โหติ กายปาคุญฺ ตา โหติ จติ ตฺ ปาคุ ญฺ ตา โหติ กายชุ กุ ตา โหติ จิตตฺ ุชกุ ตา
โหติ สติ โหติ สมปฺ ชญฺ ํ โหติ สมโถ โหติ วิปสสฺ นา โหติ ปคคฺ าโห โหติ อวกิ เฺ ขโป โหติ เย วา ปน
ตสมฺ ึ สมเย อเฺ ญปิ อตถฺ ิ ปฏจิ จฺ สมุปฺปนนฺ า อรปู ิ โน ธมฺมา อเิ ม ธมมฺ า กสุ ลา ฯ
[๑๗] กตโม ตสมฺ ึ สมเย ผสฺโส โหติ โย ตสมฺ ึ สมเย ผสฺโส ผุสนา สมผฺ ุสนา สมผฺ สุ ติ ตตฺ ํ
อยํ ตสฺมึ สมเย ผสฺโส โหติ ฯ
[๑๘] กตมา ตสมฺ ึ สมเย เวทนา โหติ ยํ ตสฺมึ สมเย ตชฺชามโนวิ ฺญาณ ธาตสุ มผฺ สสฺ ชํ
เจตสิกํ สาตํ เจตสกิ ํ สขุ ํ เจโตสมฺผสฺสชํ สาตํ สขุ ํ เวทยติ ํ เจโตสมฺผสฺสชา สาตา สุขา เวทนา อยํ
ตสฺมึ สมเย เวทนา โหติ ฯ
[๑๙] กตมา ตสฺมึ สมเย สญฺ า โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย ตชชฺ ามโนวิฺญาณ ธาตุสมผฺ สสฺ ชา
สฺญา สชฺ านนา สชฺ านติ ตตฺ ํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย สญฺ า โหติ ฯ
[๒๐] กตมา ตสมฺ ึ สมเย เจตนา โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย ตชฺชามโนวิฺญาณ ธาตุสมฺผสสฺ ชา
เจตนา สฺเจตนา สฺเจตยิตตตฺ ํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย เจตนา โหติ ฯ
๑๖๙
[๒๑] กตมํ ตสฺมึ สมเย จติ ตฺ ํ โหติ ยํ ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ ํ มโน มานสํ หทยํ ปณฑฺ รํ มโน
มนายตนํ มนินฺทรฺ ยิ ํ วิ ญฺ าณํ วิฺญาณกขฺ นฺโธ ตชชฺ า มโนวิฺญาณธาตุ อิทํ ตสฺมึ สมเย จิตตฺ ํ
โหติ ฯ
[๒๒] กตโม ตสฺมึ สมเย วติ กฺโก โหติ โย ตสฺมึ สมเย ตกฺโก วติ กฺโก สงฺกปฺโป อปฺปนา
พฺยปฺปนา เจตโส อภินโิ รปนา สมมฺ าสงกฺ ปฺโป อยํ ตสฺมึ สมเย วิตกฺโก โหติ ฯ
[๒๓] กตโม ตสมฺ ึ สมเย วจิ าโร โหติ โย ตสมฺ ึ สมเย จาโร วิจาโร อนวุ ิจาโร อุปวิจาโร
จิตตฺ สสฺ อนุสนธฺ นตา อนุเปกฺขนตา อยํ ตสฺมึ สมเย วจิ าโร โหติ ฯ
[๒๔] กตมา ตสมฺ ึ สมเย ปี ติ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย ปี ติ ปาโมชฺชํ อาโมทนา ปโมทนา หาโส
ปหาโส วติ ตฺ ิ โอทคฺยํ อตตฺ มนตา จิตตฺ สสฺ อยํ ตสมฺ ึ สมเย ปี ติ โหติ ฯ
[๒๕] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย สขุ ํ โหติ ยํ ตสฺมึ สมเย เจตสกิ ํ สาตํ เจตสกิ ํ สุขํ เจโตสมผฺ สสฺ ชํ
สาตํ สขุ ํ เวทยิตํ เจโตสมผฺ สฺสชา สาตา สขุ า เวทนา อทิ ํ ตสฺมึ สมเย สุขํ โหติ ฯ
[๒๖] กตมา ตสมฺ ึ สมเย จติ ฺตสฺเสกคคฺ ตา โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย จติ ตฺ สฺส ต ิ สณฺ ต ิ อวฏฺต ิ
อวิสาหาโร อวิกฺเขโป อวิสาหฏมานสตา สมโถ สมาธนิ ทฺ รฺ ยิ ํ สมาธพิ ลํ สมฺมาสมาธิ อยํ ตสมฺ ึ
สมเย จติ ฺตสฺเสกคฺคตา โหติ ฯ
[๒๗] กตมํ ตสฺมึ สมเย สทฺธนิ ฺทรฺ ยิ ํ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย สทธฺ า สททฺ หนา โอกปฺปนา
อภิปปฺ สาโท สทฺธา สทธฺ นิ ทฺ รฺ ยิ ํ สทฺธาพลํ อทิ ํ ตสมฺ ึ สมเย สทฺธนิ ฺทรฺ ยิ ํ โหติ ฯ
[๒๘] กตมํ ตสฺมึ สมเย วิรยิ ินฺทรฺ ยิ ํ โหติ โย ตสฺมึ สมเย เจตสโิ ก วริ ยิ ารมโฺ ภ นกิ กฺ โม
ปรกกฺ โม อยุ ยฺ าโม วายาโม อสุ สฺ าโห อุสโฺ สฬหฺ ี ถาโม ธติ ิ อสถิ ิลปรกกฺ มตา อนิกฺขติ ฺตจฉฺ นทฺ ตา
อนิกขฺ ติ ตฺ ธุรตา ธุรสมปฺ คคฺ าโห วริ ยิ ํ วิรยิ นิ ทฺ ฺรยิ ํ วริ ยิ พลํ สมมฺ าวายาโม อทิ ํ ตสมฺ ึ สมเย
วริ ยิ ินฺทฺรยิ ํ โหติ ฯ
[๒๙] กตมํ ตสฺมึ สมเย สตินฺทฺรยิ ํ โหติ ยา ตสฺมึ สมเย สติ อนสุ ฺสติ ปฏสิ สฺ ติ สติ สรณตา
ธารณตา อปิ ลาปนตา อสมมฺ สุ นตา สติ สตนิ ทฺ รฺ ยิ ํ สติพลํ สมมฺ าสติ อิทํ ตสมฺ ึ สมเย สตินทฺ รฺ ยิ ํ
โหติ ฯ
๑๗๐
[๓๐] กตมํ ตสฺมึ สมเย สมาธนิ ทฺ ฺรยิ ํ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย จิตฺตสฺส ต ิ สณฺ ติ อวฏฺติ
อวิสาหาโร อวกิ ฺเขโป อวสิ าหฏมานสตา สมโถ สมาธนิ ฺทรฺ ยิ ํ สมาธพิ ลํ สมมฺ าสมาธิ อทิ ํ ตสมฺ ึ
สมเย สมาธนิ ฺทฺรยิ ํ โหติ ฯ
[๓๑] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย ปญฺ ินฺทฺรยิ ํ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย ปญฺ า ปชานนา วิจโย ปวจิ โย
ธมมฺ วิจโย สลลฺ กขฺ ณา อปุ ลกขฺ ณา ปจฺจุปลกขฺ ณา ปณฑฺ ิจจฺ ํ โกสลฺลํ เนปุ ญฺ ํ เวภพฺยา จินฺตา
อุปปรกิ ขฺ า ภรู ี เมธา ปรณิ ายิกา วปิ สสฺ นา สมปฺ ชญฺ ํ ปโตโท ปฺญา ปญฺ ินฺทฺรยิ ํ ปฺญาพลํ
ปญฺ าสตถฺ ํ ปญฺ าปาสาโท ปญฺ าอาโลโก ปญฺ าโอภาโส ปญฺ าปชโฺ ชโต ปญฺ ารตนํ
อโมโห ธมมฺ วจิ โย สมฺมาทิฏฺ อิทํ ตสฺมึ สมเย ปฺญินฺทฺรยิ ํ โหติ ฯ
[๓๒] กตมํ ตสฺมึ สมเย มนนิ ทฺ รฺ ยิ ํ โหติ ยํ ตสมฺ ึ สมเย จิตฺตํ มโน มานสํ หทยํ ปณฺฑรํ มโน
มนายตนํ มนินฺทรฺ ยิ ํ วิ ฺญาณํ วิ ญฺ าณกฺขนฺโธ ตชชฺ า มโนวิฺญาณธาตุ อทิ ํ ตสมฺ ึ สมเย
มนนิ ฺทรฺ ยิ ํ โหติ ฯ
[๓๓] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย โสมนสสฺ ินทฺ ฺรยิ ํ โหติ ยํ ตสฺมึ สมเย เจตสกิ ํ สาตํ เจตสกิ ํ สขุ ํ
เจโตสมฺผสฺสชํ สาตํ สขุ ํ เวทยิตํ เจโตสมผฺ สสฺ ชา สาตา สุขา เวทนา อิทํ ตสมฺ ึ สมเย
โสมนสสฺ นิ ทฺ รฺ ยิ ํ โหติ ฯ
[๓๔] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย ชีวติ ินทฺ ฺรยิ ํ โหติ โย เตสํ อรปู ี นํ ธมฺมานํ อายุ ต ิ ยปนา ยาปนา
อริ ยิ นา วตตฺ นา ปาลนา ชวี ิตํ ชีวติ นิ ทฺ รฺ ยิ ํ อทิ ํ ตสมฺ ึ สมเย ชวี ติ ินทฺ ฺรยิ ํ โหติ ฯ
[๓๕] กตมา ตสมฺ ึ สมเย สมฺมาทฏิ ฐฺ ิ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย ปญฺ า ปชานนา วจิ โย ปวิจโย
ธมฺมวจิ โย สลฺลกขฺ ณา อปุ ลกฺขณา ปจจฺ ปุ ลกขฺ ณา ปณฑฺ จิ จฺ ํ โกสลลฺ ํ เนปุ ฺญํ เวภพยฺ า จินตฺ า
อุปปรกิ ขฺ า ภรู ี เมธา ปรณิ ายกิ า วิปสสฺ นา สมปฺ ชฺญํ ปโตโท ปฺญา ปญฺ ินทฺ รฺ ยิ ํ ปญฺ าพลํ
ปฺญาสตฺถํ ปฺญาปาสาโท ปฺญาอาโลโก ปญฺ าโอภาโส ปฺญาปชโฺ ชโต ปฺญารตนํ
อโมโห ธมฺมวิจโย สมมฺ าทิฏฺ อยํ ตสมฺ ึ สมเย สมมฺ าทฏิ ฺ โหติ ฯ
[๓๖] กตโม ตสฺมึ สมเย สมมฺ าสงกฺ ปฺโป โหติ โย ตสฺมึ สมเย ตกโฺ ก วติ กโฺ ก สงฺกปฺโป
อปปฺ นา พฺยปปฺ นา เจตโส อภินิโรปนา สมมฺ าสงฺกปฺโป อยํ ตสมฺ ึ สมเย สมฺมาสงกฺ ปโฺ ป โหติ ฯ
[๓๗] กตโม ตสมฺ ึ สมเย สมฺมาวายาโม โหติ โย ตสมฺ ึ สมเย เจตสิโก วริ ยิ ารมฺโภ นกิ กฺ โม
ปรกกฺ โม อยุ ฺยาโม วายาโม อุสสฺ าโห อุสโฺ สฬฺหี ถาโม ธติ ิ อสิถลิ ปรกฺกมตา อนิกขฺ ติ ตฺ จฉฺ นฺทตา
๑๗๑
อนกิ ฺขติ ตฺ ธรุ ตา ธุรสมฺปคคฺ าโห วริ ยิ ํ วิรยิ ินทฺ รฺ ยิ ํ วิรยิ พลํ สมฺมาวายาโม อยํ ตสฺมึ สมเย
สมฺมาวายาโม โหติ ฯ
[๓๘] กตมา ตสมฺ ึ สมเย สมมฺ าสติ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย สติ อนสุ สฺ ติ ปฏิสฺสติ สติ สรณตา
ธารณตา อปิ ลาปนตา อสมมฺ สุ นตา สติ สตนิ ฺทฺรยิ ํ สติพลํ สมมฺ าสติ อยํ ตสมฺ ึ สมเย สมฺมาสติ
โหติ ฯ
[๓๙] กตโม ตสมฺ ึ สมเย สมฺมาสมาธิ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย จติ ตฺ สสฺ ติ สณฺ ติ อวฏฺติ
อวิสาหาโร อวิกเฺ ขโป อวสิ าหฏมานสตา สมโถ สมาธนิ ทฺ รฺ ยิ ํ สมาธพิ ลํ สมฺมาสมาธิ อยํ ตสมฺ ึ
สมเย สมมฺ าสมาธิ โหติ ฯ
[๔๐] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย สทฺธาพลํ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย สทฺธา สทฺทหนา โอกปปฺ นา
อภิปฺปสาโท สทฺธา สทธฺ นิ ทฺ รฺ ยิ ํ สทธฺ าพลํ อทิ ํ ตสมฺ ึ สมเย สทธฺ าพลํ โหติ ฯ
[๔๑] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย วิรยิ พลํ โหติ โย ตสมฺ ึ สมเย เจตสโิ ก วิรยิ ารมฺโภ นกิ กฺ โม
ปรกฺกโม อยุ ยฺ าโม วายาโม อสุ สฺ าโห อสุ โฺ สฬหฺ ี ถาโม ธติ ิ อสิถลิ ปรกกฺ มตา อนกิ ฺขติ ตฺ จฉฺ นทฺ ตา
อนิกฺขติ ตฺ ธุรตา ธุรสมปฺ คคฺ าโห วิรยิ ํ วิรยิ นิ ทฺ รฺ ยิ ํ วริ ยิ พลํ สมมฺ าวายาโม อิทํ ตสมฺ ึ สมเย วริ ยิ พลํ
โหติ ฯ
[๔๒] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย สตพิ ลํ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย สติ อนสุ ฺสติ ปฏสิ สฺ ติ สติ สรณตา
ธารณตา อปิ ลาปนตา อสมมฺ ุสนตา สติ สตนิ ฺทฺรยิ ํ สตพิ ลํ สมฺมาสติ อทิ ํ ตสมฺ ึ สมเย สตพิ ลํ โหติ ฯ
[๔๓] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย สมาธพิ ลํ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ สฺส ติ สณฺ ติ อวฏฺ ติ
อวสิ าหาโร อวกิ เฺ ขโป อวสิ าหฏมานสตา สมโถ สมาธนิ ทฺ รฺ ยิ ํ สมาธพิ ลํ สมมฺ าสมาธิ อิทํ ตสมฺ ึ สม
เย สมาธพิ ลํ โหติ ฯ
[๔๔] กตมํ ตสฺมึ สมเย ปฺญาพลํ โหติ ยา ตสฺมึ สมเย ปฺญา ปชานนา วจิ โย ปวิจโย
ธมฺมวิจโย สลฺลกขฺ ณา อุปลกฺขณา ปจฺจุปลกขฺ ณา ปณฺฑจิ จฺ ํ โกสลฺลํ เนปฺุญํ เวภพฺยา จนิ ฺตา
อุปปรกิ ขฺ า ภูรี เมธา ปรณิ ายกิ า วิปสสฺ นา สมปฺ ชญฺ ํ ปโตโท ปฺญา ปญฺ ินฺทรฺ ยิ ํ ปฺญาพลํ
ปฺญาสตถฺ ํ ปญฺ าปาสาโท ปญฺ าอาโลโก ปญฺ าโอภาโส ปฺญาปชโฺ ชโต ปฺญารตนํ
อโมโห ธมมฺ วิจโย สมมฺ าทฏิ ฺฐิ อิทํ ตสมฺ ึ สมเย ปญฺ าพลํ โหติ ฯ
๑๗๒
[๔๕] กตมํ ตสฺมึ สมเย หริ พี ลํ โหติ ยํ ตสมฺ ึ สมเย หิรยิ ติ หริ ยิ ติ พเฺ พน หิรยิ ติ ปาปกานํ
อกสุ ลานํ ธมมฺ านํ สมาปตตฺ ยิ า อิทํ ตสมฺ ึ สมเย หิรพี ลํ โหติ ฯ
[๔๖] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย โอตตฺ ปปฺ พลํ โหติ ยํ ตสฺมึ สมเย โอตตฺ ปปฺ ติ โอตตฺ ปปฺ ิ ตพเฺ พน
โอตตฺ ปปฺ ติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมมฺ านํ สมาปตตฺ ยิ า อทิ ํ ตสฺมึ สมเย โอตตฺ ปปฺ พลํ โหติ ฯ
[๔๗] กตโม ตสมฺ ึ สมเย อโลโภ โหติ โย ตสฺมึ สมเย อโลโภ อลุพฺภนา อลุพภฺ ิตตฺตํ อสา
ราโค อสารชฺชนา อสารชชฺ ิตตฺตํ อนภิชฺฌา อโลโภ กุสลมูลํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย อโลโภ โหติ ฯ
[๔๘] กตโม ตสฺมึ สมเย อโทโส โหติ โย ตสฺมึ สมเย อโทโส อทูสนา อทูสิตตตฺ ํ
อพยฺ าปาโท อพยฺ าปชโฺ ช อโทโส กสุ ลมลู ํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย อโทโส โหติ ฯ
[๔๙] กตโม ตสมฺ ึ สมเย อโมโห โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย ปญฺ า ปชานนา วจิ โย ปวิจโย
ธมฺมวจิ โย สลลฺ กฺขณา อปุ ลกฺขณา ปจฺจปุ ลกขฺ ณา ปณฺฑจิ ฺจํ โกสลลฺ ํ เนปุ ญฺ ํ เวภพยฺ า จนิ ตฺ า
อปุ ปรกิ ขฺ า ภรู ี เมธา ปรณิ ายกิ า วิปสสฺ นา สมฺปชญฺ ํ ปโตโท ปญฺ า ปญฺ นิ ทฺ ฺรยิ ํ ปญฺ าพลํ
ปญฺ าสตถฺ ํ ปฺญาปาสาโท ปญฺ าอาโลโก ปฺญาโอภาโส ปฺญาปชฺโชโต ปฺญารตนํ อโมโห
ธมมฺ วจิ โย สมฺมาทิฏฺฐิ อโมโห กสุ ลมูลํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย อโมโห โหติ ฯ
[๕๐] กตมา ตสมฺ ึ สมเย อนภชิ ฺฌา โหติ โย ตสมฺ ึ สมเย อโลโภ อลุพฺภนา อลุพภฺ ติ ตตฺ ํ
อสาราโค อสารชชฺ นา อสารชฺชิตตตฺ ํ อนภิชฺฌา อโลโภ กุสลมลู ํ อยํ ตสฺมึ สมเย อนภิชฌฺ า โหติ ฯ
[๕๑] กตโม ตสมฺ ึ สมเย อพฺยาปาโท โหติ โย ตสมฺ ึ สมเย อโทโส อทูสนา อทูสติ ตตฺ ํ
อพฺยาปาโท อพยฺ าปชโฺ ช อโทโส กสุ ลมลู ํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย อพยฺ าปาโท โหติ ฯ
[๕๒] กตมา ตสมฺ ึ สมเย สมฺมาทิฏฺ โหติ ยา ตสฺมึ สมเย ปฺญา ปชานนา วิจโย ปวิจโย
ธมมฺ วิจโย สลฺลกฺขณา อปุ ลกฺขณา ปจฺจปุ ลกขฺ ณา ปณฺฑจิ ฺจํ โกสลฺลํ เนปุ ญฺ ํ เวภพฺยา จินตฺ า
อุปปรกิ ขฺ า ภรู ี เมธา ปรณิ ายกิ า วปิ สสฺ นา สมฺปชฺญํ ปโตโท ปญฺ า ปญฺ ินฺทฺรยิ ํ ปฺญาพลํ
ปญฺ าสตฺถํ ปญฺ าปาสาโท ปฺญาอาโลโก ปญฺ าโอภาโส ปฺญาปชโฺ ชโต ปฺญารตนํ
อโมโห ธมมฺ วจิ โย สมฺมาทิฏฺ อยํ ตสฺมึ สมเย สมมฺ าทฏิ ฺ โหติ ฯ
[๕๓] กตมา ตสฺมึ สมเย หริ ี โหติ ยํ ตสมฺ ึ สมเย หิรยิ ติ หริ ยิ ติ พเฺ พน หิรยิ ติ ปาปกานํ
อกสุ ลานํ ธมมฺ านํ สมาปตตฺ ยิ า อยํ ตสมฺ ึ สมเย หริ ี โหติ ฯ
๑๗๓
[๕๔] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย โอตฺตปปฺ ํ โหติ ยํ ตสมฺ ึ สมเย โอตตฺ ปฺปติ โอตตฺ ปปฺ ิ ตพฺเพน
โอตฺตปปฺ ติ ปาปกานํ อกสุ ลานํ ธมฺมานํ สมาปตตฺ ิยา อทิ ํ ตสฺมึ สมเย โอตตฺ ปปฺ ํ โหติ ฯ
[๕๕] กตมา ตสมฺ ึ สมเย กายปฺปสสฺ ทธฺ ิ โหติ ยา ตสฺมึ สมเย เวทนากฺขนฺธสสฺ
สญฺ ากขฺ นธฺ สฺส สงขฺ ารกขฺ นฺธสสฺ ปสสฺ ทฺธิ ปฏปิ ปฺ สสฺ ทธฺ ิ ปสสฺ มภฺ นา ปฏปิ ปฺ สสฺ มภฺ นา ปฏปิ ฺปสฺสมฺ
ภิตตฺตํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย กายปปฺ สสฺ ทฺธิ โหติ ฯ
[๕๖] กตมา ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ ปปฺ สสฺ ทธฺ ิ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย วิฺญาณกขฺ นธฺ สฺส ปสฺสทฺธิ
ปฏิปฺปสสฺ ทฺธิ ปสสฺ มภฺ นา ปฏปิ ฺปสสฺ มภฺ นา ปฏปิ ปฺ สสฺ มภฺ ติ ตตฺ ํ อยํ ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ ปปฺ สสฺ ทธฺ ิ
โหติ ฯ
[๕๗] กตมา ตสฺมึ สมเย กายลหตุ า โหติ ยา ตสฺมึ สมเย เวทนากขฺ นฺธสสฺ สญฺ ากขฺ นธฺ สฺส
สงขฺ ารกขฺ นธฺ สสฺ ลหตุ า ลหปุ รณิ ามตา อทนธฺ นตา อวติ ถฺ นตา อยํ ตสมฺ ึ สมเย กายลหตุ า โหติ ฯ
[๕๘] กตมา ตสฺมึ สมเย จิตตฺ ลหุตา โหติ ยา ตสฺมึ สมเย วิ ฺญาณกขฺ นธฺ สสฺ ลหตุ า
ลหุปรณิ ามตา อทนฺธนตา อวติ ฺถนตา อยํ ตสมฺ ึ สมเย จติ ฺตลหุตา โหติ ฯ
[๕๙] กตมา ตสฺมึ สมเย กายมุทตุ า โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย เวทนากฺขนฺธสฺส สฺญากขฺ นธฺ สฺส
สงขฺ ารกฺขนฺธสฺส มุทตุ า มททฺ วตา อกกฺขฬตา อกถนิ ตา อยํ ตสมฺ ึ สมเย กายมุทุตา โหติ ฯ
[๖๐] กตมา ตสมฺ ึ สมเย จิตฺตมุทตุ า โหติ ยา ตสฺมึ สมเย วิ ฺญาณกขฺ นธฺ สสฺ มทุ ุตา
มททฺ วตา อกกฺขฬตา อกถนิ ตา อยํ ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ มุทตุ า โหติ ฯ
[๖๑] กตมา ตสมฺ ึ สมเย กายกมมฺ ฺญตา โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย เวทนากฺขนฺธสฺส
สญฺ ากฺขนฺธสฺส สงขฺ ารกฺขนฺธสสฺ กมมฺ ฺญตา กมมฺ ญฺ ตตฺ ํ กมมฺ ญฺ ภาโว อยํ ตสมฺ ึ สมเย
กายกมมฺ ฺญตา โหติ ฯ
[๖๒] กตมา ตสฺมึ สมเย จติ ตฺ กมมฺ ฺญตา โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย วิญฺ าณกขฺ นธฺ สสฺ
กมฺมญฺ ตา กมมฺ ญฺ ตตฺ ํ กมฺมญฺ ภาโว อยํ ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ กมมฺ ฺญตา โหติ ฯ
[๖๓] กตมา ตสมฺ ึ สมเย กายปาคฺุญตา โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย เวทนากฺขนฺธสสฺ
สฺญากขฺ นฺธสสฺ สงขฺ ารกขฺ นธฺ สฺส ปคุณตา ปคุณตตฺ ํ ปคณุ ภาโว อยํ ตสฺมึ สมเย กายปาคฺุญตา
โหติ ฯ
๑๗๔
[๖๔] กตมา ตสมฺ ึ สมเย จติ ฺตปาคุ ญฺ ตา โหติ ยา ตสฺมึ สมเย วิฺญาณกขฺ นธฺ สฺส ปคณุ ตา
ปคุณตตฺ ํ ปคุณภาโว อยํ ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ ปาคุ ญฺ ตา โหติ ฯ
[๖๕] กตมา ตสมฺ ึ สมเย กายชุ กุ ตา โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย เวทนากขฺ นฺธสสฺ สฺญากฺขนฺธสสฺ
สงฺขารกฺขนธฺ สสฺ อชุ ตุ า อชุ ุกตา อชมิ หฺ ตา อวงกฺ ตา อกุฏลิ ตา อยํ ตสฺมึ สมเย กายชุ กุ ตา โหติ ฯ
[๖๖] กตมา ตสมฺ ึ สมเย จติ ฺตุชกุ ตา โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย วิญฺ าณกขฺ นฺธสฺส อชุ ตุ า อชุ ุกตา
อชิมหฺ ตา อวงกฺ ตา อกุฏลิ ตา อยํ ตสมฺ ึ สมเย จติ ฺตชุ กุ ตา โหติ ฯ
[๖๗] กตมา ตสฺมึ สมเย สติ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย สติ อนุสสฺ ติ ปฏสิ สฺ ติ สติ สรณตา
ธารณตา อปิ ลาปนตา อสมฺมสุ นตา สติ สตินฺทฺรยิ ํ สติพลํ สมฺมาสติ อยํ ตสฺมึ สมเย สติ โหติ ฯ
[๖๘] กตมํ ตสมฺ ึ สมเย สมปฺ ชฺญํ โหติ ยา ตสฺมึ สมเย ปญฺ า ปชานนา วจิ โย ปวิจโย
ธมมฺ วิจโย สลฺลกขฺ ณา อุปลกฺขณา ปจฺจุปลกขฺ ณา ปณฺฑิจฺจํ โกสลฺลํ เนปุ ญฺ ํ เวภพยฺ า จินตฺ า
อปุ ปรกิ ขฺ า ภรู ี เมธา ปรณิ ายกิ า วปิ สฺสนา สมฺปชฺ ปโตโท ปญฺ า ปญฺ ินทฺ ฺรยิ ํ ปฺญาพลํ
ปญฺ าสตฺถํ ปฺญาปาสาโท ปญฺ าอาโลโก ปญฺ าโอภาโส ปญฺ าปชโฺ ชโต ปญฺ ารตนํ
อโมโห ธมฺมวิจโย สมฺมาทฏิ ฺฐิ อิทํ ตสมฺ ึ สมเย สมปฺ ชฺญํ โหติ ฯ
[๖๙] กตโม ตสมฺ ึ สมเย สมโถ โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ สสฺ ติ สณฺ ติ อวฏฺต ิ
อวิสาหาโร อวกิ เฺ ขโป อวสิ าหฏมานสตา สมโถ สมาธนิ ทฺ ฺรยิ ํ สมาธพิ ลํ สมมฺ าสมาธิ อยํ ตสมฺ ึ สมเย
สมโถ โหติ ฯ
[๗๐] กตมา ตสมฺ ึ สมเย วปิ สสฺ นา โหติ ยา ตสฺมึ สมเย ปญฺ า ปชานนา วจิ โย ปวิจโย
ธมมฺ วจิ โย สลลฺ กขฺ ณา อปุ ลกฺขณา ปจจฺ ุปลกขฺ ณา ปณฑฺ ิจฺจํ โกสลลฺ ํ เนปุ ฺญํ เวภพยฺ า จนิ ฺตา
อปุ ปรกิ ขฺ า ภูรี เมธา ปรณิ ายิกา วปิ สสฺ นา สมปฺ ชญฺ ํ ปโตโท ปญฺ า ปญฺ ินฺทฺรยิ ํ ปฺญาพลํ
ปญฺ าสตฺถํ ปฺญาปาสาโท ปญฺ าอาโลโก ปฺญาโอภาโส ปญฺ าปชโฺ ชโต ปฺญารตนํ
อโมโห ธมมฺ วจิ โย สมมฺ าทิฏฺ อยํ ตสฺมึ สมเย วิปสฺสนา โหติ ฯ
[๗๑] กตโม ตสมฺ ึ สมเย ปคฺคาโห โหติ โย ตสมฺ ึ สมเย เจตสิโก วิรยิ ารมโฺ ภ นิกกฺ โม
ปรกกฺ โม อยุ ยฺ าโม วายาโม อุสสฺ าโห อสุ โฺ สฬหฺ ี ถาโม ธติ ิ อสถิ ิลปรกฺกมตา อนิกขฺ ติ ตฺ จฉฺ นทฺ ตา
อนกิ ขฺ ติ ตฺ ธุรตา ธรุ สมฺปคคฺ าโห วริ ยิ ํ วิรยิ ินทฺ รฺ ยิ ํ วริ ยิ พลํ สมฺมาวายาโม อยํ ตสมฺ ึ สมเย ปคคฺ าโห
โหติ ฯ
๑๗๕
[๗๒] กตโม ตสมฺ ึ สมเย อวกิ ฺเขโป โหติ ยา ตสมฺ ึ สมเย จิตตฺ สสฺ ติ สณฺ ติ อวฏฺต ิ อวสิ า
หาโร อวกิ เฺ ขโป อวิสาหฏมานสตา สมโถ สมาธนิ ทฺ รฺ ยิ ํ สมาธพิ ลํ สมฺมาสมาธิ อยํ ตสมฺ ึ สมเย
อวิกเฺ ขโป โหติ ฯ
[๗๓] เย วา ปน ตสฺมึ สมเย อเฺ ญปิ อตฺถิ ปฏิจจฺ สมุปปฺ นนฺ า อรปู ิ โน ธมมฺ า อเิ ม ธมมฺ า
กสุ ลา ฯ
จิตตฺ ปุ ปฺ าทกณฑฺ ํ ปทภาชนยี ํ นฏิ ฺฐติ ํ ฯ ปฐมภาณวารํ ฯ
๑๗๖
เชฏฐมาสสฺส (เดือน ๗) สุกกฺ ปกฺขสสฺ ๘-๑๕ ค่าํ
ขนฺธวภิ งโฺ ค
สยามรฏฺฐสสฺ เตปิฏกํ อภธิ มฺมปิ ฏเก วภิ งโฺ ค เลม ที่ ๓๕ ขอ ๑-๓๑ อภธิ มมฺ ปิ ฏเก ขนฺธวิภงโฺ ค
[๑] ปฺจกขฺ นธฺ า รปู กฺขนโฺ ธ เวทนากขฺ นโฺ ธ สญฺ ากฺขนโฺ ธ สงฺขารกขฺ นโฺ ธ วิฺญาณก-ฺ
ขนฺโธ ฯ
[๒] ตตถฺ กตโม รปู กขฺ นฺโธ ยงฺกิ จฺ ิ รูปํ อตีตานาคตปจจฺ ุปฺปนนฺ ํ อชฺฌตตฺ ํ วา พหิทธฺ า วา
โอฬารกิ ํ วา สุขมุ ํ วา หนี ํ วา ปณตี ํ วา ยํ ทูเร วา สนฺตเิ ก วา ตเทกชฺฌํ อภสิ ฺ ูหติ ฺวา
อภสิ งขฺ ปิ ิ ตฺวา อยํ วจุ ฺจติ รูปกขฺ นฺโธ ฯ
[๓] ตตถฺ กตมํ รปู ํ อตตี ํ ยํ รูปํ อตตี ํ นิรุทฺธํ วิคตํ วปิ รณิ ตํ อตถฺ งคฺ ตํ อพภฺ ตฺถงคฺ ตํ อุปฺปชฺ
ชิตฺวา วิคตํ อตตี ํ อตตี เํ สน สงฺคหิตํ จตฺตาโร จ มหาภูตา จตนุ ฺนจฺ มหาภตู านํ อปุ าทาย รปู ํ อทิ ํ
วุจฺจติ รูปํ อตตี ํ ฯ ตตถฺ กตมํ รปู ํ อนาคตํ ยํ รปู ํ อชาตํ อภูตํ อสฺชาตํ อนพิ ฺพตตฺ ํ อนภินพิ พฺ ตตฺ ํ
อปาตุภตู ํ อนปุ ฺปนนฺ ํ อสมปุ ฺปนนฺ ํ อนุฏฺฐติ ํ อสมุฏฺฐติ ํ อนาคตํ อนาคตเํ สน สงฺคหิตํ จตตฺ าโร จ มหา
ภูตา จตุนนฺ จฺ มหาภูตานํ อปุ าทาย รปู ํ อทิ ํ วุจฺจติ รปู ํ อนาคตํ ฯ ตตถฺ กตมํ รปู ํ ปจจฺ ปุ ปฺ นฺนํ ยํ
รปู ํ ชาตํ ภูตํ สฺชาตํ นพิ พฺ ตฺตํ อภนิ พิ พฺ ตฺตํ ปาตุภตู ํ อุปฺปนนฺ ํ สมปุ ฺปนนฺ ํ อุฏฐฺ ติ ํ สมฏุ ฐฺ ติ ํ ปจจฺ ปุ ปฺ นฺนํ
ปุจฺจุปฺปนฺนํเสน สงฺคหติ ํ จตตฺ าโร จ มหาภูตา จตนุ ฺนจฺ มหาภตู านํ อปุ าทาย รปู ํ อทิ ํ วุจจฺ ติ รปู ํ
ปจฺจุปปฺ นฺนํ ฯ
[๔] ตตถฺ กตมํ รปู ํ อชฌฺ ตตฺ ํ ยํ รปู ํ เตสํ เตสํ สตตฺ านํ อชฌฺ ตฺตํ ปจฺจตตฺ ํ นิยกํ ปาฏิปคุ ฺคลิกํ
อุปาทินฺนํ จตตฺ าโร จ มหาภูตา จตนุ นฺ จฺ มหาภูตานํ อปุ าทาย รปู ํ อทิ ํ วุจฺจติ รปู ํ อชฌฺ ตตฺ ํ ฯ ตตถฺ
กตมํ รปู ํ พหทิ ฺธา ยํ รปู ํ เตสํ เตสํ ปรสตตฺ านํ ปรปุคฺคลานํ อชฌฺ ตตฺ ํ ปจฺจตตฺ ํ นิยกํ ปาฏิปุคคฺ ลกิ ํ
อปุ าทินฺนํ จตฺตาโร จ มหาภูตา จตุนฺนฺจ มหาภูตานํ อปุ าทาย รูปํ อทิ ํ วจุ ฺจติ รปู ํ พหทิ ธฺ า ฯ
[๕] ตตฺถ กตมํ รปู ํ โอฬารกิ ํ จกขฺ ายตนํ รูปายตนํ โสตายตนํ สททฺ ายตนํ ฆานายตนํ
คนฺธายตนํ ชวิ หฺ ายตนํ รสายตนํ กายายตนํ โผฏฺ พพฺ ายตนํ อทิ ํ วจุ จฺ ติ รปู ํ โอฬารกิ ํ ฯ ตตถฺ กตมํ
รูปํ สขุ มุ ํ อิตถฺ ินฺทฺรยิ ํ ปุรสิ ินทฺ ฺรยิ ํ ชวี ิตนิ ทฺ รฺ ยิ ํ กายวิ ฺญตตฺ ิ วจวี ิ ญฺ ตตฺ ิ อากาสธาตุ รปู สสฺ ลหตุ า
รูปสสฺ มทุ ตุ า รูปสสฺ กมมฺ ญฺ ตา รูปสสฺ อุปจโย รูปสฺสสนตฺ ติ รปู สสฺ ชรตา รปู สสฺ อนจิ ฺจตา กพฬงิ ฺกา
โรอาหาโร อิทํ วุจฺจติ รปู ํ สขุ มุ ํ ฯ
๑๗๗
[๖] ตตถฺ กตมํ รูปํ หนี ํ ยํ รูปํ เตสํ เตสํ สตตฺ านํ อุ ญฺ าตํ อวญฺ าตํ หีฬติ ํ ปรภิ ูตํ อจติ กี ตํ
หนี ํ หีนมตํ หีนสมมฺ ตํ อนฏิ ฺฐํ อกนตฺ ํ อมนาปํ รปู า สททฺ า คนธฺ า รสา โผฏฺพพฺ า อิทํ วุจจฺ ติ รปู ํ
หนี ํ ฯ ตตถฺ กตมํ รูปํ ปณตี ํ ยํ รปู ํ เตสํ เตสํ สตฺตานํ อนฺุญาตํ อนวญฺ าตํ อหฬี ติ ํ อปรภิ ตู ํ
จิตีกตํ ปณตี ํ ปณตี มตํ ปณีตสมมฺ ตํ อิฏฐฺ ํ กนตฺ ํ มนาปํ รปู า สททฺ า คนฺธา รสา โผฏฺ พฺพา อทิ ํ
วุจฺจติ รปู ํ ปณตี ํ ฯ ตํ ตํ วา ปน รปู ํ อุปาทาย อุปาทาย รูปํ หนี ํ ปณีตํ ทฏฺ พพฺ ํ ฯ
[๗] ตตถฺ กตมํ รปู ํ ทเู ร อติ ฺถนิ ทฺ รฺ ยิ ํ ปรุ สิ นิ ทฺ รฺ ยิ ํ ชวี ิตินทฺ ฺรยิ ํ กายวิญฺ ตตฺ ิ วจวี ิ ฺญตฺติ
อากาสธาตุ รปู สสฺ ลหุตา รูปสฺสมุทุตา รูปสฺสกมมฺ ญฺ ตา รูปสสฺ อปุ จโย รปู สสฺ สนตฺ ติ รปู สฺสชรตา
รปู สฺสอนิจจฺ ตา กพฬิงกฺ าโรอาหาโร ยํ วา ปนญฺ มฺปิ อตถฺ ิ รูปํ อนาสนเฺ น อนปุ กกฺ ฏฺเ ทเู ร
อสนฺตเิ ก อิทํ วุจจฺ ติ รูปํ ทูเร ฯ ตตถฺ กตมํ รูปํ สนตฺ เิ ก จกฺขายตนํ รูปายตนํ โสตายตนํ สททฺ ายตนํ
ฆานายตนํ คนธฺ ายตนํ ชวิ หฺ ายตนํ รสายตนํ กายายตนํ โผฏฺพพฺ ายตนํ ยํ วา ปนฺญมปฺ ิ อตถฺ ิ รปู ํ
อาสนฺเน อุปกฺกฏเฺ อวิทูเร สนฺตเิ ก อิทํ วุจจฺ ติ รูปํ สนตฺ ิเก ฯ ตํ ตํ วา ปน รปู ํ อปุ าทาย อุปาทาย
รปู ํ ทเู ร สนฺตเิ ก ทฏฺพพฺ ํ ฯ
[๘] ตตถฺ กตโม เวทนากฺขนโฺ ธ ยากาจิ เวทนา อตตี านาคตปจจฺ ปุ ปฺ นนฺ า อชฌฺ ตตฺ า วา
พหิทฺธา วา โอฬารกิ า วา สขุ มุ า วา หีนา วา ปณตี า วา ยา ทูเร สนฺตเิ ก วา ตเทกชฺฌํ อภิสฺ ูหิตฺ
วา อภิสงขฺ ปิ ิ ตวฺ า อยํ วจุ ฺจติ เวทนากขฺ นโฺ ธ ฯ
[๙] ตตถฺ กตมา เวทนา อตตี า ยา เวทนา อตตี า นิรทุ ธฺ า วคิ ตา วปิ รณิ ตา อตถฺ งฺคตา
อพภฺ ตฺถงคฺ ตา อุปปฺ ชฺชิตวฺ า วิคตา อตีตา อตตี ํเสน สงฺคหติ า สขุ า เวทนา ทกุ ขฺ า เวทนา
อทกุ ฺขมสขุ า เวทนา อยํ วุจจฺ ติ เวทนา อตตี า ฯ ตตฺถ กตมา เวทนา อนาคตา ยา เวทนา อชาตา
อภตู า อสฺชาตา อนพิ พฺ ตตฺ า อนภินพิ พฺ ตตฺ า อปาตภุ ตู า อนปุ ฺปนนฺ า อสมุปปฺ นนฺ า อนุฏฐฺ ติ า
อสมฏุ ฐฺ ติ า อนาคตา อนาคตํเสน สงฺคหิตา สขุ า เวทนา ทกุ ขฺ า เวทนา อทุกขฺ มสุขา เวทนา อยํ
วจุ จฺ ติ เวทนา อนาคตา ฯ ตตถฺ กตมา เวทนา ปจฺจุปปฺ นฺนา ยา เวทนา ชาตา ภูตา สฺชาตา
นพิ ฺพตตฺ า อภินิพพฺ ตฺตา ปาตุภตู า อุปปฺ นนฺ า สมปุ ฺปนฺนา อฏุ ฺฐติ า สมุฏฐฺ ติ า ปจจฺ ุปปฺ นฺนา ปจฺจุปปฺ นฺนํ
เสน สงคฺ หติ า สุขา เวทนา ทุกฺขา เวทนา อทกุ ขฺ มสุขา เวทนา อยํ วุจฺจติ เวทนา ปจฺจปุ ปฺ นนฺ า ฯ
[๑๐] ตตถฺ กตมา เวทนา อชฺฌตฺตา ยา เวทนา เตสํ เตสํ สตตฺ านํ อชฺฌตตฺ ํ ปจฺจตตฺ ํ นยิ กา
ปาฏิปุคคฺ ลิกา อุปาทนิ ฺนา สขุ า เวทนา ทกุ ขฺ า เวทนา อทกุ ขฺ มสุขา เวทนา อยํ วจุ จฺ ติ เวทนา
อชฌฺ ตตฺ า ฯ ตตถฺ กตมา เวทนา พหิทธฺ า ยา เวทนา เตสํ เตสํ ปรสตตฺ านํ ปรปุคคฺ ลานํ อชฺฌตตฺ ํ
๑๗๘
ปจจฺ ตตฺ ํ นยิ กา ปาฏปิ ุคฺคลกิ า อุปาทินฺนา สุขา เวทนา ทกุ ฺขา เวทนา อทกุ ขฺ มสขุ า เวทนา อยํ
วุจฺจติ เวทนา พหทิ ธฺ า ฯ
[๑๑] ตตถฺ กตมา เวทนา โอฬารกิ า สขุ ุมา อกุสลา เวทนา โอฬารกิ า กุสลาพฺยากตา เวทนา
สุขมุ า กสุ ลากสุ ลา เวทนา โอฬารกิ า อพยฺ ากตา เวทนา สขุ ุมา ทุกฺขา เวทนา โอฬารกิ า สขุ า จ
อทกุ ขฺ มสขุ า จ เวทนา สขุ ุมา สุขทุกขฺ า เวทนา โอฬารกิ า อทุกฺขมสุขา เวทนา สขุ มุ า
อสมาปนนฺ สฺส เวทนา โอฬารกิ า สมาปนนฺ สฺส เวทนา สุขมุ า สาสวา เวทนา โอฬารกิ า อนาสวา
เวทนา สุขมุ า ตํ ตํ วา ปน เวทนํ อุปาทาย อุปาทาย เวทนา โอฬารกิ า สขุ มุ า ทฏฺ พฺพา ฯ
[๑๒] ตตถฺ กตมา เวทนา หนี า ปณตี า อกสุ ลา เวทนา หนี า กสุ ลาพยฺ ากตา เวทนา
ปณตี า กสุ ลากสุ ลา เวทนา หีนา อพยฺ ากตา เวทนา ปณตี า ทกุ ฺขา เวทนา หนี า สขุ า จ
อทกุ ขฺ มสขุ า จ เวทนา ปณตี า สขุ ทกุ ฺขา เวทนา หนี า อทกุ ขฺ มสขุ า เวทนา ปณีตา อสมาปนนฺ สสฺ
เวทนา หนี า สมาปนนฺ สฺส เวทนา ปณีตา สาสวา เวทนา หีนา อนาสวา เวทนา ปณตี า ตํ ตํ วา ปน
เวทนํ อุปาทาย อปุ าทาย เวทนา หนี า ปณตี า ทฏฺ พฺพา ฯ
[๑๓] ตตฺถ กตมา เวทนา ทูเร อกุสลา เวทนา กุสลาพยฺ ากตาหิ เวทนาหิ ทูเร กุสลา-
พยฺ ากตา เวทนา อกสุ ลาย เวทนาย ทูเร กสุ ลา เวทนา อกสุ ลาพฺยากตาหิ เวทนาหิ ทเู ร อกสุ ลา-
พฺยากตา เวทนา กุสลาย เวทนาย ทเู ร อพยฺ ากตา เวทนา กุสลากุสลาหิ เวทนาหิ ทูเร กุสลากุสลา
เวทนา อพฺยากตาย เวทนายทูเร ทุกขฺ า เวทนา สขุ าย จ อทุกขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ ทูเร สขุ า จ
อทกุ ฺขมสขุ า จ เวทนา ทกุ ฺขาย เวทนาย ทูเร สุขา เวทนา ทกุ ฺขาย จ อทกุ ขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ
ทเู ร ทกุ ขฺ า จ อทุกฺขมสขุ า จ เวทนา สุขาย เวทนาย ทูเร อทุกฺขมสุขา เวทนา สุขทกุ ขฺ าหิ
เวทนาหิ ทเู ร สขุ ทกุ ขฺ า เวทนา อทกุ ขฺ มสขุ าย เวทนาย ทูเร อสมาปนฺนสฺส เวทนา สมาปนนฺ สฺส
เวทนาย ทเู ร สมาปนฺนสสฺ เวทนา อสมาปนนฺ สฺส เวทนาย ทเู ร สาสวา เวทนา อนาสวาย เวทนาย
ทูเร อนาสวา เวทนา สาสวาย เวทนาย ทเู ร อยํ วุจจฺ ติ เวทนา ทเู ร ฯ
ตตฺถ กตมา เวทนา สนตฺ ิเก อกุสลา เวทนา อกสุ ลาย เวทนาย สนตฺ เิ ก กุสลา เวทนา
กสุ ลาย เวทนาย สนตฺ ิเก อพฺยากตา เวทนา อพยฺ ากตาย เวทนาย สนตฺ เิ ก ทุกขฺ า เวทนา ทุกฺขาย
เวทนาย สนตฺ ิเก สุขา เวทนา สขุ าย เวทนาย สนฺติเก อทกุ ขฺ มสขุ า เวทนา อทุกฺขมสุขาย
เวทนาย สนตฺ เิ ก อสมาปนฺนสสฺ เวทนา อสมาปนนฺ สฺส เวทนาย สนตฺ ิเก สมาปนฺนสสฺ เวทนา
สมาปนนฺ สฺส เวทนาย สนฺติเก สาสวา เวทนา สาสวาย เวทนาย สนตฺ ิเก อนาสวา เวทนา
๑๗๙
อนาสวาย เวทนาย สนตฺ เิ ก อยํ วุจฺจติ เวทนา สนตฺ ิเก ฯ ตํ ตํ วา ปน เวทนํ อุปาทาย อุปาทาย
เวทนา ทเู ร สนฺติเก ทฏฺพฺพา ฯ
[๑๔] ตตถฺ กตโม สฺญากฺขนฺโธ ยากาจิ สญฺ า อตตี านาคตปจฺจปุ ฺปนนฺ า อชฺฌตตฺ า วา
พหิทธฺ า วา โอฬารกิ า วา สขุ มุ า วา หนี า วา ปณตี า วา ยา ทเู ร สนตฺ ิเก วา ตเทกชฌฺ ํ
อภสิ ฺหู ิตวฺ า อภิสงฺขปิ ิตฺวา อยํ วุจจฺ ติ สญฺ ากฺขนโฺ ธฯ
[๑๕] ตตถฺ กตมา สฺญา อตีตา ยา สฺญา อตีตา นิรุทธฺ า วคิ ตา วปิ รณิ ตา อตถฺ งฺคตา
อพภฺ ตฺถงฺคตา อปุ ปฺ ชชฺ ติ วฺ า วิคตา อตตี า อตตี เํ สน สงฺคหิตา จกขฺ สุ มผฺ สฺสชาสญฺ า โสตสมฺผสสฺ -
ชาสฺญา ฆานสมฺผสฺสชาสฺญา ชิวฺหาสมฺผสสฺ ชาสญฺ า กายสมผฺ สสฺ ชาสญฺ า มโนสมผฺ สสฺ
ชาสญฺ า อยํ วจุ ฺจติ สญฺ า อตตี า ฯ ตตฺถ กตมา สญฺ า อนาคตา ยา สฺญา อชาตา อภตู า
อสชฺ าตา อนิพฺพตฺตา อนภนิ พิ ฺพตตฺ า อปาตภุ ตู า อนปุ ฺปนนฺ า อสมปุ ปฺ นฺนา อนุฏฺฐติ า อสมฏุ ฺฐติ า
อนาคตา อนาคตํเสน สงคฺ หติ า จกขฺ สุ มผฺ สฺสชาสญฺ า โสตสมผฺ สสฺ ชาสญฺ า ฆานสมฺผสฺส-
ชาสญฺ า ชิวหฺ าสมฺผสฺสชาสฺญา กายสมฺผสฺสชาสฺญา มโนสมผฺ สสฺ ชาสญฺ า อยํ วุจจฺ ติ สฺญา
อนาคตา ฯ ตตถฺ กตมา สฺญา ปจฺจุปปฺ นนฺ า ยา สญฺ า ชาตา ภตู า สฺชาตา นิพพฺ ตตฺ า
อภนิ พิ ฺพตตฺ า ปาตภุ ตู า อปุ ปฺ นนฺ า สมุปปฺ นนฺ า อฏุ ฐฺ ติ า สมุฏฐฺ ติ า ปจจฺ ุปฺปนนฺ า ปจจฺ ุปฺปนนฺ ํเสน
สงฺคหติ า จกขฺ สุ มฺผสสฺ ชาสญฺ า โสตสมฺผสฺสชาสญฺ า ฆานสมฺผสฺสชาสญฺ า ชิวหฺ าสมผฺ สฺส-
ชาสญฺ า กายสมผฺ สสฺ ชาสฺญา มโนสมผฺ สสฺ ชาสญฺ า อยํ วุจฺจติ สฺญา ปจจฺ ปุ ฺปนนฺ า ฯ
[๑๖] ตตถฺ กตมา สฺญา อชฌฺ ตตฺ า ยา สฺญา เตสํ เตสํ สตตฺ านํ อชฺฌตฺตํ ปจจฺ ตตฺ ํ นิยกา
ปาฏปิ ุคฺคลกิ า อุปาทนิ นฺ า จกขฺ สุ มผฺ สฺสชาสญฺ า โสตสมผฺ สสฺ ชาสฺญา ฆานสมฺผสฺสชาสฺญา
ชวิ หฺ าสมผฺ สสฺ ชาสญฺ า กายสมฺผสสฺ ชาสฺญา มโนสมฺผสสฺ ชาสฺญา อยํ วจุ จฺ ติ สฺญา อฌชฺตฺตา
ฯ ตตฺถ กตมา สญฺ า พหิทฺธา ยา สฺญา เตสํ เตสํ ปรสตตฺ านํ ปรปุคคฺ ลานํ อชฌฺ ตตฺ ํ ปจจฺ ตตฺ ํ
นิยกา ปาฏปิ คุ คฺ ลกิ า อปุ าทินนฺ า จกฺขุสมผฺ สฺสชาสญฺ า โสตสมผฺ สสฺ ชาสญฺ า ฆานสมผฺ สสฺ -
ชาสฺญา ชวิ หฺ าสมผฺ สสฺ ชาสญฺ า กายสมผฺ สฺสชาสญฺ า มโนสมฺผสสฺ ชาสญฺ า อยํ วุจจฺ ติ สฺญา
พหทิ ธฺ า ฯ
[๑๗] ตตถฺ กตมา สญฺ า โอฬารกิ า สขุ มุ า ปฏิฆสมผฺ สฺสชา สญฺ า โอฬารกิ า
อธวิ จนสมผฺ สสฺ ชา สฺญา สุขุมา อกสุ ลา สญฺ า โอฬารกิ า กสุ ลาพฺยากตา สญฺ า สุขมุ า
กสุ ลากสุ ลา สฺญา โอฬารกิ า อพฺยากตา สญฺ า สุขมุ า ทุกขฺ าย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ า สฺญา
๑๘๐
โอฬารกิ า สุขาย จ อทุกขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยุตตฺ า สญฺ า สขุ มุ า สุขทกุ ฺขาหิ เวทนาหิ
สมฺปยตุ ตฺ า สญฺ า โอฬารกิ า อทกุ ขฺ มสขุ าย เวทนาย สมฺปยุตตฺ า สฺญา สขุ ุมา อสมาปนนฺ สฺส
สญฺ า โอฬารกิ า สมาปนนฺ สฺส สฺญา สุขมุ า สาสวา สฺญา โอฬารกิ า อนาสวา สฺญา สขุ มุ า ตํ
ตํ วา ปน สฺญํ อุปาทาย อปุ าทาย สญฺ า โอฬารกิ า สขุ มุ า ทฏฺ พฺพา ฯ
[๑๘] ตตฺถ กตมา สญฺ า หนี า ปณตี า อกุสลา สญฺ า หีนา กุสลาพฺยากตา สฺญา
ปณตี า กสุ ลากุสลา สฺญา หนี า อพยฺ ากตา สญฺ า ปณตี า ทุกฺขาย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ า สญฺ า
หีนา สุขาย จ อทุกขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ตฺ า สฺญา ปณตี า สขุ ทกุ ขฺ าหิ เวทนาหิ
สมฺปยตุ ตฺ า สญฺ า หนี า อทกุ ขฺ มสขุ าย เวทนาย สมฺปยุตตฺ า สญฺ า ปณตี า อสมาปนฺนสสฺ สญฺ า
หีนา สมาปนฺนสฺส สฺญา ปณีตา สาสวา สฺญา หีนา อนาสวา สญฺ า ปณตี า ตํ ตํ วา ปน สฺญํ
อปุ าทาย อุปาทาย สฺญา หนี า ปณตี า ทฏฺ พฺพา ฯ
[๑๙] ตตฺถ กตมา สญฺ า ทเู ร อกุสลา สญฺ า กุสลาพยฺ ากตาหิ สฺญาหิ ทเู ร กสุ ลา-
พยฺ ากตา สญฺ า อกุสลาย สญฺ าย ทเู ร กุสลา สฺญา อกสุ ลาพฺยากตาหิ สญฺ าหิ ทเู ร อกุสลา-
พฺยากตา สญฺ า กสุ ลาย สฺญาย ทูเร อพฺยากตา สญฺ า กุสลากสุ ลาหิ สญฺ าหิ ทูเร กุสลากสุ ลา
สญฺ า อพฺยากตาย สฺญาย ทูเร ทกุ ขฺ าย เวทนาย สมฺปยุตตฺ า สญฺ า สุขาย จ อทุกฺขมสุขาย จ
เวทนาหิ สมฺปยตุ ตฺ าหิ สญฺ าหิ ทูเร สขุ าย จ อทุกฺขมสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ตฺ า สฺญา
ทกุ ฺขาย เวทนาย สมฺปยตุ ฺตาย สญฺ าย ทูเร สุขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า สฺญา ทุกฺขาย จ
อทุกฺขมสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยุตตฺ าหิ สฺญาหิ ทเู ร ทกุ ขฺ าย จ อทกุ ขฺ มสุขาย จ เวทนาหิ
สมปฺ ยตุ ตฺ า สฺญา สขุ าย เวทนาย สมฺปยุตตฺ าย สญฺ าย ทูเร อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ า
สญฺ า สุขทุกขฺ าหิ เวทนาหิ สมฺปยตุ ตฺ าหิ สฺญาหิ ทเู ร สุขทกุ ขฺ าหิ เวทนาหิ สมปฺ ยุตฺตา สฺญา
อทกุ ขฺ มสขุ าย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ าย สฺญาย ทูเร อสมาปนนฺ สฺส สญฺ า สมาปนนฺ สฺส สฺญาย
ทูเร สมาปนนฺ สฺส สฺญา อสมาปนฺนสฺส สญฺ าย ทเู ร สาสวา สฺญา อนาสวาย สญฺ าย ทเู ร
อนาสวา สญฺ า สาสวาย สญฺ าย ทูเร อยํ วจุ จฺ ติ สญฺ า ทูเร ฯ
ตตถฺ กตมา สญฺ า สนตฺ ิเก อกสุ ลา สญฺ า อกสุ ลาย สญฺ าย สนตฺ ิเก กุสลา สฺญา
กสุ ลาย สฺญาย สนตฺ ิเก อพฺยากตา สฺญา อพยฺ ากตาย สฺญาย สนตฺ เิ ก ทกุ ฺขาย เวทนาย
สมปฺ ยตุ ตฺ า สญฺ า ทกุ ขฺ าย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ าย สฺญาย สนตฺ ิเก สุขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า
สญฺ า สขุ าย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ าย สฺญาย สนฺตเิ ก อทกุ ขฺ มสขุ าย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า สฺญา
๑๘๑
อทกุ ฺขมสขุ าย เวทนาย สมฺปยตุ ตฺ าย สฺญาย สนตฺ เิ ก อสมาปนนฺ สสฺ สฺญา อสมาปนฺนสฺส
สฺญาย สนฺตเิ ก สมาปนฺนสฺส สญฺ า สมาปนนฺ สสฺ สฺญาย สนฺติเก สาสวา สญฺ า สาสวาย
สญฺ าย สนตฺ เิ ก อนาสวา สญฺ า อนาสวาย สฺญาย สนฺตเิ ก อยํ วจุ จฺ ติ สญฺ า สนฺติเก ฯ ตํ ตํ วา
ปน สฺญํ อปุ าทาย อุปาทาย สฺญา ทเู ร สนตฺ ิเก ทฏฺพพฺ า ฯ
[๒๐] ตตฺถ กตโม สงฺขารกขฺ นโฺ ธ เยเกจิ สงขฺ ารา อตตี านาคตปจฺจปุ ปฺ นนฺ า อชฺฌตตฺ า วา
พหิทธฺ า วา โอฬารกิ า วา สุขมุ า วา หีนา วา ปณีตา วา เย ทูเร วา สนตฺ เิ ก วา ตเทกชฌฺ ํ
อภสิ ฺ หู ิตฺวา อภิสงขฺ ิปิตฺวา อยํ วุจฺจติ สงขฺ ารกขฺ นโฺ ธ ฯ
[๒๑] ตตฺถ กตเม สงขฺ ารา อตีตา เย สงขฺ ารา อตตี า นิรทุ ธฺ า วิคตา วปิ รณิ ตา อตฺถงคฺ ตา
อพภฺ ตถฺ งฺคตา อุปปฺ ชฺชิตวฺ า วคิ ตา อตตี า อตตี ํเสน สงคฺ หติ า จกขฺ สุ มผฺ สฺสชา เจตนา โสต-
สมฺผสฺสชา เจตนา ฆานสมผฺ สสฺ ชา เจตนา ชิวฺหาสมผฺ สสฺ ชา เจตนา กายสมผฺ สฺสชา เจตนา
มโนสมฺผสสฺ ชา เจตนา อเิ ม วุจฺจนตฺ ิ สงฺขารา อตตี า ฯ ตตถฺ กตเม สงขฺ ารา อนาคตา เย สงขฺ ารา
อชาตา อภตู า อสชฺ าตา อนิพฺพตตฺ า อนภนิ พิ พฺ ตฺตา อปาตุภตู า อนปุ ปฺ นนฺ า อสมปุ ปฺ นนฺ า
อนฏุ ฺฐติ า อสมฏุ ฺฐติ า อนาคตา อนาคตํเสน สงฺคหติ า จกขฺ ุสมผฺ สฺสชา เจตนา โสตสมฺผสสฺ ชา เจตนา
ฆานสมฺผสฺสชา เจตนา ชวิ หฺ าสมฺผสสฺ ชา เจตนา กายสมผฺ สสฺ ชา เจตนา มโนสมผฺ สสฺ ชา เจตนา
อเิ ม วจุ จฺ นฺติ สงขฺ ารา อนาคตา ฯ ตตฺถ กตเม สงฺขารา ปจจฺ ปุ ฺปนฺนา เย สงฺขารา ชาตา ภูตา
สฺชาตา นิพฺพตตฺ า อภนิ พิ ฺพตฺตา ปาตุภูตา อปุ ฺปนนฺ า สมุปฺปนนฺ า อฏุ ฐฺ ติ า สมฏุ ฐฺ ติ า ปจจฺ ุปฺปนนฺ า
ปจจฺ ปุ ปฺ นฺนเํ สน สงคฺ หิตา จกขฺ สุ มผฺ สฺสชา เจตนา โสตสมผฺ สฺสชา เจตนา ฆานสมผฺ สสฺ ชา เจตนา
ชิวฺหาสมฺผสฺสชา เจตนา กายสมผฺ สฺสชา เจตนา มโนสมฺผสสฺ ชา เจตนา อเิ ม วจุ ฺจนตฺ ิ สงฺขารา
ปจจฺ ปุ ฺปนฺนา ฯ
[๒๒] ตตฺถ กตเม สงขฺ ารา อชฺฌตตฺ า เย สงขฺ ารา เตสํ เตสํ สตฺตานํ อชฌฺ ตฺตํ ปจจฺ ตฺตํ
นยิ กา ปาฏปิ ุคคฺ ลกิ า อุปาทินฺนา จกฺขุสมผฺ สสฺ ชา เจตนา โสตสมผฺ สฺสชา เจตนา ฆานสมผฺ สสฺ ชา
เจตนา ชวิ หฺ าสมผฺ สสฺ ชา เจตนา กายสมผฺ สสฺ ชา เจตนา มโนสมผฺ สสฺ ชา เจตนา อเิ ม วจุ ฺจนฺติ
สงฺขารา อชฺฌตฺตา ฯ ตตถฺ กตเม สงขฺ ารา พหทิ ธฺ า เย สงขฺ ารา เตสํ เตสํ ปรสตฺตานํ ปรปคุ คฺ ลานํ
อชฌฺ ตตฺ ํ ปจจฺ ตตฺ ํ นยิ กา ปาฏิปุคคฺ ลิกา อุปาทินนฺ า จกขฺ ุสมฺผสฺสชา เจตนา โสตสมผฺ สสฺ ชา เจตนา
ฆานสมผฺ สสฺ ชา เจตนา ชวิ หฺ าสมฺผสสฺ ชา เจตนา กายสมผฺ สสฺ ชา เจตนา มโนสมฺผสสฺ ชา เจตนา
อิเม วุจฺจนตฺ ิ สงขฺ ารา พหทิ ฺธา ฯ
๑๘๒
[๒๓] ตตถฺ กตเม สงขฺ ารา โอฬารกิ า สุขมุ า อกสุ ลา สงขฺ ารา โอฬารกิ า กุสลาพฺยากตา
สงฺขารา สขุ มุ า กสุ ลากสุ ลา สงขฺ ารา โอฬารกิ า อพฺยากตา สงฺขารา สุขมุ า ทุกขฺ าย เวทนาย
สมปฺ ยตุ ตฺ า สงขฺ ารา โอฬารกิ า สุขาย จ อทุกขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ฺตา สงขฺ ารา สขุ มุ า
สขุ ทกุ ขฺ าหิ เวทนาหิ สมปฺ ยตุ ตฺ า สงฺขารา โอฬารกิ า อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยตุ ตฺ า สงฺขารา
สขุ ุมา อสมาปนนฺ สสฺ สงขฺ ารา โอฬารกิ า สมาปนนฺ สสฺ สงฺขารา สขุ มุ า สาสวา สงฺขารา โอฬารกิ า
อนาสวา สงขฺ ารา สุขมุ า เต เต วา ปน สงฺขาเร อปุ าทาย อุปาทาย สงฺขารา โอฬารกิ า สขุ มุ า
ทฏฺพฺพา ฯ
[๒๔] ตตฺถ กตเม สงฺขารา หีนา ปณตี า อกุสลา สงขฺ ารา หีนา กุสลาพยฺ ากตา สงขฺ ารา
ปณตี า กสุ ลากุสลา สงฺขารา หนี า อพยฺ ากตา สงขฺ ารา ปณีตา ทกุ ฺขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า
สงฺขารา หนี า สขุ าย จ อทกุ ฺขมสขุ าย จ เวทนาหิ สมปฺ ยตุ ตฺ า สงฺขารา ปณตี า สขุ ทุกขฺ าหิ เวทนา
หิ สมฺปยุตตฺ า สงฺขารา หีนา อทกุ ฺขมสุขาย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ า สงฺขารา ปณตี า อสมาปนนฺ สสฺ -
สงขฺ ารา หนี า สมาปนฺนสสฺ สงขฺ ารา ปณตี า สาสวา สงฺขารา หนี า อนาสวา สงฺขารา ปณีตา เต
เต วา ปน สงฺขาเร อุปาทาย อปุ าทาย สงขฺ ารา หีนา ปณีตา ทฏฺพฺพา ฯ
[๒๕] ตตถฺ กตเม สงขฺ ารา ทูเร อกสุ ลา สงฺขารา กุสลาพฺยากเตหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร
กุสลาพฺยากตา สงขฺ ารา อกสุ เลหิ สงขฺ าเรหิ ทูเร กสุ ลา สงฺขารา อกสุ ลาพฺยากเตหิ สงฺขาเรหิ ทูเร
อกสุ ลาพยฺ ากตา สงขฺ ารา กสุ เลหิ สงขฺ าเรหิ ทูเร อพฺยากตา สงขฺ ารา กสุ ลากสุ เลหิ สงฺขาเรหิ ทเู ร
กุสลากุสลา สงขฺ ารา อพยฺ ากเตหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร ทกุ ฺขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ฺตา สงขฺ ารา สุขาย จ
อทุกฺขมสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ฺเตหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร สขุ าย จ อทุกขฺ มสุขาย จ เวทนาหิ
สมฺปยตุ ตฺ า สงขฺ ารา ทุกฺขาย เวทนาย สมปฺ ยุตเฺ ตหิ สงฺขาเรหิ ทูเร สขุ าย เวทนาย สมปฺ ยุตฺตา
สงขฺ ารา ทกุ ฺขาย จ อทุกขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมปฺ ยตุ ฺเตหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร ทุกขฺ าย จ อทกุ ฺขม-
สขุ าย จ เวทนาหิ สมปฺ ยตุ ตฺ า สงขฺ ารา สุขาย เวทนาย สมฺปยตุ เฺ ตหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร อทกุ ฺขมสขุ าย
เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า สงขฺ ารา สุขทกุ ฺขาหิ เวทนาหิ สมปฺ ยุตฺเตหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร สุขทกุ ขฺ าหิ เวทนา
หิ สมฺปยุตตฺ า สงขฺ ารา อทกุ ฺขมสุขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ เฺ ตหิ สงขฺ าเรหิ ทูเร อสมาปนนฺ สสฺ สงฺขารา
สมาปนนฺ สฺส สงขฺ าเรหิ ทูเร สมาปนฺนสฺส สงขฺ ารา อสมาปนฺนสสฺ สงขฺ าเรหิ ทเู ร สาสวา สงฺขารา
อนาสเวหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร อนาสวา สงฺขารา สาสเวหิ สงขฺ าเรหิ ทเู ร อเิ ม วจุ จฺ นตฺ ิ สงฺขารา ทูเร ฯ
๑๘๓
ตตถฺ กตเม สงขฺ ารา สนตฺ ิเก อกุสลา สงขฺ ารา อกสุ ลานํ สงขฺ ารานํ สนตฺ เิ ก กสุ ลา สงขฺ ารา
กุสลานํ สงฺขารานํ สนฺตเิ ก อพยฺ ากตา สงฺขารา อพฺยากตานํ สงฺขารานํ สนตฺ เิ ก ทกุ ฺขาย เวทนาย
สมฺปยตุ ตฺ า สงฺขารา ทุกขฺ าย เวทนาย สมฺปยุตตฺ านํ สงขฺ ารานํ สนตฺ เิ ก สขุ าย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ า
สงฺขารา สุขาย เวทนาย สมฺปยตุ ตฺ านํ สงฺขารานํ สนฺติเก อทกุ ฺขมสุขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า
สงขฺ ารา อทกุ ฺขมสขุ าย เวทนาย สมฺปยตุ ตฺ านํ สงฺขารานํ สนตฺ ิเก อสมาปนนฺ สฺส สงขฺ ารา
อสมาปนฺนสสฺ สงฺขารานํ สนตฺ เิ ก สมาปนฺนสสฺ สงขฺ ารา สมาปนนฺ สสฺ สงขฺ ารานํ สนฺตเิ ก สาสวา
สงขฺ ารา สาสวานํ สงฺขารานํ สนตฺ ิเก อนาสวา สงขฺ ารา อนาสวานํ สงขฺ ารานํ สนตฺ เิ ก อิเม วจุ ฺจนฺติ
สงขฺ ารา สนตฺ ิเก ฯ เต เต วา ปน สงขฺ าเร อปุ าทาย อปุ าทาย สงฺขารา ทูเร สนตฺ ิเก ทฏฺ พฺพา ฯ
[๒๖] ตตถฺ กตโม วิ ญฺ าณกฺขนโฺ ธ ยงฺกิ ฺจิ วิฺญาณํ อตตี านาคตปจฺจปุ ปฺ นนฺ ํ อชฌฺ ตตฺ ํ วา
พหิทฺธา วา โอฬารกิ ํ วา สขุ ุมํ วา หนี ํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร วา สนตฺ ิเก วา ตเทกชฺฌํ
อภสิ ฺ หู ติ วฺ า อภสิ งฺขปิ ิตฺวา อยํ วุจฺจติ วิฺญาณกขฺ นโฺ ธ ฯ
[๒๗] ตตถฺ กตมํ วิญฺ าณํ อตีตํ ยํ วิ ญฺ าณํ อตตี ํ นริ ทุ ธฺ ํ วิคตํ วิปรณิ ตํ อตฺถงคฺ ตํ
อพฺภตฺถงฺคตํ อปุ ฺปชฺชติ วฺ า วิคตํ อตตี ํ อตีตเํ สน สงคฺ หติ ํ จกฺขวุ ิ ญฺ าณํ โสตวิฺญาณํ
ฆานวิ ฺญาณํ ชวิ ฺหาวิ ฺญาณํ กายวิ ญฺ าณํ มโนวิ ญฺ าณํ อิทํ วจุ จฺ ติ วิญฺ าณํ อตตี ํ ฯ
ตตถฺ กตมํ วิ ฺญาณํ อนาคตํ ยํ วิญฺ าณํ อชาตํ อภูตํ อสฺชาตํ อนิพฺพตตฺ ํ อนภนิ พิ ฺพตตฺ ํ
อปาตุภตู ํ อนุปฺปนฺนํ อสมปุ ปฺ นนฺ ํ อนฏุ ฐฺ ติ ํ อสมฏุ ฐฺ ติ ํ อนาคตํ อนาคตเํ สน สงคฺ หติ ํ จกขฺ ุวิฺญาณํ
โสตวิ ญฺ าณํ ฆานวิญฺ าณํ ชิวฺหาวิ ฺญาณํ กายวิ ญฺ าณํ มโนวิ ฺญาณํ อทิ ํ วจุ จฺ ติ วิ ญฺ าณํ
อนาคตํ ฯ ตตฺถ กตมํ วิ ญฺ าณํ ปจฺจปุ ฺปนฺนํ ยํ วิ ญฺ าณํ ชาตํ ภูตํ สชฺ าตํ นิพฺพตตฺ ํ อภินพิ ฺพตตฺ ํ
ปาตุภูตํ อุปปฺ นฺนํ สมุปปฺ นนฺ ํ อฏุ ฺฐติ ํ สมฏุ ฺฐติ ํ ปจฺจปุ ฺปนฺนํ ปจจฺ ปุ ปฺ นฺนํเสน สงฺคหติ ํ จกขฺ วุ ิญฺ าณํ
โสตวิญฺ าณํ ฆานวิฺญาณํชิวฺหาวิ ญฺ าณํ กายวิ ฺญาณํ มโนวิ ญฺ าณํ อทิ ํ วุจฺจติ วิญฺ าณํ
ปจจฺ ปุ ฺปนนฺ ํ ฯ
[๒๘] ตตถฺ กตมํ วิ ฺญาณํ อชฌฺ ตตฺ ํ ยํ วิ ญฺ าณํ เตสํ เตสํ สตตฺ านํ อชฺฌตฺตํ ปจจฺ ตฺตํ นยิ กํ
ปาฏิปุคฺคลกิ ํ อุปาทนิ นฺ ํ จกขฺ ุวิ ฺญาณํ โสตวิ ญฺ าณํ ฆานวิ ญฺ าณํ ชวิ หฺ าวิ ฺญาณํ กายวิฺญาณํ
มโนวิญฺ าณํ อิทํ วจุ จฺ ติ วิฺญาณํ อชฺฌตตฺ ํ ฯ
๑๘๔
ตตถฺ กตมํ วิญฺ าณํ พหทิ ฺธา ยํ วิ ฺญาณํ เตสํ เตสํ ปรสตตฺ านํ ปรปุคคฺ ลานํ อชฌฺ ตตฺ ํ
ปจฺจตตฺ ํ นิยกํ ปาฏปิ ุคคฺ ลิกํ อปุ าทนิ นฺ ํ จกขฺ วุ ิ ฺญาณํ โสตวิฺญาณํ ฆานวิญฺ าณํ ชวิ ฺหาวิ ญฺ าณํ
กายวิญฺ าณํ มโนวิ ญฺ าณํ อิทํ วุจฺจติ วิญฺ าณํ พหิทฺธา ฯ
[๒๙] ตตฺถ กตมํ วิ ฺญาณํ โอฬารกิ ํ สขุ มุ ํ อกุสลํ วิ ญฺ าณํ โอฬารกิ ํ กสุ ลาพยฺ ากตา
วิ ญฺ าณา สุขมุ า กสุ ลากสุ ลา วิ ฺญาณา โอฬารกิ า อพยฺ ากตํ วิ ฺญาณํ สขุ มุ ํ ทุกฺขาย เวทนาย
สมฺปยตุ ตฺ ํ วิ ฺญาณํ โอฬารกิ ํ สขุ าย จ อทุกขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ตฺ า วิ ฺญาณา สขุ มุ า
สขุ ทุกขฺ าหิ เวทนาหิ สมปฺ ยุตตฺ า วิฺญาณา โอฬารกิ า อทกุ ขฺ มสขุ าย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ ํ วิฺญาณํ
สุขุมํ อสมาปนนฺ สสฺ วิญฺ าณํ โอฬารกิ ํ สมาปนนฺ สฺส วิฺญาณํ สุขมุ ํ สาสวํ วิฺญาณํ โอฬารกิ ํ
อนาสวํ วิ ญฺ าณํ สขุ ุมํ ตํ ตํ วา ปน วิ ญฺ าณํ อุปาทาย อปุ าทาย วิฺญาณํ โอฬารกิ ํ สุขมุ ํ
ทฏฺ พพฺ ํ ฯ
[๓๐] ตตถฺ กตมํ วิ ฺญาณํ หีนํ ปณีตํ อกสุ ลํ วิ ฺญาณํ หนี ํ กุสลาพยฺ ากตา วิ ฺญาณา
ปณีตา กสุ ลากสุ ลา วิ ฺญาณา หนี า อพฺยากตํ วิฺญาณํ ปณตี ํ ทกุ ฺขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ ํ วิญฺ าณํ
หนี ํ สุขาย จ อทกุ ขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ตฺ า วิ ฺญาณา ปณตี า สขุ ทกุ ขฺ าหิ เวทนาหิ
สมฺปยุตตฺ า วิญฺ าณา หนี า อทุกขฺ มสุขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ ํ วิ ญฺ าณํ ปณตี ํ อสมาปนนฺ สสฺ
วิ ญฺ าณํ หนี ํ สมาปนฺนสสฺ วิฺญาณํ ปณตี ํ สาสวํ วิ ญฺ าณํ หนี ํ อนาสวํ วิ ญฺ าณํ ปณตี ํ ตํ ตํ วา
ปน วิฺญาณํ อุปาทาย อปุ าทาย วิ ฺญาณํ หีนํ ปณตี ํ ทฏฺพพฺ ํ ฯ
[๓๑] ตตถฺ กตมํ วิญฺ าณํ ทูเร อกสุ ลํ วิฺญาณํ กุสลาพยฺ ากเตหิ วิ ญฺ าเณหิ ทูเร
กุสลาพยฺ ากตา วิฺญาณา อกุสลา วิ ฺญาณา ทูเร กสุ ลํ วิ ญฺ าณํ อกสุ ลาพยฺ ากเตหิ วิ ฺญาเณหิ
ทเู ร อกุสลาพฺยากตา วิ ฺญาณา กสุ ลา วิญฺ าณา ทูเร อพฺยากตํ วิ ญฺ าณํ กสุ ลากุสเลหิ
วิ ฺญาเณหิ ทเู ร กุสลากสุ ลา วิฺญาณา อพฺยากตา วิฺญาณา ทเู ร ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยตุ ฺตํ
วิญฺ าณํ สขุ าย จ อทุกขฺ มสุขาย จ เวทนาหิ สมปฺ ยตุ เฺ ตหิ วิ ฺญาเณหิ ทเู ร สขุ าย จ อทุกขฺ มสขุ าย
จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ตฺ า วิ ญฺ าณา ทกุ ขฺ าย เวทนาย สมฺปยุตตฺ า วิฺญาณา ทเู ร สุขาย เวทนาย
สมฺปยตุ ตฺ ํ วิฺญาณํ ทกุ ขฺ าย จ อทกุ ขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยตุ ฺเตหิ วิญฺ าเณหิ ทเู ร ทุกขฺ าย จ
อทุกขฺ มสขุ าย จ เวทนาหิ สมฺปยุตตฺ า วิ ญฺ าณา สุขาย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ า วิญฺ าณา ทูเร
อทกุ ฺขมสขุ าย เวทนาย สมฺปยุตตฺ ํ วิฺญาณํ สขุ ทุกขฺ าหิ เวทนาหิ สมฺปยุตเฺ ตหิ วิญฺ าเณหิ ทูเร
สุขทุกฺขาหิ เวทนาหิ สมปฺ ยตุ ฺตา วิฺญาณา อทกุ ขฺ มสุขาย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า วิ ญฺ าณา ทเู ร
๑๘๕
อสมาปนนฺ สฺส วิ ฺญาณํ สมาปนฺนสสฺ วิญฺ าณา ทเู ร สมาปนนฺ สสฺ วิญฺ าณํ อสมาปนนฺ สสฺ
วิ ญฺ าณา ทเู ร สาสวํ วิ ญฺ าณํ อนาสวา วิฺญาณา ทูเร อนาสวํ วิ ญฺ าณํ สาสวา วิญฺ าณา ทเู ร
อทิ ํ วุจฺจติ วิ ฺญาณํ ทเู ร ฯ
ตตถฺ กตมํ วิฺญาณํ สนตฺ เิ ก อกุสลํ วิฺญาณํ อกสุ ลสฺส วิญฺ าณสฺส สนฺติเก กสุ ลํ วิ ญฺ าณํ
กสุ ลสสฺ วิ ฺญาณสฺส สนตฺ เิ ก อพฺยากตํ วิญฺ าณํ อพยฺ ากตสสฺ วิญฺ าณสสฺ สนฺตเิ ก ทุกขฺ าย
เวทนาย สมฺปยตุ ตฺ ํ วิฺญาณํ ทุกขฺ าย เวทนาย สมปฺ ยตุ ฺตสสฺ วิ ญฺ าณสฺส สนฺติเก สุขาย เวทนาย
สมปฺ ยุตตฺ ํ วิฺญาณํ สุขาย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ สฺส วิ ฺญาณสฺส สนตฺ เิ ก อทุกขฺ มสุขายเวทนาย
สมฺปยตุ ตฺ ํ วิ ฺญาณํ อทุกขฺ มสขุ าย เวทนาย สมปฺ ยุตตฺ สฺส วิญฺ าณสฺส สนตฺ เิ ก อสมาปนฺนสสฺ
วิ ฺญาณํ อสมาปนนฺ สฺส วิญฺ าณสสฺ สนตฺ เิ ก สมาปนนฺ สฺส วิ ฺญาณํ สมาปนนฺ สฺส วิ ฺญาณสสฺ
สนฺติเก สาสวํ วิ ญฺ าณํ สาสวสฺส วิฺญาณสฺส สนตฺ ิเก อนาสวํ วิ ฺญาณํ อนาสวสฺส วิฺญาณสฺส
สนฺตเิ ก อิทํ วจุ จฺ ติ วิ ญฺ าณํ สนฺตเิ ก ฯ ตํ ตํ วา ปน วิฺญาณอํ ปุ าทาย อปุ าทาย วิฺญาณํ ทูเร
สนฺตเิ ก ทฏฺ พพฺ ํ ฯ
สุตฺตนตฺ ภาชนียํ ขนฺธวิภงคฺ ํ นิฏฺฐติ ํ ฯ
๑๘๖
เชฏฐมาสสสฺ (เดือน ๗) สกุ ฺกปกขฺ สสฺ ๘-๑๕ ค่าํ
ธาตกุ ถา มาตกิ า
สยามรฏฺฐสสฺ เตปิฏกํ อภธิ มฺมปิ ฏเก ธาตกุ ถา เจว ปุคคฺ ลปญฺ ตฺติ จ เลมท่ี ๓๖ ขอ ๑ อภิธมฺมปิ ฏเก ธาตุกถา
[๑] สงฺคโห อสงฺคโห สงฺคหิเตน อสงคฺ หติ ํ อสงคฺ หเิ ตน สงคฺ หติ ํ สงคฺ หเิ ตน สงฺคหติ ํ
อสงฺคหิเตน อสงฺคหิตํ สมปฺ โยโค วปิ ฺปโยโค สมปฺ ยตุ เฺ ตน วิปฺปยตุ ฺตํ วิปปฺ ยตุ เฺ ตน สมฺปยุตตฺ ํ
สมฺปยุตเฺ ตน สมปฺ ยตุ ตฺ ํ วปิ ฺปยตุ เฺ ตน วปิ ปฺ ยตุ ตฺ ํ สงคฺ หเิ ตน สมปฺ ยตุ ตฺ ํ วปิ ฺปยตุ ตฺ ํ สมปฺ ยตุ ฺเตน
สงคฺ หิตํ อสงฺคหิตํ อสงคฺ หเิ ตน สมปฺ ยตุ ตฺ ํ วปิ ฺปยุตตฺ ํ วปิ ปฺ ยตุ ฺเตน สงฺคหติ ํ อสงคฺ หิตํ ฯ ปจฺ กขฺ นฺธา
ทวฺ าทสายตนานิ อฏฺ ารส ธาตโุ ย จตฺตาริ สจฺจานิ พาวสี ตนิ ฺทรฺ ยิ านิ ปฏิจจฺ สมุปฺปาโท จตตฺ าโร
สติปฏฺ านา จตตฺ าโร สมมฺ ปฺปธานา จตตฺ าโร อิทฺธปิ าทา จตตฺ าริ ฌานานิ จตสโฺ ส อปปฺ มฺญาโย
ปจฺ นิ ฺทรฺ ยิ านิ ปจฺ พลานิ สตตฺ โพชฺฌงคฺ า อรโิ ย อฏฺงคฺ โิ ก มคโฺ ค ผสโฺ ส เวทนา สฺญา เจตนา
จติ ฺตํ อธโิ มกโฺ ข มนสิกาโร ฯ ตีหิ สงคฺ โห ตีหิ อสงคฺ โห จตหู ิ สมฺปโยโค จตหู ิ วิปฺปโยโค ฯ สภาโค
วิสภาโค ฯ สพพฺ าปิ ธมมฺ สงคฺ ณิ ธาตกุ ถาย มาติกาติ ฯ
มาตกิ า ฯ
๑๘๗
เชฏฐมาสสสฺ (เดือน ๗) สกุ ฺกปกขฺ สสฺ ๘-๑๕ ค่าํ
ปคุ ฺคลกถา
สยามรฏฺฐสฺส เตปิฏกํ เลม ท่ี ๓๗ อภิธมฺมปิ ฏเก กถาวตถฺ ุ ขอ ๑-๕ อภิธมมฺ ปิ ฏเก กถาวตฺถุ ปคุ ฺคลกถา
[๑] ปุคฺคโล อปุ ลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏเฺ นาติ ฯ อามนฺตา ฯ โย สจฉฺ ิกฏฺโ ปรมฏฺโ ตโต
โส ปุคคฺ โล อปุ ลพฺภติ สจฺฉิกฏฺปรมฏเฺ นาติ ฯ น เหวํ วตตฺ พฺเพ ฯ อาชานาหิ นคิ คฺ หํ หจฺ ิ
ปุคคฺ โล อุปลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏเฺ น เตน วต เร วตตฺ พเฺ พ โย สจฺฉิกฏฺโ ปรมฏฺโ ตโต โส
ปคุ ฺคโล อปุ ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺปรมฏฺเนาติ ยํ ตตถฺ วเทสิ วตตฺ พเฺ พ โข ปคุ ฺคโล อุปลพฺภติ
สจฺฉิกฏฺปรมฏเฺ น โน จ วตตฺ พฺเพ โย สจฺฉิกฏโฺ ปรมฏฺโ ตโต โส ปคุ คฺ โล อปุ ลพฺภติ สจฺฉิกฏฺ-
ปรมฏฺเนาติ มจิ ฉฺ า โน เจ ปน วตตฺ พฺเพ โย สจฉฺ ิกฏโฺ ปรมฏฺโ ตโต โส ปุคคฺ โล อปุ ลพฺภติ
สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ โน วต เร วตตฺ พฺเพ ปุคคฺ โล อุปลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ ยํ ตตฺถ
วเทสิ วตตฺ พฺเพ โข ปคุ ฺคโล อุปลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏฺเน โน จ วตตฺ พเฺ พ โย สจฺฉิกฏฺโ
ปรมฏฺโ ตโต โส ปคุ ฺคโล อปุ ลพภฺ ติ สจฺฉกิ ฏฺ ปรมฏเฺ นาติ มจิ ฉฺ า ฯ
อนโุ ลมปจฺ กํ ฯ
[๒] ปคุ คฺ โล นูปลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏเฺ นาติ ฯ อามนฺตา ฯ โย สจฉฺ ิกฏฺโ ปรมฏฺโ ตโต
โส ปุคคฺ โล นูปลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏฺเนาติ ฯ น เหวํ วตตฺ พเฺ พ ฯ อาชานาหิ ปฏกิ มฺมํ หจฺ ิ
ปุคฺคโล นูปลพฺภติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏเฺ น เตน วต เร วตตฺ พเฺ พ โย สจฉฺ กิ ฏฺโ ปรมฏโฺ ตโต โส
ปุคฺคโล นูปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏเฺ นาติ ยํ ตตฺถ วเทสิ วตฺตพฺเพ โข ปคุ ฺคโล นปู ลพฺภติ
สจฺฉิกฏฺปรมฏฺเน โน จ วตฺตพเฺ พ โย สจฉฺ ิกฏโฺ ปรมฏฺโ ตโต โส ปุคฺคโล นูปลพภฺ ติ
สจฺฉิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ มจิ ฺฉา โน เจ ปน วตฺตพฺเพ โย สจฉฺ ิกฏฺโ ปรมฏฺโ ตโต โส ปุคฺคโล
นปู ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ โน วต เร วตตฺ พเฺ พ ปุคฺคโล นูปลพฺภติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏเฺ นาติ
ยํ ตตถฺ วเทสิ วตตฺ พฺเพ โข ปคุ ฺคโล นูปลพภฺ ติ สจฉฺ กิ ฏฺ ปรมฏฺเน โน จ วตตฺ พเฺ พ โย สจฉฺ ิกฏฺโ
ปรมฏโฺ ตโต โส ปคุ ฺคโล นปู ลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏเฺ นาติ มิจฺฉา ฯ
ปฏิกมมฺ จตกุ กฺ ํ
๑๘๘
[๓] ตวฺ เฺ จ ปน มญฺ สิ วตตฺ พฺเพ โข ปุคฺคโล นปู ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏเฺ น โน จ
วตตฺ พเฺ พ โย สจฺฉิกฏโฺ ปรมฏฺโ ตโต โส ปุคคฺ โล นูปลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ เตน ตฺวํ
ตตถฺ เหตาย ปฏิฺญาย เหวํ ปฏิชานนฺตํ เหวํ นคิ คฺ เหตพเฺ พ อถ ตํ นคิ คฺ ณฺหาม สุนคิ คฺ หโิ ตว
โหสิ หจฺ ิ ปคุ ฺคโล นูปลพฺภติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏเฺ น เตน วต เร วตตฺ พฺเพ โย สจฺฉิกฏฺโ ปรมฏโฺ
ตโต โส ปคุ คฺ โล นปู ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏเฺ นาติ ยํ ตตถฺ วเทสิ วตฺตพฺเพ โข ปุคฺคโล นูปลพฺภติ
สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏเฺ น โน จ วตฺตพเฺ พ โย สจฉฺ ิกฏฺโ ปรมฏฺโ ตโต โส ปุคฺคโล นูปลพฺภติ
สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ มจิ ฺฉา โน เจ ปน วตตฺ พฺเพ โย สจฺฉิกฏฺโ ปรมฏโฺ ตโต โส ปคุ คฺ โล
นปู ลพฺภติ สจฺฉิกฏฺปรมฏฺเนาติ โน วต เร วตตฺ พฺเพ ปุคคฺ โล นปู ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺปรมฏฺเนาติ
ยํ ตตฺถ วเทสิ วตตฺ พฺเพ โข ปคุ คฺ โล นูปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺปรมฏฺเน โน จ วตตฺ พฺเพ โย สจฉฺ ิกฏโฺ
ปรมฏโฺ ตโต โส ปคุ คฺ โล นูปลพฺภติ สจฺฉกิ ฏฺปรมฏเฺ นาติ อทิ ํ เต มจิ ฺฉา ฯ
นคิ ฺคหจตุกกฺ ํ
[๔] เอเส เจ ทนุ ฺนิคคฺ หเิ ต เหวเมว ตตฺถ ทกุ ขฺ วตตฺ พฺเพ โข ปุคคฺ โล อุปลพฺภติ
สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเน โน จ วตฺตพเฺ พ โย สจฺฉิกฏโฺ ปรมฏโฺ ตโต โส ปุคคฺ โล อปุ ลพฺภติ
สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ โน จ มยํ ตยา ตตถฺ เหตาย ปฏิ ญฺ าย เหวํ ปฏิชานนตฺ า เหวํ
นคิ คฺ เหตพฺพา อถ มํ นคิ ฺคณหฺ าสิ ทนุ นฺ คิ ฺคหิตาว โหม หจฺ ิ ปคุ ฺคโล อปุ ลพภฺ ติ สจฉฺ กิ ฏฺ
ปรมฏเฺ น เตน วต เร วตตฺ พฺเพ โย สจฉฺ ิกฏโฺ ปรมฏโฺ ตโต โส ปุคคฺ โล อปุ ลพภฺ ติ
สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ ยํ ตตถฺ วเทสิ วตฺตพเฺ พ โข ปุคคฺ โล อปุ ลพฺภติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏฺเน โน จ
วตตฺ พเฺ พ โย สจฺฉิกฏโฺ ปรมฏโฺ ตโต โส ปุคฺคโล อปุ ลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏเฺ นาติ มิจฉฺ า โน เจ
ปน วตฺตพฺเพ โย สจฉฺ ิกฏโฺ ปรมฏฺโ ตโต โส ปคุ คฺ โล อปุ ลพภฺ ติ สจฺฉกิ ฏฺปรมฏฺเนาติ โน
วต เร วตฺตพเฺ พ ปุคคฺ โล อปุ ลพฺภติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏเฺ นาติ ยํ ตตฺถ วเทสิ วตตฺ พเฺ พ โข ปุคฺคโล
อุปลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเน โน จ วตฺตพเฺ พ โย สจฺฉิกฏฺโ ปรมฏโฺ ตโต โส ปุคคฺ โล
อปุ ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺ ปรมฏเฺ นาติ อทิ ํ เต มจิ ฉฺ า ฯ
อุปนยนจตกุ กฺ ํ
[๕] น เหวํ นคิ คฺ เหตพเฺ พ เตน หิ ยํ นคิ ฺคณหฺ าสิ หจฺ ิ ปุคฺคโล อปุ ลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ -
ปรมฏฺเน เตน วต เร วตตฺ พฺเพ โย สจฺฉิกฏฺโ ปรมฏโฺ ตโต โส ปคุ ฺคโล อปุ ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺ -
ปรมฏฺเนาติ ยํ ตตถฺ วเทสิ วตฺตพฺเพ โข ปคุ คฺ โล อปุ ลพฺภติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏฺเน โน จ วตฺตพฺเพ
๑๘๙
โย สจฉฺ ิกฏฺโ ปรมฏฺโ ตโต โส ปุคคฺ โล อปุ ลพภฺ ติ สจฺฉิกฏฺปรมฏฺเนาติ มิจฺฉา โน เจ ปน
วตฺตพเฺ พ โย สจฺฉิกฏโฺ ปรมฏโฺ ตโต โส ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฉฺ ิกฏฺปรมฏเฺ นาติ โน วต เร
วตฺตพเฺ พ ปุคคฺ โล อุปลพภฺ ติ สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏฺเนาติ ยํ ตตฺถ วเทสิ วตฺตพฺเพ โข ปคุ ฺคโล
อุปลพภฺ ติ สจฺฉกิ ฏฺ ปรมฏเฺ น โน จ วตฺตพเฺ พ โย สจฉฺ ิกฏโฺ ปรมฏฺโ ตโต โส ปุคคฺ โล อปุ ลพฺภติ
สจฉฺ ิกฏฺ ปรมฏเฺ นาติ อทิ ํ เต มจิ ฺฉา เตน หิ เย กเต นคิ คฺ เห เส นคิ ฺคเห ทุกฺกเฏ สกุ เต
ปฏกิ มฺเม สกุ ตา ปฏิปาทนาติ ฯ
นคิ คฺ มจตกุ ฺกํ ฯ
ปุคฺคลกถา นฏิ ฐฺ ติ า ฯ
๑๙๐
เชฏฐมาสสสฺ (เดือน ๗) สกุ ฺกปกขฺ สสฺ ๘-๑๕ ค่าํ
มลู ยมกํ
สยามรฏฺฐสฺส เตปิฏกํ ยมกํ ภาค ๑ เลม ๓๘ ขอ ๑-๕ อภิธมมฺ ปิ ฏเก ยมกํ ปฐโม ภาโค
อทุ ฺเทสวาโร
[๑] เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลมูลา เย วา ปน กสุ ลมูลา สพฺเพ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ
เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลมูเลน เอกมลู า เย วา ปน กสุ ลมเู ลน เอกมลู า สพเฺ พ เต
ธมฺมา กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลมูเลน เอกมูลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กุสลมูเลน อญฺ มญฺ มูลา เย วา
ปน กสุ ลมูเลน อญฺ มญฺ มลู า สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลมลู -
มูลา เย วา ปน กสุ ลมลู มลู า สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลมูเลน
เอกมลู มลู า เย วา ปน กสุ ลมูเลน เอกมูลมลู า สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กสุ ลมเู ลน
เอกมลู มลู า ธมฺมา สพฺเพ เต กุสลมูเลน อญฺ มญฺ มูลมูลา เย วา ปน กสุ ลมูเลน อฺญมฺญ-
มลู มลู า สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กุสลมลู กา เย วา ปน กสุ ลมลู กา
สพเฺ พ เต ธมฺมา กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต กุสลมเู ลน เอกมลู กา เย วา ปน
กุสลมูเลน เอกมูลกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลมเู ลน เอกมูลกา ธมมฺ า สพเฺ พ เต
กุสลมูเลน อฺญมฺญมูลกาเย วา ปน กุสลมูเลน อญฺ มฺญมลู กา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เย
เกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กุสลมลู มลู กา เย วา ปน กุสลมูลมูลกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เย
เกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลมูเลน เอกมูลมูลกา เย วา ปน กุสลมูเลน เอกมูลมลู กา สพเฺ พ
เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลมูเลน เอกมลู มลู กา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลมูเลน อฺญมญฺ -
มลู มลู กา เย วา ปน กสุ ลมเู ลน อญฺ มญฺ มูลมูลกา สพเฺ พ เต ธมฺมา กุสลา ฯ
[๒] เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกุสลมูลา เย วา ปน อกสุ ลมูลา สพฺเพ เต ธมมฺ า
อกุสลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต อกสุ ลมเู ลน เอกมลู า เย วา ปน อกุสลมเู ลน เอกมลู า
สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลมเู ลน เอกมูลา ธมฺมา สพเฺ พ เต อกสุ ลมเู ลน อญฺ มฺญ-
มูลา เย วา ปน อกุสลมูเลน อฺญมฺญมูลา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า
สพฺเพ เต อกสุ ลมูลมลู า เย วา ปน อกสุ ลมูลมลู า สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลา
ธมฺมา สพเฺ พ เต อกุสลมเู ลน เอกมลู มูลา เย วา ปน อกสุ ลมูเลน เอกมลู มูลา สพฺเพ เต ธมมฺ า
๑๙๑
อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลมเู ลน เอกมูลมลู า ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกุสลมเู ลน อฺญมญฺ มูลมูลา เย
วา ปน อกุสลมูเลน อญฺ มญฺ มูลมลู า สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ
เต อกสุ ลมูลกา เย วา ปน อกสุ ลมูลกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมฺมา สพเฺ พ
เต อกสุ ลมเู ลน เอกมูลกา เย วา ปน อกุสลมเู ลน เอกมูลกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ
อกสุ ลมเู ลน เอกมลู กา ธมมฺ า สพฺเพ เต อกุสลมูเลน อฺญมฺญมูลกา เย วา ปน อกุสลมูเลน
อฺญมฺญมูลกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลมูลมูลกา เย
วา ปน อกสุ ลมลู มลู กา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลมูเลน
เอกมูลมลู กา เย วา ปน อกุสลมูเลน เอกมูลมลู กา สพฺเพ เต ธมฺมา อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลมเู ลน
เอกมลู มูลกา ธมฺมา สพเฺ พ เต อกุสลมูเลน อฺญมฺญมูลมูลกา เย วา ปน อกุสลมเู ลน
อญฺ มญฺ มูลมูลกา สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา ฯ
[๓] เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพฺเพ เต อพยฺ ากตมลู า เย วา ปน อพฺยากตมลู า สพฺเพ เต
ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน เอกมูลา เย วา ปน
อพฺยากตมูเลน เอกมลู า สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตมูเลน เอกมลู า ธมมฺ า
สพเฺ พ เต อพฺยากตมเู ลน อญฺ มญฺ มูลา เย วา ปน อพยฺ ากตมเู ลน อญฺ มญฺ มูลา สพเฺ พ เต
ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพยฺ ากตมูลมลู า เย วา ปน อพฺยากต-
มูลมลู า สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพฺยากตมูเลน เอกมลู
มลู า เย วา ปน อพยฺ ากตมูเลน เอกมลู มลู า สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตมเู ลน
เอกมลู มูลา ธมฺมา สพฺเพ เต อพฺยากตมูเลน อญฺ มญฺ มูลมลู า เย วา ปน อพยฺ ากตมูเลน
อญฺ มญฺ มูลมูลา สพเฺ พ เต ธมฺมา อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากต-
มูลกา เย วา ปน อพฺยากตมลู กา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมฺมา สพเฺ พ
เต อพยฺ ากตมูเลน เอกมลู กา เย วา ปน อพฺยากตมูเลน เอกมูลกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ
เยเกจิ อพยฺ ากตมูเลน เอกมูลกา ธมฺมา สพฺเพ เต อพฺยากตมเู ลน อฺญมญฺ มลู กา เย วา ปน
อพยฺ ากตมูเลน อฺ ญมญฺ มูลกา สพเฺ พ เต ธมฺมา อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ
เต อพฺยากตมูลมลู กา เย วา ปน อพฺยากตมลู มลู กา สพเฺ พ เต ธมฺมา อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ
อพยฺ ากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพยฺ ากตมเู ลน เอกมลู มลู กา เย วา ปน อพยฺ ากตมูเลน เอกมลู มูลกา
สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตมูเลน เอกมลู มลู กา ธมมฺ า สพฺเพ เต อพยฺ ากต-
๑๙๒
มูเลน อญฺ มญฺ มูลมลู กา เย วา ปน อพยฺ ากตมูเลน อญฺ มฺญมลู มลู กา สพฺเพ เต ธมมฺ า
อพยฺ ากตา ฯ
[๔] เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามมลู า เย วา ปน นามมูลา สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ
เยเกจิ นามา ธมฺมา สพฺเพ เต นามมเู ลน เอกมลู า เย วา ปน นามมเู ลน เอกมูลา สพฺเพ เต
ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามมูเลน เอกมูลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามมเู ลน อญฺ มฺญมลู า เย วา
ปน นามมเู ลน อฺญมญฺ มลู า สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพฺเพ เต นามมลู -
มลู า เย วา ปน นามมูลมลู า สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพฺเพ เต นามมูเลน
เอกมูลมลู า เย วา ปน นามมูเลน เอกมูลมลู า สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามมูเลน
เอกมูลมูลา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามมูเลน อฺญมญฺ มลู มูลา เย วา ปน นามมเู ลน อญฺ มญฺ มลู
มูลา สพฺเพ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพฺเพ เต นามมูลกา เย วา ปน นามมลู กา
สพฺเพ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามมูเลน เอกมลู กา เย วา ปน
นามมูเลน เอกมลู กา สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามมูเลน เอกมลู กา ธมฺมา สพเฺ พ เต
นามมูเลน อญฺ มญฺ มลู กา เย วา ปน นามมูเลน อญฺ มฺญมูลกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ
เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามมูลมลู กา เย วา ปน นามมลู มลู กา สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ
เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามมูเลน เอกมลู มลู กา เย วา ปน นามมเู ลน เอกมลู มลู กา
สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามมูเลน เอกมลู มลู กา ธมฺมา สพฺเพ เต นามมเู ลน อญฺ มฺญ-
มูลมลู กา เย วา ปน นามมเู ลน อฺญมฺญมลู มูลกา สพเฺ พ เต ธมฺมา นามา ฯ
[๕] เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลเหตู เย วา ปน กสุ ลเหตู สพฺเพ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ
เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลเหตนุ า เอกเหตู เย วา ปน กสุ ลเหตนุ า เอกเหตู สพเฺ พ เต
ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลเหตนุ า เอกเหตู ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตู เย วา
ปน กุสลเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตู สพเฺ พ เต ธมฺมา กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลเหตุ
เหตู เย วา ปน กุสลเหตเุ หตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลเหตนุ า
เอกเหตเุ หตู เย วา ปน กสุ ลเหตนุ า เอกเหตุเหตู สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลเหตนุ า
เอกเหตุเหตู ธมมฺ า สพฺเพ เต กุสลเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตุเหตู เย วา ปน กุสลเหตุนา อญฺ มญฺ -
เหตุเหตู สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กุสลเหตุกา เย วา ปน กุสลเหตุ
กา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กุสลเหตนุ า เอกเหตกุ า เย วา ปน
๑๙๓
กุสลเหตนุ า เอกเหตุกา สพเฺ พ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลเหตนุ า เอกเหตกุ า ธมมฺ า สพเฺ พ เต
กสุ ลเหตนุ า อฺญมฺญเหตุกา เย วา ปน กสุ ลเหตุนา อฺญมญฺ เหตกุ า สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา
ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลเหตเุ หตุกา เย วา ปน กสุ ลเหตุเหตกุ า สพเฺ พ เต ธมมฺ า
กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต กุสลเหตุนา เอกเหตเุ หตกุ า เย วา ปน กุสลเหตุนา
เอกเหตเุ หตกุ า สพฺเพ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลเหตนุ า เอกเหตุเหตกุ า ธมมฺ า สพเฺ พ เต
กุสลเหตนุ า อฺญมญฺ เหตุเหตุกา เย วา ปน กุสลเหตนุ า อฺญมญฺ เหตเุ หตุกา สพเฺ พ เต
ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลเหตู เย วา ปน อกสุ ลเหตู สพเฺ พ เต ธมฺมา
อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมฺมา สพฺเพ เต อกุสลเหตุนา เอกเหตู เย วา ปน อกสุ ลเหตุนา
เอกเหตู สพฺเพ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกุสลเหตนุ า เอกเหตู ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลเหตนุ า
อญฺ มญฺ เหตู เย วา ปน อกสุ ลเหตนุ า อญฺ มฺญเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ
อกุสลา ธมมฺ า สพฺเพ เต อกุสลเหตเุ หตู เย วา ปน อกุสลเหตุเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ
เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลเหตนุ า เอกเหตเุ หตู เย วา ปน อกุสลเหตนุ า เอกเหตเุ หตู
สพฺเพ เต ธมฺมา อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลเหตุนา เอกเหตเุ หตู ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลเหตนุ า
อฺญมฺญเหตเุ หตู เย วา ปน อกสุ ลเหตุนา อญฺ มฺญเหตุเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ
เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกุสลเหตกุ า เย วา ปน อกสุ ลเหตกุ า สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ
เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลเหตุนา เอกเหตุกา เย วา ปน อกุสลเหตุนา เอกเหตกุ า
สพฺเพ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลเหตนุ า เอกเหตุกา ธมฺมา สพเฺ พ เต อกสุ ลเหตนุ า
อญฺ มฺญเหตุกา เย วา ปน อกสุ ลเหตุนา อฺญมฺญเหตกุ า สพฺเพ เต ธมฺมา อกสุ ลาฯ เยเกจิ
อกุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต อกสุ ลเหตเุ หตกุ า เย วา ปน อกุสล เหตเุ หตกุ า สพฺเพ เต ธมมฺ า อกสุ ลา
ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมฺมา สพฺเพ เต อกุสลเหตนุ า เอกเหตเุ หตุกา เย วา ปน อกุสลเหตนุ า
เอกเหตเุ หตกุ า สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลเหตุนา เอกเหตเุ หตกุ า ธมมฺ า สพฺเพ เต
อกุสลเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตุ เหตกุ า เย วา ปน อกสุ ลเหตนุ า อฺญมฺญเหตุกา สพเฺ พ เต
ธมฺมา อกุสลา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตู เย วา ปน อพยฺ ากตเหตู
สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตนุ า เอกเหตู เย วา
ปน อพยฺ ากตเหตนุ า เอกเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตเหตนุ า เอกเหตู
ธมฺมา สพเฺ พ เต อพยฺ ากตเหตนุ า อญฺ มฺญเหตู เย วา ปน อพฺยากตเหตนุ า อฺญมญฺ เหตู
สพเฺ พ เต ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตุเหตู เย วา ปน
๑๙๔
อพยฺ ากตเหตุเหตู สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพยฺ ากตเหตุ
นา เอกเหตเุ หตู เย วา ปน อพยฺ ากตเหตุนา เอกเหตเุ หตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ
อพยฺ ากตเหตุนา เอกเหตเุ หตู ธมมฺ า สพฺเพ เต อพฺยากตเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตุเหตู เย วา ปน
อพยฺ ากตเหตนุ า อญฺ มฺญเหตุเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตุกา เย วา ปน อพยฺ ากตเหตุกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ
อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตนุ า เอกเหตกุ า เย วา ปน อพฺยากต เหตุนา เอกเหตกุ า
สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตเหตุนา เอกเหตกุ า ธมมฺ า สพฺเพ เต อพยฺ ากต-
เหตนุ า อญฺ มฺญเหตุกา เย วา ปน อพยฺ ากตเหตนุ า อญฺ มฺญเหตกุ า สพเฺ พ เต ธมฺมา
อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตเุ หตกุ า เย วา ปน อพฺยากตเหตุ-
เหตกุ า สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตนุ า
เอกเหตเุ หตกุ า เย วา ปน อพยฺ ากตเหตนุ า เอกเหตเุ หตกุ า สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ
อพฺยากตเหตุนา เอกเหตเุ หตุกา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพฺยากตเหตุนา อญฺ มฺญเหตเุ หตกุ า เย วา
ปน อพยฺ ากตเหตนุ า อญฺ มฺญเหตเุ หตุกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา
สพเฺ พ เต นามเหตู เย วา ปน นามเหตู สพเฺ พ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพเฺ พ เต
นามเหตนุ า เอกเหตู เย วา ปน นามเหตนุ า เอกเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามเหตุนา
เอกเหตู ธมมฺ า สพฺเพ เต นามเหตุนา อฺญมฺญเหตู เย วา ปน นามเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตู
สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามเหตเุ หตู เย วา ปน นามเหตเุ หตู
สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามเหตุนา เอกเหตุเหตู เย วา ปน
นามเหตนุ า เอกเหตุเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามเหตนุ า เอกเหตเุ หตู ธมมฺ า สพฺเพ
เต นามเหตุนา อฺญมญฺ เหตุเหตู เย วา ปน นามเหตนุ า อญฺ มฺญเหตุเหตู สพเฺ พ เต ธมมฺ า
นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามเหตกุ า เย วา ปน นามเหตุกา สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา
ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามเหตนุ า เอกเหตกุ า เย วา ปน นามเหตนุ า เอกเหตุกา
สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามเหตนุ า เอกเหตุกา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามเหตุนา อฺญมญฺ -
เหตุกา เย วา ปน นามเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตกุ า สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต นามเหตเุ หตกุ า เย วา ปน นามเหตเุ หตกุ า สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺ
มา สพเฺ พ เต นามเหตนุ า เอกเหตเุ หตกุ า เย วา ปน นามเหตุนา เอกเหตุเหตุกา สพฺเพ เต ธมมฺ า
๑๙๕
นามาฯ เยเกจิ นามเหตนุ า เอกเหตุเหตกุ า ธมฺมา สพเฺ พ เต นามเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตุเหตุกา
เย วา ปน นามเหตนุ า อญฺ มญฺ เหตุเหตุกา สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ
เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต กสุ ลนิทานา เย วา ปน กสุ ลนิทานา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา
ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมฺมา สพฺเพ เต กสุ ลนทิ าเนน เอกนทิ านา เย วา ปน กสุ ลนิทาเนน เอกนิทานา
สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลนทิ าเนน เอกนิทานา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลนิทาเนน
อฺญมญฺ นทิ านา เย วา ปน กุสลนทิ าเนน อญฺ มญฺ นิทานา สพฺเพ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ
กุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลนทิ านนิทานา เย วา ปน กุสล นิทานนทิ านา สพเฺ พ เต ธมฺมา กสุ ลา
ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลนิทาเนน เอกนิทานนทิ านา เย วา ปน กสุ ลนิทาเนน
เอกนทิ านนทิ านา สพฺเพ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลนิทาเนน เอกนิทานนทิ านา ธมฺมา สพเฺ พ
เต กสุ ลนทิ าเนน อฺญมฺญนทิ านนิทานา เย วา ปน กุสลนิทาเนน อญฺ มฺญนิทานนทิ านา
สพฺเพ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลนทิ านกา เย วา ปน กสุ ลนทิ านกา
สพฺเพ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กุสลนิทาเนน เอกนิทานกา เย วา ปน
กสุ ลนิทาเนน เอกนิทานกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลนทิ าเนน เอกนิทานกา ธมฺ
มา สพฺเพ เต กสุ ลนิทาเนน อญฺ มญฺ นทิ านกา เย วา ปน กุสลนิทาเนน อฺญมญฺ นทิ านกา
สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมฺมา สพฺเพ เต กุสลนิทานนทิ านกา เย วา ปน กสุ ลนทิ าน
นิทานกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมฺมา สพฺเพ เต กสุ ลนิทาเนน เอกนทิ านนิทาน
กา เย วา ปน กสุ ลนิทาเนน เอกนิทานนทิ านกา สพฺเพ เต ธมฺมา กุสลา ฯ เยเกจิ กสุ ลนิทาเนน
เอกนิทานนทิ านกา ธมมฺ า สพฺเพ เต กุสลนทิ าเนน อญฺ มญฺ นิทานนทิ านกา เย วา ปน
กสุ ลนทิ าเนน อฺญมญฺ นิทานนิทานกา สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพฺเพ
เต อกุสลนทิ านา เย วา ปน อกุสลนทิ านา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า
สพฺเพ เต อกสุ ลนิทาเนน เอกนทิ านา เย วา ปน อกสุ ลนิทาเนน เอกนทิ านา สพฺเพ เต ธมฺมา
อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลนิทาเนน เอกนทิ านา ธมฺมา สพฺเพ เต อกุสลนิทาเนน อญฺ มฺญนิทานา
เย วา ปน อกสุ ลนิทาเนน อฺญมญฺ นิทานา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต อกุสลนทิ านนทิ านา เย วา ปน อกสุ ลนิทานนิทานา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ
อกุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต อกุสลนทิ าเนน เอกนิทานนทิ านา เย วา ปน อกุสลนทิ าเนน เอกนทิ าน
นิทานา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกุสลาฯ เยเกจิ อกุสลนทิ าเนน เอกนทิ านนิทานา ธมฺมา สพเฺ พ เต
๑๙๖
อกุสลนทิ าเนน อญฺ มญฺ นทิ าน นทิ านา เย วา ปน อกุสลนิทาเนน อญฺ มฺญนิทานนทิ านา
สพฺเพ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกุสลนิทานกา เย วา ปน อกุสลนทิ าน
กา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมฺมา สพเฺ พ เต อกสุ ลนิทาเนนเอกนทิ านกา เย
วา ปน อกุสลนิทาเนนเอกนทิ านกา สพฺเพ เต ธมฺมา อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลนทิ าเนนเอกนิ-
ทานกา ธมฺมา สพฺเพ เต อกสุ ลนทิ าเนน อฺญมฺญนิทานกา เย วา ปน อกสุ ลนิทาเนน
อฺญมญฺ นิทานกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลนิทาน-
นิทานกา เย วา ปน อกสุ ลนทิ านนิทานกา สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต อกุสลนิทาเนน เอกนิทานนทิ านกา เย วา ปน อกุสลนทิ าเนนเอกนทิ านนทิ านกา สพฺเพ
เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลนิทาเนน เอกนิทานนิทานกา ธมมฺ า สพฺเพ เต อกุสลนทิ าเนน
อฺญมญฺ นิทานนทิ านกา เย วา ปน อกุสลนทิ าเนน อฺญมญฺ นทิ านนิทานกา สพฺเพ เต ธมมฺ า
อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากตนทิ านา เย วา ปน อพยฺ ากตนทิ านา
สพเฺ พ เต ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพฺเพ เต อพฺยากตนิทาเนน เอกนิทานา
เย วา ปน อพฺยากตนทิ าเนน เอกนทิ านา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตนทิ าเนน
เอกนิทานา ธมมฺ า สพฺเพ เต อพฺยากตนิทาเนน อญฺ มฺญนิทานา เย วา ปน อพฺยากตนิทาเนน
อญฺ มฺญนทิ านา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากต-
นิทานนิทานา เย วา ปน อพยฺ ากตนทิ านนทิ านา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา
ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากตนิทาเนน เอกนิทานนิทานา เย วา ปน อพฺยากตนิทาเนน เอกนิทาน-
นิทานา สพเฺ พ เต ธมฺมา อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตนทิ าเนน เอกนิทานนทิ านา ธมฺมา สพเฺ พ
เต อพฺยากตนิทาเนน อญฺ มญฺ นทิ านนทิ านา เย วา ปน อพฺยากตนทิ าเนน อญฺ มญฺ นทิ าน-
นิทานา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพฺยากตนิทานกา เย
วา ปน อพยฺ ากตนิทานกา สพเฺ พ เต ธมฺมา อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต
อพฺยากตนทิ าเนน เอกนทิ านกา เย วา ปน อพยฺ ากตนทิ าเนน เอกนทิ านกา สพฺเพ เต ธมมฺ า
อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตนทิ าเนน เอกนิทานกา ธมฺมา สพฺเพ เต อพฺยากตนิทาเนน
อฺญมฺญนทิ านกา เย วา ปน อพยฺ ากตนทิ าเนน อฺญมฺญนิทานกา สพฺเพ เต ธมฺมา
อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมฺมา สพฺเพ เต อพฺยากตนทิ านนิทานกา เย วา ปน อพยฺ ากต-
นทิ านนทิ านกา สพเฺ พ เต ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพฺยากต-
นิทาเนน เอกนิทานนทิ านกา เย วา ปน อพยฺ ากตนิทาเนน เอกนิทานนิทานกา สพฺเพ เต ธมมฺ า
๑๙๗
อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตนิทาเนน เอกนิทานนทิ านกา ธมมฺ า สพฺเพ เต อพฺยากตนิทาเนน
อญฺ มญฺ นทิ านนิทานกา เย วา ปน อพฺยากตนทิ าเนน อญฺ มฺญนิทานนทิ านกา สพฺเพ เต
ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพฺเพ เต นามนิทานา เย วา ปน นามนิทานา สพฺเพ เต
ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามนทิ าเนน เอกนทิ านา เย วา ปน นามนิทาเนน-
เอกนทิ านา สพฺเพ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามนิทาเนน เอกนิทานา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นาม
นทิ าเนน อญฺ มฺญนทิ านา เย วา ปน นามนิทาเนน อญฺ มญฺ นิทานา สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา
ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามนทิ านนทิ านา เย วา ปน นามนทิ านนทิ านา สพเฺ พ เต ธมมฺ า
นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามนิทาเนน เอกนทิ านนทิ านา เย วา ปน นามนทิ าเนน
เอกนิทานนิทานา สพเฺ พ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามนิทาเนน เอกนทิ านนิทานา ธมมฺ า สพเฺ พ
เต นามนทิ าเนน อญฺ มฺญนิทานนิทานา เย วา ปน นามนิทาเนน อญฺ มฺญนิทานนทิ านา
สพฺเพ เต ธมมฺ า นามาฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพฺเพ เต นามนทิ านกา เย วา ปน นามนิทานกา
สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามนทิ าเนน เอกนทิ านกา เย วา ปน
นามนิทาเนน เอกนิทานกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามนิทาเนน เอกนทิ านกา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต นามนิทาเนน อญฺ มญฺ นิทานกา เย วา ปน นามนิทาเนน อฺญมฺญนิทานกา
สพเฺ พ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามนิทานนทิ านกา เย วา ปน นามนทิ าน
นิทานกา สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพเฺ พ เต นามนิทาเนน เอกนทิ าน-
นทิ านกา เย วา ปน นามนทิ าเนน เอกนทิ านนทิ านกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ
นามนิทาเนน เอกนทิ านนทิ านกา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามนทิ าเนน อญฺ มฺญนทิ านนิทานกา
เย วา ปน นามนิทาเนน อญฺ มฺญนิทานนิทานกา สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ
เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กุสลสมภฺ วา เย วา ปน กสุ ลสมฺภวา สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา
ฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กุสลสมภฺ เวน เอกสมฺภวา เย วา ปน กสุ ลสมภฺ เวน เอกสมฺภวา
สพฺเพ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลสมฺภเวน เอกสมภฺ วา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลสมฺภเวน
อฺญมญฺ สมภฺ วา เย วา ปน กสุ ลสมภฺ เวน อฺญมญฺ สมภฺ วา สพเฺ พ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ
กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลสมภฺ วสมฺภวา เย วา ปน กสุ ลสมฺภวสมฺภวา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา
ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กุสลสมฺภเวน เอกสมฺภวสมฺภวา เย วา ปน กุสลสมฺภเวน
เอกสมภฺ วสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลสมฺภเวน เอกสมฺภวสมฺภวา ธมมฺ า สพเฺ พ
๑๙๘
เต กสุ ลสมภฺ เวน อฺญมฺญสมภฺ วสมฺภวา เย วา ปน กสุ ลสมฺภเวน อญฺ มฺญสมภฺ วสมภฺ วา
สพฺเพ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลสมภฺ วกา เย วา ปน กสุ ลสมภฺ วกา
สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลสมภฺ เวน เอกสมภฺ วกา เย วา ปน
กสุ ลสมฺภเวน เอกสมฺภวกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลาฯ เยเกจิ กุสลสมภฺ เวน เอกสมฺภวกา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต กสุ ลสมฺภเวน อฺญมฺญสมภฺ วกา เย วา ปน กสุ ลสมภฺ เวน อฺญมญฺ สมภฺ วกา
สพฺเพ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลสมฺภวสมภฺ วกา เย วา ปน
กุสลสมฺภวสมภฺ วกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กุสลสมฺภเวน
เอกสมภฺ วสมภฺ วกา เย วา ปน กสุ ลสมฺภเวน เอกสมภฺ วสมฺภวกา สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ
เยเกจิ กสุ ลสมฺภเวน เอกสมฺภวสมฺภวกา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลสมฺภเวน อฺญมฺญสมภฺ ว-
สมฺภวกา เย วา ปน กสุ ลสมฺภเวน อญฺ มญฺ สมภฺ วสมฺภวกา สพเฺ พ เต ธมฺมา กุสลา ฯ เยเกจิ
อกสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต อกสุ ลสมภฺ วา เย วา ปน อกสุ ลสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมฺมา อกสุ ลา ฯ
เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกสุ ลสมภฺ เวน เอกสมภฺ วา เย วา ปน อกสุ ลสมฺภเวน
เอกสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา ฯ เยเกจิ อกุสลสมฺภเวน เอกสมฺภวา ธมมฺ า สพเฺ พ เต
อกุสลสมภฺ เวน อฺญมญฺ สมภฺ วา เย วา ปน อกสุ ลสมฺภเวน อฺญมญฺ สมภฺ วา สพเฺ พ เต
ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต อกุสลสมฺภวสมภฺ วา เย วา ปน อกุสลสมฺภว-
สมภฺ วา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกุสลสมภฺ เวน เอกสมภฺ ว-
สมฺภวา เย วา ปน อกสุ ลสมฺภเวน เอกสมฺภวสมฺภวา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ล-
สมฺภเวน เอกสมภฺ วสมภฺ วา ธมมฺ า สพฺเพ เต อกุสลสมฺภเวน อญฺ มญฺ สมภฺ วสมฺภวา เย วา ปน
อกสุ ลสมภฺ เวน อฺญมญฺ สมฺภวสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมฺมา อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ
เต อกสุ ลสมฺภวกา เย วา ปน อกสุ ลสมฺภวกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลา ธมมฺ า
สพฺเพ เต อกุสลสมภฺ เวน เอกสมฺภวกา เย วา ปน อกสุ ลสมภฺ เวน เอกสมภฺ วกา สพฺเพ เต ธมฺมา
อกุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลสมฺภเวน เอกสมภฺ วกา ธมมฺ า สพฺเพ เต อกสุ ลสมภฺ เวน อฺญมญฺ -
สมภฺ วกา เย วา ปน อกสุ ลสมภฺ เวน อฺญมฺญสมฺภวกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อกสุ ลา ฯ เยเกจิ
อกสุ ลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อกุสลสมภฺ วสมภฺ วกา เย วา ปน อกุสลสมฺภวสมฺภวกา สพฺเพ เต ธมมฺ า
อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมฺมา สพเฺ พ เต อกสุ ลสมภฺ เวน เอกสมฺภวสมภฺ วกา เย วา ปน
อกสุ ลสมภฺ เวน เอกสมภฺ วสมภฺ วกา สพเฺ พ เต ธมฺมา อกสุ ลา ฯ เยเกจิ อกุสลสมฺภเวน
เอกสมภฺ วสมภฺ วกา ธมมฺ า สพฺเพ เต อกสุ ลสมภฺ เวน อฺญมญฺ สมภฺ วสมภฺ วกา เย วา ปน
๑๙๙
อกุสลสมภฺ เวน อญฺ มญฺ สมฺภวสมฺภวกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อกุสลา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต อพยฺ ากตสมฺภวา เย วา ปน อพยฺ ากตสมภฺ วา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ
อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพยฺ ากตสมฺภเวน เอกสมภฺ วา เย วา ปน อพยฺ ากตสมฺภเวน
เอกสมฺภวา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตสมฺภเวน เอกสมภฺ วา ธมฺมา สพเฺ พ เต
อพยฺ ากตสมภฺ เวน อญฺ มฺญ สมฺภวา เย วา ปน อพฺยากตสมภฺ เวน อญฺ มฺญสมภฺ วา สพฺเพ
เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมฺมา สพฺเพ เต อพฺยากตสมภฺ วสมภฺ วา เย วา ปน
อพฺยากตสมภฺ วสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพฺยากตาฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต
อพฺยากตสมภฺ เวน เอกสมฺภวสมภฺ วา เย วา ปน อพฺยากตสมภฺ เวน เอกสมภฺ วสมฺภวา สพฺเพ เต
ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตสมภฺ เวน เอกสมภฺ วสมภฺ วา ธมฺมา สพฺเพ เต อพยฺ ากต -
สมภฺ เวน อฺญมฺญสมฺภวสมฺภวา เย วา ปน อพยฺ ากตสมฺภเวน อญฺ มฺญสมฺภวสมฺภวา สพฺเพ
เต ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพยฺ ากตสมภฺ วกา เย วา ปน
อพยฺ ากตสมภฺ วกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ อพฺยากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพยฺ ากต-
สมฺภเวน เอกสมฺภวกา เย วา ปน อพยฺ ากตสมฺภเวน เอกสมภฺ วกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ
เยเกจิ อพฺยากตสมภฺ เวน เอกสมภฺ วกา ธมมฺ า สพฺเพ เต อพฺยากตสมฺภเวน อฺญมฺญสมภฺ วกา
เย วา ปน อพยฺ ากตสมภฺ เวน อฺญมฺญสมฺภวกา สพฺเพ เต ธมฺมา อพฺยากตา ฯ เยเกจิ
อพยฺ ากตา ธมฺมา สพเฺ พ เต อพยฺ ากตสมภฺ วสมฺภวกา เย วา ปน อพยฺ ากตสมฺภวสมฺภวกา สพเฺ พ
เต ธมมฺ า อพฺยากตา ฯ เยเกจิ อพยฺ ากตา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพยฺ ากตสมฺภเวน เอกสมภฺ วสมภฺ วกา
เย วา ปน อพฺยากตสมฺภเวน เอกสมฺภวสมภฺ วกา สพฺเพ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ เยเกจิ
อพฺยากตสมฺภเวน เอกสมภฺ วสมภฺ วกา ธมมฺ า สพเฺ พ เต อพยฺ ากตสมภฺ เวน อฺญมญฺ สมฺภว-
สมภฺ วกา เย วา ปน อพยฺ ากตสมฺภเวน อญฺ มฺญสมฺภวสมฺภวกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า อพยฺ ากตา ฯ
เยเกจิ นามา ธมฺมา สพเฺ พ เต นามสมภฺ วา เย วา ปน นามสมฺภวา สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ
เยเกจิ นามา ธมฺมา สพฺเพ เต นามสมภฺ เวน เอกสมภฺ วา เย วา ปน นามสมภฺ เวน เอกสมฺภวา
สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามสมฺภเวน เอกสมภฺ วา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามสมฺภเวน
อฺญมญฺ สมฺภวา เย วา ปน นามสมฺภเวน อฺญมฺญสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมฺมา นามา ฯ
เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามสมฺภวสมภฺ วา เย วา ปน นามสมภฺ วสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมมฺ า
นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามสมภฺ เวน เอกสมฺภวสมฺภวา เย วา ปน นามสมฺภเวน
เอกสมฺภวสมภฺ วา สพฺเพ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามสมฺภเวน เอกสมภฺ วสมฺภวา ธมมฺ า สพเฺ พ
๒๐๐
เต นามสมฺภเวน อฺญมญฺ สมฺภวสมฺภวา เย วา ปน นามสมภฺ เวน อญฺ มฺญสมภฺ วสมฺภวา
สพฺเพ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพเฺ พ เต นามสมภฺ วกา เย วา ปน นามสมฺภวกา
สพฺเพ เต ธมฺมา นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามสมฺภเวน เอกสมภฺ วกา เย วา ปน
นามสมภฺ เวน เอกสมฺภวกา สพฺเพ เต ธมมฺ า นามาฯ เยเกจิ นามสมภฺ เวน เอกสมภฺ วกา ธมมฺ า
สพเฺ พ เต นามสมฺภเวน อฺญมฺญสมภฺ วกา เย วา ปน นามสมฺภเวน อฺญมฺญสมฺภวกา
สพฺเพ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมฺมา สพเฺ พ เต นามสมภฺ วสมภฺ วกา เย วา ปน
นามสมฺภวสมฺภวกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า นามา ฯ เยเกจิ นามา ธมมฺ า สพฺเพ เต นามสมภฺ เวน
เอกสมฺภวสมฺภวกา เย วา ปน นามสมฺภเวน เอกสมภฺ วสมฺภวกา สพเฺ พ เต ธมฺมา นามา ฯ
เยเกจิ นามสมภฺ เวน เอกสมภฺ วสมภฺ วกา ธมมฺ า สพเฺ พ เต นามสมฺภเวน อฺญมฺญสมภฺ ว-
สมภฺ วกา เย วา ปน นามสมฺภเวน อญฺ มญฺ สมภฺ วสมฺภวกา สพเฺ พ เต ธมฺมา นามา ฯ
เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลปปฺ ภวา เย วา ปน กสุ ลปฺปภวา สพเฺ พ เต ธมฺมา กสุ ลา
ฯ เยเกจิ กุสลา ธมฺมา สพฺเพ เต กสุ ลปฺปภเวน เอกปฺปภวา เย วา ปน กุสลปปฺ ภเวน เอกปปฺ ภวา
สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลปปฺ ภเวน เอกปปฺ ภวา ธมฺมา สพฺเพ เต กุสลปฺปภเวน
อญฺ มฺญปปฺ ภวา เย วา ปน กุสลปฺปภเวน อญฺ มฺญปฺปภวา สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯเยเกจิ
กสุ ลา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลปปฺ ภวปภวา เย วา ปน กุสลปฺปภวปภวา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ
เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพเฺ พ เต กสุ ลปปฺ ภเวน เอกปปฺ ภวปภวา เย วา ปน กสุ ลปฺปภเวน
เอกปปฺ ภวปภวา สพฺเพ เต ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลปปฺ ภเวน เอกปปฺ ภวปภวา ธมมฺ า สพฺเพ เต
กสุ ลปปฺ ภเวน อญฺ มญฺ ปปฺ ภวปภวา เย วา ปน กสุ ลปปฺ ภเวน อฺญมญฺ ปฺปภวปภวา สพฺเพ
เต ธมมฺ า กุสลาฯ เยเกจิ กุสลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลปฺปภวกา เย วา ปน กสุ ลปฺปภวกา สพเฺ พ เต
ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมฺมา สพฺเพ เต กสุ ลปปฺ ภเวน เอกปปฺ ภวกา เย วา ปน กสุ ลปฺ-
ปภเวน เอกปปฺ ภวกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ กสุ ลปปฺ ภเวน เอกปปฺ ภวกา ธมมฺ า สพเฺ พ
เต กสุ ลปปฺ ภเวน อฺญมญฺ ปปฺ ภวกา เย วา ปน กุสลปปฺ ภเวน อฺญมญฺ ปปฺ ภวกา สพฺเพ เต
ธมฺมา กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมฺมา สพฺเพ เต กสุ ลปฺปภวปภวกา เย วา ปน กสุ ลปปฺ ภวปภวกา
สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กสุ ลา ธมมฺ า สพฺเพ เต กสุ ลปปฺ ภเวน เอกปฺปภวปภวกา เย วา
ปน กุสลปปฺ ภเวน เอกปปฺ ภวปภวกา สพฺเพ เต ธมมฺ า กสุ ลา ฯ เยเกจิ กุสลปฺปภเวน เอกปปฺ ภว-
ปภวกา ธมฺมา สพเฺ พ เต กสุ ลปปฺ ภเวน อฺญมญฺ ปปฺ ภวปภวกา เย วา ปน กสุ ลปฺปภเวน
อญฺ มญฺ ปปฺ ภวปภวกา สพเฺ พ เต ธมมฺ า กุสลา ฯ เยเกจิ อกสุ ลา ธมฺมา สพเฺ พ เต อกุสลปปฺ ภวา
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
บทเจริญธมฺม
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search