๑๐๑
ทชฺชา อมฺมา พฺราหฺมณสสฺ ผล ขทุ เฺ ทน มสิ ฺสติ
ตทาย อสิโต ฉาโต น พาฬฺห ตรเยยยฺ โน ฯ
สูนา จ วต โน ปาทา พาฬฺห ตาเรติ พฺราหมฺ โณ
อิติ ตตถฺ วิลปึ สุ กุมารา มาตุคิทฺธโิ น ฯ
ทารกปพฺพ นาม ฯ
[๑๑๘๓] เตส ลาลปิ ต สตุ ฺวา ตโย วาฬา วเน มิคา
[๑๑๘๔]
สโี ห พยฺ คฺโฆ จ ทปี ิ จ อิท วจนมพฺรวุํ ฯ
มา เหว โน ราชปตุ ฺตี สาย อุฉฺ าโต อาคมา
มา เหวมฺหาก นิพโฺ ภเค เหยติ ถฺ วเน มคิ า ฯ
สีโห จ น วเิ หเยยฺ พฺยคฺโฆ ทีปิ จ ลกฺขณ
เนว ชาลิกมุ ารสฺส กโุ ต กณหฺ าชนิ า สิยา
อภุ เยเนว ชยิ ฺเยถ ปติปตุ เฺ ต จ ลกฺขณา ฯ
ขณติ ฺตกิ เม ปตติ ทกฺขิณกขฺ ิ จ ผนทฺ ติ
อผลา ผลิโน รุกขฺ า สพพฺ า มุยฺหนตฺ ิ เม ทสิ า ฯ
ตสฺสา สายณฺหกาลมหฺ ิ อสฺสมาคมน ปติ
อตฺถงคฺ ตมหฺ ิ สุรเิ ย วาฬา ปนฺเถ อปุ ฏฺหุ ฯ
นีเจ โวลมพฺ เก สุรเิ ย ทูเร จ วต อสฺสโม
ยฺจ เนส อโิ ต หิสฺส ตนฺเต ภุเฺ ชยยฺ ุ โภชน ฯ
โส นนู ขตฺติโย เอโก ปณฺณสาลาย อจฺฉติ
โตเสนฺโต ทารเก ฉาเต มม ทสิ ฺวา อนายตึ ฯ
เต นนู ปตุ ฺตกา มยหฺ กปณาย วรากิยา
๑๐๒
สาย สเวสนากาเล ขรี ปี ตาว อจฺฉเร ฯ
เต นูน ปตุ ฺตกา มยฺห กปณาย วรากยิ า
สาย สเ วสนากาเล วารปิ ีตาว อจฺฉเร ฯ
เต นนู ปตุ ฺตกา มยฺห กปณาย วรากิยา
ปจฺจคุ ฺคตา ม ตฏิ ฺนฺติ วจฉฺ า พาลาว มาตร ฯ
เต นูน ปตุ ตฺ กา มยฺห กปณาย วรากิยา
ปจจฺ ุคฺคตา ม ติฏฺนตฺ ิ หส าวปุ รปิ ลลฺ เล ฯ
เต นนู ปตุ ฺตกา มยฺห กปณาย วรากยิ า
ปจฺจคุ คฺ ตา ม ติฏฺนฺติ อสฺสมสฺสาวทิ รู โต ฯ
เอกายโน เอกปโถ สรา โสพภฺ า จ ปสสฺ โต
อฺ มคคฺ น ปสสฺ ามิ เยน คจเฺ ฉยฺย อสสฺ ม ฯ
มคิ า นมตฺถุ ราชาโน กานนสมฺ ึ มหพฺพลา
ธมเฺ มน ภาตโร โหถ มคฺค เม เทถ ยาจิตา ฯ
อวรทุ ธฺ สฺสาห ภรยิ า ราชปุตตฺ สสฺ สิรมี โต
ตจฺ าห นาตมิ ฺามิ ราม สตี าวนุพพฺ ตา ฯ
ตเุ มหฺ จ ปตุ เฺ ต ปสฺเสถ สาย สเ วสน ปติ
อหฺจ ปุตฺเต ปสเฺ สยฺย ชาลึ กณหฺ าชนิ จโุ ภ ฯ
พหฺุจทิ มลู ผล ภกโฺ ข จาย อนปปฺ โก
ตโต อปุ ฑฒฺ ทสฺสามิ มคคฺ เม เทถ ยาจิตา ฯ
ราชปุตฺตี จ โน มาตา ราชปุตฺโต จ โน ปิตา
ธมฺเมน ภาตโร โหถ มคฺค เม เทถ ยาจติ า ฯ
๑๐๓
[๑๑๘๕] ตสสฺ า ลาลปฺปมานาย พหุ การฺุ สหฺ ติ
[๑๑๘๖] สตุ วฺ า เนลปตึ วาจ วาฬา ปนฺถา อปกกฺ มุํ ฯ
อิมมหฺ ิ น ปเทสมฺหิ ปุตตฺ กา ปสุกุณฺ ต า
ปจจฺ ุคคฺ ตา ม ตฏิ ฺนตฺ ิ วจฉฺ า พาลาว มาตร ฯ
อมิ มฺหิ น ปเทสมฺหิ ปตุ ฺตกา ปสกุ ณุ ฺ ตา
ปจฺจุคฺคตา ม ตฏิ ฺนตฺ ิ หส าวปุ รปิ ลฺลเล ฯ
อมิ มฺหิ น ปเทสมหฺ ิ ปตุ ฺตกา ปส ุกุณฺ ตา
ปจฺจุคฺคตา ม ติฏฺ นฺติ อสฺสมสฺสาวิทูรโต ฯ
เต มคิ า วิย อกุ ฺกณณฺ า สมนตฺ ามภิธาวโิ น
อานนทฺ โิ น ปมุทิตา วคคฺ มานาว กมปฺ เร
ตยฺ ชฺช ปตุ ฺเต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณฺหาชิน จโุ ภ ฯ
ฉคิลีว มคิ ี ฉาป ปกฺขี มตุ ตฺ าว ปฺชรา
โอหาย ปตุ ฺเต นกิ ขฺ มมฺ สหี วี ามสิ คทิ ฺธนิ ี
ตยฺ ชฺช ปุตเฺ ต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณหฺ าชิน จุโภ ฯ
อิท เนส ปรกกฺ นตฺ นาคานมิว ปพฺพเต
จติ กา ปรกิ ิณณฺ าโย อสสฺ มสสฺ าวทิ รู โต
ตฺยชชฺ ปุตเฺ ต น ปสฺสามิ ชาลึ กณหฺ าชิน จโุ ภ ฯ
วาลุกายปิ โอกิณฺณา ปตุ ฺตกา ปสุกณุ ฺตา
สมนตฺ ามภิธาวนฺติ น เต ปสฺสามิ ทารเก ฯ
เย ม ปุเร ปจจฺ เุ ทนฺติ อรฺ า ทูรมายตึ
ตยฺ ชชฺ ปุตเฺ ต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชิน จโุ ภ ฯ
๑๐๔
[๑๑๘๗] ฉคิลวี มคิ ี ฉาปา ปจฺจุคคฺ นฺตฺวาน มาตร
ทเู ร ม ปฏิวโิ ลเกนฺติ เต น ปสฺสามิ ทารเก ฯ
อิทจฺ เนส กีฬน ปตติ ปณฺฑุเวลวุ
ตฺยชฺช ปุตฺเต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณฺหาชิน จโุ ภ ฯ
ถนา จ มยหฺ เม ปรู า อุโร จ สมปฺ ทาลติ
ตฺยชฺช ปุตเฺ ต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชิน จุโภ ฯ
อุจจฺ งฺเก เม โก วจิ ินติ ถนา เมกาว ลมพฺ ติ
ตยฺ ชชฺ ปตุ ฺเต น ปสฺสามิ ชาลึ กณฺหาชิน จโุ ภ ฯ
ยสสฺ า สายณหฺ สมย ปตุ ตฺ กา ปสกุ ณุ ฺตา
อุจจฺ งเฺ ก เม ววิ ตตฺ นฺติ เต น ปสสฺ ามิ ทารเก ฯ
อย โส อสฺสโม ปพุ ฺเพ สมชฺโช ปฏิภาติ ม
ตฺยชชฺ ปตุ เฺ ต อปสฺสนตฺ ยฺ า ภมเต วิย อสสฺ โม ฯ
กิมิท อปฺปสทฺโทว อสสฺ โม ปฏิภาติ ม
กาโกลาปิ น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นูน ทารกา ฯ
กมิ ิท อปปฺ สทฺโทว อสฺสโม ปฏภิ าติ ม
สกุณาปิ น วสฺสนตฺ ิ มตา เม นูน ทารกา ฯ
กมิ ิท ตุณฺหภี โู ตสิ อปิ รตเฺ ตว เม มโน
กาโกลาปิ น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นูน ทารกา ฯ
กมิ ิท ตณุ ฺหีภโู ตสิ อปิ รตฺเตว เม มโน
สกณุ าปิ น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นนู ทารกา ฯ
กจฺจิ นุ เม อยยฺ ปตุ ตฺ มิคา ขาทึสุ ทารเก
๑๐๕
[๑๑๘๘] อรฺเ อีรเิ ณ ววิ เน เกน นีตา เม ทารกา ฯ
อาทู เต ปหติ า ทูตา อาทู สตุ ฺตา ปิ ยวทา
[๑๑๘๙] อาทู พหิ โน นิกขฺ นตฺ า ขฑิ ฺฑาสุ ปสุตา นุ เต ฯ
[๑๑๙๐] เนวาส เกสา ทิสฺสนฺติ หตถฺ ปาทา จ ชาลิโน
สกุณานจฺ โอปาโต เกน นีตา เม ทารกา ฯ
อิท ตโต ทกุ ขฺ ตร สลลฺ วทิ โฺ ธ ยถา วโณ
ตยฺ ชชฺ ปตุ ฺเต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณฺหาชิน จโุ ภ ฯ
อทิ ป ิ ทุติย สลลฺ กมเฺ ปติ หทย มม
ยจฺ ปตุ ฺเต น ปสสฺ ามิ ตฺวฺจ ม นาภิภาสสิ ฯ
อชชฺ เจ เม อมิ รตฺตึ ราชปตุ ฺต น สสสิ
มฺเ โอกฺกนตฺ สนตฺ ม ปาโต ทกขฺ สิ โน มต ฯ
นนุ มทฺที วราโรหา ราชปุตฺตี ยสสสฺ นิ ี
ปาโต คตาสิ อฺุฉาย กมิ ทิ สายมาคตา ฯ
นนุ ตฺว สททฺ มสโฺ สสิ เย สร ปาตมุ าคตา
สหี สฺส วนิ ทนตฺ สสฺ พฺยคฺฆสสฺ จ นกิ ูชติ ฯ
อหุ ปุพพฺ นมิ ติ ตฺ เม วจิ รนตฺ ฺยา พฺรหาวเน
ขณิตโฺ ต เม หตฺถา ปติโต อุคฺควี จฺ าปิ อส โต ฯ
ตทาห พยฺ ตฺถติ า ภตี า ปุถุ กตฺวาน อชฺ ลึ
สพพฺ า ทิสา นมสสฺ ิสสฺ อปิ โสตถฺ ิ อิโต สิยา ฯ
มา เหว โน ราชปตุ ฺโต หโต สเี หน ทปี ิ นา
ทารกา วา ปรามฏฺ า อจฉฺ โกกตรจฺฉิภิ ฯ
๑๐๖
[๑๑๙๑] สโี ห พฺยคฺโฆ จ ทปี ิ จ ตโย วาฬา วเน มคิ า
[๑๑๙๒] เต ม ปรยิ าวรุ มคฺค เตน สายมฺหิ อาคตา ฯ
อห ปติฺจ ปตุ ฺเต จ อาจรยิ มิว มาณโว
อนุฏฺ ต า ทวิ ารตฺตึ ชฏนิ ี พรฺ หฺมจารนิ ี ฯ
อชินานิ ปรทิ หิตวฺ า วนมูลผลหารยิ า
วิจรามิ ทิวารตตฺ ึ ตุมฺห กามา หิ ปตุ ตฺ กา ฯ
อทิ สุวณฺณหาลิททฺ อาภต ปณฑฺ ุเวลวุ
รกุ ฺขปกกฺ านิ จาหาสึ อิเม โว ปตุ ฺตกฬี นา ฯ
อทิ มูฬาลวิ ตตฺ ก สาลุก ชิชฺ โรทก
ภฺุช ขุทเฺ ทน สย ุตตฺ สห ปตุ เฺ ตหิ ขตฺติย ฯ
ปทุม ชาลิโน เทหิ กมุ ทุ ปน กมุ ารยิ า
มาลิเน ปสฺส นจฺจนฺเต สวิ ิปตุ ตฺ านิ อวฺหย ฯ
ตโต กณฺหาชนิ า ยาติ นิสาเมหิ รเถสภ
มชฺ สุ ฺสราย วคคฺ ุยา อสสฺ ม อปุ คจฺฉนฺตยิ า ฯ
สมานสุขทกุ ขฺ มฺหา รฏฺ า ปพฺพาชติ า อุโภ
อปิ สวิ ปิ ุตเฺ ต ปสเฺ สสิ ชาลึ กณหฺ าชิน จุโภ ฯ
สมเณ พรฺ าหมฺ เณ นนู พฺรหฺมจรยิ ปรายเน
อห โลเก อภสิ สึ สีลวนเฺ ต พหสุ สฺ ุเต
ตยฺ ชชฺ ปตุ ฺเต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณหฺ าชนิ จุโภ ฯ
อเิ ม เต ชมพฺ ุกา รกุ ขฺ า เวทิสา สนิ ธฺ วุ ารติ า
ววิ ธิ านิ รุกขฺ ชาตานิ เต กมุ ารา น ทิสสฺ เร ฯ
๑๐๗
[๑๑๙๓] อสฺสตฺถา ปนสา เจเม นโิ ครฺ ธา จ กปิ ตฺถนา
[๑๑๙๔] ววิ ิธานิ ผลชาตานิ เต กุมารา น ทิสฺสเร ฯ
[๑๑๙๕] อเิ ม ติฏฺ นตฺ ิ อาราเม อย สีตูทกา นที
ยตฺถสสฺ ุ ปพุ เฺ พ กฬี สึ ุ เต กุมารา น ทิสฺสเร ฯ
วิวิธานิ ปปุ ฺผชาตานิ อสฺมึ อปุ ริ ปพฺพเต
ยานสฺสุ ปพุ เฺ พ ธารสึ ุ เต กมุ ารา น ทสิ ฺสเร ฯ
วิวิธานิ ผลชาตานิ อสมฺ ึ อปุ ริ ปพฺพเต
ยานสสฺ ุ ปพุ เฺ พ ภุ ฺชึสุ เต กุมารา น ทสิ สฺ เร ฯ
อเิ ม เต หตถฺ ิกา อสสฺ า พลพิ ทธฺ า จ โน อเิ ม
เยหิสสฺ ุ ปพุ เฺ พ กีฬสึ ุ เต กมุ ารา น ทสิ ฺสเร ฯ
อิเม สามา สโสลกู า พหกุ า กทลีมิคา
เยหิสสฺ ุ ปุพเฺ พ กีฬสึ ุ เต กมุ ารา น ทสิ ฺสเร ฯ
อเิ ม หสา จ โกจฺ า จ มยุรา จติ ฺรเปขณุ า
เยหิสสฺ ุ ปพุ เฺ พ กีฬสึ ุ เต กุมารา น ทิสฺสเร ฯ
อมิ า ตา วนคมุ ฺพาโย ปุปผฺ ติ า สพพฺ กาลกิ า
ยตถฺ สสฺ ุ ปพุ เฺ พ กีฬสึ ุ เต กมุ ารา น ทสิ สฺ เร ฯ
อิมา ตา โปกขฺ รณี รมมฺ า จกฺกวากปู กชู ิตา
มณฺฑาลเกหิ สฉฺ นฺนา ปทุมุปปฺ ลเกหิ จ
ยตฺถสสฺ ุ ปุพเฺ พ กีฬึสุ เต กมุ ารา น ทิสฺสเร ฯ
น เต กฏฺ านิ ภนิ นฺ านิ น เต อุทกมาภต
อคฺคปิ ิ เต น หาปิ โต กินฺนุ มนโฺ ทว ฌายสิ ฯ
๑๐๘
[๑๑๙๖] ปิ โย ปิ เยน สงคฺ มมฺ สโมห พฺยปหฺติ
[๑๑๙๗] ตฺยชชฺ ปุตฺเต น ปสสฺ ามิ ชาลึ กณฺหาชิน จุโภ ฯ
น โข โน เทว ปสสฺ ามิ เยน เต นหี ฏา มตา
[๑๑๙๘] กาโกลาปิ น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นนู ทารกา ฯ
น โข โน เทว ปสฺสามิ เยน เต นีหฏา มตา
สกุณาปิ น วสฺสนตฺ ิ มตา เม นนู ทารกา ฯ
สา ตตฺถ ปรเิ ทวติ วฺ า ปพฺพตานิ วนานิ จ
ปนุ เทวสฺสม คนฺตฺวา สามกิ สสฺ นฺติ โรทติ ฯ
น โข โน เทว ปสสฺ ามิ เยน เต นหี ฏา มตา
กาโกลาปิ น วสสฺ นตฺ ิ มตา เม นูน ทารกา ฯ
น โข โน เทว ปสฺสามิ เยน เต นีหฏา มตา
สกณุ าปิ น วสฺสนตฺ ิ มตา เม นนู ทารกา ฯ
น โข โน เทว ปสฺสามิ เยน เต นีหฏา มตา
วจิ รนฺตี รกุ ขฺ มูเลสุ ปพฺพเตสุ คหุ าสุ จ ฯ
อติ ิ มททฺ ี วราโรหา ราชปุตตฺ ี ยสสสฺ นิ ี
พาหา ปคคฺ ยหฺ กนทฺ ติ ฺวา ตตเฺ ถว ปตติ า ฉมา ฯ
ตมชฺฌปตตฺ ราชปตุ ตฺ ึ อุทเกนาภิสิ ฺจถ
อสสฺ ตฺถ น วิทติ วฺ าน อถ น เอตทพรฺ วิ ฯ
อาทิเยเนว เต มททฺ ิ ทุกขฺ นกฺขาตุมจิ ฉฺ ิส
ทลทิ ฺโท ยาจโก วฑุ โฺ ฒ พฺราหมฺ โณ ฆรมาคโต ฯ
ตสสฺ ทินฺนา มยา ปตุ ตฺ า มทฺทิ มา ภายิ อสฺสส
๑๐๙
ม ปสสฺ มททฺ ิ มา ปตุ ฺเต มา พาฬหฺ ปรเิ ทวยิ
ลจฉฺ าม ปตุ ฺเต ชีวนตฺ า อโรคา จ ภวามเส ฯ
ปุตฺเต ปสุ ฺจ ธฺ จฺ ยจฺ อฺ ฆเร ธน
ทชฺชา สปปฺ รุ โิ ส ทาน ทิสวฺ า ยาจกมาคเต
อนุโมทาหิ เม มททฺ ิ ปุตฺตเก ทานมตุ ตฺ ม ฯ
[๑๑๙๙] อนโุ มทามิ เต เทว ปุตฺตเก ทานมตุ ตฺ ม
[๑๒๐๐]
[๑๒๐๑] ทตวฺ า จติ ตฺ ปสาเทหิ ภิยฺโย ทาน ทโท ภว ฯ
[๑๒๐๒] โย ตฺว มจเฺ ฉรภูเตสุ มนสุ เฺ สสุ ชนาธปิ
[๑๒๐๓]
พฺราหมฺ ณสฺส อทา ทาน สิวนี รฏฺ วฑฒฺ โน ฯ
นนิ นฺ าทิตา เต ปวี สทโฺ ท เต ตทิ วิ งฺคโต
สมนฺตา วิชฺชุตา อาคู คิรนี ว ปฏสิ สฺ ุตา ฯ
ตสฺส เต อนโุ มทนฺติ อโุ ภ นารทปพฺพตา
อินฺโท จ พรฺ หมฺ า จ ปชาปตี จ
โสโม ยโม เวสสฺ วโณ จ ราชา
สพเฺ พ เทวานุโมทนฺติ ตาวตึสา สอนิ ทฺ กา ฯ
อิติ มททฺ ี วราโรหา ราชปตุ ตฺ ี ยสสสฺ นิ ี
เวสฺสนฺตรสสฺ อนโุ มทิ ปตุ ตฺ เก ทานมตุ ตฺ ม ฯ
มททฺ ีปพฺพ นาม ฯ
ตโต รตฺยา ววิ สเน สรุ ยิ สฺสคุ ฺคมน ปติ
สกฺโก พฺราหฺมณวณฺเณน ปาโต เนส อทิสฺสถ ฯ
กจฺจิ นุ โภโต กสุ ล กจฺจิ โภโต อนามย
๑๑๐
[๑๒๐๔] กจจฺ ิ อฺุเฉน ยาเปถ กจจฺ ิ มูลผลา พหู ฯ
กจจฺ ิ ฑสา มกสา จ อปฺปเมว สิรสึ ปา
[๑๒๐๕] วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ กจฺจิ หสึ า น วิชฺชติ ฯ
[๑๒๐๖] กสุ ลฺเจว โน พฺรหฺเม อโถ พฺรหฺเม อนามย
อโถ อุ เฺ ฉน ยาเปม อโถ มูลผลา พหู ฯ
อโถ ฑสา มกสา จ อปปฺ เมว สิรสึ ปา
วเน วาฬมคิ ากณิ ฺเณ หึสา มยฺห น วชิ ชฺ ติ ฯ
สตฺต โน มาเส วสต อรเฺ ชวี โิ สกนิ
อทิ ป ิ ทตุ ยิ ปสฺสาม พฺราหมฺ ณ เทววณณฺ นิ
อาทาย เวลวุ ทณฑฺ ธาเรนฺต อชนิ กขฺ ิป ฯ
สวฺ าคตนเฺ ต มหาพฺรเหมฺ อโถ เต อทุราคต
อนโฺ ต ปวสิ ภททฺ นฺเต ปาเท ปกฺขาลยสสฺ ุ เต ฯ
ตณิ ฺฑกุ านิ ปิ ยาลานิ มธุเก กาสมารโิ ย
ผลานิ ขทุ ฺทกปฺปานิ ภุ ฺเช พฺรเหมฺ วร วร ฯ
อทิ ป ิ ปานิย สีต อาภต คริ คิ พภฺ รา
ตโต ปิว มหาพรฺ เหมฺ สเจ ตฺว อภกิ งขฺ สิ ฯ
อถ ตฺว เกน วณเฺ ณน เกน วา ปน เหตนุ า
อนุปฺปตโฺ ตสิ พรฺ หารฺ ต เม อกฺขาหิ ปุจฉฺ ิโต ฯ
ยถา วารวิ โห ปูโร สพพฺ กาล น ขียติ
เอวนตฺ ยาจิตาคจฉฺ ึ ภรยิ เม เทหิ ยาจโิ ต ฯ
ททามิ น วกิ มปฺ ามิ ย ม ยาจสิ พฺราหมฺ ณ
๑๑๑
สนฺต นปปฺ ฏิคหู ามิ ทาเน เม รมเต มโน ฯ
[๑๒๐๗] มททฺ ึ หตเฺ ถ คเหตฺวาน อุทกสฺส กมณฑฺ ลุ
[๑๒๐๘] พฺราหฺมณสฺส อทา ทาน สวิ ีน รฏฺ วฑฺฒโน ฯ
[๑๒๐๙] ตทาสิ ย ภึสนก ตทาสิ โลมหสน
[๑๒๑๐]
มททฺ ึ ปรจิ จฺ ชนฺตสสฺ เมทนี สมกมปฺ ถ ฯ
เนวสฺส มทฺที ภกฏุ ี น สนธฺ ยี ติ น โรทติ
เปกฺขเตวสฺส ตณุ ฺหิยา เอส ชานาติ ย วร ฯ
ชาลึ กณหฺ าชิน ธตี มทฺทึ เทวึ ปติพพฺ ต
จชมาโน น จินเฺ ตสึ โพธยิ าเยว การณา ฯ
น เม เทสสฺ า อโุ ภ ปตุ ตฺ า มทฺที เทวี น อปฺปิ ยา
สพฺพฺ ตุุ ปิ ย มยฺห ตสมฺ า ปิ เย อทาสห ฯ
โกมารี ยสสฺ าห ภรยิ า สามโิ ก มม อิสสฺ โร
ยสฺสิจเฺ ฉ ตสสฺ ม ทชชฺ า วิกฺกีเณยฺย หเนยฺย วา ฯ
เตส สงกฺ ปปฺ มฺาย เทวนิ ฺโท เอตทพฺรวิ
สพเฺ พ ชติ า เต ปจฺจุหา เย ทิพฺพา เย จ มานสุ า
นินนฺ าทติ า เต ปวี สทฺโท เต ตทิ ิวงคฺ โต
สมนฺตา วชิ ฺชตุ า อาคู คริ นี ว ปฏสิ สฺ ตุ า ฯ
ตสสฺ เต อนโุ มทนฺติ อโุ ภ นารทปพฺพตา
อินฺโท จ พฺรหมฺ า จ ปชาปตี จ
โสโม ยโม เวสฺสวโณ จ ราชา
สพฺเพ เทวานโุ มทนฺติ ทุกฺกร หิ กโรติ โส ฯ
๑๑๒
[๑๒๑๑] ททุ ทฺ ท ททมานาน ทกุ ฺกร กมมฺ กพุ พฺ ต
อสนฺโต นานกุ ุพฺพนตฺ ิ สต ธมโฺ ม ทรุ นวฺ โย ฯ
[๑๒๑๒] ตสมฺ า สตฺจ อสตจฺ นานา โหติ อโิ ต คติ
[๑๒๑๓] อสนฺโต นริ ย ยนฺติ สนโฺ ต สคคฺ ปรายนา ฯ
ยเมต กมุ าเร อททา ภรยิ อททา วเน วส
พฺรหฺมยานมโนกกฺ มมฺ สคเฺ ค เต ต วปิ จจฺ ตุ ฯ
ททามิ โภโต ภรยิ มทฺทึ สพพฺ งฺคโสภนิ ึ
ตฺวฺเจว มททฺ ิยา ฉนฺโน มททฺ ี จ ปตินา สห ฯ
ยถา ปโย จ สงโฺ ข จ อโุ ภ สมานวณณฺ ิโน
เอว ตุวจฺ มททฺ ี จ สมานมนเจตสา ฯ
อวรทุ ฺเธตถฺ อรฺสฺมึ อโุ ภ สมฺมถ อสสฺ เม
ขตตฺ ิยา โคตตฺ สมปฺ นฺนา สุชาตา มาตเุ ปตโิ ต
ยถา ปฺุ านิ กยริ าถ ททนตฺ า อปราปร ฯ
สกโฺ กหมสมฺ ิ เทวนิ โฺ ท อาคโตสฺมิ ตวนตฺ ิเก
วร วรสสฺ ุ ราชิสิ วเร อฏฺ ททามิ เต ฯ
วรฺเจ เม อโท สกกฺ สพพฺ ภตู านมสิ สฺ ร
ปิ ตา ม อนโุ มเทยฺย อโิ ต ปตตฺ สก ฆร
อาสเนน นมิ นเฺ ตยยฺ ปเมต วร วเร ฯ
ปุรสิ สสฺ วธ น โรเจยฺย อปิ กพิ พฺ สิ การก
วชฌฺ วธมหฺ า โมเจยยฺ ทตุ ิเยต วร วเร ฯ
เย วฑุ ฒฺ า เย จ ทหรา เย จ มชฺฌมิ โปรสิ า
๑๑๓
มเมว อุปชีเวยยฺ ุ ตติเยต วร วเร ฯ
ปรทาร น คจฺเฉยยฺ สทารปสโุ ต สิย
ถีน วส น คจฺเฉยฺย จตตุ ฺเถต วร วเร ฯ
ปุตฺโต เม สกฺก ชาเยถ โส จ ทฆี ายโุ ก สยิ า
ธมเฺ มน ชเิ น ปวึ ปฺจเมต วร วเร ฯ
ตโต รตยฺ า วิวสเน สุรยิ สสฺ คุ คฺ มน ปติ
ทิพยฺ า ภกฺขา ปาตุภเวยฺยุ ฉฏฺเมต วร วเร ฯ
ททโต เม น ขเี ยถ ทตฺวา นานุตเปยฺยห
ทท จิตฺต ปสาเทยยฺ สตตฺ เมต วร วเร ฯ
อิโต วมิ ุจจฺ มานาห สคคฺ คามี วิเสสคู
[๑๒๑๔] อนพิ พฺ ตตฺ ี ตโต อสฺส อฏฺเมต วร วเร ฯ
[๑๒๑๕] ตสสฺ ต วจน สุตฺวา เทวินฺโท เอตทพรฺ วิ
อจิร วต เต ตาโต ปิ ตา ต ทฏฺเุุ มสสฺ ติ ฯ
อทิ วตวฺ าน มฆวา เทวราชา สชุ มฺปติ
เวสฺสนฺตเร วร ทตฺวา สคคฺ กาย อปกฺกมิ ฯ
สกกฺ ปพพฺ นาม ฯ
กสฺเสต มขุ มาภาติ เหมวตุ ตฺ ตตฺ มคฺคนิ า
นิกขฺ ว ชาตรูปสสฺ อกุ ฺกามขุ ปหส ติ ฯ
อุโภ สทิสปจจฺ งฺคา อุโภ สทสิ ลกขฺ ณา
ชาลสิ ฺส สทิโส เอโก เอกา กณหฺ าชินา ยถา ฯ
สหี า วิลาว นกิ ฺขนตฺ า อุโภ สมปฺ ตตฺ ิรปู กา
๑๑๔
[๑๒๑๖] ชาตรูปมยาเยว อเิ ม ทสิ สฺ นตฺ ิ ทารกา ฯ
[๑๒๑๗] กโุ ต นุ ตวฺ ภารทวฺ าช อเิ ม อาเนสิ ทารเก
[๑๒๑๘] อชชฺ รฏฺ มนุปฺปตฺโต กโุ ต อาคจฺฉสิ พฺราหฺมณ ฯ
[๑๒๑๙] มยหฺ นเฺ ต ทารกา เทว ทนิ นฺ า วิตฺเตน สชฺ ย
อชฺช ปณฺณรสา รตตฺ ิ ยโต ลทธฺ า เม ทารกา ฯ
[๑๒๒๐] เกน วาจาย เปยฺเยน สมมฺ า าเยน สทฺทเห
โก เต ต ทานมททา ปุตตฺ เก ทานมตุ ตฺ ม ฯ
[๑๒๒๑] โย ยาจต ปตฏิ ฺาสิ ภตู าน ธรณีรวิ
[๑๒๒๒] โส เม เวสฺสนตฺ โร ราชา ปตุ เฺ ตทาสิ วเน วส ฯ
โย ยาจต คติ อาสิ สวนตฺ ีนว สาคโร
โส เม เวสสฺ นตฺ โร ราชา ปุตฺเตทาสิ วเน วส ฯ
ทกุ กฺ ฏ วต โภ รฺ า สทฺเธน ฆรเมสินา
กถ นุ ปุตตฺ เก ทชชฺ า อรเฺ อวรทุ ฺธโก ฯ
อมิ โภนโฺ ต นสิ าเมถ ยาวนเฺ ตตฺถ สมาคตา
กถ เวสสฺ นฺตโร ราชา ปุตเฺ ตทาสิ วเน วส ฯ
ทาส ทาสิจฺ โส ทชฺชา อสสฺ จสสฺ ตรรี ถ
หตฺถิจฺ กุ ชฺ ร ทชฺชา กถ โส ทชฺช ทารเก ฯ
ยสฺส นาสฺส ฆเร ทาโส อสโฺ ส จสฺสตรรี โถ
หตถฺ ี จ กุ ฺชโร นาโค กึ โส ทชฺชา ปิ ตามห ฯ
ทานมสสฺ ปสสาม นาวนินทฺ าม โปตก
กถ นุ หทย อาสิ ตเุ มหฺ ทตวฺ า วนิพพฺ เก ฯ
๑๑๕
[๑๒๒๓] ปิ ตา มยหฺ มหาราช อเมฺห ทตวฺ า วนพิ พฺ เก
[๑๒๒๔] สตุ วฺ าน กลูน วาจ อจฉฺ กณหฺ าย ภาสติ ฯ
[๑๒๒๕] ทกุ ฺขสสฺ หทย อาสิ อโถ อุณฺหป ิ อสสฺ สิ
โรหณี เหว ตามพฺ กฺขี ปิ ตา อสสฺ ูนิ วตตฺ ยิ ฯ
[๑๒๒๖] ยนตฺ กณหฺ าชินาโวจ อย ม ตาต พฺราหมฺ โณ
[๑๒๒๗] ลฏฺยฺิ า ปฏโิ กเฏติ ฆเร ชาตว ทาสยิ ฯ
[๑๒๒๘] น จาย พฺราหฺมโณ ตาต ธมมฺ กิ า โหนตฺ ิ พรฺ าหมฺ ณา
ยกโฺ ข พรฺ าหฺมณวณฺเณน ขาทิตุ ตาต เนติ โน ฯ
[๑๒๒๙] นยี มาเน ปิ สาเจน กนิ นฺ ุ ตาต อุทกิ ขฺ สิ ฯ
ราชปุตฺตี จ โว มาตา ราชปุตฺโต จ โว ปิ ตา
ปุพฺเพ เม องกฺ มารุยฺห กินฺนุ ติฏฺถ อารกา ฯ
ราชปตุ ตฺ ี จ โน มาตา ราชปุตฺโต จ โน ปิตา
ทาสา มย พฺราหมฺ ณสสฺ ตสมฺ า ตฏิ ฺ าม อารกา ฯ
มา สมฺเมว อวจตุ ถฺ ฑยฺหเต หทย มม
จิตกายว เม กาโย อาสเน น สขุ ลเภ ฯ
มา สมเฺ มว อวจุตถฺ ภิยฺโย โสก ชเนถ ม
นกิ กฺ ณี ิสสฺ ามิ ทพเฺ พน น โว ทาสา ภวสิ ฺสถ ฯ
กิมคฆฺ ยิ หิ โว ตาต พรฺ าหฺมณสฺส ปิ ตา อทา
ยถาภตู เม อกขฺ าถ ปฏิปาเทนฺตุ พรฺ าหฺมณ ฯ
สหสสฺ คฆฺ หิ ม ตาต พฺราหฺมณสสฺ ปิ ตา อทา
อจฺฉ กณหฺ าชิน กฺ หตถฺ อิ าทสิ เตน จ ฯ
๑๑๖
[๑๒๓๐] อฏุ เฺ หิ กตเฺ ต ตรมาโน พรฺ าหฺมณสฺส อวากร
[๑๒๓๑] ทาสีสต ทาสสต คว หตฺถสู ภ สต
[๑๒๓๒] ชาตรูปสหสสฺ จฺ โปตาน เทหิ นกิ ฺกย ฯ
[๑๒๓๓] ตโต กตฺตา ตรมาโน พรฺ าหฺมณสฺส อวากริ
ทาสีสต ทาสสต คว หตฺถสู ภ สต
[๑๒๓๔] ชาตรูปสหสฺสฺจ โปตานทาสิ นิกกฺ ย ฯ
ทาสสี ต ทาสสต คว หตฺถสู ภ สต
อสสฺ ตรรี ถเฺ จว สพพฺ โภเค สต สต
ชาตรปู สหสฺสจฺ พรฺ าหมฺ ณสฺส ธเนสโิ น
อจจฺ ายกิ สสฺ ลทุ ทฺ สสฺ โปตานท าสิ นกิ กฺ ย ฯ
นกิ กฺ ณี ติ วฺ า จ นหฺ าเปตวฺ า โภชยติ วฺ าน ทารเก
สมลงฺกรติ วฺ า ภณฺเฑหิ อจุ ฺจงเฺ ก อปุ เวสยุ ฯ
สสี นหฺ าเต สุจวิ ตเฺ ถ สพพฺ าภรณภูสิเต
ราชา องเฺ ก กรติ วฺ าน อยฺยโก ปรปิ ุจฺฉถ ฯ
กุณฺฑเล ฆุสเิ ต มาเล สพฺพาลงกฺ ารภูสิเต
ราชา องฺเก กรติ วฺ าน อทิ วจนมพรฺ วิ ฯ
กจฺจิ อุโภ อโรคา เต ชาลิ มาตาปิตา ตว
กจฺจิ อุเฺ ฉน ยาเปนตฺ ิ กจจฺ ิ มูลผลา พหู ฯ
กจฺจิ ฑสา มกสา จ อปปฺ เมว สิรสึ ปา
วเน วาฬมิคากิณเฺ ณ กจฺจิ หสึ า น วิชชฺ ติ ฯ
อโถ อุโภ อโรคา เต เทว มาตาปิตา มม
๑๑๗
[๑๒๓๕] อโถ อฺุเฉน ยาเปนตฺ ิ อโถ มูลผลา พหู ฯ
[๑๒๓๖] อโถ ฑส า มกสา จ อปปฺ เมว สิรสึ ปา
วเน วาฬมคิ ากณิ เฺ ณ หึสา เนส น วิชฺชติ ฯ
[๑๒๓๗] ขณนฺตาลกุ ลมฺพานิ วฬิ านติ กกฺ ลานิ จ
โกล ภลฺลาตก เพล สา โน อาหจฺจ โปสติ ฯ
ยเฺ จว สา อาหรติ วนมูลผลหารยิ า
ต โน สพเฺ พ สมาคนฺตวฺ า รตตฺ ึ ภุ ฺชาม โน ทวิ า ฯ
อมมฺ า จ โน กีสา ปณฺฑุ อาหรนฺตี ทมุ ปผฺ ล
วาตาตเปน สุขมุ าลี ปทมุ หตถฺ คตม วิ ฯ
อมฺมาย ปตนเู กสา วิจรนตฺ ยฺ า พฺรหาวเน
วเน วาฬมิคากณิ เฺ ณ ขคคฺ ทปี ิ นเิ สวิเต ฯ
เกเสสุ ชฏ พนธฺ ติ วฺ า กจเฺ ฉ ชลลฺ มธารยิ
(ธาเรนฺโต พรฺ าหฺมณวณณฺ อาสทฺจมสฺชฏ )
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวท นมสสฺ ติ ฯ
ปุตฺตา ปิ ยา มนุสฺสาน โลกสมฺ ึ อุปปชฺชิสุ
น หิ นูนมหฺ าก อยฺยสสฺ ปตุ เฺ ต สเิ นโห อชายถ ฯ
ทุกฺกฏฺจ หิ โน โปต ภูนหจจฺ กต มยา
โยห สิวนี วจนา ปพฺพาเชสึ อทสู ก ฯ
ย เม กิฺจิ อิธ อตฺถิ ธน ธฺ จฺ วิชฺชติ
เอตุ เวสฺสนตฺ โร ราชา สิวริ ฏเฺ ปสาสตุ ฯ
น เทว มยหฺ วจนา เอหติ ิ สวิ สิ ตุ ฺตโม
๑๑๘
[๑๒๓๘] สยเมว เทโว คนฺตวฺ าน สิ ฺจ โภเคหิ อตรฺ ช ฯ
ตโต เสนาปตึ ราชา สชฺ โย อชฌฺ ภาสถ
อตถฺ ี อสสฺ า รถา ปตฺติ เสนา สนฺนาหยนตฺ ุ น
เนคมา จ ม อเนฺวนตฺ ุ พรฺ าหมฺ ณา จ ปโุ รหติ า
ตโต สฏฐฺ ี สหสสฺ านิ โยธโิ น จารุทสสฺ นา
ขปิ ฺปมายนตฺ ุ สนนฺ ทฺธา นานาวณเฺ ณหิลงกฺ ตา ฯ
นีลวตฺถธราเนเก ปี ตาเนเก นวิ าสิตา
อฺเ โลหติ อุณหฺ สี า สุทฺธาเนเก นวิ าสติ า
ขิปปฺ มายนฺตุ สนนฺ ทฺธา นานาวณเฺ ณหิลงฺกตา ฯ
หิมวา ยถา คนธฺ โร ปพฺพโต คนธฺ มาทโน
นานารุกเฺ ขหิ สฉฺ นฺโน มหาภตู คณาลโย ฯ
โอสเธหิ จ ทิพฺเพหิ ทิสา ภาติ ปวาติ จ
ขปิ ฺปมายนฺตุ สนนฺ ทฺธา ทิสา ภนตฺ ุ ปวนฺตุ จ ฯ
ตโต นาคสหสฺสานิ โยชยนตฺ ุ จตุททฺ ส
สุวณฺณกจฺเฉ มาตงเฺ ค เหมกปปฺ นวิ าสเส ฯ
อารเุ ฬฺห คามณเี ยภิ โตมรงฺกสุ ปาณภิ ิ
ขิปฺปมายนตฺ ุ สนนฺ ทฺธา หตฺถกิ ขฺ นเฺ ธหิ ทสฺสติ า ฯ
ตโต อสสฺ สหสสฺ านิ โยชยนฺตุ จตทุ ฺทส
อาชานิเยว ชาติยา สนิ ธฺ เว สีฆวาหเน ฯ
อารุเฬหฺ คามณเี ยภิ อินฺทิยาจาปธารภิ ิ
ขปิ ฺปมายนฺตุ สนนฺ ทฺธา อสฺสปิ ฏเฺ อลงกฺ ตา ฯ
๑๑๙
[๑๒๓๙] ตโต รถสหสสฺ านิ โยชยนตฺ ุ จตทุ ทฺ ส
[๑๒๔๐] อโยสุกตเนมิโย สวุ ณณฺ จติ ฺรโปกขฺ เร ฯ
อาโรเปนฺตุ ธเช ตตฺถ จมฺมานิ กวจานิ จ
วิปฺผาเลนตฺ ุ จ จาปานิ ทฬหฺ ธมฺมา ปหารโิ น
ขิปฺปมายนฺตุ สนนฺ ทธฺ า รเถสุ รถชีวโิ น ฯ
ลาชา โอโลกิยา ปุปผฺ า มาลาคนธฺ วิเลปนา
อคฺฆยิ านิ จ ตฏิ ฺ นฺตุ เยน มคฺเคน เอหติ ิ ฯ
คาเม คาเม สต กุมฺภา เมรยสฺส สุราย จ
มคฺคมหฺ ิ ปตติ า นตฺ ุ เยน มคฺเคน เอหติ ิ ฯ
มสา ปวู า จ สงกฺ ลุ ยฺ า กมุ ฺมาสา มจฉฺ สยตุ า
มคคฺ มฺหิ ปตติ า นตฺ ุ เยน มคฺเคน เอหิติ ฯ
สปฺปิ เตล ทธิ ขีร กงฺคุปิ ฏฺา พหู สรุ า
มคคฺ มหฺ ิ ปตติ า นตฺ ุ เยน มคฺเคน เอหิติ ฯ
อาฬารกิ า จ สูทา จ นฏนฏฏฺ กคายิโน
ปาณสิ สฺ รา กุมฺภถนู ิโย มทุ ทฺ กิ า โสกชฌฺ ายกิ า ฯ
อาหฺ นตฺ ุ สพพฺ วีณา เภรโิ ย ทินทฺ ิมานิ จ
ขรมุขานิ ธมนตฺ ุ นทนตฺ ุ เอกโปกขฺ รา
มุทิงฺคา ปณฑฺ วา สงขฺ า โคธา ปรวิ ทนตฺ กิ า
ทนิ ทฺ ิมานิ จ หฺนฺตุ กฏุ มุ พฺ า ทินทฺ มิ านิ จ ฯ
สา เสนา มหตี อาสิ อุยยฺ ุตฺตา สวิ ิวาหนิ ี
ชาลินา มคคฺ นาเยน วงฺก ปายาสิ ปพพฺ ต ฯ
๑๒๐
โกจฺ นทติ มาตงฺโค กุ ฺชโร สฏฺ ห ายโน
กจฉฺ าย พชฺฌมานาย โกจฺ นทติ วารโณ ฯ
อาชานิยา หสิยนฺติ เนมโิ ฆโส อชายถ
นภ รโช อฉาเทสิ อุยยฺ ตุ ตฺ า สวิ วิ าหนิ ี ฯ
สา เสนา มหตี อาสิ อุยฺยุตฺตา หารหิ ารณิ ี
ชาลนิ า มคคฺ นาเยน วงกฺ ปายาสิ ปพพฺ ต ฯ
เต ปาวึสุ พรฺ หารฺ พหสุ าข มโหทก
ปุปฺผรกุ ฺเขหิ สฉฺ นฺน ผลรกุ ฺเขหิ จูภย ฯ
ตตฺถ วนิ ทฺ สุ สฺ รา วคฺคู นานาวณณฺ า พหู ทชิ า
กชู นตฺ มปุ กูชนตฺ ิ อุตุสป ุปฺผเิ ต ทุเม ฯ
เต คนตฺ ฺวา ทีฆมทฺธาน อโหรตฺตานมจจฺ เย
ปเทสนตฺ อุปาคฺฉํุ ยตถฺ เวสสฺ นตฺ โร อหุ ฯ
มหาราชปพพฺ นาม ฯ
[๑๒๔๑] เตส สตุ ฺวาน นิคโฺ ฆส ภโี ต เวสฺสนตฺ โร อหุ
ปพพฺ ต อภริ หู ิตวฺ า ภีโต เสน อุทกิ ฺขติ ฯ
องิ ฆฺ มททฺ ิ นสิ าเมหิ นคิ โฺ ฆโส ยาทโิ ส วเน
อาชานยิ า หสยิ นฺติ ธชคคฺ าเนว ทสิ ฺสเร ฯ
อิเม นนู อรฺมหฺ ิ มิคสงฆฺ านิ ลทุ ทฺ กา
วาคุราหิ ปรกิ ขฺ ปิ ปฺ โสพเฺ ภ ปาเตตวฺ า ตาวเท
วกิ ฺโกสมานา ติปปฺ าหิ หนตฺ ิ เนส วร วร ฯ
ตถา มย อทูสกา อรเฺ อวรุทฺธกา
๑๒๑
[๑๒๔๒] อมิตตฺ หตฺถตถฺ คตา ปสสฺ ทุพพฺ ลฆาตก ฯ
[๑๒๔๓] อมิตตฺ า นปฺปสเหยยฺ ุ อคฺควิ อทุ กณณฺ เว
[๑๒๔๔] ตเทว ตวฺ วิจนิ ฺเตหิ อปิ โสตฺถิ อโิ ต สยิ า ฯ
ตโต เวสสฺ นฺตโร ราชา โอโรหิตวฺ าน ปพฺพตา
[๑๒๔๕] นสิ ีทิ ปณณฺ สาลาย ทฬฺห กตวฺ าน มานส ฯ
นิวตตฺ ยิตวฺ าน รถ วุฏฺาเปตวฺ าน เสนิโย
[๑๒๔๖] เอก อรเฺ วิหรนตฺ ปิ ตา ปตุ ตฺ อปุ าคมิ ฯ
[๑๒๔๗] หตถฺ กิ ฺขนธฺ โต โอรุยฺห เอกโ ส ปชฺ ลีกโต
ปรกิ ิณฺโณ อมจเฺ จหิ ปตุ ตฺ สิ จฺ ติ ุปาคมิ
ตตฺถททฺ ส กมุ าร โส รมมฺ รูป สมาหติ
นิสนิ ฺน ปณฺณสาลาย ฌายนฺต อกโุ ตภย ฯ
ตฺจ ทิสวฺ าน อายนฺต ปิ ตร ปุตฺตคทิ ฺธนิ
เวสสฺ นฺตโร จ มทฺที จ ปจจฺ คุ คฺ นตฺ วฺ า อวนฺทิสุ ฯ
มททฺ ี จ สิรสา ปาเท สสสฺ ุรสฺสาภวิ าทยิ
มททฺ ี อหหฺ ิ เต เทว ปาเท วนทฺ ามิ เต หสุ า
เตสุ ตตถฺ ปลิสชฺช ปาณินา ปรมิ ชชฺ ถ ฯ
กจจฺ ิ โว กุสล ปตุ ฺต กจจฺ ิ ปุตตฺ อนามย
กจฺจิ อุ เฺ ฉน ยาเปถ กจฺจิ มูลผลา พหู ฯ
กจจฺ ิ ฑสา มกสา จ อปปฺ เมว สริ สึ ปา
วเน วาฬมิคากณิ ฺเณ กจฺจิ หึสา น วชิ ชฺ ติ ฯ
อตถฺ ิ โน ชวี กิ า เทว สา จ ยาทสิ ิกที สิ า
๑๒๒
[๑๒๔๘] กสริ า ชวี กิ า โหม อุ ฺฉาจรยิ าย ชวี ติ ฯ
อนทิ ฺธนิ มหาราช ทเมตฺยสสฺ ว สารถิ
[๑๒๔๙] ตยฺ มหฺ า อนิทธฺ กิ า ทนตฺ า อสมทิ ฺธิ ทเมติ โน ฯ
[๑๒๕๐] อปิ โน กีสานิ มส านิ ปิ ตุ มาตุ อทสฺสนา
[๑๒๕๑] อวรุทธฺ าน มหาราช อรเฺ ชวี ิโสกนิ ฯ
[๑๒๕๒] เยปิ เต สวิ ิเสฏฺ สฺส ทายาทปฺปตตฺ มานสา
[๑๒๕๓] ชาลี กณฺหาชนิ า จโุ ภ พฺราหฺมณสฺส วสานุคา
[๑๒๕๔] อจจฺ ายกิ สสฺ ลุทฺทสสฺ โย เน คาโวว สุมภฺ ติ ฯ
เต ราชปตุ ตฺ ยิ า ปตุ ฺเต ยทิ ชานาถ สสถ
ปรยิ าปุณาถ โน ขปิ ปฺ สปปฺ ทฏฺ ว มาณว ฯ
เอเต กมุ ารา นกิ กฺ ตี า ชาลี กณหฺ าชนิ า จโุ ภ
พฺราหมฺ ณสฺส ธน ทตวฺ า ปตตฺ มา ภายิ อสสฺ ํุ ฯ
กจฺจิ นุ ตาต กสุ ล กจฺจิ ตาต อนามย
กจจฺ ิ นุ ตาต เม มาตุ จกขฺ ุ น ปรหิ ายติ ฯ
กุสลเฺ จว เม ปตุ ฺต อโถ ปุตตฺ อนามย
อโถ จ ปตุ ฺต เต มาตุ จกขฺ ุ น ปรหิ ายติ ฯ
กจฺจิ อโรค โยคฺคนฺเต กจจฺ ิ วหติ วาหน
กจฺจิ ผโี ต ชนปโท กจฺจิ วฏุ ฺ น ฉิชฺชติ ฯ
อโถ อโรค โยคฺคมฺเม อโถ วหติ วาหน
อโถ ผีโต ชนปโท อโถ วุฏฺ น ฉิชชฺ ติ ฯ
อจิ เฺ จว มนตฺ ยนฺตาน มาตา เนส อทสิ ฺสถ
๑๒๓
ราชปุตตฺ ี คิรทิ วฺ าเร ปตตฺ กิ า อนปุ าหนา
ตฺจ ทิสฺวาน อายนตฺ ึ มาตร ปตุ ตฺ คิทฺธนิ ึ
เวสสฺ นตฺ โร จ มทฺที จ ปจจฺ คุ คฺ นตฺ ฺวา อวนฺทสิ ุ ฯ
มททฺ ี จ สิรสา ปาเท สสสฺ ยุ า อภวิ าทยิ
มททฺ ี อหหฺ ิ เต อยฺเย ปาเท วนทฺ ามิ เต หุสา ฯ
[๑๒๕๕] มทฺทิฺจ ปตุ ตฺ กา ทสิ วฺ า ทูรโต โสตถฺ ิมาคตา
[๑๒๕๖]
กนฺทนตฺ า อภิธาวสึ ุ วจฺฉา พาลาว มาตร ฯ
[๑๒๕๗]
มททฺ ี จ ปตุ ตฺ เก ทิสวฺ า ทรู โต โสตถฺ ิมาคเต
วารณุ วี ปเวเธนฺติ ถนธาราภิสิ จฺ ถ ฯ
สมาคตาน าตนี มหาโฆโส อชายถ
ปพพฺ ตา สมนาทึสุ มหี อากมปฺ ิตา อหุ
วฏุ ฺธาร ปวตฺเตนฺโต เทโว ปาวสฺสิ ตาวเท ฯ
อถ เวสสฺ นตฺ โร ราชา าตีหิ สมคจฉฺ ถ
นตตฺ าโร สณุ สิ า ปตุ ฺโต ราชา เทวี จ เอกโต ฯ
ยทา สมาคตา อาสุ ตทาสิ โลมหสน
ปชฺ ลกิ า ตสสฺ ยาจนตฺ ิ โรทนฺตา เภรเว วเน ฯ
เวสสฺ นฺตรฺจ มทฺทิฺจ สพเฺ พ รฏฺ า สมาคตา
ตฺว โนสิ อสิ ฺสโร ราชา รชชฺ กาเรถ โน อโุ ภฯ
ฉกขฺ ตตฺ ยิ ปพพฺ นาม ฯ
ธมเฺ มน รชชฺ กาเรนตฺ รฏฺ า ปพฺพาชยิตถฺ ม
ตฺวจฺ ชานปทา เจว เนคมา จ สมาคตา ฯ
๑๒๔
[๑๒๕๘] ทกุ กฺ ฏฺจ หิ โน ปุตตฺ ภูนหจจฺ กต มยา
[๑๒๕๙] โยห สวิ ีน วจนา ปพฺพาเชสึ อทสู ก ฯ
[๑๒๖๐] เยน เกนจิ วณเฺ ณน ปิ ตุ ทุกฺข อทุ พพฺ เห
[๑๒๖๑] มาตุยา ภคินยิ าปิ อปิ ปาเณหิ อตตฺ โน ฯ
(นฺหานกาโล มหาราช รโชชลลฺ ปวาหย)
[๑๒๖๒] ตโต เวสฺสนตฺ โร ราชา รโชชลลฺ ปวาหยิ
รโชชลฺล ปวาเหตวฺ า สงขฺ วณฺณ อธารยิ ฯ
[๑๒๖๓] สสี นฺหาโต สจุ ิวตโฺ ถ สพฺพาภรณภสู ิโต
ปจฺจย นาคมารยุ หฺ ขคคฺ พนฺธิ ปรนตฺ ป ฯ
ตโต สฏฺฐี สหสฺสานิ โยธโิ น จารทุ สสฺ นา
สหชาตา ปรกิ รสึ ุ นนทฺ ยนฺตา รเถสภ ฯ
ตโต มททฺ ึปิ นฺหาเปสุ สิวิกฺ า สมาคตา
เวสสฺ นฺตโร ต ปาเลตุ ชาลี กณฺหาชินา จโุ ภ
อโถปิ ต มหาราชา สฺชโย อภิรกฺขตุ ฯ
อิทฺจ ปจจฺ ย ลทฺธา ปุพเฺ พ กิเลสมตฺตโน
อานนทฺ ยิ อาจารสึ ุ รมณีเย คริ พิ พฺ เช ฯ
อิทจฺ ปจฺจย ลทธฺ า ปุพเฺ พ กเิ ลสมตฺตโน
อานนทฺ จิตตฺ า สมุ นา ปุตฺเต สงฺคมมฺ ลกฺขณา ฯ
อทิ ฺจ ปจฺจย ลทธฺ า ปพุ ฺเพ กิเลสมตฺตโน
อานนฺทจติ ตฺ า ปตีตา ห ปตุ เฺ ตหิ ลกฺขณา ฯ
เอกภตฺตี ปุเร อาสึ นจิ ฺจ ถณฑฺ ิลสายนิ ี
๑๒๕
[๑๒๖๔] อติ ิ เมต วต อาสิ ตุมฺห กามา หิ ปตุ ฺตกา ฯ
ต เม วต สมทิ ฺธชฺช ตุมเฺ ห สงฺคมฺม ปตุ ตฺ กา
มาตุชป ิ ต ปาเลตุ ปิ ตุชปิ จ ปุตฺตกา
อโถปิ ต มหาราชา สฺชโย อภิรกขฺ ตุ ฯ
ยงกฺ ิฺจิตถฺ ิ กต ปุ ฺ มยฺหฺเจว ปิ ตุจฺจ เต
สพฺเพน เตน กสุ เลน อชโร ตวฺ อมโร ภว ฯ
กปปฺ าสกิ จฺ โกเสยยฺ โขมโกทุมฺพรานิ จ
สสฺสุ สุณฺหาย ปาเหสิ เยหิ มททฺ ี อโสภถ ฯ
ตโต โขมฺจ กายูร คเี วยยฺ รตนามย
สสฺสุ สุณฺหาย ปาเหสิ เยหิ มททฺ ี อโสภถ ฯ
ตโต โขมฺจ กายูร องคฺ ท มณเิ มขล
สสฺสุ สณุ ฺหาย ปาเหสิ เยหิ มทฺที อโสภถ ฯ
อณุ ณฺ ต มุขผุลฺลฺจ นานารตฺเต จ มาณเิ ย
สสสฺ ุ สุณหฺ าย ปาเหสิ เยหิ มททฺ ี อโสภถ ฯ
สตุ ฺตจฺ สตุ ตฺ วชฺชฺจ อุปนชิ ฌฺ าย เสยยฺ สิ
อโสภถ ราชปุตตฺ ี เทวกฺาว นนฺทเน ฯ
สีสนฺหาตา สจุ วิ ตถฺ า สพฺพาภรณภสู ติ า
อโสภถ ราชปตุ ตฺ ี ตาวตึสาว อจฉฺ รา ฯ
กทลวี วาตจฺฉุปิตา ชาตา จิตตฺ ลตาวเน
ทนฺตาวรณสมปฺ นนฺ า ราชปตุ ฺตี อโสภถ ฯ
สกณุ ี มานสุ นิ ีว ชาตา จติ ตฺ ปปฺ ตตฺ า ปติ
๑๒๖
[๑๒๖๕] นิโคฺรธปกกฺ พมิ โฺ พฏฺฐี ราชปตุ ตฺ ี อโสภถ ฯ
[๑๒๖๖] ตสสฺ า จ นาคมาเนสุ นาตวิ ฑุ ฺฒว กฺุชร
[๑๒๖๗] สตฺตกิ ขฺ ม สรกขฺ ม อสี าทนฺต อรุ ุฬหฺ ว ฯ
สา มทฺที นาคมารุหิ นาตวิ ฑุ ฒฺ ว กุ ชฺ ร
สตตฺ กิ ขฺ ม สรกขฺ ม อสี าทนตฺ อรุ ฬุ ฺหว ฯ
สพฺพมฺหิ ต อรฺ มฺหิ ยาวนฺเตตฺถ มคิ า อหุ
เวสฺสนตฺ รสสฺ เตเชน นาฺ มฺ วิเหยุ ฯ
สพพฺ มหฺ ิ ต อรฺ มหฺ ิ ยาวนฺเตตฺถ ทชิ า อหุ
เวสฺสนตฺ รสสฺ เตเชน นาฺมฺ วิเหยุ ฯ
สพพฺ มหฺ ิ ต อรฺมฺหิ ยาวนฺเตตถฺ มคิ า อหุ
เอกชฺฌ สนฺนปิ าตสึ ุ
เวสฺสนตฺ เร ปยาตมหฺ ิ สิวีน รฏฺวฑฺฒเน ฯ
สพฺพมหฺ ิ ต อรฺมฺหิ ยาวนเฺ ตตถฺ มิคา อหุ
นาสสฺ มฺชูนิ กูชึสุ
เวสฺสนตฺ เร ปยาตมฺหิ สิวีน รฏฺ วฑฺฒเน ฯ
สพพฺ มหฺ ิ ต อรฺมฺหิ ยาวนฺเตตถฺ ทิชา อหุ
นาสฺส มฺชูนิ กชู ึสุ
เวสฺสนตฺ เร ปยาตมฺหิ สวิ ีน รฏฺวฑฺฒเน ฯ
ปฏยิ ตฺโต ราชมคฺโค วิจิตโฺ ต ปปุ ผฺ สนถฺ โต
วสิ เวสฺสนตฺ โร ราชา ยตถฺ ยาว เชตตุ ตฺ รา ฯ
ตโต สฏฐฺ ี สหสสฺ านิ โยธโิ น จารทุ สฺสนา
๑๒๗
สมนตฺ า ปรกิ รสึ ุ
เวสฺสนฺตเร ปยาตมหฺ ิ สิวนี รฏฺ วฑฒฺ เน ฯ
โอโรธา จ กุมารา จ เวสิยานา จ พรฺ าหมฺ ณา
สมนตฺ า ปรกิ รสึ ุ
เวสฺสนฺตเร ปยาตมฺหิ สิวีน รฏฺวฑฒฺ เน ฯ
หตถฺ าโรหา อนีกฏฺา รถกิ า ปตฺตกิ ารกา
สมนตฺ า ปรกิ รสึ ุ
เวสฺสนฺตเร ปยาตมฺหิ สิวีน รฏฺวฑฒฺ เน ฯ
สมาคตา ชานปทา เนคมา จ สมาคตา
สมนฺตา ปรกิ รสึ ุ
เวสฺสนฺตเร ปยาตมหฺ ิ สิวนี รฏฺ วฑฺฒเน ฯ
กโรฏยิ า จมฺมธรา อินทฺ ิหตฺถา สวุ มมฺ กิ า
ปุรโต ปฏปิ ชฺชสึ ุ
[๑๒๖๘] เวสสฺ นฺตเร ปยาตมหฺ ิ สิวีน รฏฺวฑฒฺ เน ฯ
[๑๒๖๙] เต ปาวสึ ุ ปรุ รมมฺ พหปุ าการโตรณ
อเุ ปต อนฺนปาเนหิ นจฺจคเี ตหิ จภู ย ฯ
วิตตฺ า ชานปทา อาสุ เนคมา จ สมาคตา
อนปุ ปฺ ตเฺ ต กุมารมหฺ ิ สวิ นี รฏฺวฑฒฺ เน ฯ
เจลุกเฺ ขโป ปวตตฺ ติ ฺถ อาคเต ธนทายเก
นนฺทปิ ปฺ เวสิ นคเร พนฺธนา โมกฺโข อโฆสถ ฯ
ชาตรูปมย วสฺส เทโว ปาวสฺสิ ตาวเท
๑๒๘
เวสสฺ นฺตเร ปวฏิ ฺ มฺหิ สวิ นี รฏฺวฑฺฒเน ฯ
ตโต เวสสฺ นตฺ โร ราชา ทาน ทตฺวาน ขตตฺ โิ ย
กายสสฺ เภทา สปฺปโฺ สคฺค โส อปุ ปชชฺ ถาติ ฯ
นครกณฺฑ นาม ฯ
มหาเวสสฺ นตฺ รชาตก ทสม ฯ
มหานปิ าต นฏิ ฺ ต
๑๒๙
วสิ าขมาสสสฺ (เดือน ๖) สกุ ฺกปกขฺ สฺส ๑๕ ค่าํ
สภุ ทฺทปรพิ พฺ าชกสุตตฺ ํ
สยามรฏฺสสฺ เตปิฏกํ เลม ท่ี ๑๐ สตุ ตฺ นฺตปิ ฏเก ทีฆนกิ ายสสฺ มหาวคฺโค ขอ ๑๓๘-๑๔๐
มหาปรนิ พิ ฺพานสตุ ฺตํ ฉฏฺภาณวารํ
[๑๓๘] เตน โข ปน สมเยน สุภทโฺ ท นาม ปรพิ พฺ าชโก กสุ นิ าราย ปฏิวสติ ฯ
อสฺโสสิ โข สุภทฺโท ปรพิ ฺพาชโก อชเฺ ชว รตตฺ ยิ า ปจฺฉิเม ยาเม สมณสสฺ โคตมสสฺ
ปรนิ ิพฺพาน ภวสิ สฺ ตตี ิ ฯ
อถโข สุภทฺทสสฺ ปรพิ ฺพาชกสสฺ เอตทโหสิ สตุ โข ปน เมต ปรพิ พฺ าชกาน วุฑฺฒาน
มหลลฺ กาน อาจรยิ ปาจรยิ าน ภาสมานาน กทาจิ กรหจิ ตถาคตา โลเก อปุ ฺปชชฺ นฺติ
อรหนโฺ ต สมมฺ าสมฺพุทธฺ า อชเฺ ชว รตฺตยิ า ปจฺฉิเม ยาเม สมณสฺส โคตมสฺส ปรนิ ิพฺพาน
ภวิสสฺ ติ อตถฺ ิ จ เม อย กงขฺ าธมโฺ ม อุปฺปนโฺ น เอวมปฺ สนโฺ น อห สมเณ โคตเม
ปโหติ เม สมโณ โคตโม ตถา ธมมฺ เทเสตุ ยถา อห อมิ กงฺขาธมมฺ ปชเหยฺยนตฺ ิ ฯ
อถโข สภุ ทโฺ ท ปรพิ ฺพาชโก เยน อุปวตตฺ น มลลฺ าน สาลวน เยนายสมฺ า อานนโฺ ท
เตนุปสงฺกมิ อปุ สงกฺ มติ วฺ า อายสฺมนตฺ อานนฺท เอตทโวจ สุต เมต โภ อานนทฺ ปรพิ พฺ า-
ชกาน วฑุ ฺฒาน มหลลฺ กาน อาจรยิ ปาจรยิ าน ภาสมานาน กทาจิ กรหจิ ตถาคตา โลเก
อปุ ฺปชชฺ นฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทธฺ า อชฺเชว รตฺติยา ปจฺฉิเม ยาเม สมณสฺส โคตมสสฺ
ปรนิ พิ ฺพาน ภวสิ สฺ ติ อตฺถิ จ เม อย กงขฺ าธมฺโม อปุ ปฺ นโฺ น เอวมปฺ สนโฺ น อห สมเณ
โคตเม ปโหติ เม สมโณ โคตโม ตถา ธมมฺ เทเสตุ ยถา อห อมิ กงขฺ าธมมฺ ปชเหยยฺ
สาธาห โภ อานนฺท ลเภยยฺ สมณ โคตม ทสฺสนายาติ ฯ เอว วตุ เฺ ต อายสฺมา อานนฺโท สุภทฺท
ปรพิ ฺพาชก เอตทโวจ อล อาวโุ ส สภุ ททฺ มา ตถาคต วิเหเสิ กลิ นฺโต ภควาติ ฯ
ทตุ ยิ มฺปิ โข สภุ ทโฺ ท ปรพิ ฺพาชโก อายสมฺ นตฺ อานนทฺ เอตทโวจ สุต เมต โภ
อานนฺท ปรพิ พฺ าชกาน วุฑฒฺ าน มหลฺลกาน อาจรยิ ปาจรยิ าน ภาสมานาน กทาจิ กรหจิ
ตถาคตา โลเก อุปปฺ ชฺชนตฺ ิ อรหนโฺ ต สมมฺ าสมพฺ ทุ ธฺ า อชฺเชว รตตฺ ยิ า ปจฺฉิเม ยาเม
สมณสสฺ โคตมสฺส ปรนิ พิ พฺ าน ภวิสฺสติ อตถฺ ิ จ เม อย กงขฺ าธมฺโม อปุ ปฺ นฺโน
เอวมปฺ สนฺโน อห สมเณ โคตเม ปโหติ เม สมโณ โคตโม ตถา ธมมฺ เทเสตุ ยถา
๑๓๐
อห อมิ กงขฺ าธมมฺ ปชเหยฺย สาธาห โภ อานนฺท ลเภยฺย สมณ โคตม ทสฺสนายาติฯ
เอว วุตเฺ ต อายสมฺ า อานนฺโท สุภทฺท ปรพิ พฺ าชก เอตทโวจ อล อาวโุ ส สภุ ทฺท มา
ตถาคต วเิ หเสิ กิลนโฺ ต ภควาติ ฯ
ตติยมปฺ ิ โข สภุ ทโฺ ท ปรพิ พฺ าชโก อายสฺมนตฺ อานนฺท เอตทโวจ สุต เมต โภ
อานนทฺ ปรพิ พฺ าชกาน วฑุ ฺฒาน มหลลฺ กาน อาจรยิ ปาจรยิ าน ภาสมานาน กทาจิ กรหจิ
ตถาคตา โลเก อปุ ปฺ ชชฺ นฺติ อรหนโฺ ต สมมฺ าสมพฺ ุทธฺ า อชเฺ ชว รตตฺ ิยา ปจฉฺ ิเม ยาเม
สมณสฺส โคตมสฺส ปรนิ ิพฺพาน ภวสิ สฺ ติ อตฺถิ จ เม อย กงขฺ าธมโฺ ม อุปฺปนโฺ น
เอวมปฺ สนโฺ น อห สมเณ โคตเม ปโหติ เม สมโณ โคตโม ตถา ธมมฺ เทเสตุ ยถา
อห อมิ กงขฺ าธมฺม ปชเหยยฺ สาธาห โภ อานนฺท ลเภยฺย สมณ โคตม ทสสฺ นายาติ
ตตยิ มปฺ ิ โข อายสมฺ า อานนโฺ ท สภุ ททฺ ปรพิ ฺพาชก เอตทโวจ อล อาวุโส
สุภททฺ มา ตถาคต วิเหเสิ กลิ นโฺ ต ภควาติ ฯ อสฺโสสิ โข ภควา อายสมฺ โต อานนฺทสสฺ
สุภทฺเทน ปรพิ พฺ าชเกน สทฺธึ อมิ กถาสลฺลาป ฯ
อถโข ภควา อายสมฺ นตฺ อานนฺท อามนเฺ ตสิ อล อานนทฺ มา สภุ ททฺ วาเรสิ
ลภตุ อานนทฺ สภุ ทฺโท ตถาคต ทสฺสนาย ยงกฺ ิจฺ ิ ม สภุ ทฺโท ปุจฉฺ ิสฺสติ สพฺพนตฺ
อฺาเปกโฺ ข ว ม ปจุ ฉฺ ิสฺสติ โน วิเหสาเปกฺโข ยฺจสสฺ าห ปุฏฺโ พฺยากรสิ ฺสามิ ต
ขิปฺปเมว อาชานิสสฺ ตตี ิ ฯ
อถโข อายสมฺ า อานนฺโท สุภทฺท ปรพิ พฺ าชก เอตทโวจ คจฉฺ าวุโส สภุ ททฺ
กโรติ เต ภควา โอกาสนฺติ ฯ
อถโข สุภทโฺ ท ปรพิ พฺ าชโก เยน ภควา เตนปุ สงกฺ มิ อปุ สงกฺ มติ ฺวา ภควตา สทธฺ ึ
สมโฺ มทิ สมโฺ มทนยี กถ สาราณีย วตี สิ าเรตฺวา เอกมนฺต นิสีทิ ฯ เอกมนตฺ นิสนิ ฺโน
โข สุภทโฺ ท ปรพิ ฺพาชโก ภควนตฺ เอตทโวจ เยเม โภ โคตม สมณพรฺ าหมฺ ณา สงฺฆโิ น
คณิโน คณาจรยิ า าตา ยสสสฺ ิโน ตติ ฺถกรา สาธุสมมฺ ตา พหชุ นสสฺ เสยยฺ ถที ปูรโณ
กสฺสโป มกฺขลิ โคสาโล อชโิ ต เกสกมฺพโล ปกุโธ กจฺจายโน สชฺ โย เวลฏฺปุตฺโต
นคิ ณโฺ นาฏปตุ ฺโต สพเฺ พ เต สกาย ปฏิ ฺ าย อพภฺ ฺ ส ุ สพฺเพ ปน น อพฺภฺสุ อุทาหุ
เอกจเฺ จ น อพฺภฺส ูติ ฯ
๑๓๑
อล สภุ ททฺ ติฏฺ เตต สพเฺ พ เต สกาย ปฏิฺาย อพฺภฺสุ สพฺเพ ปน น
อพฺภฺส ุ อทุ าหุ เอกจฺเจ อพภฺ ฺสุ เอกจฺเจ น อพฺภฺสูติ ธมฺมนฺเต สุภทฺท
เทสสิ สฺ ามิ ต สณุ าหิ สาธกุ มนสกิ โรหิ ภาสสิ ฺสามตี ิ ฯ
เอว ภนฺเตติ โข สุภทโฺ ท ปรพิ ฺพาชโก ภควโต ปจฺจสฺโสสิ ฯ ภควา เอตทโวจ
ยสมฺ ึ โข สุภททฺ ธมฺมวนิ เย อรโิ ย อฏฺ งคฺ ิโก มคฺโค น อุปลพฺภติ สมโณปิ ตตฺถ น
อุปลพภฺ ติ ทตุ โิ ยปิ ตตถฺ สมโณ น อปุ ลพภฺ ติ ตติโยปิ ตตถฺ สมโณปิ น อปุ ลพภฺ ติ
จตตุ ฺโถปิ ตตฺถ สมโณ น อปุ ลพฺภติ
ยสฺมิ จฺ โข สภุ ทฺท ธมฺมวินเย อรโิ ย อฏฺงคฺ ิโก มคโฺ ค อปุ ลพฺภติ สมโณปิ
ตตฺถ อปุ ลพภฺ ติ ทุตโิ ยปิ ตตถฺ สมโณ อุปลพฺภติ ตตโิ ยปิ ตตถฺ สมโณ อปุ ลพฺภติ
จตตุ ฺโถปิ ตตถฺ สมโณ อปุ ลพฺภติ อิมสมฺ ึ โข สุภททฺ ธมฺมวนิ เย อรโิ ย อฏฺงฺคิโก
มคโฺ ค อุปลพฺภติ อิเธว สุภทฺท สมโณ อธิ ทตุ โิ ย สมโณ อิธ ตตโิ ย สมโณ อธิ จตตุ โฺ ถ
สมโณ สุ ฺา ปรปปฺ วาทา สมเณภิ อเฺ หิ อเิ ม จ สุภททฺ ภกิ ขฺ ู สมฺมา วิหเรยยฺ ุ
อสุ ฺโ โลโก อรหนฺเตหิ อสสฺ าติ ฯ
[๑๓๙] เอกนู ตึส วยสา สภุ ททฺ
ย ปพพฺ ชึ กกึ สุ ลานุเอสี
วสสฺ านิ ปฺาสสมาธกิ านิ
ยโต อห ปพพฺ ชิโต สุภททฺ
ายสฺส ธมฺมสสฺ ปเทสวตตฺ ิ
อิโต พหทิ ธฺ า สมโณปิ นตถฺ ิ ฯ
ทุติโยปิ สมโณ นตฺถิ ตติโยปิ สมโณ นตฺถิ จตุตฺโถปิ สมโณ นตฺถิ สฺุ า ปรปฺปวาทา
สมเณภิ อฺเหิ อิเม จ สุภททฺ ภกิ ฺขู สมฺมา วหิ เรยฺยุ อสุ โฺ โลโก อรหนเฺ ตหิ อสฺสาติ ฯ
[๑๔๐] เอว วตุ เฺ ต สภุ ทโฺ ท ปรพิ ฺพาชโก ภควนตฺ เอตทโวจ อภกิ กฺ นตฺ ภนเฺ ต
อภกิ ฺกนตฺ ภนเฺ ต เสยยฺ ถาปิ ภนเฺ ต นกิ กฺ ชุ ชฺ ติ วา อกุ ฺกชุ ฺเชยฺย ปฏจิ ฺฉนฺน วา ววิ เรยฺย
มูฬหฺ สสฺ วา มคคฺ อาจิกเฺ ขยยฺ อนฺธกาเร วา เตลปฺปชโฺ ชต ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ
๑๓๒
ทกขฺ นฺติ เอวเมว ภควตา อเนกปรยิ าเยน ธมฺโม ปกาสิโต เอสาห ภนเฺ ต ภควนตฺ สรณ
คจฉฺ ามิ ธมมฺ ฺจ ภกิ ขฺ ุสงฺฆจฺ ลเภยยฺ ามห ภนเฺ ต ภควโต สนตฺ เิ ก ปพฺพชฺช ลเภยฺย
อุปสมปฺ ทนตฺ ิ ฯ
โย โข สุภททฺ อฺตติ ถฺ ยิ ปพุ ฺโพ อมิ สมฺ ึ ธมฺมวินเย อากงขฺ ติ ปพพฺ ชชฺ อากงฺขติ
อุปสมปฺ ท โส จตตฺ าโร มาเส ปรวิ สติ จตุนนฺ มาสาน อจจฺ เยน อารทฺธจิตตฺ า ภิกฺขู
ปพฺพาเชนตฺ ิ อุปสมฺปาเทนฺติ ภกิ ขฺ ภุ าวาย อปิ จ เมตถฺ ปุคคฺ ลเวมตตฺ ตา วทิ ิตาติ ฯ
สเจ ภนฺเต อฺติตถฺ ยิ ปุพฺพา อมิ สฺมึ ธมมฺ วนิ เย อากงฺขนตฺ า ปพพฺ ชชฺ อากงฺขนตฺ า
อุปสมปฺ ท จตตฺ าโร มาเส ปรวิ สนฺติ จตุนฺน มาสาน อจฺจเยน อารทฺธจติ ฺตา ภกิ ฺขู
ปพพฺ าเชนตฺ ิ อุปสมฺปาเทนตฺ ุ ภิกขฺ ุภาวาย อห จตฺตาริ วสฺสานิ ปรวิ สสิ สฺ ามิ จตุนนฺ
วสสฺ าน อจฺจเยน อารทฺธจติ ตฺ า ภกิ ขฺ ู ปพฺพาเชนตฺ ุ อุปสมปฺ าเทนตฺ ุ ภกิ ขฺ ภุ าวายาติ ฯ
อถโข ภควา อายสมฺ นตฺ อานนทฺ อามนฺเตสิ เตนหานนทฺ สุภททฺ ปรพิ พฺ าชก ปพพฺ าเชถาติ
ฯ เอว ภนเฺ ตติ โข อายสมฺ า อานนโฺ ท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ ฯ อถโข สุภทฺโท ปรพิ พฺ าชโก
อายสฺมนตฺ อานนฺท เอตทโวจ ลาภา เต อาวุโส อานนฺท สุลทฺธ เต อาวโุ ส อานนทฺ
เย เอตฺถ สตถฺ ารา สมมฺ ขุ า อนเฺ ตวาสิกาภิเสเกน อภสิ ติ ฺตาติ ฯ อลตถฺ โข สุภทฺโท ปรพิ -ฺ
พาชโก ภควโต สนตฺ ิเก ปพฺพชชฺ อลตฺถ อปุ สมปฺ ท ฯ อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา
สภุ ทฺโท เอโก วปู กฏโฺ อปปฺ มตฺโต อาตาปี ปหิตตโฺ ต วหิ รนฺโต นจิรสเฺ สว ยสฺสตฺถาย
กลุ ปตุ ตฺ า สมมฺ เทว อคารสมฺ า อนคารยิ ปพพฺ ชนฺติ ตทนตุ ฺตร พรฺ หมฺ จรยิ ปรโิ ยสาน ทิฏเฺ
ว ธมเฺ ม สย อภิฺา สจฺฉิกตวฺ า อปุ สมปฺ ชฺช วหิ าสิ ขีณา ชาติ วสุ ติ พฺรหมฺ จรยิ กต
กรณยี นาปร อิตฺถตตฺ ายาติ อพฺภฺาสิ ฯ อฺ ตโร โข ปน อายสมฺ า สุภทฺโท อรหต
อโหสิ ฯ
โส ภควโต ปจฺฉิโม สกขฺ สิ าวโก อโหสีติ ฯ
ปฺจมภาณวารํ สมตฺตํ ฯ
๑๓๓
วสิ าขมาสสสฺ (เดอื น ๖) สกุ กฺ ปกขฺ สสฺ ๑๕ ค่าํ
ภควโต ปจฉฺ ิมวาจา (ธมฺมวนิ โย อาวุโสวาโท)
สยามรฏฺสสฺ เตปิฏกํ เลมท่ี ๑๐ สุตตฺ นฺตปิ ฏเก ทฆี นิกายสสฺ มหาวคโฺ ค ขอ ๑๔๑-๑๔๓
มหาปรนิ พิ ฺพานสตุ ตฺ ํ ฉฏฺภาณวารํ
[๑๔๑] อถโข ภควา อายสฺมนตฺ อานนทฺ อามนฺเตสิ สิยา โข ปนานนฺท ตมุ หฺ าก
เอวมสฺส อตีตสตฺถกุ ปาวจน นตฺถิ โน สตถฺ าติ น โข ปเนต อานนทฺ เอว ทฏฺพฺพ
โย โว อานนทฺ มยา ธมโฺ ม จ วนิ โย จ เทสิโต ปฺตฺโต โส โว มมจฺจเยน สตถฺ า
ยถา โข ปนานนฺท เอตรหิ ภกิ ฺขู อฺมฺ อาวุโสวาเทน สมุทาจรนตฺ ิ น เต
มมจจฺ เยน เอว สมุทาจรติ พฺพ เถรตเรน อานนฺท ภิกฺขนุ า นวกตโร ภิกขฺ ุ นาเมน วา
โคตฺเตน วา อาวโุ สวาเทน วา สมุทาจรติ พฺโพ นวกตเรน ภกิ ฺขุนา เถรตโร ภิกขฺ ุ ภนเฺ ตติ
วา อายสฺมาติ วา สมุทาจรติ พโฺ พ อากงขฺ มาโน อานนฺท สงฺโฆ มมจจฺ เยน ขทุ ทฺ าน-ุ
ขทุ ฺทกานิ สกิ ขฺ าปทานิ สมูหนตุ ฉนนฺ สสฺ อานนทฺ ภิกขฺ โุ น มมจจฺ เยน พรฺ หฺมทณฺโฑ
ทาตพฺโพติ ฯ กตโม ปน ภนเฺ ต พฺรหฺมทณโฺ ฑติ ฯ ฉนฺโน อานนทฺ ภกิ ฺขุ ย อิจเฺ ฉยยฺ
ต วเทยยฺ โส ภกิ ขฺ หู ิ เนว วตตฺ พโฺ พ น โอวทติ พฺโพ น อนสุ าสติ พโฺ พติ ฯ
[๑๔๒] อถโข ภควา ภกิ ขฺ ู อามนเฺ ตสิ สิยา โข ปน ภกิ ขฺ เว เอกภกิ ฺขุสสฺ ปิ กงฺขา
วา วิมติ วา พุทฺเธ วา ธมฺเม วา สงเฺ ฆ วา มคฺเค วา ปฏปิ ทาย วา ปจุ ฉฺ ถ ภิกขฺ เว
มา ปจฺฉา วปิ ฺปฏิสารโิ น อหวุ ตฺถ สมมฺ ขุ ีภโู ต โน สตฺถา อโหสิ น มย สิกฺขิมฺหา
ภควนตฺ สมฺมุขา ปฏิปจุ ฉฺ ิตนุ ฺติ ฯ เอว วุตฺเต เต ภกิ ขฺ ู ตณุ หฺ ี อเหสุ ฯ
ทุตยิ มปฺ ิ โข ภควา ภิกขฺ ู อามนฺเตสิ สิยา โข ปน ภกิ ฺขเว เอกภกิ ฺขุสฺสปิ กงฺขา วา
วิมติ วา พุทเฺ ธ วา ธมฺเม วา สงเฺ ฆ วา มคฺเค วา ปฏิปทาย วา ปจุ ฉฺ ถ ภกิ ฺขเว มา
ปจฺฉา วปิ ฺปฏสิ ารโิ น อหวุ ตถฺ สมมฺ ขุ ีภูโต โน สตฺถา อโหสิ น มย สิกขฺ ิมฺหา ภควนตฺ
สมมฺ ขุ า ปฏปิ ุจฺฉิตนุ ตฺ ิ ฯ ทตุ ิยมฺปิ โข เต ภกิ ฺขู ตุณฺหี อเหสุ ฯ
ตติยมปฺ ิ โข ภควา ภิกขฺ ู อามนเฺ ตสิ สยิ า โข ปน ภิกขฺ เว เอกภกิ ฺขสุ ฺสปิ กงขฺ า
วา วิมติ วา พทุ เฺ ธ วา ธมเฺ ม วา สงเฺ ฆ วา มคฺเค วา ปฏิปทาย วา ปจุ ฺฉถ ภิกฺขเว มา
๑๓๔
ปจฺฉา วปิ ฺปฏสิ ารโิ น อหวุ ตถฺ สมมฺ ุขภี ูโต โน สตถฺ า อโหสิ น มย สิกขฺ มิ หฺ า ภควนตฺ
สมฺมขุ า ปฏปิ จุ ฉฺ ติ นุ ฺติ ฯ ตติยมปฺ ิ โข เต ภกิ ฺขู ตณุ ฺหี อเหสุ ฯ
อถโข ภควา ภกิ ขฺ ู อามนเฺ ตสิ สิยา โข ปน ภกิ ขฺ เว สตฺถุ คารเวนปิ น ปจุ เฺ ฉยฺยาถ
สหายโกปิ ภกิ ฺขเว สหายกสฺส อาโรเจตูติ ฯ เอว วตุ เฺ ต เต ภกิ ขฺ ู ตณุ หฺ ี อเหสุ ฯ
อถโข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺต เอตทโวจ อจฉฺ รยิ ภนฺเต อพฺภตุ ภนฺเต เอว
ปสนฺโน อห ภนเฺ ต อิมสมฺ ึ ภกิ ขฺ สุ งฺเฆ นตถฺ ิ อมิ สมฺ ึ ภิกฺขสุ งฺเฆ เอกภิกขฺ ุสฺสาปิ กงฺขา
วา วมิ ติ วา พทุ ฺเธ วา ธมฺเม วา สงเฺ ฆ วา มคเฺ ค วา ปฏปิ ทาย วาติ ฯ
ปสาทา โข ตวฺ อานนทฺ วเทสิ าณเมว เหตฺถ อานนทฺ ตถาคตสฺส นตฺถิ อมิ สมฺ ึ
ภิกฺขสุ งเฺ ฆ เอกภิกขฺ ุสฺสาปิ กงฺขา วา วมิ ติ วา พทุ เฺ ธ วา ธมเฺ ม วา สงเฺ ฆ วา มคฺเค วา
ปฏิปทาย วา อเิ มส หิ อานนฺท ปฺจนฺน ภิกขฺ สุ ตาน โย ปจฺฉมิ โก ภกิ ขฺ ุ โส โสตาปนฺโน
อวนิ ปิ าตธมโฺ ม นยิ โต สมโฺ พธปิ รายโนติ ฯ
[๑๔๓] อถโข ภควา ภิกขฺ ู อามนฺเตสิ หนทฺ ทานิ ภิกฺขเว อามนตฺ ยามิ โว วยธมฺมา
สงขฺ ารา อปปฺ มาเทน สมฺปาเทถาติ ฯ อย ตถาคตสฺส ปจฺฉมิ า วาจา ฯ
๑๓๕
วิสาขมาสสสฺ (เดือน ๖) สกุ ฺกปกฺขสสฺ ๑๕ ค่าํ
ภควโต ปรนิ ิพพฺ านสุตตฺ ํ
สยฺ ามรฏฺสฺส เตปิฏกํ เลมท่ี ๑๐ สตุ ตฺ นฺตปิ ฏเก ทีฆนกิ ายสสฺ มหาวคฺโค ขอ ๑๔๔-๑๕๐
มหาปรนิ พิ ฺพานสตุ ฺตํ ฉฏฺภาณวารํ พรฺ หมาทิภาสติ ํ
[๑๔๔] อถโข ภควา ปมชฺฌาน สมาปชฺชิ ปมชฌฺ านา วุฏฺหติ วฺ า ทุตยิ ชฌฺ าน
สมาปชฺชิ ทตุ ิยชฺฌานา วฏุ ฺหติ วฺ า ตติยชฌฺ าน สมาปชชฺ ิ ตติยชฌฺ านา วฏุ ฺ หิตฺวา จตตุ ถฺ ชฌฺ านํ
สมาปชชฺ ิ จตตุ ถฺ ชฌฺ านา วุฏฺ หิตฺวา อากาสานจฺ ายตน สมาปชฺชิ อากาสานจฺ ายตน-
สมาปตฺติยา วฏุ ฺ หิตวฺ า วิฺาณฺจายตน สมาปชฺชิ วิ ฺ าณฺจายตนสมาปตฺตยิ า วฏุ ฺ หิตวฺ า
อากิฺจฺ ายตน สมาปชชฺ ิ อากิฺจฺายตนสมาปตตฺ ยิ า วฏุ ฺ หติ วฺ า เนวสฺ านาสฺ ายตน
สมาปชชฺ ิ เนวสฺานาสฺายตนสมาปตตฺ ยิ า วฏุ ฺ หติ ฺวา สฺ าเวทยติ นิโรธ สมาปชชฺ ิ ฯ
อถโข อายสฺมา อานนโฺ ท อายสมฺ นตฺ อนรุ ุทธฺ เอตทโวจ ปรนิ ิพพฺ ุโต ภนเฺ ต อนุรุทธฺ
ภควาติ ฯ นาวโุ ส อานนทฺ ภควา ปรนิ ิพพฺ ุโต สฺาเวทยติ นิโรธ สมาปนฺโนติ ฯ
อถโข ภควา สฺ าเวทยติ นิโรธสมาปตตฺ ยิ า วฏุ ฺ หิตวฺ า เนวสฺานาสฺายตน
สมาปชชฺ ิ เนวสฺ านาสฺายตนสมาปตตฺ ยิ า วฏุ ฺหติ ฺวา อากิ ฺจฺายตน สมาปชฺชิ
อากิ จฺ ฺายตนสมาปตตฺ ยิ า วุฏฺ หิตวฺ า วิฺาณจฺ ายตน สมาปชชฺ ิ วิฺ าณจฺ ายตน-
สมาปตตฺ ยิ า วฏุ ฺหติ วฺ า อากาสานจฺ ายตน สมาปชชฺ ิ อากาสานฺจายตนสมาปตตฺ ยิ า วุฏฺ หติ ฺวา
จตตุ ถฺ ฌาน สมาปชชฺ ิ จตุตถฺ า ฌานา วุฏฺหติ ฺวา ตติย ฌาน สมาปชฺชิ ตตยิ า ฌานา
วฏุ ฺ หติ วฺ า ทตุ ยิ ฌาน สมาปชชฺ ิ ทุติยา ฌานา วุฏฺหติ วฺ า ปม ฌาน สมาปชฺชิ ปมา
ฌานา วฏุ ฺ หติ วฺ า ทุตยิ ฌาน สมาปชชฺ ิ ทุตยิ า ฌานา วฏุ ฺ หติ ฺวา ตตยิ ฌาน สมาปชฺชิ
ตตยิ า ฌานา วฏุ ฺ หิตวฺ า จตุตฺถ ฌาน สมาปชฺชิ ฯ จตตุ ถฺ า ฌานา วฏุ ฺหติ วฺ า สมนนตฺ รา
ภควา ปรนิ ิพพฺ ายิ ฯ
[๑๔๕] ปรนิ ิพฺพุเต ภควติ สห ปรนิ ิพฺพานา มหาภูมิจาโล อโหสิ ภึสนโก โลมหโ ส
เทวทุนฺทภิโย จ ผลึสุ ฯ
[๑๔๖] ปรนิ ิพฺพเุ ต ภควติ สห ปรนิ พิ ฺพานา พรฺ หมฺ า สหมฺปติ อมิ คาถ อภาสิ
สพฺเพ ว นกิ ขฺ ิปิ สฺสนฺติ ภูตา โลเก สมุสสฺ ย
๑๓๖
ยตฺถ เอตาทิโส สตฺถา โลเก อปฺปฏิปุคคฺ โล
ตถาคโต พลปฺปตฺโต สมฺพทุ โฺ ธ ปรนิ ิพพฺ ุโตติ
[๑๔๗] ปรนิ ิพฺพุเต ภควติ สห ปรนิ พิ ฺพานา สกโฺ ก เทวานมนิ โฺ ท อิม คาถ อภาสิ
อนจิ ฺจา วต สงขฺ ารา อุปฺปาทวยธมมฺ โิ น
อปุ ปฺ ชฺชิตวฺ า นริ ุชฺฌนตฺ ิ เตส วูปสโม สุโขติ ฯ
[๑๔๘] ปรนิ พิ ฺพุเต ภควติ สห ปรนิ พิ พฺ านา อายสฺมา อนุรุทฺโธ อมิ า คาถา อภาสิ
นาหุ อสสฺ าสปสฺสาโส ต จิตฺตสสฺ ตาทโิ น
อเนชฺโช สนตฺ มิ ารพภฺ ย กาลมกรี มนุ ิ ฯ
อสลลฺ ีเนน จติ เฺ ตน เวทน อชฺฌวาสยิ
ปชโฺ ชตสเฺ สว นิพพฺ าน วโิ มกฺโข เจตโส อหตู ิ ฯ
[๑๔๙] ปรนิ ิพฺพุเต ภควติ สห ปรนิ พิ พฺ านา อายสมฺ า อานนฺโท อมิ คาถ อภาสิ
ตทาสิ ย ภสึ นก ตทาสิ โลมหสน
สพฺพาการวรเู ปเต สมพฺ ุทเฺ ธ ปรนิ พิ พฺ เุ ตติ ฯ
[๑๕๐] ปรนิ พิ ฺพเุ ต ภควติ เย เตตฺถ ภกิ ฺขู อวีตราคา อปเฺ ปกจฺเจ พาหา ปคฺคยหฺ
กนทฺ นฺติ ฉินนฺ ปาท วิย ปปตนตฺ ิ อาวฏฺฏนตฺ ิ ววิ ฏฏฺ นฺติ อตขิ ปิ ปฺ ภควา ปรนิ พิ พฺ ุโต อติขปิ ปฺ
สคุ โต ปรนิ พิ ฺพุโต อตขิ ปิ ฺป จกฺขมุ า โลเก อนฺตรหิโตติ ฯ เย ปน เต ภกิ ขฺ ู วตี ราคา เต สตา
สมปฺ ชานา อธวิ าเสนฺติ อนจิ ฺจา วต สงขฺ ารา ต กเุ ตตฺถ ลพฺภาติ ฯ
[๑๕๑] อถโข อายสฺมา อนุรทุ ฺโธ ภิกขฺ ู อามนฺเตสิ อลํ อาวโุ ส มา โสจิตฺถ มา ปรเิ ทวติ ถฺ
น นุ เอตํ อาวโุ ส ภควตา ปฏกิ จฺเจว อกขฺ าตํ สพเฺ พเหว ปิ เยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วนิ าภาโว
อฺญถาภาโว ตํ กเุ ตตถฺ อาวโุ ส ลพฺภา
ยนฺตํ ชาตํ ภตู ํ สงขฺ ตํ ปโลกธมฺมํ ตํ วต มา ปลชุ ชฺ ีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ เทวตา อาวโุ ส
อชุ ฌฺ ายนฺตตี ิ ฯ กถภํ ตู า ปน ภนฺเต อนรุ ทุ ธฺ เทวตา มนสกิ โรนตฺ ีติ ฯ สนตฺ าวโุ ส อานนทฺ เทวตา
๑๓๗
อากาเส ปฐวีสญฺ ินิโย เกเส ปกริ ยิ กนฺทนตฺ ิ พาหา ปคฺคยฺห กนทฺ นฺติ ฉนิ ฺนปาทํ วยิ ปปตนฺติ
อาวฏฺฏนตฺ ิ วิวฏฺฏนฺติ อตขิ ปิ ฺปํ ภควา ปรนิ พิ พฺ ุโต อตขิ ปิ ฺปํ สคุ โต ปรนิ ิพพฺ ุโต อตขิ ิปปฺ ํ จกฺขุมา โลเก
อนตฺ รหิโตติ สนฺตาวโุ ส อานนฺท เทวตา ปฐวิยา ปฐวสี ญฺ นิ โิ ย เกเส ปกิรยิ กนฺทนตฺ ิ พาหา
ปคคฺ ยฺห กนฺทนตฺ ิ ฉินฺนปาทํ วิย ปปตนตฺ ิ อาวฏฺฏนตฺ ิ ววิ ฏฺฏนฺติ อติขปิ ปฺ ํ ภควา ปรนิ ิพฺพโุ ต อตขิ ิปปฺ ํ
สุคโต ปรนิ พิ ฺพโุ ต อติขิปปฺ ํ จกขฺ ุมา โลเก อนตฺ รหิโตติ ฯ ยา ปน เทวตา วีตราคา ตา สตา
สมฺปชานา อธวิ าเสนตฺ ิ อนจิ ฺจา สงขฺ ารา ตํ กุเตตฺถ ลพภฺ าติ ฯ
อถโข อายสฺมา จ อนรุ ุทโฺ ธ อายสฺมา จ อานนโฺ ท ตํ รตฺตาวเสสํ ธมฺมิยา กถาย วีตนิ าเมสุํ
ฯ อถโข อายสมฺ า อนุรุทฺโธ อายสฺมนตฺ ํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ คจฺฉ อาวโุ ส อานนทฺ กสุ ินารํ ปวสิ ติ วฺ า
โกสินารกานํ มลลฺ านํ อาโรเจหิ ปรนิ พิ ฺพุโต วาสฏิ ฐฺ า ภควา ยสฺสทานิ กาลํ มฺญถาติ ฯ
เอวํ ภนเฺ ตติ โข อายสมฺ า อานนฺโท อายสมฺ โต อนรุ ุทฺธสสฺ ปฏิสฺสุตวฺ า ปุพฺพณฺหสมยํ
นวิ าเสตวฺ า ปตตฺ จีวรํ อาทาย อทตุ โิ ย กสุ นิ ารํ ปาวสิ ิ ฯ
โย โว อานนทฺ มยา ธมโฺ ม จ วนิ โย จ เทสโิ ต ปฺ ตโฺ ต
โส โว มมจจฺ เยน สตฺถา
๑๓๘
วิสาขมาสสสฺ (เดอื น ๖) กาฬปกขฺ สสฺ ๒ ค่ํา
จนฺทกนิ นฺ รชาตกํ
[๑๘๘๓] สฺยามรฏฺสฺส เตปิฏกํ เลม ท่ี ๒๗ สุตตฺ นฺตปิ ฏเก ทฆี นกิ ายสสฺ มหาวคฺโค
สตุ ฺต. ขุ. ชาตกํ (๑): เอก-จตฺตาลีสนิปาตชาตกํ ขอ ๑๘๘๓
อปุ นียตทิ ํ มเฺ ญ จนเฺ ท โลหติ มททฺ เน
อชชฺ าปิ วชิ หามิ ชวี ิตํ ปาณา เม จนเฺ ท นริ ชุ ฌฺ นตฺ ิ ฯ
โอสธิ เม ทกุ ฺขํ หทยํ เม ฑยฺหเต นติ มมฺ ามิ
ตว จนฺทยิ า โสจนฺติยา น นํ อเฺ ญหิ โสเกหิ ฯ
ตณิ มวิ วนมวิ มิลายามิ นที อปรปิ ณุ ณฺ าว สุสฺสามิ
ตว จนฺทิยา โสจนตฺ ิยา น นํ อเฺ ญหิ โสเกหิ ฯ
วสฺสมวิ สเร ปาเท อมิ านิ อสสฺ ูนิ วตตฺ เร มยฺหํ
ตว จนทฺ ยิ า โสจนตฺ ยิ า น นํ อฺเญหิ โสเกหิ ฯ
[๑๘๘๔] ปาโป โข ราชปตุ ฺโต โย เม อิจฉฺ ติ ปตึ วรากยิ า
วิชฌฺ ิ วนมูลสฺมึ โสยํ วิทโฺ ธ ฉมา เสติ ฯ
อิมํ มยฺหํ หทยโสกํ ปฏิมุจฺ ตุ ราชปตุ ตฺ ตว มาตา
โย มยฺหํ หทยโสโก กปึ รุ สิ ํ อเวกขฺ มานาย ฯ
อิมํ มยฺหํ หทยโสกํ ปฏิมุจฺ ตุ ราชปตุ ตฺ ตว ชายา
โย มยหฺ ํ หทยโสโก กปึ ุรสิ ํ อเวกขฺ มานาย ฯ
มา จ ปตุ ตฺ ํ มา จ ปตึ อทฺทกขฺ ิ ราชปุตตฺ ตว มาตา
โย กึปุรสิ ํ อวธิ อทสู กํ มยฺหํ กามาหิ ฯ
มา จ ปุตตฺ ํ มา จ ปตึ อทฺทกขฺ ิ ราชปตุ ตฺ ตว ชายา
๑๓๙
[๑๘๘๕] โย กปึ ุรสิ ํ อวธิ อทูสกํ มยฺหํ กามาหิ ฯ
[๑๘๘๖] มา ตวฺ ํ จนฺเท โรทิ มา โสจิ วนตมิ ิรมตตฺ กขฺ ิ
[๑๘๘๗] มม ตวฺ ํ เหหิสิ ภรยิ า ราชกุเล ปชู ติ า นารภี ิ ฯ
[๑๘๘๘] อปิ นนู าหํ มรสิ สฺ ํ นาหํ ราชปตุ ฺต ตว เหสสฺ ํ
โย กึปรุ สิ ํ อวธิ อทูสกํ มยฺหํ กามาหิ ฯ
อปิ ภรี ุเก อปิ ชีวติ กุ ามิเก กปึ รุ สิ ี คจฺฉ หมิ วนฺตํ
ตาลสิ ตคฺครโภชนา อฺเญ ตํ มคิ า รมิสฺสนตฺ ิ ฯ
เต ปพพฺ ตา ตา จ กนฺทรา ตา จ คิรคิ หุ าโย
ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กปึ รุ สิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
เยสุ ปพฺพเตสุ มยํ เอกโต อภริ มมิ หฺ า
ตตฺถ ตํ อปสฺสนตฺ ี กปึ ุรสิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
เต ปณณฺ สนฺถตา รมณียา วาฬมเิ คหิ อนจุ ิณฺณา
ตตฺถ ตํ อปสฺสนฺตี กปึ ุรสิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
เต ปปุ ฺผสนฺถตา รมณียา วาฬมเิ คหิ อนจุ ิณฺณา
ตตถฺ ตํ อปสสฺ นฺตี กปึ รุ สิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
อจฺฉา สวนตฺ ี คิรวิ นนทิโย กุสุมาภกิ ณิ ณฺ โสตาโย
ตตถฺ ตํ อปสสฺ นฺตี กปึ ุรสิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
นลี านิ หมิ วโต ปพพฺ ตสสฺ กูฏานิ ทสฺสนยี านิ
ตตถฺ ตํ อปสฺสนฺตี กปึ รุ สิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
ปี ตานิ หมิ วโต ปพพฺ ตสสฺ กูฏานิ ทสสฺ นียานิ
ตตถฺ ตํ อปสฺสนตฺ ี กปึ รุ สิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
๑๔๐
[๑๘๘๙] ตมฺพานิ หมิ วโต ปพฺพตสสฺ กูฏานิ ทสฺสนยี านิ
[๑๘๙๐] ตตถฺ ตํ อปสสฺ นตฺ ี กปึ รุ สิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
ตุงฺคานิ หมิ วโต ปพพฺ ตสฺส กูฏานิ ทสสฺ นยี านิ
ตตถฺ ตํ อปสฺสนตฺ ี กปึ ุรสิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
เสตานิ หิมวโต ปพพฺ ตสฺส กูฏานิ ทสฺสนยี านิ
ตตฺถ ตํ อปสสฺ นตฺ ี กปึ ุรสิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
จิตรฺ านิ หมิ วโต ปพฺพตสสฺ กฏู านิ ทสฺสนยี านิ
ตตฺถ ตํ อปสสฺ นตฺ ี กปึ รุ สิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
ยกฺขคณเสวิเต คนฺธมาทเน โอสเธหิ สฺฉนเฺ น
ตตฺถ ตํ อปสสฺ นฺตี กปึ รุ สิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
กปึ รุ สิ เสวิเต คนธฺ มาทเน โอสเธหิ สฉฺ นฺเน
ตตถฺ ตํ อปสฺสนฺตี กปึ ุรสิ กถํ อหํ กาสํ ฯ
วนเฺ ท เต (ปาเท) อยริ พฺรหเฺ ม โย เม อจิ ฺฉิตํ ปตึ วรากิยา
อมเตน อภสิ ิ ฺจิ สมาคตสมฺ ึ ปิยตเมน ฯ
วจิ รามทานิ คริ วิ นนทิโย กสุ ุมาภกิ ณิ ณฺ โสตาโย
นานาทุมวสนาโย ปิ ยวํ ทา อญฺ มฺญสฺสาติ ฯ
จนทฺ กนิ นฺ รชาตกํ ทตุ ยิ ํ
๑๔๑
วิสาขมาสสฺส (เดอื น ๖) กาฬปกฺขสสฺ ๘ ค่ํา
ภควโต สรรี ชฺฌาปนํ สตุ ตฺ ํ
สยฺ ามรฏฺสสฺ เตปิฏกํ เลมท่ี ๑๐ (ปี ๒๕๕๖) สตุ ตฺ นตฺ ปิ ฏเก ทีฆนิกายสฺส มหาวคโฺ ค ขอ ๑๕๖
มหาปรนิ พิ พฺ านสุตตฺ ํ ฉฏฺภาณวารํ พุทฺธสรรี ปูชา
[๑๕๖] เตน โข ปน สมเยน จตฺตาโร มลฺลปาโมกขฺ า สสี นฺหาตา อหตานิ วตถฺ านิ
นิวตถฺ า มย ภควโต จติ ก อาฬิมเฺ ปสฺสามาติ น สกโฺ กนฺติ อาฬมิ เฺ ปตุ ฯ
อถโข โกสินารกา มลลฺ า อายสฺมนตฺ อนุรุทธฺ เอตทโวจุ โก นุ โข ภนฺเต
อนุรทุ ฺธ เหตุ โก ปจจฺ โย เยนิเม จตตฺ าโร มลลฺ ปาโมกฺขา สีสนหฺ าตา อหตานิ วตถฺ านิ
นิวตฺถา มย ภควโต จติ กฺ อาฬิมฺเปสฺสามาติ น สกโฺ กนตฺ ิ อาฬมิ เฺ ปตุนตฺ ิ ฯ
อฺ ถา โข วาสฏิ ฺ า เทวตาน อธปิ ปฺ าโยติ ฯ
กถ ปน ภนฺเต เทวตาน อธปิ ฺปาโยติ ฯ
เทวตาน โข วาสฏิ ฺ า อธปิ ปฺ าโย อย อายสมฺ า มหากสสฺ โป ปาวาย กสุ ินาร
อทธฺ านมคคฺ ปฏิปนโฺ น มหตา ภิกขฺ สุ งฺเฆน สทธฺ ึ ปฺจมตฺเตหิ ภิกฺขสุ เตหิ น ตาว ภควโต
จิตโก ปชฺชลสิ สฺ ติ ยาวายสฺมา มหากสสฺ โป ภควโต ปาเท สหตถฺ า วนทฺ สิ ฺสตตี ิ ฯ
ยถา ภนฺเต เทวตาน อธปิ ปฺ าโย ตถา โหตตู ิ ฯ
อถโข อายสฺมา มหากสสฺ โป เยน กุสินาราย มกฏุ พนฺธน มลฺลาน เจตยิ เยน
ภควโต จิตโก เตนปุ สงกฺ มิ อุปสงกฺ มติ ฺวา เอกส จวี ร กตฺวา อฺชลึ ปณาเมตวฺ า
ติกขฺ ตตฺ ุ จติ ก ปทกฺขณิ กตฺวา ปาทโต ววิ รติ วฺ า ภควโต ปาเท สิรสา วนทฺ ิ ฯ
ตานปิ ิ โข ปจฺ ภิกฺขุสตานิ เอกส จีวร กตฺวา อชฺ ลึ ปณาเมตฺวา ตกิ ฺขตตฺ ุ จิตกํ
ปทกฺขิณ กตวฺ า ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทสึ ุ ฯ วนทฺ เิ ต ปนายสฺมตา มหากสสฺ เปน เตหิ จ
ปฺจหิ ภกิ ฺขุสเตหิ สยเมว ภควโต จิตโก ปชฺชลิ ฯ ฌายมานสสฺ โข ปน ภควโต
สรรี สสฺ ย อโหสิ ฉวตี ิ วา จมมฺ นตฺ ิ วา มส นตฺ ิ วา นหฺ ารตู ิ วา ลสิกาติ วา ตสฺส เนว
ฉารกิ า ปฺายติ ถฺ น มสิ สรรี าเนว อวสิสฺสึสุ ฯ เสยฺยถาปิ นาม สปปฺ ิสสฺ วา เตลสฺส วา
ฌายมานสสฺ เนว ฉารกิ า ปฺ ายติ น มสิ เอวเมว ภควโต สรรี สฺส ฌายมานสสฺ ย
๑๔๒
อโหสิ ฉวตี ิ วา จมฺมนฺติ วา มสนตฺ ิ วา นฺหารตู ิ วา ลสิกาติ วา ตสฺส เนว ฉารกิ า
ปฺายติ ถฺ น มสิ สรรี าเนว อวสสิ สฺ ึสุ ฯ
เตสฺจ ปฺจนนฺ ทสุ สฺ ยุคสตาน เทวฺ ว ทสุ ฺสานิ ฑยฺหสึ ุ ยจฺ สพพฺ อพฺภนตฺ รมิ
ยจฺ พาหริ ฯ ทฑฺเฒ โข ปน ภควโต สรเี ร อนฺตลิกฺขา อุทกธารา ปาตุภวติ ฺวา ภควโต
จติ กํ นิพพฺ าเปสิ ฯ อุทก สาลโตปิ อพฺภนุ นฺ มิตวฺ า ภควโต จติ ก นพิ พฺ าเปสิ ฯ โกสนิ ารกา
มลลฺ า สพฺพคนโฺ ธทเกน ภควโต จิตก นิพพฺ าเปสุ ฯ
อถโข โกสนิ ารกา มลลฺ า ภควโต สรรี านิ สตตฺ าห สณฺาคาเร สตตฺ ปิ ฺชร กตฺวา
ธนปุ าการ ปรกิ ขฺ ปิ ิ ตฺวา นจเฺ จหิ คีเตหิ วาทิเตหิ มาเลหิ คนฺเธหิ สกฺกรสึ ุ ครุกรสึ ุ
มาเนสุ ปเู ชสุ ฯ
๑๔๓
วิสาขมาสสฺส (เดือน ๖) กาฬปกฺขสฺส ๘ ค่ํา
ภควโต สรรี วิภาโค
[๑๕๘] สฺยามรฏฺสสฺ เตปิฏกํ สตุ ฺตนตฺ ปิ ฏเก ทีฆนกิ ายสสฺ มหาวคฺโค เลมที่ ๑๐
ขอ ๑๕๘-๑๖๐ มหาปรนิ ิพฺพานสุตฺตํ ฉฏฺภาณวารํ พทุ ธฺ สารรี กิ คาถา
เอวํ วุตฺเต โทโณ พฺราหฺมโณ เต สงฺเฆ คเณ เอตทโวจ
สณุ นตฺ ุ โภนฺโต มม เอกวากยฺ ํ
อมฺหาก พุทโฺ ธ อหุ ขนตฺ วิ าโท
น หิ สาธุยํ อตุ ตฺ มปคุ ฺคลสสฺ
สรรี ภาเค สิย สมฺปหาโร
สพเฺ พ ว โภนโต สหิตา สมคฺคา
สมโฺ มทมานา กโรมฏฺ ภาเค
วิตถฺ ารกิ า โหนตฺ ุ ทิสาสุ ถปู า
พหู ชนา จกขฺ ุมโต ปสนฺนาติ ฯ
[๑๕๙] เตนหิ พรฺ าหมฺ มณ ตวฺ ฺเจว ภควโต สรรี านิ อฏฺธา สมํ สวุ ิภตตฺ ํ วภิ ชาหีติ ฯ
เอวํ โภติ เอวํ โภติ โข โทโณ พรฺ าหมฺ โณ เตสํ สงฆฺ านํ คณานํ ปฏสิ ฺสุณติ วฺ า ภควโต สรรี านิ
อฏฺ ธา สมํ สุวิภตฺตํ วภิ ชติ ฺวา เต สงเฺ ฆ คเณ เอตทโวจ อิมํ เม โภนโฺ ต ตุมฺพํ เทนตฺ ุ อหํปิ
ตุมฺพสสฺ ถปู ฺจ มหจฺ กรสิ ฺสามตี ิ ฯ อทสํ ุ โข เต โทณสฺส พรฺ าหฺมณสสฺ ตุมพฺ ํ ฯ
[๑๖๐] อสฺโสสํุ โข ปิ ปผฺ ลิวนิยา โมรยิ า ภควา กริ กสุ ินารายํ ปรนิ พิ ฺพโุ ตติ ฯ อถโข
ปิ ปผฺ ลวิ นยิ า โมรยิ า โกสินารกานํ มลฺลานํ ทูตํ ปาเหสํุ ภควาปิ ขตฺตโิ ย มยมฺปิ ขตตฺ ยิ า
มยมฺปิ อรหาม ภควโต สรรี านํ ภาคํ มยมปฺ ิ ภควโต สรรี านํ ถปู จฺ มหฺจ กรสิ สฺ ามาติ ฯ
นตถฺ ิ ภควโต สรรี านํ ภาโค วภิ ตฺตานิ ภควโต สรรี านิ อิโต องคฺ ารํ หรถาติ ฯ เต ตโต องคฺ ารํ
อาหรสึ ุฯ
๑๔๔
วสิ าขมาสสฺส (เดือน ๖) กาฬปกขฺ สสฺ ๘ ค่ํา
พุทฺธสรรี กิ ธาตุ
สฺยามรฏฺสฺส เตปิฏกํ สุตตฺ นฺตปิ ฏเก ทีฆนกิ ายสสฺ มหาวคโฺ ค เลมที่ ๑๐ ขอ ๑๖๑-๑๖๒
มหาปรนิ ิพฺพานสุตตฺ ํ ฉฏฺภาณวารํ พุทฺธสารรี กิ คาถา
[๑๖๑] อถโข ราชา มาคโธ อชาตสตตฺ ุ เวเทหปิ ตุ โฺ ต ราชคเห ภควโต สรรี านํ ถปู จฺ
มหจฺ อกาสิ ฯ เวสาลิกาปิ ลจิ ฺฉวี เวสาลยิ ํ ภควโต สรรี านํ ถูปจฺ มหจฺ อกสํ ุ ฯ กาปิ ลวตถฺ วาปิ
สกยฺ า กปิ ลวตฺถุสมฺ ึ ภควโต สรรี านํ ถปู จฺ มหจฺ อกํสุ ฯ อลลฺ กปปฺ กาปิ ถูลโย อลฺลกปฺเป
ภควโต สรรี านํ ถปู ฺจ มหจฺ อกสํ ุ ฯ รามคามกาปิ โกฬิยา รามคาเม ภควโต สรรี านํ ถูปจฺ
มหฺจ อกํสุ ฯ เวฏฐฺ ทีปโกปิ พรฺ าหฺมโณ เวฏฐฺ ทเี ป ภควโต สรรี านํ ถูปจฺ มหจฺ อกาสิ ฯ
ปาเวยฺยกาปิ มลฺลา ปาวายํ ภควโต สรรี านํ ถูปจฺ มหฺจ อกสํ ุ ฯ โกสนิ ารกาปิ มลลฺ า กสุ ินารายํ
ภควโต สรรี านํ ถูปจฺ มหฺจ อกํสุ ฯ โทโณปิ พรฺ าหฺมโณ ตมุ ฺพสสฺ ถปู จฺ มหจฺ อกาสิ ฯ
ปิ ปผฺ ลิวนิยาปิ โมรยิ า ปิปผฺ ลวิ เน องคฺ ารานํ ถูปจฺ มหจฺ อกสํ ุ ฯ อติ ิ อฏฺฐ สรรี ตฺถูปา นวโม
ตมุ พฺ ถูโป ทสโม องคฺ ารถโู ป เอวเมตํ ภูตปพุ พฺ นตฺ ิ ฯ
[๑๖๒] อฏฐฺ โทณํ จกขฺ มุ โต สรรี ํ
สตฺตโทณํ ชมฺพุทเี ป มเหนตฺ ิ
เอกจฺ โทณํ ปรุ สิ วรตุ ฺตมสฺส
รามคาเม นาคราชา มเหนตฺ ิ ฯ
เอกา หิ ทาฐา ตทิ ิเวหิ ปชู ติ า
เอกา ปน คนธฺ ารปุเร มหยิ ยฺ ติ
กาลงิ ฺครโฺ ญ วชิ เิ ต ปุเนกํ
เอกํ ปุน นาคราชา มเหนตฺ ิ ฯ
ตสฺเสว เตเชน อยํ วสนุ ธฺ รา
อายาคเสฏเฺ ฐหิ มหี อลงฺกตา
๑๔๕
เอวํ อมิ ํ จกฺขมุ โต สรรี ํ
สสุ กกฺ ตํ สกกฺ ตสกกฺ เตหิ ฯ
เทวนิ ฺทนาคนิ ทฺ นรนิ ฺทปชู ิโต
มนสุ ฺสนิ ฺทเสฏฺเฐหิ ตเถว ปชู ิโต
ตํ ตํ วนทฺ ถ ปชฺ ลิกา ภวิตวฺ า
พุทธฺ า หเว กปฺปสเตหิ ทุลลฺ ภาติ ฯ
จตฺตาฬสี สมา ทนตฺ า เกสา โลมา จ สพพฺ โส
เทวา หรสึ ุ เอเกกํ จกฺกวาฬปรมปฺ ราติ ฯ
มหาปรนิ พิ พฺ านสตุ ฺตํ นิฏฐฺ ติ ํ ตตยิ ํ ฯ
๑๔๖
สมฺพหลุ เทวตาวตถฺ ุ มหาสมยสตุ ฺตํ
สยามรฏฺสฺส เตปิฏกํ เลมที่ ๑๐ สตุ ตฺ นฺตปิ ฏเก ทฆี นกิ ายสฺส มหาวคโฺ ค ทุตโิ ย ภาโค ขอ ๒๓๕-๒๔๖
มหาสมยสตุ ฺตํ เทวกายานํ นามานิ สฏฺฐิ เทวนกิ ายา
[๒๓๕] เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สกเฺ กสุ วิหรติ กปิ ลวตฺถสุ มฺ ึ มหาวเน
มหตา ภกิ ฺขสุ งฺเฆน สทฺธึ ปฺจมตฺเตหิ ภิกขฺ สุ เตหิ สพฺเพเหว อรหนเฺ ตหิ ฯ ทสหิ จ
โลกธาตหู ิ เทวตา เยภยุ ฺเยน สนนฺ ิปตติ า โหนตฺ ิ ภควนฺตํ ทสสฺ นาย ภกิ ฺขสุ งฺฆจฺ ฯ
อถโข จตนุ ฺนํ สทุ ฺธาวาสกายิกานํ เทวานํ เอตทโหสิ อยํ โข ภควา สกฺเกสุ วหิ รติ
กปิ ลวตถฺ สุ ฺมึ มหาวเน มหตา ภกิ ฺขุสงเฺ ฆน สทธฺ ึ ปจฺ มตเฺ ตหิ ภกิ ขฺ สุ เตหิ สพฺเพเหว
อรหนฺเตหิ ทสหิ จ โลกธาตหู ิ เทวตา เยภยุ ฺเยน สนฺนิปตติ า โหนฺติ ภควนฺตํ ทสสฺ นาย
ภกิ ฺขุสงฆฺ จฺ ยนฺนนู มยมฺปิ เยน ภควา เตนุปสงกฺ เมยฺยาม อปุ สงฺกมติ วฺ า ภควโต
สนฺตเิ ก ปจฺเจกคาถํ ภาเสยยฺ ามาติ ฯ อถโข ตา เทวตา เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปรุ โิ ส
สมมฺ ิ ฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย ปสารติ ํ วา พาหํ สมฺมิเฺ ชยฺย เอวเมว สุทฺธาวาเสสุ เทเวสุ
อนฺตรหติ า ภควโต ปุรโต ปาตุรหสํ ุ ฯ อถโข ตา เทวตา ภควนตฺ ํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ
อฏฐฺ ํสุ ฯ เอกมนตฺ ํ ต า โข เอกา เทวตา ภควโต สนตฺ เิ ก อมิ ํ คาถํ อภาสิ
[๒๓๖] มหาสมโย ปวนสมฺ ึ
เทวกายา สมาคตา
อาคตมหฺ อมิ ํ ธมมฺ สมยํ
ทกฺขิตาเยว อปราชติ สงฆฺ นฺติ ฯ
[๒๓๗] อถโข อปรา เทวตา ภควโต สนตฺ ิเก อิมํ คาถํ อภาสิ
ตตฺร ภิกฺขโว สมาทหสํ ุ
จติ ตฺ ํ อตตฺ โน อุชกุ มกสํ ุ
สารถีว เนตตฺ านิ คเหตฺวา
อินฺทฺรยิ านิ รกฺขนตฺ ิ ปณฑฺ ติ าติ ฯ
[๒๓๘] อถโข อปรา เทวตา ภควโต สนตฺ เิ ก อมิ ํ คาถํ อภาสิ
๑๔๗
เฉตฺวา ขลี ํ เฉตวฺ า ปลีฆํ
อนิ ทฺ ขลี ํ โอหจฺจมเนชา
เต จรนฺติ สุทธฺ า วมิ ลา
จกขฺ มุ ตา สทุ นตฺ า สุสนู าคาติ ฯ
[๒๓๙] อถโข อปรา เทวตา ภควโต สนฺติเก อมิ ํ คาถํ อภาสิ
เย เกจิ พุทธฺ ํ สรณํ คตาเส
น เต คมสิ สฺ นตฺ ิ อปายภมู ึ
ปหาย มานุสํ เทหํ
เทวกายํ ปรปิ เู รสฺสนตฺ ตี ิ ฯ
[๒๔๐] อถโข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ เยภยุ ฺเยน ภกิ ฺขเว ทสสุ โลกธาตสู ุ เทวตา
สนฺนปิ ตติ า โหนตฺ ิ ตถาคตํ ทสฺสนาย ภิกขฺ ุสงฆฺ ฺจ
เยปิ เต ภิกขฺ เว อเหสํุ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมพฺ ทุ ฺธา เตสมฺปิ ภควนฺตานํ
เอตปรมาเยว เทวตา สนนฺ ิปตติ า อเหสุํ เสยยฺ ถาปิ มยฺหํ เอตรหิ
เยปิ เต ภกิ ฺขเว ภวิสฺสนตฺ ิ อนาคตมทธฺ านํ อรหนโฺ ต สมมฺ าสมพฺ ุทฺธา เตสมฺปิ ภควนฺ-
ตานํ เอตปรมาเยว เทวตา สนนฺ ิปติตา ภวสิ สฺ นตฺ ิ เสยยฺ ถาปิ มยฺหํ เอตรหิ อาจกิ ขฺ สิ ฺสามิ
ภกิ ขฺ เว เทวกายานํ นามานิ กิตฺตยิสสฺ ามิ ภิกขฺ เว เทวกายานํ นามานิ เทสสิ สฺ ามิ ภกิ ขฺ เว
เทวกายานํ นามานิ ตํ สณุ าถ สาธุกํ มนสกิ โรถ ภาสิสสฺ ามีติ ฯ
เอวมภฺ นฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ
ภควา เอตทโวจ
[๒๔๑] สิโลกมนกุ สสฺ ามิ ยตฺถ ภมุ มฺ า ตทสสฺ ติ า
เย สติ า คริ คิ พฺภรํ ปหติ ตตฺ า สมาหิตา ฯ
ปถุ ู สีหาว สลลฺ นี า โลมหํสาภิสมฺภโุ น
๑๔๘
โอทาตมนสา สทุ ธฺ า วปิ ปฺ สนฺนมนาวลิ า ฯ
ภยิ โฺ ย ปจฺ สเต ญตฺวา วเน กาปิ ลวตถฺ เว
ตโต อามนฺตยิ สตฺถา สาวเก สาสเน รเต
เทวกายา อภกิ กฺ นตฺ า เต วิชานาถ ภิกฺขโว
เต จ อาตปปฺ มกรํุ สุตฺวา พทุ ธฺ สฺส สาสนํ ฯ
เตสมปฺ าตรุ หุ ญาณํ อมนสุ สฺ าน ทสฺสนํ
อปฺเปเก สตมททฺ กฺขํุ สหสสฺ ํ อถ สตตฺ รึ ฯ
สตํ เอเก สหสสฺ านํ อมนสุ ฺสานมททฺ สํุ
อปฺเปเกนนฺตมทฺทกฺขํุ ทิสา สพฺพา ผฏุ า อหุํ ฯ
ตฺจ สพพฺ ํ อภิ ฺญาย ววกขฺ ติ วฺ าน จกขฺ มุ า
ตโต อามนฺตยิ สตถฺ า สาวเก สาสเน รเต
เทวกายา อภิกกฺ นตฺ า เต วชิ านาถ ภิกฺขโว
เย โวหํ กิตฺตยิสสฺ ามิ คิราหิ อนุปพุ พฺ โส ฯ
สตฺตสหสสฺ า ว ยกขฺ า ภุมฺมา กาปิ ลวตถฺ วา
อิทธฺ มิ นฺโต ชตุ ิมนโฺ ต วณฺณวนฺโต ยสสสฺ ิโน
โมทมานา อภกิ กฺ ามุํ ภิกขฺ นู ํ สมติ ึ วนํ ฯ
ฉสหสฺสา เหมวตา ยกฺขา นานตตฺ วณณฺ ิโน
อทิ ฺธมิ นโฺ ต ชตุ มิ นโฺ ต วณฺณวนฺโต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ ฺกามํุ ภกิ ขฺ ูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
สาตาคริ า ติสหสสฺ า ยกฺขา นานตฺตวณฺณิโน
อทิ ธฺ มิ นฺโต ชตุ ิมนฺโต วณฺณวนโฺ ต ยสสสฺ ิโน
๑๔๙
[๒๔๒] โมทมานา อภกิ กฺ ามุํ ภิกฺขูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
อจิ เฺ จเต โสฬสสหสฺสา ยกขฺ า นานตฺตวณฺณโิ น
อิทธฺ มิ นโฺ ต ชตุ มิ นโฺ ต วณณฺ วนโฺ ต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ กฺ ามํุ ภิกฺขนู ํ สมติ ึ วนํ ฯ
เวสสฺ ามติ ฺตา ปฺจสตา ยกฺขา นานตฺตวณฺณิโน
อทิ ฺธมิ นฺโต ชตุ มิ นโฺ ต วณฺณวนโฺ ต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ ฺกามุํ ภิกขฺ ูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
กุมฺภโี ร ราชคหโิ ก เวปลุ ฺลสฺส นิเวสนํ
ภยิ โฺ ย นํ สตสหสฺสํ ยกขฺ านํ ปยริ ปุ าสติ ฯ
กมุ ภฺ โี ร ราชคหิโก โสปาค สมติ ึ วนํ ฯ
ปุรมิ จฺ ทิสํ ราชา ธตรฏฺโ ปสาสติ
คนฺธพพฺ านํ อาธปิ ติ มหาราชา ยสสสฺ ิ โส ฯ
ตตฺ าปิ ตสฺส พหโว อินฺทนามา มหพฺพลา
อิทฺธมิ นฺโต ชตุ ิมนโฺ ต วณณฺ วนโฺ ต ยสสฺสิโน
โมทมานา อภกิ กฺ ามุํ ภิกขฺ ูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
ทกขฺ ณิ จฺ ทสิ ํ ราชา วิรูโฬหฺ ตปปฺ สาสติ
กุมภฺ ณฺฑานํ อาธปิ ติ มหาราชา ยสสสฺ ิ โส ฯ
ปตุ ตฺ าปิ ตสสฺ พหโว อินฺทนามา มหพพฺ ลา
อิทธฺ มิ นฺโต ชตุ ิมนโฺ ต วณฺณวนฺโต ยสสสฺ โิ น
โมทมานา อภกิ ฺกามุํ ภกิ ขฺ ูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
ปจฺฉิมจฺ ทสิ ํ ราชา วิรูปกโฺ ข ปสาสติ
๑๕๐
[๒๔๓] นาคานํ อาธปิ ติ มหาราชา ยสสฺสิ โส ฯ
ปตุ ฺตาปิ ตสฺส พหโว อนิ ฺทนามา มหพพฺ ลา
อทิ ธฺ มิ นฺโต ชตุ มิ นฺโต วณณฺ วนโฺ ต ยสสฺสโิ น
โมทมานา อภกิ กฺ ามุํ ภกิ ฺขนู ํ สมติ ึ วนํ ฯ
อตุ ฺตรฺจ ทสิ ํ ราชา กเุ วโร ตปปฺ สาสติ
ยกฺขานํ อาธปิ ติ มหาราชา ยสสฺสิ โส ฯ
ปตุ ตฺ าปิ ตสฺส พหโว อนิ ทฺ นามา พหพพฺ ลา
อิทธฺ มิ นโฺ ต ชตุ มิ นโฺ ต วณฺณวนฺโต ยสสสฺ โิ น
โมทนานา อภิกกฺ ามํุ ภกิ ฺขูนํ สมติ ึ วนํ ฯ
ปรุ มิ ทสิ ํ ธตรฏฺโ ทกขฺ ิเณน วิรฬู ฺหโก
ปจฉฺ ิเมน วริ ปู กฺโข กเุ วโร อุตตฺ รํ ทิสํ
จตฺตาโร เต มหาราชา สมนฺตา จตุโร ทสิ า
ททฺทลลฺ มานา อฏฺฐํสุ วเน กาปิ ลวตถฺ เว ฯ
เตสํ มายาวโิ น ทาสา อาคู วฺจนิกา สา
มายา กเุ ฏณฑฺ ุ เวเฏณฺฑุ วฏิ ู จ วฏิ ุโฏ สห
จนทฺ โน กามเสฏฺโ จ กนิ นฺ ุฆณฺฑุ นิฆณฺฑุ จ ฯ
ปนาโท โอปมฺโญ จ เทวสุโต จ มาตลิ
จติ ฺตเสโน จ คนธฺ พโฺ พ นโฬราชา ชโนสโภ
อาคู ปฺจสโิ ข เจว ติมพฺ รู สุรยิ วจฺฉสา ฯ
เอเต จฺเญ จ ราชาโน คนธฺ พฺพา สห ราชภุ ิ
โมทมานา อภกิ กฺ ามํุ ภิกฺขูนํ สมติ ึ วนํ ฯ