เอกสารประกอบการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ (ส32101)

เรือ่ ง หลกั ฐานทางประวัตศิ าสตร์
หนว่ ยที่ 2 การสร้างองคค์ วามรูใ้ หม่ทางประวตั ศิ าสตร์สากล
วิชา ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธริ งั สีพิบลู

ตัวอยา่ งการศึกษาโดยใชว้ ิธกี ารทางประวัติศาสตร์

การศกึ ษาเรื่องราวประวตั ศิ าสตร์
วดั จุมพลสุทธาวาสสรา้ งขน้ึ เมื่อไหร่ และมีความสาคัญอย่างไร

โดยใช้วธิ ีการทางประวตั ิศาสตร์

โดย
นายธวชั ชยั เดือนขาว
สาขาสังคมศกึ ษา มหาวทิ ยาลัยราชภฏั สุรนิ ทร์

เร่ือง หลกั ฐานทางประวตั ิศาสตร์
หน่วยที่ 2 การสรา้ งองค์ความรู้ใหม่ทางประวัติศาสตร์สากล
วชิ า ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพทุ ธริ ังสพี บิ ลู

ขั้นที่ 1 การกาหนดหัวเรือ่ งทจ่ี ะศกึ ษา

วดั จมุ พลสุทธาวาสสรา้ งข้ึนเมือ่ ไหร่ และมีความสาคญั อย่างไร

โดยกาหนดหวั ขอ้ ทต่ี อ้ งการศึกษาเพื่อหาคาตอบขา้ งตน ดงั นี้

1. วัดจมุ พลสทุ ธาวาสสร้างขน้ึ เมอ่ื ไหร่

2. ทาไมวัดจมุ พลสุทธาวาสถึงได้มกี ารยา้ ยวัด 3 คร้งั

3. วัดจมุ พลสุทธาวาสมคี วามสาคญั ตอ่ ชาวเมอื งสรุ นิ ทรอ์ ยา่ งไร

เร่ือง หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์
หนว่ ยท่ี 2 การสร้างองคค์ วามรใู้ หมท่ างประวัติศาสตร์สากล
วชิ า ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพทุ ธิรังสพี บิ ลู

ขั้นที่ 2 การรวมรวบหลกั ฐาน

หลกั ฐานทีเ่ ปน็ ลายลกั ษณอ์ กั ษร หลักฐานที่ไม่เป็นลายลกั ษณอ์ ักษร

1. เอกสารประวตั ิวัดจุมพลสุทธาวาส 1. ตน้ โพธ์ิ หน้าสานกั งานพระพุทธศาสนา
2. หนังสือ ลาดับเชื้อสายเจ้าเมืองสุรนิ ทร์ จ.สรุ ินทร์

พ.ศ. 2306-2451 2. กาแพงคเู มอื งชน้ั ใน ชั้นนอก
3. ภาพถ่ายทางดาวเทยี ม
4. แผนท่วี ัดจมุ พลสุทธาวาส
5. ภาพนิ่ง

เรื่อง หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์
หน่วยท่ี 2 การสรา้ งองค์ความรใู้ หมท่ างประวตั ิศาสตร์สากล
วชิ า ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธริ ังสพี บิ ลู

ขน้ั ที่ 3 การประเมนิ คณุ คา่ ของหลกั ฐาน

เร่ือง หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์
หน่วยที่ 2 การสรา้ งองคค์ วามรใู้ หม่ทางประวัตศิ าสตรส์ ากล
วชิ า ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพทุ ธิรงั สพี ิบูล

ขน้ั ท่ี 4 การวเิ คราะห์ สงั เคราะหแ์ ละจัดหมวดหม่ขู ้อมลู

เร่ือง หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์
หนว่ ยท่ี 2 การสรา้ งองคค์ วามร้ใู หม่ทางประวตั ศิ าสตร์สากล
วชิ า ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดือนขาว โรงเรยี นพุทธิรังสีพบิ ลู

ข้นั ที่ 5 การเรียบเรยี งหรอื นาเสนอ

Chapter 5
อารยธรรมเมโสโปเตเมยี

เอกสารประกอบการสอนรายวิชาประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ครธู วชั ชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพทุ ธิรังสพี บิ ลู

เรอ่ื ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วชิ า ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพทุ ธิรังสพี ิบูล

อารยธรรมเมโสโปเตเมีย (Mesopotamia) ถือว่าเป็น น.ไทกริส
“แหล่งอารยธรรมแรกของโลก” ในชว่ งปี 3,200-539 B.C.
อยู่บริเวณลุ่มแม่น้าไทกริส (Tigris) และแม่น้ายูเฟรติส น.ยเู ฟรติส
(Euphrates) ซง่ึ ปจั จบุ นั คอื ประเทศอิรัก
บางคร้ังถูกเรียกว่า “ดินแดนพระจันทร์เสี้ยว” เน่ืองจาก
บรเิ วณอาณาเขตทีค่ ล้ายรปู จันทรเ์ สย้ี ว
มีอาณาจักรต่าง ๆ ผลดั กนั ข้ึนมามีอทิ ธิพล ดังนี้

สุเมเรีย บาบโิ ลเนีย อสั ซเี รยี คาลเดีย

เรื่อง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพทุ ธริ งั สพี ิบลู

ชาวสุเมเรียนเป็นชนเผ่าแรกที่ครองครอบดินแดนเมโสโปเตเมีย โดยก่อตั้ง
อาณาจกั รซเู มอร์ Sumer หรือสุเมเรยี Sumeria เมือ่ ประมาณ 3,200-2,300 B.C.

สเุ มเรยี

เรอ่ื ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดือนขาว โรงเรียนพุทธิรังสีพิบลู

ผลงานสา้ คญั

(อาณาจกั รสุเมเรยี : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

ประดิษฐ์อักษรที่เก่าแก่ท่ีสุดของโลก คือ อักษรคูนิฟอร์ม
(Cuneiform) หรอื อกั ษรลิ่ม
มีลักษณะเป็นอักษรรูปภาพ โดยใช้ไม้ปลายแหลมกดลงบน
แผน่ ดนิ เหนยี วเปียก ๆ แลว้ ตากแหง้
มุ่งใช้ประโยชน์ทางด้านศาสนกิจเป็นสาคัญ โดยพวกพระใช้จด
บันทึกสงิ่ ต่าง ๆ

แผน่ ดนิ เหนยี วสลักอกั ษรคูนฟิ อรม์

เรือ่ ง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี The Priest
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ (พระ/นักบวช)
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดือนขาว โรงเรยี นพทุ ธิรงั สีพบิ ูล The Upper Class
(ชนชนั ปกครอง)
สภาพสงั คม
The Middle or Freeman Class
(อาณาจักรสุเมเรีย : อารยธรรมเมโสโปเตเมยี ) (ชนชนั กลาง/อสิ รชน)

มกี ารจดั ตง้ั เป็นนครรฐั (City State) ถึง 12 นครรฐั
พื้นทน่ี อกกาแพงเมอื งเปน็ ไร่นา
ท่ีดนิ สว่ นใหญข่ องชนช้ันปกครอง นกั บวช
ชาวนาเป็นผู้เช่าและเป็นแรงงานเพาะปลูก โดยจ่ายค่าเช่าเป็น
ผลผลิต

The Slaves
(ทาส)

เรอื่ ง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดอื นขาว โรงเรียนพุทธิรงั สพี ิบูล

สถาปัตยกรรม

(อาณาจักรสเุ มเรยี : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

มีส่ิงก่อสร้างขนาดใหญ่ก่อด้วยอิฐดินเผา เรียกว่า
ซกิ กแู รต Ziggurat
มีลักษณะคล้ายพรี ะมดิ ขั้นบันได
เชอ่ื ว่าเป็นศาสนสถานในการบชู าเทพเจ้า

ซกิ กแู รตท่หี ลงเหลอื ในปัจจบุ นั

เร่อื ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดือนขาว โรงเรยี นพุทธริ งั สพี บิ ลู

วรรณกรรม

(อาณาจักรสเุ มเรีย : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

เกดิ วรรณกรรมทบ่ี ันทึกไวบ้ นแผน่ ดินเหนียว คอื
มหากาพย์กลิ กาเมซ (Epic of Gilgamesh)
เปน็ เรอื่ งราวการผจญภัยของวีรบรุ ษุ
ชาวสเุ มเรียนทพี่ ยายามแสวงหาชีวิตอมตะ
มกี ารกลา่ วถึงเหตกุ ารณ์น้าทว่ มโลก

แผน่ ดินเหนยี วสลักมหากาพย์กลิ กาเมซ

เรือ่ ง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดือนขาว โรงเรียนพุทธิรังสพี บิ ูล

ชลประทาน

(อาณาจกั รสเุ มเรีย : อารยธรรมเมโสโปเตเมยี )

ขุดคลองส่งน้าเชื่อมแม่น้ากบั พน้ื ท่เี กษตรกรรม
สร้างเข่อื น ประตูน้า และอา่ งเก็บน้า
ทานาปลกู ขา้ วสาลีและขา้ วบาร์เลย์

สภาพคลองในสมยั สุเมเรีย

เรื่อง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย สลกั การคานวณตวั เลข
หน่วยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดือนขาว โรงเรียนพุทธริ ังสีพิบลู

คณิตศาสตร์

(อาณาจักรสุเมเรยี : อารยธรรมเมโสโปเตเมยี )

รู้จักใช้ระบบฐานเลข 24,60,90
แบ่งวันออกเปน็ 24 ชว่ั โมง
แบ่งช่วั โมงเปน็ 60 นาที
แบง่ มุมฉากเป็น 90 องศา
แบ่งมมุ รอบจุดเป็น 360 องศา
ร้จู ักวธิ ีคูณ หาร ยกก้าลัง หาพนื ที่วงกลม
คานวณระยะทาง คดิ มาตราชัง่ ตวง วัด
นบั วันเดือนปีแบบจนั ทรคติ สังเกตดวงจนั ทร์

เรอ่ื ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย เคร่อื งป้นั ดนิ เผา
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธริ ังสีพบิ ูล

สิง่ ประดษิ ฐ์

(อาณาจกั รสุเมเรยี : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

ประดิษฐ์คันไถทาด้วยโลหะสารดิ และนาวัวมาเทยี มไถ
แปน้ หรอื จานหมุน สาหรับใชป้ ้ันภาชนะดินเผา
ถือเปน็ เครอ่ื งกลช้ินแรกของโลก
สรา้ งวงลอ้ ประกอบตดิ กบั เพลา ใชก้ บั เกวยี นและรถศกึ

คนั ไถ

วงลอ้

เรอ่ื ง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี ก่อต้ังโดยพวกอะมอไรต์ Amorite ซ่ึงชนเผ่าเร่รอนเข้ายึดครองดินแดนของ
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ ชาวสเุ มเรยี น และตง้ั เปน็ อาณาจกั รบาบโิ ลเนีย 2,000-1,600 B.C.
วชิ า ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดือนขาว โรงเรยี นพุทธิรังสพี บิ ูล

บาบโิ ลเนีย

เร่ือง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดือนขาว โรงเรียนพทุ ธิรังสีพบิ ูล

ผลงานส้าคญั

(อาณาจักรบาบโิ ลเนีย : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

ประมวลกฎหมายฮัมมรู าบี The Code of
Hammurabi จารึกลงบนแผ่นศิลา
ยดึ หลัก “ตาตอ่ ตา ฟนั ตอ่ ฟนั ” คอื มบี ทลงโทษ
ผกู้ ระทาความผิดดว้ ยการกระทาอย่างเดียวกนั
มุ่งสร้างความยตุ ธิ รรมและความมีระเบียบวนิ ยั
เป็นกฎหมายฉบบั แรกท่ีค้มุ ครองสทิ ธสิ ตรี

กฎหมายฮมั มรู าบี

เร่อื ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
หน่วยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธิรงั สพี ิบูล

ลักษณะการปกครอง

(อาณาจกั รบาบิโลเนีย : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

มีศูนยก์ ลางอย่ทู ีเ่ มอื งบาบโิ ลน Babylon
ใชภ้ าษาพดู เซมิติก
มีอานาจทางทหารเขม้ แข็ง
มกี ารปกครองแบบรวมศนู ย์ที่สว่ นกลาง
มีการเก็บภาษีอากร เกณฑ์ทหาร และควบคุม
การคา้

เรอื่ ง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี
หน่วยท่ี 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดือนขาว โรงเรยี นพุทธริ ังสีพิบลู

เสอ่ื มอ้านาจ

(อาณาจกั รบาบโิ ลเนยี : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

มีชนเผ่าฮิตไทต์ Hittite ซึง่ เป็นพวกอนิ โด-
ยโู รเปียน มีความสามารถในการรบโดยใช้
เหล็กทาอาวุธและใชร้ ถศึกเทียมม้า
เข้าปล้นสะดมกรุงบาบิโลน เมื่อประมาณ
1,590 B.C.

การปล้นสะดมกรุงบาบิโลน

เร่ือง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี ชาวอัสซีเรียนเป็นนักรบท่ีกล้าหาญและใช้อาวุธทาด้วยเหล็กอย่างมี
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ ประสิทธิภาพ ได้เข้ายึดครองกรุงบาบิโลนและดินแดนเมโสโปเตเมีย รวมท้ัง
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101) อียปิ ต์ตอนบน เมอื งหลวงอยุ่ท่เี มอื งนิเนเวห์ Nineveh 800-611 B.C.
ธวชั ชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธริ งั สีพบิ ลู

อัสซีเรยี

เรื่อง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรียนพุทธริ งั สีพิบลู

ความเชอื่ เรื่องกษัตริย์

(อาณาจักรอัสซีเรีย : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

เช่ือว่ากษัตริย์เป็นสมมติเทพ
เปน็ ตวั แทนเทพเจ้า
การสร้างวังท่ีประทับจึงใหญ่
กวา่ ศาสนสถาน

พระวงั สมัยอสั ซีเรยี

เร่อื ง อารยธรรมเมโสโปเตเมยี
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธิรงั สีพิบูล

งานศลิ ปกรรม

(อาณาจกั รอัสซีเรยี : อารยธรรมเมโสโปเตเมยี )

การแกะสลกั ภาพนนู ต้่า Base-relief
ลงบนแผ่นหนิ /ดินเหนียว เปน็ ภาพการดาเนนิ ชีวิต
ประจาวนั การล่าสัตว์ การทาสงคราม

ภาพนูนตา่ สมัยอสั ซีเรยี

เรอื่ ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรียนพทุ ธริ ังสพี บิ ูล

ชนเผา่ คาลเดยี น Chaldean เข้ายึดเมอื งนิเนเวห์ไดส้ าเร็จ และก่อต้ังอาณาจักร
บาบโิ ลนเนียขนึ้ ใหม่อกี ครั้ง จงึ มักถกู เรยี กว่า บาบโิ ลนใหม่ 612-539 B.C.

คาลเดยี น

เรอื่ ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย หอคอยบาเบล
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธิรังสีพบิ ลู

ผลงานสา้ คญั

(อาณาจกั รคาลเดยี น : อารยธรรมเมโสโปเตเมยี )

มีการสรา้ งสวนลอยแหง่ บาบิโลน Hanging Gardens of
Babylon เป็นสวนขนาดใหญ่อยู่บริเวณระเบียงของ
พระราชวัง
ใช้ความรู้ด้านชลประทานทาใหต้ น้ ไม้เขยี วขจตี ลอดปี
ถกู ยกยอ่ งใหเ้ ป็นส่งิ มหศั จรรย์ของโลกสมัยโบราณ
สร้างในสมัยพระเจ้าเนบคู ัดเนซซาร์ Nebuchadnezzar
ยังมหี อคอยบาเบลทีถ่ กู จารึกว่าสรา้ งในสมยั นดี้ ้วย

สวนลอยแห่งบาบิโลน

เร่ือง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดือนขาว โรงเรียนพุทธิรงั สพี บิ ูล

ดาราศาสตร์

(อาณาจกั รคาลเดียน : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

ช น ช า ติ แ ร ก ที่ น า ค ว า ม รู้ ท า ง ด า ร า ศ า ส ต ร์ ม า ท้ า น า ย
โชคชะตาของมนุษย์
คานวณเวลาการโคจรของดวงอาทติ ยใ์ นรอบปี
พยากรณ์การเกิดสุริยุปราคาได้ถูกตอ้ ง
กาหนดให้สปั ดาหห์ นงึ่ มี 7 วัน

ดาราศาสตรส์ มัยคาลเดียน

เรือ่ ง อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วชิ า ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดอื นขาว โรงเรียนพทุ ธิรงั สพี บิ ลู

การสนิ สุดอารยธรรม

(อาณาจกั รคาลเดยี น : อารยธรรมเมโสโปเตเมีย)

539 B.C. อาณาจักรคาลเดียนถูกกองทัพเปอร์เซีย
ตแี ตกและผนวกรวมเขา้ เป็นส่วนหน่ึงของจักรวรรดิ
เปอรเ์ ซียในสมยั พระเจ้าไซรสั มหาราช
ถือเปน็ การสิ้นสุดยุคสมัยของแหล่งอารยธรรมเมโส
โปเตเมยี

พระเจ้าไซรสั มหาราช

Chapter 6
อารยธรรมเอเชียไมเนอร์

เอกสารประกอบการสอนรายวชิ าประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ครธู วัชชยั เดือนขาว โรงเรียนพุทธริ ังสพี ิบูล

เร่อื ง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์ เอเชียไมเนอร์ หมายถึง ดนิ แดนท่ีอยู่บริเวณภมู ิภาคเอเชียตะวนั ตก
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ เฉียงใต้ ระหว่างทะเลดาและทะเลเมดิเตอรเ์ รเนียน ประกอบด้วย
วชิ า ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดือนขาว โรงเรียนพุทธิรังสพี บิ ูล

ฟิเนเี ชียน ฮบิ รู เปอร์เซยี

เร่อื ง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์ กลุ่มชาติพันธ์เซมิติก แต่เดิมเรียกว่า พวกแคนาไนต์ อาศัยอยู่บริเวณทะเล
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ เมดเิ ตอรเ์ รเนียน (ปจั จุบันคอื ประเทศเลบานอน) 1,500-300 B.C.
วชิ า ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดือนขาว โรงเรียนพุทธิรังสีพบิ ลู แผนทแ่ี สดงอิทธิพลของอารยธรรมฟนิ เิ ซยี น

ฟนิ ิเซยี น

เรอ่ื ง อารยธรรมเอเชียไมเนอร์
หน่วยท่ี 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดอื นขาว โรงเรียนพทุ ธิรงั สพี บิ ูล

การเดนิ เรอื และเผยแพรอ่ ารยธรรม

(ฟนิ เิ ซยี น : อารยธรรมเอเชียไมเนอร์)

ชานาญในการเดินเรอื และคา้ ขายทางทะเล
ควบคุมเสน้ ทางการค้าในทะเลเมดิเตอรเ์ รเนยี น
สรา้ งเรอื ใบขนาดใหญ่ใชใ้ นการเดินทะเล
ตั้งอาณานิคมหรือเมืองท่าชายฝั่งท่ีสาคัญ เช่น เมืองไทร์
เมอื งไซดอน เมอื งไบลอส และเมอื งคารเ์ ธจ
เป็นผู้นาอารยธรรมเมโสโปเตเมียและอียิปต์ไปเผยแพร่ยัง
ดนิ แดนยุโรป

เรอ่ื ง อารยธรรมเอเชียไมเนอร์
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดือนขาว โรงเรยี นพุทธิรังสีพบิ ูล

การประดษิ ฐ์ตวั อกั ษร

(ฟนิ เิ ซียน : อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์)

นาอักษรคูนิฟอร์มและอักษรเฮียโรกลิฟิก มาดัดแปลง
เป็นอักษรของตนเอง เรียกว่า อักษรอัลฟาเบต
alphabet
ตัวอักษรฟินเซียนได้รับการยอมรับจากชาติต่าง ๆ จน
มีการนาไปดัดแปลงใช้ เช่น อักษรกรีกและโรมัน ซ่ึง
เปน็ ต้นกระกลู ของตัวอกั ษรของชาตยิ โุ รปต่าง ๆ

อกั ษรอลั ฟาเบต

เรอื่ ง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์ ฮนั นิบาล
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรียนพุทธิรังสพี บิ ูล

การสูญเสยี อานาจ

(ฟินเิ ซียน : อารยธรรมเอเชียไมเนอร์)

เมือ่ ประมาณ 750 B.C. ดินแดนต่าง ๆ ไดถ้ กู
ยดึ ครองโดยพวกอสั ซีเรีย
จนปี 146 B.C. ถูกทาลายโดยกองทัพโรมัน
หลังเมอื งคาร์เธจแพ้สงครามพวิ นคิ

เรื่อง อารยธรรมเอเชียไมเนอร์ ฮบิ รูหรือชนชาตยิ วิ เป็นกลมุ่ ชาติพนั ธ์เซมิติก มีเรื่องราวอยู่ในพระคัมภรี ์เก่า
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ หรอื พนั ธสญั ญาเดมิ 1400 B.C.
วชิ า ประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดือนขาว โรงเรยี นพุทธริ ังสพี ิบูล

ฮิบรู

เรอื่ ง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์ โมเสสอพยพชาวยวิ
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธริ ังสพี ิบลู

ความเป็นมา

(ฮบิ รู : อารยธรรมเอเชียไมเนอร์)

เม่ือประมาณ 1400 B.C. พวกฮิบรูเคยถูกจับไปเป็นทาสที่
อียิปต์ ต่อมา “โมเสส” เป็นผู้ชว่ ยปลดแอก และพาอพยพไปท่ี
คานาอนั (ปาเลสไตน)์
ต้งั อาณาจักรโดยมีนครเยรูซาเล็มเป็นเมอื งหลวง
ชาวฮิบรูต้องตกอยู่ใต้อานาจการปกครองของชาติที่เข้มแข็ง
กว่า เชน่ อสั ซเี รีย คาลเดยี น เปอร์เซยี กรีก และโรมนั
หลงั สงครามโลกคร้ังที่ 2 ได้เกิดเปน็ ประเทศอสิ ราเอล โดยแย่ง
ชิงดนิ แดนกบั ปาเลสไตน์

เร่ือง อารยธรรมเอเชียไมเนอร์
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชัย เดอื นขาว โรงเรียนพุทธิรังสพี ิบูล

มรดกของชาวฮบิ รู

(ฮบิ รู : อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์)

ศาสนาของชาวฮิบรู คือ ศาสนายดู าห์ Judaism โดยนับถือพระเจา้ องคเ์ ดียว คอื พระยะโฮวาห์
ความเช่อื นี้มอี ิทธพิ ลตอ่ ศาสนาครสิ ต์และอิสลาม
คัมภีร์ทางศาสนายดู าห์ คือ พระคัมภีรเ์ ก่าหรอื พนั ธะสญั ญาเดิม ให้ความรู้เกี่ยวกับความเป็นมาของชาว
ฮบิ รูและชนชาตโิ บราณอ่ืน ๆ รวมทงั้ เหตกุ ารณส์ าคญั ในประวัตศิ าสตรส์ มัยโบราณ

เรอื่ ง อารยธรรมเอเชียไมเนอร์ ชาวเปอร์เซียเป็นชนเช้ือสายอินโด-ยูโรเปียน เป็นบรรพบุรุษของชนชาติ
หน่วยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ อิหร่านในปจั จบุ นั 728-331 B.C.
วชิ า ประวัตศิ าสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดอื นขาว โรงเรียนพุทธิรังสพี บิ ูล

เปอร์เซีย

เรอื่ ง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์
หน่วยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดือนขาว โรงเรียนพทุ ธริ งั สีพบิ ูล

มหาราชแห่งเปอรเ์ ซยี

(เปอร์เซยี : อารยธรรมเอเชียไมเนอร์)

พระเจ้าไซรัสมหาราช เป็นผู้รวบรวมดินแดนต่าง ๆ
และสถาปนาจักรวรรดิข้ึน
เจริญสงู สุดในสมยั
พระเจ้าดาริอุสมหาราช มีการแบ่งเขตการปกครองถึง
20 มณฑล

พระเจา้ ไซรสั มหาราช พระเจา้ ดารอิ สุ มหาราช

เรื่อง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรียนพุทธิรงั สีพบิ ูล

ความเจรญิ ของเปอรเ์ ซยี

(เปอร์เซยี : อารยธรรมเอเชียไมเนอร์)

มีการสร้างถนนเช่ือมโยงไปยังเมืองต่าง ๆ ทั่วจักรวรรดิ

เพอื่ ประโยชนท์ างการคา้ และปกครอง ศาสนาโซโรอัสเตอร์

ศาสนาท่ีสาคัญ คือ โซโรอัสเตอร์ ซึ่งมีศาสดาผู้ก่อต้ัง

เปน็ ชาวเปอร์เซีย

รบั ความเจรญิ จากอารยธรรมอื่นมาใช้ เช่น

ตวั อักษรคนู ิฟอร์มจากเมโสโปเตเมีย ซาราธุสตรา

เหรยี ญกษาปณ์จากอินเดีย ศาสดา

ปฏิทินและงานสถาปัตยกรรมจากอยี ปิ ต์

เร่ือง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวชั ชยั เดือนขาว โรงเรียนพทุ ธิรังสีพบิ ลู

เสื่อมอานาจ

(เปอรเ์ ซยี : อารยธรรมเอเชียไมเนอร์)

เม่ือส้ินสดุ สมยั พระเจา้ ดาริอสุ มหาราช จักรวรรดิค่อย ๆ
เสื่อมอานาจลง
จนปี 331 B.C. ถกู กองทพั แหง่ มาซโิ ดเนยี (กรีก)
ของพระเจา้ อเลก็ ซานเดอร์มหาราช เขา้ ยึดครอง

เข้ายึดครอง พระเจา้ อเล็กซานเดอรม์ หาราช
เปอร์เซีย

Chapter 7
อารยธรรมอียปิ ต์

เอกสารประกอบการสอนรายวชิ าประวตั ศิ าสตร์ (ส32101)
ครธู วชั ชัย เดือนขาว โรงเรยี นพทุ ธิรงั สพี บิ ูล

เร่ือง อารยธรรมเอเชยี ไมเนอร์
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วิชา ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธิรงั สพี ิบูล

ประมาณ 3,150 B.C. พระเจ้าเมเนส Menes หรอื นาเมอร์ Narmer
สามารถรวบรวมเมืองตา่ ง ๆ ในอียิปตเ์ ข้าเป็นอาณาจกั รเดียวกัน
โดยมเี มอื งหลวงอยู่ที่ เมนฟิส Memphis
ประวัติศาสตร์ของอยี ิปตย์ คุ ราชวงศ์จึงเรมิ่ ต้นขึ้น โดยแบ่งได้เปน็ 4 ยคุ ดังนี้

ยุคราชวงศ์ ยุคราชวงศ์ ยคุ ราชวงศ์ ยุคราชวงศ์

เรม่ิ แรก เก่า กลาง ใหม่

3,100-2,686 B.C. 2,686-2,181 B.C. 2,040-1,782 B.C. 1,570-332 B.C.

พระเจ้าเมเนส

เรื่อง อารยธรรมอียิปต์ เริ่มตั้งแต่พระเจ้าเมเนส รวบรวมเมืองต่าง ๆ ได้ทั้งในอียิปต์
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ ตอนล่างและอียปิ ต์ตอนบนเข้าเปน็ อาณาจกั รเดียวกัน
วชิ า ประวตั ิศาสตร์ (ส32101) เขา้ ส้สู มยั ราชวงศ์
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธิรังสีพิบูล ยคุ นี้เป็นยคุ การสรา้ งอียิปต์ให้มคี วามเปน็ ปกึ แผน่ เข้มแขง็

ราชวงศเ์ ร่ิมแรก

เรือ่ ง อารยธรรมอยี ปิ ต์ ในยคุ นี้อยี ปิ ต์มีฟาโรห์ปกครอง
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ มีการสรา้ งพรี ะมิดท่ียง่ิ ใหญ่มากมาย
วชิ า ประวัตศิ าสตร์ (ส32101) โดยเฉพาะมหาพีระมิดของฟาโรห์คูฟูที่เมืองกิเซห์ ซ่ึงสร้างขึ้น
ธวชั ชยั เดอื นขาว โรงเรียนพทุ ธิรงั สพี บิ ลู ประมาณ 2,500 B.C.
อียิปต์ในยุคนี้ถือว่าเป็นยุคที่รุ่งเรืองท่ีสุดยุคหน่ึง และการ
ราชวงศ์เก่า สร้างสรรค์ความเจริญในยุคนี้ได้เป็นรากฐานและแบบแผนของ
ความเจรญิ ของอียิปต์ในสมัยราชวงศ์ต่อ ๆ มา

เรื่อง อารยธรรมอียปิ ต์ ฟาโรห์มีบทบาทในการสร้างความรุ่งเรืองให้กับอียิปต์ในยุคนี้คือ
หนว่ ยท่ี 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ อเมนเนมเฮตทห่ี น่ึง Amenemhet I
วิชา ประวตั ิศาสตร์ (ส32101) เป็นยุคทองของอียิปต์ด้านเศรษฐกิจ สถาปัตยกรรม การสร้าง
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธริ งั สีพบิ ลู คลองติดต่อไปถึงทะเลแดง การสร้างเขื่อนกั้นน้า วรรณคดีท้ังบท
ร้อยแกวร้อยกรอง
ราชวงศก์ ลาง ยุคน้ีเปน็ ชว่ งเดยี วกันกบั อารยธรรมบาบโิ ลนของพระเจา้ ฮัมมูราบี
ช่วง 1,670-1,570 B.C. ถูกปกครองโดยพวกฮกิ โซส Hyksos ซึ่ง
เป็นกลุ่มชนปศสุ ตั วเ์ รร่ อ่ น

ฟาโรหอ์ เมนเนมเฮตที่ 1

เรอื่ ง อารยธรรมอยี ิปต์ ชาวอียิปต์ไดก้ อ่ กฏบและมชี ัยเหนอื ชาวฮกิ โซส
หน่วยท่ี 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ ขยายอ้านาจการปกครองไปยังดินแดนซเี รีย ปาเลสไตน์
วชิ า ประวตั ิศาสตร์ (ส32101) และฟินเิ ซีย ได้รับขนานนามว่า “สมยั จกั รวรรด”ิ Empire
ธวชั ชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพุทธริ งั สีพิบลู ช่วงหลัง ๆ อ้านาจการปกครองจากส่วนกลางค่อยลดลง เหล่าขุน
นางท่ปี กครองเมืองทห่ี า่ งไกลกเ็ ริ่มแข็งขนื ต่ออ้านาจมาก
ราชวงศ์ใหม่ ประมาณ 700 B.C. อียิปต์พ่ายแพ้ต่อชาวอัสซีเรียน และเมื่อ
เปอร์เซียได้เข้ามายึดครองเมโสโปเตเมีย จึงตกเป็นส่วนหนึ่งของ
เปอรเ์ ซีย
ประมาณ 332 B.C. ดนิ แดนทั้งเมโสโปเตเมีย เปอร์เซีย และอียิปต์
กไ็ ด้ตกอยภู่ ายใตก้ ารปกครองของพระเจา้ อเล็กซานเดอรม์ หาราช

พระเจา้ อเล็กซานเดอรม์ หาราช

เร่อื ง อารยธรรมอียปิ ต์ อียิปต์บน Lower Egypt
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ ต้งั อยู่ท่รี าบบริเวณปากแม่น้า
วิชา ประวัตศิ าสตร์ (ส32101) มีลกั ษณะเป็นรูปพัดหรอื เดลตา
ธวัชชยั เดือนขาว โรงเรยี นพุทธิรังสีพิบูล

สภาพทีต่ งั

(อารยธรรมอียปิ ต์)

อารยธรรมอียิปตต์ ั้งอยูบ่ รเิ วณลมุ่ แม่น้าไนล์
แบง่ ออกเปน็ 2 สว่ น คอื อยี ปิ ตบ์ น กบั อยี ปิ ตล์ ่าง
ถูกลอ้ มรอบด้วยทะเลทรายเปน็ ปราการธรรมชาติ
มีน้าท่วมทุกปีและพัดพาดินตะกอนซึ่งเหมาะกับการ
เพาะปลกู ท้าให้บรเิ วณน้มี ีความอุดมสมบรู ณ์
เฮโรโดตัส เรยี กท่ีน่ีวา่ “ของขวัญจากแมน่ า้ ไนล์” อยี ปิ ตบ์ น Upper Egypt

อย่บู ริเวณทแ่ี ม่นา้ ไนล์ไหลผา่ น
หุบเขาจนถึงต้นแม่นา้ ในทวปี

เรือ่ ง อารยธรรมอียปิ ต์
หนว่ ยที่ 3 อารยธรรมโลกยคุ โบราณ
วชิ า ประวัติศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรยี นพทุ ธิรงั สพี ิบูล

การปกครอง

(อารยธรรมอยี ิปต์)

กษตั รยิ ์อยี ปิ ต์ เรียกว่า ฟาโรห์ Pharaoh
มีฐานะเป็นเทวราชา God-King คือเป็นทั้งเทพเจ้า
และมนษุ ย์ ซง่ึ ไดร้ ับการเคารพเสมอพระเจา้

เร่อื ง อารยธรรมอยี ปิ ต์
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวชั ชัย เดอื นขาว โรงเรียนพทุ ธริ ังสีพบิ ลู

ศาสนา

(อารยธรรมอียิปต์)

ชาวอยี ปิ ตน์ บั ถือเทพเจ้าหลายองค์
แต่มีเทพเจ้าสูงสดุ คือ สรุ ิยเทพ/เร Re/Ra
มคี วามเชอ่ื เร่อื งภพหน้า วญิ ญาณอมตะ
และการฟนื้ คนื ชพี ของผู้วายชนม์

เรื่อง อารยธรรมอียิปต์
หน่วยที่ 3 อารยธรรมโลกยุคโบราณ
วิชา ประวตั ิศาสตร์ (ส32101)
ธวัชชยั เดอื นขาว โรงเรียนพุทธริ งั สีพิบูล

การประดษิ ฐ์ตวั อักษร

(อารยธรรมอยี ปิ ต์)

ตัวอักษรมลี กั ษณะเป็นอักษรภาพ เรียกวา่
เฮียโรกลิฟกิ Hieroglyphic
ใช้บันทึกเรื่องราวทางศาสนา เรื่องของ
ฟาโรห์และความร้วู ิทยาการดา้ นต่าง ๆ
ระยะแรกบันทึกลงแผ่นศิลาและฝาผนังหิน
ต่อมาเปลยี่ นมาบันทกึ ลงในกระดาษปาปริ ัส