ชีีวิิตต่า่ งแดน
ญี่่�ปุ่น� ปีี พ.ศ. ๒๕๑๐ - ๒๕๑๔
หลัังจากแต่่งงานได้้สามปีี คุุณชายได้ร้ ับั คำำ�สั่่�งจากกระทรวงการต่า่ งประเทศให้ไ้ ปดำ�ำ รงตำ�ำ แหน่่ง
เลขานุกุ ารโทที่่ส� ถานเอกอััครราชทููต ณ กรุงุ โตเกีียว เวลานั้้�นลููกสาวคนที่ส่� องของเราเพิ่่ง� อายุไุ ด้ไ้ ม่ก่ี่�เดืือน
เพื่อ�่ ความสะดวกคุุณชายจึึงเดินิ ทางไปก่อ่ นเพื่อ�่ หาบ้า้ นให้เ้ รีียบร้อ้ ย จากนั้้�นจึงึ ให้้ดิฉิ ัันและลูกู เล็ก็ ๆ อีีก
สองคนพร้้อมผู้้�ติดิ ตามเดินิ ทางตามไป เรีียกได้ว้ ่่าการใช้ช้ ีีวิิตที่่�ต่่างประเทศของเราสองคนเริ่�มขึ้น� ที่�่ญี่่ป�ุ่�น
ตอนนั้้�นดิฉิ ัันตััดสิินใจลาออกจากงานที่่�เพิ่่ง� ทำำ�ได้ไ้ ม่่นานที่บ�่ ริิษััทฟิิลิปิ ส์์ เพื่่�อติิดตามไปดููแลสามีีและลููกๆ
ในฐานะภรรยาและแม่่ เพราะอยากให้ค้ รอบครัวั เราอบอุ่�นและสมบูรู ณ์พ์ ร้อ้ มหน้้าที่ส�่ ุุด
โตเกีียวเป็็นเมืืองที่่�เหมาะกับั การใช้้ชีีวิิตครอบครัวั เมื่�อ่ ย้้ายตามคุณุ ชายไปอยู่�ที่่�นั่่�น วิิถีีชีีวิติ และ
กิิจวัตั รประจำ�ำ วันั ทำำ�ให้เ้ รารู้้�สึกใกล้้ชิิดกันั มากขึ้้น� อีีก เวลาเช้้าหลัังจากรัับประทานอาหารแล้ว้ คุุณชายก็็
ออกไปทำำ�งาน กลางวันั ก็็กลัับมารับั ประทานอาหารที่บ�่ ้้านแล้้วกลัับไปทำำ�งานช่่วงบ่า่ ย เลิกิ งานกลับั บ้้าน
ดำ�ำ เนินิ ไปแบบนี้้�จนกระทั่่ง� ถึงึ วัันเสาร์์อาทิติ ย์ซ์ึ่ง� เป็็นวัันหยุุด เราจะขัับรถไปเที่่�ยวที่่�ต่า่ งๆ ที่�น่ ั่่น� เราซื้อ�
รถยนต์ไ์ ว้ใ้ ช้้คันั หนึ่่ง� ถืือเป็น็ จุุดเริ่ม� ต้น้ นิิสััยชอบขัับรถเที่่�ยวจนถึงึ ทุุกวันั นี้้� ซึ่�งจะว่่าไปแล้ว้ ที่ญ�่ ี่่�ปุ่�นเป็็น
ประเทศที่่�ทำ�ำ ให้เ้ ราริเิ ริ่ม� ลองอะไรใหม่่ๆ หลายอย่่าง อย่่างเช่่นการเล่่นสกีี แรงบัันดาลใจแรกที่่ท� ำ�ำ ให้้หัดั
เล่น่ เกิิดขึ้้�นจากที่�่นี่่� แม้้จะไปเล่น่ กัันจริงิ จังั อีีกทีีก็็ตอนอายุมุ ากแล้ว้ และเลืือกที่่�จะไปเล่่นทางแถบยุุโรป
ก็ต็ าม
เวลาเราไปเที่่ย� วจะพาลูกู ๆ ไปด้้วยทุุกครั้้�ง หลังั จากมาประจำำ�อยู่�ที่่โ� ตเกีียวได้ส้ องปีีกว่่า เราก็ม็ ีี
ลููกสาวคนที่ส่� ามซึ่ง� เกิิดที่�น่ ี่่�ในปีี ๒๕๑๒ ตอนที่่�ตั้ง� ท้อ้ งเราไปเที่ย�่ วฮามููระ ซึ่ง� เป็น็ เมืืองเล็็กๆ ในเขตทามะ
ซึ่ง� อยู่่�ทางตะวัันตกของโตเกีียว เราแวะสัักการะพระพุทุ ธรููปองค์ใ์ หญ่่ที่่�ศักั ดิ์์�สิิทธิ์์�มาก ดิิฉัันอธิษิ ฐานขอ
พระให้ล้ ูกู ในท้อ้ งเป็น็ ผู้้�ชาย เราค้า้ งที่�่เมืืองนั้้�น ตกกลางคืืนดิิฉันั ฝัันว่า่ พระท่่านมาบอกว่่าเสีียใจด้้วยที่�่ลูกู
คนนี้้เ� ป็น็ ผู้�หญิิงเสีียแล้ว้ แต่่เขาจะมีีนิิสััยเด็็ดขาดไม่่แพ้ผ้ ู้้�ชาย ดิฉิ ัันจึึงเตรีียมใจเอาไว้้ พอคลอดก็ไ็ ด้้ลูกู สาว
จริิงๆ เราตั้ง� ชื่�อ่ ลูกู คนนี้้ว� ่่า “ไข่ม่ ุุก” ก่อ่ นกลัับไทยยัังพาลูกู ไปกราบพระพุทุ ธรูปู ที่่ฮ� ามููระเพื่�่อเป็น็ สิริ ิมิ งคล
ด้ว้ ย
ทั้้ง� ที่่เ� รามีีลูกู สาวติดิ กัันสามคน แต่ค่ ุุณชายไม่เ่ คยเสีียใจหรืือคิิดอยากมีีลูกู ชายเลย หากใครถาม
หรืือบอกว่่าจะไม่่มีีทายาทสืืบสกุลุ เพราะคุุณชายเป็็นลููกชายคนเดีียว คุณุ ชายจะตอบว่่าลูกู หลานเทวกุลุ
นั้้�นมีีเยอะแล้้ว
ช่่วงที่ค�่ ุุณชายเป็็นเลขานุกุ ารโทที่่โ� ตเกีียวนั้้�น ท่่านทููตคุุณโอบบุญุ วณิิกกุุลดำ�ำ รงตำ�ำ แหน่่งเป็็น
เอกอััครราชทููตประจำ�ำ ญี่่ป�ุ่�น ท่่านและภรรยาเป็น็ คนน่า่ รัักและมีีอััธยาศััยดีี ให้ค้ วามเอ็็นดูแู ละเป็็นกัันเอง
กัับคุุณชายเหมืือนลูกู หลานคนหนึ่่ง� หากมีีแขกสำำ�คัญั มาเยืือน มัักจะให้้คุุณชายติิดตามไปด้ว้ ยทุุกครั้้�ง
101
ความเอื้�อเฟื้�อ้ เอ็็นดูนู ี้้เ� ผื่อ่� แผ่ม่ าถึึงดิิฉันั ด้้วย หลายครั้้�งที่ท�่ ่่านให้้ดิิฉัันติดิ ตามไปในโอกาสต้้อนรัับแขกสำ�ำ คััญ
หากภรรยาของท่่านไปในงานนั้้�นด้ว้ ย ทำำ�ให้เ้ ราได้้เรีียนรู้้�การจััดการต่า่ งๆ
ที่่�โตเกีียว ข้า้ ราชการทุกุ หน่่วยทุุกเหล่า่ สนิิทสนมรักั ใคร่่กันั ดีี เรามีีกิจิ กรรมต้้องทำ�ำ ร่ว่ มกัันบ่อ่ ยๆ
และติิดต่อ่ กัันอยู่�เสมอหลัังจากกลัับมาแล้ว้ แม้ว้ ่่าเวลานี้้�จะหายหน้า้ กัันไปหลายคน หากไม่ช่ ราภาพก็ค็ ง
เสีียชีีวิิตไปแล้ว้ เพราะตอนที่่เ� ราไปโตเกีียวนั้้น� ยัังเป็น็ หนุ่�มสาวกว่่าคนอื่น�่ ๆ ที่่ป� ระจำำ�อยู่�ที่�น่ ั่่�นในช่ว่ งเดีียว
กัันมาก
ตอนคุุณชายไปประจำำ�ที่ญ่� ี่่ป�ุ่�นในตำำ�แหน่ง่ เลขานุกุ ารโท มีีเหตุุการณ์์สำ�ำ คัญั ที่่�ชวนให้้จดจำ�ำ คืืองาน
โอซากาเอ็ก็ ซ์์โป ซึ่�งจัดั ในปีี ๒๕๑๓ ครั้้ง� นั้้�นสมเด็็จพระนางเจ้้ารำ�ำ ไพพรรณีี พระบรมราชินิ ีีในรััชกาลที่�่ ๗
เสด็็จพระราชดำำ�เนิินมาทอดพระเนตรงานด้้วย พวกเราได้ต้ ิิดตามรัับเสด็็จอย่่างใกล้ช้ ิิด ยุคุ นั้้�นงานเอ็ก็ ซ์์โป
ถืือเป็็นงานแสดงสิินค้้าและเทคโนโลยีีที่่�ทัันสมััยที่่�สุุดของประเทศต่่างๆใครมีีผลิิตภััณฑ์์หรืือเทคโนโลยีี
ใหม่่ๆ โดดเด่่นก็็จะเอามาจััดแสดง สถานที่่�จััดงานเป็็นสเตเดีียมที่ส�่ ร้้างขึ้น� อย่า่ งใหญ่โ่ ตมาก ตอนนั้้�น
ประเทศสหรัฐั อเมริิกามาจัดั แสดงนิิทรรศการเรื่อ่� งการสำ�ำ รวจโลกพระจัันทร์์ เพราะก่่อนหน้้านั้้�นคืือในปีี
๒๕๑๒ ยานอพอลโล ๑๑ ของสหรััฐฯ นำ�ำ มนุษุ ย์์คืือ นีีล อาร์์มสตรอง ขึ้�นไปเหยีียบพื้้�นผิวิ ดวงจัันทร์์ได้้
สำ�ำ เร็็จเป็็นคนแรกของโลก ส่่วนทางเมืืองไทยเรานำำ�ผลิิตภัณั ฑ์ไ์ ปจััดแสดง โดยทางกระทรวงพาณิิชย์ไ์ ด้ส้ ่ง่
ม.ร.ว. เกีียรติิคุุณ กิติ ิยิ ากร หรืือคุุณชายจ๋อ๋ ม ซึ่่ง� เป็น็ ญาติขิ องคุุณชาย และภรรยาคืือ อาภัสั รา หงสกุุล
ซึ่ง� ได้้รับั ตำำ�แหน่ง่ นางงามจักั รวาลในปีี ๒๕๐๘ ไปช่ว่ ยดูแู ลงานเอ็็กซ์โ์ ปครั้้�งนั้้�น ผลตอบรัับจากชาวญี่่�ปุ่�น
และนัักท่่องเที่�ย่ วที่�แ่ วะมาเที่�ย่ วชมงานครั้้�งนั้้น� ที่่�มีีต่่อประเทศไทยเรีียกได้้ว่่าดีีเยี่�ยม มีีผู้้�คนสนใจไม่แ่ พ้้ชาติิ
อื่�น่ ๆ
การปฏิิบัตั ิหิ น้้าที่เ่� มื่�่อครั้้�งอยู่�ที่�ญ่ ี่่ป�ุ่�นนั้้�น รัฐั บาลญี่่ป�ุ่�นให้ค้ วามสำำ�คััญกับั คณะทูตู จากประเทศต่า่ งๆ
เป็็นอย่่างดีี ในส่ว่ นของเจ้า้ หน้า้ ที่�ส่ ถานทููตไทย เราได้ร้ ัับเชิญิ ไปร่่วมงานต่่างๆ หลายครั้้�งเช่น่ งานชมดอก
ซากุุระบานในพระราชวััง หรืือท่อ่ งเที่ย�่ วต่่างจังั หวัดั ไปชมการตกปลาด้ว้ ยการใช้น้ ก Cammorant ใน
แม่่น้ำ��ำ Nagara ซึ่ง� เป็น็ การจับั ปลาแบบโบราณที่่น� ่่าทึ่่�งมาก วิธิ ีีจัับปลานี้้เ� รีียกว่า่ “อุุไก” จัดั ขึ้้�นช่ว่ งเดืือน
พฤษภาคมถึงึ ตุลุ าคมทุุกๆ ปีี ยกเว้้นช่่วงวันั พระจัันทร์เ์ ต็็มดวงและน้ำำ��หลาก วิธิ ีีการจัับปลานี้้จ� ะใช้น้ กกา
น้ำ��ำ ราวๆ ๕-๑๐ ตัวั ผููกเชืือกไว้ท้ ี่่ค� อเพื่่อ� บังั คับั ไม่่ให้้นกกลืืนปลาเมื่�่อจับั ได้้ เวลาที่จ�่ ัับปลาเป็น็ ช่ว่ งกลางคืืน
ชาวประมงจะจุดุ โคมไฟไว้ท้ ี่ห่� ััวเรืือเพื่�่อให้้ปลาตกใจแสงไฟว่่ายแฉลบไปมาทำำ�ให้้มองเห็็นนกกาน้ำ��ำ และจัับ
ได้้ง่่าย หลัังจากคััดเลืือกปลาที่่จ� ับั ได้แ้ ล้้ว นกพวกนี้้�ก็็จะได้ร้ างวััลเป็็นปลาส่่วนหนึ่่ง� เป็น็ อาหาร การจัับ
ปลาแบบนี้้�อนุรุ ัักษ์ไ์ ว้เ้ ป็น็ การแสดง ดังั นั้้�นจะมีีการจุดุ ดอกไม้้ไฟเป็น็ ฉากหลังั เพิ่่�มความตระการตาด้ว้ ย
นอกจากเทศกาลงานประเพณีีที่่�พููดถึงึ ข้า้ งต้น้ แล้ว้ ยัังมีีงานอื่่น� ๆ อีีกมากที่ท�่ างญี่่ป�ุ่�นเชิิญให้้เราเข้า้
ร่่วม โดยไม่ไ่ ด้้แบ่่งแยกว่า่ เป็็นเพีียงข้า้ ราชการชั้้น� ผู้้�น้้อยแต่อ่ ย่า่ งใด
ระหว่า่ งที่ค�่ ุณุ ชายประจำ�ำ การอยู่�ที่่�สถานทูตู โตเกีียว ดิิฉันั ที่�เ่ ป็น็ แม่่บ้า้ นหาเวลาว่่างไปเรีียนจัดั
ดอกไม้้แบบอิเิ คบานะ และเรีียนทำำ�ดอกไม้้ประดิิษฐ์จ์ ากผ้้า เจ้า้ ของบ้้านที่พ�่ วกเราเช่า่ อยู่�เป็็นคนชัักชวน
ซึ่ง� ก็ไ็ ม่่เสีียเวลาเปล่า่ เพราะเมื่่�อย้้ายกลับั เมืืองไทย เพื่อ่� นๆ มาเห็็นดอกไม้ป้ ระดิิษฐ์์ของดิิฉัันเข้า้ ก็ช็ อบใจ
ขอให้้ช่ว่ ยสอนบ้้าง ดิิฉันั จึึงเปิดิ โรงเรีียนสอนทำำ�ดอกไม้ป้ ระดิิษฐ์แ์ ละจำำ�หน่่ายด้ว้ ยที่่ร� าชดำ�ำ ริอิ าเขต ซึ่ง� เป็็น
ศููนย์์การค้้าเพิ่่�งเปิิดใหม่่ เรามีีรายได้เ้ พิ่่ม� ขึ้น� อีีกทางหนึ่่ง� และยัังทำ�ำ ให้้ได้รู้้�จักเพื่�อ่ นใหม่ๆ่ อีีกหลายคน
102
กบั ขวัญ ลกู สาวคนท่ี ๒ มุกลูกสาวคนเล็ก แก้ว กบั ขวญั
ทา่ นพอ่ และท่านแมเ่ สด็จมาเยี่ยมหลานคนใหม่ พระใหญ่ไดบุทสทึ ี่คามากุระ กบั มุก
103
ท่านทตู โอบบญุ วณกิ กลุ ญี่่� ปุ่ � น เ ป็็ น ปร ะ เ ท ศ ที่�่ มีีวัั ฒ น ธรร ม คว า ม เ ป็็ น ม า
ท่านทตู เลีย้ งต้อนรับคณะ ม.ล.บวั กิตยิ ากร ยาวนาน และมีีความเจริญิ ด้า้ นระเบีียบวินิ ััยสูงู มาก เราได้้
เห็็นและเรีียนรู้�จากเขาจนเคยชิินและติิดเป็็นนิิสััยมาด้้วย
สาธติ ท�ำ อาหารไทยและการไหวแ้ บบไทย ภายหลัังดิิฉัันได้้ติิดต่่อกัับคนญี่่�ปุ่ �นตลอดและมีีอพาร์์ทเม้้นท์์
ให้้คนญี่่�ปุ่�นที่่�เมืืองไทยเช่่า จึงึ เข้้าใจพวกเขาได้้ดีี
คุุณชายประจำ�ำ การอยู่�ที่�่โตเกีียวสี่่�ปีีก่่อนจะย้้าย
กลับั กรุุงเทพฯ และประจำ�ำ อยู่�ที่ก่� ระทรวงการต่า่ งประเทศ
ถึงึ หกปีี ต่า่ งจากข้้าราชการในกระทรวงท่่านอื่่�นๆ ที่่�สาม
ปีกี ็จ็ ะต้อ้ งย้้ายไปต่า่ งประเทศแล้ว้ ดิิฉัันเองไม่เ่ ดืือดร้อ้ น
เพราะสนุุกกัับงานอดิิเรกที่�่กลายเป็็นอาชีีพสร้้างรายได้้
และเราก็ย็ ังั สร้้างอพาร์์ทเม้้นท์เ์ ล็็กๆ เพิ่่ม� อีีกสองแห่ง่ โดยกู้�
เงิินจากธนาคารมาเป็็นค่่าใช้จ้ ่่าย ทีีแรกคุณุ ชายไม่่เห็็นด้ว้ ย
นักั ที่�จ่ ะกู้�เงิินจากธนาคาร เพราะไม่่เคยเป็็นหนี้้� แต่่ในที่่�สุุด
ก็ย็ อมเมื่่�อดิิฉัันชี้�แจงส่่วนดีีที่�จ่ ะตามมา ในสััญญากู้�เงิินนั้้น�
สามีีต้อ้ งเซ็น็ ต์ใ์ บยิินยอมด้ว้ ย คุณุ ชายคงนึกึ หวั่น� อยู่�เหมืือน
กัันแต่่เราก็็ใช้้หนี้้�เงิินกู้้�ส่่วนนี้้�หมดลงได้้ในเวลาเกืือบเจ็็ดปีี
เริ่�มแรกเกี่ย� วกับั การทำำ�อพาร์ท์ เม้น้ ท์์ให้เ้ ช่่านี้้� เนื่่�องจากเรา
ต้้องย้้ายไปโตเกีียว จึึงให้ฝ้ รั่�งเช่่าเรืือนหอที่่�เมืืองไทย ราย
ได้้จากค่า่ เช่า่ ในสมััยนั้้�นถืือว่า่ ดีีมาก ต่อ่ มาเราจึึงคิิดจะ
สร้้างบ้้านอีีกหลัังสำำ�หรัับอยู่ �เองเมื่่�อต้้องย้้ายกลัับเมืืองไทย
ดิิฉันั ขอยืืมเงินิ จากพ่อ่ มาช่ว่ ยอีีกนิิดหน่่อย รายได้้จากบ้า้ น
สองหลัังนั้้�นพอสำ�ำ หรัับใช้้หนี้้�หมดก่่อนเราจะย้้ายกลัับ
กรุงุ เทพฯ พอย้้ายกลับั มาเราก็ม็ ีีทั้้�งบ้า้ นเล็ก็ ๆ สำำ�หรับั อยู่�
กันั ห้า้ คนพ่่อแม่่และลููกๆ และมีีบ้า้ นเช่า่ ไว้้เป็็นรายได้้พอใช้้
ในครอบครัวั โดยที่ด�่ ิฉิ ัันไม่ต่ ้อ้ งทำำ�งาน ให้เ้ วลาดููแลลููกๆ
และคุณุ ชายเท่า่ นั้้น�
เมื่่�อเราย้า้ ยกลัับจากโตเกีียวมาอยู่�เมืืองไทย เกิดิ
เหตุุการณ์์สำ�ำ คััญขึ้�นหลายเรื่่�องทั้้�งในประเทศและต่่าง
ประเทศ แต่ล่ ะเหตุุการณ์น์ ั้้�น กระทรวงการต่า่ งประเทศ
ล้้วนแต่่ต้้องเข้า้ ไปเกี่ย� วข้้อง เช่่นสงครามเวีียดนาม คุณุ ชาย
เป็็นหััวหน้้ากองเอเชีีย กรมการเมืือง จึงึ มีีส่ว่ นโดยตรงใน
การติิดตามดููแลเรื่�อ่ งนี้้� ช่่วงนั้้น� คุุณชายกลัับบ้้านดึึกทุุกวันั
บางทีีถึงึ กัับไม่่ได้้กลับั บ้า้ นหลายวััน เพราะมีผู้�อพยพลี้ภ� ััย
สงครามเข้า้ มาในประเทศไทยจำำ�นวนมาก ต้้องติดิ ตาม
104
อย่่างใกล้้ชิิดเพราะเป็น็ เรื่�อ่ งละเอีียดอ่อ่ น ด้้านในประเทศ สมเด็จ็ พระนางเจ้้ารำ��ไพพรรณีี พระบรมราชิินีใี นรััชกาลที่� ๗
ก็็เกิิดเหตุุการณ์น์ ักั ศึึกษาประท้ว้ งช่่วง ๖ ตุลุ าคม ๒๕๑๙
สถานการณ์บ์ ้า้ นเมืืองวุ่�นวายมาก แต่ค่ ุุณชายก็ต็ ั้้ง� ใจ
ทำ�ำ งานตามหน้า้ ที่�ท่ ี่ต�่ ้อ้ งรัับผิิดชอบ ขณะนั้้น� คุุณชายเป็น็
รองอธิิบดีีกรมการเมืือง ต่่อมาได้ร้ ัับการแต่ง่ ตั้ง� ให้เ้ ป็็น
เลขาธิกิ ารสำ�ำ นัักงานอาเซีียนแห่ง่ ประเทศไทย ตำ�ำ แหน่ง่ นี้้�
เองที่่�ทำำ�ให้้ได้้รู้ �จักเพื่่�อนร่่วมงานจากประเทศเอเชีียชาติิอื่�่น
หลายคนที่ต�่ ่อ่ มายังั พบกันั ที่่�เบลเยี่�ยมและฝรั่ง� เศส และยััง
ติิดต่อ่ กัันมาเป็น็ เวลายาวนาน
คุุณชายประจำำ�อยู่่�ที่่�กระทรวงฯจนกระทั่�ง ปีี พ.ศ.
๒๕๒๒ ก็ไ็ ด้้ย้า้ ยไปประจำำ�ที่่�ต่่างประเทศอีีกครั้�งเพื่�อรัับ
ตำำ�แหน่่งเอกอััครราชทููตเป็็นครั้�งแรกที่�่พม่่าซึ่่�งก็็มีี
เหตุุการณ์์สนุุกและน่่าตื่ �นเต้้นประทัับใจให้้เล่่าถึึงอีีก
มากมาย
สมเด็จ็ พระนางเจ้า้ รำ��ไพพรรณีี พระบรมราชิินีีในรััชกาลที่� ๗ เสด็็จฯ งาน Expo 70
รับั เสด็็จเจ้้าชายมาชาฮิโิ ตะ ฮิติ าจิิโนะมิยิ ะ งาน Expo 70
ชมดอกซากรุ ะในพระราชวัง
105
พม่า่ ปีี พ.ศ. ๒๕๒๒ - ๒๕๒๓
ปีี พ.ศ. ๒๕๒๒ ประธานาธิิบดีีนายพลเนวินิ แห่่งพม่า่ แจ้ง้ ความประสงค์์ว่่าจะมาเยืือนประเทศไทย
อย่า่ งเป็็นทางการ ช่่วงนั้้�นตำ�ำ แหน่่งทููตที่�พ่ ม่่าว่่างอยู่�เพราะท่่านทููตศักั ดิ์์ช� ัยั บำำ�รุุงพงศ์์ เพิ่่ง� จะเกษีียณ และ
ยังั ไม่ไ่ ด้้แต่ง่ ตั้�งทููตคนใหม่่ คุณุ ชายอยู่�เมืืองไทยมาหกปีีแล้ว้ ถึงึ เกณฑ์ท์ ี่จ่� ะต้้องไปต่า่ งประเทศพอดีี คุุณอุปุ ดิิศร์์
ปาจรีียางกููรเป็น็ รััฐมนตรีีต่่างประเทศช่ว่ งนั้้�น จึงึ ออกคำ�ำ สั่่�งให้้คุุณชายไปรัับตำำ�แหน่่งเอกอััครราชทูตู ที่�พ่ ม่า่
ทัันทีี พอยื่น�่ พระราชสาส์น์ เสร็็จ ก็็ขึ้�นเครื่�่องบิินไปกรุงุ เทพพร้้อมกัับคณะของท่่านประธานธิบิ ดีีเนวิินเลย
จำำ�ได้้ว่่าทุกุ อย่า่ งกะทันั หันั มาก ดิิฉัันไม่ไ่ ด้้ไปด้ว้ ยช่ว่ งนั้้�น จนหลัังจากนายพลเนวินิ กลัับไปพม่า่ แล้ว้ ถึึงได้้
ย้้ายตามคุุณชายไป ทัันที่�่ที่�่ย่า่ งเท้า้ ที่ส�่ นามบิินย่่างกุ้�งรู้้�สึกผิิดหวังั เพราะคาดคิิดว่่าพม่า่ น่า่ จะเจริิญกว่่านี้้�
มาก ที่�ค่ ิิดอย่า่ งนั้้�นเพราะตอนที่่�ดิฉิ ัันอายุุ ๑๒ ปีพี ่่อส่ง่ ไปเรีียนที่อ่� ินิ เดีียกัับน้อ้ งชาย เครื่่อ� งบิินโดยสารไป
อินิ เดีียจะต้อ้ งแวะเติิมน้ำ�ำ� มันั ที่่ย� ่า่ งกุ้�งทุุกครั้้�ง เขาให้้ผู้�โดยสารลงพักั ที่่�สนามบินิ ย่่างกุ้�งที่่เ� พิ่่�งสร้้างเสร็จ็ ไม่่
นานเรีียกได้้ว่่าใหญ่่และทัันสมัยั ที่ส�่ ุุดในเอเชีีย (สมัยั นั้้�นพม่า่ และปีีนังั เป็น็ ประเทศเพื่อ�่ นบ้้านที่เ�่ ราจะไปซี้้อ�
ของจากต่่างประเทศกััน) แต่พ่ อกลัับไปครั้้�งนี้้� (หลังั จากครั้้ง� ก่่อน ๒๐ ปี)ี สนามบินิ ที่่เ� ห็็นกลับั ดููเล็็ก เก่่า
และล้า้ สมัยั ไม่่มีีเครื่�่องอำำ�นวยความสะดวกใดๆทั้้�งสิ้�น ผิดิ กับั ภาพในความทรงจำ�ำ ลิบิ ลัับ
ทางสถานทููตจััดให้้เราพักั ที่โ�่ รงแรมก่อ่ นเพราะทำำ�เนีียบทููตยัังไม่เ่ รีียบร้้อย ให้้เวลาเผื่อ่� ว่่าเราจะต้อ้ ง
การเปลี่่ย� นแปลงเพิ่่ม� เติิม เมื่อ�่ เราได้ไ้ ปดูทู ำ�ำ เนีียบทูตู แล้้ว ดิิฉันั กลัับตื่�น่ เต้้นมาก เพราะเป็็นทำ�ำ เนีียบทูตู ที่�่
สวยและสง่่างาม ถึงึ จะเก่่าและทรุดุ โทรมไปนิดิ แต่ถ่ ้้าได้ซ้ ่อ่ มแซมอีีกหน่อ่ ยก็จ็ ะโก้้มาก ลัักษณะของบ้้าน
คล้า้ ยๆ กัับบ้้านมนังั คศิลิ า มีีสนามหน้้าบ้า้ น และสนามเทนนิิส ชั้�นล่่างเป็น็ ที่ท�่ ำ�ำ การของสถานทููต ด้้าน
หลังั มีีเรืือนคนงานหลัังใหญ่ม่ าก สอบถามได้ค้ วามว่า่ อยู่่�กัันมาหลายชั่�วคน มีีสมาชิกิ ประมาณ ๕๐ คน
อาศัยั อยู่� แต่่ที่่เ� ป็็นคนงานจริงิ ๆ ๖-๗ คน นอกนั้้�นเป็็นญาติพิ ี่่�น้้องของคนงานที่่�มาขออาศััยด้้วย
พม่่าสมััยนั้้�นขาดแคลนทุุกอย่า่ งต้อ้ งอาศััยสินิ ค้้าจากประเทศไทย และเนื่อ�่ งจากประเทศเขาผู้้�คน
ไม่ม่ ีีเงิินจึึงใช้ส้ ิินค้้าที่่ม� ีีคุณุ ภาพต่ำำ�� กว่า่ มาตรฐานทั่่�วไป คนพม่า่ ต้อ้ งเก็็บออมทุกุ อย่่าง แม้้กระทั่่ง� ถุงุ
พลาสติิกและกระดาษที่�่ใช้แ้ ล้ว้ ยังั ต้้องเก็็บเอามาใช้ซ้ ้ำ�ำ� เราเรีียนรู้้�การประหยััดจากที่�น่ ั่่�น ทุกุ วันั นี้้�ก็ย็ ัังอดที่�่
จะเก็บ็ ถุุงไว้ใ้ ช้ต้ ่อ่ อีีกสักั ครั้้ง� ไม่ไ่ ด้้ ชีีวิติ ต่า่ งประเทศในพม่า่ ก็ส็ นุกุ ดีี ทุกุ สถานทููตของทุกุ ประเทศจะสนิิท
สนมกลมเกลีียวกัันมากกว่่าที่อ�่ ื่�น่ ๆ ได้้คอยพึ่่�งพาอาศััยกัันอยู่�เสมอยามขาดแคลน
ดิิฉัันในฐานะภรรยาทูตู ไทย จะคอยทำ�ำ หน้้าที่่�เป็็นที่ป่� รึึกษาให้้แก่่ภรรยาทูตู ต่่างประเทศ เพราะทุุก
คนจะต้้องเดิินทางไปกรุงุ เทพฯ เพื่่�อซื้อ� ของกิินของใช้้กลัับไปที่่�พม่่าเป็็นประจำ�ำ บางคนก็ถ็ ืือโอกาสตรวจ
ร่่างกายที่�โ่ รงพยาบาลในเมืืองไทย และช้้อปปิ้้�งสินิ ค้้าอื่น�่ ๆ ด้ว้ ย ดิฉิ ันั คอยให้้ข้อ้ มูลู พวกเขาว่่าควรจะติิดต่่อ
ซื้อ� ของที่�ไ่ หน หรืือไปที่�ไ่ หนแทบทุุกครั้้ง�
เรามีีกิิจกรรมร่่วมกัันที่่�พม่่าเป็็นการเล่่นกีีฬาเทนนิิสเพราะมีีสนามเทนนิิสอยู่่�ติิดกัับทำ�ำ เนีียบทููต
106
ม.ร.ว.เทพกมล เทวกุล ยนื่ พระราชสาส์น ตอ่ ประธานาธบิ ดนี ายพลเนวินแหง่ พมา่
นอกจากนี้้�ยัังเล่่นกอล์ฟ์ ด้้วยกันั ทุุกอาทิติ ย์์ เวลาเล่่นกอล์ฟ์ เราจ้า้ งแคดดี้้ห� นึ่่ง� คน จะได้้แถมครอบครััวเพิ่่�ม
มาสองสามคนเสมอ คนหนึ่่�งถืือร่่ม อีีกคนวิ่�งนำำ�หน้้าถืือถุุงกอลฟ์์ให้้ เราจ่่ายทิิปเพิ่่�มให้เ้ ขาไปนิิดหน่อ่ ย
เท่า่ นั้้น� เขาก็็ดีีใจมากแล้ว้ เพราะถ้า้ อยู่�เปล่่าๆ ก็็เท่่ากัับไม่่มีีรายได้อ้ ะไรเลย
มีีเรื่อ�่ งเล่า่ ย้อ้ นไปถึงึ ตอนที่่ป� ระธานาธิบิ ดีีนายพลเนวินิ ไปเยืือนไทย ท่า่ นได้้เล่า่ ถึึงไข่่มุกุ ของพม่่าที่�่
เรีียกว่า่ South sea pearl ซึ่�งเวลานั้้�นมีีแค่ส่ องแห่่งเท่่านั้้�นที่่เ� ป็็นมุุกธรรมชาติคิ ืือที่่�พม่า่ และที่�ญ่ ี่่�ปุุ่�น ซึ่�งมีี
ขายในร้้านของรัฐั บาลเท่่านั้้�น ชาวบ้า้ นไม่่มีีสิทิ ธิ์์�เอามาขายได้้อย่่างอิสิ ระ และโดยปกติิรััฐบาลพม่่าจะไม่่
ขายไข่่มุกุ ให้้คนทั่่�วไป มีีไว้้เป็็นสินิ ค้า้ ส่่งออกเท่่านั้้�น โดยบรรดาพ่่อค้้าต่า่ งชาติแิ ละคณะทููตนั้้น� จะมีีสิิทธิ์์�ซื้�อ
ได้้ปีีละครั้้ง� เวลาที่่เ� ขาจััดนิทิ รรศการอััญมณีีเพื่่�อให้้พ่่อค้้าจากทั่่ว� โลกมาสั่�งซื้�อของจากทางการ ดิฉิ ันั เคย
สั่�งซื้�อไข่ม่ ุุกที่่ร� ้้านของรััฐบาล เขาไม่ย่ อมขายไข่ม่ ุุกที่่ย� ังั ไม่ป่ ระกอบเป็็นสร้อ้ ย เราเลยตกลงสั่ง� เป็็นสร้อ้ ยมุกุ
ที่ร่� ้อ้ ยประกอบกัับทองคำ�ำ ราคาที่�บ่ อกมาเกืือบๆ ๕๐๐ ดอลล่า่ ร์์ และต้อ้ งรอถึึงสามเดืือน พอไปรัับของ
จริิงๆ กลับั บอกเราว่า่ ราคาที่�่ตกลงกันั ไว้้นั้้�นไม่่ได้้แล้ว้ เพราะทองคำำ�ราคาขึ้น� เราต้อ้ งจ่า่ ยเพิ่่�มอีีกเกืือบ
107
๒๐๐ ดอลล่่าร์์ ทำำ�ให้้เรารู้้�สึกึ ไม่ค่ ่่อยดีีนักั กัับวิธิ ีีการขายของของคนพม่่าสมััยนั้้�น เลยไม่่ค่อ่ ยซื้อ� ของจาก
เขาอีีก
พม่่ามีีทรัพั ยากรธรรมชาติิมากกว่า่ เราหลายเท่า่ ทั้้�งเพชรนิิลจิินดาต่า่ งๆ แร่ธ่ าตุุ ป่า่ ไม้้ น้ำ�ำ� มันั แต่่
เขาไม่เ่ อาออกมาใช้้ พม่่าจึึงมีีตลาดมืืด มีีการลัักลอบนำำ�ของเหล่่านั้้�นออกมาขาย การซื้้อ� ขายแลกเงิินใน
ตลาดมืืดนั้้น� ทำ�ำ ให้้รััฐบาลขาดรายได้้ จึึงคอยปราบปรามกันั เป็็นประจำำ� แต่ถ่ ้้าเป็น็ การซื้้�อขายที่่�ถูกู ต้้อง
ตามกฎหมายพม่่า รัฐั จะหักั รายได้้ส่่วนหนึ่่�งซึ่ง� เมื่่�อเทีียบเป็็นเปอร์เ์ ช็น็ ต์แ์ ล้ว้ ก็ม็ ากพอสมควร ทำ�ำ ให้ค้ น
พยายามเลี่�ยง เพราะบางทีีไม่ใ่ ช่่เพีียงต้อ้ งแบ่่งรายได้้ให้ท้ างการจำ�ำ นวนมาก แต่อ่ าจถึงึ ขั้น� ยึดึ กิจิ การไป
เป็น็ ของรัฐั ด้้วย
วััฒนธรรมประเพณีีของพม่่ากัับเมืืองไทยนั้้น� อันั ที่�จ่ ริิงก็็คล้้ายๆ และใกล้เ้ คีียงกับั เรา วัันสงกรานต์์
ก็็มีีการฉลองเช่่นกััน บรรดานัักการทููตจะได้ร้ ัับเชิญิ ไปร่ว่ มงาน ทั้้ง� เมืืองจะสาดน้ำำ�� กัันจริงิ จััง ที่�แ่ ปลกไป
จากไทยคืือมีีการแจกลอดช่อ่ งให้ร้ ัับประทานเป็็นเคล็ด็ ให้อ้ ายุุยืืน สำำ�หรับั สถานทูตู ไทยจะมีีการตักั บาตร
รดน้ำ�ำ�ดำำ�หััวผู้้�อาวุโุ สก็ค็ ืือท่่านทููตหรืือคุณุ ชายนั่่�นเอง
การสาดน้ำ�ำ�ช่ว่ งสงกรานต์์ของพม่่านี้้เ� ขาจริงิ จังั กันั มาก จนถึึงขั้น� วันั รุ่�งขึ้น� ไม่ม่ ีีน้ำ��ำ ใช้้กัันทั้้�งเมืือง และ
เป็็นอย่่างนี้้ท� ุกุ ปีีตั้�งแต่เ่ ราไปประจำ�ำ จนกระทั่่ง� ย้า้ ยกลัับ พูดู ถึงึ เรื่่อ� งน้ำ�ำ� ใช้แ้ ล้้วก็็ต้อ้ งพูดู ถึึงน้ำำ�� กิิน ตอนนั้้�นเรา
ต้้องเอาน้ำำ�� ดื่ม�่ จากกรุงุ เทพฯ ไปใช้้กิินและประกอบอาหาร เพราะที่่พ� ม่่ายังั ไม่ม่ ีีน้ำ�ำ� ประปาใช้้ แต่ข่ นาด
ระวัังกัันอย่่างมากแล้้ว ลููกสาวของเรายัังเป็น็ โรคท้อ้ งร่่วงเพราะน้ำำ��ไม่ส่ ะอาด อาการหนัักพอสมควร เกืือบ
จะต้อ้ งพาขึ้น� เครื่�อ่ งบินิ กลัับมารัักษาที่�ก่ รุงุ เทพฯ
อากาศที่่�พม่่าในเมืืองย่า่ งกุ้�งมีีเพีียงสองฤดูู คืือฝนและร้้อน อย่่างละครึ่่ง� ปีี ความชื้�นที่น�่ ี่่ส� ููงมาก
เสื้�อผ้า้ ที่�ใ่ ส่่ตู้�เอาไว้้เกิดิ ความชื้�นจนขึ้น� รา ต้อ้ งหาทางแก้้ด้้วยการเอาหลอดไฟไปใส่ไ่ ว้้ในตู้�และเปิิดไฟไว้้
108
ตลอดเพื่�่อใช้ค้ วามร้อ้ นไล่ค่ วามชื้�นซึ่�งเป็็นอันั ตรายไม่น่ ้้อย พวกเราหลายคนติิดเชื้�อราต้อ้ งกลัับมารักั ษาตััว
ที่่ก� รุงุ เทพฯ แม้แ้ ต่ท่ ่่านทูตู พิริ ัฐั อิิศรเสนาซึ่ง� ไปรัับตำำ�แหน่่งที่่พ� ม่่าต่อ่ จากคุุณชายยัังพููดติดิ ตลกว่่า ผมต้้อง
กลับั มาผึ่�งแดดที่่ก� รุงุ เทพฯ ทุกุ สามเดืือน
เมื่อ่� พูดู ถึงึ ท่า่ นทูตู พิิรััฐ ต้อ้ งเล่่าเรื่่�องความชอบดูหู มอและการเห็็นมิติ ิแิ ปลกๆ ซึ่�งมีีมาเล่า่ ให้เ้ ราฟััง
เป็น็ ประจำำ� ท่่านบอกว่่าสามารถสื่�่อสารกัับวิญิ ญาณได้้ โดยเฉพาะเรื่�่องผีีประจำ�ำ สถานทูตู ซึ่�งเราเคยได้ย้ ิิน
เมื่่อ� มาประจำ�ำ ที่่�นี่่ใ� หม่ๆ่ ว่า่ เคยมีผู้�หญิงิ มาผูกู คอตายที่่ต� ้น้ จำ�ำ ปีใี หญ่่ข้า้ งโรงรถ ซึ่�งอยู่่�ติิดระเบีียงห้อ้ งนอน
ของทููต ต้น้ จำำ�ปีีนั้้น� สูงู ใหญ่่เก่า่ แก่ม่ าก น่า่ จะอายุุเกืือบร้้อยปีี ออกดอกแต่่ละครั้้�งก็็หอมฟุ้�งไปทั้้ง� บริิเวณ
แต่ก่ ็ท็ ำำ�ให้บ้ รรยากาศวัังเวงมากเพราะหลายสิบิ ปีกี ่อ่ นที่่�พม่่าก็็ไม่ไ่ ด้ศ้ ิวิ ิิไลซ์์นััก ค่ำ�ำ� ลงก็็มืืดสนิิท พอมีีข่า่ วลืือ
เรื่่�องผีี พอตกช่ว่ งเย็็นพวกข้้าราชการที่�ม่ าทำำ�งานก็็จะรีีบมาเลื่อ่� นรถที่่�จอดไว้้ไปจอดด้า้ นหน้้า เวลากลับั จะ
ได้ไ้ ม่่ต้้องผ่า่ นต้น้ จำ�ำ ปีี แต่เ่ ราสองคนไม่ค่ ิดิ อะไรเรื่�อ่ งนี้้� และก็็ไม่เ่ คยเห็็นเหมืือนคนอื่่�นเล่่ากัันแม้้แต่่ครั้้�ง
เดีียว
เรื่�่องผีีอีีกเรื่�่องกลายเป็็นเรื่�่องขำ�ำ ขัันเพราะบรรดาคนงานอีีกนั่่�นแหละที่่�ลืือกัันว่่ากลางคืืนมีีผีีมาเล่่น
บิิลเลีียดที่่โ� ต๊๊ะซึ่ง� ตั้ง� อยู่�ชั้�นล่่างของบ้้าน เพราะได้้ยิินเสีียงเหมืือนคนแทงลููกบิลิ เลีียด เสีียงนี้้ค� ุุณชายเองก็็
เคยได้้ยินิ แต่ห่ ลัังจากนอนฟังั อยู่�หลายคืืน คุุณชายตััดสิินใจลงไปข้า้ งล่า่ ง เปิิดไฟปุ๊๊�บก็็เจอหนููหลายตัวั วิ่่�ง
อยู่�บนโต๊๊ะ ทำำ�ให้ล้ ูกู บิลิ เลีียดกระทบกันั เสีียงดัังก๊อ๊ กแก๊๊กเหมืือนมีีคนกำำ�ลังั แทง คุณุ ชายกลับั ขึ้�นมาบนห้้อง
ก็็เล่า่ ให้้ดิิฉัันฟััง เรื่อ�่ งผีีเลยกลายเป็็นเรื่่อ� งตลกขบขัันกันั ไป
ดิิฉันั รักั บ้้านที่่ใ� ช้เ้ ป็็นทำำ�เนีียบทูตู ที่่�พม่า่ มาก เพราะมาย้อ้ นดููแล้ว้ จึึงเห็็นว่่าสถาปัตั ยกรรมเป็็นแบบ
อังั กฤษ คล้้ายกัับบ้้านของคุุณชายที่่�ซอยสายน้ำ��ำ ทิพิ ย์์ที่ด่� ิิฉัันแอบหลงรัักเอามากๆ เพีียงแต่ข่ นาดใหญ่่กว่่า
หลายเท่่าตััว ไม่น่ านมานี้้ย� ัังเอาภาพบ้า้ นของคุณุ ชายที่ต�่ อนนี้้ย� ้้ายไปปลููกที่่เ� ขาใหญ่่มาเทีียบกับั บ้้านที่พ�่ ม่่า
แล้ว้ พบว่า่ คล้า้ ยกัันจริิงๆ แม้ว้ ่า่ เราจะมองว่่าบ้้านที่่พ� ม่า่ มีีขนาดใหญ่่แล้ว้ แต่ค่ วามจริิงด้า้ นบนที่่ใ� ช้้เป็็น
ที่�พ่ ักั ของทููตมีีเพีียงแค่่สี่ห� ้อ้ งเท่่านั้้น� เราจัดั สรรห้้องทั้้�งหมดใช้้งานอย่า่ งเหมาะสม แบ่่งเป็น็ ห้อ้ งนอนสอง
ห้อ้ ง ห้อ้ งกลางเป็น็ ห้้องอาหารใช้ร้ ัับรองแขกได้จ้ ำำ�นวนมาก ส่ว่ นห้อ้ งเตรีียมอาหารอยู่่�ติดิ กััน ด้้านหน้้าพอ
ขึ้�นบัันไดมาก็จ็ ะเป็็นห้อ้ งรับั แขกเลย ห้้องครัวั นั้้น� แยกออกไปอยู่่�ด้า้ นหลังั ชั้�นล่า่ ง ทุุกอย่่างในเวลานั้้น� เก่า่
และโทรมมาก เพราะไม่่ได้้ซ่อ่ มมาเป็น็ เวลานาน ทููตแต่ล่ ะคนมาประจำ�ำ อยู่่�ก็็ไม่น่ านพอที่่�จะของบซ่อ่ มแซม
ที่�่ต้อ้ งใช้้เวลานานในการขออนุุมัตั ิเิ บิิกจ่า่ ย และส่ว่ นใหญ่่ก็็มาประจำ�ำ ตอนใกล้เ้ กษีียณแล้้วทั้้ง� นั้้น� ทููตคน
ก่อ่ นๆ ที่�ม่ าประจำ�ำ ที่่�พม่่านั้้น� อายุุไม่่ต่ำ�ำ� กว่่า ๕๘ ปีีกันั สัักคน มีีก็แ็ ต่ค่ ุณุ ชายเป็็นทููตที่่�อายุุน้อ้ ยที่่�สุดุ คนแรก
ที่�ม่ าประจำ�ำ พม่า่
ความชำำ�รุดุ ทรุดุ โทรมบวกกับั ความขาดแคลนของพม่า่ คนของเขาจึงึ เก่่งมากเรื่อ่� งการประยุกุ ต์์สิ่ง�
ต่า่ งๆ เพื่่�อดัดั แปลงแก้้ไขเฉพาะหน้้าเช่่นหลังั คาบ้้านของเรานั้้�นจะรั่�วเป็็นประจำำ� แถมพม่า่ ยังั มีีหน้้าฝน
ยาวนานถึึงหกเดืือน มาใหม่่ๆ เราไม่่รู้�เรื่อ�่ งนี้้ม� าก่อ่ น ฝนตกแต่่ละครั้้ง� คนงานก็จ็ ะขึ้น� มาใช้ถ้ ัังรองน้ำำ�� ฝนให้้
ระหว่า่ งรอซ่่อมหลังั คา หนึ่่�งในคนงานที่่พ� ม่า่ ของเรานั้้�นเป็็นพ่อ่ ครัวั ที่่�เก่่งมาก ทำำ�อาหารฝรั่�งเก่ง่ ทุุกอย่า่ ง
เพื่อ�่ นๆ ของเราทึ่่�งมากเมื่�อ่ มาเยี่�ยมเยีียนหรืือจัดั เลี้�ยง ดิิฉันั จะทำ�ำ หน้า้ ที่่�เป็็นคนซื้อ� วัตั ถุุดิิบเครื่�อ่ งปรุงุ ต่า่ งๆ
จากกรุงุ เทพฯ แต่ห่ ลัังๆ ชัักไม่่ไหวเพราะคนครัวั ใช้ข้ องเปลืืองมาก แต่พ่ อตรวจสอบกัันจริงิ ๆ กลายเป็็นว่่า
ของโดนขโมยออกไปทุุกวันั อีีกคนเป็็นสาวใช้ช้ ื่�่ออามูู ทำำ�งานขยันั ขันั แข็็งที่่ส� ุดุ แต่ก่ ็็แปลกที่่ท� ุุกครั้้ง� หลังั เรา
109
จััดงานเลี้�ยง วันั รุ่�งขึ้�นเธอจะไม่่สบายทุุกทีี ต่อ่ มาก็็จับั ได้เ้ ช่่นกัันว่่าอามููขโมยเหล้้าไปกิินจนทำ�ำ งานไม่่ไหว
แถมยังั เอาน้ำ�ำ�ชามาผสมแทนเหล้า้ ที่่�ขโมยไปอีีกไม่่ให้้เราสงสััย เราเองก็็ไม่เ่ คยเอะใจเพราะไม่่ดื่�่มเหล้้า มีีไว้้
เพื่่�อประดัับตกแต่ง่ สถานที่แ�่ ละเผื่่�อรับั รองแขกเท่่านั้้น� จนญาติิคุุณชายมาพักั ด้ว้ ย เขาชอบดื่ม�่ เหล้า้ เลย
บอกให้เ้ รารู้� ก็็ถืือเป็็นเรื่�อ่ งที่น�่ ่่าเสีียดายที่่ค� นงานพม่่าคนนั้้น� ขยัันทำำ�งานเก่ง่ แต่ก่ ็ข็ โมยเก่่งด้้วย
ปีีที่่�เราไปประจำำ�ที่�พ่ ม่่านั้้น� โทรทัศั น์์ที่เ�่ มืืองไทยส่่วนใหญ่่ยัังเป็น็ ขาวดำำ�อยู่�เลย ดังั นั้้�นไม่่ต้้องคาด
หวัังเรื่อ�่ งความบันั เทิิงจากประเทศนี้้� พม่่ายังั ไม่ม่ ีีโทรทััศน์์ ไม่่มีีภาพยนตร์์จากต่่างประเทศไปฉาย ไม่่มีีแม้้
กระทั่่�งน้ำำ��อััดลมให้้ดื่่ม� ทุกุ ปลายสััปดาห์เ์ ราจะไปดููหนัังกัันที่่�คลัับของสถานทููตอเมริิกา ซึ่�งเป็็นที่่�เดีียวที่่ม� ีี
ป๊๊อปคอร์์นและโค้ก้ จำ�ำ หน่่าย ส่่วนลููกๆ ของเรานั้้�นส่่งให้้เรีียนโรงเรีียนนานาชาติขิ องสถานทููตอเมริกิ าเช่น่
เดีียวกััน นั่่�นก็เ็ พราะมีีโรงเรีียนฝรั่ง� อยู่�เพีียงแห่่งเดีียวในพม่า่
ชีีวิิตเราที่่�พม่่าหากจะเทีียบกับั ปััจจุบุ ันั เด็็กรุ่่�นใหม่ห่ น่่อยหรืือคนที่�่ไม่่เคยรู้�มาก่อ่ นคงจะนึกึ ภาพไม่่
ออกว่า่ เป็น็ แบบไหน เพราะเดี๋�ยวนี้้แ� ค่่นึกึ อยากไปพม่่าก็จ็ องตั๋ว� เครื่่�องบิินจากไทยไปได้้ ภายในเวลาไม่ถ่ ึึง
สองชั่�วโมง วัันละหลายเที่ย�่ วบินิ แต่ต่ อนที่�เ่ ราไปประจำ�ำ ที่�พ่ ม่า่ นั้้น� รัฐั บาลพม่า่ ไม่อ่ นุุญาตให้ค้ ณะทูตู เดินิ
ทางออกนอกเมืือง ดิฉิ ัันไปเดินิ ตลาด เห็็นสำำ�นัักงานท่่องเที่่ย� วของพม่า่ เลยเดินิ ไปถามราคาทััวร์อ์ อกนอก
เมืือง ได้้ราคามาก็็คุยุ กัับคุณุ ชาย ตกลงกันั ว่่าจะไปเที่ย่� วพุุกาม และทะเลสาบอิินเล ใกล้้กับั เมืืองตองจีี
ปรากฎว่่าพอพาคุณุ ชายมาจองทััวร์พ์ ร้อ้ มกััน เจ้้าหน้า้ ที่�เ่ ห็็นเป็็นรถทูตู บอกเราว่่าราคาก่่อนหน้า้
นั้้�นให้เ้ ราไม่ไ่ ด้้ (อีีกแล้ว้ ) ต้้องจ่า่ ยแพงเป็็นสามเท่่าตัวั นอกจากนั้้น� ยัังห้้ามไม่่ให้เ้ ราไปสถานที่�่เราอยากไป
ด้ว้ ยเหตุผุ ลด้า้ นความปลอดภััย เขาว่า่ เคยมีีเจ้้าหน้้าที่ส�่ ถานทููตประเทศหนึ่่ง� ไปเที่่ย� วต่า่ งจัังหวััดของพม่า่
แล้ว้ ถูกู ลัักพาตััวไป
แต่่ในที่่�สุดุ หลังั จ่า่ ยเงินิ แพงกว่่าเดิมิ สามเท่า่ และตกลงยอมรับั ข้อ้ ห้้ามสารพััดแล้ว้ เราก็ไ็ ด้้ไปพุุกาม
และทะเลสาบอินิ เล เดิินทางกัันด้ว้ ยเครื่�่องบิินภายในประเทศของพม่่า ได้ป้ ระสบการณ์แ์ ปลกใหม่่อีีกตาม
เคย สนามบิินที่อ�่ ิินยานั้้น� เป็็นทุ่�งโล่่งๆ มีีแค่่เพิิงเล็็กๆ กัันแดดเท่่านั้้น� ไม่ม่ ีีแม้้แต่่ห้้องน้ำำ�� ดิฉิ ัันได้ร้ ับั คำำ�เตืือน
มาก่่อนหน้้าแล้ว้ ว่่าให้ส้ วมกระโปรงหรืือผ้้านุ่�ง เพราะหากต้้องการทำำ�ธุุระส่่วนตัวั ต้อ้ งไปกลางทุ่�งและต้อ้ ง
ถืือร่่มไปด้้วย
อิินเลเป็น็ ทะเลสาบน้ำำ��จืืดใหญ่่เป็็นอันั ดัับสองของพม่่า เราไปเที่่ย� วตอนมีีเทศกาลชักั พระพอดีี ชาว
บ้า้ นที่น่� ั่่�นมีีวิธิ ีีการพายเรืือแปลกแตกต่่างไปจากคนไทย คืือจะเอาพายผููกติิดกัับเรืือ แล้ว้ ใช้ข้ าเกี่ย� วให้้เรืือ
แล่่นไปตามสายน้ำำ�� ที่�น่ ั่่น� มีีการปลูกู ผัักบนน้ำ�ำ�กัันด้้วยข้้อจำ�ำ กัดั เรื่อ่� งพื้้�นที่ท�่ ำำ�กินิ เราไปทัักทายทำ�ำ ความรู้�จัก
กัับคนเชื้อ� สายมอญที่�น่ ั่่น� ซึ่ง� เป็็นคนมีีความรู้�และฐานะดีี เขาเล่า่ ให้้ฟัังว่่ามีีญาติทิ ี่�่เมืืองไทยย้า้ ยจากพม่า่ ไป
ตั้ง� แต่่รุ่�นพ่่อ ไปทำ�ำ ป่า่ ไม้ท้ างเหนืือและตั้ง� รกรากอยู่�ที่ไ่� ทย ถามไปถามว่่าได้ค้ วามว่า่ เป็็นครอบครััวท่า่ นทููต
วิเิ ชีียร วัฒั นคุุณ
จากอินิ เลเดิินทางไปพุกุ าม เรานั่่�งรออยู่�ที่ส�่ นามบินิ ครู่่�ใหญ่่ คุณุ ชายหัันไปถามพนัักงานถึงึ เวลาที่�่
เครื่อ�่ งบิินจะมาถึงึ ได้้รัับคำ�ำ ตอบว่่าไม่ท่ ราบ ทั้้�งหมดแล้้วแต่่กัปั ตันั ส่ว่ นระบบการขึ้้�นเครื่�อ่ งนั้้น� ถืือคติขิึ้น�
ก่่อนได้้นั่่�งก่อ่ น ยังั ดีีที่่�ไม่ม่ ีีใครต้้องยืืน ได้ย้ ินิ เสีียงเครื่�อ่ งบิินมา ทุกุ คนก็็ลุุกพรึ่�บเตรีียมตััวกันั ทัันทีี
พวกเราเดินิ ทางถึึงพุุกามโดยสวัสั ดิิภาพ ได้้ยิินเสีียงตบมืือเกรีียวกราวเมื่่อ� เครื่อ�่ งลงจอดเรีียบร้้อย
เพราะสมััยนั้้�นเครื่่อ� งบินิ ของพม่า่ ตกบ่่อยมาก
110
พุุกามนั้้น� เป็็นเมืืองที่น่� ่า่ สนใจมาก ที่น�่ ี่่�มีีทะเลเจดีีย์์มากกว่่าหนึ่่�งพัันองค์์ ไม่ว่ ่่าจะชี้ม� ืือไปทางไหนก็็
จะต้อ้ งเจอวัดั เข้้าสัักแห่่ง เมืืองนี้้เ� ป็็นเมืืองโบราณ เคยเจริิญรุ่�งเรืืองสูงู สุุดช่่วงคริิสต์์ศตวรรษที่�่ ๙-๑๓ เคย
เป็็นเมืืองหลวงของพม่่าตั้ง� แต่่ยังั เรีียกตััวเองว่่าอาณาจัักรพุกุ าม ต้อ้ งยอมรัับว่า่ ที่่�ชาวพุกุ ามนั้้�นแสดงออก
ถึึงศรััทธาในพุุทธศาสนาได้ย้ิ่ง� ใหญ่ก่ ว่า่ ไทยเรามาก วัดั เจดีีย์์ และวิหิ ารแต่ล่ ะแห่่งที่ส�่ ร้้างขึ้�นนั้้น� ล้้วนแล้ว้
แต่ใ่ หญ่่โต ประดัับตกแต่ง่ ด้ว้ ยลายปูนู ปั้้น� ละเอีียดงดงาม ด้า้ นในหลายแห่ง่ มีีจิิตรกรรมฝาผนังั เก่า่ แก่่ที่�ย่ ััง
คงสภาพดีี ในตอนที่่เ� ราไปเที่่�ยวนั้้�นบัังเอิิญเจอคณะทััวร์์จากกรุุงเทพ เป็็นผู้�ใหญ่ท่ ี่่�รู้�จักกันั ดีี ทั้้ง� หม่อ่ มกอบ
แก้ว้ อาภากร และคุุณวิวิ รรธน์์ ณ ป้้อมเพชร์์ ทััวร์น์ ั้้�นสยามสมาคมเป็็นคนจััด ทุกุ คนพัักโรงแรมเดีียวกันั
เพราะมีีอยู่�แห่่งเดีียวเวลานั้้�น ชื่�่อโรงแรมอิิระวดีี อยู่�ริมแม่่น้ำ�ำ�อิริ ะวดีี ลืือกัันว่า่ ผีีดุุอีีกแล้ว้ แต่เ่ ราก็็ไม่เ่ จอผีี
เจดีีย์์ชเวดากอง กรุุงย่า่ งกุ้�ง เมอื งพุกาม
เมืองพกุ าม ที่ Inya Lake กบั เจา้ เมืองฉาน
111
คืืนนั้้�นทุกุ คนรัับประทานอาหารค่ำ�ำ�ในโรงแรม เมนููหรูหู รามาก มีีเนื้้อ� สัตั ว์์ให้้เลืือกหลายอย่่างทั้้�งหมูู
ไก่่ เนื้้อ� วัวั แต่ป่ รุงุ ออกมาแล้ว้ รสชาติิเหมืือนกันั หมด เครื่อ�่ งเคีียงก็ห็ น้า้ ตาแบบเดีียวกันั ต่่างกัันตรงเนื้้อ�
สัตั ว์์เท่า่ นั้้�น
ต่อ่ มาเรามีีโอกาสไปเมืืองจีีนกับั คณะสถานทูตู อเมริิกันั และคณะองค์์การยูนู ิเิ ชฟ ทางนั้้�นชวนเรา
ไปด้้วยเพราะอุปุ ทููตของสหรััฐฯคืือจอร์์ชและเชอรี่�สนิิทสนมกัับเรา เวลามาเมืืองไทยเพื่่อ� ซื้�อของใช้้ก็็จะไป
ด้ว้ ยกัันบ่่อยๆ ไปจีีนครั้้�งนั้้น� เราบินิ จากย่า่ งกุ้�งไปลงที่เ�่ ฉิิงตูขู องจีีน เครื่อ่� งบิินที่เ�่ ดินิ ทางไปเฉิิงตููนั้้�นไม่่มีีการ
เสิิร์ฟ์ อาหาร เดินิ ทางรวดเดีียวแล้ว้ ค่อ่ ยรับั ประทานกันั ในร้า้ นที่�ท่ างสนามบิินจััดการให้้ อาหารส่่วนมาก
เป็็นผัดั ผักั อิ่ม� แล้ว้ ก็เ็ ดิินทางต่อ่ เมืืองจีีนเวลานั้้น� ยิ่ง� ดููแย่่ยิ่�งกว่่าพม่า่ ด้ว้ ยซ้ำ�ำ� ชาวบ้า้ นยัังแต่ง่ ตัวั ด้ว้ ยชุุด
ฟอร์ม์ ชาวนาสีีน้ำ�ำ�เงินิ น่่าจะเป็็นชุดุ ที่่�ได้้รัับการแจกจ่า่ ยภายในระบอบคอมมิวิ นิสิ ต์์ ตอนเราไปถึงึ ก็เ็ ป็น็ สิ่�ง
แปลกใหม่่ในสายตาชาวจีีน ซึ่�งพอเห็น็ ชาวต่่างชาติิก็เ็ ข้้ามามุุงดูบู ้้าง ขอจัับตััวบ้า้ ง เราเองก็ไ็ ม่่คุ้�นเคยกับั
สภาพความเป็็นอยู่ �และบ้้านเมืืองของเขาเหมืือนกันั
ตอนที่่�เราไปจีีน มีีร้้านค้า้ ให้้แวะชมเพีียงแห่ง่ เดีียว เป็็นของรััฐบาล เรีียกว่า่ Friendship Store
เหมืือนกับั OTOP หรืือนารายณ์์ภััณท์์ สินิ ค้า้ ที่่�วางขายก็็มีีเครื่อ�่ งปั้้�นดินิ เผาและงานเย็็บปัักถัักร้้อย สำ�ำ หรับั
เป็น็ ของฝาก ทุกุ เมืืองที่่�เราไปต้อ้ งแวะร้้าน Friendship Store เพราะไม่ม่ ีีร้า้ นอื่�่นให้เ้ ลืือกเลย
โปรแกรมที่�เ่ มืืองจีีนครั้้�งแรกของเรานั้้�นยาวนานถึึงสิบิ วันั เรีียกได้้ว่่านานที่ส�่ ุุดในการเที่ย�่ วเมืืองจีีน
เป็น็ ทริิปที่�ไ่ ด้้เปิิดหููเปิิดตาอย่า่ งมาก แต่ห่ ลายๆ อย่่างก็็ทำำ�ให้เ้ ข็็ดและหลอนเมืืองจีีนไปอีีกนานหลายสิิบปีี
เมืืองแรกที่เ�่ ราไปถึึงคืือปัักกิ่่�ง อยู่�ที่น�่ ั่่�นสามวันั ปักั กิ่่ง� เวลานั้้�นถนนกว้า้ งมาก แต่่ยัังไม่่มีีตึึกสููงเสีียดฟ้า้
เหมืือนอย่่างทุุกวันั นี้้� ผู้้�คนยังั เดินิ ทางกันั ด้ว้ ยจัักรยานเป็็นส่ว่ นมาก และขี่ก� ันั อย่่างเป็็นระเบีียบอย่่างที่ไ่� ม่่
สามารถพบเจอได้้ที่�ไ่ หน ทั้้�งเมืืองมีีโรงแรมเพีียงแห่ง่ เดีียวชื่่อ� ว่า่ Palace Hotel ห้้องที่เ�่ ราพัักนั้้�นใหญ่่โตมาก
กฎหมายที่่�จีีนเข้ม้ งวดมาก ห้อ้ งพัักไม่จ่ ำำ�เป็็นต้อ้ งล็็อคเพราะไม่่มีีขโมย ทั้้ง� โรงแรมเหมืือนจะมีีเพีียงคณะ
ของเรา เพราะเงียบมาก สามวัันนี้้�เรามีีโปรแกรมไปเยี่ย� มชมกำำ�แพงเมืืองจีีน พระราชวัังฤดููร้อ้ น และ Ming
ทำ�เนยี บเอกอคั รราชทตู ประจ�ำ พมา่ เมอ่ื ปี พ.ศ. ๒๕๒๒
112
Tomb ซึ่ง� แจ็็กพ็็อตเจอพายุทุ ะเลทรายเข้า้ พอดีี เลยต้้องหลบอยู่�ในรถนานเป็น็ ชั่�วโมง ปัักกิ่่ง� ในวัันนั้้น� กับั
วันั ที่่�เรากลัับไปอีีกครั้้�งหลังั จากผ่า่ นไปสิิบปีีเปลี่่�ยนแปลงไปมาก แต่่วัฒั นธรรมประเพณีีหลายอย่า่ งก็็ยัังคง
อยู่�ให้ไ้ ด้เ้ ห็็น
เราไปเซี่�ยงไฮ้้ ซึ่�งเป็็นเมืืองเงียบๆ ไม่่มีีตึกึ สููงเช่น่ เคย ที่่�นี่่�ดิิฉัันจำ�ำ ได้้ว่า่ มีีร้้านอาหารจีีนซึ่�งเสิิร์์ฟขนม
จีีบและซาลาเปารสชาติดิ ีีมาก ห้้องน้ำ�ำ�ในจีีนสกปรกเสีียจนเข็ด็ ขยาดไปอีีกนาน เรายังั ได้ไ้ ปเซี่�ยงไฮ้้อีีกครั้้�ง
ในอีีกสิบิ ห้า้ ปีีต่อ่ มา ตอนนั้้น� คุณุ ชายติดิ ตามท่่านนายกฯ บรรหารไปจีีน เซี่�ยงไฮ้เ้ ปลี่่�ยนไปอย่่างมาก ตึึกสูงู
ผุดุ ขึ้้น� มามากมาย เมืืองคึึกคัักมาก ไม่ม่ ืืดทึึมเหมืือนแต่่ก่อ่ น
เราได้้ไปล่่องเรืือที่่�กุ้�ยหลินิ จำ�ำ ได้้ว่า่ แม่น่ ้ำ��ำ ที่่�กุ้�ยหลินิ นั้้�นสวยงามเหมืือนกัับภาพวาด ที่�น่ ี่่ไ� ม่่เปลี่่ย� นไป
มากนักั ยัังคงเป็น็ สถานที่่ท� ่่องเที่่�ยวทางธรรมชาติขิ องจีีนที่่ม� ีีชื่อ�่ เสีียงโด่ง่ ดััง
เราไปกวางตุ้�งก่่อนจะต่อ่ ไปที่่ค� ุนุ หมิิงในวันั รุ่�งขึ้�น เราได้้ไปดููถ้ำำ�� และป่า่ หิินใหญ่่โต เดิินวนไปมาจน
เกืือบหลง ไกด์์เตืือนว่่าใครห้้ามหลงนะเดี๋ย� วจะกลายเป็น็ ประชาชนเผ่่าใหม่่ เมืืองนี้้�อยู่่�ทางใต้้ของเมืืองจีีน
เป็็นศููนย์์รวมของคนหลายเผ่า่
คุุณชายอยู่�พม่า่ ได้เ้ พีียงปีีกว่่า ตำำ�แหน่ง่ ทููตที่บ�่ รััสเซลส์ก์ ็ว็ ่่างลง จึงึ ได้ย้ ้้ายจากพม่่าไปเบลเยี่่�ยม
เลย ก่อ่ นที่่จ� ะได้ย้ ้า้ ยนั้�น เราเตรีียมตัวั และเก็็บข้้าวของเรีียบร้้อยล่่วงหน้า้ ก่อ่ นถึึงสองวันั ระหว่า่ งรอ
เดิินทางมีีคนมาแนะนำ�ำ ให้ไ้ ปดููหมอเล่น่ ๆ หมอดููที่�่ ว่า่ อยู่่�บ้้านเก่า่ ๆ เป็็นผู้�้หญิงิ จำำ�ไม่่ได้้ด้ว้ ยซ้ำ�ำ �ว่่าหมอดูู
พููดเองหรือื มีีคนแปลให้้อีีกทีี แต่่สรุปุ คำำ�ทำำ�นายได้้ว่่าเรากำำ�ลังั จะย้้ายไปทางทิิศตะวัันตก จะมีีตำำ�แหน่ง่
สูงู ขึ้�น และคุณุ ชายจะมีีผู้ห้� ญิงิ อีีกคนเข้า้ มาเกี่่�ยวข้อ้ งตลอดชีีวิติ ดิิฉันั บอกว่่าเขาทายถูกู แล้้วเพราะเรา
จะย้้ายไปยุโุ รป และผู้ห้� ญิงิ คนนั้�นก็็เดาได้ท้ ันั ทีีว่่าคงเป็น็ พี่่ส� าวคนเดีียวของคุุณชาย ไม่น่ ่า่ จะเป็็นผู้้�
หญิิงที่่ไ� หนในเรื่�องชู้�สาวแน่่นอน เพราะคุณุ หญิิงนิิศาพี่่�สาวคุณุ ชายไม่่ได้้แต่ง่ งานจึึงมีีส่่วนเกี่่ย� วข้้อง
กัับชีีวิติ เราและเวลานี้�เราก็็ยังั ต้้องดููแลเธออยู่� เขาบอกอีีกว่่าเสีียดายที่่�ดิิฉัันไม่่ได้้ทำ�ำ ธุรุ กิิจ เพราะชีีวิิต
จะดีีไปอีีกแบบหนึ่ �ง
ทำ�เนียบเอกอคั รราชทตู ประจ�ำ พม่าปัจจุบัน 113
เบลเยียม ปี พ.ศ. ๒๕๒๓ – ๒๕๒๗
ชีีวิติ ที่่�เบลเยีียมต่า่ งจากพม่่าเป็น็ อย่่างมาก ช่่วงแรกเมื่่อ� เราไปถึงึ ที่่�นั่่น� ออกจะเหงาๆ สัักหน่อ่ ย
เพราะเหล่่าคณะทูตู ต่่างคนต่า่ งอยู่�ไม่ค่ ่่อยได้้พบปะสังั สรรค์เ์ หมืือนครั้้ง� อยู่�พม่่า ทำ�ำ ให้้เห็น็ ความแตกต่า่ ง
ทางสังั คมของยุุโรปกับั เอเชีียอย่่างเห็็นได้ช้ ัดั คนเอเชีียนั้้�นสนิิทสนมกันั ง่่ายกว่า่ เหมืือนเช่่นที่�่กลุ่่�มคณะทููต
อาเซีียนของเรามีีการติิดต่่อ และทำำ�กิิจกรรมร่ว่ มกันั ทั้้ง� ที่่เ� วลานั้้�นสมาคมอาเซีียนเพิ่่�งก่่อตั้�งได้้ไม่่กี่ป� ีี
คุุณชายได้้รัับการแต่่งตั้�งเป็็นเลขาธิิการสำำ�นัักงานอาเซีียนแห่่งประเทศไทยก่่อนจะไปประจำ�ำ ที่่�
พม่า่ เลยได้้รู้�จักพวกทูตู อาเซีียนหลายคนมาก่่อนหน้้านี้้�
แม้้เบลเยีียมจะเป็็นประเทศขนาดเล็ก็ ในยุโุ รป แต่ก่ ็็มีีการคมนาคมสะดวกสบาย จากเบลเยีียมเรา
สามารถเดินิ ทางไปประเทศต่่างๆ ในยุโุ รปได้ส้ ะดวกมาก ส่ว่ นทำ�ำ เนีียบทูตู ก็ส็ ะดวกสบาย สำำ�หรับั ลููกๆ ก็็มีี
โรงเรีียนให้้เลืือกหลายแห่ง่ ตอนแรกเราเลืือกโรงเรีียนอิินเตอร์ร์ ะบบอเมริิกัันให้ล้ ูกู ๆ ก่อ่ นจะย้้ายไปเรีียน
ที่โ�่ รงเรีียนระบบยุุโรป เพื่�่อให้้ได้ส้ องภาษาและเป็็นระบบอัังกฤษ
ที่่�เบลเยีียมนั้้�น บางประเทศจะส่ง่ ทููตมาประจำำ�สองคน คนหนึ่่�งดำ�ำ รงตำำ�แหน่ง่ เป็น็ เอกอััครราชทููต
ประจำ�ำ ประเทศเบลเยีียม และเป็น็ เอกอััครราชทููตผู้�แทนถาวรประจำำ�สหภาพยุโุ รปด้้วย กัับอีีกคนดำำ�รง
ตำ�ำ แหน่ง่ เอกอัคั รราชทููตประจำ�ำ ลัักเซมเบิริ ์ก์ แต่่ทููตไทยคนเดีียวรับั ตำำ�แหน่่งควบทั้้�งสามตำำ�แหน่่งเนื่�่องจาก
ประเทศนี้้ใ� ช้้ภาษาที่�่ค่่อนข้า้ งหลากหลาย ทั้้ง� ดััทช์์ และฝรั่ง� เศส ทำ�ำ ให้เ้ ราต้้องเรีียนภาษาเพิ่่�มเติมิ เพื่่�อใช้้ใน
การสื่่�อสารกัับคนที่น่� ี่่�
เราจ้้างครููมาสอนภาษาฝรั่ง� เศสที่่�บ้้าน ตอนแรกดิฉิ ัันเรีียนก่อ่ น แต่พ่ ออยู่�ไปสัักพัักเริ่ม� มีีกิจิ กรรมให้้
ทำ�ำ มากขึ้้�น เลยยกครููให้้คุุณชายซึ่ง� แต่เ่ ดิิมเป็็นนัักเรีียนอังั กฤษเรีียนแทน คุณุ ชายก็เ็ รีียนรู้�ได้้รวดเร็็วมาก
ทั้้�งที่่�ไม่่มีีพื้้น� ฐานภาษาฝรั่�งเศสมาก่อ่ น
114
ถ่ายภาพกอ่ นไปถวายพระราชสาสน์ ตราตั้งแด่พระเจ้าโบดวง ถวายพระราชสาส์นตราตงั้ แด่ Grand Duchy of Luxemburg
พอยกคลาสเรีียนภาษาฝรั่ง� เศสให้้คุุณชายไปแล้ว้ ดิฉิ ันั ก็ห็ ัันไปเรีียนสิ่ง� ที่่�ชอบแทน คืือวาดจาน
กระเบื้้�อง ครูทู ี่่�สอนเป็น็ ชาวอิิตาเลีียน เคยสอนให้้ท่่านผูู้�หญิงิ สุจุ ิติ คุุณ ภรรยาท่า่ นทููตอาสา สารสินิ ซึ่�งเป็น็
ทููตประจำ�ำ เบลเยีียมก่่อนหน้า้ คุุณชาย
ในฐานะที่เ�่ ป็็นเอกอััครราชทููตประจำ�ำ ประเทศเบลเยีียม คุุณชายมีีโอกาสได้้เข้า้ เฝ้า้ เพื่�่อถวายพระ
ราชสาส์์นตราตั้�งแด่พ่ ระเจ้า้ โบดวง ที่่พ� ระราชวังั Laken พิธิ ีีการนี้้ภ� รรยาทูตู ไม่่ได้ต้ ิิดตามไปด้ว้ ย แต่่
คุุณชายก็็กลัับมาเล่า่ ให้ฟ้ ัังว่่าเป็็นพิธิ ีีที่เ่� รีียบง่่ายแต่โ่ ก้ห้ รูู สมเด็จ็ พระราชาธิิบดีีโบดวงมีีพระราชกระแส
รับั สั่�งถึึงพระบาทสมเด็็จพระบรมชนกาธิิเบศร มหาภููมิิพลอดุลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิิตร และ
สมเด็็จพระนางเจ้า้ สิริ ิกิ ิิติ์� พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีหี ลวง เพราะพระองค์ท์ รงมีีพระราช
สมภพปีีเดีียวกันั กับั พระบาทสมเด็็จพระบรมชนกาธิเิ บศร มหาภูมู ิิพลอดุุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิิตร
และสนิทิ สนมกันั มากกว่า่ เจ้า้ นายอื่�่นๆ ในยุุโรปเสีียอีีก ต่อ่ มายังั ทรงทูลู เชิิญ สมเด็็จพระนางเจ้า้ สิริ ิิกิิติ์�
พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีหี ลวงให้เ้ สด็็จฯ เยืือนเบลเยีียม ซึ่ง� ก็เ็ สด็็จฯ ตามคำ�ำ ทููลเชิญิ
พร้อ้ มกัับสมเด็็จพระเจ้้าน้้องนางเธอ เจ้้าฟ้า้ จุฬุ าภรณวลัยั ลักั ษณ์์ อััครราชกุมุ ารีี กรมพระศรีีสวางควัฒั น
วรขััตติิยราชนารีี ทางเบลเยีียมจััดสถานที่่�ประทับั รับั รองให้ท้ ั้้�งสองพระองค์ใ์ นพระราชวััง Laken
สมเด็จ็ พระราชินิ ีีฟาบิิโอลาซึ่�งมีีพระจริยิ วัตั รเป็็นกัันเอง ทรงเป็็นไกด์น์ ำ�ำ คณะสมเด็จ็ พระนางเจ้า้
สิิริกิ ิิติ์� พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีหี ลวง ชมสถานที่�่สำ�ำ คััญต่า่ งๆ และพิพิ ิิธภััณฑ์์ด้ว้ ย
พระองค์์เอง
ต่่อมาทางสถานทููตไทยประจำ�ำ เบลเยีียมได้้มีีโอกาสรัับเสด็็จพระบาทสมเด็็จพระเจ้้าอยู่่�หััวและ
สมเด็จ็ พระกนิิษฐาธิริ าชเจ้้า กรมสมเด็จ็ พระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้า้ ฟ้้ามหาจักั รีีสิิริินธร
มหาวชิริ าลงกรณวรราชภักั ดีี สิริ ิกิ ิิจการิณิ ีีพีีรยพัฒั น รััฐสีีมาคุณุ ากรปิยิ ชาติิ สยามบรมราชกุมุ ารีี
ขอบเขตหน้้าที่่�ของเอกอััครราชทููตประจำ�ำ ประเทศเบลเยีียมนั้้�นครอบคลุุมถึึงประเทศลัักเซมเบิิร์์ก
ด้ว้ ย คุณุ ชายจึงึ ได้้เดิินทางไปถวายพระราชสาส์์นตราตั้�งแด่่ Grand Duchy of Luxemburg เรายัังได้เ้ ดิิน
ทางไปร่ว่ มงานประจำ�ำ ชาติขิ องลัักเซมเบิิร์ก์ เป็็นประจำำ�ทุุกปีี กิจิ กรรมในวันั ชาติิลักั เซมเบิิร์ก์ ก็จ็ ะมีีการสวด
มนต์์ในโบสถ์์และงานเลี้�ยงอาหารค่ำ�ำ� โดยมากทูตู ประเทศอื่น่� ๆ ที่่ม� าร่่วมงานก็็จะดำ�ำ รงตำ�ำ แหน่่งเป็็น
เอกอััครราชทููตประจำ�ำ เบลเยีียมและลักั เซมเบอร์์กเหมืือนกับั ไทย
กระทรวงการต่่างประเทศเบลเยีียมได้้จัดั กลุ่่�มฝ่า่ ยภรรยาคณะทูตู เรีียกว่า่ “Welcome to Belgium”
115
สมเด็จ็ พระนางเจ้้าสิิริิกิติิ์� พระบรมราชิินีีนาถ
พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวงเสด็็จพระราชดำำ�เนิินพร้้อมด้ว้ ย
สมเด็จ็ พระเจ้้าน้้องนางเธอ เจ้้าฟ้้าจุฬุ าภรณวลััยลักั ษณ์์
อัคั รราชกุุมารีี กรมพระศรีีสวางควััฒน วรขััตติิยราชนารีี
เสด็จ็ พระราชดำำ�เนินิ เยืือนราชอาณาจัักรเบลเยีียม
เมื่�อปีีพุทุ ธศักั ราช ๒๕๒๓
116
พระบาทสมเด็จ็ พระเจ้้าอยู่่�หััว เสด็็จพระราชดำ�ำ เนิินเยืือนราชอาณาจัักรเบลเยีียม
เมื่�อปีพี ุุทธศักั ราช ๒๕๒๔
สมเด็จ็ พระกนิษิ ฐาธิริ าชเจ้้า กรมสมเด็็จพระเทพรัตั นราชสุุดา เจ้้าฟ้า้ มหาจักั รีีสิริ ินิ ธร มหาวชิริ าลงกรณวรราชภัักดีี
สิิริกิ ิจิ การิิณีีพีีรยพััฒน รััฐสีีมาคุณุ ากรปิยิ ชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี
เสด็็จพระราชดำำ�เนินิ เยือื นราชอาณาจักั รเบลเยีียม เมื่�อปีีพุุทธศัักราช ๒๕๒๔
117
ดิิฉัันจึึงเริ่ม� มีีกิจิ กรรมทำ�ำ ร่่วมกัันกับั ภรรยาคณะทูตู คนอื่่�นๆ บางครั้้�งเราจัดั ทััศนาจรไปนอกเมืือง ส่ว่ นกลุ่่�ม
ประเทศอาเซีียนร่่วมกัันจัดั การแสดงฟ้้อนรำำ�และศิิลปะของแต่ล่ ะประเทศ มีีการออกร้า้ นขายอาหารและ
สินิ ค้า้ โดยกราบบังั คมทููลเชิญิ สมเสด็็จพระราชินิ ีีฟาบิิโอลาเสด็็จฯ เป็น็ ประธานเปิิดงาน เงิินรายได้้จาก
การจััดงานนั้้�นมอบให้้องค์ก์ รการกุุศลของเบลเยีียม
ชีีวิิตที่�่เบลเยีียมสุุขสบายตรงที่�่เรามีีทีีมแม่่บ้้านซึ่ �งท่่านผู้�ูหญิิงสุุจิิตคุุณยกให้้พร้้อมทั้้�งคนรัับใช้้และ
คนรถ ทุกุ คนรู้�หน้า้ ที่่�ของตัวั เองดีีอยู่�แล้้วเพราะต่่างก็็เคยทำำ�หน้้าที่ก�่ ัันมาหลายปีี โดยเฉพาะแม่ค่ รััวนั้้�นทำ�ำ
อาหารเก่่งมาก เราสามารถจััดเลี้�ยงคนได้้เป็น็ ร้อ้ ย และก็็ได้ใ้ ช้้งานทีีมแม่่บ้้านแม่่ครััว เมื่�อ่ ไปถึึงได้้ไม่่นาน
เราก็็มีีแขกวีีไอพีีมาเยืือนถึึงสองคณะ คณะแรกคืือพลอากาศเอกสิิทธิิ เศวตศิลิ า รัฐั มนตรีีว่่าการกระทรวง
ต่่างประเทศเวลานั้้น� คณะที่่�สองเป็็นคณะใหญ่ข่ องท่่านนายกรัฐั มนตรีีเปรม ติิณสููลานนท์์ การต้้อนรัับ
เป็น็ ไปได้้ด้้วยดีีเพราะมีีน้อ้ งๆ ข้า้ ราชการที่�อ่ ยู่�มาก่อ่ นคอยช่ว่ ยเหลืือ
คุณุ ชายนั้้น� เป็น็ คนสนใจด้้านประวััติิศาสตร์์ โดยเฉพาะเรื่อ่� งชาวต่่างชาติทิ ี่�เ่ ข้า้ มาช่ว่ ยราชการสมััย
รัชั กาลที่�่ ๕ คงเพราะเป็็นเรื่่อ� งเกี่ย� วกับั ด้้านการทููตด้ว้ ย หนึ่่ง� ในชาวต่า่ งชาติิที่�เ่ ข้า้ มารับั ราชการในยุุคนั้้�น
เป็็นชาวเบลเยีียม ชื่่อ� Gustave Henri Ange Hippolyte Rolin - Jacquemyns แต่ช่ าวไทยในสมัยั นั้้น�
นิิยมเรีียกกัันว่า่ โรลังั ยััคมิินส์ม์ ากกว่่า โรลังั ยัคั มิินส์์เป็็นนัักการทููตและนัักการเมืืองชาวเบลเยีียม ก่่อน
หน้้านี้้เ� ขาดำำ�รงตำำ�แหน่่งเป็็นรััฐมนตรีีมหาดไทยที่�ป่ ระเทศเบลเยีียม เมื่่�อเดิินทางมาสยามได้้เข้า้ รับั ราชการ
ในแผ่น่ ดิินของพระบาทสมเด็็จพระจุุลจอมเกล้้าเจ้า้ อยู่่�หััวเมื่อ�่ ปีี ๒๔๓๕ โดยโรลััง ยัคั มิินส์ไ์ ด้ถ้ ููกจ้า้ งเข้า้ มา
เป็น็ ที่ป�่ รึึกษาราชการแผ่่นดินิ ทั่่ว� ไปขึ้้�นเป็น็ ครั้้�งแรก มีีบทบาทสำำ�คัญั ด้้านการปรับั ปรุงุ ศาลยุุติธิ รรมเพื่่อ� ให้้
เป็็นที่�เ่ ชื่�่อถืือของต่่างประเทศ และปรัับปรุุงการบริิหารราชการให้้ทััดเทีียมกับั ต่า่ งประเทศในสมััยนั้้�น เช่น่
การแบ่่งแยกกระทรวง ทบวง กรม สภารัฐั มนตรีี ที่�ส่ ำำ�คััญที่่�สุดุ คืือด้า้ นการปรัับปรุุงการค้้าระหว่่างประเทศ
ทั้้ง� กัับอัังกฤษ สหรััฐฯ และฝรั่ง� เศส โดยลดความขััดแย้้งและความไม่่พอใจระหว่่างรััฐบาลไทยกับั กงสุุล
ของประเทศต่า่ ง ๆ
ด้้วยคุณุ งามความดีี และความสามารถหลายด้้านของโรลััง ยััคมิินส์ท์ ี่ม�่ ีีต่อ่ ประเทศไทย ส่่งผลให้้
พระบาทสมเด็จ็ พระจุลุ จอมเกล้า้ เจ้้าอยู่่�หัวั ทรงพระกรุณุ าโปรดเกล้้าฯ พระราชทานสััญญาบััตรให้้
โรลังั ยััคมิินส์์ เป็็นเจ้้าพระยาอภัยั ราชาสยามานุุกููลกิิจเมื่�่อ ๑๖ พฤศจิกิ ายน พ.ศ. ๒๔๓๙ รับั หน้้าที่�เ่ ป็น็ ที่่�
ปรึกึ ษาราชการทั่่ว� ไป ถืือศัักดินิ า ๑๐,๐๐๐ (เรีียกกันั สั้�นๆ ว่า่ พระยาอภััยราชา) นัับเป็น็ ครั้้ง� แรกในสมััย
กรุุงรััตนโกสิินทร์์ที่�่มีีพระบรมราชโองการโปรดเกล้้าฯแต่่งตั้ �งชาวต่่างชาติิเป็็นเจ้้าพระยาเทีียบเท่่าชั้ �น
เสนาบดีี ต่่อมาเมื่อ่� ท่่านชราภาพได้้กราบบัังคมทููลลาเดิินทางกลับั บ้้านเกิิดเเมืืองนอนของตนเอง
พอเราไปประจำำ�ที่�่เบลเยีียม คุุณชายจึงึ สืืบหาที่�อ่ ยู่�ของพระยาอภััยราชา และไปพบทายาทรุ่่�นลูกู
หลานของท่่านที่เ่� มืือง Liege จึึงได้ต้ ิิดต่อ่ กันั อีีกครั้้�งหลังั จากว่า่ งเว้้นมาเป็็นเวลานัับร้อ้ ยปีี ภายหลัังรัฐั บาล
ไทยยังั เชิญิ ลูกู หลานของพระยาอภััยราชาให้้มาเยี่�ยมเมืืองไทย หลานสายภรรยาของเจ้้าพระยาก็็มาตั้�ง
มูลู นิธิ ิเิ จ้้าพระยาอภัยั ราชาที่่เ� ชีียงรายที่�ย่ ังั ดำ�ำ เนินิ งานอยู่�ูจนถึงึ ทุกุ วันั นี้้�
เมื่่�อคุุณชายมารัับตำำ�แหน่่งที่�่เบลเยีียมก็็มีีงานมากขึ้้�นเพราะประเทศนี้้�เป็็นศููนย์์กลางของสหภาพ
ยุุโรป ข้้าราชการต้้องเดิินทางมาประชุุมตลอดทั้้�งปีี รวมทั้้�งแขกส่่วนตัวั ที่่ม� าเยี่�ยมเยีียนเราไม่ข่ าดสาย เรา
ต้้องจััดงานเลี้�ยงบ่่อยครั้้ง� ถืือเป็็น post ที่่�มีีงานค่่อนข้้างมาก แต่ป่ ริิมาณงานไม่ส่ ่ง่ ผลกระทบกัับชีีวิิต
118
ทตู อาเชยี นรับเสด็จสมเดจ็ พระราชินฟี าบิโอลา่ พลอากาศเอกสิิทธิิ เศวตศิลิ า รัฐั มนตรีวี ่า่ การกระทรวงต่า่ งประเทศและทูตู อาเชียี น
พระบาทสมเดจ็ พระนโรดม สีหนุ
ลูกหลานของเจา้ พระยาอภัยราชา
119
ครอบครัวั ของพวกเราที่่�ยังั คงอบอุ่�นเหมืือนเคย คุณุ ชายจะหาเวลาว่า่ งหรืือช่่วงสุุดสััปดาห์ข์ ับั รถไปเที่่�ยว
กับั ลูกู ๆ จากเบลเยีียมซึ่�งเป็น็ ประเทศเล็็กๆ มีีเนื้้�อที่่�เพีียง ๓๐,๐๐๐ ตารางกิโิ ลเมตร ขัับรถไปครึ่่�งชั่ว� โมง
เศษ ก็็จะถึึงประเทศอื่น�่ แล้้ว เราได้้ไปเนเธอร์แ์ ลนด์์ เยอรมันั ฝรั่�งเศส อิิตาลีีได้ง้ ่า่ ยและสะดวก เมื่�่อมีีเวลา
ว่่างเราก็็พาลููกๆ ไปเที่ย�่ ว คุณุ ชายเป็็นคนขับั รถ ดิิฉัันคอยบอกเส้น้ ทาง โดยอาศััยศึึกษาจากแผนที่แ�่ ละ
คู่�มือท่่องเที่�ย่ ว สมัยั นั้้�นไม่่มีีจีีพีีเอสนำำ�ทาง แต่่เราก็็เที่ย�่ วกันั ได้้สบายๆ โดยเฉพาะช่ว่ งหน้้าร้้อนกลางวััน
ยาวนานมาก ลููกๆก็ป็ ิิดเทอมพอดีี แถบยุุโรปจะหยุดุ ทำำ�งานยาวสองเดืือนช่่วงหน้า้ ร้้อนคืือกรกฎาคมและ
สิงิ หาคม เป็น็ โอกาสทองของครอบครััวเราเลยทีีเดีียวที่จ�่ ะไปเที่่�ยวพร้้อมกััน
ในบรรดาประเทศใกล้้เคีียง เราชอบไปเยอรมัันมากที่�ส่ ุุด เพราะภูมู ิปิ ระเทศและบ้า้ นเรืือนของเขา
สวยงามมาก ช่่วงหน้า้ ร้้อนหน้้าต่า่ งบ้้านเรืือนจะมีีต้้นไม้ด้ อกไม้้ห้อ้ ยประดัับ เห็็นแล้้วสดชื่�น่ มีีชีีวิิตชีีวา ยิ่�ง
แถบเยอรมันั ตอนใต้้นั้้�นเราขับั รถแวะเมืืองสวยๆ แทบทุุกเมืือง กลางวัันก็็ซื้อ� อาหารมานั่่�งปิิคนิคิ กันั เพื่�่อไม่่
ให้เ้ สีียเวลาและประหยััดอีีกด้้วย ครั้้�งหนึ่่�งขับั รถกัันเพลินิ ไปหน่่อย สามทุ่�มแล้้วแต่่ยังั ไม่่มืืดเลย เราเลยไม่่
ได้้รีีบหาที่�พ่ ัักเพราะเห็น็ ว่า่ ใกล้้จะถึึงเมืืองใหญ่แ่ ล้้ว แต่่เกิดิ ฝนตกหนักั จนฟ้้ามืืดไม่ท่ ันั ตั้ง� ตััว คราวนี้้�เลย
เกิิดความกังั วล ไม่แ่ น่ใ่ จว่า่ ต้อ้ งไปต่อ่ อีีกไกลไหม พอเห็น็ ริิมทางมีีบ้้านแขวนป้้ายว่า่ Zimmer (ห้อ้ งพักั )
เลยตััดสินิ ใจแวะเข้า้ ไปติดิ ต่อ่ ขอเข้า้ พััก
คืืนนั้้น� นอนไม่ห่ ลับั ทั้้ง� คืืนเพราะห้้องพักั อยู่�ริมถนนใหญ่่ รถวิ่่ง� ไปมาเสีียงดัังหนวกหูมู าก เราตื่่น� กันั
แต่่เช้้ามืืด ตอนนั้้น� ฝนหยุุดแล้้วอากาศสดชื่�น่ แจ่่มใส พอเปิิดประตูหู ้้องพักั ออกไปพบว่า่ ข้้างหน้้าเราไม่ถ่ ึงึ
๑๐๐ เมตรเห็น็ เป็็นประตูเู มืืองใหญ่ส่ วยงาม เราทั้้ง� ขำำ�ทั้้�งเสีียดายว่่าต้อ้ งมาทนนอนฟังั เสีียงหนวกหููทั้้�งคืืน
ทริิปนั้้�นเรามุ่�งต่อ่ ไปทางใต้ข้ องเยอรมััน ผ่่าน Black Forest เมืือง Freiburg, Titissee, Lindau ก่อ่ นที่�่
จะไปดููปราสาท Neuschwanstein ปราสาทนี้้�เป็็นต้น้ แบบของปราสาทเจ้า้ หญิงิ นิทิ ราของ วอลท์์ ดีีสนีีย์์
โดยพระเจ้า้ ลุคุ วิกิ ที่่� ๒ สร้า้ งปราสาทนั้้น� ได้้แรงบันั ดาลใจมาจากโอเปร่่าของ Richard Wagner เรื่�่อง
Tannhauser และ เรื่่อ� ง Loheugrin คุณุ ชายจะเล่่าประวัตั ิิศาสตร์ข์ องพระเจ้้าลุคุ วิิกให้้ลูกู ๆ ฟัังเสมอ
กษัตั ริิย์์พระองค์์นี้้�หลงใหลในศิิลปะเป็็นอย่า่ งมาก ทรงสร้า้ งปราสาทด้ว้ ยความรักั และความปลาบปลื้้ม� ที่่�
มีีต่อ่ ริิชาร์ด์ วากเนอร์์ นัักประพัันธ์เ์ พลงชาวเยอรมัันคนนี้้� ในยุคุ นั้้น� ความรักั ของชายที่่�มีีต่อ่ ชายด้ว้ ยกััน
ไม่ใ่ ช่่เรื่่อ� งที่�ย่ อมรับั กันั เป็น็ ปกติิ การที่พ�่ ระเจ้า้ ลุุควิิคทรงทุ่�มทุุนสร้า้ งปราสาทในฝััน เพื่่อ� จะให้้ตรงกัับบท
ประพัันธ์์โอเปร่่าของวากเนอร์์ ว่า่ ด้้วยอััศวิินหงส์์ขาวโลเฮนกรินิ และมิิให้ค้ วามหรูหู ราตระการตาอ่่อน
ด้อ้ ยกว่า่ ปราสาทในฝรั่ง� เศส ทำำ�ให้พ้ ระองค์์ถูกู ต่่อต้า้ นอย่่างหนัักจากเหล่่าขุนุ นาง และในที่�ส่ ุุดคณะ
รัฐั มนตรีีก็็ปลดพระองค์์จากบัลั ลังั ก์์ ด้ว้ ยข้อ้ หาไม่่มีีความสามารถในการบริหิ าร ทั้้�งยังั นำำ�งบประมาณแผ่่น
ดิินและเงิินในคลังั ของราชสำำ�นัักไปใช้้อย่า่ งมหาศาล และต้้องกู้�เงินิ มาเพิ่่�มโดยไม่รู่้�ว่าจะสิ้น� สุดุ เมื่�่อใด
พระองค์ถ์ ููกพาไปประทับั แบบจำ�ำ กััดบริเิ วณที่ป่� ราสาทแบร์์ก ในแคว้้นบาวาเรีีย จนกระทั่่�งสิ้�นพระชนม์์
อย่่างลึึกลัับในทะเลสาบ ขณะพระชนมายุเุ พีียง ๔๐ ชันั ษา
เมืืองเล็ก็ ๆ ที่�เ่ ราชอบอีีกเมืืองหนึ่่�งคืือ Rothemburg เราไปหลายครั้้�งเหมืือนกััน (ชึ่�งเล่่าไว้้ในบท
อื่�่น) บางครั้้�งคุณุ ชายจะชวนน้อ้ งๆ ข้้าราชการไปเที่่ย� วเมืือง Monschau ซึ่�งตั้�งอยู่�ในเขตเยอรมััน ไปเดินิ
เล่่นรับั ประทานอาหารว่่าง หรืือบางครั้้ง� เราไปเยี่ย� มเพื่อ�่ นข้า้ ราชการสถานทูตู อื่่น� ในยุโุ รป ไปล่่องเรืือใน
แม่น่ ้ำำ�� ที่่เ� ยอรมััน (ตอนนั้้�นคุณุ สุุธีี ประศาสน์์วิินิจิ ฉััยเป็็นทูตู )
120
คุุณชายอยู่�เบลเยีียมนานถึึงสี่�ปีีทำ�ำ ให้้ช่่วงหน้้าร้้อน
เราได้้ไปเที่ย�่ วไกลๆ ฮอลแลนด์์ เวนิิส อิติ าลีี และเวีียนนา
ครั้้�งหนึ่่�งตอนลููกปิิดเทอมเราไปเที่่�ยวฝรั่ �งเศสสี่ �วัันเพื่่�อจะ
ไปเที่�ย่ วตามเส้้นทาง Châteaux de la Loire แต่่ละวันั
เราได้ช้ มปราสาทแค่่ ๒ - ๓ แห่ง่ เพราะเขาจะให้เ้ ข้า้ ตาม
เวลาเป็็นกลุ่่�มๆไป เราได้เ้ ห็น็ สถาปััตยกรรมที่่�สวยงาม
และได้เ้ รีียนรู้�ถึงึ ประวััติศิ าสตร์ข์ องฝรั่ง� เศสด้ว้ ย
กลุ่่�มปราสาทนี้้�ตั้�งอยู่�ในลุ่�มแม่น่ ้ำ�ำ� ลััวร์์ เป็็นมรดก
ทางสถาปััตยกรรมของเมืือง Amboise, Angers, Blois,
Chinon, Montsoreau, Nantes, Orléansและ Saumur
ปร า ส า ท ใ ห ญ่่ น้้ อ ย เ ห ล่่ า นี้้� เ ป็็ น ศิิ ล ป ะ ยุุ คฟื้้� น ฟูู ศิิ ล ป ะ
วิทิ ยาการของฝรั่�งเศส ปราสาทเหล่่านี้้�มีีจำำ�นวนมากกว่า่
๓๐๐ แห่ง่ ความเก่่าแก่ม่ ีีตั้้ง� แต่ป่ ราสาทที่�่ได้ร้ ัับการสร้า้ ง
ตั้�งแต่่ศตวรรษที่่� ๑๐ ปราสาทที่�ส่ วยที่่ส� ุดุ ในความรู้้�สึกของ
เราในกลุ่่�มนี้้ค� ืือ Châteaux Chenoceau, Châteaux-
Chambord, Châteaux Blois และ Châteaux Angers
เส้้นทางนี้้�กลางคืืนมีีการแสดงแสงสีีเสีียงให้้นัักท่่องเที่่�ยวได้้
ชมด้ว้ ย ตอนประจำำ�อยู่�เบลเยีียมเราติดิ ใจจนต้้องมาเที่ย�่ ว
ปารีีสอีีกสองสามครั้้�ง เพราะประทับั ใจมาก และไม่่คาดคิิด
ว่่าในอนาคตจะต้อ้ งมาประจำ�ำ ที่่ฝ� รั่ง� เศสนานถึงึ สี่�ปีี
ช่่วงปีี ๒๕๒๔ คุุณชายรัับท่่านพ่อ่ มาประทับั กับั เรา
ที่�่เบลเยีียมด้ว้ ยเนื่�อ่ งจากท่่านเริ่�มสุขุ ภาพไม่ค่ ่่อยดีี ท่่านพ่่อ
มีีความสุุขกัับชีีวิิตที่่น� ี่่ม� าก เพราะนอกจากอากาศดีีแล้ว้
ช่ว่ งวัันหยุุดเราก็ข็ ัับรถพาท่า่ นพ่่อไปอัังกฤษ เพื่่�อเยี่่�ยม
ท่่านทูตู แผน วรรณเมธีีซึ่่ง� เป็็นทูตู ที่่�นั่่�นและพี่่�ปาด (ม.ล.
หิิรัญั ญิกิ า วรรณเวธีี) ภรรยาของท่่านทูตู แผนซึ่ง� รู้�จักและ
สนิทิ กัับท่่านพ่่อตั้ง� แต่พ่ ี่่ป� าดยังั เด็็ก คุณุ ชายยัังแวะไปหา
เพื่่�อนเก่า่ สมััยที่่ท� ่า่ นพ่อ่ เป็น็ นัักเรีียนอังั กฤษ เราเรีียกว่า่
“Uncle Symes” เขาอยู่�นอกเมืืองทาง South End เป็น็
ฟาร์์มไก่่งวง ตอนคุุณชายเป็็นนัักเรีียนเคยไปค้้างกัับลุงุ ไซม์์
หลายครั้้�ง จนกระทั่่�งคุณุ ชายแต่่งงานก็็ยัังพาดิิฉัันไปเยี่�ยม
ครอบครัวั ลุุงไซม์์และป้้าสองสามครั้้�ง หากไปตรงช่่วงคริสิ ต์์
มาสก็์�จะได้้รัับประทานไก่ง่ วงทุุกครั้้�ง
121
ท่า่ นพ่่อไปเยี่�ยมท่่านทููตแผนและพี่�ปาด ที่�ลอนดอน
ท่่านพ่่อไปเยี่�ยมเพื่�อนเก่่าลุุงSymes ที่� South End ถ่ายกับท่านพอ่ หน้าสถานทตู กรงุ บรสั เซลส์
Monschau กบั ขา้ ราชการสถานทตู ถ่ายกบั ลูกหน้าท�ำ เนยี บเอกอคั รราชทูต ณ กรงุ บรสั เซลส์
นอ้ งสาวจากอเมรกิ าพาครอบครัวมาเย่ียม 122
ท่า่ นพ่อ่ ได้ไ้ ปเจอเพื่อ�่ นเก่า่ แล้้วก็็ดีีใจและมีีความสุุขมาก ท่า่ นพักั อยู่่�กัับเราจนกระทั่่ง� คุณุ ชายย้้าย
กลัับมาประจำ�ำ ที่่ก� รุุงเทพฯ ในปีี ๒๕๒๗ เวลานั้้�นลูกู ๆ ของเราอยู่�ในวััยเข้า้ มหาวิิทยาลััยแล้ว้ ลูกู สาวสอง
คนไปเรีียนต่อ่ ที่อ�่ เมริกิ า คนเล็ก็ เรีียนที่่อ� ังั กฤษ ช่่วงนั้้น� เป็็นครั้้�งแรกที่่เ� ราแยกกัันอยู่่�กับั ลูกู หลัังจากนั้้�น
คุุณชายกลัับมารัับตำ�ำ แหน่่งอธิิบดีีกรมการเมืือง และต่อ่ มาเป็็นรองปลััดกระทรวงถึงึ หกปีกี ่่อนจะย้้ายไป
เป็น็ ทููตที่่ฝ� รั่�งเศสซึ่ง� เป็น็ โพสต์ส์ ุุดท้้ายในต่า่ งประเทศ
เรามีีเพื่่อ� นสนิิทเป็น็ ชาวเบลเยีียมชื่่อ� Baron Patrick Nothomb ซึ่ง� รู้�จักกันั ตั้�งแต่่เมื่่อ� คุณุ ชายเป็น็
ทููตที่่�พม่่า คุุณชายกัับแพทริคิ มัักจะมีีจัังหวะเวลาในการรับั ราชการและย้้ายพร้อ้ มๆ กััน และส่ว่ นมากก็็จะ
ได้ย้ ้้ายไปอยู่่�ประเทศเดีียวกัันเสมอเมื่อ�่ คุณุ ชายได้้ย้า้ ยมาประจำ�ำ เบลเยีียม แพทริิกก็็ย้า้ ยกลัับมาประจำ�ำ ที่่น� ี่่�
เราได้พ้ ึ่่�งพาเขาในการติิดต่อ่ เรื่�่องงานค่อ่ นข้า้ งมาก และได้้รับั ความช่่วยเหลืือร่่วมมืือเป็็นอย่า่ งดีี เนื่อ�่ งจาก
อาของเขาเป็็นรััฐมนตรีีต่่างประเทศในช่่วงเวลานั้้�นพอดีี แพทริิคชวนเราไปบ้า้ นต่่างจังั หวััดของเขาหลาย
ครั้้�ง ซึ่�งเราได้เ้ ล่่าถึึงเขาเอาไว้้ในเรื่อ�่ ง “เพื่่อ� นเก่า่ ”
นอกจากแพทริคิ แล้ว้ เราได้เ้ พื่�อ่ นใหม่อ่ ีีกคู่่�หนึ่่�งโดยไม่่คาดคิิดว่่าจะได้้พบกันั และยังั ติดิ ต่่อกันั มา
อย่า่ งยาวนานจนถึึงวันั นี้้� บุคุ คลทั้้ง� สองคืือ คุณุ คาร์ล์ สเต็ป็ เป้้ และคุุณหนูรู อ โซ๊ะ๊ มณีี เจ้า้ ของร้้าน Blue
Elephant ร้้านอาหารไทยที่ม�่ ีีชื่อ�่ เสีียงและเป็็นที่่น� ิยิ มมากในยุุโรป ช่ว่ งนั้้น� อาหารไทยเริ่ม� เป็็นที่่�รู้�จักใน
ยุโุ รป มีีร้้านอาหารไทยเปิดิ ใหม่่เกิดิ ขึ้้�นหลายแห่ง่ แต่ท่ ี่�ส่ วยงามและได้้รับั ความนิิยมมากคืือ ร้า้ น Blue
Elephant และร้า้ น Thai Restaurant เมื่่อ� เรามารับั ตำ�ำ แหน่่งที่่เ� บลเยีียมใหม่่ๆ เขาเข้า้ มาแนะนำำ�ตััว
ทำำ�ให้้เรามีีโอกาสรัับประทานอาหารที่ร�่ ้า้ นของทั้้�งคู่�ตามโอกาสที่่ม� ีีต่า่ งๆกััน และรู้�จักเจ้้าของร้้านทั้้ง� สอง
เป็็นอย่า่ งดีี เจ้า้ ของร้้าน Thai Restaurant เป็น็ ญาติิห่า่ งๆ กัับคุณุ อาสา สารสิิน ร้้านนี้้�ตกแต่่งแบบ
คลาสสิคิ ส่่วนร้้าน Blue Elephant นั้้�นตกแต่่งสไตล์์ไทยๆ อาหารจะเป็็นแบบไทย ไม่่ดัดั แปลงให้้เป็น็
แบบฝรั่�งเหมืือนหลายๆ ร้้าน เจ้า้ ของร้้านคืือคุุณคาร์์ลนั้้�นเป็น็ พ่อ่ ค้้าขายของเก่่าแต่ง่ งานกับั คุุณหนูรู อ โซ๊๊ะ
มณีีซึ่่ง� เป็็นคนไทยเชื้�อสายมุุสลิมิ คุณุ หนููรอเป็็นผู้�หญิงิ เก่ง่ และขยันั ส่ว่ นสามีีเป็็นคนมีีหัวั การค้้า กิจิ การ
เลยขยายใหญ่่โตไปหลายประเทศนอกเหนืือจากที่่เ� บลเยีียม เมื่�อ่ คุุณชายไปประจำ�ำ ที่ฝ่� รั่ง� เศส สองสามีี
ภรรยาก็็ไปเปิดิ สาขาที่ป�่ ารีีสช่่วงนั้้�นพอดีี และต่่อมายัังมาเปิิดร้า้ นที่�ก่ รุุงเทพฯ กิิจการเป็็นไปได้้ดีีอย่า่ งไม่่
น่า่ เชื่�่อทั้้ง� ที่่ม� ีีการแข่ง่ ขันั สูงู มาก ทั้้ง� สองคนจะนึึกถึงึ คุุณชายเสมอ และเป็็นมิิตรที่่ด� ีีกับั เรา เมื่อ่� รู้�ว่าเราจัดั
งานเขาจะยื่่�นมืือมาช่ว่ ยเหลืือแทบทุุกครั้้ง� จนบััดนี้้� เราจึึงถืือว่า่ ทั้้ง� สองสามีีภรรยาเป็็นมิิตรแท้อ้ ีีกคู่่�หนึ่่�งที่่�
เราได้พ้ บที่เ�่ บลเยีียม
หลังั ย้้ายกลับั จากเบลเยีียมมาประจำ�ำ ที่ก�่ ระทรวงการต่่างประเทศ ช่่วงนั้้�นมีีเหตุุการณ์ส์ ำ�ำ คัญั
ทางการเมืืองเกิิดขึ้้�นมากมาย พลอากาศเอกสิทิ ธิิ เศวตศิิลา เป็็นรััฐมนตรีี ม.ร.ว.เกษมสโมสร เกษมศรีี
เป็็นปลััดกระทรวง คุณุ ชายเป็็นรองปลััด ช่่วงนั้้น� คุุณชายจะอยู่�เมืืองไทยเป็็นส่ว่ นมากเพราะต้อ้ งรักั ษาการ
แทนท่่านปลััดเกษมสโมสรซึ่่�งเดินิ ทางไปราชการต่่างประเทศบ่อ่ ยครั้้ง�
ตััวดิิฉันั นั้�นสนุกุ กับั การลงทุนุ ทำ�ำ กิิจการเล็็กๆ ส่ว่ นตััว โดยตระหนักั ดีีว่่าคงทำ�ำ อะไรใหญ่่โตไม่่ได้้
นาน เพราะถึึงอย่่างไรคุุณชายก็จ็ ะต้้องออกไปประจำ�ำ ต่่างประเทศในเวลาอีีกไม่น่ าน เมื่�อถึึงเวลานั้�น
ดิฉิ ันั ก็็เลืือกที่�จ่ ะติิดตามคุณุ ชายไปทุุกแห่่งเพื่�อมีีชีีวิติ ครอบครััวที่่อ� บอุ่�น
123
ฝรง่ั เศส ปี พ.ศ. ๒๕๓๓ - ๒๕๓๘
ปีี ๒๕๓๓ ท่า่ นทูตู วิิเชีียร วััฒนคุณุ เกษีียณอายุรุ าชการ ตำำ�แหน่่งเอกอัคั รราชทููตไทยประจำำ�
ประเทศฝรั่ง� เศสว่่างลง คุุณชายจึงึ ขอไปประจำ�ำ การที่น่� ั่่น� การที่�ค่ ุุณชายเลืือกประเทศฝรั่ง� เศสทำำ�ให้ห้ ลาย
คนแปลกใจ โดยเฉพาะพล.อ.อ. สิทิ ธิิ เศวตศิลิ า ซึ่�งเวลานั้้น� เป็็นรัฐั มนตรีีว่า่ การกระทรวงการต่า่ งประเทศ
คิิดว่่าคุุณชายน่่าจะอยากไปประจำ�ำ ที่�อ่ ังั กฤษมากกว่า่ เพราะเคยเรีียนที่น�่ ั่่น� และท่่านพ่อ่ ของคุณุ ชายก็็เคย
เป็น็ เอกอัคั รราชทููตที่�อ่ ัังกฤษมาก่่อน นอกจากเป็น็ ทููตประจำ�ำ ประเทศฝรั่ง� เศสแล้้ว คุณุ ชายยังั เป็น็ ทููต
ประจำำ�โมนาโคและอััลจีีเรีียด้ว้ ย เหมืือนตอนที่�เ่ ป็็นทูตู ประจำำ�เบลเยีียมก็ต็ ้อ้ งควบตำำ�แหน่ง่ ทููตประจำ�ำ
ลักั เซมเบิริ ์์ก
ช่่วงเวลาที่ค่� ุณุ ชายเดิินทางไปรัับตำ�ำ แหน่ง่ คืือปลายปีี ๒๕๓๓ ตอนนั้้น� สหรััฐอเมริิกาประกาศ
สงครามอ่า่ วเปอร์์เชีีย (Gulf War) เครื่�่องบิินไม่่สามารถบิินผ่า่ นเส้้นทางประเทศตะวัันออกกลาง ต้้อง
ผ่่านทางรััสเซีียแทน เดืือนแรกที่ค่� ุุณชายย้้ายไปฝรั่ง� เศส ดิิฉัันมีีธุุระส่่วนตัวั ต้้องจัดั การทางกรุงุ เทพให้้
เรีียบร้อ้ ยเสีียก่่อนค่อ่ ยตามไปภายหลััง คุุณชายจึึงเดิินทางไปพร้อ้ มลูกู สาวคนโตที่�เ่ วลานั้้�นเรีียนจบจาก
สหรััฐอเมริกิ าแล้้วจะไปเรีียนภาษาฝรั่ง� เศสเพิ่่�มที่�ป่ ระเทศฝรั่�งเศส
อันั ที่่จ� ริิงคุุณชายและดิิฉันั เคยเรีียนที่่อ� ัังกฤษกัันทั้้ง� คู่�ในช่ว่ งเวลาใกล้้เคีียงกันั แต่่กลับั ไม่เ่ คยพบกันั
ที่�น่ ั่่น� เลย ซึ่�งดิฉิ ัันมองว่า่ เป็น็ เรื่่อ� งดีี เพราะคิดิ ว่า่ คุณุ ชายคงไม่ส่ นใจเด็ก็ กะโปโลอายุสุ ิิบห้า้ ในตอนนั้้น� เป็็น
แน่่ แต่่ทั้้ง� ที่่เ� คยชิินกับั อัังกฤษกัันทั้้ง� สองคน แต่่คุุณชายกลับั เลืือกรัับตำ�ำ แหน่ง่ ที่ฝ�่ รั่�งเศส เพราะเห็็นว่า่ เป็็น
ประเทศใหม่่ น่่าสนใจ และมีีอะไรให้เ้ รีียนรู้้�อีีกมาก และเมื่อ�่ ได้้มาอยู่�และสััมผััสอย่า่ งใกล้้ชิดิ ก็็เห็็นราย
ละเอีียดต่่าง ๆ ที่่�น่า่ สนใจอย่่างมาก ทั้้�งนี้้�ก่่อนหน้้าตอนประจำ�ำ ที่เ�่ บลเยีียม เราทั้้�งคู่�เคยเรีียนภาษาฝรั่�งเศส
มาบ้า้ ง จึึงไม่ใ่ ช่เ่ รื่่อ� งยากที่จ�่ ะนำำ�มาต่่อยอดใช้ป้ ระโยชน์์ในการปฏิบิ ััติหิ น้้าที่ค�่ รั้้�งนี้้�
มีีเรื่่อ� งขำ�ำ ๆ เกี่�ยวกัับที่�่คุณุ ชายได้ม้ าประจำ�ำ ที่่ฝ� รั่ง� เศส คืือคุณุ พิชิ ััย อิศิ รภักั ดีี ซึ่�งเป็็นลููกน้อ้ งของ
คุุณชายมาเล่่าให้ฟ้ ัังว่่าเคยไปบนที่่�วิิหารน็็อทร์์-ดามว่า่ ขอให้ค้ ุณุ ชายได้้มาเป็็นทูตู ที่ป�่ ารีีส ที่ว�่ ่่าขำ�ำ นั้้น� ก็ไ็ ม่่
เชิิงเสีียทีีเดีียว เพราะเป็น็ เรื่�อ่ งน่่าดีีใจและภููมิิใจ เพราะแสดงให้้เห็็นว่่าคุุณชายเป็็นผู้้�บังั คัับบัญั ชาที่่ม� ีีลูกู
น้อ้ งอยากร่ว่ มงานด้ว้ ยถึึงขนาดต้อ้ งไปบนกัับพระเจ้้าเลยทีีเดีียว
ทำำ�เนีียบทูตู ไทยตั้�งอยู่�ที่่� Rue Albéric Magnard ไม่่ไกลจากหอไอเฟล บ้า้ นนี้้�เดิมิ เป็็นของบริิษัทั
Solvay เจ้้าของเป็น็ เศรษฐีีชาวเบลเยี่�ยม ทำ�ำ ธุุรกิจิ เหมืืองแร่่และแร่่ธาตุโุ ลหะหลายอย่า่ ง ทายาทรุ่่�นหลังั
ยัังขยายกิิจการมาที่ป�่ ระเทศไทยจนเป็น็ ธุรุ กิิจเหมืืองแร่ท่ ี่�่ใหญ่่อัันดัับต้้น ๆ ของไทย รู้�จักกันั ในชื่่�อบริษิ ัทั
ผาแดงอิินดัสั ทรีี
ทำำ�เนีียบทููตนี้้� เจ้า้ ของเดิิมซื้�อให้้ภรรยาคืือ โจเซ็ต็ ต์์ เดย์์ (Jossette Day) นักั แสดงชาวฝรั่ง� เศส ต่่อ
มามีีการบอกขายต่่อ มีีคนสนใจสองราย คืือ โอนาซิิส เศรษฐีีชาวกรีีกจะซื้อ� ให้้อนุภุ รรยา และอีีกเจ้า้ ที่�่
สนใจคืือสถานทููตญี่่�ปุ่�น รายแรกบอกว่่าบ้้านนี้้�ใหญ่่เกิินไป ส่่วนทางคณะทููตญี่่�ปุ่�นมองว่า่ บ้้านนี้้�เล็ก็ ไป
สุุดท้้ายสถานทูตู ไทยจึงึ โชคดีีซื้้�อบ้้านหลัังนี้้�ได้้ และใช้เ้ ป็น็ ทำ�ำ เนีียบทููต ละแวกเดีียวกับั บ้า้ นที่่�ใช้เ้ ป็็น
ทำ�ำ เนีียบทููตไทยนั้้�นเป็น็ ที่�่ตั้�งสถานทููตของอีีกหลายประเทศรวมทั้้ง� องค์์การ OECD ไม่่ไกลกันั มีีสวน
สาธารณะ และชุุมชนร้้านค้้าต่่างๆ รวมทั้้�งสถานีีรถไฟใต้ด้ ินิ ถืือเป็น็ ทำำ�เลที่�่ดีีมาก
124
บ้า้ นนี้้ม� ีีอายุุเก่่าแก่่ ตัวั อาคารก่่อสร้้างด้ว้ ยหินิ โอ่่โถงแข็็งแรงมาก ตััวบ้้านมีีสามชั้น� ชั้น� หนึ่่�งของ
อาคารจัดั ไว้เ้ ป็็นห้อ้ งเลี้�ยงรับั รองและรับั ประทานอาหาร มีีห้้องรัับแขกทั้้�งขนาดใหญ่่และเล็็ก ห้อ้ งอาหาร
รวมทั้้�งเฉลีียงกว้า้ งยื่น่� ไปในสวนเล็็ก ๆ ด้า้ นข้า้ ง ส่ว่ นชั้น� สองมีีสามห้อ้ งนอนและห้้องพักั ผ่อ่ นตรงกลาง ชั้�น
สามมีีเจ็็ดห้อ้ งนอนห้า้ ห้้องน้ำ�ำ� ห้้องมีีหลายขนาด หลายห้้องมีีห้้องน้ำ�ำ� ในตัวั นอกจากนั้้น� ยัังมีีชั้้น� ใต้้ดิินซึ่ง� ทำำ�
เป็น็ ห้อ้ งครััวใหญ่่และที่�พ่ ัักคนงาน ที่ห�่ ้อ้ งใต้ด้ ินิ นี้้�มีีทางเชื่่อ� มไปถึึงบ้้านอีีกหลังั ของบริิษััทSolvay ซึ่�งอยู่�
ตรงกัันข้้ามด้ว้ ย แต่ภ่ ายหลัังได้ป้ ิิดตายลง
ภายในอาคารมีีลิฟิ ท์แ์ บบโบราณเก่่าแก่่ ประตูลู ิฟิ ท์เ์ ป็็นเหล็็กดัดั สวยงามมีีเอกลัักษณ์์ แต่่ใช้้งานได้้
ครั้้ง� ละไม่่เกินิ สามคน ซึ่�งก็ไ็ ม่ม่ ีีปัญั หาเพราะตัวั บ้้านก็็มีีเพีียงสามชั้น� สามารถเดิินขึ้น� ลงบันั ไดได้้สบาย ๆ
เมื่�อ่ เรามาประจำ�ำ อยู่�ที่่�นี่่ไ� ด้ร้ าวหนึ่่ง� ปีี ทางกระทรวงฯ อนุมุ ััติิให้ท้ ำำ�การซ่อ่ มใหญ่่เพราะไม่่เคยซ่่อมแซมมา
เป็น็ เวลานาน ช่่วงนั้้น� เราต้้องย้้ายออกไปอยู่�ที่อ�่ ื่�่นนานปีีกว่า่ พอย้้ายกลับั เข้้ามาหลัังซ่อ่ มเสร็็จ บ้า้ นเดิิม
สวยอยู่�แล้้วดููสวยงามโก้ห้ รูขูึ้น� มากสมกับั เป็น็ ทำำ�เนีียบทููต
ที่บ�่ ้้านมีีภาพวาดขนาดใหญ่ฝ่ ีมี ืือคุุณถวััลย์์ ดััชนีี มอบให้้สถานทูตู ไว้้เมื่่อ� สมัยั เป็็นนัักศึกึ ษา รูปู วาด
นี้้�เราส่่งกลัับมายังั กรุุงเทพ ตอนที่่�ปรับั ปรุงุ ซ่อ่ มแซมทำำ�เนีียบ เวลานี้้ต� ิดิ ตั้้ง� เอาไว้ท้ ี่่ก� รมการกงสุุล ถนน
แจ้้งวัฒั นะ เนื่�อ่ งจากบ้้านหลัังนี้้ม� ีีประวัตั ิิความเป็น็ มาเก่า่ แก่ย่ าวนาน ในสมััยสงครามโลกเคยเป็็นที่่พ� ักั
ของทหารเยอรมััน เลยไม่่พ้้นมีีเรื่�อ่ งผีีสางเล่า่ ขานต่่อๆ กัันมา หลายคนที่่เ� คยมาพัักค้้างคืืนที่�ท่ ำำ�เนีียบบอก
ว่่าเคยเจอผีีเด็ก็ แต่่พวกเราไม่เ่ คยเจอ ก่่อนหน้้าจะมาประจำ�ำ ที่่�นี่่� ดิิฉันั เคยมาฝรั่ง� เศสและพักั ที่่�นี่่�รอคุณุ ชาย
เดิินทางมาสมทบ คุณุ เรณููภรรยาท่่านทูตู วิเิ ชีียรบอกให้เ้ ปิิดไฟไว้เ้ วลานอน ฟังั แล้ว้ ก็็เสีียว ๆ อยู่�เหมืือนกันั
แต่ก่ ็็ไม่เ่ จออะไร
เล่า่ กันั ว่า่ คุณุ หญิิงสดศรีี ภรรยาคุุณอานันั ท์์ ปันั ยารชุนุ เคยมาพััก พอรุ่�งเช้้าคุณุ หญิิงไปขอบคุุณคุุณ
125
เรณููที่�่ส่ง่ คนมานอนเป็น็ เพื่่อ� นที่่ห� ้อ้ งข้า้ งๆ เพราะได้ย้ ิินเสีียงห่อ่ ของทั้้�งคืืน คุณุ เรณูบู อกว่่าไม่่ได้ส้ ่่งใครมา
นอน ทำ�ำ เอาแปลกใจกันั ว่่าเสีียงที่่�ได้้ยิินคืืออะไร เรื่�่องผีีที่่ท� ำ�ำ เนีียบนี้้� เราไม่่เคยเจอก็จ็ ริงิ แต่่บางครั้้�งเวลา
นอนก็็ได้ย้ ิินเสีียงไม้เ้ สีียดสีีกันั บ้้าง คิดิ ว่่าเพราะไม้้เก่่าหดตัวั ตามสภาพอากาศมากกว่่า เลยไม่น่ ึึกกลััว
ระหว่่างดำำ�รงตำ�ำ แหน่่งทููตที่ฝ�่ รั่�งเศส คุุณชายได้ร้ ับั รองแขกที่�ม่ าจากประเทศไทยจำ�ำ นวนมาก ทั้้ง�
ที่�ม่ าราชการและส่่วนตััว เราใช้้ห้อ้ งนอนที่่ช�ั้น� สามสำำ�หรับั รัับรองแขก ส่ว่ นห้้องชั้น� สองนั้้น� ใช้เ้ ป็็นที่พ�่ ัักของ
เราเอง โดยสงวนห้อ้ งใหญ่่เอาไว้้สำำ�หรับั เจ้้านายโดยเฉพาะ สมเด็็จพระกนิษิ ฐาธิริ าชเจ้า้ กรมสมเด็็จพระ
เทพรัตั นราชสุุดา เจ้้าฟ้า้ มหาจัักรีีสิริ ิินธร มหาวชิริ าลงกรณวรราชภัักดีี สิริ ิิกิจิ การิิณีีพีีรยพััฒน
รัฐั สีีมาคุณุ ากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี และพระเจ้้าวรวงศ์เ์ ธอ พระองค์์เจ้้าโสมสวลีี กรมหมื่น�่
สุุทธนารีีนาถ เสด็จ็ มาประทัับสองสามครั้้ง� ที่่�ฝรั่ง� เศสเราได้้รัับเสด็็จเจ้้านายเกืือบทุุกพระองค์์ โดยเฉพาะ
สมเด็็จพระนางเจ้า้ สิริ ิิกิิติ์� พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีหี ลวงเสด็็จฯ มาหลายครั้้ง� ทุุกครั้้ง�
ทางรััฐบาลฝรั่ง� เศสให้้ความร่ว่ มมืือกับั เราเป็น็ อย่่างดีี
เราโชคดีีที่่�เมื่่�อท่่านทููตวิิเชีียรเกษีียณราชการและเดิินทางกลัับเมืืองไทยได้้ยกทีีมแม่่ครััวและคน
ดูแู ลบ้า้ นให้้ทั้้ง� หมด แม่่ครััวคนนี้้ท� ำำ�อาหารได้้หลากหลายและรสชาติิดีีกว่่าคนที่�เ่ ราเคยใช้้งานสมัยั อยู่�
เบลเยีียม เรีียกได้้ว่่าดิิฉัันสามารถเดินิ ทางกลัับมาทำำ�ธุุระที่่�เมืืองไทยได้โ้ ดยไม่ต่ ้้องห่่วงคุุณชายเลย เพราะ
แม่ค่ รััวและคนดููแลบ้า้ นรู้�หน้้าที่่�ของตััวเองเป็็นอย่่างดีี
การเดินิ ทางจากทำำ�เนีียบทููตไปที่�ท่ ำำ�การสถานทูตู ไทยซึ่�งอยู่�ไม่ไ่ กลกัันนัักสะดวกมาก ใกล้ท้ ี่่�ทำ�ำ การ
สถานทููตนั้้น� เป็็นหอไอเฟล ที่ท�่ ำ�ำ การสถานทูตู เป็น็ อาคารเก่่าแก่่ ซื้�อเอาไว้้ตั้ง� แต่่สมััยรััชกาลที่่� ๕ จากนั้้น� มา
ซื้อ� ทำ�ำ เนีียบใหม่่เมื่่อ� สมัยั ท่า่ นทููตบุณุ ย์์ เจริิญไชย ที่ท�่ ำำ�การเดิมิ จึึงใช้ต้ ึกึ หลังั เป็็นแผนกวีีซ่า่ ต่่อมาเมื่อ่�
คุณุ ชายมารัับตำำ�แหน่ง่ ทููตที่�น่ ี่่� ได้้ทำ�ำ การซ่่อมแซมและพบภาพถ่่ายรวมทั้้ง� เอกสารต่่างๆ ที่่�ห้้องใต้้ดิินเป็็น
จำ�ำ นวนมาก เอกสารเหล่่านั้้�นถูกู ส่ง่ มาเก็็บรักั ษาไว้้ที่ก�่ ระทรวงการต่า่ งประเทศ ในบรรดาภาพถ่า่ ยและ
เอกสารเหล่่านั้้น� มีีภาพประวััติศิ าสตร์์สำำ�คััญหลายเรื่อ�่ ง ทั้้�งตอนที่�ม่ ีีการสร้้างศาลาไทยบริิเวณใต้ห้ อไอเฟล
ตั้ง� แต่่ครั้้ง� งานแสดงสินิ ค้้า สมััยเดีียวกับั ที่�ส่ ร้้างหอไอเฟล และยังั พบรูปู งานพิิธีีพระศพพระเจ้้าบรมวงศ์์
เธอ กรมพระจัันทบุรุ ีีนฤนาถ ต้้นราชสกุุลกิิติยิ ากร ซึ่ง� เป็็นเสด็็จตาของคุณุ ชาย ในจำ�ำ นวนภาพที่ค�่ ้้นพบ
ครั้้�งนั้้น� มีีรููปครอบครัวั ของพระองค์์ท่า่ นในงานพิธิ ีี ซึ่�งมีีภาพท่่านแม่่ของคุุณชายซึ่ง� เป็็นพระธิิดาอยู่่�ด้ว้ ย
พระเจ้้าบรมวงค์เ์ ธอ กรมพระจัันทบุรุ ีีนฤนาถประชวรด้้วยโรคมะเร็็ง จึงึ เสด็จ็ ไปรัักษาพระองค์ท์ ี่่�
ฝรั่�งเศส และทรงพาครอบครััวไปด้้วย แม้จ้ ะสิ้น� พระชนม์์ที่�่กรุุงปารีีส แต่ง่ านพระศพครั้้ง� นั้้น� ก็จ็ ัดั ขึ้้น� อย่่าง
สมพระเกีียรติิที่�่สถานทูตู
ตามปกติิแล้ว้ ภรรยาทููตนั้้น� มีีหน้้าที่่�คอยดููแลรัับรองแขกและการจััดเลี้�ยงต่่างๆ นอกจากงานที่่ต� ้้อง
รับั ผิิดชอบดัังกล่่าวแล้้ว ที่�่ฝรั่�งเศสมีีกิิจกรรมให้เ้ ข้า้ ร่ว่ ม อย่่างกรุ๊๊�ปที่่ช� ื่อ�่ ว่า่ Bienvenue en France ซึ่ง� มีี
งานอดิเิ รกให้เ้ ราได้้เลืือกทำ�ำ หลากหลายตามความสนใจ ทั้้�งสอนทำ�ำ อาหาร ฝึึกพููดภาษาฝรั่ง� เศส ทำำ�งาน
ศิลิ ปะ และอื่่น� ๆ อีีกมากมาย
ฝรั่ง� เศสเป็็นเมืืองแฟชั่่�นอัันดับั ต้้น ๆ ของโลก เราได้ร้ ับั เชิญิ ไปชมแฟชั่่�นโชว์ข์ องห้้องเสื้อ� ดัังๆ หลาย
เจ้า้ ทั้้ง� ดิิออร์์ ชาแนล ปีแี อร์์ การ์แ์ ดง ฯลฯ นอกจากนี้้ย� ังั ได้ร้ ับั เชิิญไปร่่วมงานต่า่ ง ๆ ไม่่ได้้ขาด ทั้้ง� รัับ
ประทานอาหารตามชาโตว์์ ชิิมไวน์์ หรืือชมการแข่ง่ ขันั เทนนิิส French Open หรืือ Roland Garros ซึ่�ง
126
ถืือเป็น็ เกมส์์การแข่ง่ ขัันเทนนิิสระดับั โลกที่่�มีีผู้้�คนสนใจเป็น็ จำำ�นวนมาก
ปารีีสเป็น็ โพสต์์ใหญ่่และสำ�ำ คััญมากแห่ง่ หนึ่่ง� ที่น่� ี่่เ� รามีีหน่่วยงานราชการหลายแห่ง่ ทููตทหารทั้้ง�
สองเหล่่าทัพั พาณิิชย์์ ศึกึ ษาธิิการ ที่่ร� ัับหน้า้ ที่ร่� ับั ผิดิ ชอบงานองค์์การยูเู นสโก การท่่องเที่่�ยว การบินิ ไทย
คณะกรรมการส่ง่ เสริมิ การลงทุนุ (BOI) รวมทั้้ง� ก.พ. (ผู้้�ดูแู ลนักั เรีียนไทย) ทุกุ ฝ่่ายทุุกคนให้้ความร่่วมมืือ
กันั อย่า่ งดีีเมื่�อ่ ต้้องทำำ�กิิจกรรมหรืือติิดต่อ่ ประสานงานใดๆก็็ตามโดยเฉพาะเมื่่�อมีีเจ้้านายเสด็จ็ เยืือน ทำ�ำ ให้้
พวกเราสนิทิ สนมกันั เป็็นอย่า่ งดีี ได้้พบปะสังั สรรค์์กันั เป็น็ ประจำำ� รวมไปถึงึ ทูตู ประเทศอาเซีียนที่�ม่ า
ประจำ�ำ การที่�่กรุุงปารีีสนี้้� หลายคนคุ้�นหน้า้ คุ้�นตากันั ดีีตั้้ง� แต่่สมััยคุุณชายอยู่่�กรุุงเทพ และตอนไปประจำ�ำ ที่่�
เบลเยีียม พอมาเจอกันั ที่่น� ี่่ก� ็ห็ าเวลาไปปิิคนิิค เล่น่ กอล์์ฟด้้วยกัันตามแต่จ่ ะมีีโอกาส
การจััดโปรแกรมสำ�ำ หรัับต้้อนรัับแขกที่�่มาเยี่�ยมเยีียนเราที่่�ฝรั่�งเศสนี้้�เป็็นเรื่�่องสะดวกง่่ายดายมาก
เพราะประเทศนี้้ม� ีีทุุกอย่า่ งสำำ�หรัับต้้อนรัับแขกพร้อ้ มอยู่�แล้ว้ ขอเพีียงแจ้้งความสนใจมา เราสามารถ
ดำำ�เนินิ การให้ไ้ ด้แ้ ทบทั้้�งหมด ไม่่ว่่าจะอยากเที่ย�่ วชมพิพิ ิธิ ภัณั ฑ์์ ร้้านอาหาร หรืือช้้อปปิ้้ง� สถานที่่ท� ่อ่ งเที่่�ยว
สำำ�คัญั ที่่�นี่่�อย่า่ งพระราชวัังแวร์์ซายส์์หรืือปราสาทต่า่ ง ๆ ก็็อยู่�ไม่ไ่ กลจากปารีีส เดินิ ทางสะดวก และที่�่
ฝรั่ง� เศสมีีการจััดนิิทรรศการพิเิ ศษต่่าง ๆ ตลอดทั้้�งปีี เรีียกได้้ว่า่ ใครไปใครมาเราก็ส็ ามารถพาไปเที่ย�่ วชมได้้
อย่่างน้อ้ ยหนึ่่ง� แห่่ง
ความโชคดีีของเราเมื่่�อครั้้�งไปประจำ�ำ ที่ป�่ ารีีสนั้้�น คืือหลัังจากมีีโอกาสได้ร้ ัับเสด็จ็ สมเด็็จพระนางเจ้้า
สิิริกิ ิติ ์์ พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีหี ลวง ราวสามสี่ค� รั้้ง� เราติดิ ต่่อร้้านอาหารเพื่�่อให้จ้ ััดพระ
กระยาหารถวาย ดิิฉัันและเจ้้าหน้้าที่่�สถานทูตู จะคอยประสานกัับร้้านที่่�มีีชื่่อ� เสีียง และเลืือกรายการ
อาหารที่�จ่ ะจััดถวายเราได้ร้ ัับความร่ว่ มมืืออย่่างดีีจากทุกุ ร้า้ นที่่�ติิดต่่อไปอย่่างเช่น่ ร้า้ น La Tour d’ Argent
ซึ่�งเป็น็ ร้้านอาหารเก่า่ แก่่อายุนุ ับั ร้อ้ ยปีี มีีเมนููปรุงุ จากเป็็ดที่่ม� ีีชื่อ�่ มาก คืือเป็็ดอััดซอสเลืือด ตอนนั้้น� เรายััง
ได้ร้ ับั พระกรุณุ าให้ร้ ่ว่ มโต๊๊ะเสวยด้ว้ ย
เป็็ดอััดซอสที่่ร� ้า้ น La Tour d’ Argent ขึ้�นชื่�่อว่า่ อร่่อยที่่ส� ุดุ ในโลก พระบาทสมเด็็จพระจุุลจอมเกล้้า
เจ้้าอยู่่�หััวเคยเสวยเมื่อ�่ ครั้้ง� เสด็็จประพาสยุุโรปในปีี ๒๔๕๐ เป็ด็ เฟรดริคิ ซึ่ง� เป็น็ เป็็ดที่่ม� ีีชื่่�อตามคนที่่�คิิดค้น้
สููตรเป็ด็ อััด ความพิิเศษของเป็็ดเฟรดริิคคืือเป็็นเป็็ดที่่�เพาะพันั ธุ์�ไว้้เป็น็ พิิเศษ จะเลี้ย� งประมาณ ๖-๘
สัปั ดาห์์ มีีขนาดใหญ่่มากเพราะว่่าขุุนกัันอย่่างดีี ทํําให้้มีีเนื้้�อมากและนุ่�มไม่่เหนีียวเลย การฆ่่าเป็ด็ จะต้อ้ ง
ฆ่่าให้้เลืือดขังั อยู่�ในตัวั ไม่เ่ ชืือดให้้เลืือดออกมาหมดเหมืือนที่่�คนไทยทํํา ความอร่่อยของเป็็ดจะอยู่�ตรงนี้้�
แขกทุุกคนจะได้ร้ ับั เบอร์์ของตัวั เป็็ดที่่เ� ราทานพร้้อมด้ว้ ยบัตั รรัับรองจากทางร้า้ น (เป็็ดของรัชั กาลที่่� ๕ คืือ
หมายเลย ๒๘๓๔๘) แต่่ของเราจำ�ำ ไม่ไ่ ด้้ว่่าเบอร์อ์ ะไร ตามธรรมดาร้้านนี้้ต� ้้องจองล่่วงหน้า้ ก่อ่ นนาน จุดุ
เด่น่ อีีกอย่่างหนึ่่ง� นอกจากรสชาติิอาหารคืือทิิวทััศน์ท์ ี่่�มองจากที่่�ตั้�งร้้านคืือชั้น� ๔ ของอาคาร มองเห็น็ วิิว
แม่น่ ้ำำ��แซน และวิิหารน็็อทร์์-ดามซึ่ง� สวยงามมาก สมััยก่่อนคนที่่�มาร้า้ นนี้้�จะแต่่งตััวกัันเป็็นพิเิ ศษ เพราะ
เป็็นสถานที่่�มีีชื่่�อเสีียงระดับั โลก แต่ร่ ะยะหลัังมีีการยกเว้น้ ไม่เ่ คร่ง่ ครััดเหมืือนก่อ่ น เพราะมีีกลุ่่�มทัวั ร์์มาลง
ก็็อาจจะแต่ง่ ตััวกันั ธรรมดา ๆ ทั่่�วไป
ถ้้าสั่�ง Canard Pressé หรืือเป็็ดอััด เชฟจะยกเป็็ดแบบที่่อ� บสุกุ ๆดิบิ ๆ แต่่ไม่ถ่ ึงึ กัับดิิบมาทั้้�งตัวั เห็น็
เนื้้�อยังั แดงอยู่� เพื่่�อไม่่ให้เ้ สีียเวลาในการปรุงุ ต้้องทํําเตรีียมไว้้ก่่อนแล้้วและจะทํําให้เ้ ราดูใู กล้้ ๆ กับั โต๊๊ะที่่�
ลูกู ค้า้ นั่่ง� กรรมวิธิ ีีการทำำ�คืือเชฟจะหั่่�นเฉพาะขาสองข้า้ งชุบุ ขนมปัังป่น่ นำำ�ไปทอด จากนั้้น� ก็็นำ�ำ เนื้้�อส่่วน
127
อกมาปั่�นแล้้วนํําไปทอดเนย ขั้�นตอนนี้้ส� ามารถแจ้้งได้้ว่่าชอบความสุกุ ระดัับไหน ทอดเสร็็จก็ห็ ั่่น� เป็น็ ชิ้น�
เล็็กๆ กิินกัับซอสที่�ท่ ํําจากเนื้้�อที่�่เหลืือกระดููกนํําไปเข้้าเครื่�่องอัดั ที่�ท่ ํําด้ว้ ยเงินิ เอาเลืือดมาผสมกับั เหล้้า
ปอร์์โตกัับคอนยััคอย่า่ งละถ้ว้ ย ผสมกับั ตัับเป็็ดที่�บ่ ดละเอีียด เป็็นเมนูเู ป็็ดอัดั เลืือดที่�เ่ สร็จ็ สมบูรู ณ์์ รสชาติิ
อร่่อยเป็็นที่ส�่ ุดุ ความพิเิ ศษคืือมันั ทอดที่่ก� ิินเป็น็ เครื่�อ่ งเคีียง ใช้ม้ ันั บดแล้ว้ นำำ�ไปทอดอย่า่ งเฟรนซ์ฟ์ ราย
ข้า้ งนอกกรอบแต่ข่ ้้างในนุ่�มละมุุนมาก เข้า้ กับั เป็ด็ ที่่�เสิิร์ฟ์ พร้อ้ มกัันเป็น็ อย่่างดีี
ร้้านส่ว่ นใหญ่่ที่�่เราเลืือกจะมีีการัันตีีจากมิิชลิินแทบทั้้ง� สิ้�น และหลัังจากนั้้�นสถานทููตไทยก็็ได้ร้ ับั
อานิิสงค์์ต่อ่ เนื่�่องมาโดยตลอดในการจองร้า้ นอาหารให้้คณะวีีไอพีีอื่่�นๆ ทั้้�งที่่บ� างร้า้ นต้้องจองเป็็นเดืือนจึึง
จะได้้ แต่่เขายกเว้้นให้้กัับทางสถานทูตู ไทย และยัังคอยจัดั ที่น�่ ั่่�งที่่�ดีีที่�ส่ ุุดในร้า้ นให้เ้ สมอ
เมื่�อ่ เล่่าถึงึ การเฝ้า้ รัับเสด็จ็ และ ตามเสด็จ็ สมเด็็จพระนางเจ้้าสิริ ิกิ ิิติ์� พระบรมราชิินีีนาถ พระบรม
ราชชนนีีพัันปีีหลวง ต้อ้ งเล่า่ เรื่อ�่ งเมื่่�อครั้้�งเสด็จ็ พระราชดำำ�เนิินเยืือนปารีีส ช่่วงเดืือนพฤศจิกิ ายน-
ธันั วาคม ๒๕๓๔ เวลานั้้น� คุุณชายมารับั ตำำ�แหน่ง่ ได้้ไม่่นานนักั และตามที่่�เคยเล่า่ คืือนอกจากเป็น็ ทููต
ประจำำ�ปารีีสแล้ว้ คุณุ ชายยัังเป็็นทูตู ที่�โ่ มนาโคและแอลจีีเรีียด้ว้ ย ก่อ่ นหน้้าที่ส�่ มเด็จ็ พระนางเจ้า้ สิิริกิ ิิติ์�
พระบรมราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีีหลวงจะเสด็จ็ ฯ คุุณชายเดินิ ทางไปยื่�น่ พระราชสาส์น์ ต่่อ
ประธานาธิบิ ดีี Mohamed Boudiaf แห่่งแอลจีีเรีีย การเดิินทางไปยื่น�่ พระราชสาส์น์ ครั้้ง� นี้้�คุุณชายเล่่าว่่า
เกิดิ เรื่่อ� งตื่่�นเต้้น เพราะที่่�แอลจีีเรีียมีีเหตุุการณ์์ทางการเมืือง มีีการต่่อสู้้�กันั ระหว่่างทางการและกลุ่่�มมุสุ ลิิม
หััวรุุนแรงที่�่เรีียกตนเองว่่ากลุ่่�ม FIS (Front Islamique du Salut) ส่่งผลกระทบทางอ้้อมต่่อท่่านทูตู
เนื่่�องจากเจ้้าหน้้าที่่�ของกระทรวงการต่่างประเทศแอลจีีเรีียที่่�ดููแลคุุณชายเป็็นผู้ �ที่่�สนัับสนุุนแนวคิิดของ
กลุ่่�ม FIS เป็็นอย่า่ งมาก ระหว่า่ งที่่เ� ขาติดิ ตามดูแู ลคุุณชายได้พ้ ููดคุุยกัันก็็ไม่่เคยปิดิ บังั แนวคิิดและทััศนคติิที่่�
มีีต่อ่ กลุ่่�ม FIS เลย ยัังบอกเล่่าด้ว้ ยว่่าเขาเกลีียดชังั ประธานาธิบิ ดีี Boudiaf อย่่างมาก และไม่พ่ อใจที่ท�่ าง
กระทรวงการต่่างประเทศแอลจีีเรีียส่่งเขามาให้้ทำ�ำ งานรัับรองบุุคคลที่่�มายื่่�นพระราชสาส์์นให้้กัับ
ประธานาธิิบดีีที่เ่� ขาเกลีียด คุณุ ชายได้้แต่่รัับฟัังและพยายามแก้ไ้ ขสถานการณ์ใ์ ห้้ผ่า่ นไปโดยให้้เกิิดผลกระ
ทบน้้อยที่ส�่ ุดุ ซึ่ง� ในปีถี ััดมามีีข่่าวประธานาธิิบดีีดังั กล่า่ วถูกู ลอบยิิงเสีียชีีวิติ สุุดท้า้ ยการยื่น�่ พระราชสาส์น์ ก็็
ลุุล่่วงไปได้้ด้้วยดีี มาเกิดิ เหตุุอีีกครั้้�งตอนวัันเดิินทางกลับั คุุณชายต้้องจับั เครื่�่องบิินเที่่�ยวบินิ เช้า้ ประมาณ
๑๑.๐๐ น. กลับั ปารีีส เจ้้าหน้า้ ที่่แ� อลจีีเรีียคนดังั กล่่าวนัดั หมายจะมารัับเวลา ๙.๐๐ น. แต่่ถึงึ เวลานัดั กลัับ
ไม่่มา คุณุ ชายรอจนถึึงเก้า้ โมงครึ่่ง� เห็น็ ว่่าคงจะต้้องพลาดเที่�ย่ วบินิ ที่�่จองไว้้แน่่ๆ จึึงไปติิดต่อ่ กระทรวงการ
ต่า่ งประเทศแอลจีีเรีียให้้ช่่วยหาไฟลต์ก์ ลับั ปารีีสให้้ได้ใ้ นวัันนั้้น� ซึ่ง� ก็็ได้้มาอย่า่ งทุลุ ักั ทุุเลมาก เพราะความ
ขััดแย้้งกัันเองภายในประเทศส่่งผลให้้การทำำ�งานของข้้าราชการแอลจีีเรีียเป็็นไปแบบเช้้าชามเย็็นชาม
ไม่ม่ ีีความกระตืือรืือร้น้ ใดๆ และยังั มีีการต่่อต้า้ นด้้วยการแสดงออกถึงึ การละเลยไม่ป่ ฏิบิ ัตั ิหิ น้า้ ที่�ต่ ามที่ไ�่ ด้้
รับั มอบหมายอีีกด้ว้ ย ตอนนั้้�นคุุณชายวางแผนไว้้แล้้วว่่าถ้า้ หากไม่่สามารถจองตั๋�วเครื่อ�่ งบินิ กลับั ปารีีสได้้
ในวัันนั้้น� คงจะต้อ้ งใช้ว้ ิิธีีการจัับแท็็กซี่่�เพื่อ�่ นั่่ง� เรืือจากแอลจีีเรีียไปที่�่เมืือง Marseilles ในประเทศฝรั่ง� เศส
แล้ว้ จับั เครื่่�องบิินต่่อไปยัังปารีีส เพื่�อ่ ให้้ทัันกำ�ำ หนดการรับั เสด็จ็ สมเด็็จพระนางเจ้า้ สิริ ิกิ ิิติ์� พระบรม
ราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวงในอีีกสองวัันข้า้ งหน้้า
128
Château de Fontainebleau
เมื่่อ� สมเด็จ็ พระนางเจ้้าสิิริกิ ิิติ์� พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวงเสด็็จ ฯ มาถึึง
ฝรั่�งเศส มีีพระราชประสงค์์จะเสด็จ็ ฯ ไปยังั พระราชวังั Fontainebleau เป็น็ แห่ง่ แรก ทรงรัับสั่ง� ว่า่ ทรง
พบกับั พระบาทสมเด็จ็ พระบรมชนกาธิเิ บศร มหาภูมู ิิพลอดุลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิติ ร เป็น็ ครั้้�งแรก
ที่่�นี่่� เวลานั้้น� สมเด็็จพระศรีีนครินิ ทราบรมราชชนนีีรัับสั่ง� ให้พ้ ระบาทสมเด็จ็ พระบรมชนกาธิิเบศร มหา
ภููมิพิ ลอดุุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิติ รทอดพระเนตรบุตุ รีีท่่านทููต (หม่อ่ มเจ้้า นัักขััตรมงคล กิิติยิ ากร)
พระบาทสมเด็จ็ พระบรมชนกาธิเิ บศร มหาภูมู ิิพลอดุลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิติ ร ทรงทำ�ำ ทีีว่่าจะ
เสด็็จฯ มาทอดพระเนตรรถยนต์์ โดยท่่านทููตพาบุตุ รีีสองคนคืือ สมเด็จ็ พระนางเจ้า้ สิริ ิกิ ิติิ์� พระบรม
ราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีีหลวง (หม่่อมราชวงศ์ส์ ิริ ิกิ ิิติ์� ในขณะนั้้�น) และน้อ้ งสาวคืือหม่อ่ มราชวงศ์์
บุษุ บามาด้ว้ ย พระบาทสมเด็จ็ พระบรมชนกาธิิเบศร มหาภูมู ิิพลอดุุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิติ รเสด็จ็ ฯ
มาช้้ามาก และยัังมีีรัับสั่�งให้บ้ ุตุ รีีท่่านทููตไปนั่่ง� อีีกโต๊๊ะเมื่อ�่ ถึงึ เวลาเสวยน้ำ��ำ ชา ทำ�ำ ให้้เคืืองพระทััย จน
กระทั่่ง� พระบาทสมเด็จ็ พระบรมชนกาธิเิ บศร มหาภููมิพิ ลอดุลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิิตรเสด็็จฯ กลับั
สวิติ เซอร์แ์ ลนด์แ์ ละทรงประสบอุบุ ััติิเหตุุทางรถยนต์์ หลังั จากนั้้�นมีีรับั สั่ง� ให้้ สมเด็็จพระนางเจ้า้ สิิริกิ ิิติ์�
พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวง เข้้าเฝ้า้ ฯ และประทัับอยู่�ที่่�เมืืองโลซานน์์สวิติ เซอร์์แลนด์์
ต่อ่ มาได้ท้ รงขอหมั้�นและทรงจัดั พระราชพิธิ ีีราชาภิิเษกสมรสที่�เ่ มืืองไทย
พระราชวััง Fontainebleau สร้้างสมัยั ปลายคริิสต์์ศตวรรษที่่� ๑๒ โดยพระเจ้า้ ชาร์์ลส์์ที่่� ๗
ต่่อมาสร้้างเพิ่่�มเติิม ปรับั ปรุงุ ซ่่อมแซมโดยกษััตริิย์อ์ ีีกหลายพระองค์์ แต่ท่ ี่่โ� ดดเด่่นมากและมีีชื่่อ� เสีียงมาก
เป็็นส่ว่ นที่่ส� ร้า้ งขึ้น� สมัยั พระเจ้้าฟร็็องซัวั ที่่� ๑ คืือตััวตึึกที่�ต่ ั้้ง� อยู่�บริิเวณลานรููปไข่่ (Cour Ovale) และ
ประตูทู อง (Porte Dorée) ที่่ท� างเข้้าด้้านใต้้ ในยุุคนั้้�นมีีการเชิญิ ศิิลปิินและสถาปนิกิ ที่่�มีีชื่�อ่ เสีียงจากอิติ าลีี
129
มาช่่วยออกแบบตกแต่ง่ ภายในพระราชวังั หลายคน ทั้้ง� เซบาสเตีียน แซร์์ลิิโอ เลโอดาร์์โน ดาวินิ ซีี และ
รอซโซ ฟิิโอเรนติิโน อีีกส่ว่ นหนึ่่�งที่�ส่ ร้า้ งเพิ่่�มเติิมและเป็็นที่่�รู้�จักกันั ดีีคืือสมััยพระเจ้้าอองรีีที่�่ ๒ ห้้องเลี้ย� ง
รับั รองภายในพระราชวังั นั้้น� ตกแต่ง่ โดยศิิลปิินอย่า่ งฟรานเชสโก ปรีีมาติชิ โช และนิโิ คโล เดลาบา และ
หนึ่่�งในโบราณวััตถุุชิ้�นสำำ�คััญในยุุคนั้้�นคืือภาพเขีียน “นิิมฟ์์ แห่ง่ ฟงเตนโบล” ที่เ�่ ขีียนโดย เบนเวนููโต เซลินิ ีี
ต่อ่ มาถููกย้า้ ยไปจััดแสดงที่่�พิพิ ิธิ ภััณฑ์ล์ ููฟร์์
ฟงเตนโบลเป็น็ ที่่�ประทับั ของราชวงศ์์ฝรั่�งเศสมายาวนานจนกระทั่่ง� ถึงึ กษััตริยิ ์อ์ งค์์สุุดท้า้ ยคืือ จักั ร
พรรดิินโปเลีียนที่่� ๓ พระนางเออเฌนีีมเหสีีโปรดให้้สร้า้ งพิพิ ิธิ ภััณฑ์ข์ึ้�นภายในพระราชวััง เพื่่อ� สะสมงาน
ศิลิ ปะเอเชีีย ซึ่ง� ได้้รัับมาจากแหล่ง่ ต่่างๆ ตั้�งแต่ส่ มัยั โบราณในนั้้�นมีีเครื่อ�่ งบรรณาการและของขวััญที่ค�่ ณะ
ผู้�แทนพระมหากษัตั ริิย์แ์ ห่ง่ สยาม คืือเจ้า้ พระยาศรีีพิพิ ัฒั น์์รัตั นราชโกษา (แพ บุุนนาค) เป็็นหััวหน้้า
ทููต จมื่�น่ ไวยวรนาถ (เจิมิ แสง-ชูโู ต) เป็็นอุุปทููต และพระณรงค์ว์ ิชิ ิติ (วร บุนุ นาค) เป็็นตรีีทููต
อััญเชิญิ พระราชสาสน์แ์ ละเครื่่อ� งมงคลราชบรรณาการไปเจริิญสัมั พัันธไมตรีีกับั ฝรั่�งเศส เมื่�อ่ วัันที่�่ ๒๗
มิถิ ุุนายน ๒๔๐๔ ซึ่�งเวลานั้้�นอยู่�ภายในการปกครองของพระเจ้า้ นโปเลีียนที่�่ ๓ ทางฝรั่�งเศสก็็จััดการ
รัับรองต้้อนรัับเป็น็ อย่่างดีี
ภายในห้้องจัดั แสดงเครื่่�องบรรณาการจากไทยนั้้น� ตกแต่่งด้ว้ ยแผ่่นไม้ส้ ีีดำ�ำ และสีีทอง รวมทั้้ง� ผ้้า
ไหมอย่่างหรููหรางดงาม รายการเครื่่�องราชบรรณาการที่ท�่ างคณะทููตไทยนำ�ำ ไปถวายนั้้น� มีีหลายอย่่าง
ประกอบไปด้ว้ ย พระมหามงกุุฎ พระสาง พระราชยานกง พระมหาสังั ข์์ พระธำำ�มรงค์เ์ พชร กำำ�ไลข้อ้
พระกรทองคำ�ำ รููปมังั กรคาบแก้้ว พระธำำ�มรงค์น์ พรััตน์์ และตลัับทองคำำ�สำำ�หรัับบรรจุุ ดารานพรัตั น์์
พระแสงกริชิ พระราชยาน พระวอ เครื่�่องสููงต่่างๆ รััดพระองค์ป์ ระดับั มรกต หอก และยัังมีีพระราช
สาส์น์ กรรไกรตััดพระเกษาในพระราชพิธิ ีีโสกัันต์์ จอกพระสุุธารส ทองคำำ�ลงยาราชาวดีีด้ว้ ยสีีแดง และ
เขีียว ชุุดกำ�ำ ไลข้อ้ มืือถัักด้้วยลวดทองเป็น็ รููปมังั กรคาบแก้ว้ แหวนเพชรแบบแถวและแบบล้อ้ มรัังแตน
ตลัับทองคำ�ำ ลงยาราชาวดีี กล่่องทองคำ�ำ สลักั ดุนุ นููน พระที่่�นั่่ง� กงและพระกลด พระวอสีีวิิกากาญจน์์ เครื่่�อง
ราชููปโภคทองคำ�ำ ทองคำ�ำ ลงยา และเบญจรงค์์ เครื่่�องราชอิิสริยิ าภรณ์์มหาปถมาภรณ์ช์ ้า้ งเผืือก (ด้า้ นที่�่
แสดงเป็็นพระรูปู รัชั กาลที่่� ๔ อีีกด้า้ นหนึ่่�งเป็็นรููปช้้างเผืือก) พระบรมฉายาสาทิิสลักั ษณ์์ในพระบาทสมเด็็จ
พระปรเมนทรรามาธิิบดีีศรีีสิินทรมหามงกุฎุ พระจอมเกล้า้ เจ้า้ อยูู่�หัวั พระสยามเทวมหามกุุฏวิิทยมหาราช
เป็็นภาพแบบอัลั บูมู ินิ ระบายสีี ภาพวาดบนผืืนผ้้ารููปพระแก้้วมรกตทรงเครื่่อ� งสามฤดูู พระเสลี่ย� งกลีีบ
บัวั พระแสงดาบทองลงยา พระเต้า้ หรืือคนโทลงยา พานกลีีบบััวปากแฉกทองคำำ�ลงยา
การส่่งคณะทููตไปเชื่่�อมสััมพัันธไมตรีีนี้้�นัับเป็็นพระกรุุณาธิิคุุณในพระบาทสมเด็็จพระปรเมนทร
รามาธิบิ ดีีศรีีสิินทรมหามงกุุฎ พระจอมเกล้้าเจ้้าอยูู่�หััว พระสยามเทวมหามกุฏุ วิิทยมหาราช เพราะทรง
เล็็งเห็็นว่่าสยามในเวลานั้้�นตกเป็น็ เป้้าในการล่า่ อาณานิคิ มของประเทศตะวันั ตก ทรงประเมิินสถานการณ์์
กำ�ำ ลัังของบ้้านเมืืองแล้้วเล็็งเห็็นว่่าควรใช้้นโยบายทางการทููตเสีียสละผลประโยชน์์ส่่วนน้้อยเพื่�่อรัักษา
เอกราชเอาไว้้
หลัังจากตามเสด็็จสมเด็จ็ พระนางเจ้้าสิริ ิกิ ิติิ์� พระบรมราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีหี ลวง
ทอดพระเนตรพระราชวัังฟงเตนโบลแล้้ว ได้เ้ สด็็จ ฯ ไปเสวยพระสุุธารสชาที่�่ Barbizon ซึ่ง� เป็็นเมืืองเล็็กๆ
ติิดชายป่่าของพระราชวััง เมืืองนี้้�น่่ารัักมาก มีีศิลิ ปิิน จิติ รกร ประติิมากรหลายคนมาพำ�ำ นัักอยู่� เราติดิ ใจ
130
เมืืองนี้้�มาก ต่่อมาดิิฉันั กับั คุณุ ชายยัังไปเดิินเล่่นบ่อ่ ย ๆ โดยเฉพาะฤดูใู บไม้ร้ ่ว่ ง ใบไม้เ้ ปลี่่ย� นเป็น็ สีีแดง เป็น็
ภาพที่�่สวยงาม
Château de Chantilly
สมเด็็จพระนางเจ้้าสิิริกิ ิิติ์์� พระบรมราชิินีีนาถ
พระบรมราชชนนีีพัันปีีหลวง เสด็จ็ ฯ ไปเสวยพระสุธุ ารสชา
ที่�ปราสาท Chantilly
อีีกแห่่งหนึ่่�งที่่เ� ราได้ต้ ามเสด็จ็ คืือปราสาท Chantilly ซึ่ง� ตั้ง� อยู่่�ทางด้้านเหนืือของปารีีส ใช้เ้ วลา
เดิินทางไม่น่ าน หากเดิินทางจากสนามบินิ ชาร์์ลส์์ เดอ โกล จะใช้้เวลาน้อ้ ยกว่่าเข้า้ ปารีีสด้ว้ ยซ้ำำ�� ปราสาท
ชองติิญีีแยกออกเป็็นสองส่่วนคืือ Petit Château ปราสาทหลัังเล็ก็ ที่่�สร้้างขึ้น� ในปีี พ.ศ. ๒๑๐๓ สำ�ำ หรัับ
Anne de Montmorency ส่ว่ น Grand Château หรืือปราสาทหลังั ใหญ่ถ่ ููกทำำ�ลายในช่่วงการปฏิวิ ัตั ิิ
ฝรั่�งเศสและสร้้างใหม่ใ่ นช่ว่ งปีี พ.ศ. ๒๔๑๓
ด้า้ นในปราสาทมีีอาร์ต์ แกลเลอรี่� จััดแสดงงานศิลิ ปะ ทั้้�งจิติ รกรรมและประติมิ ากรรม ที่่�สร้า้ งขึ้น�
ช่่วงศตวรรษที่่� ๑๕-๑๖ คอลเลคชั่่�นงานศิลิ ปะที่น�่ ี่่�ไม่แ่ พ้้ที่�ล่ ูฟู ร์์ นอกจากแกลเลอรี่�จัดั แสดงงานศิลิ ปะแล้ว้
ที่น่� ี่่�ยังั มีีห้้องสมุุดขนาดใหญ่่ รวมทั้้�งโรงม้้า ซึ่�งเป็น็ ที่่ต�ั้ง� พิพิ ิิธภัณั ฑ์ม์ ้้า (Musée Vivant du Cheval) เพราะ
131
ที่�่นี่่�โดดเด่่นและมีีชื่�่อเสีียงมากเรื่่�องมีีสนามฝึึกม้้าและแข่่งม้้าที่�่ใหญ่่ที่�่สุุดในฝรั่ �งเศสและมีีชื่�่อเสีียงที่�่สุุดใน
ยุโุ รป รวมถึึงใช้้เป็็นสถานที่�จ่ ัดั รายการแข่ง่ ม้้าระดัับโลกอย่า่ ง Prix du Jockey Club และ Prix de Diane
ซึ่�งสมเด็็จพระเจ้้าลููกเธอ เจ้้าฟ้า้ พััชรกิติ ิยิ าภา นเรนทิริ าเทพยวดีี กรมหลวงราชสาริณิ ีีสิริ ิพิ ัชั ร มหาวัชั รราชธิดิ า
และพระเจ้้าวรวงศ์์เธอ พระองค์์เจ้า้ โสมสวลีี กรมหมื่่�นสุทุ ธนารีีนาถเคยเสด็็จมาทอดพระเนตร
ด้้านนอกปราสาทได้้ชื่�อ่ ว่า่ มีีสวนที่�่สวยงามและโรแมนติกิ จนได้ร้ ัับฉายาว่่า Island of Love เป็็น
สวนสไตล์์ฝรั่�งเศสผสมอัังกฤษ มีีผู้้�คนเอาผ้า้ มาปููนั่่ง� พัักผ่่อนที่�ส่ นามหญ้้าและริิมทะเลสาบรอบๆ ปราสาท
สามารถนำำ�อาหารมาปิิกนิิกได้้ อากาศดีี มีีลมเย็น็ พัดั โชยมาให้ผ้ ่่อนคลายตลอดเวลา ที่่น� ี่่เ� ปิิดให้ป้ ระชาชน
เช่่าสถานที่�่จััดงานเลี้ย� งต่่างๆได้้ด้้วย และทุุกปีจี ะมีีการแสดงประกวดดอกไม้ไ้ ฟจากทั่่�วโลก ดิิฉันั กัับ
คุณุ ชายยังั เอาเสื่่�อไปปููนอนดููกััน งานแสดงดอกไม้ไ้ ฟที่่�ชองติิญีีนี้้เ� รีียกได้้ว่า่ ยิ่�งใหญ่่ที่่�สุดุ ตั้้ง� แต่เ่ ราเคยได้ช้ ม
Château de Chenonceau
นอกกรุงุ ปารีีสมีีสถานที่�ท่ ่่องเที่�ย่ วซึ่่ง� มีีชื่่อ� เสีียงมาก จุุดหนึ่่ง� ที่ไ่� ม่่ควรพลาด คืือปราสาทเชอนงโซ
(Château de Chenonceau) ปราสาทนี้้อ� ยู่่�ห่า่ งจากปารีีส ประมาณ ๒๔๐ กิิโลเมตร ใช้เ้ วลาเดินิ
ทางสองชั่�วโมงครึ่่�ง เป็น็ พระราชวังั เดีียวที่ส่� ร้า้ งคร่อ่ มแม่น่ ้ำำ�� ประวััติิศาสตร์ข์ องที่่�นี่่�มีีเรื่อ�่ งราวน่่าสนใจ
มากมาย สมเด็จ็ พระนางเจ้้าสิิริกิ ิิติ์� พระบรมราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวง ทรงสนพระราช
หฤทััยเป็็นอย่่างมาก เราจึงึ มีีโอกาสตามเสด็จ็ ไปด้ว้ ย
ทางเข้า้ ปราสาทมีีต้้นไม้ใ้ หญ่ป่ ลูกู เรีียงรายจนคล้้ายเป็็นอุุโมงค์พ์ อผ่า่ นบริิเวณนั้้�นไปจะพบกับั สวน
ขนาดใหญ่่ด้้านซ้า้ ยมืือเป็น็ สวนดีียาน เดอ ปัวั ติเิ อร์์ ซึ่�งเป็็นชื่่อ� ของสนมเอกในพระเจ้า้ อองรีีที่�่ ๒ ด้า้ นขวา
มืือเป็น็ สวนของพระนางแคทเธอรีีน เดอ เมดิิซีี ส่ว่ นเบื้้อ� งหน้า้ เป็็นตัวั ปราสาทเก่า่ แก่่อายุกุ ว่่าสี่�ร้้อยปีี
รููปแบบสถาปัตั ยกรรมผสมผสานระหว่า่ งเรเนอซองส์์กับั คลาสสิกิ สมััยใหม่่ ปราสาทหลัังใหญ่่สุดุ ตั้้ง� อยู่่�ริม
แม่่น้ำ��ำ และต่่อเติมิ บางส่่วนคร่่อมแม่่น้ำ��ำ แชน แต่่ด้ว้ ยเทคนิิคการออกแบบที่่�เป็็นเลิิศทำ�ำ ให้้ปราสาทที่่�ขวาง
อยู่่�กลางน้ำ�ำ� นั้้�นไม่่ขัดั ขวางกระแสน้ำ��ำ
132
ปราสาทนี้้�มีีความเป็น็ มาน่า่ สนใจ มีีเรื่อ่� งเล่า่ ที่่�ฟังั แล้ว้ รู้�ู สึึกตื่่น� เต้้นไปด้้วย เท่า่ ที่ม�่ ีีการบันั ทึึกแต่่เดิมิ
บอกว่า่ ที่่�นี่่ส� ร้า้ งขึ้�นบนโรงป่่นแป้้งเก่่าบนฝั่�งแม่่น้ำ�ำ�แชน ปราสาทเดิิมนั้้�นถููกวางเพลิิงเมื่่�อปีี พ.ศ. ๒๔๙๗
เพราะความแค้้นที่�ฌ่ อง มาร์ค์ ส์์ เจ้า้ ของปราสาทใช้อ้ ำ�ำ นาจในทางที่่�ผิดิ แต่พ่ อปีี พ.ศ. ๒๕๑๖ ฌอง มาร์ค์ ส์์
ก็็สร้า้ งปราสาทขึ้้�นใหม่แ่ ละมีีการเสริมิ สร้้างให้แ้ ข็ง็ แรง
เจ้้าของปราสาทรุ่่�นต่่อมาคืือ ปีีแอร์์ มาร์ค์ ส์ม์ ีีหนี้้ส� ินิ มากจึึงขายปราสาทให้แ้ ก่่ ทอมัสั โบอิิเอร์์
ราชมนตรีีของพระเจ้้าชาร์ล์ ที่่� ๗ แห่่งฝรั่ง� เศส โบอิิเอร์ร์ื้อ� ปราสาทเดิิมทิ้้ง� และสร้้างใหม่่ โดยให้ภ้ รรยา
คืือแคทเธอรีีนคอยดููแลและก่อ่ สร้้างเพิ่่ม� เติมิ และจััดงานเลี้ย� งข้า้ ราชสำำ�นัักหลายครั้้ง� แต่่ต่่อมาตระกููล
โบอิเิ อร์ป์ ระสบปััญหาการเงินิ ติิดหนี้้�หลวงจำำ�นวนมาก พระเจ้้าฟรองซััวส์์ที่่� ๑ จึึงยึึดปราสาทนี้้ไ� ว้้
เป็น็ การใช้ห้ นี้้�สิินส่่วนหนึ่่ง� พระองค์์มาประทัับที่น�่ ี่่�เมื่่อ� เสด็็จออกล่า่ สัตั ว์์
ต่อ่ มาพระเจ้้าอองรีีที่่� ๒ รัับช่่วงปราสาทนี้้�ต่่อ ทรงมอบปราสาทนี้้�ให้พ้ ระสนมคนโปรดคืือ ดีียาน
เดอ ปัวั ติเิ อร์์ นางโปรดปรานปราสาทนี้้�มาก มีีการจ้้างสถาปนิิกให้อ้ อกแบบต่่อเติิมปราสาทหลังั ใหญ่่ออก
ไปจนคร่่อมแม่น่ ้ำ�ำ�แชนข้า้ มไปถึงึ อีีกฝั่่�ง สร้้างสวนดอกไม้้ สวนครััวและสวนผลไม้้ขนาดใหญ่่เพิ่่ม� พระเจ้า้
อองรีีที่่� ๒ ทรงมีีความสััมพันั ธ์ก์ ัับพระสนมคนโปรดหลังั จากอภิิเษกสมรสได้้เพีียงหนึ่่�งปีี ตอนนั้้�นทรงมีี
พระชนม์์เพีียง ๑๕ ชัันษา ส่ว่ นดีียาน เดอ ปััวติเิ อร์์ นั้้น� เป็น็ หญิิงม่่ายวัยั ๓๕ ปีี แม้จ้ ะมีีอายุมุ ากกว่่าถึึง ๒๐
ปีี แต่่พระเจ้้าอองรีีกลัับรักั และไว้้พระทััยไม่เ่ สื่�่อมคลาย ถึึงขั้�นที่่ก� ล่า่ วกันั ว่า่ พระนางมีีอิทิ ธิพิ ลลงนามใน
หนัังสืือราชการได้้
เมื่อ่� พระเจ้า้ อองรีีที่่� ๒ สวรรคตในอีีก ๒๕ ปีตี ่่อมา พระนางแคทเธอรีีน เดอ เมดิิซีี ไม่่มีีอำำ�นาจ
ขับั ไล่่ดีียาน เดอ ปััวติเิ อร์์ออกจากปราสาทเชอนงโซได้้ เพราะนางพักั อยู่�ที่่น� ี่่น� านกว่่าห้า้ ปีี และเคยมีีการ
ตัดั สินิ ทางกฎหมายให้้ปราสาทนี้้�เป็็นกรรมสิทิ ธิ์์�ของนางแล้้วไม่ใ่ ช่ข่ องหลวง แต่พ่ ระนางแคทเธอรีีนก็ก็ึ่�ง
บังั คัับขอแลกปราสาทเชอนงโชกัับปราสาทโชมองต์์ซึ่ง� ดีียานจำ�ำ ใจรัับข้้อเสนอ พอนางย้า้ ยออกไปพระนาง
แคทเธอรีีนก็็บััญชาการให้้ออกแบบต่่อเติิมปราสาทรวมทั้้�งสร้้างสวนดอกไม้้เพิ่่�มเติิมอีีกก่่อนจะใช้้ที่่�นี่่�
ในการจััดเลี้�ยงรัับรองแขกในงานรื่�่นเริงิ ต่่างๆ ในปีี พ.ศ. ๒๑๐๓ มีีการจััดแสดงดอกไม้้ไฟขึ้้�นครั้้ง� แรกที่�่
ฝรั่�งเศสที่�ป่ ราสาทเชอนงโช เพื่อ�่ ฉลองการขึ้้น� ครองราชสมบััติิของพระโอรสของพระเจ้า้ ฟรองซัวั ส์์ที่�่ ๒
ต่อ่ มาปราสาทเชอนงโซตกเป็น็ ของลุุยส์์ เดอ ลอแรน โวเดมง ซึ่ง� เป็น็ มเหสีีของพระเจ้า้ อองรีีที่่� ๓
ต่่อมาพระเจ้า้ อองรีีที่่� ๓ นี้้ถ� ููกปลงพระชนม์์ ทำำ�ให้พ้ ระราชินิ ีีลุยุ ส์ท์ รงโศกเศร้้ามากจนเสีียสติิ ทรงฉลอง
พระองค์ด์ ้้วยชุุดสีีดำ�ำ แบบแม่่ม่่าย เดิินวนเวีียนอยู่�ภายในปราสาทแห่่งนี้้�ที่�่ตกแต่่งด้้วยพรมแขวนผนังั สีีดำ�ำ
ปัักรููปหัวั กะโหลกไขว้้ไปตลอดจนสิ้น� พระชนม์์
ปราสาทเชอนงโซเปลี่่ย� นมืือเจ้้าของไปเรื่อ�่ ยๆ จนกระทั่่�งมีีช่่วงหนึ่่�งที่ถ�่ ููกปล่่อยทิ้้�งไว้ไ้ ม่่ใช้ง้ านกว่่า
ร้อ้ ยปีี จนกระทั่่ง� ปีี ๒๒๖๓ ดยุุคแห่ง่ บูรู ์์บงก็ซ็ื้อ� ปราสาทเชอนงโซ แล้ว้ ขายสมบััติภิ ายในวังั ออกไป งาน
ประติมิ ากรรมหลายชิ้�นถููกย้า้ ยไปอยู่�ที่พ�่ ระราชวัังแวร์ซ์ าย ต่่อมาตััวปราสาทก็ถ็ ููกขายต่่อให้้โคลด ดููแปง
ภรรยาของเขาคืือมาดามลุุยส์์ ดูแู ปงเป็็นลููกสาวนัักลงทุุนรายใหญ่่ เธอทำำ�ให้ป้ ราสาทเชอนงโซกลับั มามีี
ชีีวิิตชีีวาอีีกครั้้�ง มีีการจััดงานเลี้ย� งสำำ�หรัับผู้้�นำ�ำ ยุคุ ภูมู ิิปััญญาที่ม�่ ีีชื่อ่� เสีียงหลายคน เช่่น วอลแตร์์ เป็็นต้น้
ช่่วงเกิิดการปฏิิวััติิฝรั่�งเศสมาดามลุุยส์์เป็็นคนออกโรงปกป้้องให้้เชอนงโซรอดจากการถููกทำ�ำ ลายลงได้้
โดยอ้้างเหตุุผลที่�ว่ ่่าเป็็นจุดุ เดีียวที่�ใ่ ช้้ข้้ามแม่น่ ้ำ��ำ แชนในยุุคนั้้�น มีีประโยชน์์ต่่อการเดินิ ทางและค้้าขายมีี
133
เกร็ด็ เล่า่ ต่่อกันั มาว่่าเพื่�อ่ เป็น็ การเอาใจชาวบ้้าน มาดามเปลี่่�ยนการสะกดคำ�ำ ว่า่ Chennoceaux เป็็น
Chenonceau เพราะตััวอักั ษร x นั้้น� เป็น็ สััญลักั ษณ์์ของฐานัันดรศัักดิ์์� การนำำ�อัักษร x ออกเป็น็ การ
แสดงความจงรักั ภัักดีีในระบอบใหม่่ แต่ก่ ็็ไม่ม่ ีีหลักั ฐานยืืนยันั แม้ก้ ระนั้้�นคำำ�ว่า่ Chenonceau ก็็ยัังสะกด
โดยไม่่มีีตัวั อัักษร x อย่า่ งที่เ�่ ห็็นจนทุกุ วันั นี้้�
การมาชมปราสาทเชอนงโซนี้้� นอกจากจะได้้เห็น็ ความงดงามเก่่าแก่่แล้ว้ ประวััติิศาสตร์ข์ อง
ปราสาทเชอนงโซ ทำ�ำ ให้้เราเห็น็ ว่่าไม่ม่ ีีอะไรเป็็นของเราอย่่างยั่ง� ยืืนโดยแท้้จริิง
Château de Malmaison
Chateau de Malmaison
เนื่อ�่ งจาก สมเด็จ็ พระนางเจ้า้ สิิริกิ ิติิ์� พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีหี ลวง ทรงสนพระ
ราชหฤทัยั เรื่�อ่ งราวเกี่�ยวกัับเชื้�อพระวงศ์์สตรีีองค์ส์ ำำ�คััญ ๆ ของราชวงศ์ต์ ่า่ ง ๆ จึึงเสด็จ็ ฯ ไปทอดพระเนตร
Château de Malmaison ที่พ�่ ำำ�นัักสุุดท้้ายของจักั รพรรดิินีีโจเซฟีีนแห่ง่ จัักรพรรดิินโปเลีียนที่�่ ๑ โจเซฟีนี
เป็็นจัักรพรรดิินีีที่ม่� ีีเรื่่�องเล่า่ น่า่ สนใจ ชื่�่อของพระนางเป็็นชื่�่อที่่น� โปเลีียนตั้ง� ให้ห้ ลังั จากเกิิดความรักั ซึ่่ง� กััน
และกััน นางเกิิดในครอบครัวั ขุุนนาง สมรสกัับขุนุ นางนามว่า่ Vicomte de Beauharnais และมีีบุตุ ร
ด้ว้ ยกัันสองคน ต่อ่ มาสามีีของเธอถูกู ล้้มล้้างและต้้องโทษประหาร โจเซฟีนี ตอนนั้้�นยังั ใช้ช้ ื่อ่� เดิมิ ว่่า Marie
Josèphe Rose Tascher de la Pagerie ถููกจับั ขังั คุุกนานกว่่าสองเดืือนก่อ่ นจะได้้รัับความสนใจจากผู้้�
มีีอำำ�นาจเพราะใบหน้า้ ที่ส่� วยงาม และความเฉลีียวฉลาด เมื่อ�่ ได้ร้ ับั การอภััยโทษและเลี้�ยงดูใู นฐานะ
ภรรยาลัับของขุุนนางผู้้�มีีอำ�ำ นาจคนใหม่่ เธอจึงึ ได้พ้ บกัับนายทหารหนุ่�มที่่�มีีอายุอุ ่่อนกว่า่ เธอถึึงหกปีีคืือ
Napoléon Bonaparte ซึ่�งต่่อมาทั้้ง� คู่�ได้ส้ มรสกันั ในปีี ๒๓๓๙ ความรัักที่่น� โปเลีียนมีีต่่อหญิิงสาวทำำ�ให้้
เขาเปลี่่�ยนอายุขุ องตัวั เองให้้เพิ่่ม� ขึ้น� และแจ้้งอายุโุ จเซฟิินให้้ลดลง เพราะยุุคนั้้น� มีีการกำำ�หนดอายุบุ ่า่ ว
สาวที่�จ่ ะสมรสตามกฎทหาร
ต่อ่ มานโปเลีียนได้้ขึ้น� เป็็นจักั รพรรดิิ โจเซฟินิ จึงึ เป็็นจัักรพรรดิินีีของฝรั่ง� เศสไปโดยปริยิ าย เธอ
เป็น็ ผู้�หญิงิ ที่่�ได้ช้ ื่อ่� ว่า่ เป็็นที่่ร� ักั ของสามีีอย่่างมาก ทั้้�งคู่�เขีียนจดหมายถึงึ กัันโดยตลอดไม่ว่ ่า่ จะอยู่�ที่ใ�่ ด มีีการ
จัดั แสดงจดหมายเหล่า่ นั้้น� ในพิิพิธิ ภััณฑ์์ต่า่ ง ๆ แต่่ความรักั ของทั้้�งคู่่�ก็ถ็ ึึงจุุดสิ้้น� สุดุ เมื่�อ่ นโปเลีียนขอหย่่า
134
ด้้วยเหตุุผลที่่�ว่า่ โจเซฟิินไม่ม่ ีีรัชั ทายาท การหย่่าครั้้�งนั้้�นเป็น็ ความจำำ�ใจของทั้้�งสองฝ่า่ ยที่ย่� ังั รักั กัันมาก
โจเซฟิินย้้ายไปอยู่�ที่�่ Château de Malmaison ด้้วยความทุุกข์์ระทม และใช้้เงินิ ซื้�องานศิลิ ปะ
ต่า่ งๆ มาสะสมจำ�ำ นวนมาก อาจจะมากกว่่าในพิพิ ิธิ ภัณั ฑ์์ลูฟู ว์เ์ สีียอีีก
คฤหาสน์์ Château de Malmaison เมื่่�อเทีียบกับั บรรดาพระราชวังั และคฤหาสน์อ์ ื่น่� ๆ แล้้วถืือว่่า
ไม่่ใหญ่่โตมากนััก ภายนอกดูเู รีียบง่า่ ย แต่่เมื่่�อครั้้ง� ที่่�โจเซฟินิ พักั อาศัยั ได้ร้ ัับการตกแต่ง่ อย่่างหรููหราอย่า่ ง
มาก สวนด้า้ นนอกมีีการออกแบบสวยงาม จนถึงึ ขั้น� มีีการพัฒั นาสายพัันธุ์์�กุุหลาบจนได้้เป็็นพัันธุ์�
Souvenir de la Malmaison สีีชมพููสวยหวาน คฤหาสน์์แห่ง่ นี้้ถ� ููกปล่่อยทิ้้�งให้ร้ กร้้างไประยะหนึ่่�งก่อ่ น
จะขายทอดตลาดต่่อมาเป็น็ ทอดๆ จนปััจจุุบันั ได้้รัับการบูรู ณะซ่อ่ มแซมโดยสถาปนิกิ ชาวฝรั่�งเศสในช่่วง
ต้้นคริิสต์ศ์ ตวรรษที่�่ ๒๐ และผลักั ดัันจนกลายเป็็นสถานที่่ส� ำ�ำ คัญั ทางประวัตั ิศิ าสตร์อ์ ีีกแห่่งของฝรั่�งเศส
Château de Versaille
เราได้ต้ ามเสด็็จเมื่่อ� สมเด็จ็ พระนางเจ้้าสิริ ิิกิติิ์� พระบรมราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีหี ลวง
เสด็็จฯ ไปทอดพระเนตรพระราชวังั แวร์ซ์ าย ที่่�นี่่�ได้้รับั การยกย่อ่ งว่า่ เป็็นพระราชวัังที่่�สวยที่ส่� ุดุ ในโลก
นอกจากตามเสด็จ็ ที่น่� ี่่แ� ล้้ว เรายังั พาแขกสำ�ำ คัญั ของสถานทูตู มาเที่่�ยวหลายสิิบครั้้ง�
แวร์ซ์ ายนั้้�นแต่่เดิิมเป็็นเพีียงเมืืองเล็ก็ ๆ ของฝรั่ง� เศส มีีผู้้�คนอาศัยั อยู่�ไม่่มากนััก แต่พ่ ระเจ้า้ หลุยุ ส์์
ที่�่ ๑๓ ทรงเห็็นว่า่ ที่่น� ี่่�เหมาะกับั การประทัับล่่าสััตว์จ์ ึงึ ให้ส้ ร้า้ งตำ�ำ หนัักขึ้้�น โดยแรกเริ่ม� เป็็นเพีียงกระท่่อม
สำำ�หรับั พักั ชั่่ว� คราวเท่่านั้้�น ต่่อมาพระเจ้า้ หลุยุ ส์ท์ ี่�่ ๑๔ ขึ้น� ครองราชย์ท์ รงมีีพระประสงค์์จะสร้า้ งพระราชวััง
แห่่งใหม่่เพื่่�อใช้้เป็็นจุุดศููนย์์กลางการปกครองจึึงปรัับปรุุงพระตำ�ำ หนัักเดิิมที่�่แวร์์ซายใช้้เวลานานกว่่าสามสิิบ
ปีี หมดเงิินไปราวห้้าร้อ้ ยล้้านฟรัังก์พ์ ระราชวัังนี้้�จึงึ แล้้วเสร็็จ กลายเป็็นพระราชวังั ที่�ง่ ดงามหรูหู รา ภายในมีี
การประดับั ตกแต่ง่ อย่า่ งงดงามตระการตาทั้้ง� เพชรนิิลจินิ ดา ทองคำำ� และ ภาพเขีียนจากจิิตรกรมีีชื่อ�่ ภายใน
มีีห้้องทั้้ง� หมดถึงึ ๗๐๐ ห้อ้ ง มีีภาพวาดตกแต่ง่ ถึงึ ๖,๑๒๓ ภาพ และงานแกะสลััก ๑๕,๐๓๔ ชิ้�น
135
Bois de Boulogne
Bois de Boulogne
ทำำ�เนีียบทูตู ไทยนั้้น� อยู่�ไม่ห่ ่่างจากสวนสาธารณะ บััวส์์ เดอ บููโลญ (Bois de Boulogne) มากนักั
สามารถเดินิ ไปเยี่�ยมชมได้้สบายๆ สวนนี้้�มีีขนาดใหญ่่ ตั้�งอยู่�ในเขต ๑๖ ของปารีีส สร้้างขึ้น� ตั้�งแต่่ปีี พ.ศ.
๒๓๙๕ สมััยนโปเลีียนที่�่ ๓ พระองค์โ์ ปรดให้้สร้า้ งสวนนี้้� เพราะปารีีสเวลานั้้�นมีีสวนสาธารณะใหญ่่ทางฝั่�ง
ตะวันั ออกถึงึ ๔ แห่่ง แต่่ทางตะวันั ตกนั้้น� ยังั ไม่ม่ ีีเลย
สวนนี้้�มีีทั้้ง� ทะเลสาบ น้ำำ��ตก สวนพฤกษศาสตร์์ สวนดอกไม้้ ถ้ำำ�� สนามหญ้้าสำ�ำ หรับั นั่่ง� เล่น่ และ
ปิคิ นิิคขนาดใหญ่่ และส่ว่ นหนึ่่ง� จัดั เป็็นสวนกุุหลาบสไตล์์อัังกฤษแซมไปด้ว้ ยดอกไอริิส สวยงามมาก
ในสวนมีีนกยูงู ที่�ป่ ล่อ่ ยให้้เดินิ รอบสวนอย่า่ งอิิสระ มีีร้า้ นขายอาหารและน้ำ�ำ� ชาที่ช�่ ื่�อ่ Le Pré Catelan ร้้าน
นี้้�น่่ารักั ตรงที่�่นำำ�เอาต้้นไม้ด้ อกไม้ท้ ี่่ม� ีีอยู่�ในบทละครของเชคสเปียี ร์ม์ าจััดไว้้เรีียกว่่า Shakespeare
Garden ช่ว่ งหน้้าร้้อนจะมีีการจัดั แสดงละครกลางแจ้ง้ บริเิ วณส่ว่ นนี้้�มีีร้า้ นอาหาร อร่อ่ ยๆ ให้้เลืือกหลาย
ร้า้ น บนเกาะกลางทะเลสาบก็็มีีร้า้ นอาหารด้้วยเช่่นกันั สมเด็็จพระนางเจ้้าสิริ ิกิ ิิติ์� พระบรมราชิินีีนาถ
พระบรมราชชนนีีพัันปีีหลวง ได้้เสวยพระกระยาหารกลางวัันและพระสุุธารสชาที่่น� ี่่�
สมเด็็จพระนางเจ้้าสิิริิกิิติ์์� พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวง โปรดการทอด
พระเนตรพิิพิธิ ภัณั ฑ์ห์ ลายแห่่งในปารีีส นอกจากที่ล�่ ููว์ฟ์ ซึ่่�งเป็็นที่่�รู้�จักกันั ดีีแล้้ว ยัังมีี Musée d’Orsay
และ Musée de l’Orangerie พิพิ ิิธภััณฑ์ข์ องฝรั่�งเศสนี้้ม� ีีการจััดการที่่�ดีี นอกจากตามเสด็็จแล้ว้ เราไปอีีก
กี่ค� รั้้ง� ก็ไ็ ม่่เคยเบื่่อ� เพราะมีีการจัดั แสดงหมุุนเวีียนภาพใหม่ๆ่ มาให้ช้ มอยู่�ตลอด
ที่่� Musée de l’Orangerie มีีจััดแสดงภาพวาดแนวอิมิ เพรสชั่�นนิสิ ต์์ ตััวแกลอรี่�ตั้ง� อยู่�ที่่�มุุม
ตะวัันตกของสวน Tuileries ที่�น่ ี่่ม� ีีชื่�่อเสีียงมากในฐานะสถานที่่�จััดแสดงผลงานถาวร “Eight Large
Water Lilies” โดยจิิตรกรชื่่�อดัังคืือ Claude Monet นอกจากนั้้น� ยัังมีีผลงานของศิิลปิินคนอื่น�่ ๆ อีีก
136
สมเด็จ็ พระนางเจ้้าสิริ ิิกิิติ์์� พระบรมราชิินีนี าถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวง
เสด็็จพระราชดำำ�เนินิ เยืือนกรุงุ ปารีสี สาธารณรัฐั ฝรั่่�งเศส ในเดือื นมิถิ ุุนายน พุุทธศัักราช ๒๕๓๘
เสดจ็ พระราชดำ�เนินไปสวนสาธารณะ Bois de Boulogne
เสด็จ็ พระราชดำำ�เนินิ ไปทอดพระเนตร Musée d’Orsay
เสด็จพระราขด�ำ เนนิ ไปยังท�ำ เนยี บเอกอัครราชทูต ณ กรุงปารีส เสด็จ็ พระราชดำำ�เนิินไปสวนสาธารณะ
Bois de Boulogne
จำ�ำ นวนมาก ทั้้ง� Paul Cézanne, Henri Matisse, Amedeo Modigliani, Pablo Picasso, Pierre-Au-
guste Renoir, Henri Rousseau, Alfred Sisley, Chaim Soutine, Maurice Utrillo และอื่�น่ ๆ ฝรั่ง� เศส
เป็็นประเทศที่่�มีีศิิลปวััฒนธรรมเก่่าแก่่อาจเป็็นเพราะภููมิิประเทศอัันหลากหลายซึ่ �งล้้วนแต่่สวยงามไป
คนละแบบ ทำำ�ให้เ้ กิิดศิลิ ปิินที่่�สร้้างสรรค์์ผลงานศิิลปะอันั งดงามจำ�ำ นวนมาก ศิิลปิินคนหนึ่่�งซึ่ง� เราชื่�่นชม
เป็็นอย่า่ งมากจนต้อ้ งจัดั ทริิปไปเที่่ย� วชมบ้้านของเขาที่่� Giverny ไม่ไ่ กลจากปารีีสนัักคืือ Monet ซึ่ง� จะยก
ไปเล่่าถึึงในเรื่อ�่ งการท่่องเที่ย�่ วส่่วนตัวั ของเราสองคนในภายหลััง
137
พระบาทสมเด็จ็ พระเจ้า้ อยู่่�หััว สมเด็จ็ พระนางเจ้า้ สิริ ิิกิติ ิ์์� พระบรมราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีีหลวง
เสด็็จพระราชดำำ�เนิินพร้้อมด้้วย ทููลกระหม่่อมหญิิงอุุบลรัตั นราชกััญญา สิริ ิิวััฒนาพรรณวดีี
เสวยพระกระยาหารค่ำ�ำ � ณ ร้้าน La Tour d’Argent สาธารณรัฐั ฝรั่�งเศส เมื่�อปีพี ุุทธศักั ราช ๒๕๓๕
Erik Mortenson ช่างฉลองพระองค์ Alexandre ช่างพระเกศา
138
พระบาทสมเด็จ็ พระเจ้้าอยู่่�หัวั สมเด็็จพระนางเจ้้าสิริ ิิกิิติ์์� พระบรมราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพัันปีีหลวง พร้อ้ มด้ว้ ย
ทูลู กระหม่่อมหญิงิ อุุบลรัตั นราชกัญั ญา สิิริิวัฒั นาพรรณวดีี ฉายพระบรมฉายาลักั ษณ์์ร่ว่ มกับั คณะข้้าราชการ
สถานเอกอััครราชทูตู ไทย ณ กรุงุ ปารีีส สาธารณรัฐั ฝรั่�งเศส เมื่�อปีีพุุทธศักั ราช ๒๕๓๕
สมเด็จ็ พระเจ้้าลูกู เธอ เจ้า้ ฟ้้าพััชรกิติ ิิยาภา นเรนทิริ าเทพยวดีี กรมหลวงราชสาริิณีีสิริ ิิพัชั ร มหาวััชรราชทิดิ า
พร้้อมด้ว้ ย พระเจ้า้ วรวงศ์์เธอ พระองค์์เจ้้าโสมสวลีี กรมหมื่�นสุุทธนารีีนาถ ฉายพระรูปู ร่ว่ มกับั
ครอบครััวของหม่่อมราชวงศ์์ เทพกมล เทวกุุล ณ กรุุงปารีีส สาธารณรัฐั ฝรั่�งเศส เมื่�อปีพี ุทุ ธศักั ราช ๒๕๓๕
139
นอกจากรัับเสด็็จสมเด็จ็ พระนางเจ้้าสิิริกิ ิติิ์� พระบรมราชินิ ีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีหี ลวงแล้ว้
เรายังั ได้้รัับเสด็จ็ สมเด็จ็ พระเจ้้าพี่่น� างเธอ เจ้้าฟ้้ากััลยาณิวิ ัฒั นา กรมหลวงนราธิิวาสราชนครินิ ทร์ท์ ี่เ�่ สด็็จ
มาปารีีสหลายครั้้ง� ทั้้ง� การเสด็จ็ ส่่วนพระองค์์ และการเสด็็จมาทรงปฏิิบััติิพระกรณีียกิจิ ต่่าง ๆ
เมื่อ�่ ครั้้�งที่่�สมเด็จ็ พระกนิษิ ฐาธิิราชเจ้า้ กรมสมเด็็จพระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้า้ ฟ้า้ มหาจัักรีีสิริ ินิ ธร
มหาวชิริ าลงกรณวรราชภักั ดีี สิิริกิ ิิจการิิณีีพีีรยพัฒั น รััฐสีีมาคุณุ ากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุมุ ารีี และ
สมเด็จ็ พระเจ้้าพี่่น� างเธอ เจ้า้ ฟ้า้ กััลยาณิวิ ััฒนา กรมหลวงนราธิิวาสราชนคริินทร์์ เสด็็จ ฯ เยืือนฝรั่ง� เศสใน
โอกาสเดีียวกััน เพื่อ�่ ร่ว่ มงานฉลองวันั พระราชสมภพครบรอบ ๑๐๐ ปีี สมเด็็จพระมหิิตลาธิเิ บศร อดุุลย
เดชวิกิ รม พระบรมราชชนก ณ องค์ก์ ารยููเนสโก ระหว่า่ งวัันที่่� ๑๗ - ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๖ ช่่วงเวลา
นั้้�น คุณุ ชายและดิฉิ ัันได้ร้ ัับพระกรุณุ าให้้ร่ว่ มโต๊๊ะเสวยเป็็นการส่ว่ นพระองค์์หลายครั้้�งโดยที่�่ทั้้�งสองพระองค์์
ต่่างเสด็็จ ฯ มาร่ว่ มโต๊๊ะเสวย ทรงมีีพระปฏิิสันั ถารด้ว้ ยอย่า่ งไม่่ถืือพระองค์์
สมเด็็จพระเจ้้าพี่่�นางเธอ เจ้า้ ฟ้า้ กััลยาณิวิ ัฒั นา กรมหลวงนราธิวิ าสราชนคริินทร์์ ทรงเล่่าเรื่่อ� งเกี่�ยว
กัับนัักเรีียนทุนุ พยาบาลที่เ�่ สด็็จ ไปทรงเยี่ย� มให้พ้ วกเราฟััง ทรงห่่วงว่า่ นักั เรีียนเหล่า่ นั้้น� ได้ร้ ัับเงิินน้้อย เกรง
จะไม่่พอใช้จ้ ่่าย จึึงทรงลองใช้เ้ งิินจำำ�นวนเดีียวกันั กับั ที่่น� ัักเรีียนทุุนได้ร้ ับั พบว่่าพออยู่�ได้อ้ ย่า่ งประหยัดั
สมเด็็จพระกนิิษฐาธิริ าชเจ้า้ กรมสมเด็็จพระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้า้ ฟ้้ามหาจัักรีีสิริ ิินธร มหาวชิิรา
ลงกรณวรราชภักั ดีี สิริ ิกิ ิิจการิณิ ีีพีีรยพัฒั น รััฐสีีมาคุุณากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี นอกจากจะเสด็็จฯ
มาประทับั ที่�ท่ ำ�ำ เนีียบทูตู ทรงยังั ใช้ท้ ำ�ำ เนีียบเป็น็ ที่�่ทรงซ้อ้ มดนตรีีไทยก่่อนที่�จ่ ะทรงแสดงที่่�องค์์การยููเนสโก
ด้ว้ ย ทรงพระนิิพนธ์์เล่า่ ถึึงคุุณชายเอาไว้้ในหนัังสืือเรื่�อ่ ง “ทวิิภาคสััญจร” เกี่�ยวกับั ปัญั หาที่่�เกิิดขึ้้�นระหว่า่ ง
ซ้้อมดนตรีี คืือ ซอสามสายถูกู อากาศแห้้งทำำ�ให้เ้ สีียงดัังแกรกๆ ต่่อมาคนสีีซอใช้น้ ้ำำ�� ลููบหน้้าซอ พอลองสีี
อีีกครั้้�งปรากฏว่่าหน้า้ ซอทะลุุ คุุณชายแนะนำำ�ให้ห้ าหนังั มาลองปะ แต่่ทำ�ำ ไม่ไ่ ด้ต้ ้อ้ งโทรศััพท์์แจ้้งไปทาง
ลอนดอน ให้้ช่่วยส่ง่ ซอสามสายจากชมรมดนตรีีไทยที่ส่� ถานทููตในลอนดอนมาให้้
สมเด็็จพระกนิิษฐาธิริ าชเจ้า้ กรมสมเด็็จพระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้้าฟ้้ามหาจัักรีีสิิริินธร มหาวชิริ า
ลงกรณวรราชภัักดีี สิิริกิ ิจิ การิณิ ีีพีีรยพััฒน รัฐั สีีมาคุุณากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี และสมเด็จ็ พระเจ้้า
พี่่น� างเธอ เจ้า้ ฟ้้ากััลยาณิวิ ัฒั นา กรมหลวงนราธิิวาสราชนคริินทร์์ เสด็็จ ฯ ไปทอดพระเนตรระบบการช่ว่ ย
เหลืือทางการแพทย์ฉ์ ุกุ เฉิินที่่โ� รงพยาบาลเรย์์มอง ปวงกาเร (Raymond Poincaré) จากนั้้น� ได้เ้ สด็็จ ฯ
ไปเยี่ย� มและถ่่ายพระรูปู กัับคณะแพทย์์พยาบาลไทย และในเย็็นวัันเดีียวกันั นั้้�น ทั้้ง� สองพระองค์เ์ สด็จ็ ฯ
ไปสำ�ำ นัักงานใหญ่่องค์ก์ ารยูเู นสโก ผู้้�อำ�ำ นวยการใหญ่อ่ งค์์การยููเนสโกกล่่าวสดุุดีี สมเด็็จพระกนิิษฐาธิิราชเจ้้า
กรมสมเด็็จพระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้า้ ฟ้า้ มหาจัักรีีสิิริินธร มหาวชิริ าลงกรณวรราชภักั ดีี สิิริกิ ิิจการิิณีีพีีรยพัฒั น
รัฐั สีีมาคุุณากรปิยิ ชาติิ สยามบรมราชกุมุ ารีี ในด้้านพระราชกรณีียกิจิ ต่่างๆ แก่่สังั คม และการอนุุรัักษ์์สมบััติิ
ทางวัฒั นธรรม โดยได้้ทููลเกล้า้ ฯ ถวายเหรีียญ Acropolis ก่อ่ นจะกล่่าวสดุุดีี สมเด็จ็ พระเจ้้าพี่่�นางเธอ
เจ้้าฟ้า้ กััลยาณิวิ ััฒนา กรมหลวงนราธิิวาสราชนคริินทร์์ เกี่ย� วกับั พระราชกรณีียกิิจเพื่่อ� สัังคมและการส่่ง
เสริมิ ความสััมพันั ธ์์ด้า้ นวิิชาการกัับฝรั่ง� เศส ก่่อนการทูลู เกล้า้ ฯ ถวายเหรีียญ Victor Hugo
สมเด็็จพระเจ้า้ พี่่�นางเธอ เจ้า้ ฟ้้ากััลยาณิวิ ััฒนา กรมหลวงนราธิิวาสราชนคริินทร์์ ยังั ได้้ทรงกล่่าว
ปาฐกถาเกี่�ยวกับั พระราชประวัตั ิิของ สมเด็็จพระมหิติ ลาธิิเบศร อดุลุ ยเดชวิกิ รม พระบรมราชชนก ใน
หััวข้้อ “ข้า้ พเจ้า้ ชอบสร้า้ งโรงพยาบาลมากกว่า่ สร้า้ งเรืือรบ” ก่อ่ นจะเปิิดงานนิทิ รรศการพระราชประวััติิ
140
สมเด็็จพระกนิิษฐาธิิราชเจ้า้ กรมสมเด็จ็ พระเทพรัตั นราชสุุดา เจ้า้ ฟ้้ามหาจัักรีีสิริ ิินธร มหาวชิริ าลงกรณวรราชภัักดีี สิิริกิ ิิจการิณิ ีีพีีรยพัฒั น
รัฐั สีีมาคุณุ ากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี พร้้อมด้้วยสมเด็จ็ พระเจ้า้ พี่�น่ างเธอ เจ้า้ ฟ้า้ กััลยาณิวิ ัฒั นา กรมหลวงนราธิวิ าสราชนครินิ ทร์์
เสด็็จพระราชดำำ�เนิินเยือื นสาธารณรัฐั ฝรั่�งเศส เมื่�อปีพี ุทุ ธศัักราช ๒๕๓๖
สมเด็จพระพ่ีนางเธอ เจา้ ฟ้ากลั ยาณิวฒั นา กรมหลวงนราธวิ าสราชนครินทร์ ฉายพระรูปร่วมกบั คณะขา้ ราชการสถานเอกอคั รราชทตู ไทย
ณ กรงุ ปารสี สาธารณรฐั ฝรงั่ เศส เม่อื ปีพุทธศกั ราช ๒๕๓๗
ฉ
เสด็็จพระราชดำำ�เนินิ ไปทรงเยี่�ยมโรงพยาบาล Raymond Poincaré เสด็จ็ ร้า้ น Mariage Frères
141
ของพระบรมราชชนกด้ว้ ย เราได้ต้ ามเสด็็จทั้้�งสองพระองค์โ์ ดยตลอด
หลัังจากทรงปฏิิบัตั ิิพระกรณีียกิจิ เสร็จ็ สิ้�นแล้้ว สมเด็จ็ พระเจ้า้ พี่่�นางเธอ เจ้้าฟ้้ากััลยาณิวิ ััฒนา
กรมหลวงนราธิิวาสราชนครินิ ทร์์ ทรงระลึกึ ถึงึ ลููกศิิษย์์คนหนึ่่ง� ซึ่ง� เคยเรีียนกับั พระองค์์เมื่�อ่ เป็น็ นักั ศึึกษา
มหาวิทิ ยาลัยั ธรรมศาสตร์์ ซึ่�งขณะนั้้น� พระองค์์ทรงเคยดำำ�รงตำำ�แหน่ง่ อาจารย์ป์ ระจำ�ำ ถึงึ ๘ ปีี ลูกู ศิิษย์์คน
นั้้น� คืือ คุณุ กิติ ติชิ าติิ แสงมณีี ซึ่ง� ต่่อมาได้้รับั ทุุนจากรััฐบาลฝรั่�งเศสให้้มาเรีียนต่อ่ ด้้านการทูตู ที่�่มหา
วิิทยาลัยั ซอร์์บอนน์์ แต่่เมื่อ่� เรีียนจบแล้ว้ คุุณกิติ ติชิ าติิไม่่ได้เ้ ดินิ ทางกลัับเมืืองไทย และมีีโอกาสได้้รู้�จักทายาท
รุ่�นสุุดท้า้ ยซึ่�งอยู่�ในวััยชราของกิิจการ Mariage Frères ซึ่ง� จำำ�หน่่ายใบชา ฝ่า่ ยนั้้น� ชักั ชวนคุณุ กิิตติิชาติใิ ห้้
เข้้าไปมีีส่ว่ นร่่วมในกิิจการ จนต่่อมาได้พ้ ัฒั นาจนกลายเป็็นธุรุ กิิจเกี่ย� วกัับชาที่�ห่ ลากหลาย มีีทั้้�งร้า้ นน้ำำ�� ชา
โรงผลิติ ใบชาส่่งออก และยังั มีีการขยายกิจิ การไปหลายประเทศ ประสบความสำำ�เร็็จเป็็นอย่่างมาก
เมื่่�อสมเด็จ็ พระเจ้า้ พี่่น� างเธอ เจ้า้ ฟ้้ากััลยาณิวิ ัฒั นา กรมหลวงนราธิิวาสราชนครินิ ทร์์ เสด็จ็ ไปทรง
เยี่�ยมคุณุ กิิตติชิ าติิ พวกเราจึงึ มีีโอกาสได้้ชมกิจิ การร้า้ นน้ำ�ำ� ชาที่ม�่ ีีชื่�อ่ เสีียงโด่ง่ ดัังของฝรั่ง� เศสด้้วย ช่่วงเวลา
ที่ท่� ั้้ง� สองพระองค์์เสด็็จฯเยืือนฝรั่�งเศสทางประเทศไทยเกิิดเหตุุการณ์ไ์ ม่่สงบเดืือนพฤษภาคม ๒๕๓๖ เพื่่อ�
เป็็นขวััญและกำำ�ลัังใจแก่่ประชาชนสถานทููตต้้องติิดต่่อประสานงานกัับสถานีีโทรทััศน์์ผ่่านดาวเทีียมเพื่่�อ
ถ่า่ ยทอดพระกระแสรับั สั่ง� ไปยัังประชาชนชาวไทย
วัันที่่� ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๖ ทั้้ง� สองพระองค์ม์ ีีกำำ�หนดเสด็็จ ฯ กลับั ประเทศไทย ลููกแก้้ว
(บุุตรีี) ได้พ้ าหนููไหม (ลูกู สาวของขวััญ) ขึ้�นไปเฝ้า้ ส่ง่ เสด็็จกลับั ความภูมู ิิใจของคุุณชายและดิิฉัันคืือพบว่่า
ทรงเขีียนถึึงในพระราชนิพิ นธ์์อีีก แม้้จะเป็น็ เพีียงย่อ่ หน้า้ สั้น� ๆ ปิิดท้า้ ยว่า่ “....เห็็นจะต้้องยกให้ท้ ่่านทููตกี๊�ด
เป็น็ พระเอกในเรื่่�องนี้้� ทั้้ง� ๆ ที่่�ไม่่ได้้กล่า่ วถึึงมากในเรื่อ่� ง เพราะนอกจากจะให้้มาพัักด้ว้ ย (ล้้มทัับ) ตั้ง� หลายวััน
และยังั เป็็นผู้้�ช่ว่ ยดููแล เป็็นผู้�ใหญ่ท่ ี่่ใ� ห้้คำำ�แนะนำำ�หลายอย่่างในสถานการณ์ท์ ี่่�ลำ�ำ บากและเชื่่อ� อะไรได้้ยาก
เช่น่ นี้้�” หลัังจากทั้้�งสองพระองค์เ์ สด็็จฯ กลัับประเทศไทยในวันั ที่่� ๒๑ พฤษภาคม ต่อ่ มาวัันที่�่ ๒๘
พฤษภาคม ปีเี ดีียวกันั พวกเราก็ม็ ีีโอกาสได้ร้ ับั เสด็็จ สมเด็จ็ พระกนิษิ ฐาธิิราชเจ้้า กรมสมเด็็จพระเทพรัตั น
ราชสุุดา เจ้า้ ฟ้้ามหาจัักรีีสิริ ิินธร มหาวชิิราลงกรณวรราชภักั ดีี สิริ ิิกิจิ การิิณีีพีีรยพัฒั น รััฐสีีมาคุุณากรปิิยชาติิ
สยามบรมราชกุุมารีี อีีกครั้้ง� เพราะทรงมีีพระกรณีียกิจิ ที่�ส่ เปน แต่ท่ รงแวะที่ป�่ ารีีสก่่อน เราไปรัับเสด็จ็
ที่�่สนามบิินกัันทั้้ง� คุณุ ชาย ดิิฉันั รวมทั้้�งลููกสาวและหลานสาว บ่่ายวันั นั้้น� เลยได้้ตามเสด็็จ ไปแถว ๆ
142
สมเด็จพระกนิษฐาธริ าชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟา้ มหาจกั รสี ริ ินธร มหาวชิราลงกรณวรราชภักดี สิริกจิ การิณพี ีรยพัฒน
รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกมุ ารี ฉายพระฉายาลกั ษณร์ ่วมกบั คณะข้าราชการสถานเอกอคั รราชทตู ไทย ณ กรุงปารสี เมอ่ื ปีพทุ ธศักราช ๒๕๓๘
Musée de I’Homme ทรงพระกรุณุ าให้ถ้ ่า่ ยภาพร่ว่ มกันั เป็็นที่่ร� ะลึกึ มีีฉากหลัังไกล ๆ เป็็น หอไอเฟลที่่�
เวลานั้้�นทาสีีเขีียวเข้ม้ ต่่อมาสมเด็็จพระกนิษิ ฐาธิิราชเจ้า้ กรมสมเด็็จพระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้้าฟ้้ามหาจัักรีี
สิิริินธร มหาวชิริ าลงกรณวรราชภัักดีี สิิริิกิจิ การิิณีีพีีรยพััฒน รััฐสีีมาคุุณากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุมุ ารีี
เสด็จ็ ฯ มาฝรั่�งเศสหลายครั้้�ง คุุณชายก็ไ็ ด้ต้ ามเสด็จ็ ทุุกครั้้ง� และมีีบางครั้้�งที่่ท� รงพระกรุณุ าให้้ดิิฉัันได้้ติิดตาม
ไปด้้วย
ครั้้ง� ที่่�สำ�ำ คััญคืือช่ว่ งเดืือนมิิถุนุ ายน – กรกฎาคม ๒๕๓๘ เมื่่�อเสด็จ็ ฯ มาถึึงกรุงุ ปารีีสเมื่�่อวันั ที่่� ๒๙
มิถิ ุนุ ายน มีีรับั สั่ง� กับั คุุณชายว่า่ มาคราวนี้้�ท่่านทููตกลายเป็น็ ท่่านปลััดไปแล้้ว (คุณุ ชายเพิ่่�งได้้รับั ข่า่ วว่่าจะ
ต้้องกลัับไปรัับตำำ�แหน่ง่ ปลััดกระทรวงทันั ทีีที่่เ� สร็็จจากการรัับเสด็็จ) การเสด็จ็ ครั้้ง� นี้้�เราได้ต้ ามเสด็็จแทบ
จะตลอด วันั แรกเสด็็จจากปารีีสด้ว้ ยเครื่่�องบิินไปยังั ท่า่ อากาศยาน Toulon - Hyères ซึ่ง� มีีท่า่ นหญิงิ
มารศรีีมารอรับั เสด็จ็ ด้ว้ ย ทรงประทัับเรืือยนต์์พระที่่�นั่่�งต่่อไปยังั เกาะ Porquerolles ซึ่�งอยู่่�ทางใต้้ของ
ฝรั่�งเศส เพื่่อ� ทอดพระเนตรศูนู ย์อ์ นุรุ ักั ษ์์พรรณพืืชแห่ง่ ชาติปิ อร์์เกอรอลล์์ และประทับั ค้้างแรมที่�โ่ รงแรม
บนเกาะ ก่อ่ นที่่เ� ช้้าวันั ต่อ่ มาคืือวัันที่่� ๓๐ มิถิ ุนุ ายน จะประทัับเรืือพระที่น�่ ั่่ง� เสด็จ็ ฯ ไปทอดพระเนตรป้อ้ ม
Port-Man ป้้อมเอสติสิ สััก (Estissac) และนิทิ รรศการชีีวิติ สัตั ว์ท์ ะเลในป้้อม ก่อ่ นจะเสวยพระกระยาหาร
กลางวันั แล้้วเสด็จ็ ฯ กลัับปารีีสโดยเครื่่อ� งบินิ พระที่น�่ ั่่�ง
วันั ที่่� ๓ กรกฏาคม ๒๕๓๘ ทรงประทัับเครื่อ�่ งบินิ ไปยัังเมืือง Strasbourg ทอดพระเนตร Petite
France ตามเส้้นทาง Alsace เมืืองเหล่่านี้้จ� ะมีีกลิ่่�นอายของเยอรมัันให้เ้ ห็็นเพราะครั้้ง� หนึ่่ง� เคยเป็็นของ
เยอรมััน เอกลัักษณ์์ของบ้า้ นเรืือนที่่โ� ดดเด่่นคืือตามหน้า้ ต่า่ งจะประดัับด้ว้ ยต้น้ ไม้ด้ อกไม้้ จากนั้้น� เสด็็จฯ
ไปทอดพระเนตร La Cathédrale Notre-Dame รัฐั สภายุโุ รป
ตลอดเส้้นทางวัันนี้้�พวกเราตามเสด็จ็ และได้ร้ ่ว่ มโต๊๊ะเสวยโดยตลอด ช่่วงเที่�่ยงวัันนั้้น� ได้เ้ สวยพระ
กระยาหารกลางวันั ที่�่ Auberge de l’Ill ซึ่ง� สมาชิิก Club des Chefs des Chefs จัดั ถวาย ร้้านนี้้�มีี
รางวัลั มิชิ ลินิ การัันตีี อาหารอร่่อยมากจนทำ�ำ ให้อ้ อกเดิินทางต่อ่ ล่่าช้้าไปพอสมควร ช่่วงบ่า่ ยวัันนั้้�นเสด็จ็ ฯ
143
สมเด็็จพระกนิิษฐาธิิราชเจ้า้ กรมสมเด็จ็ พระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้้าฟ้า้ มหาจักั รีีสิริ ิินธร มหาวชิิราลงกรณวรราชภัักดีี
สิริ ิิกิจิ การิณิ ีีพีีรยพัฒั น รัฐั สีีมาคุุณากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี เสด็จ็ พระราชดำ�ำ เนินิ เยืือนสาธารณรััฐฝรั่�งเศส เมื่�อปีีพุุทธศัักราช ๒๕๓๘
เสด็็จฯ ออกอากาศที่�สถานีีโทรทััศน์ผ์ ่่านดาวเทียี ม เสด็็จ ฯ เยือื นเมือื งDeauville กับั Madame Anne d’Ornano
เสด็็จ ฯ เยืือน เมือื งDeauville กัับ Dr. Alain Patel
พระราชทานพระราชวโรกาสให้ฉ้ ายพระฉายาลัักษณ์เ์ ป็น็ ที่�ระลึกึ กับั คณะที่�ตามเสด็จ็ ณ สาธารณรััฐฝรั่่�งเศส
144
สมาชิิก Club des Chefs des Chefs ถวายเลี้�ยงพระกระยาหารค่่ำ���
สมเด็็จพระกนิษิ ฐาธิิราชเจ้า้ กรมสมเด็็จพระเทพรััตนราชสุุดา เจ้า้ ฟ้้ามหาจักั รีสี ิริ ิินธร มหาวชิิราลงกรณวรราชภัักดีี สิิริิกิิจการิณิ ีีพีีรยพัฒั น
รัฐั สีมี าคุุณากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี เสด็็จพระราชดำำ�เนิินไปเกาะ Porquerolles
สมเด็จ็ พระกนิษิ ฐาธิิราชเจ้า้ กรมสมเด็็จพระเทพรััตนราชสุดุ า เจ้้าฟ้้ามหาจักั รีีสิริ ิินธร มหาวชิริ าลงกรณวรราชภัักดีี สิริ ิิกิจิ การิณิ ีีพีรี ยพัฒั น
รัฐั สีมี าคุณุ ากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี เสด็็จพระราชดำำ�เนินิ ไปร้้าน Ferme Auberge du Huss ที่�แคว้้น Alsace
145
ต่อ่ ไปยังั เมืือง Riquewihr ซึ่ง� ยัังอยู่�ในแคว้้น Alsace ตามเส้้นทาง Wine routes เยี่�ยมชมกิจิ การร้า้ นไวน์์
ของ Hugel & Fils เราได้ร้ ัับประทานอาหารพื้้�นเมืืองที่่อ� ร่อ่ ยมาก แต่่รัับประทานกัันแทบไม่่ไหว คณะเรา
คราวนั้้น� ที่่ต� ามเสด็็จ นอกจากข้้าราชการสถานทูตู แล้ว้ ยังั มีีคุุณขวััญแก้้ว วัชั โรทััย ซึ่ง� เป็น็ ผู้�เชี่�ยวชาญด้้าน
อาหาร เราได้้เข้้าไปชมถึึงในครัวั มิชิ ลิิน เป็็นการตามเสด็จ็ ที่�ไ่ ด้้รัับทั้้�งความรู้� ความสนุกุ สนานประทับั ใจ
และอิ่ม� หนำำ�สำำ�ราญอย่่างมาก เพราะเมื่่อ� ถึึงเวลาพระกระยาหารค่ำ�ำ� ฝ่่ายเลขานุุการของ Club des Chefs
des Chefs จััดพระกระยาหารถวายที่่� Ferme Auberge du Huss อีีกรอบ
คุณุ ชายประจำำ�อยู่่�ที่�ฝ่ รั่�งเศสเกือื บสี่่�ปีเี ต็ม็ การรับั เสด็จ็ สมเด็็จพระกนิษิ ฐาธิิราชเจ้้า กรมสมเด็จ็
พระเทพรััตนราชสุุดา เจ้้าฟ้้ามหาจักั รีีสิริ ิินธร มหาวชิิราลงกรณวรราชภัักดีี สิริ ิกิ ิจิ การิณิ ีีพีีรยพัฒั น
รััฐสีีมาคุณุ ากรปิิยชาติิ สยามบรมราชกุุมารีี ครั้�งนี้้�ถือื เป็็นครั้�งสุุดท้า้ ยในฐานะเอกอััครราชทูตู ประจำำ�
ประเทศฝรั่�งเศส คุุณชายได้ร้ ับั คำำ�สั่่�งให้้กลัับไปเป็น็ ปลัดั กระทรวงเป็น็ การด่ว่ นเพื่�อรัับตำำ�แหน่ง่
แทนคุณุ ประชา คุณุ ะเกษมซึ่�่งพ้น้ ตำำ�แหน่ง่ เพราะลาออกจากราชการ เรีียกได้้ว่่าพอรับั เสด็จ็ เรีียบร้อ้ ย
ก็ต็ ้อ้ งเดินิ ทางกลัับเมือื งไทยทัันทีี ส่่วนดิิฉันั อยู่�เก็็บของอีีกสองอาทิิตย์์แล้ว้ ตามกลัับมาภายหลััง การ
ตามเสด็็จครั้�งนั้�นนับั เป็็นความประทัับใจอย่่างมากโดยเฉพาะเส้้นทาง Alsace และต่่อมาดิิฉันั กับั
คุุณชายก็็หาโอกาสเที่�ย่ วชม Alsace อีีกครั้�งหลังั คุุณชายเกษีียณ
เย่ียมบรษิ ัท Aerospatiale ท่ีฝรง่ั เศส เย่ียมโรงงาน Michelin ที่ Clermont - Ferrand
เล้ียงรับรองคณะต่างๆท่ีมาเยอื นท่ที ำ�เนยี บทตู กรุงปารสี
146
ม.ร.ว.เทพกมล เทวกลุ เขา้ เย่ยี มคารวะประธานาธบิ ดี Mr.François Mitterrand โดยมรี ฐั มนตรกี ระทรวงการตา่ งประเทศ Mr.Roland Dumas เขา้ รว่ มดว้ ย
คณะทูตอาเชียนประจำ�กรุงปารสี
147
เที่ยวทั่วฝรั่งเศส
ฝรั่�งเศสเป็็นประเทศที่ม�่ ีีประวััติศิ าสตร์์ วััฒนธรรมสืืบทอดมายาวนาน นอกจากนั้้�นด้ว้ ยลัักษณะ
ภูมู ิิประเทศที่แ�่ ตกต่่างกัันไปในแต่ล่ ะส่ว่ น ยิ่ง� ทำ�ำ ให้เ้ กิิดความหลากหลายน่่าสนใจ
คุุณชายไปประจำำ�อยู่�ที่�ฝ่ รั่ง� เศสเป็็นเวลาสี่�ปีี ชีีวิิตที่�่นั่่�นมีีงานและกิิจกรรมให้ท้ ำ�ำ อยู่�ตลอดเวลา แม้จ้ ะ
ไม่ม่ ีีเวลาว่า่ งมากนััก แต่พ่ วกเราก็ห็ าโอกาสท่อ่ งเที่่�ยว สำำ�รวจประเทศกันั ได้เ้ กืือบทั่่ว� ขับั รถเล่่นรวมแล้ว้
หลายพัันกิโิ ล ทุุกครั้้ง� ที่�ไ่ ด้ไ้ ปเยืือนเมืืองต่่างๆ จะพบความน่่าสนใจแตกต่า่ งกัันไป หลายครั้้ง� เจอเมืืองที่่ไ� ม่่
ปรากฏอยู่�ในหนัังสืือนำำ�เที่่ย� ว แต่่เป็็นเมืืองเล็็กๆ น่่ารัักมาก
ฝรั่ง� เศสมีีฤดููกาลทั้้�งหมด ๔ ฤดูู คืือฤดูใู บไม้ผ้ ลิิ ฤดููร้้อน ฤดููใบไม้้ร่่วง และฤดูหู นาว อยู่�ที่น�่ ี่่�สามารถ
ท่่องเที่�ย่ วได้ต้ ลอดปีี เพราะภูมู ิิประเทศในแต่ล่ ะแห่ง่ ก็็เหมาะกัับแต่ล่ ะฤดููกาล ช่่วงฤดููหนาวผู้้�คนจะนิิยม
ไปเที่�ย่ วสกีีรีีสอร์์ต บริิเวณเทืือกเขาด้า้ นเหนืือซึ่ง� มีีหิมิ ะปกคลุมุ หนาแน่น่ ส่่วนทางใต้้ของฝรั่ง� เศสนั้้น� มีี
ทะเลซึ่ง� คนนิิยมไปพักั ผ่่อนช่่วงหน้้าร้้อน และยัังมีีสถานที่�ท่ ่่องเที่่�ยวที่ค�่ นไม่่ใคร่ใ่ ห้ค้ วามสนใจ แต่เ่ รามีี
โอกาสได้้ไปโดยบังั เอิิญและติิดใจจนไปเที่�ย่ วชมอีีกหลายแห่่งคืือถ้ำ�ำ� ใต้้ดิิน
เส้น้ ทาง Wine Routes และ Châteaux of the Loire ก็เ็ ป็็นอีีกเส้้นทางท่อ่ งเที่ย�่ วที่�่เราก็็ไม่่
พลาด เรีียกได้ว้ ่่าเที่�่ยวกัันทั้้ง� เส้น้ ทางแนะนำำ�และแบบ Unseen
ตอนอยู่�ฝรั่ง� เศส เราแทบไม่่ได้้ไปเที่�ย่ วประเทศอื่น�่ ในยุโุ รปเลย เพราะลำำ�พังั ประเทศนี้้ก� ็็มีีสถานที่�่
ท่่องเที่่�ยวหลากหลายนับั ไม่ถ่ ้ว้ นแล้้ว การคมนาคมระหว่่างประเทศก็เ็ ป็น็ เรื่อ�่ งสะดวกมาก ไม่ว่ ่่าจะขับั รถ
เองหรืือใช้้บริิการขนส่่งสาธารณะ ซึ่�งเรื่�่องนี้้เ� ราเตรีียมพร้อ้ มตั้ง� แต่่ทราบล่ว่ งหน้า้ ว่่าคุุณชายจะได้ย้ ้า้ ยมา
ประจำำ�ที่่�ฝรั่ง� เศสด้้วยการสั่่ง� จองรถล่ว่ งหน้้าจากเยอรมัันเพื่อ�่ ใช้้เป็น็ การส่ว่ นตัวั คุณุ ชายและลููกสาวจัับ
รถไฟไปมิวิ นิิคเพื่่�อรัับรถและขัับกลับั มาด้้วยตััวเอง ตอนนั้้�นดิิฉัันยัังไม่่ได้้ตามไปด้ว้ ย
ดิิฉัันใช้้เวลาว่า่ งอ่า่ นหนังั สืือประเภทคู่่�มืือท่่องเที่่ย� วเป็็นประจำำ� ศึึกษาแหล่ง่ ท่่องเที่่�ยวที่่�สนใจ โดย
มากจะยึดึ คู่่�มืือของ Michelin เป็น็ หลักั สบโอกาสเมื่่�อไรก็็ชวนคุุณชายขับั รถกันั ไปสองคน ตอนนั้้น� ลูกู ๆ
โตหมดแล้้ว สองคนแรกเรีียนจบทำ�ำ งานแล้้ว ส่่วนคนเล็็กเรีียนมหาวิทิ ยาลััยที่ล่� อนดอน ดิิฉัันชวนคุุณชาย
ซึ่ง� ไม่เ่ คยปฏิเิ สธหรืือขััดคอสัักครั้้ง� สนุุกไปด้ว้ ยกัับแผนท่่องเที่�ย่ วที่่�ดิฉิ ัันเป็็นคนกำ�ำ หนด ซึ่�งส่่วนมากก็็ไม่่ได้้
มีีแผนตายตััว เที่่ย� วกันั แบบสองตายาย ขับั รถไปเรื่่�อยๆ ตามคู่�มือ บางครั้้ง� เจออะไรน่่าสนใจที่ไ�่ ม่ม่ ีีใน
หนัังสืือก็็แวะดููตามความพอใจ
เมืืองที่เ�่ ราประทัับใจเมื่�่อครั้้�งท่่องเที่ย�่ วฝรั่ง� เศสนั้้น� มีีนับั ไม่่ถ้ว้ น เพราะทุุกเมืืองมีีเอกลัักษณ์์ความ
สวยงามแตกต่า่ งกัันไป เราจะไม่เ่ ล่า่ ถึงึ เมืืองท่อ่ งเที่ย�่ วใหญ่ๆ่ เพราะมีีคนพูดู ถึึงมากแล้้ว จึึงจะขอเล่า่ ถึงึ
บางสถานที่ท�่ ี่�่เราประทัับใจเป็น็ พิเิ ศษ
Giverny บ้า้ นของจิติ รกร Claude Monet
ทุุกคนที่ร่�ู้�จักเราคงทราบกัันดีีอยู่�แล้้วว่า่ ทั้้�งดิิฉันั และคุุณชายมาเป็็นจิติ รกรเอาตอนเกษียี ณแล้้ว แต่่
ทั้้ง� นี้้�ทั้้�งนั้้น� ความชอบในด้้านศิลิ ปะการวาดภาพของดิฉิ ัันนั้้�นมีีมานานแล้ว้ ก่อ่ นหน้้าก็็เคยเรีียนวาดจาน
148
ชามต่่าง ๆ อยู่่�บ้า้ ง สำ�ำ หรัับงานวาดภาพงาม ๆ ของ
จิิตรกรที่ม�่ ีีชื่อ�่ เสีียง พวกเราก็ม็ ัักจะหาโอกาสไปชม
ดูู อ ยู่ � เ ส ม อ เ มื่่� อ มีีนิิ ทรร ศ ก า ร ห รืื อ ก า รจัั ด แ ส ด ง
Monet ก็เ็ ป็น็ ศิิลปินิ คนหนึ่่ง� ซึ่ง� เราประทัับใจในผล
งานอย่า่ งมาก
เราเคยชมนิทิ รรศการผลงานของ Monet
และตามไปชมบ้้านของเขาที่่เ� มืือง Giverny ซึ่�งเป็น็
เมืืองเล็็กๆ ไม่่ไกลจากปารีีส
Monet ซื้�อบ้า้ นหลัังนี้้�ตอนที่่�เขาเริ่�มมีีชื่�อ่
เสีียงแล้้ว นอกจากตัวั บ้า้ นและสวนเดิิม เขาสร้้าง
บ้้านขึ้ �นอีีกสองหลัังเพื่�่อใช้้เป็็นสตููดิิโอสำำ�หรัับวาด
ภาพสวนดอกไม้้โดยเฉพาะ และเริ่ม� ปลูกู ดอกไม้้
ต่่างๆ ในที่่�ดิินประมาณเจ็็ดไร่่
แรงบันั ดาลใจของ Monet ในช่่วงเวลานั้้น�
เป็็นภาพวาดของญี่่�ปุ่ �นซึ่ �งยัังคงประดัับอยู่ �ในบ้้าน
ของเขาตราบจนทุุกวันั นี้้� ว่า่ กัันว่่าภาพนั้้�นทำำ�ให้้เขา
สร้้างสระน้ำ��ำ ปลูกู บััว และต้้นหลิวิ ไว้ท้ ี่่ร� ิมิ สระ และ
ยังั สร้า้ งสะพานแบบญี่่�ปุ่�นไว้้ในสวนด้้วย ที่�บ่ ้า้ นนี้้�
เองเป็็นแหล่่งรวมตััวของศิิลปิินชื่่�อดัังหลายคนที่่�
แวะเวีียนกันั มาเยี่ย� ม Monet ทั้้�ง Cézanne ,
Rodin, Sisley, Pissarro, Matisse
Monet เสีียชีีวิิต ในปีี ๒๔๒๓ เมื่่�ออายุุได้้
๙๖ ปีี ต่อ่ มาลูกู ชายของเขายกบ้า้ นหลัังนี้้�ให้ม้ ููลนิิธิิ
Académie des Beaux Arts ซึ่ง� ได้้เข้้าไปจััดการ
ซ่่อมแซมอย่า่ งดีีจนมีีสภาพสมบูรู ณ์์ ภายในบ้า้ นยังั
จััดแสดงเครื่่�องเรืือนของใช้้ภาพวาดเหมืือนเมื่�่อครั้้�ง
ตััวเจ้า้ ของบ้้านยังั มีีชีีวิติ อยู่�
สวนของ Monet มีีสระบััวและสะพาน
เป็น็ จุุดเด่น่ งดงามเป็น็ พิิเศษในช่ว่ งฤดููร้อ้ นแม้้จะดูู
รกไปบ้้าง เมืืองเล็็กๆ นี้้�เป็็นที่่�นิิยมของนัักท่่องเที่่�ยว
ทำ�ำ ให้บ้ รรยากาศคึึกคัักอยู่�เสมอ ซึ่�งตามรอยมาชม
บ้า้ นศิิลปินิ ที่�ป่ ารีีสมีีพิพิ ิิธภััณฑ์ท์ ี่่�จััดแสดงงานของ
Monet อยู่�ใกล้ๆ้ Place de la Concorde ภาพ
ของเขาส่่วนมากจะเกี่�ยวกับั สวนดอกไม้้ พอได้เ้ ห็็น
149
ภาพแล้ว้ ก็็อยากจะได้เ้ ห็็นสถานที่่จ� ริงิ ที่ค�่ นวาดเคยอาศัยั เมื่่อ� ครั้้ง� ยัังมีีชีีวิติ อยู่�
เมื่่อ� ครั้้ง� ที่่�สมเด็็จพระนางเจ้้าสิริ ิิกิิติ์� พระบรมราชิินีีนาถ พระบรมราชชนนีีพันั ปีีหลวงเสด็็จฯ เยืือน
ปารีีส ทรงทอดพระเนตรรููปของ Monet ที่�่ Museum Orangerie Place de la Concorde หลังั จากนั้้�น
เราก็จ็ ััดทริปิ ที่เ�่ มืือง Giverny ถวายด้้วย
Deauville และ Honfleur
เรามีีโอกาสไปเที่�ย่ วสองเมืืองนี้้บ� ่่อย และมีีหลายครั้้ง� ที่่ท� างสถานทูตู ไทยได้ม้ าร่ว่ มจััดนิทิ รรศการ
ท่อ่ งเที่�่ยวหรืือภาพยนตร์์เอเชีียที่่� Deauville ชึ่ง� เป็น็ เมืืองเล็็กๆติดิ ทะเลบรรยากาศของเมืืองนี้้�ให้้ความ
รู้้�สึกคล้า้ ย ๆ กับั เมืือง Cannes ที่่�อยู่่�ทางใต้ข้ องฝรั่�งเศส ที่่�นี่่ม� ีีฉายาว่า่ “Glamorous Seaside Resort”
หรืือเมืืองตากอากาศของผู้้�มีีอันั จะกิิน ซึ่ง� ก็ส็ มกัับฉายา เพราะในเมืืองมีีร้้านค้้าให้เ้ ดินิ จับั จ่า่ ยซื้อ� ของ จะ
ช้อ้ ปปิ้้ง� สินิ ค้า้ แบรนด์เ์ นมยี่�ห้้อไหนก็ม็ ีีให้จ้ ับั จ่่ายทั้้ง� นั้้น� และยังั มีีคาสิิโนให้เ้ สี่ย� งโชคด้ว้ ย สำำ�หรับั คนที่ช่� อบ
กีีฬาก็ม็ ีีสนามกอล์ฟ์ และยังั มีีส่ว่ นที่่�เป็็นท่่าเรืือของเขต Normandie ด้ว้ ย เรามีีโอกาสได้้รู้�จักนายก
เทศมนตรีีหญิิงของเมืืองนี้้� เธอคืือ Madame Anne d’Ornano เดิมิ เป็น็ คนอเมริิกัันแต่่แต่ง่ งานกับั คน
ฝรั่ง� เศสซึ่�งเป็็นนายกเทศบาลที่เ�่ มืือง Deauville ต่่อมาสามีีของเธอเสีียชีีวิิตด้ว้ ยอุบุ ััติิเหตุุ มาดามเลยได้ร้ ับั
เลืือกให้ด้ ำำ�รงตำำ�แหน่ง่ นายกเทศมนตรีีแทนตั้�งแต่ป่ ีี ๒๕๓๖ จนถึงึ ปีี ๒๕๔๔ เวลาเราจัดั งานต่า่ ง ๆด้้านการ
ท่่องเที่่�ยวและการประกวดภาพยนตร์์เอเชีียที่่�เมืืองนี้้� มาดามจะคอยเป็็นแม่่งานคนสำำ�คัญั ช่่วยเหลืือเราอยู่�
เสมอ ภาพยนตร์์จากประเทศไทยเคยได้ร้ ัับรางวัลั จากงานที่่�จัดั ขึ้้น� ที่�่นี่่�ด้ว้ ย
นอกจากนั้้�นมาดามมีีบ้้านพัักที่�ป่ ารีีสติิดกัับด้้านหลัังทำำ�เนีียบทูตู ของเราที่่� Rue Albéric Magnard
ยิ่�งทำำ�ให้้เราสนิทิ สนมคุ้�นเคยกันั ง่า่ ยขึ้�นอีีก ถึงึ ขั้�นที่่ว� ่า่ ต่่อมาเพื่�อ่ นสนิทิ ของมาดามซึ่�งเป็น็ หมอ ชื่่�อว่่า Alain
Patel ยังั กลายเป็็นหมอประจำำ�ของพวกเราตอนอยู่�ที่น่� ั่่น� ด้ว้ ย ทั้้�งคู่่�ชอบเมืืองไทยมาก ทุกุ ปีจี ะรัับพยาบาล
ที่เ�่ มืืองไทยไปฝึึกงานที่ฝ�่ รั่�งเศส และทั้้ง� คู่่�ยังั ไปช่ว่ ยเหลืือด้า้ นการแพทย์ท์ ี่�พ่ ม่่าเป็็นประจำำ� พอเราย้้ายกลับั
เมืืองไทย เวลามาดามและคุณุ หมอแวะมากรุุงเทพฯ ก็จ็ ะนัดั พบกันั เกืือบทุุกครั้้�ง
Madame Anne d’Ornano มารว่ มงานส่งเสริมการทอ่ งเทยี่ วที่ Deauville
150
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
E-Book ๘๔ ปี ม.ร.ว.เทพกมล เทวกุล "คุณชายของดิฉัน"
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search