จารึกแม่บุญตะวันออก ebook

340 • จารึกแมบ่ ุญตะวนั ออก 337

เปนจินตภาพไดเปนอยา งดี อลังการประเภทน้ีผวู ิจัยสันนิษฐานวาตรงกับคําวา “มโนหรกาวยะ” ใน
จารกึ ปราสาทแปรรูป ซ่ึงไดกลาวไววา “พระองคแ มย ึดถือแนวทางแหงคัมภีรป ุราณะ ทั้งทรงชอบใจ
ในการเขียนของคนเกาแก (แต) ก็ทรงรักในมโนหรกาวยะที่มีเน้ือความใหมๆ จริงๆ โดยวิธีใดวิธี
หน่ึง” และผูเรียบเรียงยังพบวาจารึกแมบุญตะวันออก มีเน้ือหาและลักษณะการแตงท่ีคลายคลึงกับ
จารกึ ปราสาทแปรรปู เปนอยา งมาก จงึ ตัง้ ขอ สนั นษิ ฐานวากวผี แู ตง นา จะเปนคนเดียวกนั

อนึ่ง ขอดอยของการแปลเนื้อหาในจารึกท่ีอาจเกิดขึ้นได คือ โดยเหตุท่ีจารึกแมบุญ
ตะวันออกแตงขึ้นดวยภาษาสันสกฤตซ่งึ มีพ้ืนฐานมาจากอารยธรรมอินเดียเปนสําคัญ ดงั นัน้ ผูอาน
จึงตองมีความรูความเขาใจในเรื่องวัฒนธรรมอินเดียและภารตวิทยาเปนอยางดีจึงจะทําใหมองเห็น
ภาพลกั ษณทีเ่ ดน ชดั ทัง้ หมดได หากขาดความรูใ นเรือ่ งนีแ้ ลว จะทาํ ใหผูอานไมสามารถเขาถึงเน้ือหาท่ี
ลึกซ้ึงในมิติกวางกวาการแปลความในเบ้ืองตนและความงดงามตามลักษณะกวีนิพนธที่มีปรากฏ
อยางหลากหลายได และดวยเหตุท่ีภาษาสันสกฤตเปนภาษาท่ีมากดวยดวยถอยคําท่ีหลาก
ความหมาย การใหความหมายคําศัพทและการวิเคราะหเน้ือหาท่ีปรากฏจึงตองคํานึงถึงเสมอวากวี
ตอ งการส่ือถึงอะไรในการแตง การตีความตามความเขาใจของผูแปลแตละทานจึงอาจแตกตางกันไป
ไดห ลายประการ

การปรวิ รรตและแปลขอมูลจารึกแมบุญตะวันออกจากภาษาสันสกฤตเปนภาษาไทยจะ
ชวยอํานวยประโยชนใหผไู มส ันทัดในภาษาสนั สกฤตไดเ ขาใจงายขึ้น และสามารถนําไปตอ ยอดขอมูล
เดิมท่ีมอี ยูใหเพื่อใหเห็นบริบททางประวัติศาสตร และภาพสะทอนทางวฒั นธรรมดานตางๆ ชัดเจน
ย่ิงขึ้น ซ่ึงจารึกน้ีนอกจากเปนคลังขอมูลทางดานประวัติศาสตรขั้นปฐมภูมิที่นาเช่ือที่สุดแลว ยังมี
คุณคาทางดานวรรณศิลป การตีความและการวิเคราะหอลังการทําใหมองเห็นมิตขิ องเนื้อความใน
จารึกไดก วางขวางลึกซงึ้ และชดั เจนข้ึนกวาการแปลในเบ้ืองตน และอาจใชเปนแนวทางในการศึกษา
คน ควา จารึกภาษาสนั สกฤตใหข ยายกวา งขนึ้ ตอ ไปในภายภาคหนา

จารกึ แม่บญุ ตะวันออก • 333481

รายการอางอิง

ภาษาไทย
กรมศิลปากร. ประวัติศาสตร-โบราณคดี กมั พูชา. กรุงเทพฯ: บริษัทประชาชน, 2536. (จัดพิมพ

เน่อื งในวโรกาสสมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดําเนิน
ทรงเปด พพิ ิธภัณฑสถานแหงชาตพิ ิมาย 4 สงิ หาคม 2536).
. ประวตั ิศาสตรและโบราณคดีเมืองศรมี โหสถ 2. กรุงเทพฯ: สมาพันธ, 2536.
. ศพั ทานุกรมโบราณคดี. กรงุ เทพฯ: รงุ ศิลปการพิมพ, 2550. (จัดพิมพเพื่อเฉลิมพระ
เกียรติพระบาทสมเด็จปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาสเฉลิมพระ
ชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550).
. หอสมุดแหงชาติ. จารึกในประเทศไทย เลม 3 อักษรขอมพุทธศตวรรษที่ 15-16.
กรงุ เทพฯ: โรงพิมพภ าพพิมพ, 2529.
กระทรวงศึกษาธิการ. กรมวิชาการ. สํสกฤต-ไท-อังกฤษ อภิธาน. กรุงเทพฯ: ครุ ุสภาลาดพราว,
2511.
กรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย. ภารตวิทยา. พิมพคร้ังที่ 3 ปรับปรุงแกไขเพิ่มเติม. กรุงเทพฯ: ศยาม,
2537.
. มหาภารตยุทธ. พมิ พค รั้งท่ี 13. กรุงเทพฯ: ศยาม, 2552.
กวิฏ ตัง้ จรัสวงศ. ปราสาทแมบุญตะวันออก. เขาถึงเม่ือ 2 ตุลาคม 2558. เขาถึงไดจาก www.art-
in-sea.com /data/cambodia-art/itemlist/tag/ปราสาทแมบ ุญตะวันออก.html
กังวล คัชชิมา. “คํายืมบาลีสันสกฤตในภาษาเขมร.” วิทยานิพนธปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชา
ภาษาเขมร บณั ฑติ วทิ ยาลยั มหาวทิ ยาลัยศลิ ปากร, 2548.
กุสมุ า รักษมณ.ี การวิเคราะหว รรณคดีไทยตามทฤษฎวี รรณคดสี นั สกฤต. พิมพครั้งท่ี 2 แกไขและ
เพม่ิ เติม. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวทิ ยาลัยศิลปากร,
2549.
โครงการสืบสานมรดกและวัฒนธรรมไทย. ปราสาทหินและทับหลงั . กรงุ เทพฯ: สตารปร๊นิ ท, 2549.

342 • จารึกแม่บุญตะวนั ออก 339

จันทบุรีนฤนาท, พระเจาบรมวงศเธอ กรมพระ. ปทานุกรม บาลี ไทย องั กฤษ สันสกฤต. พิมพ
ครัง้ ที่ 5. กรงุ เทพฯ: คณะกรรมาธิการศาสนา ศลิ ปะและวฒั นธรรม สภาผูแทนราษฎร

, 2553. (พิมพเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว เน่ืองในโอกาสพระ

ราช-พิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 84 พรรษา 5 ธันวาคม 2554 และเพื่อเฉลิม

พระเกียรติสมเด็จพระนางเจาสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ เน่ืองในโอกาสพระราชพิธี

มหามงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 12 สิงหาคม 2553).

จิโต, มาดแลน. ประวัติเมืองพระนครของขอม. พิมพครั้งท่ี 4. แปลจาก Histoire d’Angkor. แปล
โดย หมอมเจาสภุ ัทรดศิ ดศิ สกลุ . กรุงเทพฯ: มตชิ น, 2552.

จิรพฒั น ประพันธว ทิ ยา, “ความสมั พนั ธร ะหวางศาสนาพุทธและศาสนาพราหมณ.” ศลิ ปวฒั นธรรม
13, 9 (กรกฎาคม 2535): 96-117.

. “คําบรรยายเร่ือง จารึกสันสกฤตในอินเดียและกัมพูชา.” ใน ภาษา-จารึก 7, 33-43.
กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2544.

(เนื่องในวาระเกษียณอายุราชการ ผูชวยศาสตราจารย ดร. จิรพัฒน ประพันธวิทยา

พฤษภาคม 2544).

, ผูแปล. “สถานภาพปจจุบันของงานวิจัยเกี่ยวกับจารึกภาษาสันสกฤตในกัมพูชา

ขอสังเกตบางประการ.” โบราณคดี ฉบับพิเศษ ออกในวาระครบรอบ 40 ป คณะ
โบราณคดี มหาวทิ ยาลัยศิลปากร, (2537): 45-57.
. พระตรมี รู ต.ิ กรุงเทพฯ: เทวสถานโบสถพรามณ, 2546.
จิรพัฒน ประพนั ธวทิ ยา และอเุ ทน วงศส ถติ ย. รายงานการวจิ ัยจารึกหนั ไชย. กรุงเทพฯ: ภาควิชา
ภาษาตะวนั ออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2557.

จําลอง สารพัดนึก. ประวัติวรรณคดีสันสกฤต 1. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพมหาวิทยาลัยรามคําแหง,
2546.

ชะเอม แกวคลา ย. จารึกปราสาทแปรรปู . กรงุ เทพฯ: รงุ ศลิ ปก ารพิมพ, 2543.
. “ถ้าํ ปราสาทหรอื ถํา้ ภูหมาใน.” ใน โบราณคดีเขอ่ื นปากมลู , 75-77. สายัณต ไพรชาญ
จติ ร, บรรณาธิการ. กรุงเทพฯ: รงุ ศิลปก ารพิมพ, 2535).

. “ศลิ าจารกึ พระเจา มเหนทรวรมัน.” ศลิ ปากร 31, 5 (พฤศจกิ ายน-ธนั วาคม 2530):
79-84.

แชนดเ ลอร, เดวิด. ประวัติศาสตรกมั พูชา. พิมพคร้ังท่ี 4. แปลจาก A history of Cambodia. แปล
โดย พรรณงาม เงา ธรรมสาร และคณะ. กรุงเทพฯ: มตชิ น, 2552.

จารึกแมบ่ ญุ ตะวนั ออก • 334433

เซเดส, ยอรช. เมืองพระนคร นครวัด นครธม. พิมพคร้งั ที่ 3. แปลจาก Angkor An Introduction.
แปลโดย ปราณี วงศเทศ. กรุงเทพฯ: มตชิ น, 2536.

ดวงธิดา ราเมศวร. 2 อารยธรรมย่ิงใหญแหงอาเซีย อินเดีย-จีน. กรุงเทพฯ: มยิกสํานักพิมพ,
2549.

ทรงธรรม ปานสกุณ. “รองรอยพระพุทธศาสนาในอาณาจักรเขมรโบราณกอนพุทธศตวรรษที่ 17.”
วิทยานิพนธปริญญามหาบัณฑิต สาขาวชิ าภาษาเขมร บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย
ศลิ ปากร, 2548.

ทองหลอ วงษธรรมา. ปรัชญาอนิ เดยี . กรุงเทพฯ: โอเดยี นสโตร, 2535.
เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมาร,ี สมเด็จพระ. “จารึกพบท่ีปราสาทพนมรุง.” วิทยานิพนธ

ปริญญามหาบัณฑติ สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก บัณฑติ วิทยาลัย มหาวิทยาลัย
ศลิ ปากร, 2521.
ธิดา สาระยา. อาณาจักรเจนละ ประวัติศาสตรอีสานโบราณ. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: พิฆเณศ
พร้นิ ทต ง้ิ เซน็ เตอร, 2546.
นยิ ะดา เหลา สนุ ทร. วัตนาการของแบบเรียนภาษาไทย. กรุงเทพฯ: ลายคาํ , 2552.
บญุ มี แกน แกว. ปรัชญา. พมิ พค รั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร, 2541.
ประพจน อศั ววิรุฬหการ. “ความเชื่อและศาสนากับสงั คมไทย.” ใน ประมวลสาระชุดวิชา ไทย
ศึกษา หนว ยที่ 6 สาขาวชิ าศิลปศาสตร สาํ นกั พมิ พ
มหาวิทยาลัยสโุ ขทัยธรรมาธิราช, พมิ พค ร้ังที่ 21 ปรบั ปรงุ ครั้งท่ี 2. 279-322.
นนทบุรี: สํานกั พิมพมหาวิทยาลัยสุโขทัย-
ธรรมาธิราช, 2537.
ประยงค แสนบุราณ. ปรชั ญาอินเดีย. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร, 2547.
ปราณี ฬาพานชิ , ผแู ปล. สวุ ฤฺ ตตฺ ดลิ ก : ยอดแหง ฉนั ทวรรณพฤตท่ีงดงาม. กรงุ เทพฯ: จฬุ าลงกรณ-
มหาวทิ ยาลัย, 2542.
ปรียา หิรัญประดษิ ฐ. การศกึ ษาวรรณคดีสมัยอยธุ ยา. กรงุ เทพฯ: โรงพมิ พม หาวทิ ยาลัยสโุ ขทัย-
ธรรมาธริ าช, 2549.
ผาสขุ อินทราวุธ. “ตราดินเผารูปคช-ลกั ษมีและกเุ วรจากเมืองนครปฐม.” เมืองโบราณ 9, 3
(สงิ หาคม-พฤศจิกายน 2526): 92-101.
. ประวัตศิ าสตรอินเดียโบราณ. นครปฐม: แผนกบริการกลาง สาํ นกั งานอธิการบดี
พระราชวังสนามจันทร มหาวิทยาลยั ศิลปากร, 2522.
. รปู เคารพในศาสนาฮนิ ด.ู กรุงเทพฯ: คณะโบราณคดี มหาวทิ ยาลัยศลิ ปากร, 2540.

344 • จารกึ แม่บุญตะวันออก 341

. สุวรรณภูมจิ ากหลักฐานโบราณคด.ี กรุงเทพฯ: ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี
มหาวทิ ยาลัยศิลปากร, 2548.

พระคนั ธสาราภวิ งศ (ธรรมาจริยะ อภิวังสะ). วตุ โตทัยมัญชรี. กรุงเทพฯ: ธรรมสภา, 2544. (เนื่อง
ในโอกาสมงคลอายุ 81 ป พระธัมมานันทมหาเถระ อัครมหาบัณฑิต เจาสํานักเรียน

บาลีใหญทามะโอ จังหวดั ลําปาง 8 มกราคม 2544).

ฟน ดอกบวั . ปวงปรัชญาอินเดยี . พมิ พครัง้ ท่ี 2. กรงุ เทพฯ: ศยาม, 2555.
ภรตมนุ .ี นาฏยศาสตร. แปลและเรยี บเรยี งโดย แสง มนวิทูร. กรุงเทพฯ: กรมศลิ ปากร, 2541.
ภฏั ฏาจารยะ, กมเลศวร. ศาสนาพราหมณในอาณาจกั รขอม. พิมพค รงั้ ท3่ี . แปลโดย หมอมเจา

สภุ ัทรดศิ ดศิ กลุ . กรงุ เทพฯ: อมรนิ ทรพริ้นติง้ แอนดพ ับลิชชิ่ง, 2547.

มงกฎุ เกลา เจา อยูหัว, พระบาทสมเดจ็ . เทพเจา และสิง่ นารู พระราชานิพนธ ร.6. กรงุ เทพฯ:
โสภณการพมิ พ, 2556.

มยุรี วีระประเสริฐ. “ประวัติราชอาณาจักรกัมพูชาโบราณโดยสังเขป.” ใน โบราณคดีและ
ประวัติศาสตรในประเทศไทย, 215-239. สวาง เลิศฤทธิ์, บรรณาธิการ. กรุงเทพฯ:
ภาควชิ าโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลยั ศิลปากร, 2545.

เมธินี จิระวัฒนา. “เหรียญตรารุนเกาท่ีพบในประเทศไทย ระหวางพุทธศตวรรษท่ี 11-15.”

ศลิ ปากร 34, 2 (2534): 69-85.
ราชบัณฑิตยสถาน. ปรชั ญาอนิ เดยี . พมิ พค รัง้ ท่ี 4. กรงุ เทพฯ: อรณุ การพมิ พ, 2555.

. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพคร้ังที่ 2. กรุงเทพฯ: นาน
มีบุค สพ บั ลเิ คชนั่ ส, 2554.

. พจนานกุ รมศพั ทศาสนาสากล อังกฤษ-ไทย, พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อรุณการพิมพ,
2548.

รงุ โรจน ธรรมรงุ เรือง. ปราสาทขอมในดินแดนไทย. กรุงเทพฯ: มตชิ น, 2548.
รงุ โรจน ธรรมรุงเรือง และศานติ ภักดคี าํ . ศลิ ปะเขมร. กรุงเทพฯ: โรงพิมพม ตชิ นปากเกรด็ , 2557.
วาคภฺ ฏ. อลงั การศาสตร. แปลโดย ป.ส. ศาสตร.ี กรงุ เทพฯ: กรมศลิ ปากร, 2550.
วิทยา ศกั ยากินนั ท. ศาสนาฮนิ ด.ู กรุงเทพฯ: สาํ นักพิมพมหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร, 2549.
วิสุทธ บุษยกุล. แบบเรียนภาษาสันสกฤต. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพรผลงานวิชาการ คณะ

อักษรศาสตร จุฬาลงกรณม หาวทิ ยาลัย, 2554.

ศานติ ภักดีคาํ . ครุฑ. กรงุ เทพฯ: อมรินทรพ ริน้ ตงิ้ แอนดพ ับลชิ ชง่ิ , 2556.
. นาค. กรงุ เทพฯ: อมรินทรพรนิ้ ตง้ิ แอนดพ บั ลิชช่ิง, 2556.

จารกึ แมบ่ ุญตะวันออก • 3425

. “สันสกฤตศึกษาในประเทศกัมพูชาในคริสตศตวรรษท่ี 20.” มนุษยศาตรปริทรรศน
23, 2 (2544): 21.

ศุภมาศ เชยศกั ด.ิ์ “เทวมี าหาตมยะ : การบชู าสรรเสรญิ เทวีในวรรณคดีสนั สกฤต.” วิทยานพิ นธ
ปรญิ ญามหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาบาลีและสันสกฤต บณั ฑิตวทิ ยาลยั จฬุ าลงกรณ-
มหาวิทยาลัย, 2552.

ศรีสุรางค พูลทรพั ย และสุมาลย บา นกลวย, ตัวละครในรามเกียรต์ิ : ลักษณะความเปน มาและ
พฤติกรรมของตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ เปรียบเทียบกับตัวละครในมหากาพย
รามายณะ. กรุงเทพฯ: ธเนศวรการพมิ พ, 2525.

สมบัติ จันทรวงศ และชัยวัฒน สถาอานันท. “ปรัชญาผูปกครองตะวันออก.” ใน เอกสารการสอน
ชุดวชิ า ปรชั ญาการเมอื ง หนว ยท่ี 13 สาขาวชิ ารัฐศาสตร สํานกั พิมพมหาวิทยาลัย
สุโขทัยธรรมาธิราช, พิมพครั้งท่ี 30, 615-645. นนทบุรี: สํานักพิมพมหาวิทยาลัย
สโุ ขทัยธรรมาธิราช, 2555.

สมพร สิงโต. “ความสมั พันธระหวางรามายณะของวาลมีกิและรามเกียรต์ิพระราชนิพนธในรัชกาลที่
1.” วทิ ยานิพนธปริญญามหาบณั ฑิต สาขาวิชาภาษาไทย บณั ฑติ วิทยาลัย จุฬาลงกรณ
มหาวทิ ยาลัย, 2520.

สมคั ร บุราวาศ. ปรชั ญาพรหมณในสมัยพทุ ธกาล. พิมพค รงั้ ท่ี 2. กรงุ เทพฯ: ศยาม, 2554.
สยาม ภัทรานปุ ระวัติ. “ลักษณะกาวยในจารึกสนั สกฤตที่พบในประเทศไทย.” ใน ภาษา-จารึก 9,

277-291. กรงุ เทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวนั ออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลยั ศิลปากร,
2546. (จัดพิมพเ น่ืองในวาระฉลองอายุครบ 7 รอบของศาสตราจารย ดร.ประเสรฐิ ณ
นคร 21 มีนาคม 2546).
สรวง ศรีเพ็ญ, พระยาสัจจาภิรมย. เทวกาํ เนิด. พิมพคร้ังที่ 18. กรุงเทพฯ: อมรินทรพร้ินติง้ แอนด
พบั ลิชชง่ิ , 2556.
สรศักด์ิ จันทรวัฒนกุล. ประวัติศาสตรและศิลปะแหงอาณาจักรของโบราณ. กรุงเทพฯ: พิมพ
ฟส ิกสเซ็นเตอร, 2551.
. 30 ปราสาทขอมในเมืองพระนคร. กรงุ เทพฯ: พิมพฟสกิ สเซน็ เตอร, 2551.
สุนทร ณ รงั ส.ี ปรัชญาอนิ เดยี : ปรัชญาและลัทธ.ิ กรุงเทพฯ: บพธิ การพมิ พ, 2521.
สุนทรี พิรุณสาร. “อักษรขอมสมัยพระนคร.” วิทยานิพนธปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาจารึก
ภาษาไทย บณั ฑติ วิทยาลยั มหาวทิ ยาลยั ศลิ ปากร, 2524.
สุเชาว พลอยชุม, แปลและเรยี บเรียง. สุนทรียศาสตร ปญ หาและทฤษฏีเก่ียวกับความงามและ
ศิลปะ. นครปฐม: โรงพิมพมหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั , 2545.

346 • จารึกแม่บญุ ตะวนั ออก 343

สุภัทรดิศ ดิศกุล, หมอมเจา. ประวัติศาสตรศิลปะประเทศใกลเคียง, พิมพครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ:
มติชน, 2549.

. ประวัติเอเชยี อาคเนย ถงึ พ.ศ.2000, พมิ พค ร้ังท่ี 4. กรงุ เทพฯ: สามลดา, 2549.
. ศิลปะขอม. กรงุ เทพฯ: ครุ ุสภาลาดพราว, 2539.
. ศิลปะในประเทศไทย. พิมพค ร้งั ที่ 13. กรงุ เทพฯ: โรงพิมพม ตชิ นปากเกรด็ , 2550.
. “ศลิ าจารึกโวคาญ.” โบราณคดี 3, 3 (มกราคม-มีนาคม 2514): 36-37.
เสาวภา เจรญิ ขวญั , วรรณคดสี นั สกฤต. ภาควชิ าภาษาไทย คณะมนุษยศ าสตร

มหาวิทยาลยั เชยี งใหม, 2526.

อนมุ านราชธน, พระยา. วฒั นธรรมและประเพณตี า งๆของไทย. กรุงเทพฯ: คลังวิทยา, 2514.
อรุณศกั ดิ์ ก่งิ มณ.ี ตรมี รู ติ อภมิ หาเทพของฮนิ ดู. กรุงเทพฯ: ดา นสุทธาการพมิ พ, 2551.

. ทพิ นยิ ายจากปราสาทหนิ . กรงุ เทพฯ: ดานสทุ ธาการพมิ พ, 2555.
อัญชนา จิตสุทธิญาณ และคณะ. การศึกษาวิจัยจารึกกลุมปราสาทตาเมือน. กรุงเทพฯ: ภาควิชา

ภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวทิ ยาลัยศลิ ปากร, 2555.

อาทติ ย สุขดี. กัมพชู า. กรงุ เทพฯ: แอปปา พร้ินตง้ิ กรปุ , 2556.
อารี วิชาชัย. ปรัชญาธรรมของศาสนาพราหมณ-ฮินดู. กรงุ เทพฯ: ภาควิชาปรัชญาและศาสนา

คณะมนุษยศาสตร มหาวิทยาลยั ศรนี ครินทรวโิ รฒ, 2543.

อุไรศรี วรศะริน. ประชุมอรรถบทเขมร รวมบทความวิชาการของศาสตราจารยเกียรติคุณ ดร.
อุไรศรี วรศะริน. กรงุ เทพ : อมรนิ ทรพ รน้ิ ตง้ิ แอนดพับลิชช่ิง, 2545. (จัดพิมพเน่ืองใน
งานพระราชทานเพลิงศพศาสตราจารยเกียรติคุณ ดร. อุไรศรี วรศะริน 8 ตุลาคม

2545).

ฮอลล, ด.ี จี.อี. ประวตั ิศาสตรเ อเชยี ตะวันออกเฉียงใต สุวรรณภูมิ-อุษาคเนยภาคพสิ ดาร. พิมพครั้ง
ท่ี 3. แปลจาก A history of South-East Asia. ชาญวิทย เกษตรศริ ิ, บรรณาธิการ.

กรุงเทพฯ: มูลนธิ โิ ตโยตาประเทศไทย, 2549.

ภาษาตา งประเทศ

Apte, V. G. The Concise Sanskrit-English Dictionary. Reprint. Delhi: Motilal
Banarsidass, 1983.

. The Practical Sanskrit-English Dictionary. Reprint. Delhi: Motilal
Banarsidass, 1985.

. “Sanskrit Prosody.” In The Student’s Sanskrit-English Dictionary. New

Delhi: Shri Jainendra Press, 1982

จารึกแมบ่ ญุ ตะวนั ออก • 33447

Asian Historical Architecture [pseud]. East Mebon Temple-Angkor-Cambodai,
Accessed October 8, 2015. Available from http://www.orientalarchitecture.
com/ cambodia/angkor/eastmebon.php

Basak, Radhagovinda, and Kamaleswar Bhattacharya. “Inscriptions : Their Literary
Value.” In The Cultural Heritage of India, V vols. 2 nd ed. enl. Edited by
Suniti kumar chatterji. Calcutta: The Ramakrishna Mission Institute of
Culture, 1978 : 390-416.

Bhattacharji, Sukumari. Buddhist Hybrid sanskrit Literature. Calcutta: The Asiatic
Society, 1992.

Bhattacharya, J.N., and Nilanjana Sarkar, ed. Encyclopaedic Dictionary of Sanskrit
Literature. Delhi: Global Vision Publishing House, 2004.

BhamÆ aha. KaÆvyaÆlaṅkaÆra. Translated by P.V. Naganatha Sastry. Delhi: Motilal
Banarsidass, 1991.

Briggs, Lawrence Palmer. The ancient Khmer Empire. Philadelphia: The Americn
Philosophical Society, 1951.

Brown, Charles Philip. Sanskrit Prosody and Numerical Symbols Explained . London:
Trübner & Co., 1869.

Cambodia News and Information [pseud]. East Mebon Temple. Accessed October 8,
2015. Available from http://www.storeboard.com/cambodianewsandinfor
mation /images/east-mebon-temple/53847

Chakravarti, Adhir. The Sdok Kok Thom Inscription, I, II. vols. Calcutta: Sri R.C.
Ghosh, B.A. at Literary Press &Publicity, 1974.

Chirapat Prapandvidya. “Three inscriptions belonging to the reign of King Bhavavarman
II of Chenla Kingdom Found in Thailand,” In 16th World Sanskrit
Conference, 76-90. Bangkok: Silpakorn University, 2015.

Cœdès, George. Inscriptions du Cambodge. I-VIII vols. Hanoi: Imprimarie d’ Extrême-
Orient, 1937-1966.

. “Les Inscriptions de Bat Chum (Cambodge).” Journal asiatique 10, 12 (1908),

213-251.
. The Indianized States of Southeast Asia , Edited by Walter F. Vella.

Translated by Susan Brown Cowing. Honolulu: East-West Center Press,
1968.
Dasgupta, Surendranath. A History of Indian Philosophy. Delhi: Motilal Banarsidass,
2012.
David, T. W. Rhys. Buddhist India. 3rd ed. London: T. Fisher Unwin, 1911.

Daweewarn, Dawee. BrahÆ manism in South-East Asia (From The Earliest Time to 1445
A.D.). New Delhi: Sterling Publishers Private, 1982.

Dayananda, S. Samskara Vidhi. Ajmer: Vedic Ajmer Samvata, 1975.
Deussen, Paul. The Philosiphy of The Upanishads. Delhi: Oriental Publishers, 1972.
Edgerton, Franklin. Buddhist Hybrid Sanskrit Grammar and Dictionary. 2 Vols.

Reprinted. Delhi: Banarasidass, 1972.
Finot, L. Inscriptions d’Angkor. Hanoi: Imprimarie d’ Extrême-Orient, XXV, 1925.
Freeman, Michael, and Claude Jacques. Ancient Angkor. Bangkok: Amarin Printing,

2011.

348 • จารกึ แม่บญุ ตะวนั ออก 345

Hargovinda, Sastri. Naisáadha-kaÆvya, Part II. Vanarasi: Chowkhamba Sanskrit Series
Office, 1967.

Higham, Charles F.W. Encyclopedia of ancient Asian civilizations. New York: Facts On
File, 2004.

Hopkins, Edward Washburn. Epic Mythology. Varanasi: Indological Book House,1968.

Indana (Julapan), Supatra. “A Crical Study of KaÆvya in Sanskrit Inscriptions in India

and Cambodia.” Ph.D. Thesis, University of Pune, 2003.
Jacques, Claude. Angkor Résidences Des Dieux. Bangkok: River Book, 2007.
Kale, M. R. A Higher Sanskrit Grammar . Reprint. Delhi: Motilal Banarsidass, 2011.
Kane, P.V. History of Sanskrit Poetics. Reprint. Delhi: Motilel Banarasidass, 1994.
Karl H. Potter, ed. Encyclopedia of Indian Philosophies. 8 Vols. Delhi: Motilal

Banarsidass, 1978.
Keith, A. Berriedale. A History of Sanskrit Literature. London: Oxford University,

1966.
. The Religion and Philosophy of the Veda and Upanishads. Delhi: Motilal

Banarsidass, 1976.
Kimura, Ryukan. A Historical Study of the Terms HínayaÆn and mahayÆ anÆ and the

Original of MahayÆ aÆn Buddhism . Delhi: Indological Book Corporation,
1978.
Kumar, Pushpendra. The Visná uá MahaÆpuraÆnáam. Translated by Manmattha Nath Dutt.
Delhi : Eastern Book Linkers, 2005.
Laman, Charles Rockwell. A Sanskrit Reader. Cambridge: Harward University Press,
1959.
Macdonell, Arthur Anthony. A History of Sanskrit Literature. New York: D. Appleton
and Company, 1900.
Macdonell, Arthur Anthony. A Practical Sanskrit Dictionary. Reprint. London: Oxford
University Press, 1958.
. A Vedic Reader for Students . Oxford: Clarendon, 1917.
Majumdar, R.C. Inscriptions of Kambuja. Calcutta: The Asiatic Society, 1953.
Majumda, R.C., and Ramesh Chandra. Kambuja-Deßa : An ancient Hindu colony in
Cambodai. Reprint. Philadelphia: Institute for the Study of Human Issues,
1980.
Malalasekera, G.P. Dictionary of Pali Proper Names. 3 Vols. Oxford: The Pali Text
Society, 1997.
Mammatáa. KaÆvyaprakaÆsha of Mammataá . Translated by Ganganath Jha. Varnasi:
Bharataya Vidya Prakashan, 1967.
Mani, Vettam. PuraÆniá c Encyclopaedia . Reprint. Delhi: Motilal Banarsidass, 1975.
Mohana, S.R.S. Sri Guru Charitre. Edited by Revathi Sampath Kumaran. Bangalore:
Kalyani Mohana, 1999.
Monier-Williams, Monier. A Sanskrit-English dictionary : etymologically and
hilologically arranged with secial reference to Cognate Indo-European
languages. Delhi: Motilel Banarsidass, 1979.
Organ, Troy Wilson. Hinduism : Its Historical Development. New York: Barrson’
Educational Series, 1974.
Rajbali Pandey. Hindu Samsá kaÆras. Delhi: Motilal Banarsidass, 1987.

จารกึ แมบ่ ุญตะวนั ออก • 33469

Ramanohur, K., and M. Ramanohur. Hinduism For All. Delhi: Tandon Publications,
1982.

Ram Narayana. Manusmrtá i. Bombay: Nirnaya Sagar, 1946.
Rangarajan, L.N. Kautilya The Arthashastra. New Delhi: Penguin Books, 1992.
remorkmoto [pseud]. East Mebon Temple. Accessed October 2, 2015. Available from

http://remorkmoto.com/temples-of-angkor/angkor-large-circuit/east-mebon-
temple/

Sharan, Mahesh Kumar. Select Cambodian Inscriptions (The Mebon And Pre Rup
Inscriptions of Rajendravarman II ). New Delhi: S.N. Publications, 1981.

. Studies in Sanskrit Inscriptions of Ancient Cambodia. New Delhi: Abhinav
Publications, 1974.

Singh, Dharam Vir. Hinduism : An Introduction. 2nd ed. Jaipur: Travel Wheels, 1994.
Vickery, Michael. History of Cambodai. Phnom Penh: Pre-Ankor Studies Society, 2002.
ViśvanatÆ ha. Tha SahÆ ityadarpanáa. Translated by P.V. Kane. Delhi: Motilal Banarsidass,
1974.
Warder, A.K. Indian KavÆ ya Literature. 4 vols. Delhi: Motilal Banarsidass, 1972-1983.
Williams, Monier. Sanskrit-English Dictionary. 16th ed. Delhi: Motilal Banarsidass,

2011.
Wilson, H.H. Rág-Veda Samhitaá. I Vol. Delhi:Nag Publishers, 1977.
Winternitz, Maurice. History of Indian Literature . 2 Vols. Translated By S, Ketkar and

H. Khon. 3rd ed. Delhi: Munhiram Manoharlal Publishers Pvt., 1991.
Wongsathit, U-tain. “Sanskrit Names in Cambodian Inscriptions.” Ph.D. Thesis,

University of Pune, 2012.

350 • จารกึ แมบ่ ญุ ตะวนั ออก

350

कृ तावकाशं भवु ने िवभु ा-
दृ मगै िु णिभमह ीयः ।
सं तु े शगनु ानवु ं
यशो यदीयं खिमवाकलम॥्

krátaÆvakaÆßamá bhuvane vibhutvadÆ
asprsá átáam anyair gunáibhir mahíyahá |
samvá yaßnute ßabdagunáaÆnuvandhamá
yaßo yadíyamá kham ivaÆkalaṅkam ||

กฤฺ ตาวกาศํ ภุวเน วิภตุ วฺ าทฺ
อสปฺ ฤฺ ษฏฺ มฺ อนไฺ ยรฺ คุณภิ ริ ฺ มหยี ะ |
สํวยฺ ศนฺ เุ ต ศพฺทคณุ านวุ นธฺ ํ
ยโศ ยทยี ํ ขมิวากลงฺกํ ||

ภาคผนวก
ตารางเทยี บอกั ษรและหลกั การปรวิ รรต

(ก) (ก)

ตารางเทยี บอกั ษรเทวนาคร-ี โรมนั -ไทย

ภาษาสนั สกฤต
พยัญชนะวรรค
ṅ งฺ ก วรรค क् k กฺ ख ् kh ขฺ ग ् g คฺ घ ् gh ฆฺ ङ् ṅ งฺ

ñ ญฺ จ วรรค च ् c จฺ � ch ฉฺ ज ् j ชฺ झ ् jh ฌฺ ञ ् ñ ญฺ

् ṇ ณฺ ฏ วรรค � ṭ ฏฺ � ṭh ฐฺ � ḍ ฑฺ � ḍh ฒฺ ण् ṇ ณฺ

n นฺ ต วรรค त ् t ตฺ थ ् th ถฺ � d ทฺ ध ् dh ธฺ न ् n นฺ

् m มฺ ป วรรค प ् p ปฺ फ् ph ผฺ ब ् b พฺ भ ् bh ภฺ म ् m มฺ

v วฺ อวรรค พยัญชนะอวรรค ल ् l ลฺ व ् v วฺ
h หฺ य ् y ยฺ र् r รฺ स ् s สฺ � h หฺ
श ् ś ศฺ ष ् sá ษฺ

มัน/ไทย สระลอย/สระจม โรมัน/ไทย สระ สระลอย/สระจม โรมัน/ไทย
ā อา
อา अ - a อआ ◌ा ī อี
ū อู
อี इ ि◌ i อิ ई ◌ी ṝ ฤา
e เอ
อู उ ◌ु u อุ ऊ ◌ू o โอ

ฤา ऋ ◌ृ ṛ ฤॠ ◌ॄ

เอ ऌ ◌ॢ ḷ ฦए ◌े

โอ ऐ ◌ै ai ไอ ओ ◌ो

औ ◌ौ au เอา

(ข)

อนสุ วาระและวิสรคะ
เทวนาครี โรมัน/ไทย

अं ◌ं aṃ อํ

अः ◌ः aḥ อะ

หลักการปรวิ รรต

1. พยัญชนะอักษรเทวนาครีท่ีมีเคร่ืองหมายวิราม ( ◌् ) อยู่ใต้ ถือว่าไม่มีสระใดผสมอยู่
ออกเสียงตามลําพังไม่ได้ เช่น क् च् � त् प् ปริวรรตเป็นอักษรโรมันดังน้ี k c ṭ t p และเมื่อ
ปรวิ รรตเปน็ อักษรไทยจะใสเ่ ครือ่ งหมายพนิ ทุ ( . ) ไว้ใต้ดังนี้ กฺ จฺ ตฺ ฏฺ ปฺ
2. พยัญชนะอักษรเทวนาครีท่ีมีเคร่ืองหมายวิรามอยู่ใต้ ไม่ว่าจะตามหลังสระใดก็ตาม
ถือว่าพยัญชนะนั้นเป็นตัวสะกด เม่ือปริวรรตเป็นอักษรโรมันจะเขียนเฉพาะรูปพยัญชนะและเม่ือ
ปริวรรตเป็นอักษรไทยจะใส่เครอ่ื งหมายพินทุไว้ใต้ เชน่
भगवान ् อกั ษรโรมัน = bhagavān อักษรไทย = ภควานฺ
कु लात ् อกั ษรโรมนั = kulāt อักษรไทย = กุลาตฺ
3. พยัญชนะอักษรเทวนาครีท่ีไม่มีเครื่องหมายวิรามอยู่ใต้และไม่มีรูปสระใดผสมอยู่จะ
ถือว่าพยัญชนะนั้นมีสระ อะ ผสมอยู่ เช่น ङ ञ ण न म เมื่อปริวรรตเป็นอักษรโรมันจะใส่ a ผสมกับ
พยัญชนะน้ัน ดังน้ี ṅa ña na na ma และเม่ือปริวรรตเป็นอักษรไทยจะไม่ใส่เครื่องหมายพินทุไว้ใต้
ดังนี้ ง ญ ณ น ม
4. พยัญชนะอักษรเทวนาครีครึ่งรูปที่ใช้เป็นตัวสะกด ไม่ว่าจะตามหลังสระใดก็ตาม
ถือว่าพยัญชนะนั้นเป็นตัวสะกด เม่ือปริวรรตเป็นอักษรโรมันจะเขียนเฉพาะรูปพยัญชนะและเม่ือ
ปรวิ รรตเปน็ อักษรไทยจะใส่เครอ่ื งหมายพนิ ทไุ วใ้ ต้ เชน่
पु�प อกั ษรโรมนั = puṣpa อักษรไทย = ปุษปฺ
िभक्षु อักษรโรมนั = bhikṣu อกั ษรไทย = ภิกษฺ ุ
5. พยัญชนะอักษรเทวนาครีคร่ึงรูปซ่ึงควบกล้ํากับพยัญชนะอ่ืน ไม่ได้ใช้เป็นตัวสะกด
เม่ือปริวรรตเป็นอักษรโรมันจะเขียนเฉพาะรูปพยัญชนะและเมื่อปริวรรตเป็นอักษรไทยจะใส่
เครอ่ื งหมายพนิ ทไุ ว้ใต้ เช่น
क्षित्रय อักษรโรมนั = kṣatriya อกั ษรไทย = กฺษตรฺ ยิ
प्रिणधान อกั ษรโรมัน = pranidhāna อักษรไทย = ปฺรณิธาน
6. พยัญชนะอักษรเทวนาครีท่ีควบกลํ้ากับพยัญชนะ ย ร ล ว หรือ ษ และผสมกับ
สระ เอ ไอ โอ เอา เม่ือปริวรรตเป็นอักษรโรมันจะเขียนรูปสระต่อท้ายพยัญชนะที่ควบกล้ํานั้น และ
เมื่อปรวิ รรตเป็นอกั ษรไทยจะเขียนรูปสระไว้หนา้ และ/หรอื ครอ่ มพยัญชนะควบกล้ํานัน้ เชน่
प�ु येन อกั ษรโรมนั = puṇyena อกั ษรไทย = ปุเณยฺ น

(ค) (ค)
क्षेत्रे อกั ษรโรมนั = kśetre
อักษรไทย = เกฺษเตรฺ (ค)

ษยอตยตรกรษะัรญักิื่อ้พับโรษงชรยสไหมรนัญทรมไันะะยชทาจอนนยอยะื่นะิยเะจเดทขมะเิเเเตตปปคคเมรรขขตมีย่ีอใใคคคคููปปาา้้รรํํ้ทาานน่ืรรอสชยรรรรงงงงสสิิหหวว้่ีู่่ื่อือ่ื่อือหหกกรรรรลลงงงงบบัันนะะรรหหหหัังงตตา้า้ตตตตมมมมṛṛสส้น้นเเาาาาาาปปรรตตฉฉยยยยมมะะ็็นนบบ่ออ่ พพหห((ททออฤฤบัับเเเ9977दसरर��सतमगग�����द�तकमकक1188นิินลล्््’’คคคััााกก้า้าेेषททवववव��लल..तत00....हहृृततोोगगृृृृทท��ेतนนัั्््กกऽऽ��รรรยยववररोो))गगरษษववपपौौीी่ถถี่ี..ेेशशेऽऽपपุไุไयय้ัั้นนययือ่ออ่่ืืययพพพพกกพพเเःैःैििर्र्แแततวว่าา่รรतुुत््ततคค््ररोोงงงเเ्रर्ररเเาายยยยยยทท้ใใ้ยยःःโโพพหหหคครรตตรรรรญััญัญญัถถััญญนนอื่่อื่ื่ืออรรมมมร้ร้สสมมออชชชชื่ื่ออแแงงปูปูชชาาาเเัันนนนดดนนนนหหชชสสงงยยยนนพพเเธธจจหห่น่นะะททดดทะะมมปปอออออออออออออออออออออออะะยยิิใใะะออมมงงััณณวาาัักกกักักกัักักักกัักัักกัักักักัักกกกัักักกััน็น็ออนนญััญแแเเววกกััิทาายยษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษััขขกกออลลฑฑภภ่าา่ชชยยษษออณัีีรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรักกัยยษษพพะะะะนนาาจจรรววโโโโโโโโโโโโโโโโโโโโโโโษษนนเเฑรรยยษษรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรระะเเบบมมคคททเเ||รรเเญญััมมมมมมมมมมมมมมมมมมมมมมมะาาททปปื่่ืออรรฉฉรใใรโโววัันนันนันนััันันันันนันันัันนนัันัันัันนันันันสสชชชชรรหหปปรรวว|พพนน|เเมมัันน้ป้ปนนะะนนะะรรชช=======================ใาาาาันนัโโิิววะะดดิิชสส11าาน่่นคคะะtaaargsādgksmradkkāstsmยยรรแแแแ้ปททคคṛṛกกāā((รรรรovvośiśddilleeśṛṛคคttรรลลลลśśṛṛeettรริดทีีทููhhvv้าา้ปปīī'aa'eฤฤvvhhऽऽrrppตตggvvแแyyśśะะะะีียยรรaaarartทaaผ่่ีีผooyyตตพพuuaaaaเเaarggaaลลออ))ููสสปปppiiบบuuปป''eooสส้าḥḥrrttttยยaaะะกัักรรaarrททyyrrาายเเ็็มมนนaaััะะญญttaa//มมษษททaaบ่ี่ีใใiiรรกกออḥḥหห่ื่ืชชออรรททฺฺชชฤฤาัับบัักกรรเเ้้แแปปทสสีี่่นนเเททษษืืสสออนนสสรรออทรระะรรววโโรรผผ้้นันัดดิิววงงศศ่ีสะะนนไไะะrrขขอองงททรรลลข่ีาาऋऋกกออออรรยยกกอคค((าางงกกตตจจง££ใใรรโโรร((นนเเโ››เเีีะะ◌◌ศศสสสสศดดปปภภใใृृลลียียแแนนลังงัสส็็นน))าากกงงนนลลก่่เเธธษษออเเคคคคอออออออออออออออออออออออ))้ีี้ะะิิ/มมววัักกาาววรรจกักััักกกักักัักกกกัักัักัักกักักักักักกัััักกิิเเททสสออ่ื่ื สสบบื่่ืออมมบษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษษรรปป่ีี่เเัันนงงกกื่่ืออขขโคครรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรรหหศลลสสีียยปปไไไไไไไไไไไไไไไไไไไไไไไโโะะิิววมมลทททททททททททททททททททททททรราําํ้้กกนนรรททรรกกกาามมยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยยฤฤรริิววซซ้้าายยัันนััตตนนตตรร้้ออยย=======================พพเเรรจจแแนนคคเเปปิินนเโมอตโสเเสมเตคอรไอครไเอชชตตะะลลทกกทกํําาสสบบออ็็นนาาฺววฺไาไาฤฺฤฺฺฤฤฺฺฤฺฤทท่น่นใใเเหหลษฺลฺฺะะ’’ศศศศโโเเนนปปโโชชรรออตตหหคคปปตตุุไไววฒฒศศออนนวววฺฺวฺฺเฺคฺค้้ววเเพพ็็ัักกนนียียปป’’ฺรฺรตุตุตคคะระรััตตกก้้าา้้ใใยยฺฺษษาายยออรฺฺฺรรตตฺยฺยตตรรกกฺฺรรษษะะััรรญญัักกิิ่่ืืออ้้พพัับบโโรรษษงงชชรรยยสสไไหหมมรรนนััญญททรรมมไไัันนะะะะยยชชททาาจจออนนนนยยออยยะะืื่่นนะะิิยยเเะะจจเเดดททขขมมะะเเิิมมตตมมีียย่่ีีออใใใใ้้ททนนนน่ื่ืออสสชชยย้้่่ีีูู่่่่
เคร่อื งหมายทวิทณั ฑะ || ใช้ปดิ ท้ายบาทที่สข่ี องโศลก/จบโศลก

องหมายนป้ี รากฏ 1จารึกในอาณาจกั รกมั พูชาต้งั แต่สมัยกอ่ นเมืองพระนครจนถงึ เมืองพระนครไมม่ เี คร่ืองหมายนป้ี รากฏ
1จารึกในอาณาจักรกัมพชู าตั้งแต่สมัยก่อนเมืองพระนครจนถึงเมืองพระนครไมม่ เี ครอ่ื งหมายนีป้ รากฏ

ความกลัวตอภัยพิบัติไมเกิดในหมูประชาชนเพราะคำสอนที่ดี และเพราะไมมีการทำชั่ว
ของพระองค แมพ ระราชบตุ รขี องพระเจา อชาตศตั รไู ดร บั แลว ซง่ึ ผลกรรมทต่ี ามมาอยา งแสนสาหสั
เพราะคำสอนท่ชี ัว่ ชา

[ แผนศลิ าจารึกแมบญุ ตะวนั ออก ดาน A โศลกที่ 86 บรรทัดท่ี 49 ตริษภ ฉนั ท ]

ไมมีอะไรที่จะเปรียบเทียบไดกับคุณธรรมที่กวางใหญไพศาลของพระองค พระองคทรง
เขา ใจหลกั คำสอนทางพุทธศาสนา ไมท รงผันแปรเปนอืน่ แมภายใตเจาลทั ธอิ ่นื

[ แผนศิลาจารึกแมบ ญุ ตะวันออก ดาน B โศลกที่ 172 บรรทดั ท่ี 35 อนษุ ภ ฉันท ]

พระเทพสวุ รรณเมธี เปรียญธรรม ๘ ประโยค สำนักเรยี นวัดดาวดึงษาราม
(สุชาติ กติ ตฺ ปิ โฺ ) พทุ ธศาสตรบัณฑติ (ปรชั ญา) พธ.บ. (เกยี รตินยิ ม) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั
ศิลปศาสตรมหาบณั ฑิต (ภาษาสนั สกฤต) ศศ.ม. มหาวิทยาลยั ศิลปากร
พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑติ (พระพุทธศาสนา) พธ.ด. มหาวิทยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย
ปจจบุ ัน : เจาอาวาสวัดสวุ รรณาราม ราชวรวิหาร รองเจา คณะกรุงเทพมหานคร

รกั ษาการผอู ำนวยการบัณฑติ ศึกษา มหาวทิ ยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย
วทิ ยาเขตบาศี กึ ษาพทุ ธโฆส นครปฐม
ผลงานเขยี น : การอนรุ ักษม รดกวัฒนธรรมโบราณสถานทางพระพุทธศาสนาของไทย

พัฒนาการการเทศนมหาชาตเิ วสสนั ดรชาดกในสังคมไทย