ເຄມີ​ທົ່ວໄປ (ລັດ​ນາພອນ)

ຽບກະຘາຌຎະກບຌກາຌຘບຌ

ທຆິ າ: ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ

ຘາຂາຽ຃ຓຘີ າຈ (12+4)
ຎຉ ຌາຄ ຖຈັ ຌາຑບຌ ນາຈາທຽປບື ຄ

2020

ຽບກະຘາຌຎະກບຍກາຌຘບຌ

ທຆິ າ: ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ
ຘາຂາຽ຃ຓຘີ າຈຓ 1 ນາ ຓ 7 (12+4)

ປຼຍປຼຄ຿ຈງ: ຎຉ ຌາຄຖຈັ ຌາຑບຌນາຈາທຽປບື ຄ
ກທຈ຾ກ຿ໄ ຈງ: ຎຉ ຘບີ າ່ ຑບຌຘຖີ າຽຑຈັ

ຎຉ ກາທບຌຑູທຌັ ຃່າ
ຎ຋ ຈາທຘະຽຈຈັ ຘ຋ີ ບຄເຍ

ທ຋ິ ະງາແຖ຃ຎູ າກຽຆ
ຘາງທ຋ິ ະງາຘາຈ-຃ະຌຈິ ຘາຈ

ໜໃ ທງຄາຌຽ຃ຓີ
2020





຃່າຌາ່

ຎືຓໄ ຎະກບຍກາຌຘບຌທຆິ າ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ ຽຎັຌຎືໄຓຘຄັ ຖທຓຽບກະຘາຌຎະກບຍກາຌຘບຌເຌນົກັ ຘູຈ
12+4 ຂບຄນກົັ ຘູຈຎະຖຌີ ງາຉຓີ ຈັ ຋ະງຓ຺ ຓ 1 ນາ ຓ 7 ແຈປໄ ຼຍປຼຄຉາຓນົກັ ຘູຈຘາຂາຽ຃ຓຘີ າຈຂບຄຌກັ ຘກຶ
ຘາທ຋ິ ະງາແຖ຃ູ.

ຎືຓໄ ຎະກບຍກາຌຍຌັ ງາງທຆິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎຌີໄ ຅ະຆໃ ທງເນຌໄ ກັ ຘກຶ ຘາຓ຃ີ ທາຓປູ,ໄ ຃ທາຓຘາຓາຈຘກຶ ຘາ
຃ຌ຺ໄ ຃ທໄ ານາຍຈ຺ ຘບຌ຾ຖະ ກຈິ ຅ະກາ່ ກາຌປຼຌ-ກາຌຘບຌ ຋່າ຃ທາຓຽຂາ຺ໄ ເ຅ທ຋ິ ຾ີ ກຈໄ ທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄເນຈໄ ຂີ ຌືໄ ຑບໄ ຓ
຋ຄັ ຽຎັຌ຾ຍຍຎະກບຍກາຌຘບຌຘ່າຖຍັ ຃ູ ຾ຖະ ຌກັ ຘກຶ ຘາ.

ຎືຓໄ ຎະກບຍກາຌຘບຌຌຎີໄ ະຓ຋ີ ຄັ ໝຈ຺ 9 ຍຈ຺ ຃:ື ຋າຈ ຾ຖະ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຈ, ຎະຖຓິ າຌຘ່າຑຌັ , ບາ
ຉບຓ ຾ຖະ ຉາຉະຖາຄ຋າຈ, ຑັຌ຋ະຽ຃ຓີ,຃ຸຌຖັກຘະຌະຂບຄ຋າຈ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘ຺ຓ, ບັຈຉາກາຌຽກີຈ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ,ີ ຋າຈຖະຖາງ ຾ຖະ ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນທົ ຾ຖະ ຋າຈບາງ

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ນທັ ຄດໃ າຄງໃ ຄິ ທໃ າ ຎືຓໄ ປຼຄປ-ງຎະກບຍກາຌຍຌັ ງາງຽນົຓັໄ ຌີໄ ຅ະຽຎັຌຎະ຿ນງຈຘ່າຖຍັ ຌກັ ຘກຶ ຘາ
຾ຖະ ຃ູຘບຌທຆິ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓໃ ຌຌກັ ຘກຶ ຘາຎີ຋ີ 1 ຾ຖະ ຘາງຓຌັ ຋ະງຓ຺ ຽຑໃ ບື ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ນາ຃າ
ຉບຍຈທໄ ງຉຌ຺ ຽບຄ ຾ຖະ ຎະກບຍຽຂາ຺ໄ ເຌກາຌປຼຌ - ກາຌຘບຌແຈດໄ ໃ າຄໝຌັໄ ເ຅.

ຈທໄ ງ຃ທາຓຎາຈຊະໜາຈີ
ຎຉ ຌາຄ ຖຈັ ຌາຑບຌ ນາຈາທຽປບື ຄ

ຘາຖະຍາຌ

ໜາໄ

ຍຈ຺ ຋1ີ : ຋າຈ ຾ຖະ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ…………………………………………………………. 1
I. ຃ທາຓໝາງ຾ຖະຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ…………...……………………..……...… 1
1.1 ຃ທາຓໝາງຂບຄ຋າຈ…………………………...…………..……….….. 1
1.2 ຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ……………………………………..…….……….... 1
II. ກາຌ຅ຈັ ຾ຍໃ ຄ຋າຈ……………………………...………..……………………. 1
2.1 ຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ………………………….…………………….……… 2
2.2 ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ……………………………….….…………………….…. 2
2.3 ຋າຈຓູຌ…………………….………………………………………….. 3
2.4 ຋າຈຎະຘຓ຺ ……………………………………….…………………….. 3
2.5 ຋າຈຖະຖາງ………………………………………….…………………. 4
2.6 ຋າຈຽຌບືໄ ຾ຉກຉໃ າຄ……………………….………………………………. 4
4
2.7 ຋າຈ຾ຂທຌຖບງ……………………..……………………………………………… 4
III. ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍ຃ທາຓຍຖ່ ຘິ ຸຈຂບຄ຋າຈ……..………………………………….... 4
4
3.1 ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຖະຽນງີ ຅ຌ຺ ຾ນຄໄ ……………...…………..…..………………... 5
3.2 ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຆບກນາບຸຌນະຑູຓຒ຺ຈນົື ຘຄັ ຽກຈບຸຌນະຑູຓຽທຖາຒ຺ຈ…………...….. 5
3.3 ທ຋ິ ກີ າຌຆບກນາ຅ຈຸ ນົບຓ຾ນົທ ນົື ຅ຈຸ ຾ຂຄຉທ຺ ………………………............ 6
IV. ກາຌ຾ງກ຋າຈ ຾ຖະ ກາຌຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ………………………………….. 10
4.1 ກາຌ຾ງກ຋າຈຈທໄ ງຂະຍທຌກາຌ຋າຄຒີຆກິ ………………………………… 15
V. ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຈ……………………………………………... 16
16
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ ………………………………………………………………... 16
ຍຈ຺ ຋2ີ : ຎະຖຓິ າຌຘ່າຑຌັ ………………………………….……………………………… 17
18
I. ຓທຌຘາຌບາຉບຓ……………………………………………………………. 20
1.1 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງເຆ຋ໄ າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌ……… 22
1.2 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງເຆ຋ໄ າຈບບກຆຽີ ຅ຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌ...…….. 22
1.3 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງເຆ຃ໄ າຕຍ໇ ບຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌ…...………... 23
1.4 ຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍ……………..……………………. 25
26
II. ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ……………………………………………...………...…. 26
2.1 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຽຖກຌູ ….....…………….…… 27
2.2 ກາຌ຃າ່ ຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ …………………………………………
2.3 ກາຌ຃່າຌທຌຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຅າກຏຌ຺ ຍທກຓທຌຘາຌບາຉບຓ……………….

III. ຿ຓຖ……………………...……………………………………………...
3.1 ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກຉໃ ່຿ຓຖຂບຄ຋າຈ……………...…………………………...
3.2 ຎະຽຑຈຂບຄ຿ຓຖ…………………………………………………………

3.3 ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖກຍັ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ………………………………………... 28
3.4 ກາຌຆບກນາ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ………………………………………………… 30
3.5 ຍ່ຖຓິ າຈຉໃ ຿່ ຓຖຂບຄກາຘ…………………………………………………... 30
3.6 ກາຌຆບກນາ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘ………………………………………… 31
3.7 ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ, ບະຌຸຑາກ, ຓທຌຘາຌ ຾ຖະ ຍ່ຖຓິ າຈ……….. 31
IV. ກາຌຆບກນາຘູຈຽ຃ຓ…ີ …………………………………………………….. 32
4.1຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ ຾ຖະຘູຈຄໃາງຈາງ………………….………. 33
4.2ກາຌ຃່າຌທຌຘູຈຽ຃ຓ…ີ …………………..…………………………...…... 35
V. ກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ …ີ ……………………………………...…..…….….. 37
VI. ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ…ີ ……………………………………………...………….….. 39
6.1 ຖກັ ຘະຌະຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ…ີ …………………………………….……..…. 39
6.2 ປູຍ຾ຍຍຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ…ີ ……………………………………......…..….. 41
6.3 ກາຌຆໃ ຄັ ຆາຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ…ີ …………………………………………...…….. 43
6.4 ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຃ີ ທຌ຅ໃ …ື …………………….…………………….………. 44
47
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ ………………………………………………..…………… 49
ຍຈ຺ ຋3ີ : ບາຉບຓ ຾ຖະ ຉາຉະຖາຄ຋າຈຓຌູ ………………………..……………………….. 49
49
I. ບາຉບຓ……………...……………………………...……………………… 50
1.1 ຾ຍຍ຅າ່ ຖບຄບາຉບຓຂບຄຈບຖຉຖັ ………………………..……………….. 59
1.2 ຾ຍຍ຅າ່ ຖບຄບາຉບຓຂບຄ຋ບຓຘຌັ ………………………………………... 62
1.3 ຾ຍຍ຅າ່ ຖບຄບາຉບຓຂບຄຕຈັ ຽຉຒີ ບຈ……………………………………… 66
1.4 ຾ຍຍ຅າ່ ຖບຄບາຉບຓຂບຄຍ່ຕ…໇ …………………..…………………….… 67
1.5 ຾ຍຍ຅າ່ ຖບຄບາຉບຓ຾ຍຍກໃ ຸຓໝບກ………………………………….…… 69
1.6 ບະຌຑຸ າກຑຌືໄ ຊາຌຂບຄບາຉບຓ……………………………………..…….. 70
1.7 ຘຌັ ງາຖກັ ຌທິ ຽ຃ງົ ຘ…໇ …………………………….………………...…… 72
1.8 ແບ຿ຆ຿຋ຍ, ແບ຿ຆ຿຋ຌ຾ຖະແບ຿ຆຍາຕ…໇ ….……………………………… 77
1.9 ຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ………………………………………………. 79
1.10 ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕບຌເຌບາຉບຓ…...…………………..……………. 80
1.11 ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕບຌເຌຖະຈຍັ ຆຌັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌງໃ ບງ……………...……… 84
1.12 ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕບຌເຌບ່ຍ຋ິ ຖັ ………………………………......….. 84
89
II. ຉາຉະຖາຄ຋າຈ……………………………...……………………………….. 90
2.1 ກຈ຺ ຽກຌປບຍທຼຌ……………………………………..………………... 90
2.2 ຉາຉະຖາຄປບຍທຼຌ……………………………………………..………. 94
2.3 ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຓູຌເຌຉາຉະຖາຄປບຍທຼຌ………………………….. 97
ກ. ຂະໜາຈບາຉບຓ…………...……………...…………..…..…………..
ຂ. ຘະຑາຍແຒຒາໄ ຖຍ຺ …………….……………………..………………….
຃. ຘາ່ ຑຌັ ຃ະຑາຍຽບຽຖກັ ຉຕບຌ…………………….……………………….

ຄ. ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະ……………………….…………….…...………. 98
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ ……………………………………...……………………. 101
103
ຍຈ຺ ຋4ີ : ຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ…ີ ….…………………………………….………………………… 103
I. ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຾ຖະ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ………...……………………….. 103
1.1 ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ………………………………………...……………. 105
1.2 ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ………………….……………...…...…………... 112
1.3 ຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ……………………………….…………................... 114
1.4 ກາຌຂຼຌຘູຈ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ …………………...………………….. 115
1.5 ກາຌບໃ າຌຆໃ ຋ື າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ………...………………………………. 116
1.6 ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ………...…...……………….. 117
II. ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ ……………..………….………….. 118
2.1 ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ……………………………..……………….... 118
2.2 ຆະຌຈິ ຂບຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ……………………………………………... 119
2.3 ກາຌຂຼຌຘູຈ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌຆໃ ຂື ບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ …………...………... 120
2.4 ກາຌຂຼຌຘູຈຽ຃ຓຂີ ບຄ຿ຓຽຖກຌູ ຿຃ຽທຽຖຌັ ……….………………….……… 125
III. ກຈ຺ ຽກຌບບກຽຉຉ………...…………………..…………………………….. 130
IV. ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ, ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ ຾ຖະ ຓຌູ ຑຌັ ຋ະ……………………….….. 130
4.1 ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ………….…………………….……………………….. 136
4.2 ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ………………….…….………………………………. 139
4.3 ຓຓູ ຑຌັ ຋ະ……………...……………………………………………….. 144
V. ປູຍປໃ າຄຂບຄ຿ຓຽຖກຌູ ຿຃ຽທຽຖຌັ ………..…………………………………….. 152
VI. ຘະຑາຍຂທ຺ໄ ຂບຄ຿ຓຽຖກຌູ ຿຃ຽທຽຖຌັ ……………………...…………………… 161
VII. ຾ປຄທຖັ ຽຈທີ າຖຘ…໇ ………………………………….................................... 168
VIII. ຑຌັ ຋ະແປ຿ຈຕຽ຅ຌ……………………………………………….....…….. 177
IX. ຑຌັ ຋ະ຿ຖນະ………………………………………………………………. 181
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ …………………...…………………………………………… 183
183
ຍຈ຺ ຋5ີ : ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘຓ຺ ………………………………………….. 183
I. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຉາຓ຅ຸ ຾ຖະ ປບຍທຼຌ…….………………………...……. 184
1.1 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຂະໜາຈບາຉບຓ……………...…...……..…….…………….. 186
1.2 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ………………………………..…... 186
1.3 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ …ີ …………………………….……….. 188
1.4 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຘ່າຑຌັ ຃ະຑາຍຽບຽຖກັ ຉຕບຌ………………………………….... 189
1.5 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຾ປຄດືຈໜຼທຖະນທໃ າຄບະຌຸຑາກ……………………………….. 190
1.6 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ ຾ຖະ ຅ຈຸ ຒ຺ຈ……………...………………………… 192
1.7 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະ…………………..…….……..
1.8 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຃ທາຓທໃ ບຄແທຂບຄ຋າຈເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ…ີ …………….….

II. ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ………...……..…………………………………………… 193
III. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉາຓປບຍທຼຌ……………..………………….... 196
IV. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉາຓ຅…ຸ …………………………….. 198
198
4.1຋າຈ຅ຸ IA…………...……………………………………………………. 199
4.2 ຋າຈ຅Iຸ IA………………………,…..…………………………………… 203
4.3 ຋າຈ຅Vຸ IIA……….…………………………..…………………………. 206
4.4 ຋າຈບາງຖາໄ ……………………………..………...……………………… 207
4.5 ຉ່າ຾ໜໃ ຄຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ…………………………..……..… 207
V. ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ…………………...……...………………………………...… 209
VI. ຋າຈກາ່ ຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘ…ີ …………………..………………………………. 210
6.1 ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘເີ ຌ຋າ່ ຓະຆາຈ……………………..………………… 210
6.2 ທ຋ິ ກີ າຌຘຄັ ຽ຃າະ຋າຈຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘ…ີ ……………………………..………. 211
6.3 ກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຂບຄ຋າຈກາ່ ຖຄັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘ…ີ ………..……………………… 213
6.4 ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ………...……………………………………………………. 216
6.5 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌທິ ຽ຃ົງ……...………………………………………………….. 218
220
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ ………...………………...…………………………………... 220
ຍຈ຺ ຋6ີ :ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ…ີ …………...…...………………………………… 225
232
I. ກາຌ຃າ່ ຌທຌກໃ ຼທກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ…ີ …..……………………….. 236
II. ຎະຽຑຈຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ…ີ ………………..……………...…. 239
III. ຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ກໃ ຼທກຍັ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ…..……………………………..... 245
IV. ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຈາ່ ຽຌຌີ ແຎຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ…………………………………... 248
V. ຎັຈແ຅຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ………………………………...….. 248
253
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ …………………………………...………………………..…. 265
ຍຈ຺ ຋7ີ : ຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓ…ີ ……………….………………………………………………… 276
283
I.ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຏຌັ ກຍັ ແຈ…ໄ ………...………………………………………………
II. ກາຌຘຓ຺ ຈຸຌ຾ຖະ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ………...…………………………………….... 283
III. ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ……...………………...…………………………
IV. ນກົັ ກາຌຂບຄຽຖຆີ າຽຉຕີ ີຽບ………...………………………………………….. 288
V. ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ…….....…………………………………… 291
VI. ຏຌ຺ ຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ , ຃ທາຓຈຌັ ຾ຖະ ບຸຌນະຑູຓ຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ 291
291
ຈຸຌ……………………………………………………………………………………… 296
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ …………..…………………………………………………....
ຍຈ຺ ຋8ີ : ຋າຈຖະຖາງ……………………………………………………………………
I. ຆະຌຈິ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ………...………………………………………………
II. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ……………………..………...……………….
III. ກາຌກຼຓ຋າຈຖະຖາງ…………………………………………………..…..

IV. ບຸຌນະຑູຓ຾ຖະ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄກາຌຖະຖາງ…………………………...….… 312
V. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃ບຖຖຽິ ກຉຒິ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ……………………...………...…… 315
328
ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ ………………………..………………………………………. 329
ຍຈ຺ ຋9ີ :຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນທົ ຾ຖະ ຋າຈບາງ……………...………………………………... 329
330
I. ຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ……………...……………………………………………... 334
II. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຾ຂຄ………………………………..………………….. 334
III. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຾ນທົ ……………...…………………...………...…… 335
336
3.1 ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ທ຺ ແຎຂບຄ຋າຈ຾ນົທ……….………………………….……… 337
3.2 ຾ປຄຈຄຶ ຏທິ ຾ຖະ ຃ທາຓຉຄຶ ຏທິ …………...………………………………….. 338
3.3 ຾ປຄຽຆໃ ບື ຓ຾ໜຌໄ ຾ຖະ ຾ປຄດືຈຉຈິ ………………...…………...……………. 343
3.4 ກາຌຖະຽນງີ ……………….……………………………………………... 343
3.5 ຃ທາຓຈຌັ ບາງກຍັ ຅ຈຸ ຒ຺ຈຂບຄ຋າຈ຾ນທົ ……….………………………….….. 347
IV. ກາຘ………………...…………...………………………………………... 348
4.1 ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ທ຺ ແຎຂບຄກາຘ………….…………….……………………… 361
4.2 ຎະຽຑຈຂບຄກາຘ………………………….………………………………. 363
4.3 ກຈ຺ ຽກຌຉໃ າຄໂຂບຄກາຘ………………………….…………………………. 367
4.4 ຃ທາຓຈຌັ ງໃ ບງຂບຄຈບຖຉຌັ ………….……………….………………….....
4.5 ກາຌ຾ຏໃ ກະ຅າງຂບຄກາຘ…………………………………………….……..

ຍຈ຺ ຽຐີກນຈັ ………...……………………...………………………...……

ຍຈ຺ ຋ີ 1

຋າຈ ຾ຖະ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ

I. ຃ທາຓໝາງ ຾ຖະ ຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ

1.1 ຃ທາຓໝາງຂບຄ຋າຈ
຋າຈ (ທຈັ ຊຸ຋າຈ) ຾ຓໃ ຌຘໃ ີຄ຋ໃ ຓີ ຉີ ທ຺ ຉຌ຺ , ຓ຋ີ ໃ ຉີ ຄັໄ , ຓຓີ ທຌຘາຌ, ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ , ບຸຌນະຑູຓ

ປບໄ ຌຽຎໃ ືບງ, ບຸຌນະຑູຓຒ຺ຈ ຾ຖະ ຓກີ າຌ຃ຄ຺ ຉທ຺ ຉາຓຘະຑາທະຉໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ : ຉຌ຺ໄ ແຓ,ໄ ບານາຌ, ຽ຃ໃ ບື ຄ຅ກັ ,
ຈຌິ , ບາກາຈບບໄ ຓປບຍຉທ຺ ຽປາ຺ ຾ຖະ ບໃ ຌື ໂ.
຋າຈຓນີ ົາງຆະຌຈິ ຆໃ ຄື ຽຑໃ ຌີ ຾ຍໃ ຄບບກຽຎັຌ:
- ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ ຾ຓໃ ຌ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຽີ ຌບືໄ ຾຋ຂໄ ບຄທຈັ ຊຸຽຎັຌບຌັ ໜໃ ຄຶ ບຌັ ຈຼທກຌັ ຿ຈງຉະນົບຈ ຍໃ ່ທໃ າ຅ະ

ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນທົ ນົື ຋າຈບາງຉໃ າຄໂ ຽຆໃ ຌັ : ຃່າ, ຋ບຄຌາກ, ຌ່າໄ ຘຓ຺ໄ , ຌ່າໄ ບຈັ ຖຓ຺ , ກາຘນຸຄ
ຉຓ຺ໄ ...
- ຋າຈຽຌບືໄ ຾ຉກຉໃ າຄ ຾ຓໃ ຌ ຋າຈ຋ໃ ຎີ ຺ຌ ນົື ຎະຘຓ຺ ກຌັ ຉຄັໄ ຾ຉໃ ຘບຄຆະຌຈິ ຂຌຶໄ ແຎ ຈທໄ ງບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ີ
ຍໃ ່຅າ່ ກຈັ ຾ຉໃ ຍໃ ່ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຉີ ໃ ່ກຌັ ຾ຖະ ຓຽີ ຌບືໄ ຾຋ຂໄ ບຄ຋າຈຎະກບຍຘາໄ ຄຍໃ ່ຘະໜໃ ່າຘະຽ
ໝກີ ຌັ ຆໃ ຄຶ ຘາຓາຈ຅່າ຾ຌກແຈຈໄ ທໄ ຌຉາຽຎໃ ຺າ ນົື ກບໄ ຄ຅ຖຸ ະ຋ຈັ ຽຆໃ ຌັ : ໝາກຽຏັຈກຍັ ຽກບື , ຌ່າໄ ກຍັ

ຈຌິ ຆາງ...

1.2 ຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ
຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະຓຖີ ກັ ຘະຌະ຋ໃ ີ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຽຆໃ ຄິ ຑ຅ິ າຖະຌາຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈແຈ຿ໄ ຈງ

ບາແຘ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋າຄຒີຆກິ ຾ຖະ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋າຄຽ຃ຓຂີ ບຄ຋າຈຌຌັໄ ຽຎັຌນົກັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
- ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋າຄຒີຆກິ (Physical Properties) ຃:ື ຘ,ີ ກໃ ຌີ , ຅ຈຸ ຒ຺ຈ, ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ກາຌຆກັ ຌ່າ

ແຒຒາໄ , ກາຌຆກັ ຌາ່ ຃ທາຓປບໄ ຌ, ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ , ຃ທາຓ຾ຂຄ຾ກໃ ຌ, ຃ທາຓໜຼທ, ປູຍຑກຶ , ກາຌ
ຖະຖາງຌາ່ໄ ນົື ຖກັ ຘະຌະກາຌຖະຖາງເຌ຋າຈ຾ນົທບໃ ຌື ໂ.
- ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋າຄຽ຃ຓີ (Chemical Properties) ຽທາ຺ໄ ຽຊີຄຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຽ຃ຓ຿ີ ຈງກຄ຺ ຽຆໃ ຌັ : ຋າຈບາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ບາກາຈ, ຌາ່ໄ , ບາຆຈິ ຍາຄ຋າຈຽກຈີ ກາຌຽຏາ຺ ແໝແໄ ຈໄ
຾ຉໃ ຍາຄ຋າຈຍໃ ຽ່ ກຈີ ກາຌຽຏາ຺ ແໝແໄ ຈ.ໄ

II. ກາຌ຅ຈັ ຾ຍໃ ຄ຋າຈ

ຍຌັ ຈາທຈັ ຊຸ ຉໃ າຄໂ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ແຈຑໄ ຍ຺ ຽນຌັ ຾ຖະ ຌາ່ ເຆເໄ ຌຆທີ ຈິ ຎະ຅າ່ ທຌັ ຾ຓໃ ຌຓດີ ໃ າຄນົທຄນົາງ ຘະຌຌັໄ ຽຑໃ ບື
ຘະຈທກເຌກາຌຘກຶ ຘາ ຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ເນຖໄ ະບຼຈ, ຌກັ ຽ຃ຓ຅ີ ໃ ຄື ຌງິ ຓ຺ ເຆກໄ ຈ຺ ຽກຌຘໃ ີຄຎະກບຍຘາໄ ຄຂບຄທຈັ ຊຸ ຽຎັຌ
ຑຌືໄ ຊາຌ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຋າຈ (Substances) ຋ໃ ຽີ ຎັຌຽຌບືໄ ຾຋ຂໄ ບຄທຈັ ຊຸ ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌຘໃ ຄີ ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຍໃ ບຌດໃ ູ, ຓຓີ ທຌຘາຌ
ນົຌື າ່ໄ ໜກັ ຈໃ ຄັ ຅ະແຈ຅ໄ ຈັ ຾ຍໃ ຄ຋າຈຉາຓ຿຃ຄປໃ າຄຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 1

2.1 ຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ

຋າຈ຾ຍໃ ຄບບກຽຎັຌ3ຘະຑາທະ຃:ື
1) ຋າຈ຾ຂຄ (solide) ໝາງຽຊຄີ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະປູຍປໃ າຄຍໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຾ຖະຓປີ ູຍປໃ າຄຘະຽຑາະ

ຉທ຺ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບະຌຸຑາກເຌ຋າຈ຾ຂຄ຅ຈັ ຖຼຄເກຆໄ ຈິ ກຌັ ຾ຖະບຈັ ຾ໜຌໄ ດໃ າຄຓຖີ ະຍຼຍ, ຍໃ ່ຓກີ າຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ນີ ົື
ຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ແີ ຈໜໄ ບໄ ງ, ຍໃ ຘ່ າຓາຈ຋ະຖຸຏໃ າຌແຈ຾ໄ ຖະຍໃ ່ຘາຓາຈຍຍີ ນົຽື ປຈັ ເນຌໄ ບໄ ງຖຄ຺ ແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ແຓ,ໄ ນຌີ , ຋ບຄ຃່າ,

ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

2) ຋າຈ຾ນົທ (liquid) ໝາງຽຊີຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະແນົແຈ,ໄ ຓປີ ູຍປໃ າຄຎໃ ຼຌຉາຓຑາຆະຌະ຋ໃ ີ

ຍຌັ ຅ຸ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບະຌຸຑາກເຌ຋າຈ຾ນົທດໃ ູນໃ າຄກຌັ ນົາງກທໃ າ຋າຈ຾ຂຄ, ບະຌຸຑາກຍໃ ່ດືຈຉຈິ ກຌັ ຅ໃ ຄຶ ຘາຓາຈ
ຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ແີ ຈເໄ ຌແຖງະເກ ໄ ຾ຖະ ຓ຾ີ ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຆໃ ຄຶ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ , ຓຍີ ່ຖຓິ າຈ຃ຄ຺ ຋ໃ ,ີ ຘາຓາຈ຋ະຖຸຏໃ າຌແຈຽໄ ຆໃ ຌັ :

ຌາ່ໄ , ຾ບຖກ່ປ,່ ຌາ່ໄ ຓຌັ ຑຈື ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
3) ຾ກ໅ຘ (gas) ໝາງຽຊຄີ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຒ຺ຄໄ ກະ຅າງຽຉຓັ ຑາຆະຌະ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅ຸ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບະຌຸ

ຑາກຂບຄ຾ກ໅ຘດໃ ູນໃ າຄກຌັ ນົາງຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ດີ ໃ າຄແທທາແຎແຈ຋ໄ ຸກ຋ຈິ ຋າຄຉະນົບຈຽທຖາ ຅ໃ ຄຶ ຓີ

຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄບະຌຑຸ າກຌບໄ ງນາົ ງ, ຘາຓາຈ຋ະຖຸຏໃ າຌແຈຖໄ ໃ າງ ຾ຖະ ຍຍີ ບຈັ ເນຌໄ ບໄ ງຖຄ຺ ແຈຄໄ ໃ າງຽຆໃ ຌັ :

ບາກາຈ, ຾ກ໅ຘບບກຆຽີ ຅ຌ, ຾ກ໅ຘນຸຄຉຓ຺ໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
2.2 ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ (Homogeneous Substance)

຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທໝາງຽຊຄີ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຂບຄຽຌບືໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ກຓ຺ ກຌື ຽຎັຌຽຌບືໄ ຈຼທກຌັ ຾ຖະ ຓີ
ບຈັ ຉາຘໃ ທຌກາຌຎະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຊາໄ ຌາ່ ຘໃ ທຌເຈຘໃ ທຌໜໃ ຄຶ ຂບຄ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທແຎ຋ຈ຺ ຘບຍ຅ະຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະ
຃ກື ຌັ ຋ຸກຎະກາຌຽຆໃ ຌັ : ຌາ່ໄ ກຍັ ຽກບື ຽຎັຌ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຽກບື ເຘໃ ຖຄ຺ ເຌຌາ່ໄ ຾ຖທໄ ຃ຌ຺ ເນຖໄ ະຖາງ຅ະແຈໄ
຋າຈຖະຖາງຌາ່ໄ ຽກບື ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ຋ໃ ຓີ ບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຌາ່ໄ ຾ຖະ ຽກບື ຃ກື ຌັ ຋ຸກຘໃ ທຌ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 2

 ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທຓີ 3 ຘະຑາທະ຃:ື
1. ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທຘະຑາທະ຋າຈ຾ຂຄຽຆໃ ຌັ : ຽນົກັ , ຋ບຄ຾ຈຄ, ຘຄັ ກະຘ,ີ ຌາກ, ຋ບຄຽນົບື ຄ ຽຎັຌ

ຉຌ຺ໄ .
2. ຋າຈຖະຖາງຽຌບືໄ ຈຼທຘະຑາທະ຋າຈ຾ນົທຽຆໃ ຌັ : ຌາ່ໄ ຘຓ຺ໄ ຘາງຆູ, ຌາ່ໄ ບຈັ ຖຓ຺ , ຽນາົ຺ໄ ຽບ຋າຌບຖ,

ຌາ່ໄ ຽຆໃ ບື ຓ, ຌາ່ໄ ຌຓ຺ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
3. ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທຘະຑາທະກາຘຽຆໃ ຌັ : ບາກາຈ, ຾ກ໅ຘນຸຄຉຓ຺ໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈ຅າ່ ຾ຌກ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທບບກຽຎັຌ 2 ຎະຽຑຈ຃:ື
1. ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ (Pure Substance) ຽຎັຌ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຑຼຄດໃ າຄຈຼທຍໃ ່ຓີ

຋າຈບໃ ຌື ຽຎືບຎ຺ຌແຈ຾ໄ ກໃ : ຋າຈ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘຓ຺ .
2. ຋າຈຍໃ ່ຍ່ຖຘິ ຸ ຈ ຽຎັຌ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈຉຄັໄ ຾ຉໃ 2 ຆະຌຈິ ຂຌຶໄ ແຎຓາ

ຖທຓກຌັ ຈທໄ ງບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ຍີ ໃ ່຾ຌໃ ຌບຌ ຽຓໃ ບື ຖທຓກຌັ ຾ຖທໄ ຍໃ ່ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌຶໄ ຋າຈ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຅ະຓີ
຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຍໃ ່຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ຋ໃ ຌີ ່າຓາຎະຘຓ຺ ກຌັ ແຈ຾ໄ ກໃ : ຘາຌ຋ະຖາງ, ຃ບຖ

ຖບງ.

2.3 ຋າຈຓູຌ
຋າຈ (Element) ຽຎັຌ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງບາຉບຓຑຼຄຆະຌຈິ ຈຼທ຋າຈ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ່ຘາຓາຈ຾ຍໃ ຄ

຾ງກຖຄ຺ ແຎແຈບໄ ກີ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບາຉບຓ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌ຋າຈຌຌັໄ ຽຎັຌຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ຋າຈຽນົກັ (Fe), ຃່າ
(Au), ຘຄັ ກະຘີ (Zn) ຽຎັຌຉຌ຺ໄ , ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຽຎັຌ຿ຓຽຖກູຌຽຆໃ ຌັ : ບບກຆຽີ ຅ີ (O2), ແຌ຿ຉ
ຕຽ຅ຌ (N2),຃່ົຕຌີ (Cl2) ຽຎັຌຉຌ຺ໄ , ຍາຄຆະຌຈິ ຅ະດໃ ູຽຎັຌບຈິ ຘະນົະຽຆໃ ຌັ : ຕຖີ ຼຓ (He), ຌບີ ບຌ (Ne)
຾ຖະ ບາຕກ໇ ບຌ (Ar) ຆໃ ຄຶ ຅ຈັ ຽຎັຌ຋າຈບາງຖາໄ .

ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈເຆ຃ໄ ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋າຄກາງະຑາຍ຅າ່ ຾ຌກ຋າຈບບກຽຎັຌ 3 ກໃ ຸຓ຃:ື
1. ຿ຖນະ (Metals) ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ນີ າົ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈຘໃ ທຌເນງໃ ຓຘີ ະຑາທະຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ

ນບໄ ຄ (ງກ຺ ຽທຌັໄ ຍານບົ ຈ), ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ທ຺ ແຎ຃ື ຌາ່ ຃ທາຓປບໄ ຌແຈຈໄ ,ີ ຓ຃ີ ທາຓໜຼທ, ຌ່າໄ ແຒຒາໄ ແຈຈໄ ,ີ ຓີ
ຏທິ ຓຌັ ທາທ, ຘະ຋ບໄ ຌ຾ຘຄ, ຘາຓາຈຉຽີ ຎັຌ຾ຏໃ ຌຍາຄແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ຽນກົັ , ຃າ່ , ຽຄຌີ ຎັຌຉຌ຺ໄ .

2. ບະ຿ຖນະ (Nonmetals) ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌນົາງປບຄ຅າກ຿ຖນະຽຆໃ ຄິ ຓ຋ີ ຄັ ຘະຑາທະ
ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນທົ ຾ຖະ ຾ກ໅ຘ ຾ຉໃ ຘໃ ທຌເນງໃ ຅ະດໃ ູເຌຘະຑາທະ຾ກ໅ຘ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓນບໄ ຄ, ຓ຃ີ ຸຌຖກັ
ຘະຌະກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຌັ ຿ຖນະຽຆໃ ຌັ : ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ, ບບກຆຽີ ຅ຌ, ແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

3. ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ (Metalloids) ບາຈຽບຌີໄ ທໃ າຽຎັຌ຋າຈຽ຃ໃ ຄິ ຉທ຺ ຌາ່ (Semiconductors) ຽຎັຌ຋າຈ
຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌໜບໄ ງນົາງ, ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະເຌ຋າຈຈຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ຆຖິ ຃ິ ບຌ, ຿ຍ
ຕບຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

2.4 ຋າຈຎະຘຓ຺
຋າຈຎະຘຓ຺ (Compound) ຽຎັຌ຋າຈຍ່ຖະຘຸຈ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງບາຉບຓຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຾ຉໃ 2 ຆະ

ຌຈິ ຂຌຶໄ ແຎ ຓາຖທຓກຌັ ຋າຈຽ຃ຓຈີ ທໄ ງບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ຃ີ ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຆຌັໄ : ຌາ່ໄ ຓຘີ ູຈ H2O ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຎີ ະກບຍ

ຈທໄ ງແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 2 ບາຉບຓ ຾ຖະ ບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ບາຉບຓ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 3

2.5 ຋າຈຖະຖາງ (Solution)
ໝາງຽຊຄີ ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຍ່ຖຘິ ຸຈຽກຈີ ຅າກກາຌຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຂບຄ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈຉຄັໄ ຾ຉໃ 2 ຆະຌຈິ ຂຌຶໄ

ແຎເຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ຍີ ໃ ຾່ ຌໃ ຌບຌ ຿ຈງງຄັ ຃ຄ຺ ປກັ ຘາ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຈຓີ ແທ,ໄ ຋າຈຖະຖາງຎະກບຍຈທໄ ງຉທ຺ ຑາ
ຖະຖາງ (Solvent) ຾ຖະ ຉທ຺ ຊກື ຖະຖາງ (Solute) ຆໃ ຄຶ ບາຈຖທຓຉທ຺ ກຌັ ດໃ ູເຌປູຍ຾ຍຍ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ

຾ນົທ ນົື ຾ກ໅ຘກໃ ່ແຈ.ໄ

2.6 ຋າຈຽຌບືໄ ຾ຉກຉໃ າຄ (Heterogeneous Substance)
຋າຈຽຌບືໄ ຾ຉກຉໃ າຄໝາງຽຊຄີ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຽີ ຌບືໄ ຋າຈຍໃ ່ກຓ຺ ກຌື ຽຎັຌບຌັ ໜໃ ຄຶ ບຌັ ຈຼທກຌັ ຾ຉໃ ຖະຘໃ ທຌ຅ະຓີ

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຾ຖະບຄ຺ ຎະກບຍ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຽຆໃ ຄີ ຽກຈີ ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຾ຉໃ 2 ຆະຌຈິ ຂຌຶໄ ແຎຓາຎະຘຓ຺ ກຌັ ຿ຈງຓີ
ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຍໃ ຘ່ ະໝໃ ່າຘະຽໝຽີ ຆໃ ຌັ : ຈຌິ ຎ຺ຌຆາງ, ຌາ່ໄ ຉາຌຎ຺ຌຽກບື , ຌາ່ໄ ຃ບຄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
2.7 ຋າຈ຾ຂທຌຖບງ (Suspension)

຋າຈ຾ຂທຌຖບງຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ບີ ະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈ຾ຂຄ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈເນງໃ ກທໃ າ 0,0001 ຆຄັ ຉີ
຾ຓຈັ ນົື ຅ະຘຄັ ຽກຈ຿ຈງຘາງຉາກໃ ແ່ ຈຽໄ ຑາະທໃ າ຋າຈ຾ຂທຌຖບງຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຖະຖາງຌາ່ໄ ຆໃ ຄຶ ຿ຈງຎ຺ກກະຉ຅ິ ະ
ຽປຈັ ເນຽໄ ຎັຌ຋າຈຖະຖາງຂໃ ຸຌ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຉຄັໄ ແທ຅ໄ ະຌບຌຖຄ຺ ກຌ຺ໄ ຽຆໃ ຌັ : ຌາ່ໄ ຂຉີໄ ຓ຺ໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

III. ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍ຃ທາຓຍ່ຖຘິ ຸຈຂບຄ຋າຈ

ກາຌຑຘິ ູຈທໃ າ຋າຈຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ ນົື ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ ຾ຓໃ ຌເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

3.1 ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຖະຽນງີ ຅ຌ຺ ຾ນຄໄ
ຊາໄ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຑຘິ ູຈຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທຽຌບືໄ ຈຼທກຌັ ເນ຾ໄ ຍໃ ຄ຋າຈຌຌັໄ ແຎຖະຽນງີ ຅ຌ຺ ຾ນຄໄ , ຊາໄ ຓີ

຋າຈ຾ຂຄຽນົບື ດໃ ູຘະ຾ຈຄທໃ າຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ. ຾ຉໃ ຊາໄ ຍໃ ່ຓ຋ີ າຈ຾ຂຄຽນົບື ດໃ ູ ງຄັ ຍໃ ່ຘາຓາຈຘະນຸົຍແຈໄ ຽຑາະຓຌັ
ບາຈຽຎັຌ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ ນົື ບາຈຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ຋າຈ຾ນົທ ນົື ກາຘຖະຖາງເຌ຋າຈ຾ນົທກໃ ່ແຈໄ
຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄແຈຽໄ ບາ຺ ຋າຈ຾ນທົ ຌຌັໄ ແຎຑຘິ ູຈຈທໄ ງທ຋ິ ກີ າຌບໃ ຌື ຉໃ ່ແຎ.

3.2 ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຆບກນາບຸຌນະຑູຓຒ຺ຈ ນົື ຘຄັ ຽກຈບຸຌນະຑູຓຽທຖາຒ຺ຈ
ຊາໄ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຑຘິ ູຈຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ ຽຓໃ ບື ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຖະຽນງີ ຅ຌ຺ ຾ນຄໄ ຍໃ ່ຘາຓາຈຍບກແຈທໄ ໃ າ

ຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ ນົື ຋າຈຍ່ຖິຘຸ ຈເນ຾ໄ ຍໃ ຄ຋າຈຖະຖາງຌຌັໄ ແຎຆບກນາ຅ຸຈຒ຺ຈ ຊາໄ ຋າຈ຾ນົທຌຌັໄ ຓີ
ບຸຌນະຑູຓຒ຺ຈ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ນົື ບຸຌນະຑູຓຽທຖາຒ຺ຈ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຘະ຾ຈຄທໃ າ຋າຈ຾ນົທຌຌັໄ ຽຎັຌ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ ຾ຉໃ ຊາໄ ຋າຈ
຾ນົທຌຌັໄ ຓບີ ຸຌນະຑູຓຽທຖາຒ຺ຈຍໃ ່຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄທໃ າ຋າຈ຾ນົທຌຌັໄ ຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ.

ເຌກາຌຆບກນາບຸຌນະຑູຓຒ຺ຈຂບຄ຋າຈ຾ນົທ ຊາໄ ຌາ່ ຽບາ຺ ຃ໃ າບຸຌນະຑູຓກຍັ ຽທຖາຓາຘາໄ ຄຽຘຌັໄ
ຘະ຾ຈຄແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຽຘຌັໄ ຘະ຾ຈຄກາຌຑທ຺ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄບຸຌນະຑູຓ ຽຘຌັໄ ຘະ຾ຈຄກາຌຑທ຺ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄບຸຌນະຑູຓ
ກຍັ ຽທຖາຂບຄ຋າຈຍຖ່ ຘິ ຸຈ ກຍັ ຽທຖາຂບຄ຋າຈຍໃ ຍ່ ່ຖຘິ ຸຈ(຋າຈຖະຖາງ)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 4

3.3 ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຆບກນາ຅ຈຸ ນົບຓ຾ນທົ ນົື ຅ຈຸ ຾ຂຄຉທ຺
ຊາໄ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຑຘິ ູຈທໃ າຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ນົື ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈດໃ ູເຌຑາທະ຾ຂຄ ຃ທຌເຆທໄ ຋ິ ີກາຌ

ຆບກນາ຅ຈຸ ນົບຓ຾ນົທ, ຊາໄ ຽຎັຌ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ຅ະຓ຅ີ ຈຸ ນົບຓ຾ນົທ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຾ຖະ ຓຆີ ໃ ທຄບຸຌນະຑູຓຂບຄກາຌ
ນບົ ຓ຾ນທົ ຾຃ຍຍໃ ່ຽກຌີ 2 (ຆໃ ທຄບຸຌນະຑູຓຂບຄກາຌນບົ ຓ຾ນທົ ຃ຆື ທໃ ຄບຸຌນະຑູຓຉຄັໄ ຾ຉໃ ຋າຈຽຖໃ ຓີ ນົບຓ

຾ນທົ ຅ຌ຺ ກະ຋ຄັໄ ນົບຓ຾ນທົ ໝຈ຺ ). ຾ຉໃ ຋າຈຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ (຋າຈຍໃ ຍ່ ຖ່ ຘິ ຸຈ) ບຸຌນະຑູຓນົບຓ຾ນົທ຅ະຍໃ ່຃ຄ຺
຋ໃ ີ ຾ຖະ ຓຆີ ໃ ທຄບຸຌນະຑູຓຂບຄກາຌນບົ ຓ຾ນົທກທາໄ ຄ.

ເຌກາຌຆບກນາບຸ ຌນາຑູຓກາຌນົບຓ຾ນົທ ຊາໄ ຌ່າຽບາ຺ ຃ໃ າບຸ ຌນະຑູຓກຍັ ຽທຖາຓາຘາໄ ຄຽຎັຌຽຘັຌໄ
ຘະ຾ຈຄຖກັ ຘະຌະຂບຄຽຘຌັໄ ຅ະແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຽຘຌັໄ ຘະ຾ຈຄກາຌຑທ຺ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄບຸຌນະຑູຓຽຘຌັໄ ຘະ຾ຈຄກາຌຑທ຺ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄບຸຌນະຑູຓ
ຽຎໃ ືບງກຍັ ຽທຖາຂບຄ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ ຽຎໃ ືບງກຍັ ຽທຖາຂບຄ຋າຈຍໃ ຍ່ ຖ່ ຘິ ຸຈ (຋າຈຖະຖາງ)

IV. ກາຌ຾ງກ຋າຈ ຾ຖະ ກາຌຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ູຈ

຋າຈຉໃ າຄໂ ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌ຋່າຓະຆາຈຘໃ ທຌນົາງ຾ຓໃ ຌ຅ະດໃ ູເຌປູຍ຾ຍຍຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ນົື ຋າຈຖະຖາງ ຆໃ ຄຶ
ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຍ່ຖຘິ ຸຈ ຽຆໃ ຌັ : ດໃ ູເຌຈບກແຓຍໄ າຄຆະຌຈິ ຓ຋ີ າຈນບຓຖະຽນງີ , ເຌຌາ່ໄ ຓຌັ ຎີ຿ຉຕຖຼຓຓ຋ີ າຈ຋ໃ ເີ ຆໄ
ຽຎັຌຽຆບືໄ ແຒ ຾ຖະ ເຌຘະໝຌູ ແຑຓ຋ີ າຈ຋ໃ ເີ ຆຽໄ ຎັຌດາປກັ ຘາຑະງາຈຎະຘຓ຺ ດໃ ູຌາ່ . ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌ຅ີໄ ຈັ ທໃ າຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ີ
ຓຎີ ະ຿ນງຈຉໃ ່ຆທີ ຈິ ຎະ຅າ່ ທຌັ ຾ຉໃ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າຓຌັ ດໃ ູຎະຘຓ຺ ກຌັ ກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ຊາໄ ຌ່າຓາເຆ຿ໄ ຈງກຄ຺ ບາຈຽປຈັ ເນໄ
຃ຸຌ຃ໃ າຂບຄ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ນຸຈົ ຖຄ຺ ນົື ກາງຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຓ຃ີ ຸຌຎະ຿ນງຈຽຖງີ ກໃ ່ຽຎັຌແຈໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄຶ ຅າ່ ຽຎັຌ຅ະຉບໄ ຄ
ຓທິ ຋ິ ກີ າຌ຾ງກ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌບີໄ ບກ຅າກ຋າຈຎະຘຓ຺ ເນແໄ ຈ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ຸຈກໃ ບຌຽຑໃ ບື ຋ໃ ຅ີ ະຌ່າແຎເຆຽໄ ຎັຌຎະ຿ນງຈແຈໄ
ດໃ າຄຽຉຓັ ຋ໃ .ີ

ກາຌ຾ງກ຋າຈ ຾ຓໃ ຌກາຌຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ ຆໃ ຄຶ ບາຈ຅ະເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌ຾ງກ຋າຄຽ຃ຓີ ນົື ກາຌ຾ງກ຋າຄ
ກາງງະຑາຍ (ຒີຆກິ ) ກໃ ແ່ ຈໄ ຋ຄັ ຌກີໄ ໃ ່ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ .

ກາຌ຾ງກ຋າຈ ນົື ກາຌຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ຅ຈັ ຽຎັຌຘໃ ຄີ ຋ໃ ຘີ ່າ຃ຌັ ຾ຖະ ຓ຃ີ ຸຌຎະ຿ນງຈນົາງ຋ຄັ ເຌຆທີ ຈິ
ຎະ຅າ່ ທຌັ ຾ຖະ ເຌ຋າຄບຸຈຘານະກາ່ , ຽ຃ໃ ບື ຄຓື ຾ຖະ ຽ຋ກັ ຌກິ ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌ຾ງກ຋າຈຽ຃ຓ຾ີ ຍຍຉໃ າຄໂກຌັ ຂຌຶໄ ດໃ ູ

ກຍັ ຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຍາຄດໃ າຄບາຈ຅ະ຾ງກບບກ຅າກກຌັ ແຈນໄ ົາງທ຋ິ ຾ີ ຉໃ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຍາຄດໃ າຄບາຈ຅ະ
຾ງກບບກ຅າກກຌັ ແຈຑໄ ຼຄທ຋ິ ຈີ ຼທຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓກາຌ຾ງກ຋າຈ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຅ະງກຶ ຊນື ົກັ ຂບຄ຃ທາຓຄໃ າງ
຾ຖະ ຎະດັຈ ຽຆໃ ຄິ ຍາຄ຃ຄັໄ ບາຈ຅ະ຅ະຍໃ ່຾ຓໃ ຌທ຋ິ ຋ີ ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຋ໃ ຘີ ຸຈ ນົື ຍ່຾ຓໃ ຌທ຋ິ ຋ີ ໃ ຓີ ຎີ ະຘຈິ ຋ຑິ າຍ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຽຆໃ ຌັ
ເຆກໄ າຌຖະຽນງີ ຽຑໃ ບື ຾ງກຽກບື NaClບບກ຅າກຌາ່ໄ ຋ະຽຖ, ເຆກໄ າຌໜຍີ ບບໄ ງຽຑໃ ບື ຾ງກຌ່າໄ ຉາຌບບກ຅າກບບໄ ງ
຾ຖະ ກາຌ຃ຌັໄ ຽຑໃ ບື ຾ງກກະ຋ບິ ບກ຅າກໝາກຑາໄ ທ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 5

4.1 ກາຌ຾ງກຈທໄ ງຂະຍທຌກາຌ຋າຄຒີຆກິ
ກາຌ຾ງກຈທໄ ງທິ຋ີກາຌຌີຓໄ ນີ ົາງທິ຋ີ຋ໃ ີຉບໄ ຄແຈ຃ໄ ່າຌຄຶ ຽຊີຄ຃ທາຓຘະຈທກ,ຄໃ າງ຾ຖະຎະນ

ງຈັ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌຖໃ ,ີ ກາຌຉບຄ, ກາຌກໃ ຌັ , ຿຃ຕຓາ຿ຉກຕາຒີ ຾ຖະ ບໃ ຌື ໂ ຆໃ ຄຶ ຘາຓາຈຘະນຸຍົ ນງແ່ໄ ຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1) ກາຌຖໃ ີ (Decantation):຾ຓໃ ຌກາຌ຾ງກຽບາ຺ ຽຘຈຘໃ ທຌຂບຄ຋າຈ຾ຂຄ ນົື ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ຎີ ະຘຓ຺ ດໃ ູຌາ່

຋າຈ຾ນົທບບກ, ຾ຉໃ ຘໃ ີຄ຋ໃ ີ຅ະ຋່າກາຌຖໃ ຌີ ຌັໄ ຉບໄ ຄເນ຋ໄ າຈ຋ຄັ ຘບຄຓ຃ີ ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຉໃ າຄກຌັ ຑ່
ຘຓ຺ ຃ທຌຽຆໃ ຌັ : ກາຌຖໃ ຌີ າ່ໄ ຂໃ ຸ ຌ, ກາຌຖໃ ຽີ ບາ຺ ຌາ່ໄ ບບກ຅າກຌາ່ໄ ຓຌັ ...ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
2)ກາຌຉບຄ (Filtration): ຾ຓໃ ຌທ຋ິ ກີ າຌ຾ງກ຋ໃ ຈີ ກີ ທໃ າກາຌຖໃ ຽີ ຑໃ ບື ຾ງກຽບາ຺ ຘໃ ຄີ ຂບຄຌບໄ ຌໂ ຆໃ ຄຶ ຍໃ ່຅ຓ຺
ຖຄ຺ ຑຌືໄ ຄໃ າງບບກ຅າກ຋າຈ຾ນົທຈທໄ ງກາຌຌ່າເຆທໄ ຈັ ຊຸ຋ໃ ີເນ຋ໄ າຈ຾ນົທຘາຓາຈຆຓື ຏໃ າຌແຈຽໄ ຆໃ ຌັ :
ບໃ າຄຈຌິ ຆາງ, ຘາ່ ຖ,ີ ຽ຅ງໄ ຉບຄ ຾ຖະ ບໃ ຌື ໂ.

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກາຌຉບຄຽບາ຺ ຌາ່ໄ ຂໃຸຌເນເໄ ຘແທ, ກາຌຉບຄຽບາ຺ ຌາ່ໄ ຈໃ າຄ...ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
3) ກາຌກໃ ຌັ (Distillation): ຾ຓໃ ຌກາຌ຾ງກຽບາ຺ ຋າຈຎ຺ຌ ນົື ຌາ່ໄ ຽຎໃ ືບງ຿ຈງບາແຘນົກັ ກາຌຽປຈັ ເນໄ

຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຌຌັໄ ຽຎັຌບາງບບກຓາ ນຄົັ ຅າກຌຌັໄ ກໃ ຽ່ ປຈັ ເນຓໄ ຌັ ຃ທຍ຾ໜຌໄ ຃ຽື ຎັຌ຋າຈ຾ນົທ

ກາຌກໃ ຌັ ຾ຓໃ ຌຓນີ າົ ງທ຋ິ ຃ີ :ື

ກ. ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຋່າຓະຈາ (Sample Distillation)

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກາຌຽບາ຺ ຌ່າໄ ຽ຃ຓັ ນົື ຌ່າໄ ເຌນທໄ ງປໃ ບຄຉໃ າຄໂຓາຉຓ຺ໄ ເນຒໄ ຺ຈ. ຌ່າໄ ຘຈ຺ ຅ະຽຎັຌ
ບາງຂຌຶໄ ແຎຏໃ າຌນົບຈ຋ໃ ຋ີ ່າ຃ທາຓຽດັຌ຾ຖທໄ ບາງຌາ່ໄ ຅ະກໃ ຌັ ຉທ຺ ຖຄ຺ ຓາຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທຽບຌີໄ ທໃ າ:
ຌາ່ໄ ກໃ ຌັ ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌທ຋ິ ຋ີ ໃ ຄີ ໃາງ ຘາຓາຈຎະຉຍິ ຈັ ແຈດໄ ໃ ູເຌນບໄ ຄ຋ຈ຺ ຖບຄ.

ຂ. ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກຘໃ ທຌ (Fraction distillation)
຾ຓໃ ຌກາຌກໃ ຌັ ຽບາ຺ ຋າຈ຋ໃ ຖີ ະຽນງີ ແຈຄໄ ໃາງ ເຌກຖ່ ະຌຌີ າ່ໄ ຽຎໃ ືບງ ນົື ຋າຈຎ຺ຌ຋ໃ ຓີ ຘີ ບຄ຋າຈ

ນົື ນົາງ຋າຈ ຆໃ ຄຶ ຓບີ ຸ ຌນະຑູຓເກ຃ໄ ຼຄກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌກໃ ຌັ ຽບາ຺ ຽນົາ຺ໄ ຎຸກ, ກາຌກໃ ຌັ ຌ່າໄ ຓຌັ ຈຍິ

ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກຘໃ ທຌຽໝາະຘຓ຺ ຘ່າຖຍັ ກາຌ຾ງກຽບາ຺ ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ຓີ ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈເກ຃ໄ ຼຄ

ກຌັ ນົື ຾ງກ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຉີ ທ຺ ຊກື ຖະຖາງ ຾ຖະ ຉທ຺ ຑາຖະຖາງຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຖີ ະຽນງີ ບາງ຋ຄັ
຃ໃ ູ ຆໃ ຄື ຊາໄ ກໃ ຌັ ຾ຍຍ຋່າຓະຈາຑຼຄຽ຋ໃ ບື ຈຼທ຅ະແຈ຋ໄ າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ຍ່ ຖ່ ຘິ ຸຈ.

ຽຓໃ ບື ກໃ ຌັ ຋າຈຖະຖາງຖະນທໃ າຄຌາ່ໄ ກຌັ ຽນາົ຺ໄ ຽບຉາ຿ຌຌ ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ຖີ ະຽນງີ ບາງ
຋ຄັ ຘບຄ ເຌຂະຌະ຋ໃ ກີ ໃ ຌັ ຋າຈ຾ນົທ຋ຄັ 2 ຅ະຖະຽນງີ ບບກຓາຌາກຌັ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າຽບຉາ຿ຌຌ
ຖະຽນງີ ບາງແຈແໄ ທກທໃ າຌ່າໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄຽບຉາ຿ຌຌຉໃ ່ຌ່າໄ ເຌຘະຑາທະຽຎັຌ຋າຈບາງ ຅ໃ ຄື

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 6

ນົາງກທໃ າບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄຽບຉາ຿ຌຌຉໃ ່ຌ່າໄ ຋ໃ ີຽນົບື ຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງເຌຂທຈຌ່າໄ ກໃ ຌັ , ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ
຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ າກກາຌ຃ທຍ຾ໜຌໄ ຂບຄ຋າຈບາງເຌຽ຋ໃ ບື ຋່າບຈິ ຅ໃ ຄື ຓບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄຽບ
ຉາ຿ຌຌຉໃ ຌ່ າ່ໄ ນາົ ງກທໃ າເຌ຋າຈ຾ນົທຽຈຓີ . ຊາໄ ຌາ່ ຽບາ຺ ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ກີ ໃ ຌັ ແຈ຅ໄ າກຂຌັໄ ຉບຌ຋່າບຈິ
ແຎກໃ ຌັ ຆາ່ໄ ກຌັ ນົາງໂ຃ຄັໄ ຓຌັ ຅ະຽປຈັ ເນຆໄ ຌີໄ ຽຎືບຄ຃ໃ າເຆ຅ໄ ໃ າງ ຾ຖະ ເຆຽໄ ທຖານົາງ ຅ໃ ຄື ແຈຌໄ ່າແຎ
ກໃ ຌັ ເຌ຃ຖ່ ່າ຾ຍຍ຾ງກຘໃ ທຌ ນົື ກາຌກໃ ຌັ ເຌນ່ກໃ ຌັ ຆໃ ຄຶ ຽປຈັ ໜາໄ ຋ໃ ຃ີ າໄ ງ຃ກື ຍັ ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຋່າຓະ
ຈາຆາ່ໄ ກຌັ ນາົ ງໂຽ຋ໃ ບື .

ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກຘໃ ທຌຽຎັຌທ຋ິ ຋ີ ໃ ຽີ ປຈັ ເນ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ຸຈຂຌຶໄ ນົາງ ຾ຉໃ ກໃ ່ຆຌີໄ ຽຎືບຄຽທຖາ
຾ຖະ ຃ໃ າເຆ຅ໄ ໃ າງນົາງ຿ຈງຘະຽຑາະ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ີຉບໄ ຄກາຌ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ຾຋ໂໄ ກໃ ່ງໃ ຄີ ຅ະຆີຌໄ
ຽຎືບຄ຃ໃ າເຆ຅ໄ ໃ າງຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຋າຈເຌຍາຄ຃ຄັໄ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌເຆຍໄ ໃ ່຅າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄຉບໄ ຄກາຌ

຃ທາຓຍ່ຖຘິ ຸຈນົາງຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ກໃ ່຅ະເຆທໄ ຋ິ ີກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍຖະຈຍັ ຘໃ ທຌດໃ າຄຄໃາງໂ຾຋ຌ. ຉທ຺ ດໃ າຄ:
ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກຘໃ ທຌຂບຄຌ່າໄ ຓຌັ ຈຍິ ນົື ຌ່າໄ ຓຌັ ຎີ຿ຉຕຖຼຓ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າເຌຌາ່ໄ ຓຌັ ຈຍິ
ຎະກບຍຓາ຅າກ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌຽຆບືໄ ແຒນາົ ງຆະຌຈິ ຋ໃ ຓີ ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈຉໃ າຄໂຎະຘຓ຺ ກຌັ ດໃ ູ຅ໃ ຄຶ ຅າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄ
ກໃ ຌັ ຾ງກບບກ຅າກກຌັ ຿ຈງເຆທໄ ຋ິ ີກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກຘໃ ທຌ ຾ຉໃ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຌາ່ໄ ຓຌັ ຽຆບືໄ ແຒ຋ໃ ີ
ເຆຍໄ ໃ ່຅າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄຽຎັຌ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈຘາຓາຈຎ຺ຌກຌັ ແຈໄ ກາຌກໃ ຌັ ຌ່າໄ ຓຌັ ຈຍິ ຅ໃ ຄື ເຆທໄ ຋ິ ກີ ໃ ຌັ ຾ງກ
ບບກຽຎັຌຘໃ ທຌໂ ຉາຓແຖງະຂບຄ຅ຈຸ ຒ຺ຈ ຾຋ຌ຋ໃ ຅ີ ະກໃ ຌັ ຾ງກ຋າຈຽຆບື ແຒ຋ຸກຆະຌຈິ ບບກ

຅າກກຌັ .
ກາຌກໃ ັຌຌ່າໄ ຓຌັ ຈິຍ຾ຓໃ ຌເຆທໄ ຋ິ ີກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກຘໃ ທຌເຌນ່ກໃ ຌັ ຿ຈງກາຌຏໃ າຌ

ຌາ່ໄ ຓຌັ ຈຍິ ຽຂາ຺ໄ ແຎເຌຽຉາ຺ ຽຑໃ ບື ຽປຈັ ເນຌໄ ່າໄ ຓຌັ ຈຍິ ຖະຽນງີ ບາງບບກກາງຽຎັຌບາງ຾ຖທໄ ຽຂາ຺ໄ ແຎ
຃ທຍ຾ໜຌໄ ເຌນ່ກໃ ຌັ ຆໃ ຄຶ ຾ຍໃ ຄຽຎັຌຆຌັໄ ໂຉາຓແຖງະຂບຄ຅ຈຸ ຒ຺ຈ ຆຌັໄ ຽ຋ຄິ ຘຸຈຂບຄນ່ກໃ ຌັ ຅ະແຈໄ
຋າຈຽຆບືໄ ແຒ຋ໃ ຓີ ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈຉໃ ່າຘຸຈ ຆຄັໄ ຉໃ ່ໂຓາ຅ະແຈ຋ໄ າຈຽຆບືໄ ແຒ຋ໃ ຓີ ຅ີ ຒຸ ຺ຈຘູຄຂຌຶ ຉາຓຖ່າຈຍັ ຈໃ ຄັ
ປູຍຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 7

ປູຍ຋ໃ 3ີ : ກາຌກໃ ຌັ ຌາ່ໄ ຓຌັ ຈຍິ
ເຌກາຌກໃ ຌັ ຌາ່ໄ ຓຌັ ຈຍິ ກໃ ຅່ ະແຈຽໄ ຆບືໄ ແຒ຋ໃ ຓີ ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈຽຎັຌແຖງະ ຈໃ ຄັ ຉໃແ່ ຎຌ:ີໄ

ເຌຆທໃ ຄ຅ຈຸ ຒ຺ຈຖະນທໃ າຄ 0-65 ແຈຌໄ າ່ໄ ຓຌັ ຽຍຌຆຌິ

ເຌຆທໃ ຄ຅ຈຸ ຒ຺ຈຖະນທໃ າຄ 170-250 ແຈຌໄ າ່ໄ ຓຌັ ກ໅າຈ

ເຌຆທໃ ຄ຅ຈຸ ຒ຺ຈຖະນທໃ າຄ 250-340 ແຈຌໄ າ່ໄ ຓຌັ ຿ຆຖາ

ເຌຍາຄກໃ ່ຖະຌ຋ີ ຄັ ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຋່າຓະຈາ ຾ຖະ ກາຌກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກຖະຈຍັ ຘໃ ທຌ ກໃ ່
ບາຈ຅ະຍໃ ່ຑຼຄຑ່຋ໃ ີ຅ະແຈ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ຸຈແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ກາຌກໃ ຌັ ຋າຈຖະຖາງຽບຉາ຿ຌຌ ຽຊີຄ຾ຓໃ ຌ
ທໃ າກາຌກໃ ຌັ ຖະຈຍັ ຘໃ ທຌກໃ ່຅ະແຈຽໄ ບຉາ຿ຌຌຑຼຄ຾ຉໃ 95% ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ກ່ຖະຌບີ ໃ ຌື ໂຽຆໃ ຌັ : ຋າຈ

ຖະຖາງບາຆຈິ ກປົ່ ຈີ ຕກິ (HCl) ກໃ ່ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຅ະຍໃແ່ ຈ຋ໄ າຈຍ່ຖຘິ ຸຈ ຊາໄ ຉບໄ ຄກາຌເນແໄ ຈ຋ໄ າຈ
ຍ່ຖຘິ ຸຈນາົ ງກທໃ າຌບີໄ າຈເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌດໃ າຄບໃ ຌື ນົື ຍາຄກ່ຖະຌບີ າຈຉບໄ ຄເຆກໄ າຌກໃ ຌັ ຾ຍຍບໃ ຌື ຽຆໃ ຌັ :

ກາຌກໃ ຌັ ຿ຈງກໃ ຌັ ນຸຈົ ຏໃ ບຌ຃ທາຓຈໃ ຌັ ນົື ກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌາ່ໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
຃. ກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌາ່ໄ (Steam distillation)

ຽຎັຌຽຉກັ ຌກິ ກາຌກໃ ຌັ ບກີ ດໃ າຄໜໃ ຄຶ ຂບຄກາຌຘະກຈັ ຈທໄ ງ຋າຈຑາຖະຖາງ, ຖະຖາງ຋າຈ
຾ຖະ ແຈ຋ໄ າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌບບກຓາ຅າກ຋າຈຎະຘຓ຺ ແຈ.ໄ ຘໃ ທຌເນໃ ງກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌາ່ໄ ຓກັ
຅ະເຆກໄ ຍັ ກາຌຘະກຈັ ຋າຈ຅າ່ ຑທກ຋າຈບຄ຺ ຃ະ຋າຈບບກ຅າກຘໃ ທຌຉໃ າຄໂຂບຄຑຈຶ ຋ໃ ດີ ໃ ູຉາຓ຋່າ
ຓະຆາຈຽຆໃ ຌັ : ກາຌຘະກຈັ ຌາ່ໄ ຓຌັ ນບຓຖະຽນງີ ຅າກໝາກຂນີໄ ູຈ, ນທ຺ ຘແີ ຃ນບຓ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ນົກັ ກາຌ຋ໃ ຘີ ່າ຃ຌັ ກາຌຘະກັຈ຿ຈງກາຌກໃ ັຌຈທໄ ງບາງຌ່າໄ ຾ຓໃ ຌບາແຘນົກັ ກາຌ຋ໃ ທີ ໃ າ:
“຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຘະກຈັ ຅ະຉບໄ ຄຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຖີ ະຽນງີ ບາງແຈຄໄ ໃາງ, ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ບີ າງຌ່າໄ ຾ງກ
ບບກ຅າກ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ແຈໄ ຾ຖະ ຋າຈ຋ໃ ຘີ ະກຈັ ແຈ຅ໄ ະຍໃ ່ຖທຓຽຎັຌ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທກຍັ ຌາ່ໄ ນົື
ຍໃ ່ຖະຖາງເຌຌ່າໄ ຌຌັໄ ຽບຄ” (ຊາໄ ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ກີ ໃ ຌັ ແຈຖໄ ະຖາງເຌຌ່າໄ ນົື ຖທຓຉທ຺ ຽຎັຌ຋າຈຽຌບືໄ
ຈຼທກຌັ ກຍັ ຌາ່ໄ ຅ະຉບໄ ຄຌາ່ ແຎກໃ ຌັ ຾ງກບກີ ຃ຄັໄ ໜໃ ຄຶ ).

ນົຄັ ຅າກ຋ໃ ຘີ ະກຈັ ຈທໄ ງບາງຌ່າໄ ບບກຓາແຈ຾ໄ ຖທໄ ຋າຈ຾ນົທຌຌັໄ ກໃ ່຅ະ຾ງກບບກຽຎັຌ 2
ຆຌັໄ , ຆຌັໄ ໜໃ ຄຶ ກໃ ຅່ ະຽຎັຌຌາ່ໄ ຾ຖະ ບກີ ຆຌັໄ ໜໃ ຄຶ ກໃ ່຅ະຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຉບໄ ຄກາຌ ຆໃ ຄຶ ຘາຓາຈເຆ຅ໄ ທງ

຾ງກໂບບກ຅າກກຌັ ແຈ.ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 8

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າ຋າຈ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຉບໄ ຄກາຌຘະກຈັ ຅ະຉບໄ ຄຖະຽນງີ ບາງບບກຓາຽຎັຌບາງຑບໄ ຓ

ກຌັ ກຍັ ບາງຌ່າໄ ຾ຖະ ຍໃ ່ຖະຖາງເຌຌ່າໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ກາຌຘະກຈັ ຿ຈງກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌ່າໄ ຅ໃ ຄຶ

ຽໝາະຘຓ຺ ຋ໃ ຅ີ ະເຆ຾ໄ ງກ຋າຈ຋ໃ ຖີ ະຽນງີ ບາງຄໃາງ ຾ຖະ ຍໃ ່ຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ບບກ຅າກ຋າຈ຋ໃ ຖີ ະ

ຽນງີ ນກົື ກາຌາງກໃໃໃໃໃໃໃ ຌັຽຎຈັຌທໄ ບງາບງາແງຈຌງໄ ່າໄາຓກີ ຿ຈງຘະຽຑາະ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຽຎັຌດາຄໜຼທ.
2 ທ຋ິ ຃ີ :ື ກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌ່າໄ ຿ຈງກຄ຺ ຾ຖະ ກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງ

ບາງຌາ່ໄ ຿ຈງ຋າຄບບໄ ຓ.

 ກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌາ່ໄ ຿ຈງກຄ຺ : ຾ຓໃ ຌກາຌກໃ ຌັ ຿ຈງເນຌໄ າ່ໄ ຾ຖະ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌ຅ະຘະ

ກຈັ ດໃ ູເຌຑາຘະຌະບຌັ ຈຼທກຌັ ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຾ກໃ ຌາ່ໄ ຅ຌ຺ ກາງຽຎັຌບາງ ບາງຌ່າໄ ກໃ ່

຅ະຘະກຈັ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌບບກຓາ.

 ກາຌກໃ ຌັ ຿ຈງ຋າຄບບໄ ຓ: ທ຋ິ ຌີ ຌີໄ າ່ໄ ຾ຖະ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຘະກຈັ ຅ະດໃ ູຉໃ າຄຑາຘະຌະກຌັ
ເຌຉບຌ຋່າບຈິ ຉບໄ ຄຉຓ຺ໄ ຌ່າໄ ເນກໄ າງຽຎັຌບາງຘາກໃ ບຌ ຾ຖທໄ ຅ໃ ຄຶ ຏໃ າຌບາງຌ່າໄ ຽຂາ຺ໄ ແຎເຌ
຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຘະກຈັ , ເນບໄ າງຌາ່ໄ ແຎ຾ງກຽບາ຺ ຋າຈ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌບບກຓາທ຋ິ ກີ າຌຌີໄ
ຽຎັຌທ຋ິ ຋ີ ໃ ແີ ຈປໄ ຍັ ກາຌຌງິ ຓ຺ ນົາງກທໃ າທ຋ິ ີກາຌບໃ ຌື ຽຑາະທໃ າຘາຓາຈຎບໄ ຄກຌັ ກາຌຒ຺ຈ

ດໃ າຄປຸຌ຾ປຄຂບຄ຋າຈຖະຖາງແຈ.ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 9

ໝາງຽນຈ: ຅ທງ຾ງກຽໝາະຘຓ຺ ຘ່າຖຍັ ຾ງກ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຖທຓຽຎັຌ຋າຈຽຌບືໄ ຈຼທ
ນົື ຽຎັຌກາຌ຾ງກຽຎັຌ 2 ຆຌັໄ ບບກ຅າກກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ຽຓໃ ບື ຘະກຈັ ຌາໄ ຓຌັ ນບຓຖະຽນງີ ຅າກຏທິ
ໝາກຂນີໄ ຈູ ຿ຈງກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌ່າໄ ຅ະແຈ຋ໄ າຈ຾ນົທ຋ໃ ຾ີ ງກຽຎັຌ 2 ຆຌັໄ ຘາຓາຈ຾ງກຽບາ຺
຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ດີ ໃ ູຘໃ ທຌຖໃ ຸຓບບກ຅າກກຌັ ແຈ.ໄ

ກາຌຘະກຈັ ຿ຈງກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງຌາ່ໄ ຘໃ ທຌເນໃ ງ຅ະເຆຘໄ ະກຈັ ຋າຈບຄ຺ ຃ະ຋າຈ຋ໃ ຖີ ະ
ຽນີງບາງຄໃ າງ຅າກຘໃ ທຌຉໃ າຄໂຂບຄຑຈຶ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌຘະກຈັ ຌ່າໄ ຓຌັ ນບຓຖະຽນງີ ຅າກຈບກ
ກຸນົາຍ, ຏທິ ໝາກຂນີໄ ູຈ ຾ຖະ ນທ຺ ຘແີ ຃ນບຓຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ເຌກາຌຘະກຈັ ຿ຈງກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງບາງ
ຌາ່ໄ ຌີໄ ແບຌາ່ໄ ຅ະຆໃ ທງຽປຈັ ເນຌໄ າ່ໄ ຓຌັ ນບຓຖະຽນງີ .
ຄ. ກາຌກໃ ຌັ ຈທໄ ງກາຌນຸຈົ ຏໃ ບຌ຃ທາຓຈໃ ຌັ

຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ຘະນົາງຉທ຺ ແຈຄໄ ໃ າງເຌບຸຌນະຑູຓຘູຄໂ, ຾ຉໃ ຓຍີ າຄຆະຌຈິ ຘະນົາງຉທ຺ ແຈໄ
ຄໃາງເຌບຸຌນະຑູຓ຅ຈຸ ຒ຺ຈ. ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ຌ່າຓາກໃ ຌັ ຾ຍຍ຋່າຓະຈາ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ ນົື ກໃ ຌັ ຾ຍຍ຾ງກ
ຘໃ ທຌຍໃ ແ່ ຈໄ ຽຑາະທໃ າ຅ະຽກຈີ ກາຌຘະນາົ ງຉທ຺ ແຈ຋ໄ າຈບໃ ຌື ໂ຋ໃ ຍີ ໃ ຉ່ ບໄ ຄກາຌ. ກາຌ຋ໃ ຅ີ ະ຾ງກ຋າຈຽນໃ ົາ຺
ຌຉີໄ ບໄ ຄເຆທໄ ຋ິ ີບໃ ຌື ຽຆໃ ຌັ : ກາຌກໃ ຌັ ຿ຈງກາຌນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຅ຈຸ ຒ຺ຈຂບຄ຋າຈຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ
຃ທາຓຈຌັ ຊາໄ ຃ທາຓຈຌັ ຘູຄ຅ຈຸ ຒ຺ຈກໃ ່຅ະຘູຄ ຾ຖະ ຊາໄ ຃ທາຓຈຌັ ຉໃ ່າ຅ຈຸ ຒ຺ຈກໃ ່຅ະຉໃ ່າ, ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຋າຈ
຋ໃ ຘີ ະນົາງຉທ຺ ຄໃາງ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄ຅ໃ ຄຶ ຽໝາະຘຓ຺ ຋ໃ ຅ີ ະເຆຈໄ ທໄ ງທ຋ິ ກີ າຌນຸົຈຏໃ ບຌ຃ທາຓຈຌັ ຽຑາະ
຅ະຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຌຌັໄ ຒ຺ຈ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓຉໃ າ່ ຖຄ຺ ກທໃ າ຅ຈຸ ຒ຺ຈຎ຺ກກະຉຂິ ບຄ຋າຈ.

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກຕີຽຆຕີ ີຌຓ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈ 290 ຋ໃ ີ 760 mmHg ຆໃ ຄຶ ບຸຌນະຑູຓ 290 ກຕີຽຆຕີ ີຌ
຅ະຘະນາົ ງຉທ຺ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄຶ ກໃ ຌັ ຿ຈງກຄ຺ ຍໃ ແ່ ຈຉໄ ບໄ ຄເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌກໃ ຌັ ຿ຈງກາຌນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຽຂາ຺ໄ ຆໃ ທງ
ຽຆໃ ຌັ : ຊາໄ ກໃ ຌັ ດໃ ູ຋ໃ ຃ີ ທາຓຈຌັ ຉໃ ່າ຃:ື 12 mmHg ກຕຽີ ຆຕີ ຌີ ຅ະຒ຺ຈດໃ ູ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ 180 ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌ
ບຸຌນະຑູຓ຋ໃ ກີ ຕຽີ ຆຕີ ຌີ ຍໃ ່ຽກຈີ ກາຌຘະນົາງຉທ຺ .

V. ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຈ

຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຿ຖກຌ຅ີໄ ະຓີ 3 ຘະຑາທະ຃:ື ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ຋າຈບາງ ຿ຈງຎ຺ກກະຉ຋ິ າຈ
຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະຎະກຈ຺ ດໃ ູເຌຘະຊາເຈຘະຊາຌະໜໃ ຄຶ ຽ຋ໃ ຺າຌຌັໄ ຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓຘະຑາທະຂບຄ຋າຈຘາຓາຈ
ຎໃ ຼຌ຾ຎຄກຍັ ແຎກຍັ ຓາແຈ຿ໄ ຈງບາແຘກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌ ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຌ່າໄ ຋ໃ ຑີ າທະຎ຺ກກະຉ຅ິ ະຽຎັຌ຋າຈ
຾ນົທ ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຾ກໃ ຌ່າໄ ຅ະຽປຈັ ເນຌໄ ່າໄ ຎໃ ຼຌຘະຑາທະກາງຽຎັຌບາງແຈໄ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ນຸົຈບຸຌນະຑູຓ
ຂບຄຌາ່ໄ ຖຄ຺ ກໃ ຘ່ າຓາຈກໃ ຘ່ າຓາຈຽປຈັ ເນຌໄ າ່ໄ ກາງຽຎັຌຌາ່ໄ ຾ຂຄແຈ.ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 10

ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຾ກໃ ຋າຈ຾ຂຄ ບຸຌນະຑູຓຂບຄ຋າຈ຾ຂຄກໃ ່຅ະ຃ໃ ບງໂຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ແຎຽຊຄິ ຅ຈຸ ໜໃ ຄຶ ຋າຈ
຾ຂຄກໃ ຅່ ະຽຖໃ ຓີ ນົບຓ຾ນົທ຅ະຎໃ ຼຌຘະຑາທະຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ ຂະຌະ຋ໃ ນີ ົບຓ຾ນົທບຸຌນະຑູຓ຅ະຍໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຅ຌ຺
ຽຓໃ ບື ຋າຈ຾ຂຄນົບຓ຾ນທົ ຅ຌ຺ ໝຈ຺ , ຊາໄ ງຄັ ຃ຄ຺ ຃ທາຓປບໄ ຌຉໃ ່ແຎບກີ ຋າຈ຾ນົທ຅ະຓບີ ຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຊຄິ ຅ຈຸ ເຈ
ໜໃ ຄຶ ຋າຈ຾ນົທ຅ະຽຖໃ ຓີ ກາງຽຎັຌ຋າຈບາງ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຋ີ າຈ຾ນົທກາງຽຎັຌ຋າຈບາງບຸຌນະຑູຓ຅ະຍໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ
຅ຌ຺ ກທໃ າ຅ະກາງຽຎັຌ຋າຈບາງ຅ຌ຺ ໝຈ຺ ຊາໄ ງຄັ ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌຉໃ ແ່ ຎບກີ ບຸຌນະຑູຓຂບຄ຋າຈບາງ຅ະ຃ໃ ບງໂຽຑໃ ຓີ
ຂຌຶໄ .

ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຊາໄ ນຸົຈ຃ທາຓປບໄ ຌຂບຄ຋າຈບາງບຸຌນະຑູຓ຅ະ຃ໃ ບງໂນຸົຈຖຄ຺ ຅ຌ຺ ຽຊຄິ ຅ຈຸ ໜໃ ຄຶ ຋າຈ
ບາງ຅ະ຃ທຍ຾ໜຌໄ ກາງຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ຊາໄ ງຄັ ຘຍື ຉໃ ່ນຸົຈ຃ທາຓປບໄ ຌຖຄ຺ ບກີ ຋າຈ຾ນົທ຅ະຓບີ ຸຌນະຑູຓ
ນຸົຈຖຄ຺ ຅ຌ຺ ຽຊຄິ ຅ຈຸ ເຈໜໃ ຄຶ ຅ະຽຖໃ ຓີ ຎໃ ຼຌຘະຑາທະກາງຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ.

ກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ກາຌນຸົຈ຃ທາຓປບໄ ຌຂບຄ຋າຈ຅ະຽປຈັ ເນຓໄ ກີ າຌຊໃ າງຽ຋ຑະຖຄັ ຄາຌ ຾ຖະ
຅ະຘາຓາຈຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະແຈ.ໄ

ປູຍ຋ໃ ີ 7: ຘະ຾ຈຄກາຌຊໃ າງຽ຋ຑະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຈ
ຊາໄ ຂຼຌຽຎັຌກຕາຒ ຽຑໃ ບື ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈ ຽຓໃ ບື ແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ຅ະຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຉາຓ຋ຈິ ຘະຈຽີ ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ີ ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຾ກໃ ຋າຈ຾ຂຄ຅ະຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈ຾ຂຄຓບີ ຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ .
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ບະຌຑຸ າກເຌ຋າຈ຾ຂຄ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌກາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌຉໃ ແ່ ຎ຅ຈ຺ ຽຊຄິ ຅ຈຸ ນົບຓ
຾ນົທ (຃ບື ຸຌນະຑູຓ T1) ບະຌຸຑາກກໃ ່຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຅ຌູ ຘູຄຂຌຶໄ ຽຖໃ ບື ງໂ຅ຌ຺ ຘາຓາຈຽບາ຺ ຆະຌະ຾ປຄດຶຈໜຼທ
ຖະນທໃ າຄບະຌຑຸ າກເຌ຋າຈ຾ຂຄ ຽປຈັ ເນບໄ ະຌຸຑາກຌຌັໄ ນຸົຈບບກ຅າກກບໄ ຌຂບຄ຋າຈ຾ຂຄ ຅ໃ ຄຶ ແຈຎໄ ໃ ຼຌຘະຑາທະ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 11

ກາງຽຎັຌ຋າຈ຾ນທົ ຆໃ ຄຶ ເຌກຕາຒ຃຅ື ຈຸ Aຌຌັໄ ຽບຄ. ຊາໄ ຾ຓໃ ຌທໃ າ຅ະເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌຉໃ ແ່ ຎບກີ ກໃ ່຅ະຑຍ຺ ທໃ າເຌຂະຌະ
຋ໃ ຋ີ າຈນົບຓ຾ນົທ ບຸຌນະຑູຓ຅ະຍໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຾ຌທຌຌັໄ ກໃ ່ງບໄ ຌທໃ າ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຂາ຺ໄ ແຎເຌຂະຌະ
຋ໃ ນີ ບົ ຓ຾ນທົ ຌຌັໄ ແຈຊໄ ກື ຌາ່ ແຎເຆເໄ ຌກາຌນຸຈົ ຾ປຄດືຈໜຼທຖະນທໃ າຄບະຌຸຑາກເຌ຋າຈ຾ຂຄ ບຸຌນະຑູຓ຅ໃ ຄຶ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ
ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌຂະຌະ຋ໃ ນີ ບົ ຓ຾ນທົ ຽບຌີໄ ທໃ າ: “຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄ຋າຈນົບຓ຾ນົທ” ເຌກຕາຒ

຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌນບົ ຓ຾ນົທກໃ ່຃຃ື ທາຓປບໄ ຌເຌຆໃ ທຄ AB ຌຌັໄ ຽບຄ.
຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄ (Latent heat) ໝາງຽຊຄິ ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຎໃ ຼຌຘະຑາທະຂບຄ

຋າຈ ຆໃ ຄຶ ຓີ 2 ຎະຽຑຈ຃:ື ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌນົບຓ຾ນົທ ຾ຖະ ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌກາງຽຎັຌບາງ,

຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄ຾ຉໃ ຖະ຋າຈ຅ະຓ຃ີ ໃ າຘະຽຑາະຉທ຺ .
຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌນົບຓ຾ນົທ (Latent heat of fusion) ໝາງຽຊຄິ ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ີ

ເຆເໄ ຌກາຌຎໃ ຼຌຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ຾ຂຄເນກໄ າງຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ ດໃ ູ຋ໃ ຅ີ ຈຸ ນບົ ຓ຾ນົທຂບຄ຋າຈ.
ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌນົບຓ຾ນົທຌ່າໄ ຾ຂຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 334,8 KJ /kg ໝາງ຃ທາຓທໃ າ ຊາໄ

ຉບໄ ຄກາຌຽປຈັ ເນຌໄ າ່ໄ ຾ຂຄ 1 ກ຿ິ ຖກຕາຓ ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ 0 ຎໃ ຼຌຽຎັຌຌ່າໄ 1 ກ຿ິ ຖກຕາຓ຋ໃ ີ 0 ຅ະຉບໄ ຄເຆໄ

ຑະຖຄັ ຄາຌ 334,8 ກ຿ິ ຖ຅ຖູ .

຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌກາງຽຎັຌແບ (Latent heat of vapozation) ໝາງຽຊຄິ ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓ
ປບໄ ຌ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄເຆເໄ ຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ຾ນົທເນກໄ າງຽຎັຌ຋າຈບາງ ດໃ ູ຋ໃ ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈຂບຄ຋າຈ຾ນທົ ຌຌັໄ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄກາຌກາງຽຎັຌບາງຂບຄຌາ່ໄ 2256 ກ຿ິ ຖ຅ຖູ ຉໃ ່ກ຿ິ ຖກຕາຓ ໝາງ຃ທາຓທໃ າຊາໄ
ຉບໄ ຄກາຌຽປຈັ ເນຌໄ າ່ໄ 1 ກ຿ິ ຖກຕາຓ ຋ໃ ີ 100 ກາງຽຎັຌບາງຌາ່ໄ 1 ກ຿ິ ຖກຕາຓ ຋ໃ ີ 100 ຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ

2256 ກ຿ິ ຖ຅ຖູ .
ຉາຉະຖາຄ຋ໃ 1ີ : ຉທ຺ ດໃ າຄ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ

຋າຈ ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄ

ຌາ່ ໄ ກາຌນົບຓ຾ນທົ (kJ/kg) ກາຌກາງຽຎັຌບາງ(kJ/kg)
ຽບຉາ຿ຌຌ 334.8 2256
຾ຌຒ຋າຖຌີ - 857
຾ບຓ຿ຓຽຌງ 149 -
329.4 1376.5
478.6 3538.5

ຽກບື ຾ກຄ

ນຄົັ ຅າກ຋ໃ ຋ີ າຈ຾ຂຄນບົ ຓ຾ນົທ຅ຌ຺ ໝຈ຺ ຾ຖທໄ (຃ດື ໃ ູ຋ໃ ຅ີ ຈຸ B) ກາຌຽຑໃ ຓີ ບຸຌນະຑູຓຉໃ ່຅ະຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈ຾ນົທ
ຓບີ ຸ ຌນະຑູຓຘູຄຂຌຶໄ ບະຌຸຑາກເຌ຋າຈ຾ນົທ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຅ຖູ ຘູຄຂຌຶໄ ຅ຌ຺ ຽຊຄິ ຅ຈຸ ຒ຺ຈ (຃຋ື ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ T2)

ບະຌຸຑາກເຌ຋າຈ຾ນົທ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຅ຖູ ນົາງກທໃ າ຾ປຄດຶຈໜຼທເຌ຋າຈ຾ນົທ ຽປຈັ ເນບໄ ະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈ
຾ນທົ ນຸົຈບບກ຅າກ຋າຈ຾ນົທກາງຽຎັຌບາງແຈດໄ ໃ ູ຋ໃ ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈຂບຄ຋າຈ຾ນົທ ຽຊຄິ ຾ຓໃ ຌທໃ າ຅ະຘຍື ຉໃ ່ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ
຾ກໃ ຋າຈ຾ນົທຉໃ ່ແຎ ບຸ ຌນະຑູຓເຌຂະຌະ຋າຈ຾ນົທຒ຺ຈກໃ ່຅ະງຄັ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ງບໄ ຌທໃ າ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຽີ ຑໃ ີຓຽຂາ຺ໄ ແຎເຌ
ຂະຌະ຋ໃ ຋ີ ຋າຈ຾ນົທຒ຺ຈຌຌັໄ ຊກື ຌາ່ ແຎເຆເໄ ຌກາຌ຋່າຖາງ຾ປຄດຶຈໜຼທຖະນທໃ າຄບະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈ຾ນົທ ຆໃ ຄຶ
ກໃ ຃່ ື ຘໃ ທຌ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ: ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌກາງຽຎັຌບາງຌຌັໄ ຽບຄ ເຌກຕາຒ຃ື ເຌຆໃ ທຄCD຅ຈຸ Cຽຎັຌ຅ຈຸ ຋ໃ ີ
຋າຈຽຖໃ ຓີ ຒ຺ຈກາງຽຎັຌບາງ ຾ຖະ ຅ຈຸ D ຽຎັຌ຅ຈຸ ຋ໃ ຋ີ າຈ຋ຄັ ໝຈ຺ ກາງຽຎັຌບາງດໃ າຄຘຓ຺ ຍູຌ.

ນຄົັ ຅າກ຋ໃ ຋ີ າຈ຾ນົທກາງຽຎັຌບາງໝຈ຺ ຾ຖທໄ ຊາໄ ງຄັ ຘຍື ຉໃ ່ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌຉໃ ແ່ ຎບກີ ຃ທາຓປບໄ ຌຌຌັໄ ຅ະຽຑໃ ຓີ
ບຸນະຑູຓຂບຄ຋າຈບາງເນຘໄ ູຄຂຌຶໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 12

 ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະຂບຄ຋າຈກຍັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌ
 ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ຅ະກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ຄັ ຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ຃າງ຃ທາຓ
ປບໄ ຌ.
 ກາຌຽປັຈເນ຋ໄ າຈ຾ຂຄກາງຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ ຾ຖະ ກາຌຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈ຾ນົທກາງຽຎັຌ຋າຈບາງຽຎັຌ
ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ.
 ກາຌຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈບາງກາງຽຎັຌ຋າຈ຾ນທົ ຾ຖະ ກາຌຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈ຾ນົທກາງຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ ຽຎັຌກາຌ
ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ.
ກາຌຎໃ ຼຌຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ ຌບກ຅າກ຅ະຎໃ ຼຌ຋າຈ຾ຂຄເນຽໄ ຎັຌ຋າຈ຾ນົທ ນົ ຋າຈ຾ນົທເນຽໄ ຎັຌ຋າຈ

຾ຂຄ ຾ຖະ ຋າຈ຾ນທົ ຽຎັຌ຋າຈບາງ ນົື ຅າກ຋າຈບາງຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ຾ນທົ ງຄັ ຘາຓາຈຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຈ຾ຂຄເນໄ
ກາງຽຎັຌ຋າຈບາງແຈ຿ໄ ຈງກຄ຺ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ກາຌຖະຽນຈີ ຆໃ ຄຶ ກໃ ່ກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ , ຈໃ ຄັ ຾ຏຌທາຈ
ຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

ຂຌັໄ ຋ໃ ີ I ຽບຌີໄ ທໃ າ: ກາຌນົບຓ຾ນທົ , ຂຌັໄ ຋ໃ ີ I, II, III ຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ.
ຂຌັໄ ຋ໃ ີ II ຽບຌີໄ ທໃ າ: ກາຌກາງຽຎັຌບາງ ຂຌັໄ ຋ໃ ີ IV, V, VI ຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈ຃າງໝາງປບໄ ຌ.
ຂຌັໄ ຋ໃ ີ IIIຽບຌີໄ ທໃ າ: ກາຌຖະຽນຈີ
ປູຍ຋ໃ ີ 9: ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ
ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະຂບຄຌ່າໄ
ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຾ກໃ ຌ່າໄ ຾ຂຄ ຌ່າໄ ຾ຂຄ຅ະຓບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄຂຌຶໄ ຽຖໃ ບື ງໂ຅ຌ຺ ຽຊິຄ຅ຈຸ ນົບຓ຾ນົທ຅ະ
ກາງຽຎັຌຌາ່ໄ ຂະຌະ຋ໃ ນີ ບົ ຓ຾ນທົ ບຸຌນະຑູຓ຅ະຍໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ ຾ຖະ ຊາໄ ງຄັ ຃ຄ຺ ຘຍື ຉໃ ່ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຾ກໃ ຌ່າໄ ຉໃ ແ່ ຎບກີ
ຌາ່ໄ ຅ະຓບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄຂຌຶໄ ຽຖໃ ບື ງໂ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ຅ຌ຺ ຽຊຄິ ຅ຈຸ ຒ຺ຈຌາ່ໄ ກໃ ່຅ະກາງຽຎັຌບາງ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຌີ ່າໄ ກ່າຖຄັ ຒ຺ຈດໃ ູ
ບຸຌນະຑູຓ຅ະຍໃ ຎ່ ໃ ຼຌ຾ຎຄ, ກາຌຎໃ ຼຌຘະຑາທະຂບຄຌາ່ໄ ກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ ຆໃ ຄຶ ຂຼຌ຾ຏຌທາຈແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ປູຍ຋ໃ ີ 10: ກາຌຊໃ າງຽ຋ຑະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະຂບຄຌາ່ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 13

 ກາຌ຃່າຌທຌນາຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະ

຾ຍໃ ຄກາຌ຃່າຌທຌບບກຽຎັຌ 2 ກ່ຖະຌ຃ີ :ື ກ່ຖະຌກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄ (ຘະຑາທະຂບຄ຋າຈ
ຎໃ ຼຌຎໃ ຼຄ຾ຉໃ ບຸຌນະຑູຓຍໃ ຎ່ ໃ ຼຌ຾ຎຄ) ຾ຖະ ກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌຽຑໃ ຓີ ບຸຌນະຑູຓ.

ກ. ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄ
ເຆ຃ໄ ທາຓຘ່າຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

H = mL

ຽຓໃ ບື H = ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ (KJ)

m = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ (Kg)

L = ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄ຋າຈ (kJ/ kg)
ຂ. ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌຽຌໃ ບື ຄ຅າກກາຌຽຑໃ ຓີ ຾ຖະ ນຸຈົ ບຸຌນະຑູຓ

ເຆ຃ໄ ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

H = mst = Ct

ຽຓໃ ບື H = ຎະຖຓິ າຌ຃ທາຓປບໄ ຌ (KJ)

m = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ (Kg)
S = ຃ທາຓປບໄ ຌ຅າ່ ຽຑາະຂບຄ຋າຈ (KJ/Kg )

t = ບຸຌນະຑູຓ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎ ( )

C = ຃ທາຓຍຌັ ຅຃ຸ ທາຓປບໄ ຌ຅າ່ ຽຑາະຂບຄ຋າຈ (kJ/ 0C)
ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຊາໄ ຉບໄ ຄກາຌຽປຈັ ເນຌໄ າ່ໄ 100 ກຕາຓ ຋ໃ ີ 100 ຾ຖະ 1 ກາງຽຎັຌບາງ຅ຌ຺ ໝຈ຺ ຋ໃ ີ 100
຾ຖະ 1 atm ຅ະຉບໄ ຄເຆ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ? ກ່າຌຈ຺ ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌກາງຽຎັຌບາງຂບຄຌ່າໄ ຽ຋ໃ າ຺
2256 kJ/ kg .

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຅າກ຾ຍຍຉຄັໄ H = mL

m = ຓທຌຘາຌຂບຄຌາ່ໄ ຽ຋ໃ າ຺ 100 ກຕາຓ = 0,1 ກ຿ິ ຖກຕາຓ

L = ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌກາງຽຎັຌບາງ = 2256 KJ/Kg

຾຋ຌ຃ໃ າ຅ະແຈ:ໄ H = 0,1 2256 ຾ຖະ 1 ຉບໄ ຄເຆ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ 225,6 KJ

= 225,6 KJ

ຉບຍ: ຊາໄ ຅ະຽປຈັ ເນຌໄ າໄ ເຌ 100 ກຕາຓ ຋ໃ 1ີ 00

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 14

ຍຈ຺ ຽຐິກນຈັ ຋າໄ ງຍຈ຺

1. ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຉໃ ແ່ ຎຌຂີໄ ່ເໄ ຈຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄກາຌງງະຑາຍ ຾ຖະ ຂ່ເໄ ຈຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄຽ຃ຓ:ີ
ກ. ກາຌຽຏາ຺ ຑກຶ ຘຽີ ນົບື ຄຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ເຌນບົ ຈ຋ຈ຺ ຖບຄຎະກຈ຺ ທໃ າຓ຋ີ າຈ຾ນົທຘຽີ ຋ໃ າ຺ ຽຄຌີ ຾ຖະ຾ກ໅ຘຓໃ ທຄຽກຈີ
ຂຌຶໄ .

ຂ. ກາຌຽຏາ຺ ຑກື ຘຒີ ໄາຂບຄ CaSO4ເຌນົບຈ຋ຈ຺ ຖບຄຎະກຈ຺ ທໃ າແຈ຋ໄ າຈ຾ຂຄຘີຂາທ຾ຖະຌ່າໄ ຽກາະຂາໄ ຄໂ

ນົບຈ.
຃. ກາຌ຅ຈູ ຋ຼຌແຂ຾ຖທໄ ຎະກຈ຺ ທໃ າຓ຃ີ ທຌັ ຾ຖະຂຂີໄ ະຽຓໃ າ຺ ຽກຈີ ຂຌຶໄ

ຄ. ກາຌຽປຈັ ຌາ່ໄ ຾ຂຄເນຖໄ ະຖາງ
຅. ກາຌນບົ ຓ຾ນົທ຾ຌຑ຋າຖຌີ ເຌຆາຓກະຽຍບືໄ ຄຽ຃ບື ຍ
ຘ. ກາຌທາຄ຅ບກຍກິ ຽກ຋ີ ໃ ຓີ ຌີ າ່ໄ ຎູຌເຘແທຽໄ ຋ຄີ ຿ຉະຎະກຈ຺ ທໃ າຓຐີ າໄ ຘຂີ າທຽກຈີ ຂຌຶໄ
ຆ. ກາຌເຘໃ ຿ຖນະຘຄັ ກະຘຖີ ຄ຺ ເຌບາຆຈິ ຽກບື ຽ຅ບື ຅າຄຎະກຈ຺ ທໃ າຓຒີ ບຄ຾ກ໅ຘຽກຈີ ຂຌຶໄ

ງ. ກາຌງໃ ບງບານາຌ

ຈ. ກາຌຽປຈັ ເນຽໄ ນົກັ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌ຾ຓໃ ຽນກົັ

ຉ. ກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຂບຄ຋າຈກາ່ ຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ
2. ຊາໄ ຓ຋ີ າຈ຾ຂຄ 2 ຆະຌຈິ ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະຑາງຌບກ຃ກື ຌັ ຅ະ຋ຈ຺ ຘບຍແຈ຾ໄ ຌທເຈທໃ າ຋າຈ຾ຂຄ຋ຄັ 2 ຆະຌຈິ

ຽຎັຌ຋າຈຍຖ່ ຘິ ຸຈ ນົື ຍ່ ຾ຖະ ຽຎັຌ຋າຈຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ນົື ຍ່?
3. ຅ໃ ຄ຺ ຘະຽໜທີ ຋ິ ກີ າຌ຾ງກຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ

ກ. ຾ຌຑ຋າຖຌີ ກຍັ ຽກບື ຾ກຄ ຂ. ຏຄ຺ ຽນກົັ ກຍັ ຏຄ຺ ຃າຕຍ໇ ບຌ

຃. ຏຄ຺ ຽນກົັ ກຍັ ຏຄ຺ ຓາຈ ຄ. ຌາ່ໄ ຽຆໃ ບື ຓ

຅. ຋ຼຌແຂກຍັ ຌາ່ໄ ຉາຌ ຘ. AgCl ກຍັ NaCl

ຆ. ຌາ່ໄ ຓຌັ ນບຓຖະຽນງີ ຅າກຈບກຓະຖິ

ງ. ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຘີ ຉີ ໃ າຄໂເຌໝາກຽຂບື ຽຖໃ ຌັ , ຽຂາ຺ໄ ຽຎືບກກຍັ ຽຂາ຺ໄ ຘາຌ

ຉ. CO2 ກຍັ H2

ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຌາ່ໄ ຋ໃ 3ີ 0 ກາງຽຎັຌຌາ່ໄ ຾ຂຄ຋ຄັ ໝຈ຺ ຅ະ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈກາ່ ຌຈ຺ ຃ທາຓປບໄ ຌ

຾ຐຄຂບຄກາຌຽຎໃ ືບງຂບຄຌາ່ໄ ຾ຂຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ

5.ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຋າຈ຾ຂຄ຿ຆຈຼຓແປຈບກແຆຈ໇ ຾ຖະ ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓແຌຽຉຕຉດໃ າຄຖະ 1 g ຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ດໃ າຄຖະ 15

g ທຈັ ບຸຌນະຑູຓຂບຄ຋າຈຖະຖາງແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

຋າຈ ບຸຌນະຑູຓຂບຄຌາ່ໄ (0C) ບຸຌນະຑູຓຂບຄ຋າຈຖະຖາງ(0C)

຿ຆຈຼຓແປຈບກແຆຈ໇ 30.0 53.0
຿ຑ຾຋ຘຆຼຓແຌຽຉຕຉ 30.0 22.0

຅ໃ ຄ຺ ຃່າຌທຌນາຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄກາຌຖະຖາງຂບຄ຋າຈ຋ຄັ 2 ຆະຌຈິ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຈໃ ຄັ ກໃ າທຽຎັຌຎະຽຑຈ
ຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌນ຃ົື າງ຃ທາຓປບໄ ຌ?

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 15

ຍຈ຺ ຋ີ 2
ຎະຖຓິ າຌຘາ່ ຑຌັ

I. ຓທຌຘາຌບາຉບຓ

ບາຉບຓ ຓາ຅າຈຑາຘາຽກປກັ “Atomos” ຆໃ ຄຶ ຓ຃ີ ທາຓໝາງທໃ າ຾ຍໃ ຄ຾ງກຍໃ ແ່ ຈໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ບາຉບຓ ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌ
ບະຌຸຑາກ຋ໃ ຌີ ບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຘາຓາຈ຾ຍໃ ຄ຾ງກແຈບໄ ກີ ຿ຈງທ຋ິ ຋ີ າຄຽ຃ຓ.ີ

ບຄ຺ ຎະກບຍຑຌືໄ ຊາຌຂບຄບາຉບຓແຈ຾ໄ ກໃ : ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ, ຿ຎຕຉບຌ ຾ຖະ ຌທິ ຉຕບຌ ຆໃ ຄຶ ຓແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຸ

ຽຎັຌແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຍຸ ທກ, ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຖຸ ຍ຺ ຾ຖະ ຽຎັຌກາຄຉາຓຖ່າຈຍັ . ຿ຈງ຿ຎຕຉບຌ ຾ຖະ ຌທິ ຉຕບຌຖທຓກຌັ ດໃ ູ
຋າຄກາຄຂບຄບາຉບຓຽບຌີໄ ທໃ າ: ຌທິ ຽ຃ຖງີ ຘ ຾ຖະ ຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕບຌ຾ຖໃ ຌດໃ ູບບໄ ຓປບຍຌທິ ຽ຃ຖງີ ຘ ຋ໃ າຌຈບຖຉຌັ
ຽຆໃ ບື ທໃ າບາຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຅ະຓຓີ ທຌຘາຌຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ .

຅ໃ ຄຶ ແຈຑໄ ະງາງາຓຆບກນາຓທຌຘາຌຂບຄບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຾ຉໃ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າບາຉບຓຓຂີ ະ
ໜາຈຌບໄ ງ ຾ຖະ ຓຓີ ທຌຘາຌຌບໄ ງນາົ ງ຅ຌ຺ ຌາ່ ຓຌັ ຓາຆໃ ຄັ ຍໃ ່ແຈ.ໄ ບາຉບຓ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ຃ບື າຉບຓຂບຄ
຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌຓຓີ ທຌຘາຌຎະຓາຌ 1.66 x 10-24 ກຕາຓ ຾ຖະ ບາຉບຓ຋ໃ ເີ ນງໃ ຋ໃ ຘີ ຸຈ຅ະຓຓີ ທຌຘາຌຍໃ ່ຽກຌີ
300 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າບາຉບຓຓຓີ ທຌຘາຌຌບໄ ງນົາງ ຾ຖະ ຍໃ ່ຘະຈທກເຌກາຌຌາຽບາ຺ ຓາຆໃ ຄັ
ຌຌັໄ ຽບຄເຌ຋າຄຎະຉຍິ ຈັ ຉທ຺ ຅ຄິ ຅ໃ ຄຶ ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຎຼຍ຋ຼຍ຿ຈງຑ຅ິ າຖະຌາທໃ າ ບາຉບຓຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ຓຓີ ທຌຘາຌ
ນົາງກທໃ າ ນົື ຌບໄ ງກທໃ າບາຉບຓຂບຄບກີ ຋າຈໜໃ ຄຶ ຅ກັ ຽ຋ໃ າ຺ ຃ໃ າ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ າກກາຌຎຼຍ຋ຼຍຈໃ ຄັ ກໃ າທຽບຌີໄ ທໃ າ: “ຓທຌ

ຘາຌບາຉບຓ”

1.1 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງເຆ຋ໄ າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌ
ຈບຖຉຌັ ຑຍ຺ ທໃ າ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຍາ຺ ຋ໃ ຘີ ຸຈ຅ໃ ຄຶ ຘະຽໜເີ ນເໄ ຆ຋ໄ າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎັຌ຋າຈ

ຓາຈຉະຊາຌເຌກາຌຎຼຍ຋ຼຍຽຑໃ ບື ຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈບໃ ຌື ໂ຿ຈງກ່າຌຈ຺ ເນແໄ ປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1

ບາຉບຓຓຓີ ທຌຘາຌ 1 ນທ຺ ໜໃ ທງ ນົື 1 amu.

1 amu = 1 atomic mass unit = 1,66 g

ຽຓໃ ບື ເຆ຋ໄ າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌ ຅ໃ ຄຶ ກ່າຌຈ຺ ຌງິ າຓຓທຌຘາຌບາຉບຓຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

“ຓທຌຘາຌບາຉບຓໝາງຽຊີຄຉທ຺ ຽຖກ຋ໃ ີຍບກເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ 1ບາຉບຓຓຓີ ທຌຘາຌຽຎັຌ຅ກັ ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ

຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓ”

ຘາຓາຈຂຼຌຽຎັຌຘູຈຘະ຾ຈຄກາຌຑທ຺ ຑຌັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ= ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ
ຓທຌຘາຌຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ບາຉບຓ

ຉທ຺ ດໃ າຄ:

1. ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈກາກຍບຌ = 12.00 ໝາງ຃ທາຓທໃ າ຋າຈກາກຍບຌ1ບາຉບຓຓຓີ ທຌຘາຌຽຎັຌ
12.00 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓ.

2. ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຃່ົຕີຌ =35,453 ໝາງ຃ທາຓທໃ າ຋າຈ຃່ົຕີຌ1ບາຉບຓຓຓີ ທຌຘາຌຽຎັຌ
35,453 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄຓທຌຘາຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ກາຌປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈຘາຓາຈຍບກແຈທໄ ໃ າບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຈຓຓີ ທຌຘາຌນົາງ
ນຌົື ບໄ ງກທໃ າກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄກາກຍບຌ = 12.00

ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຃ຕົ່ ຌີ = 35,453

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 16

ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ = 14,00

ໝາງ຃ທາຓທໃ າບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຃ົ່ຕຌີ ຓຓີ ທຌຘາຌນົາງກທໃ າບາຉບຓຂບຄ຋າຈແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ

຾ຖະ ບາຉບຓຂບຄ຋າຈແຌ຿ຉຕຽ຅ຌຓຓີ ທຌຘາຌນາົ ງກທໃ າບາຉບຓຂບຄ຋າຈກາກຍບຌ.

ຌບກ຅າກ຅ະເຆຆໄ ບກກາ຃ໃ າຓທຌຘາຌບາຉບຓ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈເຆຆໄ ບກນາຓທຌຘາຌຂບຄ

຋າຈ 1 ບາຉບຓແຈບໄ ກີ .ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓ = 1,66 g

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ= ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ

ນົື ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ບາຉບຓ = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1,66
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຊາໄ ປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓກໃ ່຅ະຘາຓາຈ຃່າຌທຌຓທຌຘາຌ 1 ບາຉບຓແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ຓທຌຘາຌ

ຂບຄ຃າຕຍ໇ ບຌ 1 ບາຉບຓ = ຓທຌຘາຌບາຉບຓກາກຍບຌ x 1.66 x 10-24g
= 12.000 x 1.66 x 10-24g

ຌບກ຅າກຌຌັໄ ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓ຾ຖທໄ
ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈເຌຘະແໝຌຌັໄ ງຄັ ເຆທໄ ຋ິ ຆີ ບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງຎຼຍ຋ຼຍຓທຌຘາຌຂບຄ
຋າຈກຍັ ຓທຌຘາຌຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌບາຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ
ຓທຌຘາຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ບາຉບຓ

 ຂ່຾ໄ ຉກຉໃ າຄຖະນທໃ າຄຓທຌຘາຌບາຉບຓກຍັ ຓທຌຘາຌ 1 ບາຉບຓ
ຓທຌຘາຌບາຉບຓຽຎັຌ຃ໃ າຎຼຍ຋ຼຍຍໃ ່ຓນີ ທ຺ ໜໃ ທງ ຾ຉໃ ຓທຌຘາຌ 1 ບາຉບຓຽຎັຌຓທຌຘາຌ

຋ໃ ຾ີ ຋຅ໄ ຄິ (ຓນີ ທ຺ ໜໃ ທງຽຎັຌກຕາຓ ນົື ກ຿ິ ຖກຕາຓ) ຽຆໃ ຌັ : ຓທຌຘາຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓ

ຓທຌຘາຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓ = 1 x 1.66 x 10-24 ກຕາຓ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

1.2 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງເຆ຋ໄ າຈບບກຆຽີ ຅ຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌ

J.S Stas ຌກັ ຽ຃ຓຘີ າຈຆາທຽຍຖງຼຓແຈຘໄ ະຽໜເີ ນເໄ ຆ຋ໄ ຋າຈບບກຆຽີ ຅ຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌເຌກາຌຆບກ
ນາ຃ໃ າຓທຌຘາຌບາຉບຓ຾຋ຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຿ຈງເຆຽໄ ນຈຏຌ຺ ຋ໃ ີທໃ າບບກຆຽີ ຅ຌຓດີ ໃ ູຎະຖຓິ າຌນົາງ ຾ຖະ ຽຎັຌ
ບຈິ ຘະນະົ ເຌ຋າ່ ຓະຆາຈ ຖທຓ຋ຄັ ງຄັ ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຘີ າຓາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ໂແຈຽໄ ກບື ຍໝຈ຺ , ຅ໃ ຄຶ ໜາໄ
຅ະເຆຽໄ ຎັຌຓາຈຉະຊາຌ຾຋ຌ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຾ຖະ ຎໃ ຼຌຌງິ າຓຂບຄຓທຌຘາຌບາຉບຓເໝໃ ຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

“ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ໝາງຽຊີຄ ຉທ຺ ຽຖກ຋ໃ ີຍບກເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ 1 ບາຉບຓ ໝັກຽຎັຌ຅ກັ ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ
⁄ ຂບຄຓທຌຘາຌບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ບາຉບຓ” ຂຼຌຽຎັຌຘູຈຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘາຑຌັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ= ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ
ຂບຄຓທຌຘາຌບບກຆຽີ ຅ຌ ບາຉບຓ

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຋າຈ຾ຓກຌຆີ ຼຓຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 24 ໝາງ຃ທາຓທໃ າ ຋າຈ຾ຓກຌຆີ ຼຓ 1 ບາ
ຉບຓ ໜກັ ຽຎັຌ 24 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ ຂບຄ຋າຈບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ບາຉບຓຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 17

1.3 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງເຆ຃ໄ າຕຍ໇ ບຌ-12 ຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌ

ກາຌເຆ຋ໄ າຈບບກຆຽີ ຅ຌຽຎັຌຓາຈຉະຊາຌເຌກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓຂຈັ ຾ງຄໄ
ກຌັ ຖະນທໃ າຄຌກັ ຽ຃ຓຘີ າຈ ຾ຖະ ຌກັ ຒີຆກິ ຘາຈເຌກາຌກ່າຌຈ຺ ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄບບກຆຽີ ຅ຌ, ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ
ຌກັ ຽ຃ຓ຃ີ ຈິ ທໃ າຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄບບກຆຽີ ຅ຌ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍຂບຄບບກຆຽີ ຅ຌ-16 ຑຼຄດໃ າຄຈຼທຽຌໃ ບື ຄ຅າກ
ຓດີ ໃ ູເຌ຋່າຓະຆາຈນົາງ຋ໃ ີຘຸຈ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ຃ີ ຈິ ຃ຌ຺ໄ ຿ຈງຌກັ ຽ຃ຓີ ຾ຖະ ຌກັ ຒີ
ຆກິ ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ກໃ ່ເນຽໄ ກຈີ ຍຌັ ນາຽກີຈຂຌຶໄ . ຈຄັ ຌຌັໄ ເຌຎີ ຃.ຘ 1962 ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈ຅ໃ ຄຶ ຉກ຺ ຖຄ຺ ຽຖບື ກ຋າຈ
ຓາຈຉະຊາຌຽຑໃ ບື ຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓເໝໃ ຿ຈງເຆ຃ໄ າຕຍ໇ ບຌ-12 ຽຎັຌຉທ຺ ຎຼຍ຋ຼຍ ຾ຖະ ເນຌໄ ງິ າຓ
ຓທຌຘາຌບາຉບຓຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

“ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ໝາງຽຊີຄ ຉທ຺ ຽຖກ຋ໃ ຍີ ບກເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ 1 ບາຉບຓ ຓຓີ ທຌຘາຌຽຎັຌ຅ກັ ຽ຋ໃ າ຺

ຂບຄ 1 ຂບຄຓທຌຘາຌ຃າຕ-໇ 12 1 ບາຉບຓ” ຘາຓາຈຂຼຌຽຎັຌຘູຈຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘາຑຌັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
12

ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ= ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ

ຂບຄຓທຌຘາຌ຃າຕຍ໇ ບຌ ບາຉບຓ

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄບບກຆຽີ ຅ຌ = 16.00 ໝາງ຃ທາຓທໃ າ ຋າຈບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ບາຉບຓຓີ

ຓທຌຘາຌຽຎັຌ 16 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ 1 ຓທຌຘາຌຂບຄ຃າຕຍ໇ ບຌ-12, 1 ບາຉບຓ.
12

 ຘະນຸຍົ ກໃ ຼທກຍັ ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ
ຓທຌຘາຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ບາຉບຓ
1) ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ =

= ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ
ຂບຄຓທຌຘາຌ຃າຕຍ໇ ບຌ ບາຉບຓ

2) ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ບາຉບຓ = 1 x 1.66 x 10-24 ກຕາຓ

3) ຓທຌຘາຌບາຉບຓຍໃ ່ຓນີ ທ຺ ໜໃ ທງ ຽຑາະຽຎັຌຓທຌຘາຌຎຼຍ຋ຼຍ຾ຉໃ ຓທຌຘາຌ 1 ບາຉບຓຓີ
ນທ຺ ໜໃ ທງ (ຽຎັຌກຕາຓ ນົື ກ຿ິ ຖກຕາຓ) ຽຑາະຽຎັຌຓທຌຘາຌ຋ໃ ຾ີ ຋຅ໄ ຄິ .

 ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ
ຓທຌຘາຌບາຉບຓຘາຓາຈ຃່າຌທຌແຈນໄ ົາງທ຋ິ ີ ຆໃ ຄຶ ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຖກັ ຘະຌະຂບຄຂ່ຓໄ ູຌຽຆໃ ຌັ : ບາຈ

຅ະ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງຎຼຍ຋ຼຍກັຍແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ນົື ຃າຕຍ໇ ບຌ-12 ບາຈ຅ະ

຃າ່ ຌທຌ຿ຈງບາແຘຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຂີ ບຄ຋າຈ ຾ຖະ ຃່າຌທຌ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍ຾ຉໃ ຖະທ຋ິ ຖີ ກັ ຘະຌະ
ກາຌ຃າ່ ຌທຌ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1) ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຿ຈງຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຓທຌຘາຌຓາຈຉະຊາຌ ຘໃ ທຌເນໃ ງແຈ຾ໄ ກໃ ກາຌ

ຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຾ຖະ ຃າຕຍ໇ ບຌ-12.
ຌບກ຅າກຌຌັໄ ກໃ ່ງຄັ ຘາຓາຈ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓແຈ຅ໄ າກກາຌຎຼຍ຋ຼຍກັຍ

຋າຈບໃ ຌື ໂ຋ໃ ີປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓ຾ຖທໄ ຖທຓ຋ຄັ ຃່າຌທຌແຈ຅ໄ າກຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ບາຉບຓ

ບກີ ຈທໄ ງ.
2) ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຂີ ບຄ຋າຈຽຓໃ ບື ຋າຈຉຄັໄ ຾ຉໃ 2 ຆະຌຈິ ຂຌຶໄ ແຎ

ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຾ຖທໄ ແຈ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ຑຼຄຆະຌຈິ ຈຼທ ຊາໄ ປູຓໄ ທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຽກີຈ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 18

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຑ່ຈີ ຾ຖະ ປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ຅ະຘາຓາຈ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ
ບາຉບຓຂບຄ຋າຈບໃ ຌື ໂແຈໄ ຉທ຺ ດໃ າຄ:

຋າຈ A + ຋າຈ B ຋າຈຎະຘຓ຺ AXBY

ຘາຓາຈຆບານາຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ A ນົື ຋າຈ Bແຈ຿ໄ ຈງເຆ຃ໄ ທາຓຘ່າຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

WA  MA . X
WB MB Y

ຽຓໃ ບື WA, WB = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈA ຾ຖະ Bຉາຓຖ່າຈຍັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຑ່ຈີ

MA, MB = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈA ຾ຖະ Bຉາຓຖາ່ ຈຍັ

X, Y = ຉທ຺ ຽຖກຘະ຾ຈຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓຂບຄບາຉບຓ A ຾ຖະ B ຉາຓຖ່າຈຍັ

຃ໃ າ X , Y ນົື X ຆບກນາແຈ຅ໄ າກຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽຆໃ ຌັ :
Y
X
N2 + 1/2 O2 N2O ຓີ Y =2
1

H2 + Cl2 2HCl ຓີ X =1
Y 1

ເຌກຖ່ ະຌີ ຋ໃ ຓີ ຋ີ າຈນົາງກທໃ າ 2 ຆະຌຈິ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌາກຌັ ກໃ ່ຘາຓາຈຆບກນາຓທຌຘາຌບາ

ຉບຓແຈເໄ ຌ຋າ່ ຌບຄຈຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ :

຋າຈ A + ຋າຈ B + ຋າຈ C +…….….. ຋າຈຎະຘຓ຺ AXBY …........

ຽຓໃ ບື ຉບໄ ຄກາຌ຅ະຆບກນາຓທຌຘາຌຂບຄບາຉບຓ຋າຈເຈເນຌໄ າ່ ຽບາ຺ ຋າຈຌຌັໄ ແຎຎຼຍ຋ຼຍກຍັ

຋າຈ ຆໃ ຄຶ ປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓ຾ຖທໄ ຽຆໃ ຌັ : ຊາໄ ປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ A຅ະຘາຓາຈຆບກນາຓທຌ

ຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ B ຾ຖະ C ແຈໄ ຿ຈງຎຼຍ຋ຼຍກຍັ A ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

WA  MA . X
WB MB Y

WA  MA . X
WC MC Y

຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ: ກາຌ຃າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄ຋າຈຈໃ ຄັ ກໃ າທຌຘີໄ າຓາຈ

ຆບກນາແຈ຿ໄ ຈງຍໃ ່ຉບໄ ຄຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຾ຖະ ງຄັ ຘາຓາຈຌ່າແຎຎະງຸກເຆເໄ ຌກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖ

ກຌູ ນົື ຆບກນາຎະຖຓິ າຌຌາ່ໄ ຑກຶ ເຌ຿ຓຽຖກູຌແຈບໄ ກີ ຈທໄ ງ.

 ຘະນຸົຍກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄ຋າຈ
1. ຉບໄ ຄຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆະຌຈິ ຈຼທ

2. ຉບໄ ຄປູຘໄ ູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຽຑໃ ບື ນາ຃ໃ າ X
Y
3. ຉບໄ ຄປູຓໄ ທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌາ່ ກຌັ

4. ຉບໄ ຄປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈໜໃ ຄຶ ໂ

ຉທ຺ ດໃ າຄ 1: ຋າຈ A 1 ບາຉບຓໜກັ 3.818 x 10-23 ກຕາຓ຅ະຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓຽຎັຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ?

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 19

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຓທຌຘາຌຂບຄ A 1 ບາຉບຓ = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ A x 1.66 x 10-24ກຕາຓ

3.818 x 10-23ກຕາຓ = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ A x 1.66 x 10-24 ກຕາຓ

3.818 x 10-23
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ A = 1.66 x 10 -24 = 23.0
ຉທ຺ ດໃ າຄ 2: ຋າຈ A ຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓ 107,8 ຋າຈ A 2 ບາຉບຓ຅ະໜກັ ຅ກັ ກຕຓ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຓທຌຘາຌ 1 ບາຉບຓ = ຓທຌຘາຌບາຉບຓ x 1.66 x 10-24ກຕາຓ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓທຌຘາຌ 2 ບາຉບຓ = 2 x 107,8 x 1.66 x 10-24

= 3.58 x 10-22 ກຕາຓ
ຉທ຺ ດໃ າຄ 3: ຋າຈ M 2 ບາຉບຓຓຓີ ທຌຘາຌຽຎັຌ 5 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄ຋າຈ N 3 ບາຉບຓຊາໄ ຓທຌຘາຌບາ

ຉບຓຂບຄ N ຽ຋ໃ າ຺ 9 ຅ໃ ຄ຺ ຃າຌທຌນາຓທຌຘາຌ 1 ບາຉບຓ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌບາຉບຓ

ຂບຄ M?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຋າຈ N 3 ບາຉບຓ ໜກັ = 3 x 9 x 1.66 x 10-24ກຕາຓ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຋າຈ M 2 ບາຉບຓ ໜກັ = 5 (3 x 9 x 1.66 x 10-24 ) ກຕາຓ

ນົື ຋າຈ M 1ບາຉບຓ ໜກັ = 5 (3 x 9 x 1.66 x 10-24 ) ກຕາຓ
2

= 1.12 x 10-22 ກຕາຓ

1.4 ຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍ
຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຋່າຓະຆາຈຓກັ ຅ະຓແີ ບ຿ຆ຿຋ຍນົາງຆະຌຈິ ຎ຺ຌກຌັ ດໃ ູຽຆໃ ຌັ : ຋າຈ຃າຕຍ໇ ບຌ຅ະ

ຓແີ ບ຿ຆຍ຿຋ຍເຌ຋່າຓະຆາຈ຋ໃ ຘີ ່າ຃ຌັ ຃:ື C – 12 ຾ຖະ C – 13 ຋າຈບບກຆຽີ ຅ຌຓີ O – 16, O –17 ຾ຖະ

O –18 ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ແບ຿ຆ຿຋ຍຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະຓຎີ ະຖຓິ າຌຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ເຌ຋າ່ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຓຓີ ທຌຘາຌ

ບາຉບຓຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ບກີ ຈທໄ ງ.

ຉທ຺ ດໃ າຄ: N-14 ຓເີ ຌ຋່າຓະຆາຈ 99.64 % ຾ຖະ ຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓ 14.0031

N-15 ຓເີ ຌ຋າ່ ຓະຆາຈ 0.36 % ຾ຖະ ຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓ15.0001
ກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຓທຌຘາຌບາຉບຓ຋ໃ ຾ີ ຋຅ໄ ຄິ ຅ໃ ຄຶ ຅ະຉບໄ ຄ຃ຈິ ແຖໃ ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍ຋ຸກໂ຿ຉ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌ຋່າຓະ
ຆາຈຽຎັຌ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງຽບຌີໄ ທໃ າ: “ຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ” ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓ
຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ຾ຉໃ ຖະ຋າຈ ຾ຓໃ ຌເຆຽໄ ຃ໃ ືບຄຓ຋ື ໃ ີຽບີຌໄ ທໃ າ: ຾ຓຘຘຽຎກ຿ຉຕຓິຽຉີ (mass

spectrometer).

ຉາຉະຖາຄຓທຌຘາຌບາຉບຓ ຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌແບ຿ຆ຿຋ຍຂບຄ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ເຌ຋່າຓະຆາຈ

຋າຈ ແບ຿ຆ຿຋ຍ ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ຎະຖຓິ າຌແບ຿ຆ຿຋ຍ ຓ ທ ຌ ຘ າ ຌ ບ າ

ຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ (%) ຉບຓຘະຽຖໃ ງ

຃າຕຍບຌ 12 C 12.000 98.9
13C 13.003 1.1 12.001

ບບກຆຽີ ຅ຌ 16 O 15.995 99.76

17 O 16.999 0.04 15.999
17.999 0.20

18 O

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 20

ຌບີ ບຌ 20 Ne 19.992 90.92 20.183
຃່ົຕຌີ 21 Ne 20.993 0.26 35.453
຾ຓກຌຆີ ຼຓ 22 Ne 21.991 8.82 24.31
ບາຕກບຌ 35 Cl 39.947
37 Cl 34.967 75.5
36.966 24.5
24 Mg
23.99 78.10
25 Mg 24.99 10.13
25.98 11.17
26 Mg
35.968 0.337
36 Ar 37.963 0.063
38 Ar 39.962 99.600
40 Ar

1.4.1 ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍ

ກາຌ຃່າຌທຌຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍ ຉບໄ ຄ຃ຈິ ແຖໃ ຅າກແບ຿ຆ຿຋ຍ຋ຸກໂ຿ຉເຌ

຋າ່ ຓະຆາຈ ຿ຈງ຃ຈິ ແຖໃ ຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ຅າກ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

(%)(A)
M =  100
(%A)1  (%A)2  (%A)3 .........
= 100

M = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ

 = Summation (ຏຌ຺ ຍທກ)

% = ຽຎີຽຆຌັ ຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ຾ຉໃ ຖະ຿ຉເຌ຋່າຓະຆາຈ

A = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຾ຉໃ ຖະແບ຿ຆ຿຋ຍ
຅າກຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ຅າກຉາຉະຖາຄ຋ໃ ຏີ ໃ າຌຓາ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ຃ໃ າຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຾ຉໃ
ຖະແບ຿ຆ຿຋ຍເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຓທຌຘາຌຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍຌຌັໄ ໂ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ຍີ ຈ຺ ຽຖກຍໃ ່ກ່າຌຈ຺ ຓທຌຘາຌ

ບາຉບຓຂບຄ຾ຉໃ ຖະແບ຿ຆ຿຋ຍເນໄ ຊາໄ ປູຽໄ ຖກຓທຌຘາຌເນເໄ ຆຽໄ ຖກຓທຌຘາຌ຾຋ຌແຈ.ໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄ1: ຅າກກາຌເຆ຾ໄ ຓຘຘຽຎກ຿ຉຕຓຽິ ຉແີ ຈຏໄ ຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄທໃ າ຾ກ໅ຘບາຕບບຌຎະກບຍ

ຈທໄ ງ 3 ແບ຿ຆ຿຋ຍ຃:ື 36 Ar , 38 Ar ຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ0.1% , 0.3 %຾ຖະ
18 18

99.6 %ຉາຓຖ່າຈຍັ ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄບາຕກບຌ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຍຈ຺ ຽຖກຍໃ ກ່ າ່ ຌຈ຺ ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຾ຉໃ ຖະແບ຿ຆ຿຋ຍຓາເນໄ ຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄເຆໄ

ຽຖກຓທຌຂບຄ຾ຉໃ ຖະແບ຿ຆ຿຋ຍ຾຋ຌ

(%)(A)
຅າກຘູຈ:M =  100
(%A)1  (%A)2  (%A)3
= 100

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 21

ຆະຌຈິ ຋ໃ ີ 1 36 Ar ຓ ີ % = 0.1 , A= 36
18

ຆະຌຈິ ຋ໃ ີ 2 38 Ar ຓີ % = 0.3 , A= 38
18

ຆະຌຈິ ຋ໃ ີ 3 40 Ar ຓີ % = 99.6 , A= 40
18

ຽຑາະຘະຌຌັໄ M = 0.1x 36  0.3 x 38  99.6 x 40

100 = 39.99

ຉບຍ: ຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ (ບາຕກບຌ) = 39.99
ຉທ຺ ດໃ າຄ 2: ຋າຈ຃າຕຍ໇ ບຌຓແີ ບ຿ຆ຿຋ຍ຋ໃ ຘີ ະຊຼຌເຌ຋າ່ ຓະຆາຈ 2 ຆະຌຈິ ຃:ື C – 12 ຓຓີ ທຌ

ຘາຌບາຉບຓ 12.00 ຾ຖະ C – 13 ຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓ 13.003 ຊາໄ ຓທຌຘາຌບາຉບຓຘະຽຖໃ ງຂບຄ

ແບ຿ຆ຿຋ຍ຃າຕຍ໇ ບຌ 12.011 ຅ໃ ຄ຺ ຃່າຌທຌນາ % ເຌ຋່າຓະຆາຈຂບຄ຾ຉໃ ຖະແບ຿ຆ຿຋ຍ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ (%)(A)
M =  100

ຘຓ຺ ຓຸຈເນຓໄ ີ C – 12 ເຌ຋າ່ ຓະຆາຈ X %, ຓທຌຘາຌບາຉບຓ 12.00

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓີ C – 13 ເຌ຋່າຓະຆາຈ 100 - X %, ຓທຌຘາຌບາຉບຓ 13.003

຅າກM = (%A)1  (%A)2

100
( X ) x12.000  (100 - X) x13.003

12.001 = 100

X = 98.9 %
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓີ C – 12 ເຌ຋່າຓະຆາຈ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 98.9 % ຓີ C – 13 ເຌ຋່າຓະຆາຈ 100-X % = 1.1 %

II. ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ

2.1 ກາຌຆບກນາຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຽຖກຌູ
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓທຌຘາຌຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 1 ບາຉບຓ = 1.66 x 10-24g
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈ= ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ບາຉບຓ

ນົື ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຽຖກຌູ = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈ x 1.66 x 10-24 g
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຊາໄ ຽປາ຺ ປູຓໄ ທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ຋າຈກໃ ່ຘາຓາຈ຅ະ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຽຖກູຌ
ແຈໄ ຾ຖະ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ, ຊາໄ ປູຓໄ ທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຽຖກູຌກໃ ່ຘາຓາຈ຅ະ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖ
ກູຌຂບຄ຋າຈແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ .
ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຍໃ ຓ່ ນີ ທ຺ ໜໃ ທງ ຽຑາະຽຎັຌຓທຌຘາຌຎຼຍ຋ຼຍ, ຾ຉໃ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຽຖກູຌ
ນົື ນົາງໂ຿ຓຽຖກູຌ຅ະຉບໄ ຄຓນີ ທ຺ ໜໃ ທງ (ຽຎັຌກຕາຓ ນົື ກ຿ິ ຖກຕາຓ) ຽຑາະທໃ າຽຎັຌຓທຌຘາຌ຋ໃ ຾ີ ຋຅ໄ ຄິ ຂບຄ

຋າຈ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 22

2.2 ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ
ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຘາຓາຈ຃່າຌທຌແຈນໄ ົາງທ຋ິ ຽີ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຍັ ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ

ບາຉບຓຽຆໃ ຌັ : ບາຈ຅ະ຃່າຌທຌນາ຿ຈງກາຌຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌ, ຃່າຌທຌ຅າກຘູຈ຿ຓຽຖກູຌ,
຃່າຌທຌ຅າກກຈ຺ ຽກຌຂບຄ຾ກ໅ຘ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

1. ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາາຌ຿ຓຽຖກູຌ຿ຈງຎຼຍ຋ຼຍ ບາຈຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌ, ຃າຕ໇
ຍບຌ-12 ນົື ຋າຈບໃ ຌື ໂ຋ໃ ປີ ູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓ຾ຖທໄ .

2. ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຅າກຘູຈ຿ຓຽຖກູຌ ຽຆໃ ຄີ ຓນີ ກົັ ກາຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
- ຉບໄ ຄປູຘໄ ູຈ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈ ຽຑໃ ບື ຅ະແຈປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈເຈ຾ຌໃ ຾ຖະ ດໃ າຄຖະ

຅ກັ ບາຉບຓ.
- ຉບໄ ຄປູຓໄ ທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋ຸກໂ຿ຉຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌ຿ຓຽຖກຌູ .

- ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຿ຈງບາແຘ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຃:ື

ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ = ຏຌ຺ ຍທກຂບຄຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ
3. ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ເີ ຌຌ່າໄ ຑກຶ

ຌາ່ໄ ຑກຶ ໝາງຽຊຄີ ຅າ່ ຌທຌຂບຄຌ່າໄ ຋ໃ ງີ ຈື ໜຼທ ນົື ຽກາະດໃ ູກຍັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽຆໃ ຌັ : ຃ບຍຽຎີຆຖັ ຽຒຉ
ຓຌີ ່າໄ ຏືກ 5 ຿ຓຽຖກູຌ ຓີຘູຈຽຎັຌ CuSO4 . 5H2O. ຌບກ຅າກຌີງໄ ັຄຓີ຋າຈບໃ ືຌໂບີກຽຆໃ ັຌ:

Na2CO3.10 H2O , MgSO4.7 H2O຾ຖະNa2CrO4.10 H2Oຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
ກາຌ຃າ່ ຌທຌກໃ ຼທກຍັ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຌີ າ່ໄ ໜກັ ຑກຶ ຓ຋ີ ຄັ ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ ຾ຖະ ກາຌ

຃່າຌທຌ຅າ່ ຌທຌຌ່າໄ ຑກຶ ຿ຈງເຆທໄ ຋ິ ີກາຌ຃່າຌທຌ຋່າຌບຄຈຼທກຌັ ກຍັ ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌບາ
ຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຖີ ທຓກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ .

ຊາໄ X຃຋ື າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຍີ ໃ ຓ່ ຌີ າ່ໄ ຑກຶ
X. nH2O ຃຋ື າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຌີ າ່ໄ ຑກຶ

X. nH2O  X + nH2O
ນົື X + nH2O  X. nH2O

ນົື X + nH2O  X (H2O)n

ກາຌ຃່າຌທຌກໃ ຼທກຍັ ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ ຾ຖະ ຅າ່ ຌທຌຌາ່ໄ ຑກຶ ແຈ຿ໄ ຈງບາແຘ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

WX = MX . 1
WH 2O MH2O n

ຽຓໃ ບື :

WX = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຓຌີ າ່ໄ ຑກຶ

WH 2O = ຓທຌຘາຌຂບຄຌາ່ໄ ຑກຶ

MX = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຓຌີ າ່ໄ ຑກຶ

MH 2O = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄຌາ່ໄ

N = ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄຌາ່ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 23

ເຌ຋າຄຎະຉິຍຈັ ເນຌໄ ່າຽບ຺າ຋າຈ຋ໃ ີຓີຌ່າໄ ຑຶກຓາຆໃ ັຄຌ່າໄ ໜັກ ນົັຄ຅າກຌຌັໄ ຌ່າແຎຽຏ຺າ຅ຌ຺ ຌ່າໄ ຖະ
ຽນງີ ບບກໝຈ຺ . ຽຓໃ ບື ຆໃ ຄັ ຋າຈ຾ຂຄ຋ໃ ຽີ ນົບື ຅ະແຈຓໄ ທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ຓ່ ຌີ ່າໄ ຑກຶ (WX ) ຆໃ ຄຶ ຘາຓາຈຌ່າ
ຓາເຆ຃ໄ ່າຌທຌຘໃ ຄີ ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌແຈ.ໄ

຅າກ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຊາໄ ຽປາ຺ ປູຘໄ ູຈ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ X ຅ະຘາຓາຈຆບກນາຓທຌຘາຌຂບຄ X
຅າກຘູຈຆໃ ຄຶ ຘາຓາຈຌ່າແຎ຃່າຌທຌນາຌ່າໄ ຑກຶ (n) ແຈເໄ ຌ຋າຄກຄ຺ ກັຌຂາໄ ຓ, ຽຓໃ ບື ປູ຅ໄ ່າຌທຌຌ່າໄ ຑກຶ ກໃ ່

ຘາຓາຈຆບກນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈ X ແຈໄ ຖທຓ຋ຄັ ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌ

຋າຈ X ແຈຌໄ າ່ .

4. ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຅າກ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ

຿ຈງບາແຘ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຿ຓຖ, ຓທຌຘາຌ, ຍ່ຖຓິ າຈ ຾ຖະ ຿ຓຽຖກຌູ .

W VN
n=M = 22.4 = 6.02 x 1023

ຽຓໃ ບື

n = ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈ

w = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ

M = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈ
V = ຍ່ຖຓິ າຈຽຎັຌຖຈິ ຋ໃ ຑີ າທະຓາຈຉະຊາຌຽຓໃ ບື ຽຎັຌ຾ກ໅ຘ

N = ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ຋າຈ

5. ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຅າກ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຃ບຖຖຽິ ກຉຒີ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ

ແຈ຾ໄ ກໃ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຃ທາຓຈຌັ ບາງ຋ໃ ນີ ຸົຈຖຄ຺ , ຅ຈຸ ຽດືບກ຾ຂຄ຋ໃ ີ
ນຸຈົ ຖຄ຺ , ຅ຈຸ ຒ຺ຈ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຾ຖະ ຃ທາຓຈຌັ ບບຘ຿ຓຆຘິ . ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃ບຖຖຽິ ກຉຒີ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຘາຓາຈ
ເຆ຃ໄ າ່ ຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ກາຌ຃າ່ ຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ຅າກ຅ຈຸ ຽດືບກ຾ຂຄ຋ໃ ີ

ນຸຈົ ຖຄ຺ ບາແຘ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ W1 100
W2 Tf
M = K1 x x

ຽຓໃ ບື M = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ຋າຈ

K1 = ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ບຄ຅ຈຸ ຽດືບກ຾ຂຄຂບຄຉທ຺ ຑາຖະຖາງ

W1 , W2 = ຓທຌຘາຌຂບຄຉທ຺ ຑາຖະຖາງ຾ຖະ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈຉາຓຖາ່ ຈຍັ

Tf = ຅ຈຸ ຽດືບກ຾ຂຄ຋ໃ ນີ ຸົຈຖຄ຺

6. ກາຌ຃່າຌທຌນາຘູຄ຿ຓຽຖກຌູ ຅າກກຈ຺ ຽກຌຉໃ າຄໂຂບຄ຾ກ໅ຘ
ຽຆໃ ຌັ ກຈ຺ ຽກຌຖທຓຂບຄ຾ກ໅ຘ, ກຈ຺ ຽກຌຂບຄ຾ກຕ຾ປຓ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ກາຌ຃າ່ ຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ຅າກກຈ຺ ຽກຌຖທຓຂບຄ຾ກ໅ຘ ນົື ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄຑາທະ

ຂບຄ຾ກ໅ຘ ເຆ຃ໄ ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

PV = nRT = W RT
M
W RT
M = Vx P

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 24

ຽຓໃ ບື P = ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄ຾ກ໅ຘ

W = ຓທຌຘາຌຂບຄ຾ກ໅ຘ

V = ຍຖ່ ຓິ າຈຂບຄ຾ກ໅ຘ
R = ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ບຄ຾ກ໅ຘ

T = ບຸຌນະຑູຓຂບຄ຾ກ໅ຘ

 ກາຌ຃່າຌທຌນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຅າກກຈ຺ ຽກຌກາຌ຾ຑໃ ຂບຄ຾ກຕ຾ປຓ

ເຆ຃ໄ ທາຓຘ່າຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

V1 = M1
V2 M2

ຽຓໃ ບື V1 , V2 ຾ຓໃ ຌບຈັ ຉາກາຌ຾ຑໃ ຂບຄ຾ກ໅ຘຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ 1 ຾ຖະ 2 ຉາຓຖ່າຈຍັ

M1, M2 ຾ຓໃ ຌຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ 1 ຾ຖະ 2 ຉາຓຖາ່ ຈຍັ

ຉທ຺ ດໃ າຄ1: ຋າຈຎະຘຓ຺ A 1 ຿ຓຽຖກຌູ ຓຓີ ທຌຘາຌ 1.494 x 10-22 ກຕາຓ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖ

ກຌູ ຂບຄ຋າຈ A

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຅າກຘູຈຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ1຿ຓຽຖກູຌ = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ຋າຈx 1.66 x 10-24g

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ຿ຓຽຖກຌູ

1.494 x 10 -22

= 1.66 x 10 -24

= 90

ຉບຍ: ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ຋າຈ A = 90

2.3 ກາຌ຃່າຌທຌຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຅າກຏຌ຺ ຍທກຂບຄຓທຌຘາຌບາຉບຓ

ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ = ຏຌ຺ ຍທກຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺
ຉທ຺ ດໃ າຄ 1: ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ກ. ບາຆຈິ ຆຖັ ຒູົຕກິ (H2SO4)
ຂ. ບາຆຈິ ຒບຘຒ່ຕກິ (H3PO4)

຃. ຽບ຋າຌບຖ ( C2H5OH)

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຅າກຘູຈຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ = ຏຌ຺ ຍທກຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺

ກ. ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ (H2SO4) = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ 2H + S + 4O
= 2 x 1 + 32 + 4 x 16 = 98

ຂ. ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ (H3PO4) = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ 3H + P + 4O
= 3 x 1 + 31 + 4 x 16 = 98

຃. ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ ( C2H5OH) = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ 2C + 5H + O
= 2 x 12 + 5 x 1 + 16 = 46

ຉທ຺ ດໃ າຄ 2: ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌ 1 ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄບາຽຆ຿ຉຌ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄບາຽຆ຿ຉຌ຾ຓໃ ຌ CH3COCH3ນົື C3H6O3
ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ ຂບຄ CH3COCH3 = ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ 3C + 6H + 3O
= 3 x 12 + 6 x 1 + 3 x 16

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 25

= 90

ຓທຌຘາຌ 1 ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ CH3COCH3 = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ CH3COCH3 x 1.66 x 10-24g
= 90 x 1.66 x 10-24g

= 1.494 x 10-22g

III. ຿ຓຖ

ກາຌຍບກຎະຖິຓາຌຂບຄຘໃ ຄິ ຂບຄ຋ໃ ີເຆເໄ ຌຆີທິຈຎະ຅່າທຌັ ບາຈ຅ະຍບກຽຎັຌນທ຺ ໜໃ ທງຌ່າໄ ໜກັ ຽຆໃ ັຌ:

ກຕາຓ, ກ຿ິ ຖກຕາຓ ນົື ນທ຺ ໜໃ ທງຍຖ່ ຓິ າຌຽຆໃ ຌັ : ຖຈິ , ຆຄັ ຉ຾ີ ຓຈັ ກບໄ ຌ. ຌບກ຅າກຌຌັໄ ງຄັ ຘາຓາຈຍບກຽຎັຌນທ຺
ໜໃ ທງ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄ຅າ່ ຌທຌຘໃ ຄິ ຂບຄຽຆໃ ຌັ : ຿ນົ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ກາຌຍບກຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈເຌທຆິ າຽ຃ຓກີ ໃ ່ຘາຓາຈຍບກ
ຽຎັຌນທ຺ ໜໃ ທງຌາ່ໄ ໜກັ , ນທ຺ ໜໃ ທງຍ່ຖຓິ າຈ ນົື ຅າ່ ຌທຌບະຌຑຸ າກແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ກຌັ , ຾ຉໃ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈ

຃:ື ຿ຓຽຖກຌູ , ບາຉບຓ ຾ຖະ ແບບບຌຓຂີ ະໜາຈໜບໄ ງ ຾ຖະ ຓຓີ ທຌຘາຌໜບໄ ງ, ກາຌຍບກຽຎັຌ຅າ່ ຌທຌບະຌຸ
ຑາກຽຆໃ ຌັ : ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 100 ຿ຓຽຖກູຌ, ຿ຆຈຼຓ 12 ບາຉບຓ (1 ຿ນົ) ຅ໃ ຄຶ ຓຎີ ະຖຓິ າຌໜບໄ ງນົາງ ເຌ຋າຄ
ຎະຉຍິ ຈັ ນທ຺ ໜໃ ທງຍຖ່ ຓິ າຈ ນົື ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ກຌັ , ຾ຉໃ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈ຃:ື ຿ຓຽຖກູຌ,

ບາຉບຓ, ແບບບຌຓຂີ ະໜາຈໜບໄ ງ ຾ຖະ ຓຓີ ທຌຘາຌໜບໄ ງ ກາຌຍບກຽຎັຌ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກຽຆໃ ຌັ : ແປ຿ຈຕ
ຽ຅ຌ 100 ຿ຓຽຖກູຌ, ຿ຆຈຼຓ 12 ບາຉບຓ (1 ຿ນົ) ຅ໃ ຄຶ ຓຎີ ະຖຓິ າຌໜບໄ ງນົາງ ເຌ຋າຄຎະຉຍິ ຈັ ຍໃ ່ຘາຓາຈ

຅າ່ ຌາ່ ແຎຆໃ ຄັ ນົື ຉທຄ຿ຈງກຄ຺ ແຈ.ໄ
ກາຌ຋ໃ ບີ ະຌຑຸ າກຂບຄ຋າຈຓຂີ ະໜາຈໜບໄ ງ, ກາຌກ່າຌຈ຺ ນທ຺ ໜໃ ທງ຋ໃ ເີ ຆຘໄ ະ຾ຈຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ຅ໃ ຄຶ

ຉບໄ ຄຽຎັຌນທ຺ ໜໃ ທງ຋ໃ ເີ ນໃ ງເຆ຾ໄ ຋ຌບະຌຸຑາກ຋ໃ ຋ີ າຈຓ຅ີ າ່ ຌທຌນົາາງ ຽຑໃ ບື ຘະຈທກ຾ກໃ ກາຌຌາ່ ແຎຆໃ ຄັ ນົື ຉທຄ
ຎະຖຓິ າຌ, ຌກັ ຽ຃ຓຘີ າຈ຅ໃ ຄຶ ແຈກໄ ່າຌຈ຺ ນທ຺ ໜໃ ທງ຋ໃ ີເຆຍໄ ບກ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈຂຌຶໄ ຓານທ຺ ໜໃ ທງໜໃ ຄຶ
ຽບຌີໄ ທໃ າ: “຿ຓຖ”

3.1 ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກຉໃ ່຿ຓຖຂບຄ຋າຈ

຅າກຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ 1 ບາຉບຓຽຆໃ ຌັ :

຃າຕຍ໇ ບຌ-12 1ບາຉບຓ ຓຓີ ທຌຘາຌ 19.92 x 10-24g

ບບກຆຽີ ຅ຌ 1ບາຉບຓ ຓຓີ ທຌຘາຌ 26.56 x 10-24g

ຽນົກັ 1 ບາຉບຓ ຓຓີ ທຌຘາຌ 92.71 x 10-24g
ຉທ຺ ຽຖກ຋ໃ ກີ ໃ າທຓາຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຓ຃ີ ໃ າໜບໄ ງນາົ ງ ຽຑໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌານທ຺ ໜໃ ທງ຋ໃ ເີ ນໃ ງຂຌຶໄ ຽຆໃ ຌັ :

຃າຕຍ໇ ບຌ-12 19.92 x 10-24g ຓີ 1 ບາຉບຓ

12.00
ຊາໄ ຃າຕຍ໇ ບຌ 12 gຓີ = 19.92 x 10 -24

= 6.02 x 1023ບາຉບຓ

ເຌກ່ຖະຌບີ ຌື ໂກໃ ່ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ :

16.00
ບບກຆຽີ ຅ຌ 16.00 ກຕາຓຓີ = 26.56 x 10 -24 ບາຉບຓ

ຽນກົັ 55.80 ກຕາຓຓ=ີ = 6.02 x 1023ບາຉບຓ

55.80
92.71 x 10 -24 ບາຉບຓ = 6.02 x 1023ບາຉບຓ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 26

຃ໃ າຉທ຺ ຽຖກ 12.00 , 16.00, 55.80຾ຓໃ ຌຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຃າຕຍ໇ ບຌ, ບບກຆຽີ ຅ຌ ຾ຖະ ຽນົກັ
ຉາຓຖ່າຈຍັ ຘໃ ທຌ຋າຈບໃ ຌື ໂກໃ ຽ່ ຎັຌຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຈໃ ຄັ ຉາຉະຖາຄຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

ຉາຉະຖາຄຓທຌຘາຌ ຾ຖະ ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ

຋າຈ ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ຓທຌຘາຌ ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ

(ກຕາຓ)

C 12.00 12.000 6.02 x 1023
O 16.00 16.00 6.02 x 1023
Fe 55.80 55.80 6.02 x 1023
H 1.008 1.008 6.02 x 1023
S 32.00 32.00 6.02 x 1023
Br 79.90 79.90 6.02 x 1023

຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ຋າຈຉໃ າຄໂ ຋ໃ ຓີ ຓີ ທຌຘາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ຅າ່ ຓ຅ີ າ່ ຌທຌບາຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 6.02 x

1023 ບາຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ . ຘະຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ແຈກໄ າຌຈ຺ ຌງິ າຓຂບຄ຿ຓຖ ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບຄກຍັ ຅າຌທຌບາຉບຓແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

“຿ຓຖ ຃ື ນທ຺ ໜໃ ທງ຋ໃ ເີ ຆ຾ໄ ຋ຌຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ 6.02 x 1023 ບາຉບຓ”

຃ໃ າ 6.02 x 1023 ຽບຌີໄ ທໃ າ: “ຽຖກບາ຿ທກາ຿ຈ” ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ (ຽຖກບາ຿ທກາ຿ຈ ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຊກື ຉບໄ ຄ ຾ຖະ

ຊກື ງບຓປຍັ ກຌັ ເຌຎະ຅ຍຸ ຌັ ຃ື 6.02245 x 1023 ຾ຉໃ ບະຌ຿ຸ ຖຓເນເໄ ຆໄ 6.02 x 1023຾຋ຌແຈ)ໄ

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຋າຈ 1 ຿ຓຖຓບີ ະຌຸຑາກຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 6.02 x 1023ບະຌຸຑາກ

ນົື ຋າຈ 2 ຿ຓຖ ຓບີ ະຌຑຸ າກຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 2 x 6.02 x 1023ບະຌຸຑາກຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

3.2 ຎະຽຑຈຂບຄ຿ຓຖ
“ບະຌຸຑາກ” ເຌທຆິ າຽ຃ຓຽີ ຎັຌ຃າກໃ າທຖທຓໂ ຽຆໃ ຄິ ບາຈ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຽຖກູຌ, ບາຉບຓ, ແບ

ບບຌ ນົື ຽບຽຖກັ ຉຕບຌກໃ ແ່ ຈໄ ກາຌ຾ຍໃ ຄຎະຽຑຈຂບຄ຿ຓຖ຅ະ຾ຍໃ ຄຉາຓຆະຌຈິ ຂບຄບະຌຸຑາກ຃:ື

 ຿ຓຖ຿ຓຽຖກູຌ

 ຿ຓຖບາຉບຓ

 ຿ຓຖແບບບຌ
ຘາ່ ຖຍັ ຿ຓຖຎະຽຑຈບໃ ຌື ໂຽຆໃ ຌັ : ຿ຓຖຽບຽຖກັ ຉຕບຌຓເີ ຆຍໄ ໃ ນ່ ົາງຎາຌເຈ

຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂແຎກາຌຍບກຽຎັຌ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖບາຈ຅ະຍໃ ່ຍບກຆະຌຈິ ຂບຄບະຌຸຑາກ ກາຌ຋ໃ ຅ີ ະປູທໄ ໃ າ
ຽຎັຌ຿ຓຖຎະຽຑຈເຈ ຅ໃ ຄຶ ຓກັ ຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກຘູຈຂບຄ຋າຈ ນົື ບະຌຑຸ າກຌຌັໄ ໂຽຆໃ ຌັ :

ຊາໄ ບະຌຸຑາກ ໝາງຽຊຄິ ຿ຓຽຖກຌູ ຿ຓຖ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຖ຿ຓຽຖກຌູ

ຊາໄ ບະຌຑຸ າກ ໝາງຽຊຄິ ບາຉບຓ ຿ຓຖ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຖບາຉບຓ
ຊາໄ ບະຌຸຑາກ ໝາງຽຊຄິ ແບບບຌ ຿ຓຖ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຖແບບບຌ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄ:

H2O 1຿ຓຖໝາງຽຊຄິ H2O 1຿ຓຖ຿ຓຽຖກຌູ ຽຑາະທໃ າ H2O ຽຎັຌ຿ຓຽຖກູຌ

O3 1຿ຓຖໝາງຽຊຄິ O3 1 ຿ຓຖ຿ຓຽຖກູຌຽຑາະທໃ າ O3 ຽຎັຌ຿ຓຽຖກຌູ

Ne 1຿ຓຖໝາງຽຊຄິ Ne 1 ຿ຓຖບາຉບຓຽຑາະທໃ າ Ne ຽຎັຌບາຉບຓ

Na 1຿ຓຖໝາງຽຊຄິ Na 1 ຿ຓຖບາຉບຓຽຑາະທໃ າ Na ຽຎັຌບາຉບຓ
Cl- 1຿ຓຖໝາງຽຊິ ຄ Cl- 1 ຿ຓຖແບບບຌຽຑາະທໃ າ Cl- ຽຎັຌແບບບຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
 ກຖ່ ະຌຽີ ຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿ຓຖ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຖ຿ຓຽຖກູຌຽຆໃ ຌັ : ຋າຈຎະຘຓ຺ A 1 ຿ຓຖ ໝາງ

ຽຊຄິ ຋າຈຎະຘຓ຺ A 1 ຿ຓຖ຿ຓຽຖກຌູ ຓີ A 6.02 x 1023 ຿ຓຽຖກູຌ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 27

 ກ່ຖະຌຽີ ຎັຌ຋າຈຈໃ ຼທ຿ຓຖ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຖບາຉບຓຽຆໃ ຌັ : ບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ຿ຓຖໝາງຽຊຄິ ຋າຈ

ບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ຿ຓຖບາຉບຓຓບີ ບກຆຽີ ຅ຌ 6.02 x 1023ບາຉບຓ.
 ກ່ຖະຌຽີ ຎັຌ຾ກ໅ຘ ຿ຓຖ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຖ຿ຓຽຖກູຌ (ຽຑາະທໃ າ຾ກ໅ຘ຋ໃ ຓີ ີ 1 ຿ຓຽຖກູຌ ຓີ 2 ນົື

ນາົ ງກທໃ າ 2 ບາຉບຓ) ຽຆໃ ຌັ : ຾ກ໅ຘບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ຿ຓຖ ໝາງຽຊຄິ ຾ກ໅ຘບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ຿ຓຖ຿ຓ

ຽຖກຌູ ຓບີ ບກຆຽີ ຅ຌ 6.02 x 1023຿ຓຽຖກູຌ.
຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຋າຈ຋ໃ ຓີ ີ 1 ຿ຓຽຖກູຌ ຎະກບຍຈທໄ ງ 2 ບາຉບຓຂຌຶໄ ແຎຽຆໃ ຌັ : H2 , O2 ,

O3 , Cl2 , Br2 , I2຾ຖະ F2. ກາຌຍບກຎະຖຓິ າຌຽຎັຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌີໄ ຊາໄ ຍໃ ່ຍບກ

ຆະຌຈິ ຂບຄບະຌຸຑາກ຅ະໝາງຽຊຄິ ຿ຓຖ຿ຓຽຖກູຌຽຆໃ ຌັ : ບບກຆຽີ ຅ຌ 1 ຿ຓຖ ໝາງຽຊຄິ ບບກຆີ

ຽ຅ຌ 1 ຿ຓຖ຿ຓຽຖກຌູ ຓບີ ບກຆຽີ ຅ຌ 6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ .
 ກ່ຖະຌຂີ ບຄ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ່ແຈດໄ ໃ ູເຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌ຿ຓຽຖກຌູ

຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ຍໃ ແ່ ຈດໄ ໃ ູເຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌ຿ຓຽຖກູຌຽຆໃ ຌັ : ຾ກຕແຒຈ໇ ຾ຖະ ຽຑຈັ ຓຖີ ກັ ຘະຌະຽຎັຌ
຿຃ຄຑກຶ ຾ຍຍຉະຂໃ າງ.຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຓຖີ ກັ ຘະຌະແບບບຌ຋ໃ ຽີ ກາະກຌັ ດໃ ູຽຎັຌ຿຃ຄຑກຶ ກາຌ
ຑ຅ິ າຖະຌາ຿ຓຖກໃ ຅່ ະ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ແຎ ຈໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄຈໃ ຄັ ຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

1. ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓ຃ແ່ົ ຕຈ໇ (KCl) ຎະກບຍຈທໄ ງ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓແບບບຌ (K+) ຾ຖະ ຃ແົ່ ຕຈແ໇ ບບບຌ
(Cl- ) ຽກາະກຌັ ດໃ ູຽຎັຌ຿຃ຄຑກຶ 1 ຿ຓຖຂບຄ KCl ຅ະຍໃ ແ່ ຈຎໄ ະກບຍຈທໄ ງ KCl6.02 x 1023

຿ຓຽຖກຌູ ຾ຉໃ ຎະກບຍຈທໄ ງ K+ 6.02 x 1023 ແບບບຌ ຾ຖະ Cl- 6.02 x 1023 ແບບບຌ.

2. ຿ຆຈຼຓຆຖັ ແຒຈ໇ (Na2S) ຎະກບຍຈທໄ ງ຿ຆຈຼຓແບບບຌ (Na+) ຾ຖະ ຆຖັ ແຒຈແ໇ ບບບຌ
(S2- ) ຽກາະກຌັ ດໃ ູຽຎັຌ຿຃ຄຑກຶ 1຿ຓຖຂບຄ (Na2S) ຅ະຍໃ ່ຎະກບຍຈທໄ ງ (Na2S) 6.02 x

1023 ຿ຓຽຖກູຌ ຾ຉໃ ຎະກບຍຈທໄ ງ Na+ 6.02 x 1023 ແບບບຌ ຾ຖະ S2-6.02 x 1023 ແບ

ບບຌ
຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ຋າຈຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຍໃ ່ທໃ າ຅ະຽຎັຌບາຉບຓ, ຿ຓຽຖກູຌ ນົື ແບບບຌ. ຊາໄ ຅່າຌທຌ
຿ຓຖຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຌ່າ ຾ຉໃ ນທ຺ ໜໃ ທງຂບຄບະຌຸຑາກບາຈ຅ະ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ (ນທ຺
ໜໃ ທງຂບຄບະຌຸຑາກຘບຈ຃ໃ ບຄກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄ຿ຓຖຽຆໃ ຌັ : ຊາໄ ຽຎັຌ຿ຓຖ຿ຓຽຖກູຌກທ຺ ໜໃ ທງຉບໄ ຄຉບໄ ຄ຿ຓ

ຽຖກຌູ ).
ຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓກາຌ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຅ະຽທາ຺ໄ ຽຊິຄ຿ຓຖເນຊໄ ກື ຉບໄ ຄ຃ທຌຍບກຆະຌຈິ ຂບຄບະຌຸຑາກຌ່າ

ຽຆໃ ຌັ : ຿ຆຈຼຓບາຉບຓ 1 ຿ຓຖ, ຃ແົ່ ຕຈແ໇ ບບບຌ 1 ຿ຓຖ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
ກາຌຍບກຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຽຎັຌ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖບະຌຸຑາຍຂບຄ຋າຈຌຌັໄ ໂ ຽຆໃ ຄິ ຘາຓາຈຌາ່ ແຎຘາໄ ຄ

຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ກຍັ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ ຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະກາຘແຈ.ໄ

3.3 ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖກຍັ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ
຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຿ຓຖກຍັ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄ຿ຓຖ,ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຑຍ຺

຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຿ຓຖ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1. ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຖ (຿ຓຽຖກຸຌ) ກໃ ່຃ຎື ະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຋ີ າຈຽຎັຌ ກຓ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ
຋າຈ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ຋າຈຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ :
- ຃າຕຍ໇ ບຌແຖບບກແຆຈ໇ (CO2) ຓຓີ ທຌ຿ຖຽຖກຸຌ 44 ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ CO2 1 ຿ຓຖ ຅ໃ ຄື ຓຓີ ທຌ 44

ກຓ.
- ບບກຆຽິ ຅ຌ (O2) ຓຓີ ທຌຘາຌ຿ຖຽຖກຸຌ 32 ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ O2 1຿ຓຖ ຅ໃ ຄື ຓຓີ ທຌ 32 ກຓ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 28

2. ບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຈໂ ຎະຖຓິ າຌ 1 ຿ຓຖ ຅ະຓຓີ ທຌຽຎັຌ ກຓ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຓທຌບະຉບຓ ຂບຄ

຋າຈຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ :
- ຋າຈບບກຆຽິ ຅ຌຓຓີ ທຌບະຉບຓ 16 ຈໃ ຄັ ຌຍັໄ ຌບບກຆຽິ ຅ຌ 1 ຿ຓຖບະຉບຓ຅ໃ ຄື ຓຓີ ທຌ 16

ກຓ.
- ຋າຈ຿ຆຈຼຓຓຓີ ທຌບາຉບຓ 23 ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຿ຆຈຼຓ 1 ຿ຓຖບະຉບຓ ຅ໃ ຄື ຓຓີ ທຌ 23 ກຓ.

3. ຎະຖຓິ າຌຂບຄແບບບຌ 1 ຿ຓຖ ຅ະຓຓີ ທຌຘາຌຽຎັຌກຕາຓຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຓທຌຘາຌແບບບຌຂບຄ

ແບບບຌຌຌັໄ ໂຽຆໃ ຌັ :
- ຃ົ່ແຕຈແ໇ ບບບຌ (Cl-) ຓຓີ ທຌຘາຌແບບບຌ 35.5 ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ Cl- 1 ຿ຓຖ ຅ໃ ຄຶ ຓຓີ ທຌຘາຌຽ຋ໃ າ຺

ກຍັ 35.5 ກຕາຓ.

- ຆຖັ ຽຒຉແບບບຌ ( SO 2- ) ຓຓີ ທຌຘາຌແບບບຌຽ຋ໃ າ຺ 96 ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ SO 2- 1 ຿ຓຖ ຅ໃ ຄຶ ຓຓີ ທຌ
4 4

ຘາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 96 ກຕາຓ.

4. ຘໃ ທຌ຋າຈ຋ໃ ຍີ ໃ ແ່ ຈດໄ ໃ ູເຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌ຿ຓຽຖກູຌດໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌ ຾ຉໃ ດໃ ູເຌຖກັ ຘະຌະຂບຄແບບບຌ

຋ໃ ຽີ ກາະກຌັ ຽຎັຌ຿຃ຄຑກື ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ 1 ຿ຓຖ ຅ະຓຓີ ທຌຘາຌຽຎັຌກຕາຓຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຏຌ຺

ຍທກຂບຄຓທຌຘາຌແບບບຌເຌ຿຃ຄຑກື ຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ :

- NaCl1຿ຓຖຓNີ a+1຿ຓຖ຾ຖະ Cl-1຿ຓຖ

Na+1຿ຓຖຓຓີ ທຌຘາຌ23ກຕາຓCl- 1຿ຓຖ ຓຓີ ທຌຘາຌ35.5ກຕາຓ

ຽຑາະຘະຌຌັໄ NaCl 1຿ຓຖ຅ໃ ຄຶ ຓຓີ ທຌຘາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 23 + 35.5 = 58.5 ກຕາຓ

- K2SO4 1 ຿ຓຖຓKີ +2 ຿ຓຖ຾ຖະ SO 2- 1 ຿ຓຖ
4
2-
- K+1 ຿ຓຖຓຓີ ທຌຘາຌ39ກຕາຓ SO 4 1 ຿ຓຖຓຓີ ທຌຘາຌ96ກຕາຓ

ຽຑາະຘະຌຌັໄ K2SO4 1 ຿ຓຖ຅ໃ ຄຶ ຓຓີ ທຌຘາຌ 2 x 39 + 96 = 174 ກຕາຓ

(ຊທື ໃ າຓທຌຘາຌຂບຄແບບບຌເຈໂ຅ະຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຓທຌຘາຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈຌຌັໄ ໂ)

ຘະນຸົຍ: ຋າຈ 1 ຿ຓຖ ຓຓີ ທຌຘາຌ = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌ (ນທ຺ ໜໃ ທງຽຎັຌກຕາຓ)
຋າຈ 1 ຿ຓຖ ຓຓີ ທຌຘາຌ = ຓທຌຘາຌບາຉບຓ (ນທ຺ ໜໃ ທງຽຎັຌກຕາຓ)

຋າຈ 1 ຿ຓຖ ຓຓີ ທຌຘາຌ = ຓທຌຘາຌແບບບຌ (ນທ຺ ໜໃ ທງຽຎັຌກຕາຓ)

ຉາຉະຖາຄ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ, ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ

ຆໃ ຋ື າຈ ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ * ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກ** ຓທຌຘາຌ (ກຕາຓ)
63
HNO3 63 1 6.02 x 1023 18
H2O 18 1 6.02 x 1023 55.8
Fe 55.8 1 6.02 x 1023 4
18
He 4 1 6.02 x 1023 35.5

NH4+ 18 1 6.02 x 1023
Cl- 35.5 1 6.02 x 1023

ໝາງຍບກ: * ຖທຓ຋ຄັ ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌແບບບຌ

** ບະຌຸຑາກ຃:ື ຿ຓຽຖກູຌ, ບາຉບຓ ຾ຖະ ແບບບຌ
຅າກຉາຉະຖາຄຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ: ຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຅ະຓ຅ີ າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ , ຾ຉໃ ຓີ

ຓທຌຘາຌຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ (ງກ຺ ຽທຌັໄ ຾ຉໃ ກ່ຖະຌຓີ ທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຓທຌຘາຌ຅າ່ ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ )

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 29

3.4 ກາຌຆບກນາ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ

ຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກກ່ຖະຌີ HNO3

HNO3 63 ກຕາຓ = 1຿ຓຖ

ຘະຌຌັໄ HNO3 Xກຕາຓ = X
63 ຿ຓຖ
ນົື ຂຼຌຽຎັຌຘູຈ຋ໃ ທ຺ ແຎແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ=ຓຓທທຌຌຘຘາາຌຌຂ຿ຓບຽຄຖ຋ກາຈຌູ ຂບກຄຕ຋າຓາຈ ……….. ຘ່າຖຍັ ຿ຓຽຖກູຌ
຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ=ຓຓທທຌຌຘຘາາຌຌຂບບາຉຄ຋ບາຓຈຂບກຄຕ຋າາຓຈ ……….. ຘ່າຖຍັ ບາຉບຓ
຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ=ຓຓທທຌຌຘຘາາຌຌຂແບບຄບ຋ບາຌຈຂບກຄຕ຋າາຓຈ ……….. ຘາ່ ຖຍັ ແບບບຌ
3.5 ຍ່ຖຓິ າຈຉໃ ່຿ຓຖຂບຄກາຘ

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າຍ່ຖຓິ າຈຂບຄກາຘຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ບຸຌນະຑູຓ ຾ຖະ ຃ທາຓຈຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌຍບກຍ່ຖຓິ າຈ

ຂບຄກາຘ຅ໃ ຄຶ ຅ະຉບໄ ຄຍບກບຸຌນະຑູຓ ຾ຖະ ຃ທາຓຈຌັ ຋ຸກ຃ຄັໄ .

 ບຸຌນະຑູຓ ຾ຖະ ຃ທາຓຈຌັ ຓາຈຉະຊາຌຂບຄກາຘ
ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈແຈກໄ ່າຌຈ຺ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓ຋ໃ ີ 0 0C ນົື 273 K ຾ຖະ ຃ທາຓຈຌັ 1 ຍຌັ ງາກາຈ

(atm) ຽຎັຌຑາທະຓາຈຉະຊາຌຽບີຌໄ ທໃ າ: ບຸ ຌນະຑູຓ ຾ຖະ ຃ທາຓຈັຌຓາຈຉະຊາຌ (Standard

Temperature and Pressure) ຂຼຌນງທ່ໄ ໃ າ: STP

 ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖກຍັ ຍ່ຖຓິ າຈ
຅າກກຈ຺ ຽກຌຂບຄບາ຿ທກາ຿ຈ຋ໃ ທີ ໃ າຑາງເຉບໄ ຸຌນະຑູຓ ຾ຖະ ຃ທາຓຈຌັ ຈຼທກຌັ , ກາຘ຋ໃ ຓີ ຍີ ່ຖິ

ຓາຈຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ງໃ ບຓ຅ະຓ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກູຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຘະ຾ຈຄທໃ າຍ່ຖຓິ າຈຂບຄກາຘຓ຃ີ ທາຓຘ່າຑຌັ ກຍັ
຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກຌູ ຾ຖະ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກຌູ ຓ຃ີ ທາຓຘ່າຑຌັ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຃:ື ຋າຈເຈໂ 1
຿ຓຖ ງໃ ບຓຎະກບຍຈທໄ ງ 6.02 x 1023 ຿ຓຽຖກູຌ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄກາຘ຅ໃ ຄຶ ຃ທຌ຅ະຓ຃ີ ທາຓ
ຘ່າຑຌັ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຌ່າ. ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄຍ່ຖຓິ າຈກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘ຋ໃ ີ STP ຘະ

຾ຈຄຂຓ່ໄ ຌູ ຈໃ ຄັ ເຌຉາຉະຖາຄ.
ຉາຉະຖາຄກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄກາຌຆບກນາຍຖ່ ຓິ າຈຂບຄກາຘຍາຄຆະຌຈິ ຋ໃ ີ STP

ກາຘ ຓທຌຘາຌຂບຄກາຘ ຓທຌຘາຌຂບຄກາຘ1 ຿ຓຖ ຍຖ່ ຓິ າຈ(dm3 )

1 dm3(ກຕາຓ) (ກຕາຓ)

ບບກຆຽີ ຅ຌ 1.43 32.0 22.4
ແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ 1.25 28.0 22.4
຃າຕຍ໇ ບຌຓຌ່ ບກແຆຈ໇ 1.24 28.0 22.5
1.97 44.0 22.3

຃າຕຍ໇ ບຌແຈບບກແຆຈ໇

ຘະຽຖໃ ງ 22.4

຅າກຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ກາຘຉໃ າຄໂ 1 ຿ຓຖ ຅ະຍ່ຖຓິ າຈຉໃ ່຿ຓຖ (຃ໃ າຘະຽຖໃ ງ) ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ
ຎະຖຓິ າຌ 22.4 dm3 ນົື 22.4 ຖຈິ ຋ໃ ີ STP ຅ໃ ຄຶ ແຈຌໄ ່າຓາຘະນຸົຍຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 30

຾ຖະ ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄກາຘແທຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ “ຍ່ຖຓິ າຈຉໃ ຿່ ຓຖຂບຄກາຘເຈໂຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 22,4 ຖຈິ ຋ໃ ີ STP ນົື ກາຘເຈໂເຌ 1
຿ຓຖ ຅ະຓຍີ ່ຖຓິ າຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 22.4 dm3 ຋ໃ ີ STP”

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ກາຘເຈໂກໃ ່ຉາຓຍໃ ່ທໃ າ຿ຓຽຖກູຌ຅ະຓຂີ ະໜາຈເນໃ ງ ນົື ຂະໜາຈຌບໄ ງ, ຍໃ ່ທໃ າ຅ະຓຓີ ທຌຘາຌ
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ນົື ຍໃ ່ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄກາຘ 1 ຿ຓຖ ຅ະຉບໄ ຄຓຍີ ຖ່ ຓິ າຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 22.4 dm3຋ໃ ີ STP ຘະຽໝຽີ ຆໃ ຌັ :

ກາຘ O2 1 ຿ຓຖ ຓຍີ ່ຖຓິ າຈ = 22.4 dm3຋ໃ Sີ TP
ກາຘ CO2 1຿ຓຖ ຓຍີ ່ຖຓິ າຈ = 22.4 dm3຋ໃ Sີ TP
ບາງຌາ່ໄ 1 ຿ຓຖ ຓຍີ ່ຖຓິ າຈ = 22.4 dm3຋ໃ Sີ TP

3.6 ກາຌຆບກນາ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘ

ກາຘ22.4ຖຈິ ຋ໃ Sີ TP = 1 ຿ຓຖ

ຊາໄ ກາຘVຖຈິ ຋ໃ ີ STP = V ຿ຓຖນຂົື ຼຌຽຎັຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
22.4

ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄກາຘ ( ) ຋ໃ ີ
຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘ =

3.7 ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ, ບະຌຸຑາກ, ຓທຌຘາຌ ຾ຖະ ຍ່ຖຓິ າຈ

຋າຈ 1 ຿ຓຖຓ຅ີ າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 6.02 x 1023 ບະຌຸຑາກ ຓຓີ ທຌຘາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຓທຌຘາຌ

຿ຓຽຖກູຌ ນົື ຓທຌຘາຌບາຉບຓ ຾ຖະ ຽຎັຌກາຘ຅ະຓຍີ ່ຖຓິ າຈຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 22.4 dm3 ຋ໃ ີ STP ຈໃ ຄັ ເຌ

ຉາຉະຖາຄ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ຉາຉະຖາຄ຋ີ 4: ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຿ຓຖ, ຓທຌຘາຌ, ຍ່ຖຓິ າຈ ຾ຖະ ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກ

຋າຈ ຘະຑາທະ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກ ຓທຌຘາຌ ຍຖ່ ຓິ າຈ຋ໃ ີ
(ກຕາຓ) STP (dm3)

ກາຘ 1 6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ 32.0 22.4
O2 ກາຘ
6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ

CO ກາຘ 1 6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ 28.0 22.4

C2H2 ຋າຈ຾ນທົ 1 6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ 28.0 22.4
຋າຈ຾ນທົ 6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ

CH3OH ຋າຈ຾ຂຄ 1 6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ 32.0

H2O ຋າຈ຾ຂຄ 1 6.02 x 1023ບາຉບຓ 18.0
C6H12O6 ຋າຈ຾ຂຄ
6.02 x 1023຿ຓຽຖກຌູ
1 180.0

Na 1 23.0

C10H8 1 128.0

຅າກຉາຉະຖາຄຘະນູົຍແຈແໄ ຈທໄ ໃ າ: ຋າຈຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຽຓໃ ບື ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຅ະຓ຅ີ າ່ ຌທຌບະຌຸ
ຑາກ ຾ຖະ ຍຖ່ ຓິ າຈ (ຘ່າຖຍັ ກາຘ) ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຉໃ ຓທຌຘາຌຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ (ງກ຺ ຽທຌັໄ ກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ຋ີ າຈຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ຓຓີ ທຌຘາຌ

຿ຓຽຖກູຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ).

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 31

 ກາຌ຃່າຌທຌກໃ ຼທກຍັ ຿ຓຖ

ກາຌ຃່າຌທຌກໃ ຼທກຍັ ຿ຓຖ, ຍ່ຖຓິ າຈ ຾ຖະບະຌຸຑາກຌບກ຅າກ຅ະບາແຘ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຈໃ ຄັ ຋ໃ ີ

ກໃ າທຓາ຾ຖທໄ ງຄັ ບາຈຌາ່ ຓາຘະນູຍົ ຽຎັຌWຘູຈ຋ໃ ກີ ໃ ຼທກຍັ ຿ຓVຖແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ N
n = M = 22.4 = 6.02 x 10 23

n = ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ

W = ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ (ກຕາຓ)
M = ຓທຌຘາຌ຿ຓຽຖກຌູ (ນົື ຓທຌຘາຌບາຉບຓ, ຓທຌຘາຌແບບບຌ ຂຌຶໄ ກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄບະຌຑຸ າກ)
V = ຍຖ່ ຓິ າຈຂບຄກາຘ຋ໃ ີ STP (dm3)
N = ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກຌູ (ນົື ຓທຌຘາຌບາຉບຓ, ຓທຌຘາຌແບບບຌ ຂຌຶໄ ກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄບະຌຸຑາກ)

ໝາງຽນຈ: ຘ່າຖຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘ຋ໃ ຑີ າທະບໃ ຌື ໂ ຘາຓາຈ຃າ່ ຌທຌແຈ຅ໄ າກ:

ຍ່ຖຓິ າຈຉໃ ່຿ຓຖ ຋ໃ ຑີ າທະຈຼທກຌັ ຾ຖະນທ຺ ໜໃ ທງຈຼທກຌັ

IV. ກາຌຆບກນາຘູຈຽ຃ຓີ

ຘູຈຽ຃ຓີ ໝາງຽຊຄິ ຘຌັ ງາຖກັ ຋ໃ ເີ ຆຂໄ ຼຌ຾຋ຌ຋າຈ ນົື ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽຑໃ ບື ຘະ຾ຈຄບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄ຋າຈ

ຽນໃ າົ຺ ຌຌັໄ ທໃ າ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈເຈ຾ຈໃ , ດໃ າຄຖະຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ນົື ຽຎັຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ. ຘູຈຍາຄຎະຽຑຈງຄັ ຘາຓາຈ
ຍບກຖາງຖະບຼຈຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ກໃ ຼທກຍັ ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບາຉບຓຑາງເຌ຿ຓຽຖກຌູ ຌາ່ ບກີ . ຘູຈຽ຃ຓບີ າຈ຾ຍໃ ຄບບກຽຎັຌ

3 ຎະຽຑຈ຃:ື ຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ , ຘູຈຄໃາງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ.
1. ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌ (Molecular formula) ໝາງຽຊຄິ ຘູຈ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌ 1

຿ຓຽຖກູຌ ຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ປູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຓຌູ ນງຄັ ຾ຈໃ ດໃ າຄຖະ຅ກັ ບາຉບຓຽຆໃ ຌັ :

1. ຾ກ໅ຘ຃່ຕົ ຌີ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ຾ຓໃ ຌ Cl2ໝາງ຃ທາຓທໃ າ຾ກ໅ຘ຃່ົຕຌີ 1 ຿ຓຽຖກູຌ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈ Cl

ດໃ າຄຈຼທ຅າ່ ຌທຌ 2 ບາຉບຓ.

2. ບາຆິຈບາຽຆຉກິ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ຾ຓໃ ຌ C2H4O2 ໝາງ຃ທາຓທໃ າ ບາຆຈິ ບາຽຆຉກິ 1 ຿ຓຽຖກູຌ

ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຓຌູ C, H ຾ຖະ O ຅າ່ ຌທຌ 2, 4 ຾ຖະ 2 ບາຉບຓ ຉາຓຖາ່ ຈຍັ .

ຉທ຺ ດໃ າຄຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ : ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎີບບກແຆຈ໇ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ຾ຓໃ ຌ H2O2

ບາຆຈິ ແຌຉຕກິ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ຾ຓໃ ຌ HNO3

຾ກ໅ຘ຿ຑຕຽຑຌ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ຾ຓໃ ຌ C3H8

2. ຘູຈຄໃ າງຈາງ (Empirical formula) ໝາງຽຊຄິ ຘູຈ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄບຈັ ຉາຘໃ ທຌໜບໄ ງຘຸຈຂບຄ຅າ່ ຌທຌ

ບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ , ຘູຈຄໃາງຈາງ຅ະຽປຈັ ເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ຎະກບງຈທໄ ງ຋າຈ

ຓູຌເຈ຾ຈໃ , ຓບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌດໃ າຄໜບໄ ງຂບຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ຋ໃ ີຓາຖທຓກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈ

ຽຆໃ ຌັ :

1. ຘູຈຄໃ າງຈາງຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎີບບກແຆຈ຃໇ ື HO ໝາງ຃ທາຓທໃ າ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎີບບກແຆຈ໇

ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຓູຌ H຾ຖະ O຿ຈງຓີບຈັ ຉາຘໃ ທຌດໃ າຄໜບໄ ງຘຸ ຈ຅ບຄ຅່າຌທຌບາຉບຓ

H:O = 1: 1
2. ຘູຈຄໃາງຈາງຂບຄຽບ຋າຌບຖ຃ື C2H6O ໝາງ຃ທາຓທໃ າຽບ຋າຌບຖ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຓູຌ C,

H ຾ຖະ O຿ຈງຓບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌດໃ າຄໜບໄ ງຘຸຈຂບຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ C: H: O = 1: 2: 1

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 32

ຘູຈຄໃາງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌຂບຄຽບ຋າຌບຖ຾ຓໃ ຌບຌັ ຈຼທກຌັ ຃ື C2H6O ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າບຈັ ຉາຘໃ ທຌ
ຂບຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ C, H ຾ຖະ O ເຌ 1 ຿ຓຽຖກູຌຓບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຽຎັຌ C: H: O = 1: 2: 1 ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌຽຖກ

ຉໃ ່າຘຸຈດໃ ູ຾ຖທໄ .

ຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄຘູຈຄໃາງຈາງ:

ຌາ່ໄ (H2O) ຓຘີ ູຈຄໃາງຈາງ຾ຓໃ ຌ H2O

ບາຆຈິ ຆຖັ ຒູຕກິ (H2SO4) ຓຘີ ູຈຄໃາງຈາງ຾ຓໃ ຌ H2SO4
ຌາ່ໄ ຉາຌກຖູ຿຃ຘ (C6H12O6) ຓຘີ ູຈຄໃາງຈາງ຾ຓໃ ຌ CH2O

4.1 ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄຘູຈຄໃ າງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ
ຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ ຽຎັຌຘູຈ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌ 1 ຿ຓຽຖກູຌ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຘີ ູຈຄໃາງຈາງ

ຘະ຾ຈຄຑຼຄ຾ຉໃ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌດໃ າຄໜບໄ ງຘຸຈຂບຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓເຌ 1 ຿ຓຽຖກູຌ. ຅າກຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄຘູຈ
຿ຓຽຖກຌູ ຾ຖະ ຘູຈຄໃາງຈາງ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ: ຽຓໃ ບື ຽປາ຺ ປູຘໄ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ ຽປາ຺ ກໃ ່຅ະປູຘໄ ູຈຄໃາງຈາງ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ
ທໃ າຘູຈ຋ຄັ ຘບຄຎະຽຑຈຓ຃ີ ທາຓຘ່າຑຌັ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌ = (ຘູຈຄໃ າງຈາງ)n
ຽຓໃ ບື n = 1, 2, 3 …
ຽຓໃ ບື ປູຘໄ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ ກໃ ່຅ະຘາຓາຈຆບກຆາຘູຈຄໃ າງຈາງແຈໄ ຾ຖະ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຽຓໃ ບື ປູຘໄ ູຈ

ຄໃາງຈາງກໃ ຘ່ າຓາຈຆບກນາຘູຈ຿ຓຽຖກູຌແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ .
ຉາຉະຖາຄ຋ໃ 1ີ : ຉທ຺ ດໃ າຄຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘາຑຌັ ຂບຄຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ ຾ຖະ ຘູຈຄໃາງຈາງ

຋າຈຎະຘຓ຺ ຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ ຘູຈຄໃ າງຈາງ

ບາຆຈິ ບາຽຆຉກິ C2H4O2 = (CH2O)2 CH2O
ຌາ່ໄ ຉາຌກຖ຿ູ ຃ຘ C6H12O6 = (CH2O)6 CH2O
ຌາ່ ໄ H2O = (H2O)1 H2O
H2O2 = (HO)2 HO
ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎີບບກແຆຈ໇ C2H4 = (CH2)2 CH2
C2H2 = (CH)2 CH
ຽບ຋ຖີ ຌີ H2CO3 = (H2CO3 )1 H2CO3

ບາຽຆ຋ຖີ ຌີ

ບາຆຈິ ຃າຍ່ຌກິ

຃. ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ (Structural formula) ໝາງຽຊຄິ ຘູຈ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄທໃ າເຌ 1 ຿ຓຽຖກູຌ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺
ຌຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຓູຌເຈ຾ຈໃ , ດໃ າຄຖະ຅ກັ ບາຉບຓ ຾ຖະ ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຉທ຺ ກັຌ

຾ຌທເຈ.
ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຌບກ຅າກ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ປູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈຓູຌເຈ຾ຈໃ , ດໃ າຄຖະ຅ກັ ບາ

ຉບຓ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈຍບກຉ່າ຾ໜໃ ຄຂບຄບາຉບຓ຋ໃ ີ຅ຈັ ຖຼຄຉທ຺ ເຌ຿ຓຽຖກູຌຌ່າບີກ, ຽປຈັ ເນປໄ ູທໄ ໃ າ຾ຉໃ

ຖະບາຉບຓດືຈ຅ຍັ ກຌັ ຾ຌທເຈ.
ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຘາຓາຈຂຼຌແຈໄ 2 ຾ຍຍ຃:ື ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍ຅າໄ ຽຓຈັ ຾ຖະ ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຽຘຌັໄ

ຽຆໃ ຌັ : ບາຆຈິ ບາຽຆຉກິ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ຾ຓໃ ຌ C2H4O2 ຾ຖະ ຓຘີ ູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 33

HO HO
H CCOH HCCOH

HH

຾ຍຍ຅າ່ໄ ຽຓຈັ ຾ຍຍຽຘຌັໄ

ໝາງ຃ທາຓທໃ າ ບາຆຈິ ບາຽຆຉກິ 1 ຿ຓຽຖກູຌ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈ C, H ຾ຖະ O ຅າ່ ຌທຌ 2,4

຾ຖະ 2 ບາຉບຓ ຉາຓຖ່າຈຍັ ຿ຈງ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓ຅ຈັ ຖຼຄຉທ຺ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄເຌ຾ຏຌຑາຍຂາໄ ຄຽ຋ຄິ ຽບ

຋າຌບຖ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກູຌ຾ຓໃ ຌ C2H6O ຾ຖະ ຓຘີ ູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ H

HH H
H CCOH
HH HCCOH

຾ຍຍ຅າ່ໄ ຽຓຈັ HH

຾ຍຍຽຘຌັໄ

ໝາງ຃ທາຓທໃ າ ຽບ຋າຌບຖ 1 ຿ຓຽຖກູຌ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈ C, H ຾ຖະ O ຅າ່ ຌທຌ 2, 6 ຾ຖະ

1 ບາຉບຓ ຉາຓຖ່າຈຍັ ຿ຈງ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓ຅ຈັ ຖຼຄຉທ຺ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄເຌ຾ຏຌຑາຍຂາໄ ຄຽ຋ຄິ .

ຉາຉະຖາຄ຋2ີ : ຉທ຺ ດໃ າຄຘູຈ຿ຓຽຖກຌູ , ຘູຈຄໃາງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ

ຆໃ ຋ື າຈ ຘູ ຈ ຿ ຓ ຽ ຖ ຘູຈຄໃາງຈາງ ຘູຈ຾ຍຍ຅າ່ໄ ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ

ກຌູ

຃ົຕ່ ຌີ Cl2 Cl2 Cl Cl Cl – Cl

ບບກຆຽີ ຅ຌ O2 O2 OO O=O

ແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ N2 N2 NN N N

຃າປຍ໇ ບຌແຈບບກແຆຈ໇ CO2 CO2 O C O O = C =O

ຌາ່ ໄ H2O H2O HOH H-O–H
ແປ຿ຈຕຽ຅ຌແຆຈງ໇ າແຌ HCN HCN HC N
H-C N

ຽບ຋າຌບຖ C2H5OH C2H5OH HH H H
H CCOHH C C O H

HH HH

ຓຽີ ຋ຌ CH4 CH4 H H

H CH HCH
HH

ບາຆຈິ ຃າຕຍ໇ ຌ່ ກິ H2CO3 H2CO3 H O C O H H-O-C-O-H
OO

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 34

ບາຆຈິ ບາຽຆຉກິ CH3COO CH3COOH HO H O H
຿ຍຕບຌແຉ຃ົ່ແຕຈ ໇ H BCl3 H CCOHH C C O

BCl3 HH

Cl B Cl Cl - B - Cl
Cl Cl

຅າກຉາຉະຖາຄຽນຌັ ທໃ າ:
1. ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ຓຘີ ູຈຄໃາງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌຽຎັຌຘູຈບຌັ ຈຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ຾ກ໅ຘບບກຆຽີ ຅ຌ, ຌາ່ໄ

ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

2. ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ຓຘີ ູຈຄໃາງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌຉໃ າຄກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ຽບ຾຋ຖີ ຌີ .
3. ຋າຈຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ບາຈ຅ະຓຘີ ູຈຄໃາງຈາງ຃ກື ຌັ ຾ຉໃ ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ (ຍາຄຆະຌຈິ ຓຘີ ູຈ

຿ຓຽຖກຸຌ຃ກື ຌັ ບກີ ຈທໄ ງ) ຽຆໃ ຌັ ບາຆຈິ ບາຆຉີ ກິ ກຍັ ຒບຓຓາຖຈແີ ປຈ໇ ຓຘີ ູຈຄໃາງຈາງ CH2O ຃ກື ຌັ .
4. ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ຓຘີ ຸ ຈຄໃ າງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿ຓຽຖກຸຌບຌັ ຈຼທກຌັ ຾ຉໃ ຓຘີ ູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ

ຽຆໃ ຌັ : ບາຆຈິ ຿ຑຑຕາ຿ຌບກິ ກຍັ ຽຓ຋ຖິ ບຽີ ຋ີ ຾ຖະ ຽຓ຋ຖິ ບຽີ ຋ີ ກຍັ ຽບ຋າຌບຖ.

4.2 ກາຌ຃່າຌທຌກໃ ຼທກຍັ ຘູຈຽ຃ຓີ

1. ກາຌ຃່າຌທຌກໃ ຼທກຍັ ຘູຈຄໃາງຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌ
ຘູຈຽ຃ຓຌີ ຌັໄ ຓ຋ີ ຄັ ຘູຈຄໃາງຈາງ, ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌ ຾ຖະ ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ ຆໃ ຄຶ ເຌຌ຅ີໄ ະແຈກໄ ໃ າທຽຊີຄຘະຽຑາະ

ຘູຈ຿ຓຽຖກູຌຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ .
ຘູຈຄໃ າງຈາງຽຎັຌຘູຈ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄ “ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ” ຆໃ ຄຶ ກໃ ່຃ື

“ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄ຿ຓບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ” ຽຆໃ ຌັ : ກ່ຖະຌຘີ ູຈຄໃາງຈາງຂບຄບາຆຈິ ບາຽຆຉກິ

(C2H4O2) ຃ື CH2O

CH2O  C + 2H + O
ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຅າຌທຌບາຉບຓ C : H : O = 1 : 2 : 1

ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຅າຌທຌ຿ຓຖບາຉບຓ C : H : O = 1 : 2 : 1

຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ ຾ຖະ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖບາຉບຓ ຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺

ກຌັ . ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ເຌກາຌຆບກນາຘູຈຄໃາງຈໃ າງບາຈ຅ະຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ ນົື ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກູຌບາ

ຉບຓ ກໃ ແ່ ຈໄ ຾ຖທໄ ຾ຉໃ ທໃ າທ຋ິ ີກາຌເຈ຅ະຘະຈທກຘະຍາງ ຾ຖະ ຄໃ າງກທໃ າກຌັ ຎ຺ກກະຉິຍຈ຺ ຽຖກ຅ະກ່າຌຈ຺
ຎະຖຓິ າຌຂບຄບຄ຺ ຎະກບຍ, ຆໃ ຄຶ ຊາໄ ຌ່າຓາ຃່າຌທຌຽຎັຌ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ຅ະນງຸຄໄ ງາກ ກທໃ າກາຌ຃່າຌທຌຽຎັຌ
຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖບາຉບຓ. ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌ຃່າຌທຌນາຘູຈຄໃາງຈາງ຅ໃ ຄຶ ຌງິ ຓ຺ ຽປຈັ ຏໃ າຌກາຌຆບກນາ຿ຓຖບາຉບຓ.

ກາຌກ່າຌຈ຺ ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌບຄ຺ ຎະກບຍ຅ະກາ່ ຌຈ຺ ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຿ຈງກຄ຺ ນົື

ບາຈ຅ະກ່າຌຈ຺ ຏໃ າຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ ຅າກຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະຆບກນາ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ ຿ຈງເຆໄ

຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ= ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ
ຓທຌຘາຌຂບຄບາຉບຓ

n=

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 35

ຽຆໃ ຄິ ຽຓໃ ບື ປູ຅ໄ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈ຋ຸກຉທ຺ ຾ຖທໄ ຌາ່ ຓາຎຼຍ຋ຼຍບຈັ ຉາຘໃ ທຌກຌັ ຾ຖະ ຽປຈັ ເນຽໄ ຎັຌບຈັ ຉາ
ຘໃ ທຌຉທ຺ ຽຖກໝບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຅ະແຈບໄ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖບາຉບຓ ນົື ແຈຘໄ ູຈຄໃາງຈາງຌຌັໄ ຽບຄ.

 ກາຌ຃່າຌທຌນາຘູຈຄໃາງຈາງ ຘະນຸົຍຽຎັຌນກົັ ກາຌ຋ໃ ທ຺ ໂແຎຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1. ຉບໄ ຄປູທໄ ໃ າ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ຓຓີ າຈຓູຌເຈ຾ຈໃ .

2. ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຓຓີ ທຌຘາຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ.

3. ຃່າຌທຌນາ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ ຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ

4. ຌາ່ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ ຓາຎຼຍ຋ຼຍບຈັ ຉາຘທໃ ຌຑບໄ ຓກຍັ ຽປຈັ ເນຽໄ ຎັຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌຉທ຺ ຽຖກໝບໄ ງຘຸຈ

຅ະແຈຘໄ ູຈຄໃາງຈາງ.

 ກາຌຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ ບາຉບຓເນຽໄ ຎັຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌຉທ຺ ຽຖກໝບໄ ງ ບາຈ຅ະຽປຈັ ແຈໄ
ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1) ຽປຈັ ເນ຅ໄ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຉທ຺ ຽຎັຌຽຖກ຋ຈ຺ ຘະຌງີ ຓ຺
2) ຌາ່ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າໝບໄ ງຘຸຈເຌຂ່຋ໄ ີ 1 ຓານາຌເນບໄ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຌຌັໄ ຊາໄ ແຈຽໄ ຎັຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌໜບໄ ງ

຅ະແຈຘໄ ູຈຄໃາງຈາງ.
3) ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ີຽປຈັ ເຌຂ່຋ໄ ີ 2 ຾ຖທໄ ງຄັ ແຈຉໄ ທ຺ ຽຖກ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ຊາໄ ຃ໃ າ຋ໃ ແີ ຈເໄ ກ຃ໄ ຼຄກຌັ ກຍັ ຉທ຺ ຽຖກ

຅າ່ ຌທຌຊທໄ ຌ ເນຎໄ ັຈຽຎັຌຽຖກ຅າ່ ຌທຌຊທໄ ຌແຈ,ໄ ຾ຉໃ ຊໃ າ຃ໃ າ຋ໃ ແີ ຈນໄ ໃ າຄ຅າກຽຖກ຅າ່ ຌທຌຊທໄ ຌນົາງ
ເນຆໄ ບກນາຉທ຺ ຃ູຌ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຃ູຌຉະນົບຈຽຑໃ ບື ເນແໄ ຈຽໄ ຎັຌຽຖກ຅າ່ ຌທຌຊທໄ ຌ ນົື ເກ຃ໄ ຼຄກຍັ ຉທ຺
ຽຖກ຅າ່ ຌທຌຊທໄ ຌນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຆໃ ຄຶ ຅ະແຈຘໄ ູຈຄໃາງຈາງ.
ຉທ຺ ດໃ າຄ1: ຋າຈຍ່ຖຘິ ຸຈຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 0.250 ກຕາຓ, ຃າຕຍ໇ ບຌ 1.500
ກຕາຓ ຾ຖະ ຃ຖ່ຕຌີ 8.875 ກຕາຓ ຅ໃ ຄ຺ ຃າຌທຌນາຘູຈຄໃາງຈາງຂບຄ຋າຈຌີໄ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຿ຓຖຂບຄ H = 0.250
1

຿ຓຖຂບຄ C = 1.500
12

຿ຓຖຂບຄ Cl = 8.875
35.5

຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ C : H : Cl = 0.250 : 1.500 : 8.875
1 12 35.5

= 0.125 : 0.250 : 0.250

= 1:2:2

 ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ = ບຈັ ຉາຘໃ ທຌກຍັ ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ

 ຘູຈຄໃາງຈາງ຾ຓໃ ຌ CH2Cl2
ຉທ຺ ດໃ າຄ2: ຽນົກັ ຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓ 55.8 ຽນົກັ ບບກແຆຈຆ໇ ະຌຈິ ໜໃ ຄຶ 12.00 ກຕາຓ ຽຓໃ ບື ຌາຓາທຽິ ຃າະຑຍ຺ ທໃ າ

ຓບີ ບກຆຽີ ຅ຌ 3.315 ກຕາຓ ຅ໃ ຄ຺ ຃າຌທຌນາຘູຈຄໃາງຈາງຂບຄຽນກົັ ບບກແຆຈຆ໇ ະຌຈິ ຌ.ີໄ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຽນກົັ ບບກແຆຈ໇ 12.00 ກຕາຓ ຓບີ ບກຆຽີ ຅ຌ 3.315 ກຕາຓ

ຓີ ຽນກົັ = 12.00 – 3.315 = 8.685ກຕາຓ

຿ຓຖຂບຄ Fe : O = 8.685 : 3.315 = 0.156 : 0.207 = 3 : 4
55.8 16

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຘູຈຄໃາງຈາງ຾ຓໃ ຌ: Fe3O4

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 36

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ3: ຋າຈຎະຘຓ຺ ແປ຿ຈຕກາກຍບຌຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ 2.7 ກຕາຓ. ຅າກກາຌທຽິ ຃າະຑ຺ຍທໃ າຓ຃ີ າຕຍ໇ ບຌ
85.7% ຿ຈງຓທຌຘາຌ ຘູຈຄໃາງຈາງຂບຄ຋າຈແປ຿ຈຕ຃າຕ຾໇ ຓໃ ຌ຾ຌທເຈ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຎະກບຍຓີ C = 85.7%຿ຈງຓທຌຘາຌ

ຓີ H = 100=85.7 = 14.3%

ນົື ຋າຈຎະຘຓ຺ 100 ກຕາຓ ຓີ C85.7ກຕາຓ ຾ຖະ H14.3ກຕາຓ (ຓທຌຘາຌຂບຄແປ຿ຈຕ຃າຕຍ໇ ບຌ
2.7 ກຕາຓ ຍໃ ່຅າຽຎັຌຉບໄ ຄຌາ່ ຓາ຃ຈິ ແຖໃ ຽຑາະ຃ຈິ ແຖໃ ຅າກ % ຋ໃ ກີ ່າຌຈ຺ ເນ຾ໄ ຖທໄ )

຿ຓຖຂບຄ C : H = 85.7 : 14.3 = 7.14 : 14.3 =1:2
12 1

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຘູຈຄໃາງຈາງ຾ຓໃ ຌ CH2

V. ກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

ເຌຘຈັ ຉະທຈັ ຋ີ 18຿຅ຽຆຒຽຑາ຺ ຘຉ໇ ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຆາທຐຕໃ ຄຽຘຈແຈ຋ໄ ຈ຺ ຖບຄ ຾ຖະ ຘກຶ ຘາກໃ ຼທກຍັ
ຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ າຖທຓກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຾ຖະ ຑຍ຺ ທໃ າ: “ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ າຖທຓ
ກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ໜໃ ຄຶ ໂ ຅ະຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຅ໃ ຄຶ ແຈຉໄ ຄັໄ ຆໃ ກື ຈ຺ ຽກຌຂຌຶໄ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ (Law of
definite proportion)ຽຆໃ ຄິ ແຈກໄ ໃ າທທໃ າ: “຋າຈຎະຘຓ຺ ຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ໂ ງໃ ບຓຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈດໃ າຄຈຼທກຌັ
ຓາຖທຓກຌັ ຋າຄຽ຃ຓີ ຈທໄ ງບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ”ີ .

ຉາຓບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ະຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ະຽໝຍີ ໃ ່ທໃ າ
຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ຅ະກຼຓຈທໄ ງທ຋ິ ເີ ຈ ຾ຖະ ຅ະກຼຓຽ຋ໃ າ຺ ເຈ຃ຄັໄ ກໃ ຉ່ າຓ. ກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ເີ ຆແໄ ຈ຋ໄ ຄັ ຋າຈ
ຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ຋າຈ 2 ຆະຌຈິ ຓາຖທຓກຌັ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ຋າຈນາົ ງກທໃ າ 2 .

ຉທ຺ ດໃ າຄບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ :ີ

1. ກຖ່ ະຌກີ າຘ຃າຕຍ໇ ບຌແຈບບກແຆຈ໇ (CO2) ບາຈ຅ະກຼຓແຈນໄ ົາງທ຋ິ ຽີ ຆໃ ຌັ :

C + O2 CO2

CaCO3  CaO + CO2

CaCO3 + 2 HCl  CaCl2 + H2O + CO2

ຽຓໃ ບື ຌາ່ ກາຘ CO2 ຓາທຽິ ຃າະບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄ຋າຈ຅ະຑຍ຺ ທໃ າ: ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງ

ຓທຌຘາຌຂບຄ C: O = 3: 8
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄ C: O ເຌ CO2 ຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ະຽໝຍີ ໃ ່ທໃ າ CO2 ຅ະກຼຓ຅ກັ

຃ຄັໄ ຿ຈງທ຋ິ ເີ ຈໂກໃ ຉ່ າຓ.
2. ກຖ່ ະຌຂີ ບຄຌາ່ໄ (H2O) ຆໃ ຄຶ ຘາຓາຈກຼຓແຈນໄ ົາງທ຋ິ ຽີ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຽຆໃ ຌັ :

2H2 + O2 2H2O
NaOH + HCl  NaCl + H2O

CuO + H2 Cu + H2O

຅າກກາຌທຽິ ຃າະບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌາຌຂບຄ H: O ເຌຌາ່ໄ ຆໃ ຄຶ ແຈ຅ໄ າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ າຄໂຑຍ຺ ທໃ າ:

ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄ H: O = 1: 8
ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄ H: O ເຌ H2O ຅ະຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ະຽໝີ ຍໃ ່ທໃ າ H2O ຅ະກຼຓຽ຋ໃ າ຺ ເຈ຃ຄັໄ

ນົື ກຼຓ຿ຈງທ຋ິ ເີ ຈກໃ ່ຉາຓ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 37

ຉທ຺ ດໃ າຄ4: ເຌກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ໜໃ ຄຶ ຑຍ຺ ທໃ າ຾ຓກຌຆີ ຼຓບບກແຆຈ໇ 6.25 ກຕາຓ ຓ຾ີ ຓກຌຆີ ຼຓ 3.75 ກຕາຓ ເຌ
ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄບກີ ຃ຄັໄ ໜໃ ຄຶ ຑຍ຺ ທໃ າຽຓໃ ບື ຽຏາ຺ ຖທຈ຾ຓກັ ຌຆີ ຼຓ 7.2 ກຕາຓເຌບບກຆຽີ ຅ຌ 5.0 ກຕາຓ ນົຄັ ຅າກຽກຈີ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘຓ຺ ຍູຌ຾ຖທໄ ຓບີ ບກຆຽີ ຅ຌຽນົບື 0.2 ກຕາຓ ຅ໃ ຄ຺ ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຌຽີໄ ຎັຌຎຉາຓກຈ຺
ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ
 ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ຋າ່ ບຈິ

຾ຓກຌຆີ ຼຓບບກແຆຈ໇ 6.25 ກຕາຓ ຓ຾ີ ຓກຌຆີ ຼຓ 3.75 ກຕາຓ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຅ະຓບີ ບກຆຽີ ຅ຌ = 6.25 - 3.75 = 2.5 ກຕາຓ

ຓທຌຘາຌຂບຄ຾ຓກຌຆີ ຼຓ : ບບກຆຽີ ຅ຌ = 3.75 : 2.5

= 3:2

 ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ຋2ີ :

ເຆບໄ ບກຆຽີ ຅ຌ = 5.0 - 0.2 = 4.8ກຕາຓ

ເຆ຾ໄ ຓກຆຼຓ = 7.2ກຕາຓ

ຓທຌຘາຌ຾ຓກຌຆີ ຼຓ: ບບກຆຽີ ຅ຌ = 7.2 : 4.8 = 3 : 2

ຉບຍ: ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄ຾ຓກຌຆີ ຼຓ : ບບກຆຽີ ຅ຌເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຾ຓກຌຆີ ຼຓບບກແຆຈຓ໇ ຃ີ ໃ າ
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຘະ຾ຈຄທໃ າຽຎັຌແຎຉາຓບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋5ີ : ຽຓໃ ບື ຽຏາ຺ ຿ຖນະຽຄຌີ 2.16 ກຕາຓກຍັ ຏຄ຺ ຓາຈ 0.40 ກຕາຓຎະກຈ຺ ທໃ າແຈ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈດ໇ ໃ າຄ
ຈຼທ ຾ຖະ ຓາຈຽນົບື 0.08 ກຕາຓ ຽຓໃ ບື ຌ່າຆຖັ ແຒຈຂ໇ ບຄ຿ຖນະຽຄຌີ ບກີ ຅າ່ ຌທຌໜໃ ຄຶ ຓາທຽິ ຃າະຑຍ຺ ທໃ າ ຓຓີ າຈ
12.90 % ຿ຈງຓທຌຘາຌ ຅ໃ ຄ຺ ຑຘິ ູຈເນຽໄ ນຌັ ທໃ າກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຌຽີໄ ຎັຌແຎຉາຓບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ

 ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ຋າ່ ບຈິ
ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ເຆຏໄ ຄ຺ ຓາຈ = 0.40 ກຕາຓ

ຓາຈຽນບົື = 0.08 ກຕາຓ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ເຆຓໄ າຈ = 0.40 - 0.08 = 0.32ກຕາຓ

ເຆຽໄ ຄຌີ = 2.16ກຕາຓ

ຓທຌຘາຌຂບຄຽຄຌີ : ຓາຈ = 2.16 : 0.32 = 6.75 : 1
 ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ຋2ີ

ຆຖັ ແຒຈຂ໇ ບຄຽຄຌີ ຓຓີ າຈ 12.90 % ຿ຈງຓທຌຘາຌ

ຓຓີ າຈ = 12.90

ຓຽີ ຄຌິ = 100 - 12.90 = 87.10 ກຕາຓ

ຓທຌຘາຌຂບຄຽຄຌີ : ຓາຈ = 87.10: 12.90 = 6.75: 1
ຉບຍ: ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ຄັ ຘບຄ຃ຄັໄ ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄຽຄຌີ : ຓາຈ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈຓ໇ ຃ີ ໃ າ
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຘະ຾ຈຄທໃ າຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

ຉທ຺ ດໃ າຄ6: ຅າກກາຌທຽິ ຃າະ຾ບຓ຿ຓຽຌງ ຑຍ຺ ທໃ າຎະກບຍຈທໄ ງແປ຿ຈຕຽ຅ຌ 18% ຿ຈງຓທຌຘາຌ ຊາໄ ຌ່າແປ຿ຈ

ຕຽ຅ຌ ຾ຖະ ແຌ຿ຉຕຽ຅ຌດໃ າຄຖະ 20 ກຕາຓ ຓາຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຅ະແຈກໄ າຘ຾ບຓ຿ຓຽຌງ຅ຈັ ກຕາຓກ່າຌຈ຺
ເນກໄ າຌ຋ຈ຺ ຖບຄຌຽີໄ ຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຾ຖະ ກຈ຺ ຽກຌປກັ ຘາຓທຌຘາຌ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 38

຋຾ີ ກ:ໄ ຅າກຍຈ຺ ຽຖກກາຘ຾ບຓ຿ຓຽຌງຓແີ ປ຿ຈຕຽ຅ຌ = 18 % ຿ຈງຓທຌຘາຌ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓແີ ຌ຿ຉຕຽ຅ຌ = 100 - 18 = 82 %

ບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງຓທຌຘາຌຂບຄແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ: ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ = 82 - 12

ຊາໄ ເຆແໄ ຌ຿ຉຕຽ຅ຌ 82 ກຕາຓ ຉບໄ ຄເຆແໄ ປ຿ຈຕຽ຅ຌ = 12 ກຕາຓ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຊາໄ ເຆແໄ ຌ຿ຉຕຽ຅ຌ 20 ກຕາຓ ຉບໄ ຄເຆແໄ ປ຿ຈຕຽ຅ຌ = 12 x 20 ກຕາຓ = 2.93g

82

຅າກກຈ຺ ຽກຌປກັ ຘາຓທຌຘາຌ

ຓທຌຘາຌ຾ບຓ຿ຓຽຌງ = ຓທຌຘາຌຂບຄແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ+ ຓທຌຘາຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓທຌຘາຌ຾ບຓ຿ຓຽຌງ = 20 + 2.93 = 22.93ກຕາຓ

ຉບຍ: ຅ະກຼຓກາຘ຾ບຓ຿ຓຽຌງແຈໄ 22.93 ກຕາຓ.
ຉທ຺ ດໃ າຄ7: ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຽຏາ຺ ຖທຈ຋ບຄ຾ຈຄ 12.7 ກຕາຓ ກຍັ ຏຄ຺ ຓາຈ 10.0 ກຕາຓ ນົຄັ ຅າກຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິ
ງາຘຓ຺ ຍູຌຑຍ຺ ທໃ າແຈ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈດ໇ ໃ າຄຈຼທ 19.1 ກຕາຓ ຾ຖະ ຽນົບື ຓາຈ຅າ່ ຌທຌໜໃ ຄຶ ຊາໄ ຽຑໃ ຓີ ຓທຌຘາຌ
ຂບຄຖທຈ຋ບຄ຾ຈຄຽຎັຌ 2 ຽ຋ໃ າ຺ ຾ຉໃ ເຆຓໄ າຈຽ຋ໃ າ຺ ຽຈຓີ ຅າ່ ແຈ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈ຅໇ າກກຕາຓ ຾ຖະ ຽນົບື ຋າຈເຈ
ຽນບົື ຅າກຕາຓກ່າຌຈ຺ ເນກໄ າຌ຋ຈ຺ ຖບຄຌຽີໄ ຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຅າກຍຈ຺ ຽຖກ ຋ບຄ຾ຈຄ + ຓາຈ  ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈ໇

 ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ຋າ່ ບຈິ

຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈ໇ 19.1 ກຕາຓ ຓ຋ີ ບຄ຾ຈຄ = 12.7 ກຕາຓ
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓຓີ າຈ = 19.1 - 12.7 ກຕາຓ = 6.4 ກຕາຓ

ເຆ຋ໄ ບຄ຾ຈຄ 12.7 ກຕາຓ ຉບໄ ຄເຆຓໄ າຈ 6.4 ກຕາຓ
 ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ຋ີ 2

ເຆ຋ໄ ບຄ຾ຈຄ 2 ຽ຋ໃ າ຺ = 2 x 12.7 = 25.4 ກຕາຓ

ເຆຓໄ າຈ = 10.0 ກຕາຓ
ຽຑາະທໃ າ ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ຽກຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

ເຆຓໄ າຈ 6.4 ກຕາຓ ເຆ຋ໄ ບຄ຾ຈຄ = 12.7 ກຕາຓ

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ເຆຓໄ າຈ 10.0 ເຆ຾ໄ ຈຄ຾ຈຄ = 12.7 x 10.0 ກຕາຓ = 19.84 ກຕາຓ

6.4

ຓທຌຘາຌຂບຄຆຖັ ແຒຈ໇ =ຓທຌຘາຌ຋ບຄ຾ຈຄ + ຓທຌຘາຌຂບຄຓາຈ = 19.84 + 10.00 = 29.84 ກຕາຓ.

ຽນບົື ຋ບຄ຾ຈຄ = 25.4 - 19.84 = 5.56 ກຕາຓ

ຉບຍ: ຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈ໇ 29.84 ກຕາຓ ຽນບົື ຋ບຄ຾ຈຄ 5.56 ກຕາຓ

VI. ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓີ

ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓີ ໝາງຽຊຄິ ຑາຘານງເ່ໄ ຌກາຌຘະ຾ຈຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຉີ ໃ າຄໂ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ຾ີ ຓໃ ຌຘຌັ ງາຖກັ ຋ໃ ີ
ເຆຂໄ ຼຌ຾຋ຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຾ຖະ ຂຼຌຂຌຶໄ ແຈ຅ໄ າກຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຅ຄິ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ .

6.1 ຖກັ ຘະຌະຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓີ
ຘຓ຺ ຏ຺ຌຽ຃ຓີຎະກບຍຈທໄ ງ 2 ຑາກຘໃ ທຌ຃ື: ຋າຈຉັຄໄ ຉ຺ຌໄ (Reactant)຾ຖະ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑັຌ

(Product).
1.຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (Reactant) ໝາງຽຊຄິ ຋າຽ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຆໃ ຄຶ ກາ່ ຌຈ຺ ເນຂໄ ຼຌຘຌັ ງາຖກັ ຾ຖະ

ຘູຈຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ແທ຋ໄ າຄຆາໄ ງຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 39

2.຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ (Product)ໝາງຽຊຄິ ຋າຈ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຆໃ ຄຶ ກ່າຌຈ຺ ເນຂໄ ຼຌຘຌັ ງາຖກັ

຾ຖະ ຘູຈຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ແທ຋ໄ າຄຈາໄ ຌຂທາຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ .

ຖະນທໃ າຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຅ະຓຽີ ຃ໃ ບື ຄໝາງນົື = ນົື ຂຌັໄ ດໃ ູ

ປູຍ຾ຍຍຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ ຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ  ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

ຽຆໃ ຌັ : 2NO2  N2O4

P4O10 2P2O5

ເຌກ່ຖຌິ ຋ີ ໃ ີ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງກທໃ າ 1 ຆະຌຈິ ເນຂໄ ຼຌຽ຃ໃ ບື ຄໝາງຍທກຂຌັໄ

ຖະນທໃ າຄ຋າຈຽນໃ າົ຺ ຌຌັໄ .

ຽຆໃ ຌັ : 2H2 + O2 2H2O

2KI + Pb(NO3)2 PbI2 + 2KNO3

 ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓຽີ ປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ປູນໄ ງຄັ ຾ຌໃ
ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຈີ ຸຌຈໃ ຼຄ຾ຖທໄ ຅ະຽປຈັ ເນປໄ ູຽໄ ຊຄິ ຘຓ຺ ຘ່າຑຌັ ເຌ຋າຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄ

ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຆໃ ຌັ :

- ຽປຈັ ເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈເຈຽຎັຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈເຈຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ
- ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ຽີ ກີຈຎະຖກິ ງິ າຑ່ຈີ ຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ

຾ຓໃ ຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ.
- ຽປຈັ ເນຘໄ າຓາຈ຃່າຌທຌນາຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈເຈ຋າຈໜໃ ຄຶ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈໄ ຊາໄ ຽປາ຺ ປູຎໄ ະຖຓິ າຌ

ຂບຄ຋າຈເຈໜໃ ຄຶ .
- ຉທ຺ ຽຖກ຋ໃ ດີ ໃ ູ຋າຄຈາໄ ຌໜາໄ ຂບຄຘູຈ ນົື ຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຈີ ໃ ຸຌຈໃ ຼຄ຾ຖທໄ ຅ະຘະ຾ຈຄຘຓ຺ ຘ່າຑຌັ ຂບຄ

຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.
ຽຊຄິ ທໃ າຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ຅ີ ະເນຽໄ ປາ຺ ປູຖໄ ະບຼຈກໃ ຼທກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ນາົ ງດໃ າຄ ຾ຉໃ ກໃ ່ຓຍີ າຄດໃ າຄ຋ໃ ຘີ ຓ຺

ຏຌ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຏຌ຺ ຍໃ ່ຘາຓາຈຍບກແຈໄ ຽຆໃ ຌັ :
 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ ກໃ າທຽກຈີ ຂຌຶໄ ແທ ນົື ຆາໄ ຑຼຄເຈ
 ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຉທ຺ ຂບຄ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຽຎັຌ຾ຌທເຈ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຽກີຈ
ຂຌຶໄ ແຈ.ໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓີ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄN2ກຍັ H2ຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

N2 + H2 2NH3

຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓຂີ າໄ ຄຽ຋ຄິ ຽປຈັ ເນປໄ ູທໄ ໃ າ:
1.ກາຘ N2 ຾ຖະ H2 ຽຎັຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ກາຘ NH3 ຽຎັຌ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

2.ກາຘN21຿ຓຖ຅ະຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຑ່ຈກີ ຍັ ກາຘ H2 3 ຿ຓຖຽກຈີ ຽຎັຌກາຘ NH3 2຿ຓຖ (ຉທ຺ ຽຖກ
຋ໃ ດີ ໃ ູ຋າຄຈາໄ ຌໜາໄ ຂບຄຘູຈ ນົື ຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຈີ ໃ ຸຌຈໃ ຼຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຾ີ ຖທໄ ຅ະຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ຃ທາຓ

ຘ່າຑຌັ ຂບຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ).

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 40