ເຄມີ​ທົ່ວໄປ (ລັດ​ນາພອນ)

ຘໃ ທຌ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູຽ຃ໃ ຄີ ກາຄຖະນທໃ າຄ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະຽຆໃ ຌັ : ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈ຃຿ື ຖນະ຾ຉໃ ຏຸ
ຽຏາະ, ຍໃ ່ຌາ່ ແຒຒາໄ ຃ບື ະ຿ຖນະ ຽບຌີໄ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຈໃ ຄັ ກໃ າທທໃ າ: ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ.

ເຌຉາຉະຖາຄຎະ຅ຍຸ ຌັ ຉາ່ ຾ໜໃ ຄຂບຄ຿ຖນະ, ບະ຿ຖນະ຾ຖະຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະຽຎັຌຈໃ ຄັ ປູຍຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

ປູຍ຋8ີ : ຘະ຾ຈຄກາຌ຾ຍໃ ຄ຋າຈ຿ຖນະ, ບະ຿ຖນະ຾ຖະຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ
 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະຂບຄ຋າຈເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ

ເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະຂບຄ຋າຈ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ, ຘໃ ທຌ຃ທາຓຽຎັຌບະ຿ຖນະ
ຂບຄ຋າຈ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓຽຑາະທໃ າ຋າຈເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖ
ນະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຘໃ ທຌ຃ທາຓຽຎັຌບະ຿ຖນະ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຆໃ ຌັ : ຋າຈຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຈໄ ຅ີ າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ, ຃ທາຓຽຎັຌຽຍຘ
ຂບຄບບກແຆຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ ຾ຖະຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ຖ່າຈຍັ ຋ີ 1, ຽບຽຖກັ ຿຋
ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຂີ ບຄ຋າຈ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະຂບຄ຋າຈເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ

ຑາງເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຅ະນຸຈົ ຖຄ຺ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາຘໃ ທຌ຃ທາຓຽຎັຌບະ຿ຖນະ຅ະຽຑໃ ຂີ ຌຶໄ ຅າກຆາໄ ງ
ນາຂທາຽຑາະເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະນຸົຈຖຄ຺ , ຘໃ ທຌ຃ຸຌຖກັ ຘະ
ຌະ຃ທາຓຽຎັຌບະ຿ຖນະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຆໃ ຌັ : ຋າຈຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຌໄ ບໄ ງ຅າກຆາໄ ງນາຂທາ, ຃ທາຓຽຎັຌຽຍຘຂບຄບບກແຆ
ຈນ໇ ຸົຈຖຄ຺ ນົ຃ື ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ ຂບຄບບກແຆຈຽ໇ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ .

ປູຍ຋9ີ :ຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະຂບຄ຋າຈເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 191

1.8 ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຃ທາຓທໃ ບຄແທຂບຄ຋າຈເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກກາຌຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຂີ ບຄ຋າຈຊາໄ ຽຎັຌ຿ຖນະຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌ຋່າຖາງຑຌັ

຋ະຖະນທໃ າຄບາຉບຓ຾ຖະ ຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຘ່າຖຍັ ຈຄຶ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌບບກ, ຘໃ ທຌບະ຿ຖນະຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ

ຄາຌເຌກາຌ຋່າຖາງ຾ປຄດືຈໜຼທຖະນທໃ າຄ຿ຓຽຖກູຌ຾ຖະຖະນທໃ າຄບາຉບຓຘໃ ທຌເນງໃ ຾ຓໃ ຌ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ
ບບກຓາຽຑໃ ບື ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຂາ຺ໄ ແຎຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ກາຌບະ຋ຍິ າງ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄ຋າຈ຅າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄເຆ຃ໄ ຸຌຖກັ ຘະຌະຉໃ າຄໂຂບຄ຋າຈຓາຎະກບຍກາຌຑ຅ິ າຖະຌາ, ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ
຋ໃ ຘີ າຓາຈຌາ່ ຓາບະ຋ຍິ າງແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ , ຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ,ີ ຘ່າຑຌັ ຃ະຑາຍຽບ
ຽຖກັ ຉຕບຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

຿ຖນະຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ບະ຿ຖນະ ຅ະຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕບຌຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຿ຖນະເຈຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕບຌ
ແຈຄໄ ໃາງກໃ ່຅ະຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
- ເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຿ຖນະຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓຽຑາະທໃ າ

ຑຌັ ຋ະ຿ຖນະຖະນທໃ າຄບາຉບຓຌບໄ ງຖຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຎໃ ຼຌຘະຑາທະແຈຄໄ າງຂຌຶໄ ຾ຖະບາຉບຓຂບຄ຋າຈຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ
ແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ນຸຈົ ຖຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕບຌແຈຄໄ ໃາງ.
- ເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຃ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາ. ຿ຖນະ

຅ະຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓນີ ຸົຈຖຄ຺ ຽຑາະທໃ າຑຌັ ຋ະ຿ຖນະ຾ຖະຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌ
ຽຆຆຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາ຿ຖນະ຅ໃ ຄຶ ຎໃ ຼຌຘະຑາທະ຾ຖະຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕບຌແຈງໄ າກຂຌຶໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ເຌ
ປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຿ຖນະ຅ຸ IA຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈນໄ ົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ.

ຘ່າຖຍັ ບະ຿ຖນະຽຓໃ ບື ຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຿ຖນະນບົື ະ຿ຖນະຈທໄ ງກຌັ ຅ະຉບໄ ຄ຋າ່ ຖາງ຾ປຄດືຈໜຼທ
ຖະນທໃ າຄ຿ຓຽຖກຌູ ຾ຖະຑຌັ ຋ະຖະນທໃ າຄບາຉບຓຘໃ ທຌເນງໃ ຅ະ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌບບກຓາຽຑໃ ບື ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ
ຽຂາ຺ໄ ແຎຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຿ຖນະຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຿ຖນະເຈຓ຾ີ ປຄດືຈໜຼທຖະນທໃ າຄບາຉບຓໜບໄ ງນົປື ຍັ ຽບຽຖກັ
ຉຕບຌແຈຄໄ ໃາງກໃ ຅່ ະຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓນີ ົາງກຖ່ ະຌຌີ ຘີໄ າຓາຈຑ຅ິ າຖະຌາ຿ຈງເຆໄ
຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ນີ ຃ົື ໃ າຘາ່ ຑຌັ ຃ະຑາຍຽບຽຖກັ ຉຕບຌ. ຋າຈຒຖູບ່ຕີຌຽຎັຌບະ຿ຖນະ຋ໃ ທີ ໃ ບຄແທ຋ໃ ຘີ ຸຈເຌ
ກາຌຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ຑາະຓ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຘີ ູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈຘໃ ທຌບະ຿ຖນະບໃ ຌື ໂ຅ະຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄ
ແທຌບໄ ງຖຄ຺ ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຈີ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

- ເຌ຅ຸຈຼທກຌັ ບະ຿ຖນະຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທນຸົຈຖຄ຺ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓຽຑາະ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓຓ຃ີ ໃ າEN຾ຖະEA
ນຸຈົ ຖຄ຺ .

- ເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ບະ຿ຖນະ຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາຽຑາະ຅າກຆາໄ ງນາຂທາຓ຃ີ ໃ າ
EN ຾ຖະ EA ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ .

ໝາງຽນຈ:ຘາ່ ຖຍັ ຋າຈ຅Vຸ IIIAຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ່າຌບຄຈຼທກຌັ
ກຍັ ຿ຖນະ຃ຽື ຑໃ ີຓຂຶຌໄ ຅າກຽ຋ີຄຖຄ຺ ຖໃ ຸຓຽຑາະເຌກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ຸVIIIA຅ະຽຘງຽບຽຖກັ ຉ

ຕບຌ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 192

຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະນຸົຍແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ປູຍ຋1ີ 0:ຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຃ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຂີ ບຄ຋າຈ

II. ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ (Oxidation Number)

ຽຖກບບກຆີຽຈຆຌັ ຽຎັຌ຃ໃ າແຒຒໄາຍຌັ ຅ຂຸ ບຄບາຉບຓ ນົື ແບບບຌ ຿ຈງ຃ຈິ ແຖໃ ຅າກ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉ
ຕບຌ຋ໃ ເີ ນໄ ນົປື ຍັ ຉາຓຽກຌ຋ໃ ກີ າ່ ຌຈ຺ ຂຌຶໄ .

ຽຓໃ ບື ຋າຈຉໃ າຄໂຖທຓກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋າຈ຋ໃ ເີ ນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ະຓ຃ີ ໃ າບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌຍທກ
຾ຖະຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຋ໃ ເີ ນຌໄ ຌັໄ .ຘໃ ທຌ຋າຈ຋ໃ ປີ ຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ະຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌ
ຖຍ຺ ຾ຖະຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຋ໃ ປີ ຍັ ຌຌັໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄ: Zn ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ະເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ 2 ຉທ຺ ກາງຽຎັຌ Zn2+ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກ
ບບກຆຽີ ຈຆຌັ +2

Na ຽຎັຌ Na+ ເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ 1 ຉທ຺ ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກັ ບບກຆຽີ ຈຆຌັ = +1

Al ຽຎັຌ Al3+ ເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ 3 ຉທ຺ ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກັ ບບກຆຽີ ຈຆຌັ = +3

Cl ຽຎັຌ Cl- ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ 1 ຉທ຺ ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກັ ບບກຆຽີ ຈຆຌັ = -1

O ຽຎັຌ O2- ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ 2 ຉທ຺ ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກັ ບບກຆຽີ ຈຆຌັ = -2
ກາຌຑ຅ິ າຖະຌາກາຌເນໄ ນົື ກາຌປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ະເຆຽໄ ກຌ຅າກ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີິ ຉີ ຋ີ າຈ຋ໃ ຓີ ີ
຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຉກິ າຉທີ ຉິ ຘີ ູຄກທໃ າ຅ະຽຎັຌຐໃ າງປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌເຌຂະຌະ຋ໃ ຓີ ຋າຈຆໃ ຄຶ ຓ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉີ
ທ຅ິ ຉີ ໃ ່າກທໃ າ຅ະຽຎັຌຐໃ າງເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ.
຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ ຽຓໃ ບື ເຆ຃ໄ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຽີ ຎັຌຽກຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຉີ ໃ ່າ຅ະຓີ
຃ໃ າຽຎັຌຍທກ ຾ຖະ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຘີ ູຄ຅ະຓ຃ີ ໃ າຽຎັຌຖຍ຺ , ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ຽຆໃ ຌັ : ຋າຈ຋ຕາຌຆີ
ຆຌັ (Mn, Fe, Co, Ni) , ຋າຈບະ຿ຖນະVA (P, N),຅Vຸ IA (O, S) ,຅Vຸ IIA (Cl, Br , I)ບາຈຓຽີ ຖກ
ບບກຆຽີ ຈຆຌັ ແຈຽໄ ຊຄີ ຍທກ, ຖຍ຺ ຾ຖະ ຘູຌ຋ຄັ ຌຂີໄ ຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຎີ ຼຍ຋ຼຍຖະນທໃ າຄບາຉບຓ
ຂບຄ຋າຈເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັ .
ຽຆໃ ຌັ : ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄClເຌHCl , Cl2 , HClO , HClO2 , HClO3 ,຾ຖະHClO4ຓ຃ີ ໃ າ
ຽຎັຌ-1 , 0, +1, +3, +5,຾ຖະ+7ຉາຓຖ່າຈຍັ .
ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄMnເຌMn, Mn(OH)2 , Mn(OH)3 , MnO2 , K2MnO4຾ຖະKMnO4
ຽຎັຌ0, +2, +3, +4, +6຾ຖະ+7ຉາຓຖາ່ ຈຍັ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 193

ກ.ທ຋ິ ກີ າຌຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌເັ ຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຋າຈ຋ໃ ີຖທຓກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຓກີ າຌເນໄ ຾ຖະ ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌດໃ າຄຆຈັ
ຽ຅ຌ຅ໃ ຄຶ ຘະ຾ຈຄ຃ໃ າແຒຒາໄ ຍຌັ ຅຋ຸ ໃ ຆີ ຈັ ຽ຅ຌຽປຈັ ເນກໄ າຌຆບກນາ຃ໃ າບບກຆຽີ ຈຆຌັ ແຈຄໄ ໃາງຽຆໃ ຌັ :

Naເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ1ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຾ກໃ Clຽປຈັ ເນຽໄ ຎັຌNa+຾ຖະCl-
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄNa = +1຾ຖະCl = -1

ຂ.ທ຋ິ ກີ າຌຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຎີ ະຘຓ຺ ກຌັ ຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ ຓ຾ີ ຉໃ ກາຌເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌປໃ ທຓກຌັ ຿ຈງຍໃ ່ຓີ
ກາຌເນໄ ນົື ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ, ກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉ
ຕບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓ຿ຈງຊທື ໃ າຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຽຎັຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຌກາຉທີ ຉິ ີ
ຘູຄຆໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຈໃ ຄັ ກໃ າທຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌຖຍ຺ .

ຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກຉທ຺ ດໃ າຄຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ H+ Cl H Cl

HCl ຓກີ າຌເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ 1 ຃ໃ ູ ຿ຈງ຋ໃ ີ Cl ຓຽີ ບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຘີ ູຄກທໃ າ H ຈໃ ຄັ ຌຌັ ຽບຽຖກັ ຉ
ຕບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຅ໃ ຄຶ ຎຼຍໝຼຌກຍັ ຽຎັຌຂບຄ Cl ຽປຈັ ເນແໄ ຈຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌຽກຌີ 1 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຖກບບກຆີ

ຽຈຆຌັ ຂບຄ Cl ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌ -1 ເຌຂະຌະ຋ໃ Hີ ຽຎັຌ+1

C +O O CO

ຓກີ າຌຑ຅ິ າຖະຌາກາຌເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌປໃ ທຓກຌັ 2 ຃ໃ ູ ຿ຈງ຋ໃ ີ O ຓຽີ ບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຘີ ູຄກທໃ າ C
຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌຂບຄ O ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ທໃ າ O ຋າຄຆາໄ ງແຈປໄ ຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅າກ
C ຓາ 2 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌເຌ຋່າຌບຄຈຼທກຌັ ກຍັ O ຋າຄຂທາກໃ ່ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅າກ C 2 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ. ຈໃ ຄັ
ຌຌັ O ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓ຅ໃ ຄຶ ແຈປໄ ຍັ 2 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກັ ບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌ -2 ເຌຂະຌະ຋ໃ Cີ ຽຘງຽບຽຖກັ ຉ
ຕບຌ຅ໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌ +4.

຅າກທ຋ິ ກີ າຌຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ໃ ຄຶ ແຈຌໄ າ່ ຓາຘະຽໜຽີ ຎັຌກຈ຺ ຽກຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ກຈ຺ ຽກຌກາຌກ່າຌຈ຺ ຃ໃ າຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ:ๆ

1. ຋າຈບຈິ ຘະນົະ຋ຸກຆະຌຈິ ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ = 0
຋າຈບກິ ຘະນົະຈໃ ຄັ ກໃ າທຍໃ ່ທໃ າ຅ະດໃ ູເຌປູຍຂບຄບາຉບຓ ນົື ຿ຓຽຖກູຌ ຍໃ ່ທໃ າ຅ະຓ຅ີ ກັ ບາຉບຓເຌ຿ຓຽຖ

ກຌູ ຽຆໃ ຌັ :Na , H2 , S8 , P4 ຉໃ າຄກໃ ່ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌ 0
2.ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄແບບບຌ= ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ະຂບຄແບບບຌຽຆໃ ຌັ :

Mg2+ ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ = +2

Al3+ ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ = +3

S2- ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ = -2

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 194

3.ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ບຄ຋າຈຍາຄຆະຌຈິ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຓ຃ີ ໃ າຘະຽຑາະຉທ຺ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
ກ. ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຿ຖນະ຾ບຖ຃າແຖ ແຈ຾ໄ ກໃ :຿ຖນະ຅Iຸ Aຽຆໃ ຌັ : Li , Na, K, Rb , Csເຌ

຋າຈຎະຘຓ຺ ຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ +1
ຂ. ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຿ຖນະ຾ບຖ຃າແຖຽບ຋ີ ແ໇ ຈ຾ໄ ກໃ : ຿ຖນະ຅ຸ IIA ຽຆໃ ຌັ : Mg , Ba , Caເຌ຋າຈ

ຎະຘຓ຺ ຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ +2
຃. ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄບບກຆຽີ ຅ຌ (O) ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ທ຺ ແຎຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ -2 ງກ຺ ຽທຌັ
- ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽຎີບບກແຆຈຽ໇ ຆໃ ຌັ : H2O2 , BaO2 , Na2O2 .Oຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌ -1
- ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຸຍຽຎີບບກແຆຈຽ໇ ຆໃ ຌັ : NaO2 , KO2 . Oຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽຎັຌ -1/2 ເຌOF2

ຽຎັຌ+2
ຄ. ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ທ຺ ແຎຽຎັຌ+1ງກ຺ ຽທຌັໄ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແປແຈຕຈ໇

ຽຆໃ ຌັ : NaH, CaH2 , AlH2 ຽຎັຌ -1
4.ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ເຈໂ “ຏຌ຺ ຖທຓຂບຄຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຋ຸກບາຉບຓ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ຘູຌ” ຽຆໃ ຌັ :

ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ KMnO4 = 0
ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ MnO2 = 0
5. ເຌແບບບຌ຋ໃ ຎີ ະກບຍຈທໄ ງບາຉບຓນົາງກທໃ າ1ຆະຌຈິ “ ຏຌ຺ ຖທຓຂບຄຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຋ຸກໂບາ
ຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຂຸ ບຄແບບບຌ” ຽຆໃ ຌັ :
ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄMnO4- = -1

ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄCr2O72- = -2

ຉທ຺ ດໃ າຄ1: ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຽຖກບບກຆຽິ ຈຆຌັ ຂບຄSເຌH2SO4

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຘຓ຺ ຓຸຈເນSໄ = X

ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ O = -2຾ຖະຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄH = +1
ຏຌ຺ ຖທຓຂບຄຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄບາຉບຓ຋ຄັ ໝຈ຺ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຘູຌ
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ

 ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄS ເຌ H2SO4 = +6
ຉທ຺ ດໃ າຄ2:຅ໃ ຄ຺ ຆບກຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄPເຌ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຘຓ຺ ຓຸຈເນຽໄ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄP = X

ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄH = +1

ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄO = -2
ຏຌ຺ ຖທຓຂບຄຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄບາຉບຓ຋ຄັ ໝຈ຺ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຘູຌ
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄ3:຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄN ຾ຖະPເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ Page 195
ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC

ກ. ຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ N ເຌ
ຘຓ຺ ຓຸຈທໃ າN ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ = X

 Nເຌ ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ = -3

ຂ. ຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄP ເຌ

ຘຓ຺ ຓຸຈPຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ = y

 Pເຌ ຓຽີ ຖກັ ບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ +5

III. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉາຓປບຍທຼຌ

ຽປາ຺ ຅ະກໃ າທຽຊຄີ ຘະຽຑາະກາຌຽກຈີ ຾ຖະ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ,໇ ຃່ົແຕຈ຾໇ ຖະແປແຈຕຈ໇
ຂບຄ຋າຈເຌປບຍທຼຌ຋2ີ ຾ຖະປບຍທຼຌ຋3ີ ຆໃ ຄຶ ຘະນຸົຍແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1. ຽຌໃ ບື ຄ຅າກເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຎະກບຍຈທໄ ງ຿ຖນະ(຋າຄຆາໄ ງ),ຽ຃ໃ ີຄ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະ(຋າຄຂທາ)

຾ຉໃ ຖະ຋າຈຓຽີ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈເຌປບຍທຼຌຈຼທ
ກຌັ ຅ໃ ຄຶ ຉໃ າຄກຌັ ຾ຖະ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ແີ ຈຘໄ ໃ ທຌເນງໃ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຉໃ າຄກຌັ .
2. ບະ຿ຖນະຆໃ ຄຶ ດໃ ູ຋າຄຂທາຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ນົາງຆະຌຈິ ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນຓໄ ີ
ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ແຈນໄ ົາງ຃ໃ າຘໃ ທຌ຋າຈ຿ຖນະຆໃ ຄຶ ດໃ ູ຋າຄຆາໄ ງຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ບະ຿ຖນະຆະຌຈິ
ໜໃ ຄຶ ຓກັ ຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແຈຆໄ ະຌຈິ ຈຼທ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນຓໄ ຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ແຈຑໄ ຼຄ຃ໃ າຈຼທ.
3. ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃່ົແຕຈ,໇ ບບກແຆຈ,໇ ຆຖັ ແຒຈ຾໇ ຖະແປແຈຕຈ(໇ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແປແຈຕຈຽ໇ ກຈີ ຅າກ຋າຈບໃ ຌື ໂ+H

ຽຆໃ ຌັ : LiH, HClຽຎັຌຉຌ຺ໄ ) ຂບຄ຿ຖນະຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ (ງກ຺ ຽທຌັໄ BeCl2ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃
ຽທຽຖຌັ )຅ໃ ຄຶ ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄຽຑາະທໃ າກາຌຽຎໃ ືບງ຾ຖະກາຌຒ຺ຈຉບໄ ຄຘະນົາງຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ
ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຾ີ ຂຄ຾ປຄ, ຘໃ ທຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃່ົແຕຈ,໇ ບບກແຆຈ,໇ ຆຖັ ແຒຈ຾໇ ຖະແປແຈຕຈຂ໇ ບຄບະ຿ຖນະ
ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ ຅ໃ ຄຶ ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈຉໃ ່າຽຑາະກາຌຽຎໃ ືບງ຾ຖະກາຌຒ຺ຈ຋່າຖາງ຾ປຄດືຈ
ໜຼທຖະນທໃ າຄ຿ຓຽຖກູຌຆໃ ຄຶ ບາຈຽຎັຌ຾ປຄທຖັ ຽຈທີ າຖຆະຌຈິ ຖບຌຈບຌ(຿ຓຽຖກູຌຍໃ ່ຓຂີ ທ຺ໄ )ນົ຾ື ປຄທຖັ ຽຈີ
ທາຖຆະຌຈິ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄຂທ຺ໄ ຍທກກຍັ ຂທ຺ໄ ຖຍ຺ ຂບຄ຿ຓຽຖກູຌ(຿ຓຽຖກູຌຓຂີ ທ຺ໄ )ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຾ປຄທຖັ
ຽຈທີ າຖຽຎັຌ຾ປຄ຋ໃ ບີ ໃ ບຌຆໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄຂບຄບະ຿ຖນະຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈຉໃ ່າງກ຺ ຽທຌັໄ
຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຓີ ທຌຘາຌ຿ຓຽຖກູຌນົາງຽຆໃ ຌັ : P2O5, P2S5, PCl5ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງຂບໄ ຌຂາໄ ຄຘູຄ, ຘ່າຖຍັ ຋າຈ
ຎະຘ຺ຓຂບຄ຋າຈຽ຃ໃ ີຄ຿ຖນະ຃ືB຾ຖະSiຍາຄຆະຌິຈຓີ຅ຸຈຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຸຈຒ຺ ຈຂບໄ ຌຂາໄ ຄຘູຄແຈ຾ໄ ກໃ :
B2O3,B2S3ຍາຄຆະຌຈິ ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄນົາງແຈ຾ໄ ກໃ : SiO2ຽຑາະຽຎັຌ຋າຈ຿຃ຄຑກຶ ຉາຂໃ າງ,຾ຉໃ
ຍາຄຆະຌຈິ ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈຉໃ າ່ ແຈ຾ໄ ກໃ : BCl3, SiCl4.

ໝາງຽນຈ:຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ຾໇ ຖະ຋າຈຎະຘຓ຺ ຆຖັ ແຒຈຓ໇ ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃າໄ ງກຌັ ຽຑາະທໃ າ຋າຈບບກຆຽີ ຅ຌ

຾ຖະຓາຈດໃ ູ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຃຅ື Vຸ IA.
4. ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຿ຖນະ຋ໃ ຑີ າທະຎ຺ກກະຉຓິ ຘີ ະຑາທະຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຍໃ ່ຌ່າແຒຒາໄ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຽຎໃ ືບງ

ຘາຓາຈຌ່າແຒຒາໄ ແຈຽໄ ຑາະທໃ າຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຘໃ ທຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌບະ຿ຖນະ

ຘໃ ທຌເນງໃ ຓຘີ ະຑາທະຂບຄ຋າຈຽຎັຌ຾ກ໅ຘນ຋ົື າຈ຾ນົທຽຑາະທໃ າຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 196

5. ຋າຈຖະຖາງຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ,໇ ຆຖັ ແຒຈ຾໇ ຖະແປແຈຕຈຂ໇ ບຄ຿ຖນະຘໃ ທຌເນງໃ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະ

ຽຎັຌຽຍຘ, ຘໃ ທຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ,໇ ຆຖັ ແຒຈ຾໇ ຖະແປແຈຕຈຂ໇ ບຄບະ຿ຖນະຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌບາ

ຆຈິ .
6. ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈເຌປບຍທຼຌ຋ີ2຾ຖະປບຍທຼຌ຋3ີ ຍາຄຆະຌຈິ ຍໃ ່ຖະຖາງເຌຌ່າໄ ແຈ຾ໄ ກໃ : BeO,

Al2O3, SiO2, BeS, CS2, P2S5, NCl3຾ຖະCCl4.
7. SiO2ຍໃ ່ຖະຖາງຌ່າໄ ຾ຉໃ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌບາຆຈິ ຽຑາະທໃ າSiO2ຘາຓາຈຖະຖາງເຌ຋າຈຖະຖາງຽຍຘແຈໄ

(ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຽຍຘແຈ)ໄ ຽຆໃ ຌັ ຋າຈຖະຖາງNaOH.

ຂ່຃ໄ ທຌ຅ໃ :ື ຋າຈ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຖະຖາງຽຍຘແຈ຃ໄ ບື າຆຈິ ຾ຖະ຋າຈ຋ໃ ີຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຖະ
ຖາງບາຆຈິ ແຈກໄ ໃ ່຃ຽື ຍຘ.

8. BeO ຾ຖະ Al2O3 ຍໃ ່ຖະຖາງເຌຌ່າໄ ຾ຉໃ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌແຈ຋ໄ ຄັ ບາຆຈິ ຾ຖະ ຽຍຘຽຑາະທໃ າ BeO ຾ຖະ
Al2O3 ຖະຖາງແຈ຋ໄ ຄັ ເຌບາຆຈິ ຽຆໃ ຌັ : ບາຆຈິ ແປ຿ຈຕ຃ົ່ຕກິ (HCl) ຾ຖະ ຽຍຘຽຆໃ ຌັ : ຋າຈຖະຖາງ຿ຆຈຼຓ

ແປຈບກແຆຈ໇ (NaOH) (ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ຾ຖະຽຍຘແຈ)ໄ .

(ຽຍຘ)

ຘະ຾ຈຄທໃ າBeOຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌບາຆຈິ

(ບາຆຈິ )

ຘະ຾ຈຄທໃ າBeOຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌຽຍຘ

(ຽຍຘ)

ຘະ຾ຈຄທໃ າ Al2O3 ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌບາຆຈິ

(ບາຆຈິ )

ຘະ຾ຈຄທໃ າ Al2O3 ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌຽຍຘ
9. ຋າຈຖະຖາງ຃ົ່ແຕຈຂ໇ ບຄ຿ຖນະຓຘີ ະຑາທະຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄຽຑາະຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບ

ບບຌຌກິ ຘໃ ທຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຃່ົແຕຈຂ໇ ບຄບະ຿ຖນະຘໃ ທຌເນງໃ ຓຘີ ະຑາທະຽຎັຌ຾ກ໅ຘນົ຋ື າຈ຾ນົທ, ຓ຅ີ ຈຸ
ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈຉໃ ່າ. ຘໃ ທຌ຃ົ່ແຕຈຂ໇ ບຄຂບຄ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ(BCl3຾ຖະSiCl4)ຓຘີ ະຑາທະຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ, ຓີ
຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈຉໃ ່າຽຑາະທໃ າ຃ົ່ແຕຈຂ໇ ບຄບະ຿ຖນະ຾ຖະຂບຄຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ .

10. ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃ົ່ແຕຈຂ໇ ບຄ຿ຖນະຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌກາຄນົບື າຆຈິ (຃່ົແຕຈຂ໇ ບຄ຿ຖນະ຅Iຸ A຾ຖະIIAຽຎັຌ
ກາຄງກ຺ ຽທຌັໄ BeCl2ຆໃ ຄຶ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ ຽຎັຌບາຆຈິ ຾ຖະ຃່ົແຕຈຂ໇ ບຄ຿ຖນະ຅Iຸ IIAຽຎັຌບາຆຈິ ),

ຘໃ ທຌ຃່ົແຕຈຂ໇ ບຄບະ຿ຖນະຽຎັຌບາຆຈິ .

11. ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຃ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ ຾ຖະຽຍຘຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈເ໇ ຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ຃຃ື ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ
຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາຑາງເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຾ຖະ຃ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ ນຸົຈຖຄ຺ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ
ຑາງເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ . ຘໃ ທຌ຃ທາຓຽຎັຌຽຍຘ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາຑາງເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຾ຖະ
ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓຑາງເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ (຾ຌທ຿ຌຓໄ ຃ທາຓຽຎັຌຽຍຘຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ຃໇ ກື ຌັ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 197

ກຍັ ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌບະ຿ຖນະ, ຘໃ ທຌ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌຽຍຘຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆ
ຈ຃໇ ຾ື ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ).

ປູຍ຋1ີ 1:ຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌບາຆຈິ -ຽຍຘຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ໇

IV. ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຾ຖະ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉາຓ຅ຸ

4.1 ຋າຈ຅Iຸ A
຋າຈ຅ຸ IA ຓ຋ີ ຄັ ໝຈ຺ 6຋າຈຖຼຄຖ່າຈຍັ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈຈໃ ຄັ ຌຖີໄ ຋ີ ຼຓ(Li),຿ຆຈຼຓ

(Na),຿ຑ຾຋ຘຆຼຓ (K), ຕຍີ ຈີ ຼຓ (Rb), ຆຆີ ຼຓ (Cs) ຾ຖະ຾ຒຕຌຆຼຓ (Fr) ຋າຈ຅ຸ IA ຓຆີ ໃ ຽື ບຌີໄ ທໃ າ: ຿ຖ
ນະຈໃ ຄັ (AlKali metals).

4.1.1 ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຅ຸ IA
1) ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ີ 1 ຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ.
2) ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄງກ຺ ຽທຌັໄ Csຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ, ຾ຉໃ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຎະຽຑຈ຿ຖນະບໃ ບຌຘາຓາຈຉຈັ
ຈທໄ ງຓຈີ ແຈຄໄ ໃາງ, ຽປຈັ ເນຽໄ ຎັຌຆຌີໄ , ຾ຏໃ ຌນົຈື ຄຶ ຽຎັຌຽຘຌັໄ ຖທຈແຈຄໄ ໃາງ.
3) ຽຎັຌ຿ຖນະ຋ໃ ຌີ າ່ ແຒຒາໄ ຾ຖະຌາ່ ຃ທາຓປບໄ ຌແຈຈໄ ນີ ົາງຽຑາະຓຑີ ຌັ ຋ະ຿ຖນະ.
4) ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
5) ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌາ່ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າປຸ ຌ຾ປຄ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌນົາງ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌນົາງ
຾ຖະຉຈິ ແຒແຈແໄ ຈ຋ໄ າຈຖະຖາງ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌຽຍຘ຅ໃ ຄຶ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຿ຖນະ຾ບຖ຃າ
ແຖຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ທ຺ ໂແຎຘ່າຖຍັ ຘະ຾ຈຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌາ່ໄ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຽຆໃ ຌັ : 2M + 2H2O  2MOH + H2

2Na + 2H2O  2NaOH + H2

2Li + 2H2O  2LiOH + H2

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌາ່ໄ ແຈຄໄ ໃາງ຾ຖະງຄັ ຘາຓາຈຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ບບກຆີ
ຽ຅ຌO2ແຈຈໄ ທໄ ງຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄຽກຍັ ຿ຖນະ຾ບຖ຃າແຖເຌຌາ່ໄ ຓຌັ .

6)ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ີເນບໄ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌ຾ກໃ ຋າຈບໃ ຌື ໂຽບຌີໄ ທໃ າ:electropositive element຾ຖທໄ ກາງ
ຽຎັຌແບບບຌ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅ຸ +1.

7) ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ຾ຖະຖຈັ ຘະໝແີ ບບບຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
8) ຓ຃ີ ໃ າ IE1ຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຾ຖະ຃ໃ າ IE1຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

ຽຑາະຂະໜາຈບາຉບຓເນໃ ງຂຌືໄ .
9) ຓ຃ີ ໃ າບຽີ ຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉິ ຌິ ບໄ ງຽຓໃ ບື ຋ຼຍກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ໂເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຾ຖະ຃ໃ າບີ

ຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉິ ຅ິ ະນຸຈົ ຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບະຉບຓຽຑໃ ຓີ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 198

10) ຽຎັຌ຿ຖນະ຋ໃ ຓີ ຅ີ ຈຸ ນົບຓ຾ນົທຉໃ ່າກໃ ທາ຿ຖນະບໃ ຌື ໂເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຌບກ຅າກຌ຅ີໄ ຈຸ
ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຑາະ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຑຌັ ຋ະ຿ຖນະ
ນຸຈົ ຖຈ຺ ຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບະຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຑາະ຃ທາຓ຾ປຄຂບຄຑຌັ ຋ະ຿ຖນະນຸົຈຖຄ຺ .

11) ຽຎັຌຉທ຺ ຕຈີ ທິ ຋ໃ ຈີ ນີ າົ ງ຿ຈງຘະຽຑາະLiຽຎັຌຉທ຺ ຕີຈທິ ຋ໃ ຈີ ຋ີ ໃ ຘີ ຸຈ.
12) ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຌບໄ ງກໃ ທາ຿ຖນະບໃ ຌື ໂ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຾ຉໃ ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຓີ

຾ຌທ຿ຌຓໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

13)ຽກີຈຎະຉິກຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຉໃ າຄໂຽກີຈຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແຈຄໄ ໃ າງ຾ຖະຽຎັຌ຋າຈຎະຘ຺ຓແບ
ບບຌຌກິ , ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃ແ່ ຕຈ,໇ ຃າຍ່ຽຌຉ, ຆຖັ ຽຒຉ, ແຌຽຉຕຈ,ຒບຘຽຒຉ຿ຈງຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງຘູຄ

ນົາງ

ຉາຉະຖາຄ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຍາຄຎະກາຌຂບຄ຋າຈ຅ຸ IA

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋າຈ Li Na K Rb Cs

ຽຖກບາຉບຓ 3 11 19 37 55
2,1 2, 8, 1 2,8,18,18,8,
ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບຽີ ຖກັ ຉບຌ 6.941 22.990 2, 8, 8, 1 2,8,18,8,1 1
6Li, 7Li 23Na 132.905
ຓທຌຘາຌບາຉບຓ 152 186 39.098 85.468 133Cs
ແບ຿ຆ຿຋ຍ຋ໃ ຘີ າ່ ຃ຌັ 526 502 265
0.98 0.92 39K,40K, 41K 85Rb, 87Rb 382
ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ(pm) 57 21 0.79
IE1 (kJ/mol) 180 98 227 248 -
ບຽີ ຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉີ ິ 1330 892 29
0.53 0.97 425 409 690
ບຽີ ຖກັ ຉຕບຌບຒັ ຒີຌຉິ ິ 0.0065 2.6 1.87
(kJ/mol) ຾ຈຄຘຈ຺ ຽນບົື ຄ 0.82 0.82 0.0007
຅ຈຸ ນົບຓ຾ນທົ (0C) ຌາ່ໄ ຽຄຌິ
຅ຈຸ ຒ຺ຈ(0C) --
຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ (g/cm3)
% ຿ຈງຓທຌຓທຌ຋ໃ ຑີ ຍ຺ ຽ຋ຄິ 64 39
຿ຖກຘຂີ ບຄ຾ຎທແຒ
760 688

0.86 1.53

2.4 0.031

ຓໃ ທຄຌາ່ໄ ຽຄຌິ ຓໃ ທຄ຾ຈຄ

4.1.2຋າຈຎະຘຓ຺ ຅Iຸ A
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າ຋າຈ຅Iຸ A ຓ຃ິ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ໃ ຄຶ ຍໃ ່ຑຍ຺ ຋າຈ຅Iຸ Aເຌ຋່າ

ຓະຆາຈເຌປູຍ຾ຍຍຂບຄ຋າຈບຈິ ຘະນົະ຾ຉໃ ຅ະຑຍ຺ ເຌຘະຑາຍຂບຄ຿ຖນະແບບບຌເຌ຋າຈຎະຘຓ຺

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 199

ນົາງຆະຌຈິ ຾ຓໃ ຌ຾ຉໃ ເຌປໃ າຄກາງກໃ ່ດໃ ູເຌປູຍ຾ຍຍແບບບຌ຃ື ຾ຖະ .຋າຈ຅Iຸ Aດໃ ູເຌປູຍຂບຄ຋າຈ
ຎະຘຓ຺ ນົາງຆະຌຈິ ຽຆໃ ຌັ : LiCl, NaCl, KCl, NaNO3, KNO3, Na2SO4, NaHCO3ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ຘ່າຖຍັ
຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ຸ IAເຌ຋່າຓະຆາຈຑຍ຺ ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ຃຋ື າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຿ຆຈຼຓຽຆໃ ຌັ : ຽກບື ຿ຆຈຼຓ຃ົ່ແຕຈ໇
(NaCl)ເຌຌາ່ໄ ຋ະຽຖ຾ຖະເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຅Iຸ A຋ຸກຆະຌຈິ ຅ະຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ +1.

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅Iຸ Aຓຈີ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1. ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຍໃ ຌ່ າ່ ແຒຒາໄ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ນົບຓ຾ນທົ ນົຖື ະຖາງຌ່າໄ ຅ະຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຘີ າຓາຈຌ່າ

ແຒຒາໄ ແຈ.ໄ
2. ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄຽຑາະທາຌກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຅Iຸ Aຽຎໃ ືບງນົື

ຒ຺ຈຉບໄ ຄ຋າ່ ຖາງຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ .
3. ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿ຖນະ຅Iຸ Aຘໃ ທຌນົາງຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ແຈຈໄ ຽີ ຆໃ ຌັ : ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃າຕຍ໇ ່ຽຌຉ, ຆຖັ ຽຒ

ຉ, ຒຈຘຽຒຉ, ແຌຽຉຕຉ, ຃ແ່ົ ຕຈຽ໇ ຎັຌຉຌ຺ໄ .
4. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ,໇ ຆຖັ ແຒຈ຾໇ ຖະແປແຈຕຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຅Iຸ Aຽຆໃ ຌັ : Na2O, Na2S຾ຖະNaH

ຽຓໃ ບື ຖະຖາງຌາ່ໄ ຋າຈຖະຖາງ຅ະຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌຽຍຘ, ຘໃ ທຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃ົ່ແຕຈຓ໇ ຃ີ ຸຌຖກັ

ຘະຌະຽຎັຌກາຄ.
5. ຽຓໃ ບື ຽຏາ຺ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຅Iຸ A຅ະແຈ຾ໄ ຎທແຒ຋ໃ ີຓຘີ ຉີ ໃ າຄໂກຌັ ຽຆໃ ຌັ :Li ຓຘີ ຾ີ ຈຄຘຈ຺ ນົ຾ື ຈຄ

ຽຖບຶ ຈຌກ຺ Naເນຘໄ ຽີ ນບົື ຄK ເນຘໄ ຓີ ໃ ທຄຌາ່ໄ ຽຄຌິ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

4.2຋າຈ຅Iຸ IA
຋າຈ຅Iຸ IAຓ຋ີ ຄັ ໝຈ຺ 6຋າຈຖຼຄຉາຓຖ່າຈຍັ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ ຽຍຕຖິ ຖຼຓ

(Be),຾ຓກຌຆິ ຼຓ(Mg),຾຃ຖຆຼຓ(Ca),ຘະ຋ບຌຆຼຌ(Sr),຾ຍຕຼຓ(Ba)຾ຖະຽຕຈຼຓ(Ra)຋າຈ຅ຌຸ ຓີໄ ີ
ຆໃ ຽື ບຌີໄ ທໃ າ: ຿ຖນະຈໃ ຄັ (Alkaline earth metals).

4.2.1 ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຅Iຸ IA
1. ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ 2ີ ຽທຽຖຌຉຽ໇ ບຽຖກັ ຉຕບຌ (ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຆຌັໄ ຌບກຘຸຈ)ຽຓໃ ບື ຽຎັຌແບບບຌ຅ໃ ຄື

ຓຍີ ຌັ ຅ຽຸ ຎັຌ+2.
2. ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຅ີ ຈັ ດໃ ູເຌກໃ ຸຓຂບຄ຿ຖນະ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະຽຑໃ ຓີ ນົາງຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ

ຂຌືໄ .
3. ຽຎັຌ຿ຖນະ຋ໃ ຌີ າ່ ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຖະຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຈໄ ຽີ ຑາະຓຑີ ຌັ ຋ະ຿ຖນະ.
4.ຓ຃ີ ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ນົາງກໃ ທາ຿ຖນະ຅Iຸ Aຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ,຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ທາຓ຾ຂຄ຾ປຄນົາງກໃ ທາ຿ຖນະ຅Iຸ A

຾ຖະ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຽຑໃ ຓີ ນາົ ງຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
5.ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຌບໄ ງກໃ ທາ຅Iຸ A຾ຖະ຃ໃ ບງໂຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
6. ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຒຸ ຺ຈຓ຃ີ ໃ າຂບໄ ຌຂາໄ ຄຘູຄ຾ຉໃ ຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຋ໃ ນີ ຸົ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຓທຌບາຉບຓ

ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

7. IE1ຓ຃ີ ໃ າຂບໄ ຌຂາໄ ຄຌບໄ ງ(຾ຉໃ ນົາງກໃ ທາ຅Iຸ Aເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ) ຾ຖະຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ນຸົຈ
ຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

8. ຽບຽຖກັ ຿຋ຌກິ າຉທິ ຉິ ຓິ ຃ີ ໃ າໜບໄ ງ຾ຖະຓ຃ີ ໃ ານຸຈົ ຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
9.ຽຎັຌຉທ຺ ຕີຈິທຆ຋໇ ໃ ີຈີ຃ໃ າE0ຓ຃ີ ໃ ານຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖ່າຈັຍຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ີຓຂືຌໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າ

຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຽຎັຌຉທ຺ ຕຈີ ທິ ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 200

10.ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌາ່ໄ ແຈກໄ າຘH2຾ຖະ຋າຈຖະຖາງຘະ຾ຈຄ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌຽຍຘ຾ຉໃ ຎະ
ຉກິ ຖິ ງິ າຍໃ ່ປຸ ຌ຾ປຄ຃ກື ຍັ ຋າຈ຅Iຸ Aຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌ່າໄ
຅ະຽກຈີ ແຈແໄ ທຂຌືໄ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ທ຺ ໂແຎແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຽຆໃ ຌັ : M + 2H2O  M(OH)2 + H2

Mg + 2H2O  Mg(OH)2 + H2
Ca + 2H2O  Ca(OH)2 + H2

ຉາຉະຖາຄຘະ຾ຈຄ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຍາຄຎະກາຌຂບຄ຋າຈ຅Iຸ IA

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋າຈ Be Mg Ca Sr Ba

ຽຖກບາຉບຓ 4 12 20 38 56

ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉບຌ 2,2 2, 8, 2 2, 8, 8, 2 2,8,18,8,2 2,8,18,18,8,2
ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ(pm) 215 217
112 160 197 2.60 3.50

1.85 1.74 1.55

຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ (g/cm3) 1280 469 839 770 714

຅ຈຸ ນບົ ຓ຾ນົທ(0C) 2770 1110 1440 1380 1640
຅ຈຸ ຒ຺ຈ(0C) 906 744 596 556 509
IE1 (kJ/mol) 1.6 1.3 1.0 0.9 0.9
ບຽີ ຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉິ ິ -66 -67
- - -

ບຽີ ຖກັ ຉຕບຌບຒັ ຒີຌຉິ (ິ kJ/mol) -1.85 -2.36 -2.87 -2.89 -2.90

ແບ຿ຆ຿຋ຍ຋ໃ ຘີ າ່ ຃ຌັ 9Be 24Mg 40Ca 86Sr , 87Sr 136Ba
25Mg 42Ca 88Sr , 89Sr 137Ba
ຓທຌບາຉບຓ 9.012 26Mg 44Ca 138Ba
% ຿ຈງຓທຌ຋ໃ ຑີ ຍ຺ ຽ຋ຄິ ຿ຖກ 0.0006 24.312 40.08 87.62 137.34
ຘຂີ ບຄ຾ຎທແຒ 1.9 3.4 0.030 0.025
- ຾ຈຄບຈິ ຾ຈຄຽຂຓັໄ ຂຼທ
-

4.2.2 ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຅Iຸ IA

຋າຈ຅Iຸ IAຘາຓາຈຖທຓຉທ຺ ກຍັ ບະ຿ຖນະຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ນົາງຆະຌຈິ ຽຑາະທໃ າ຋າຈ຅ຸ
IIA ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຾ຓໃ ຌ຾ຉໃ ເຌ຋່າຓະຆາຈກໃ ່ງຄັ ຑຍ຺ ຋າຈ຅ຸ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 201

IIA ເຌປູຍ຾ຍຍຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຍ່ຑຍ຺ ເຌປູຍ຾ຍຍຂບຄ຋າຈບຈິ ຘະນົະ. ຉທ຺ ດໃ າຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຅ຸ
IIAຽຆໃ ຌັ : CaCO3, MgCl2, MgCO3, BaSO4, Ca(NO3)2, CaSO4, CaHPO4 ເຌ຋າຈຎະ

ຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຅Iຸ IA ຋ຸກຆະຌຈິ ຅ະຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ +2ຘະຽໝ.ີ

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅Iຸ IAຓຈີ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1) ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຅Iຸ IAຘໃ ທຌນົາງຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ (ງກ຺ ຽທຌັໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ

຋າຈBe ) ຽຆໃ ຌັ :BeCl2 , BeSO4ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌຉຽ໇ ຑາະທໃ າBeຓ຃ີ ໃ າIE ຾ຖະ

ENຂບໄ ຌຂາໄ ຄຘູຄ຅ໃ ຄຶ ຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕບຌແຈງໄ າກກທໃ າ຋າຈບໃ ຌື ເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຘໃ ທຌ

ນາົ ງ຅ໃ ຄຶ ຖະຖາງຌາ່ໄ ຽຆໃ ຌັ : ຽກບື ແຌຽຉຕຈ, ຽກບື ຃ົແ່ ຕຈຖ໇ ະຖາງຌາ່ໄ ແຈ຾ໄ ຉໃ ຽກບື ຃າຕຍ໇ ບຌຽຌຉ,

ຽກບື ຆຖັ ຽຒຉ(ງກ຺ ຽທຌັໄ MgSO4)຾ຖະຽກບື ຒບຘຽຒຉຖະຖາງຌາ່ໄ ແຈໜໄ ບໄ ງນາົ ງ.

2) ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ຾ຖະ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄຽຑາະທໃ າຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ .

3) ຽຓໃ ບື ຽຎໃ ືບງນຖົື ະຖາງຌາ່ໄ ຘາຓາຈຌາ່ໄ ແຒຒາໄ ແຈຽໄ ຑາະຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ .

4) ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅Iຸ IA຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກ຅ຸ IIA ຖທຓຉທ຺ ກຍັ ແບບບຌ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅-ຸ 1ແຈ຾ໄ ກໃ :

ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຘໃ ທຌເນງໃ ຖະຖາງຌ່າໄ

ແຈຈໄ ຽີ ຆໃ ຌັ : MgCl2, Ca(HCO3)2, Ca(HCO3)2, Mg(NO3)2 , ຘໃ ທຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ຸ IIA

ຖທຓຉທ຺ ກຍັ ແບບບຌ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅-ຸ 2຾ຖະ-3ແຈ຾ໄ ກໃ : ຍໃ ່

ຖະຖາງຌາ່ໄ ຽຆໃ ຌັ : MgCO3, CaCO3, CaSO4, CaHPO4, BaSO4, Ca3(PO4)2(ງກ຺

ຽທຌັໄ MgSO4ຖະຖາງຌາ່ໄ ແຈຈໄ )ີ .

5) ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃ົ່ແຕຈ,໇ ບບກແຆຈ,໇ ຆຖັ ແຒຈ,໇ ຆຖັ ຽຒຉ຾ຖະແປແຈຕຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຅Iຸ IA ຽຓໃ ບື

ຖະຖາງຌາ່ໄ ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ ະຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌຽຍຘ (ງກ຺ ຽທຌັໄ BeO ຽຎັຌແຈ຋ໄ ຄັ ບາ

ຆຈິ ຾ຖະຽຍຘ), ຘໃ ທຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃່ົແຕຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຅Iຸ IAຽຓໃ ບື ຖະຖາງຌ່າໄ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະ

ຽຎັຌກາຄງກ຺ ຽທຌັໄ BeCl2ຽຎັຌບາຆຈິ .

6) ຽຓໃ ບື ຽຏາ຺ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຅Iຸ IA຅ະແຈ຾ໄ ຎທແຒຘຘີ ຉີ ໃ າຄໂກຌັ ຽຆໃ ຌັ :

຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ ຉທ຺ ດໃ າຄ ຘຂີ ບຄ຾ຎທແຒ

Ca CaCO3 CaCl2 ຾ຈຄຽຂຓັໄ

Sr SrCO3 SrSO4 ຾ຈຄຽຂຓັໄ ຾ຈຄຽຖບຶ ຈຌກ຺

Ba BaCO3 BaSO4

ຂຼທ

ຉາຉະຖາຄ ຘະ຾ຈຄກາຌຖະຖາງ຋ໃ 2ີ 50C ຂບຄ຋າຈຎະກບຍຂບຄ຅Iຸ IA ຍາຄຆະຌຈິ

຋າຈ ກາຌຖະຖາງຂບຄຽກບື (g/H2O 100 g)

ຽກບື SO42- ຃ໃ າກາຌຖະ ຽກບື CO32- ຃ໃ າກາຌຖະຖາງ
ຖາງ

Mg MgSO4 0.36 MgCO3 1.3 x 10-4

Ca CaSO4 1.1 x 10-3 CaCO3 1.3 x 10-5

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 202

Sr SrSO4 6.2 x 10-5 SrCO3 7.0 x 10-6

Ba BaSO4 9.0 x 10-7 BaCO3 9.0x 10-6

4.3 ຋າຈ຅Vຸ IIA
຋າຈ຅Vຸ IIAຓຆີ ໃ ຽື ບຌີໄ ບກີ ຆໃ ໜື ໃ ຄຶ ທໃ າ຋າຈ຾ປ຿ຖຽ຅ຌ(Halogen) ຋າຈ຅ຌຸ ຓີໄ ຋ີ ຄັ ໝຈ຺ 5຋າຈຖຼຄຖ່າຈຍັ

຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ ຒຖູບຕ່ ຌີ (F),຃ຖ່ຕີຌ(Cl),຿ຍຕຓຌີ (Br),ແບ຿ບຈຌີ (I)຾ຖະ຾ບຘ຋າ

຋ຌີ (At).

4.3.1 ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຅Vຸ IIA

1. ຽຎັຌຑທກບະ຿ຖນະຓຽີ ທຽຖຌຉຽ໇ ບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ 7, ຘະຑາທະຎ຺ກກະຉFິ 2຾ຖະCl2ຽຎັຌກາ

ຘຘຽີ ນົບື ຄບໃ ບຌ຾ຖະຂຼທບໃ ບຌຉາຓຖາ່ ຈຍັ .Br2ຽຎັຌຂບຄ຾ນົທຘຌີ າ່ໄ ຉາຌ຾ຈຄ຾ຖະI2ຽຎັຌຂບຄ
຾ຂຄຘຓີ ໃ ທຄຽຆໃ ຄີ ຘຂີ ບຄ຋າຈ຾ປ຿ຖຽ຅ຌ຅ະຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓ຋ຸກຉທ຺ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
2. ຃ທາຓຽຎັຌບະ຿ຖນະ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ນົ຃ື ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ
ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

3.຋າຈ຾ປ຿ຖຽ຅ຌ຋ຸກຉທ຺ ດໃ ູເຌຘະຑາຍຽຎັຌ຿ຓຽຖກູຌບາຉບຓ຃ໃ ູ(diatomic molecule)຋ຸກຘ

ະຑາທະ຋ຄັ ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນທົ ຾ຖະກາຘ຿ຈງດືຈໜຼທຈທໄ ງຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌຉ.໇

4. ຍໃ ່ຌາ່ ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຖະແຒຒາໄ ຽຑາະຽຎັຌບະ຿ຖນະ.
5. ບາຉບຓຓຂີ ະໜາຈຌບໄ ງຽຓໃ ບື ຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຋າຈເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຾ຉໃ ຓຂີ ະໜາຈເນໃ ງ

ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
6. ຋າຈ຅Vຸ IIAຖະຖາງຌາ່ໄ ແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ຾ຖະເນຘໄ ຉີ ໃ າໂກຌັ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຽຎັຌ຿ຓຽຖກູຌຍໃ ່ຓຂີ ທ຺ໄ ຅ໃ ຄື

ຖະຖາງແຈຈໄ ເີ ຌຉທ຺ ຋າ່ ຖະຖາງບຄ຺ ຃ະ຋າຈຽຆໃ ຌັ :ເຌCCl4

Cl2ເຌCCl4ຍໃ ່ຓຘີ ີ

Br2ເຌCCl4ຘຘີ ຓ຺ໄ

I2ເຌCCl4ຘຓີ ໃ ທຄ
ຽຆໃ ຄິ ເຌຉທ຺ ຋່າຖະຖະຖາງຈໃ ຄັ ກໃ າທຌ຋ີໄ າຈ຅Vຸ IIA຋ຸກຆະຌຈິ ຅ະດໃ ູເຌປູຍຂບຄ຿ຓຽຖກູຌບຈິ
ຘະນົະ຃ືກັຍເຌຘະຑາທະຽຎັ ຌກາຘເຌຉ຺ທຑາຖະຖາງ຋ໃ ີຓີຂ຺ທໄ ຽຆໃ ັຌ:H2O,C2H5OH,
CH3COCH3 , ຋ຄັ Br2຾ຖະI2຅ະຓຘີ ຌີ າ່ໄ ຉາຌ຾ຈຄຽຌໃ ບື ຄ຅າກຽກຈີ ຋າຈຽຆຄິ ຆບໄ ຌຂຌືໄ .
7.຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຌບໄ ງ຾ຉໃ ຃ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑຓີ ຂຌືໄ .
8.ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈ຾ຖະ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄຂບຄກາຌຽກຈີ ບາງຉໃ ່າຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓ຾ີ ປຄດືຈໜຼທ
ຖະນໃ ທາຄ຿ຓຽຖກູຌ(຃຾ື ປຄທຖັ ຽຈທີ າຖ) ຌບໄ ງ຾ຉໃ ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈ຾ຖະ຃ທາຓປບໄ ຌ຾ຐຄ
ຂບຄກາຌຽກຈີ ບາງຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຑາະຓ຾ີ ປຄທຖັ ຽຈທີ າຖຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຌບກ
຅າກຌກີໄ າຌຖະຽນງີ ຂບຄ຋າຈ຅Vຸ IIA຅ະ຃ໃ ບງໂນຸົຈຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຑາະ຾ປຄ
ທຌັ ຽຈທີ າຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
9. ຓ຃ີ ໃ າບຽີ ຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉິ ຘິ ູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຾ຖະ຃ໃ າບຽີ ຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉິ ຅ິ ະ
຃ໃ ບງໂນຸຈົ ຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .
10. ຓIີ E1ຂບໄ ຌຂາໄ ຄຘູຄ຾ຖະ຃ໃ າIE1຅ະ຃ໃ ບງໂນຸຈົ ຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຂະໜ

າຈເນໃ ງຂຌືໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 203

11. ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ແຈນໄ ົາງ຃ໃ າຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓ7ີ ຽທຽຖຌຉບ໇ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌຽຆໃ ຄິ ຘາຓາຈ຅ະເນນໄ ົື
ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅າກ຋າຈບໃ ຌຶ ນົເື ຆຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌປໃ ທຓກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ຽຆໃ ຄີ ຓ຃ີ ໃ າບຽີ ຖກັ ຿຋ຕ
ຽຌກາຉທິ ຉິ ຉິ ໃ າຄກຌັ ແຈຽໄ ປຈັ ເນຓໄ ຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ນົາງ຃ໃ າຽຆໃ ຌັ :ຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄ຋າຈClຓຽີ ຖກ
ບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຉຄັໄ ຾ຉໃ -1ຽຊຄິ +7.

12.ຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແຈນໄ ົາງຆະຌຈິ ຽຆໃ ຌັ :NaCl, CaF2, HF, KI຾ຖະງຄັ ຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ີ
຋າຈຎະຘຓ຺ ຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ແຈນໄ ົາງຆະຌຈິ ຽຑາະຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ນົາງ຃ໃ າຽຆໃ ຌັ : NaClO,
NaClO2, NaClO3,NaClO4, Cl2O, ClO2, ClO3຾ຖະCl2O7ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

13.຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູຽ຋ຄີ ຘຸຈຂບຄ຅ຘຸ າຓາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຾ປແຖຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູຽຍບືໄ ຄ
ຖໃ ຸຓ຾ຉໃ ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູຽຍບືໄ ຄຖໃ ຸຓ຅ະຍໃ ່ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຾ປແຖຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູຽຍບືໄ ຄ
ຽ຋ຄິ ຅ໃ ຄື ຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ“຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄ຋າຈ຅Vຸ IIA຅ະນຸົຈຖຄ຺
຅າກຖໃ ຸຓ”ຽຆໃ ຌັ : F2ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ NaClແຈ຾ໄ ຉໃ Cl2ຍໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ NaF

F2 + 2NaCl  2NaF + Cl2

Cl2 + NaF ຍໃ ່ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋າຈບໃ ຌື ໂກໃ ຽ່ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ

Cl2 + 2NaBr  2NaCl + Br2

Br2 + NaCl ຍໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

14.ຒຖບູ ່ປຌີ ຘາຓາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈ຾ປ຿ຖຽ຅ຌ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຖະຽຍຈີ ແຈເໄ ຌຍໃ ບຌຓຈື , ຃ຖ່
ຕຌີ ຘາຓາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈເໄ ຌຍໃ ບຌ຋ໃ ຓີ ຾ີ ຘຄຘະນທໃ າຄ, ຿ຍຕຓຌີ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ແປ
຿ຈຕຽ຅ຌແຈຽໄ ຓໃ ບື ຓ຾ີ ຑ຋຋ຌິ າ່ (Pt) ຽຎັຌ຋າຈຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ 2ີ 00 ຘ່າຖຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະ
ນທໃ າຄແບ຿ບຈຌິ ກຍັ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຏຌັ ກຍັ ແຈຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
(ຽຓໃ ບື ຃຋ື າຈ຾ປ຿ຖຽ຅ຌ)

ຘາ່ ຖຍັ ແບ຿ບຈຌີ
⇔ຽຏາ຺

4.3.2 ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ຅Vຸ IIA
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າ຋າຈ຾ປ຿ຖຽ຅ຌນົ຋ື າຈ຅Vຸ IIAຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ປີ ຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌແຈຄໄ ໃ າງ຅ໃ ຄຶ ຘາຓາຈ

ຖທຓຉທ຺ ກຍັ ຿ຖນະນົບື ະ຿ຖນະຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແຈນໄ ົາງຆະຌຈິ , ຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ຘີ ່າ຃ຌັ ຾ຖະ຃ຸຌຖກັ
ຘະຌະຍາຄຎະກາຌຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅Vຸ IIAຓຈີ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1. ຋າຈ຅Vຸ IIAຘາຓາຈຽກຈີ ແຈ຋ໄ ຄັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຾ຖະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຃ຊື າໄ ຖທຓກຍັ ຿ຖນະ
຅ະຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຽຆໃ ຌັ : NaCl, KBr, CaF2ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ຾ຉໃ ຊາໄ ຋າຈ຅Vຸ IIA
ຖທຓຉທ຺ ກຍັ ບະ຿ຖນະ຅ະຽກຈີ ຽຎັຌ຋ຈາຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ ຽຆໃ ຌັ : HCl, HBr, NCl3, PCl5,

BrCl.
2. ຋າຈ຅Vຸ IIAຘາຓາຈຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ແຈນໄ ົາງ຃ໃ າຽຆໃ ຌັ : ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓ

ແປ຿ຎ຃ຖ່ແຕຈ໇ (KClO),຿ຑ຾ ຋ຘຆຼຓ຃ຖ່ແຕຈ໇(KClO2),຿ຑ຾ ຋ຘຆຼຓ຃ຖ່ຽຕຉ

(KClO3)຾ຖະ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓຽຎີ຃ຖ່ຽຕຉ(KClO4),຃ຖ່ຕຌີ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ຄັ 4ຆະຌຈິ ຓຽີ ຖກ
ບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຃:ື +1, +3, +5຾ຖະ+7ຉາຓຖ່າຈຍັ ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຾ຌທຌຌັໄ ກໃ ່ຽຑາະທໃ າ຋າຈ຅Vຸ IIAຓຽີ ທ
ຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌນົາງຘາຓາຈຖທຓຉທ຺ ກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ແຈນໄ ົາງບຈັ ຉາຘໃ ທຌ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 204

3. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈ,໇ ຆຖັ ແຒຈ຾໇ ຖະ຋າຈຎະຘຓ຺ ແປແຈຕຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຅Vຸ IIAຽຓໃ ບື ຖະຖາງຌາ່ໄ
ແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌບາຆຈິ .

4. ກາຌຉຼຓ຋າຈ຾ປ຿ຖຽ຅ຌຍາຄ຋າຈຽປຈັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີ

2KMnO4 + 16HCl (conc)  KCl + 2MnCl2 + 8H2O + 5Cl2

MnO2 + 4HCl (conc)  MnCl2 + 2H2O + Cl2

2NaBr + MnO2 + 3H2SO4 (conc)  2NaHSO4 + MnSO4 + 2H2O + Br2

5. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຘີ າ່ ຃ຌັ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຾ປແຖຈຽ໇ ຎັຌຈໃ ຄັ ເຌຉາຉະຖາຄຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ

ຉາຉະຖາຄ຋ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຾ປແຖຈ໇

ຽຓໃ ບື ຽຉຓີ ຋າຈ ຏຌ຺ ຋ໃ ຘີ ຄັ ຽກຈແຈໄ
Br- (aq)
F- (aq) Cl- (aq) I- (aq)

Pb(NO3)2 ຉະກບຌຂາທ ຉະກບຌຂາທ ຉະກບຌຽນບົື ຄ ຉະກບຌຽນບົື ຄ

PbF2 PbCl2 PbBr2 PbBr2

ຉະກບຌຂາທ ຉະກບຌຽນົບື ຄບໃ ບຌAgBr ຉະກບຌຽນບົື ຄ

AgNO3 (aq) - AgCl AgI

ກາຌຖະຖາງຂບຄ ຖະຖາງ ຍໃ ່ຖະຖາງຌາ່ໄ ຍໃ ່ຖະຖາງຌາ່ໄ
ຖະຖາງ
AgX ເຌ ຖະຖາງ ຖະຖາງ ຖະຖາງ -

ກ. Dil. NH3 ຖະຖາງ AgClກ າ ງ AgBr
ກາງຽຎັຌຘຂີ ຼທຽນົບື ຄ
ຂ. conc.NH3 - ຽ ຎັ ຌ ຘີ ຓໃ ທ ຄ
AgXຽ ຓໃ ື ບ ຊື ກ ຽ຋ໃ າ຺
຾ຘຄ

6. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຖະຖາງAgNO3຾ຖະNH3ນົ຾ື ຘຄຘະນໃ ທາຄ຅ຈັ ແຈທໄ ໃ າຽຎັຌທ຋ິ ກີ າຌ຋ຈ຺

ຘບຍ຾ປແຖຈແ໇ ບບບຌ
F- (aq)ຍໃ ເ່ ນຉໄ ະກບຌກຍັ AgNO3 (aq)
Cl- (aq)ເນຉໄ ະກບຌຂາທAgClຽຆໃ ຄິ ຎໃ ຼຌຽຎັຌຘຽີ ຆໃ ຄິ ຎໃ ຼຌຽຎັຌຘຽີ ຋ໃ າ຺ ຽຓໃ ບື ຊກື ຾ຘຄ຾ຖະຖະ

ຖາງແຈໄ ເຌNH3 (aq)
Br- (aq)ເນຉໄ ະກບຌຽນບົື ຄບໃ ບຌAgBrຽຆໃ ຄິ ຎໃ ຼຌຽຎັຌຘຂີ ຼທ-ຽນົບື ຄຽຓໃ ບື ຊກື ຾ຘຄ຾ຖະຖະ

ຖາງແຈເໄ ຌNH3ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ
I- (aq)ເນຉໄ ະກບຌຽນບົື ຄAgIຽຆໃ ຄິ ຍໃ ່ຎໃ ຼຌຘຽີ ຓໃ ບື ຊກື ຾ຘຄ຾ຖະຍໃ ່ຖະຖາງເຌNH3

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 205

7. ກາຌຖະຖາງແຈເໄ ຌNH3 (aq) ຽຑາະຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽຆຄີ ຆບໄ ຌ຋ໃ ຖີ ະຖາງແຈໄ

AgCl (s) + 2NH3 (aq)  [Ag(NH3)2]+ (aq) + Cl- (aq)

4.4 ຋າຈບາງຖາໄ (Inert gas)
ບາງຖາໄ (Inert gas)ໝາງຽຊຄີ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຘີ ະຑາທະຽຎັຌກາຘ຾ຖະເຌ຋່າຓະຆາຈຍໃ ່ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈ

ບໃ ຌື , 1຿ຓຽຖກູຌຓ1ີ ບາຉບຓແຈ຾ໄ ກໃ : ປີຖຼຓ(He),ຌບີ ບຌ(Ne),ບາຕກ໇ ບຌ(Ar),຃ຕີຍຉບ(Kr),ຆຌີ ບຌ
(Xe)຾ຖະຽຕຈບຌ(Rn)ຽຆໃ ຌັ : ຅າກກາຌຘກຶ ຘາ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃ຖ່ແຕຈ,໇ ບບກແຆຈ຾໇ ຖະຆຖັ ແຒຈຂ໇ ບຄ20຋າຈ
຋າ່ ບຈິ ຎະກຈ຺ ທໃ າHe, Ne ຾ຖະArຍໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຃ຖ່ຕຌີ , ບບກຆຽີ ຅ຌ຾ຖະຓາຈ຋າຈກໃ ຸຓຌຽີໄ ບຌີໄ ບກີ ຆໃ ື
ໜໃ ຄຶ ທໃ າ: ຾ກ໅ທຓຉີ ະກຸຌ(Noble gas).

ເຌຎີ຃ຘ1962 ຌຖິ ຍາຕ຋໇ ຽຖງແ໇ ຈກໄ ຼຓ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄຆຌີ ບຌແຈ຃ໄ ຆື ຌີ ບຌຽປກັ ຆາຒຖູບ່຿ຕ຾ຑ຋຋ິ
ຽຌຉ(V) (Xe[PtF6])ຆໃ ຄື ຽຎັຌຑກຶ ຘຽີ ນົບື ຄ-ຘຓ຺ໄ . ຉໃ ່ຓາຌກັ ຽ຃ຓແີ ຈແໄ ຈກໄ ຼຓ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄຆຌີ ບຌກຍັ ຒຖູ
ບ່ຕຌີ ຾ຖະຆຌີ ບຌກຍັ ບບກຆຽີ ຅ຌແຈນໄ ົາງຆະຌຈິ ຽຆໃ ຌັ : XeF2, XeF4, XeF6, XeOF2, XeO2F2, XeO3,
XeO4ຌບກ຅າກຌຌັໄ ງຄັ ຘາຓາຈຘຄັ ຽ຃າະ຋າຈຎະຘຓ຺ ຒຖູບ່ແຕຈກ໇ ຍັ ຃ຕີຍຉບຌ຾ຖະຽຕຈບຌແຈືຄໄ KrF,
KrF4, KrF2, (KrF2ກຼຓແຈ຋ໄ ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ-183 ຘະນາົ ງຉທ຺ ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓຎ຺ກກະຉ)ິ ຾ຖະRnF2.

ເຌ຋່າຓະຆາຈ຋າຈບາງຖາໄ ດໃ ູເຌປູຍ຾ຍຍຂບຄ຋າຈບຈິ ຘະນົະ຿ຈງຍໃ ່ຎ຺ຌກຍັ ຾ກ໅ຘຉໃ າຄໂເຌບາກາຈ,
ເຌບາກາຈຓ຋ີ າຈບາງຖາໄ ຖທຓກຌັ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຎະຓາຌ1%຿ຈງຍ່ຖຓິ າຈເຌ຅າ່ ຌທຌຌຽີໄ ຎັຌ຾ກ໅ຘບາຕນ໇ ົາງຘຸຈ຃ື

ຎະຓາຌ0,93%຿ຈງຍ່ຖຓິ າຈຘາຓາຈ຾ງກບບກ຅າກບາກາຈແຈ຿ໄ ຈງຽປຈັ ເນບໄ າກາຈກາງຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ
຾ຖທໄ ຌາ່ ບາກາຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຋າຈ຾ນົທຓາກໃ ຌັ ຖະຈຍັ ຘໃ ທຌ, ຘ່າຖຍັ ຾ກ໅ຘປຖີ ຼຓຑຍ຺ ທໃ າຓດີ ໃ ູເຌ຾ກ໅ຘ຋່າຓະຆາຈຽຊຄີ

10% ຿ຈງຍ່ຖຓິ າຈ.
 ຎະ຿ນງຈຂບຄ຋າຈບາງຖາໄ

1. ຾ກ໅ຘປຖີ ຼຓເຆຍໄ ຌັ ຅ເຸ ຌຍບຖຖູຌ຾ຖະເຆຎໄ ຘຓ຺ ກຍັ ຾ກ໅ຘບບກຆຽີ ຅ຌ(O2) ເຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ4:1 ຾຋ຌ
຾ກ໅ຘແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ(N2) ເຌຊຄັ ຽ຃ໃ ບື ຄຈ່າຌ່າໄ ຽຑໃ ບື ຎບໄ ຄກຌັ ຿ຖກຽຍຌຈ(໇ bend)(຿ຖກຽຍຌຈຽ໇ ກຈີ ຅າກແຌ
຿ຉຕຽ຅ຌຖະຖາງເຌຽຖບື ຈຽຓໃ ບື ຓ຃ີ ທາຓກຈ຺ ຈຌັ ຘູຄຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຓໃ ບື ຌກັ ຈ່າຌ່າໄ ຿ຏໃ ຂຌຶໄ ຓາໜາໄ ຌ່າໄ ຅ະຑຍ຺
຃ທາຓກຈ຺ ຈຌັ ບາກາຈຉໃ ່າ຾ກ໅ຘ N2຅ະຖະຖາງແຈຌໄ ບໄ ງຖຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຽກຈີ ຒບຄ຾ກ໅ຘຈຌັ ຏະໜຄັ ຽຘຌັ ຽຖບື ຈຽປຈັ
ເນຽໄ ກຈີ ກາຌຽ຅ຍັ ຎທຈນາົ ງ, ຘໃ ທຌ຾ກ໅ຘປຖີ ຼຓຍໃ ່ຖະຖາງເຌຽຖບື ຈ຾ຓໃ ຌ຾ຉໃ ຃ທາຓຈຌັ ຘູຄ຅ໃ ຄຶ ຎບໄ ຄກຌັ
຿ຖກຽຍຌຈແ໇ ຈ)ໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ປຖີ ຼຓ຾ນົທຆໃ ຄຶ ຓ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈ4,2 ຽ຃ຖທຖິ (277,2 ) ເຆຽໄ ຎັຌ຋າຈນໃ ່ົຽດັຌ
ຽຑໃ ບື ຘກຶ ຘາ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ບີ ໃ ຸຌນະຑູຓຉໃ າ່ .

2. ຋າຈບາງຖາໄ ເຆຍໄ ຌັ ຅ເຸ ຌນົບຈຌບີ ບຌ຿ຈງຍຌັ ຅ຓຸ ຃ີ ທາຓຈຌັ ຑຼຄ 1/40 ຂບຄຍຌັ ງາກາຈ຅ະແຈຘໄ ີ
ຉໃ າຄໂຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄ຋າຈບາງຖາໄ ຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ :
ປຖີ ຼຓເນ຾ໄ ຘຄຘຍີ ທ຺ ຌບີ ບຌເນ຾ໄ ຘຄຘ຾ີ ຈຄຘຓ຺ໄ

ບາຕກ໇ ບຌເນ຾ໄ ຘຄຘຓີ ທໄ ຄຆຌີ ບຌເນ຾ໄ ຘຄຘຒີ າໄ
3. ບາຕກ໇ ບຌເຆຍໄ ຌັ ຅ເຸ ຌນົບຈແຒຒາໄ ຋່າຓະຈາ (ຆະຌຈິ ຓແີ ຘ)ໄ ຾຋ຌບາກາຈຽຌໃ ບື ຄ຅າກບາຕກ໇ ບຌຍໃ ່ຽກຈີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ແຘນໄ ບົ ຈຂະຌະງຄັ ປບໄ ຌ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນແໄ ຘນໄ ົບຈຓບີ າງຸກາຌເຆຄໄ າຌຈຌ຺ ຂຌຶໄ .

4. ຃ຕຍີ ຉບຌເຆເໄ ຌນົບຈແຒ຾ຒຖຆຘາ່ ຖຍັ ກາຌຊໃ າງປູຍຈທໄ ງ຃ທາຓແທຘູຄ.
5. ຆຌີ ບຌຽຎັຌ຾ກ໅ຘ຋ໃ ຆີ ໃ ທງເຌຘະນົຍ຺ .

6. ຽຕຈບຌຽຎັຌ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘເີ ຆເໄ ຌກາຌປກັ ຘາຓະຽຖຄັ ຍາຄຆະຌຈິ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 206

7. ເຌຎະ຅ຍຸ ຌັ ແຈຓໄ ກີ າຌຌ່າເຆ຋ໄ າຈບາງຖາໄ ຍາຄຆະຌຈິ ຽຆໃ ຌັ : ບາຕຸກບຌ, ຃ຕຍີ ຉບຌຍຌັ ຅ເຸ ຌນົບຈ຾ຘຄ
ຽຖຽຆຽີ ຑໃ ບື ເຆຽໄ ຎັຌຉທ຺ ກາຄ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນ຾ໄ ຘຄຽຖຽຆຓີ ຃ີ ທາຓຊໃ ຉີ ໃ າຄກຌັ ແຈ.ໄ

4.5 ຉ່າ຾ໜໃ ຄຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌເຌຉາຉະຖາຄ
຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂກາຌ຅ຈັ ຋າຈເນດໄ ໃ ູ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎກາຌ຅ຈັ ຋າຈເນດໄ ໃ ູເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຅ະເຆຽໄ ທຽຖຌຉ໇

ບຽີ ຖກັ ຉຕບຌ຾ຖະ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຽຎັຌຽກຌຊາໄ ຓຽີ ທຽຖຌຉບ໇ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະຓ຃ີ ຸຌຖກັ

ຘະຌະຉໃ າຄໂ຃າໄ ງກຌັ ຅ະ຅ຈັ ທໃ າດໃ ູເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ .
ຘາ່ ຖຍັ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຓຽີ ຖກບາຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ໜໃ ຄື ຽຓໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌາກາຌ຅ຈັ ຖຼຄບຽີ ຖກັ ຉຕບຌ຅ະຑຍ຺ ທໃ າຓີ

ຽທຽຖຌຉບ໇ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ 1 ຾ຖະດໃ ູເຌຖະຈຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋່າບຈິ ຽຆໃ ຄິ ຊາໄ ເຆຽໄ ທຽຖຌຉບ໇ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌຽຎັຌຽກຌ

຃ທຌ຅ະ຅ຈັ ເນແໄ ປ຿ຈຕຽ຅ຌດໃ ູເຌໝໃ Iູ Aປບຍທຼຌ1ແຈ຾ໄ ຉໃ ດໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓບາຈ຅ະຑ຅ິ າຖະຌາທໃ າດໃ ູເຌ຅Vຸ IIA
ແຈ຃ໄ ກື ຌັ ຽຑາະງຄັ ຂາຈບຽີ ຖກັ ຉຕບຌຑຼຄ1ຉທ຺ ຅ະຓກີ າຌ຅ຈັ ບຽີ ຖກັ ຉຕບຌ຃ກື ຌັ He ຽຓໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌາ຃ຸຌຖກັ
ຘະຌະຍາຄຎະກາຌຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຋າຈ຋ຼຍກຍັ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຅Iຸ A຾ຖະ຅Vຸ IIA຅ະແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຉາຉະຖາຄ຋8ີ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຍາຄຎະກາຌຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຋າຈ຅Iຸ A຾ຖະ຅Vຸ IIA

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຋າຈ຅Iຸ A ຋າຈ຅Vຸ IIA

ຽທຽຖຌຉບ໇ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌ 1 1 7
຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກູຌບາຉບຓ 2 ຍໃ ່຾ຌໃ ຌບຌ 2
ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ເຌ຋າຈຎະກບຍ -1, +1 +1 -1,+1, +3, +5, +7
ກາຌຌາ່ ແຒຒາໄ ເຌຘະຊາຌະຂບຄ຾ຂຄ ຍໃ ່ຌາ່ ແຒຒາໄ ຍໃ ່ຌາ່ ແຒຒາໄ ຍໃ ຌ່ າ່ ແຒຒາໄ
IE1 (kJ/mol) 1318
ບຽີ ຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉິ ິ

2.1 382-526 1015-1687

1.0 - 0.7 4.2 - 2.2

຅າກຉາຉະຖາຄ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃ກື ຌັ ກຍັ ຋າຈVIIA ຽຆໃ ຌັ : ຓຽີ ຖກບບກຆຽີ ຈ
ນົາງກໃ ທາ1຃ໃ າຍໃ ຌ່ າ່ ແຒຒາໄ ຓ຃ີ ໃ າ IE1຾ຖະບຽີ ຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉິ ຘິ ູຄເຌຂະຌະຈຼທກຌັ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຍາຄຎະ
ກາຌ຃ກື ຌັ ກຍັ ຅Iຸ A ຽຆໃ ຌັ : ຓຽີ ທຽຖຌຉບ໇ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1 ກາຌ຋ໃ ແີ ປ຿ຈຕຽ຅ຌຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຍາຄຎະກາຌ
຃າໄ ງ຋ຄັ ຅Iຸ A ຾ຖະVIIA ຅ໃ ແື ຈ຾ໄ ງກແປ຿ຈຕຽ຅ຌບບກ຅າກ຅຋ຸ ຄັ ຘບຄຈໃ ຄັ ຎະກຈ຺ ກາຌດໃ ູເຌຉາຉະຖາຄ.

V. ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ(Semimetals)

຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ຃຋ື າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູເກກໄ ຍັ ຽຘຌັໄ ຾ຍໃ ຄຖະນທໃ າຄ຿ຖນະກຍັ ບະ຿ຖນະຆໃ ຄຶ ຽຎັຌຽຘຌັໄ ຋ໃ ີຂຈີ ຂຌັໄ ຃າໄ ງ຃ື
ກຍັ ຂຌັໄ ແຈກໃ ຸຓ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌແີໄ ຈ຾ໄ ກໃ : ຿ຍຕບຌ(B), ຆຖິ ກິ ບຌ (Si), ຽ຅ຽີ ຓຌຼຓ(Ge), ບາຕຽ໇ ຆຌກິ (As), ຾ບຌຉ຿ິ ຓຌີ

(Sb), ຽ຋ຖຖຌູ ຼຓ(Te), ຑ່຿ຖຌຼຓ(Po) ຾ຖະ຾ບຘ຋າ຋ຌີ (At).

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 207

຃຋ື າຈຽ຃ໃ ຄິ ຿ຖນະປູຍຘະ຾ຈຄຉ່າ຾ໜໃ ຄຂບຄ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ

຋າຈ Mg B Si Ge As Sb Te Po At P

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ ຾ຂຄ
44
ຘະຑາທະ ຾ຂຄ ຾ຂຄ ຾ຂຄ ຾ຂຄ ຾ຂຄ ຾ຂຄ ຾ຂຄ ຾ຂຄ ຾ຂຄ 280
຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ ( ) 650 2030 1410 937,4 358 631 450 254 302
຅ຈຸ ຒ຺ຈ ( ) 1107 2550 2680 2830 990 962 337 2,19
613 1380 -72
຃ໃ າEN 1,31 2,04 1,90 2,01 ຖະຽຍຈີ 2,10 2,00 2,20 1018
຃ໃ າEA (kJ/mol) +230 -26,7 -134 -119 2,18 2,05 -190 -183 -270 ຏຸ ຽຏາະ
ຍໃ ່ຌາ່
-78,2 -103
ບະ຿ຖ
(kJ/mol) 744 807 793 968 953 840 876 818 926 ນະ
຃ທາຓໜຼທ
ກາຌຌາ່ ແຒຒາໄ ໜຼທ ຏຸຽຏາະ ຏຸຽຏາະ ຏຸຽຏາະ ຏຸຽຏາະ ຏຸຽຏາະ ຏຸຽຏາະ - -

ຌາ່ ຍໃ ່ຌາ່ ຌາ່ ແຈໄ ຌາ່ ແຈໄ ຌາ່ ຌາ່ ຌາ່ ແຈໄ - -

ຌບໄ ງ ຌບໄ ງ ຌບໄ ງ

ຎະຽຑຈຂບຄ຋າຈ ຿ຖນະ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ ຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖ

ນະ ນະ ນະ ນະ ນະ ນະ ນະ ນະ

ຉາຉະຖາຄຎຼຍ຋ຼຍ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະກຍັ ຋າຈ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະ
຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ີຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽ຃ໃ ຄີ ກາຄຖະນທໃ າຄ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຿ຖນະ຾ຖະບະ຿ຖນະ

຾ຖະຘໃ ທຌເນງໃ ຓ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍ຿຃ຄຑກຶ ຾ຖະຉາຂໃ າງຽຆໃ ຌັ :
- ຿ຍຕບຌ (B) ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄ຃ກື ຍັ ຿ຖນະ຾ຉໃ ຏຸຽຏາະຍໃ ່ຌາ່ ແຒຒາໄ ຃ກື ຍັ ບະ຿ຖນະ.
- ຆຖິ ຃ິ ບຌ (Si) ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄ຃ກື ຍັ ຿ຖນະ຾ຉໃ ຏຸຽຏາະ຃ກື ຍັ ບະ຿ຖນະ, ຃ໃ າ EA ຽຎັຌ຃ໃ າຖຍ຺ ນົາງ຃ື

ກຍັ ບະ຿ຖນະ ຾ຖະ ຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ.
- ຽ຅ຽີ ຓຌຼຓ (Ge) ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງຈ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄ຃ກື ຍັ ຿ຖນະ, ຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ, ຏຸຽຏາະ຃ກື ຍັ ບະ຿ຖນະ, ຓີ

຃ໃ າ EN ຘູຄ຃ກື ຍັ ບະ຿ຖນະ຾ຖະຓ຃ີ ໃ າ EA ຽຎັຌຖຍ຺ ຃ກື ຍັ ບະ຿ຖນະ.
- ບາຕຽ໇ ຆຌກິ (As) ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈຂບໄ ຌຂາໄ ຄຘູຄ, ຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈ຃ໄ ກື ຍັ ຿ຖນະ຾ຉໃ ຏຸຽຏາະ, ຃ໃ າENຘູຄ຃ກື ຍັ

ບະ຿ຖນະ.
- ຾ບຌຉ຿ິ ຓຌີ (Sb) ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈຘູຄ, ຌ່າແຒຒາໄ ແຈ,ໄ ຏທິ ໜາໄ ຓຌັ ທາທ຃ກື ຍັ ຿ຖນະ, ຃ໃ າEAຽຎັຌຖຍ຺ ຃ື

ກຍັ ບະ຿ຖນະ຾ຖະຏຸຽຏາະ຃ກື ຍັ ບະ຿ຖນະຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 208

VI. ຋າຈກາ່ ຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘີ

ກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ (radioactivity) ໝາງຽຊີຄຎາກຈ຺ ກາຌ຋ໃ ຋ີ າຈຘາຓາຈ຾ຏໃ ຖຄັ ຘແີ ຈຽໄ ບຄດໃ າຄຉໃ ່ຽຌໃ ບື ຄ
ຎາກຈ຺ ກາຌຌຽີໄ ຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຑາງເຌຌທິ ຽ຃ງຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ຋ໃ ຍີ ໃ ່ໝຌັໄ ຃ຄ຺ .

຋າຈກ່າຓັຌຉະຖັຄຘີໝາງຽຊີຄ຋າຈ຋ໃ ີຓີ຃ຸຌຖັກຘະຌະເຌກາຌ຾ຏໃ ຖັຄຘີ ຘາຓາຈ຾ຏໃ ຖັຄຘີ ຾ຖະ
ກາງຽຎັຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈບໃ ຌື ເຌຎີ ຑ.ຘ 2439 ບບຄຉທຌບບຄຈີ ຾ຍ໅ກຽກ຾ີ ຕຖ ເຌຎີ (Antcine Henri

Bacquerel)ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຆາທຐຕໃ ຄັ ຽຘຈ ຾ຖະຽກຍັ ຖທຓກຌັ ເທກໄ ຍັ ຋າຈຎະກບຍຂບຄດຸຌຼຓ ຓຖີ ກັ ຘະຌະ຃ື
ຊ຾ື ຘຄ ຅ໃ ຄື ຽປຈັ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄກຍັ ຋າຈຎະກບຍຂບຄດູຌຼຓຆະຌຈິ ບໃ ຌື ໂ ກໃ ່ຑຍ຺ ທໃ າເນຏໄ ຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຽຆໃ ຌັ ຈຼທ
ກຌັ ຾ຍກັ ຽກຽີ ຕຖ຅ໃ ຄື ຘະນຸົຍຽຎັຌຽຍບືໄ ຄຉຌ຺ໄ ທໃ າ ຓກີ າຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘບີ ບກຓາ຋າຈຉຸງູຽຕີຌຼຓ ຉໃ ່ຓາຎີ຾ບ ກູຕີ(Pierre
Curie)຾ຖະຓາຕີ ກຸຕີ(marie Curie) ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຆາທຐຕໃ ຄັ ຽຘຈ ກໃ ແ່ ຈຑໄ ຍ຺ ທໃ າ຋າຈບໃ ຌື ຋ຽຆໃ ຌັ :ຑ່຿ຕຌຼຓ

(Po),ຽຕຈຼຓ(Ra)຾ຖະ຋່ຈຼຓ(Th)ກໃ ່ຘາຓາຈ຾ຏໃ ຖຄັ ຘແີ ຈຽໄ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຾ຖະ ຕ່ຕຈິ ຽບຽີ ຌຘ ຋ຌັ ຽ຋ຒີ ຕ່(Lord
Ernest Rutherford)ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຆາທບຄັ ກຈິ ກໃແ່ ຈ຃ໄ ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ຽຑໃ ຓີ ຽຉຓີ ບກີ ຾ຖະ ແຈຘໄ ະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າຖຄັ ຘີ
຋ໃ ຾ີ ຏໃ ບບກຓາ຅າກ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ ບາຈຽຎັຌຖຄັ ຘ຾ີ ບຖຒຕາ (  - ray ), ຖຄັ ຘຽີ ຍຉາ(-ray) ນົື ຖຄັ ຘີ
຾ກຕຓຓາ (-ray) ຖຄັ ຘຈີ ໃ ຄັ ກໃ າທຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຉໃ າຄກຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

 ຖຄັ ຘ຾ີ ບຖຒຕາຓຘີ ຌັ ງາຖກັ ຌທິ ຽ຃ຕງຽຎັຌ 4 He ຍາຄ຃ຄັໄ ບາຈຽບຌີໄ ທໃ າ: ບະຌຑຸ າກ຾ບຖຒຕາ
2

ຖຄັ ຘ຾ີ ບຖຒຕາຽຎັຌຌທິ ຽ຃ຕງຂບຄ຋າຈຕຖິ ຼຓ ຽຆໃ ຄີ ຎະກບຍຈທໄ ງ 2 ຿ຎຕຉບຌ ຾ຖະ 2 ຌທິ ຉຕບຌ

຅ໃ ຄື ຓຎີ ະ຅ແຸ ຒຒາໄ ຽຎັຌ+2ຓຓີ ທຌ 4.00276 amu ຖຄັ ຘ຾ີ ບຖຒຕາ ຍໃ ່ຘາຓາຈ຋ະຖຸຏໃ າຌ຾ຏໃ ຽ຅ງໄ ນ຿ົື ຖນະຍາຄໂແຈໄ

຾ຖະຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓຍີ ຌັ ຅ຍຸ ທກຽຓໃ ບື ດໃ ູເຌຘະໜາຓແຒຒາໄ ຅ໃ ຄື ບໃ ຼຄແຎ຋າຄຂທ຺ໄ ຍທກຽຓໃ ບື ດໃ ູເຌຘະໜາຓແຒຒາໄ ຅ໃ ຄື ຍໃ ຼຄ

ແຎ຋າຄຖຍ຺ ຽຓໃ ບື ຾ຖໃ ຌຏໃ າຌບາກາຈ຅ະຽປຈັ ແນບໄ າກາຈ຾ຉກຉທ຺ ຅ະຽປຈັ ແນບໄ າກາຈ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌແບບບຌແຈ.ໄ

 ຖຄັ ຘຍີ ຉີ າ ຍາຄ຃ຄັໄ ຽບຌີໄ ທໃ າບະຌຑຸ າກຍຉີ າເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ ຽຎັຌ  ນົື 01e

ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃ບື ຽີ ຖກັ ຉບຌ ຃ຓື ຍີ ຌັ ຅ແຸ ຒຒາໄ -1ຓຓີ ທຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 0.000540 amuຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຓທຌຂບຄ
ຽບຽຖກັ ຉບຌ ຓບີ ່າຌາຈເຌກາ຾ຖໃ ຌຏໃ າຌຘູຄກທໃ າຖຄັ ຘີ ຎະຓາຌ 100 ຽ຋ໃ າ຺ ຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄເທເຌກາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ເີ ກ຃ໄ ຼຄ
ກຍັ ຾ຘຄຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓຍີ ຌັ ຅ຖຸ ຍ຺ ຅ໃ ຄື ບໃ ຼຄແຎ຋າຄຂທ຺ໄ ຍທກຽຓໃ ບື ດໃ ູເຌຘະໜາຓແຒຒາໄ .

 ຖຄັ ຘກີ າຓາເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ 
ຖຄັ ຘກີ າຓາຽຎັຌ຃ຌຶໄ ຾ຓໃ ຽຖກັ ແຒຒໄາຓ຃ີ ທາຓງາທ຃ຌືໄ ຘຌັໄ ກທໃ າ຃ຎື ະຓາຌ 0.001-1.5 pm ຍໃ ່ຓຓີ ທຌ
຾ຖະ ຍໃ ່ຓຍີ ຌັ ຅ຓຸ ບີ ່າຌາຈ຾ຖໃ ຌຏໃ າຌຘູຄຘຸຈຘາຓາຈ຋ະຖຸຏໃ າຌຘໃ ຄີ ຋ໃ ກີ ຈີ ຂທາຄແຈຽໄ ຎັຌດໃ າຄຈີ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ທຈັ ຊຸ຋ໃ ກີ ຈິ ກຌັໄ
ຖຄັ ຘກີ າຓາແຈໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຍໃ ຓ່ ຍີ ຌັ ຅ແຸ ຒຒາໄ ຅ໃ ຄື ຍໃ ບ່ ໃ ຼຄແຎຘະໜາຓແຒຒາໄ .
ຌບກ຅າກຖຄັ ຘີ 3 ຆະຌຈິ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຾ຖທໄ ຌຄັ ບາຈ຅ະຑຍ຺ ບະຌຸຑາກບໃ ຌື ຋຾ຏໃ ຖຄັ ຘບີ ບກຓາ຅າກຌທິ ຽ຃ງຘ
ແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ຿ຑຉບຌຌທິ ຉບຌ ຾ຖະ ຿ຎຉບຌຽຆໃ ຄີ ຓຍີ ຌັ ຅ຓຸ ທຌຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຖຄັ ຘ຋ີ ຄັ 3 ຆະຌຈິ ຈໃ ຄັ ເຌຉາຉະຖາຄຈໃ ຄັ

ຉໃ ແ່ ຎ:
ຉາຉະຖາຄ ຋ີ 1 ຘະ຾ຈຄຍຌັ ຅ຸ ຾ຖະ ຓທຌຂບຄບະຌຑຸ າກຆະຌຈິ ຉໃ າຄໂ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘີ

ບະຌຸຑາກ ຘຌັ ງາຖກັ ຆະຌຈິ ຂບຄຎະ຅ຸ ຓທຌຘາຌ(amu)*

຾ບຖຒາ , 4 He +2 4.00276
2

ຍຉີ າ , 01e -1 0.000540
0 0

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 209

ກາຓາ  +1 0.000540
຿ຑຉບຌ 0 1.0087
ຌທິ ຉບຌ  , 01e +1 1.0073

1 n , n
0

຿ຎຉບຌ 1 H , P
1

* 1 amu = 1 atomic mass unit = 1.66 x 10-24 g.

6.1 ຋າຈກາ່ ຓຌັ ຉະຖຄັ ຘເີ ຌ຋າ່ ຓະຆາຈ
຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ຑີ ຍ຺ ເຌ຋່າຓະຆາຈຌຌັໄ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຽີ ຖກບາຉບຓຘູຄກທໃ າ: 83 ຖທໄ ຌ຾ຉໃ ຾ຏໃ ຖຄັ ຘແີ ຈ຋ໄ ຄັ

ຆຌີໄ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : 238 U , 235 U , 23920T h , 226 Ra ຾ຖະ 222 Rn ຽຆໃ ຄິ ບາຈຂຼຌເໝໃ ຽຎັຌU-238,
92 92 88 86

U-235, Th-232, Rn-222 ຾ຖະRa-226 ຌບກ຅າກ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘີເຌ຋່າຓະຆາຈ຾ຖທໄ
ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈງຄັ ຘາຓາຈຘຄັ ຽ຃າະ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘຂີ ຌືໄ ຓາແຈຽໄ ຆໃ ຄິ ຘາຓາຈຌ່າແຎແຆຎໄ ະ຿ນງຈເຌ

ຈາໄ ຌຉໃ າຄໂແຈດໄ ໃ າຄນທົ ຄນາົ ງ

6.2 ທ຋ິ ກີ າຌຘຄັ ຽ຃າະກາ່ ຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘີ

ທ຋ິ ກີ າຌຘຄັ ຽ຃າະທ຋ິ ໜີ ໃ ຄື ຃ກື າຌງຄິ ຌທິ ຽ຃ົງຘຂ໇ ບຄແບແຆ຿຋ຍ຋ໃ ໝີ ຌັໄ ຃ຄ຺ ຈທໄ ງບະຌຸຑາກ຋ໃ ຽີ ໝາະ

ຘຓ຺ ຾ຖະ ຓ຃ີ ທາຓແທຘູຄ. ປຌັ ຽ຋ຽີ ຎັຌຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈ຃ຌ຺ ຋່າບຈິ ຋ໃ ຃ີ ຌ຺ໄ ຑຍ຺ ທ຋ິ ກີ າຌຈໃ ຄັ ກໃ າທ຿ຈງງຄີ ບະຌຸ

ຑາກ຾ບຖຒາ຋ໃ ີຓີ຃ທາຓເທຘູຄຽຆໃ ີຄແຈ຅ໄ າກ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖັຄຘີເຌ຋່າຓະຆາຈ 214 P o ຽຂາ຺ໄ ເຎເຌຌທິ
84

ຽ຃ງຘຌທິ ຽ຃ງຘຂບຄ 14 N ຏຌ຺ ຋ໃ ແີ ຈ຃ໄ ບື ະຌຑຸ າກ຿ຎຉບຌ ຾ຖະ 17 O ຽຆໃ ຄີ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ິໄ
7 8

214 Po 4 He + 210 Pb
84 2 82

4 He + 14 N  17 O + 11 H
2 7 8

ເຌຍາຄກ່ຖະຌແີ ບ຿ຆ຿຋ຍ຋ໃ ຘີ ຄັ ຽ຃າະຂຌືໄ ບາຈ຅ະຘະນົາງຉທ຺ ຉໃ ແ່ ຎແຈບໄ ີກ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : ກາຌ

ງຄີ ຌທິ ຽ຃ງຘMg-24 ຈທໄ ງບະຌຸຑາກ຾ບຖຒາ຅ະແຈAໄ l-28ຽຆໃ ຄີ ຍໃ ່ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຅ະຘະນົາງຉທ຺ ຉໃ ່ແຎຽຎັຌSi-28
ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌແບ຿ຆ຿຋ຍ຋ໃ ໝີ ຌັໄ ຃ຄ຺ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

4 + 24 28 Al + 01e
12 13
2
He Mg

28 Al 28 Si + 01e
14
13

ບີກຉ຺ທດໃ າຄໜໃ ືຄ຃ືກາຌງິຄບະຌຸຑາກ຾ບຖຒຕາເຎ຋ໃ ີຌທິ ຽ຃ຖງຘຂບຄB-10຅ະແຈNໄ -13ຽຆໃ ີຄ
ຘະນົາງຉທ຺ ຉໃ ແ່ ຎ຅ຌ຺ ຽຎັຌ13C.

4 He + 10 B  13 N + 1 n
2 5 7 0

13 N  13 C + 01e
7 6

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 210

຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີຘຄັ ຽ຃າະຌາ່ ຓາເຆຎໄ ະ຿ນງຈແຈ ໄ 226 Ra ເຆປໄ ກັ ຘາ຿ຖກຓະຽປຄັ 60 Co ເຆຎໄ ັຍຎຸຄ
88 27

ຑຌັ ຑຈື 131 I ເຆເໄ ຌກາຌຘກຶ ຘາ຃ທາຓຏຈິ ຎ຺ກກະຉຂິ ບຄຉໃ ບຓແ຋ຖບງຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

຾ຖະ 53

6.3 ກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຂບຄ຋າຈກາ່ ຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ
ກາຌ຋ໃ ີ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖັຄຘີ ບບກຓາກໃ ່ຽຑາະທໃ າຌທິ ຽ຃ົງຘຂ໇ ບຄ຋າຈຍໃ ່ໝັຌໄ ຃຺ຄຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓີ

ຑະຖຄັ ຄາຌຘໃ ທຌຽກຌີ ດໃ ຸຑາງເຌ຅ໃ ຄື ຅າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄຊໃ າງຽ຋ຑະຖຄັ ຄາຌຘໃ ທຌຽກຌີ ບບກແຎຽຑໃ ບື ເນຌໄ ທິ ຽ຃ົງຘໝ໇ ຌັໄ
຃ຄ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈຑະຖຄັ ຄາຌຘໃ ທຌຽກຌີ ຋ໃ ຎີ ໃ ບງບບກຓາ຅ະດໃ ູປູຍຂບຄບະຌຸຑາກນົື ຖຄັ ຘຉີ ໃ າຄໂຽຆໃ ຌັ ຾ບຖຒຕາ,ຍີ

ຉາ,ກາຓາ.

຅າກກາຌຘກື ຘາແບ຿ຆ຿຋ຍຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ ຅າ່ ຌທຌນົາງຑຍ຺ ທໃ າ ແບ຿ຆ຿຋ຍ຋ໃ ຓີ ຌີ ທິ ຽ຃ົງຘຓ໇ ີ
ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖະນທໃ າຄ຅າ່ ຌທຌຌທິ ຉບຌຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ຃ຓື ຌີ ທິ ຉບຌນົາງກທໃ ານົຌື ບໄ ງກທໃ າ຿ຎຉບຌຓກັ ຅ະຍໃ ່
ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຽປຈັ ເນຓໄ ກິ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑາງເຌຌທິ ຽ຃ຖງຘຽຎັຌຌທິ ຽ຃ຖງຘເໝໃ ຋ໃ ໝີ ຌັໄ ຃ຄ຺ ກທໃ າ຿ຈງກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘີ
ບບກຓາ຿ຈງ຋ໃ ກີ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຌບກ຅າກຌງີໄ ຄັ ຑຍ຺ ທໃ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຎຕຉບຌ ຾ຖະ ຌທິ ຉບຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຅າ່ ຌທຌ຃ໃ ູນົື
຃ກີ ເຌຌທິ ຽ຃ຖງຘຘະຌຌັໄ ຓ຃ີ ທາຓໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຂບຄຌທິ ຽ຃ຖງຘຈທໄ ງ ກໃ າທ຃຋ື າຈ຋ໃ ຓິ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຎຉບຌ ຾ຖະ

ຌທິ ຉບຌຽຎັຌຽຖກ຃ກີ .

 ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘ຾ີ ບຖຒາ
ຽກຈີ ຂຌືໄ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ແີ ບ຿ຆ຿຋ຍ ຌຌັໄ ຓຽີ ຖກບາຉບຓນົາງກທໃ າ82຾ຖະຌທິ ຽ຃ົງຘຓ໇ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຎ

ຉບຌຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ຽປຈັ ແນຽໄ ກີຈ຾ປຄຉ່າກຌັ ເຌຌທິ ຽ຃ົງຘກ໇ ທໃ າ຾ປຄດຶຈກຌັ ຌທິ ຽ຃ົງຘ຅໇ ໃ ຄື ຑະງາງາຓນຸົຈ
຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກເນນໄ ົາງ຋ໃ ີຘຸຈຽຑໃ ບື ເນແໄ ຈຌໄ ທິ ຽ຃ຖງຘ຋ໃ ໝີ ຌັໄ ຃ຄ຺ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ນົກັ ຅າກກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘ຾ີ ບຖຒາ
ຌທິ ຽ຃ົງຘ຋໇ ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ເໝໃ ຅ະຓຽີ ຖກບາຉບຓນຸຈົ ຖຄ຺ 2຾ຖະ ຽຖກຓທຌນຸົຈຖຄ຺ 4ຈໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄ຃ໃ ແ່ ຎຌ:ິໄ

204 Pb 200 Hg + 4 He
82 80 2

238 U 234 U + 4 He
90 2
92

226 Ra 222 Rn + 4 He
88 86 2

 ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘຍີ ຉີ າ
ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘີຍຉີ າຽກຈີ ຂຌືໄ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ຌີ ທິ ຽ຃ຖງຘຓ຅ີ ່າຌທຌຌທິ ຉບຌນົາງກທໃ າ຿ຎຉບຌ຿ຈງຌທິ
ຉບຌ຅ະຎໃ ຼຌຽຎັຌ຿ຎຉບຌ ຾ຖະ ຽບຽຖກັ ຉບຌຽປຈັ ເນຽໄ ຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ 1 ຾ຉໃ ຽຖກຓທຌ຃ຄ຺ ຽຈຓີ ຈໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄ

ຽຆໃ ຌັ :

210 Pb 210 Bi + 0 e
82 83 1

32 P 32 S + 01e
16
15

 ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘກີ າຓາ
ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘກີ າຓາ ຓກັ ຅ະຽກຈີ ຂຌືໄ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ແີ ບ຿ຆ຿຋ຍຓກີ າຌຘະນົາງຉທ຺ ເນຖໄ ຄັ ຘ຾ີ ບຖຒຕາ ນົື

ຍຉີ າ຾ຖທໄ ງຄັ ແຈຌໄ ທິ ຽ຃ຖງຘເໝໃ ຍໃ ່ຓຌັໄ ຃ຄ຺ ງຄັ ດໃ ູເຌຘະຑາທະກະຉູຌໄ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽກຌີ ກທໃ າຎ຺ກກະຉິ ຽຓໃ ບື ກຍັ ຘໃ ູ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 211

ຘະຑາທະຎ຺ກກະຉິ ຅ໃ ຄື ຎໃ ບງຑະຖຄັ ຄາຌຘໃ ທຌຽກຌີ ບບກຓາ ເຌປູຍຂບຄຖຄັ ຘກີ າຓາ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘກີ າຓາ຅ໃ ຄື ຍໃ ່
ຽປຈັ ແນຽໄ ຖກຓທຌ ຾ຖະ ຽຖກບາຉບຓຎໃ ຼຌ຾ຎຄຈໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ :

226 Ra 222 Rn * + 4 He
88 86 2

222 Rn +  137 Cs 137 Ba * + 0 e
86 55 56 1

137 Ba + 
56

(*ໝາງຽຊຄິ ບາຉບຓ຋ໃ ຍີ ໃ ່ໝຌັໄ ຃ຄ຺ )

ຌບກ຅າກຌງີໄ ຄັ ຓກີ າຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘເີ ນ຿ໄ ຑຆຉິ ບຌຽຆໃ ີຄຽກຈີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຌທິ ຽ຃ຖງຘຓ຿ີ ຎຉບຌນົາງກທໃ າຌທິ

ຉບຌຽປຈັ ແນແໄ ຈຌໄ ທິ ຽ຃ຖງຘຓ຿ີ ຎຉບຌຽປຈັ ເນຌໄ ທິ ຽ຃ຖງຘເໝໃ ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຎຉບຌຖຈ຺ ຖຄ຺ ຾ຉໃ ຽຖກຓທຌຽຈໃ ີຓງຄັ ເຌ

ຉທ຺ ດໃ າຄຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

12 N 162 C + 01e
7

22 Na 22 Ne + 01e
10
11

ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘ຋ີ ໃ ກີ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຘະນຸົຍກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຌທິ ຽ຃ຖງຘແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຉາຉະຖາຄ຋ີ 2 ຘະນູົຍກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘຂີ ບຄ຋າຈກາ່ ຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ

ກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຌທິ ຽ຃ຖງຘ

ຆະຌຈິ ຽຖກຓທຌ ຍຌັ ຅ຸ ຽຖກຓທຌ ຽຖກບາຉບຓ

຾ບຖຒຕາ() 4 +2 ຖຈ຺ ຖຄ຺ 4 ຖຈ຺ ຖຄ຺ 2
ຍຉີ າ() 0 ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ 1
ກາຓາ() 0 -1 ຍໃ ຎ່ ໃ ຼຌ ຍໃ ຎ່ ໃ ຼຌ
຿ຑຆຉິ ບຌ(  ) 0 0 ຖຈ຺ ຖຄ຺ 1

ຍໃ ຎ່ ໃ ຼຌ
+1

ຍໃ ຎ່ ໃ ຼຌ

 ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຌທິ ຽ຃ົງຘ໇
ຎະຉິກິຖິງາຌທິ ຽ຃ຖງຘ ຃ື ຃ືຎະຉິກິຖິງາ຋ໃ ີຓີກາຌຘະນົາງຉ຺ທເຌຌິທຽ຃ຖງຘເນຖໄ ັຄຘີ

຾ບຖຒຕາ, ຍຉີ ານົື ກາຓຓາຈໃ ຄັ ຋ໃ ີກໃ າທຓາ຾ຖທໄ , ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຌທິ ຽ຃ຖງຘ ຃ກື າຌ຋ໃ ີຘະ຾ຈຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌທິ
ຽ຃ຖງຘຽຆໃ ຄີ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌຌຌັໄ ຉບໄ ຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຉບໄ ຄຑ຅ິ າຖະຌາ ຋ຄັ ຽຖກຓທຌ ຾ຖະ ຽຖກບາຉບຓຂບຄ

຋າຈ຋ຸກຉທ຺ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ກໃ າທ຃ຏື ຌ຺ ຖທຓຽຖກຓທຌ ຾ຖະ ຽຖກບາຉບຓຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະຉບໄ ຄຽ຋ໃ າ຺
ກຍັ ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຈໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄຉໃແ່ ຎຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 212

238U 23940T h + 4 He
2
92

210Bi 210 P o + 01e
83 84

22Na 22 Ne + 01e
10
11

9 Be + 4 He  12 C + 01n
4 2 6

 ຽ຃ໃ ບື ຄຓກື ທຈກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘີ
ທ຋ິ ກີ ທຈກາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘຽີ ປຈັ ແຈຄໄ ໃາງໂ ຿ຈງຌ່າຒິຓຊໃ າງປູຍຓານູຓໄ ຋າຈ຋ໃ ຃ີ ຈິ ທໃ າຓ຋ີ າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ
ຎ຺ຌດໃ ູຽກຍັ ເຌ຋ໃ ີຓຈື ຽຓໃ ບື ຌາຒິຓແຎຖາໄ ຄ ຊາໄ ຎາກຈ຺ ທໃ າຽຎັຌຘຈີ ່າຘະ຾ຈຄທໃ າຓກີ າາຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘ຿ີ ຈງບາຈ຅ະຽປຈັ ແຈໄ
຿ຈງຌາ່ ຽບາ຺ ຋າຈ຋ໃ ຅ີ ະ຋ຈ຺ ຘບຍແຎທາຄແກ຋ໄ າຈຽປບື ຄ຾ຘຄຊາໄ ຓກີ າຌຽປບື ຄ຾ຘຄຽກຈີ ຂຌືໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າຓກີ າຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘີ
ຽກຈີ ຂຌືໄ ດໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓກາຌກທຈ຾ຍຍຄໃາງຄໃາງຈໃ ຄັ ກໃ າທຍໃ ຘ່ າຓາຈຍບກຎະຖຓິ າຌຂບຄຖຄັ ຘແີ ຈ຅ໄ ໃ ຄື ຉບໄ ຄເຆຽໄ ຃ໃ ບື ຄຓື
ກທຈຘບຍ຿ຈງຘະຽຑາະຽບຌີໄ ທໃ າ: ແກຽກຓີ ູຌຽຈຽີ ຃າ຺ ຽຉີ (Geiger-Muller counter) ຽຆໃ ຄີ ຎະກບຍຈທໄ ງກະຍບກ
ປຍັ ຖຄັ ຘີ ຾ຖະ ຓຽີ ຉ຋ີ ໃ ຓີ ໜີ າໄ ຎັຈຍບກຎະຖຓິ າຌຖຄັ ຘແີ ຈ.ໄ

ປູຍ຋ີ 1 ຘະ຾ຈຄຽ຃ໃ ບື ຄແກຽກຓີ ູຌຖ່ຽ຃າ຺ ຽຉີ

ຖກັ ຘະຌະຂບຄແກຽກຎີ ະກບຍຈທໄ ງກະຍບກຽຆໃ ຄີ ຍຌັ ຅ກຸ າຘບາກບຌເທໄ ຽຓໃ ບື ຌາ່ ເຎທາຄເທເໄ ຌຍ່ຖຽິ ທຌ
຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຾ຏໃ ຖຄັ ຘີ ຖຄັ ຘ຅ີ ະຏໃ າຌຽຂາ຺ໄ ຋າຄຆໃ ບຄຈາໄ ຌໜາໄ ຂບຄກະຍບກ ກະ຋ຍ຺ ກຍັ ບາຉບຓຂບຄບາກບຌຽປຈັ ແນຽໄ ບ
ຽຖກັ ຉບຌຂບຄບາກບຌນຸົຈບບກແຎກາງຽຎັຌ Ar+ ກໃແ່ ນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓຉໃ າຄຖະນທໃ າຄ Ar+ ກຍັ e- ເຌນົບຈຽຆໃ ຄີ ຅ະ
຾ຎຄ຃ໃ າ຃ທາຓຉໃ າຄຘກັ ບບກຓາຽຎັຌຉທ຺ ຽຖກຽ຋ີຄໜາໄ ຎັຈ຃ໃ າ຋ໃ ແີ ຈຌໄ ຅ີໄ ະຖາງນົໜື ບໄ ງກໃ ່ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄຖຄັ ຘີ
຾ຖະ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄຖຄັ ຘ຋ີ ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ແນAໄ rກາຌຽຎັຌ Ar+ແຈນໄ ົາງນົຌື ບໄ ງ

6.4 ຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ຂບຄ຋າຈ (half life)
ຽ຃ໃ ີຄຆີທຈິ (half life) ຂບຄ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖັຄຘີ ໝາງຽຊີຄ ຖະງະຽທຖາ຋ໃ ີ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ

ຘະນົາງຉທ຺ ເຎ຅ຌ຺ ຽນົບື ຑຼຄຽ຃ໃ ຄີ ໜໃ ຄື ຂບຄຎະຖຓິ າຌຽຈຓີ ເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ ຽຎັຌ t1/2.
ຌທິ ຽ຃ງົ ຘຂ໇ ບຄ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘ຋ີ ໃ ຍີ ໃ ່ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຅ະຘະນົາງຉທ຺ ຾ຏໃ ຖຄັ ຘແີ ຈຽໄ ບຄຉະນົບຈຽທຖາ຿ຈງຍໃ ່

ຂຌືໄ ກຍັ ບຸຌນະຑູຓນ຃ົື ທາຓຈຌັ ບຈັ ຉາກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຽຎັຌຘກັ ຘໃ ທຌ຿ຈງຉຄ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກເຌ຋າຈ
ກາ່ ຓຌັ ຉະຖຄັ ຘຌີ ຌັໄ ຎະຖຓິ າຌກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຅ະຍບກຽຎັຌຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ຽຎັຌ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຘະຽຑາະຉທ຺ ຂບຄແບ

຿ຆ຿຋ຍ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 213

ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : C-14 ຓຽີ ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ 5730 ຎີ ໝາງ຃ທາຓທໃ າຊາໄ ຓີ C-14 1 ກຕາຓຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎ
5730 ຎີ຅ະຽນບົື C-14 0.5 ກຕາຓ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎບກີ 5730 ຅ະຽນົບື ດໃ ູ 0.25 ກຕາຓຽຎັຌ຃ຄັໄ ຌແີໄ ຎ
ຽຖບືໄ ງໂ ກໃ າທແຈທໄ ໃ າ຋ຸກໂ 5730 ຎີ຅ະຽນບົື C-14 ຑຼຄຽ຃ໃ ຄີ ໜໃ ຄື ຂບຄຎະຖຓິ າຌຽຈຓີ .
ຉາຉະຖາຄ຋ີ 3 ຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ຂບຄ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘຍີ າຄຆະຌຈິ

຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ ຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ຖຄັ ຘ຋ີ ໃ ຾ີ ຏໃ ບບກ

214 P o 1.6 x 10-4ທຌິ າ຋ີ 
84 1ທຌິ າ຋ີ 
1.4ທຌິ າ຋ີ 
25 Na 118ທຌິ າ຋ີ 
11 40ຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ 
8.1ທຌັ 
94 Kr 12.5ທຌັ 
36 5.3ຎີ 
5730ຎີ 
15 O 
8 4.5 x 109ຎີ

140 La
57

131 I
53

140 Ba
56

60 Co
27

14 C
6

238 U
92

ຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ບາຈ຅ະນາແຈ຅ໄ າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ ຿ຈງກາຌກທຈທຈັ ຖຄັ ຘີເຌຆໃ ທຄຽທຖາ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຾ຖທໄ
ຂຼຌກຕາຒຖະນທໃ າຄຎະຖຓິ າຌຂບຄຖຄັ ຘກີ ຍັ ຽທຖາ.

ປູຍ຋ີ 2: ກາຌນາຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ຅າກກຕາຒຘະ຾ຈຄກາຌຘະນົາງຉທ຺ Page 214
ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC

ຆໃ ທຄຽທຖາ຋ໃ ຎີ ະຖຓິ າຌຖຄັ ຘຎີ ໃ ຼຌ຅າກ 50% ຽນົບື ຽ຃ໃ ຄີ ໜໃ ຄື 25 % ຃ື 2 -1 = 1 ໜໃ ທງຉໃ ່ຽທຖາຈໃ ຄັ ຌຌັໄ
ຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ຅າກຒຕາຍ຃ື 1 ໜໃ ທງຽທຖາຽນົບື ບາຈ຅ະນາຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ແຈ຅ໄ າກ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ

ln N = - t

N0

຾ຖະ t1/2 = 0.693


ln N = 0.693t
N0 t1/ 2

 = ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ບຄກາຌຘະນົາງຉທ຺

N, N0 =຅າ່ ຌທຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈຽຓໃ ບື ຽທຖາt ຾ຖະ ຽທຖາ0 (ຽທຖາຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ )

 ຎະ຿ນງຈຂບຄຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ
ຽ຃ໃ ີຄຆີທິຈຘາຓາຈເຆນໄ າບາງຸ ຂບຄທຈັ ຊຸ ຿ຍປາຌ຋ໃ ຓີ ີ຋າຈ຃ຕາຍບຌຽຎັຌບຄ຺ ຎະກບຍ ຽບຌິໄ ທໃ າທ຋ິ ີ
Radiocarbon Dating ຽຆໃ ຄີ ທໃ າdatingໝາງຽຊີຄກາຌນາບາງຸ຅ໃ ຄື ຓກັ ເຆນໄ າບາງຸຂບຄທຈັ ຊຸ຿ຍປາຌ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌ຃ໃ າ

຋າຄຎະນທຈັ ຘາຈ.
ນກົັ ກາຌຘາ່ ຃ຌັ ຂບຄກາຌນາບາງຸທຈັ ຊຸ຿ຍປາຌ຿ຈງທ຋ິ Rີ adiocarbon Datingຽຎັຌນົກັ ກາຌ຋ໃ ບີ າເຘ

຃ທາຓປູກໄ ໃ ຼທກຍັ ກາ່ ຓຌັ ຉະຑາຍຖຄັ ຘ຋ີ ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ເຌບາກາຈ ຉທ຺ ກາຌ຋ໃ ຘີ ່າ຃ຌັ ຃ື ຖຄັ ຘ຃ີ ່ຓກິ ຽຆໃ ຄີ ດໃ ູເຌຍຌັ ງາກາຈຽ
ໜບື ຑຌືໄ ຿ຖກຓີ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຘູຄຽປຈັ ເນຌໄ ທິ ຽ຃ົງຘຂ໇ ບຄບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄບາກາຈ຾ຉກຉທ຺ ບບກ ຾ຖທໄ ເນບໄ ະຌຸ
ຑາກຌທິ ຉບຌຉາ່ ກຍັ ແຌ຿ຉຽ຅ຌເຌບາກາຈຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ແບ຿ຆ຿຋ຍຂບຄC-14ຈໃ ຄັ ຌິໄ

14 N + 01n 164 C + 1 H
7 1

C-14 ຽຎັຌແບ຿ຆ຿຋ຍກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘເີ ນຖໄ ຄັ ຘຍີ ຉີ າຓຽີ ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ 5730 ຎີເຌຍຌັ ງາກາຈ຃ຕາຍບຌຽປຈັ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ບບກຆຽີ ຅ຌແຈຽໄ ຎັຌCO2ຽຆໃ ຄີ ຽປຈັ ເນຓໄ ຋ີ ຄັ 12CO2 ຾ຖະ 14CO2 ຎ຺ຌກຌັ ກຌັ ຽຓໃ ບື ຑຈື ຌ່າເຎເຆເໄ ຌ
ກາຌຘຄັ ຽ຃າະ຾ຘຄ C-14 ຅ະດໃ ູເຌຑຈື ຽຓໃ ບື ຘຈັ ກຌິ ຑຈື ຽຎັຌບານາຌ C-14 ກໃ ່຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎດໃ ູເຌປໃ າຄກາງເຌຂະຌະ຋ໃ ີ

ຑຈື ຾ຖະ ຘຈັ ຓຆີ ທີ ຈິ 14CO2 ຅ະຽຂາ຺ໄ ແຎ ຾ຖະ ຂຍັ ບບກຓາດໃ ູຉະນົບຈຽທຖາຽປຈັ ແນຓໄ ີ C-14 ຈທໄ ງຘກັ ຘໃ ທຌ຃ຄ຺
຋ໃ ຾ີ ຌໃ ຌບຌ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຘໃ ຄີ ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ຉາງຖຄ຺ ກາຌປຍັ C-14 ກໃ ່຅ະດຸຈຖຄ຺ ຎະຖຓິ າຌ C-14 ກໃ ່຅ະຖຈ຺ ຖຄ຺ ຽຑາະຽກີຈ
ກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຉະນົບຈຽທຖາ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຊາໄ ປູບໄ ຈັ ຉາກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຂບຄ C-14 ເຌຂະຌະ຋ໃ ງີ ຄັ ຓຆີ ທີ ຈິ ດໃ ູ ຾ຖະ

ປູບໄ ຈັ ຉາກາຌຘໃ ທຌກາຌຘະນາົ ງຉທ຺ ຂະຌະຌຌັໄ ກໃ ຘ່ າຓາຈ຃າ່ ຌທຌບາງແຸ ຈ.ໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ 1: ຅າກກາຌທຈັ ຎະຖຓິ າຌຖຄັ ຘຂີ ບຄກະຈູກຘຈັ ຋ໃ ຉີ າງ຾ຖທໄ ຆະຌຈິ ໜໃ ຄື ແຈ2ໄ .80຃ຄັໄ /ຌາ຋ີ/ກຕາຓ
ຂບຄ຃ຕາຍບຌຊາໄ ບຈັ ຉາຘະຽຖໃ ງຂບຄຎະຖຓິ າຌ ຖຄັ ຘ຋ີ ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ C-14 ຽຓໃ ບື ຓຆີ ທີ ຈິ ດໃ ູຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 15.3 ຃ຄັໄ ຉໃ ່ຌາ຋ີ
ຉໃ ່ກຕາຓຂບຄ຃ຕາຍບຌ ກະຈກູ ຘຈັ ຌຌັໄ ກະຈູກຘຈັ ຌຽັ ຌຓບີ າງຊ຅ກັ ຎີ (ກ່າຌຈ຺ ຽ຃ໃ ຄີ ຆທີ ຈິ ຂບຄ C-145730 ຎີ)

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ ຅າກ t1/2 = 0.693


5730 = 0.693


 = 1.21 x 10-4ຎີ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 215

຅າກ ln N = - t

N0

ln 15.3 = - 1.21 x 10-4 t

2.8

t = 1.40 x 104ຎີ

ກະຈກູ ຘຈັ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຓບີ າງຸ 1.40 x 104 ຎີ

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ໃ 2ີ : ຅າກກາຌຘກຶ ຘາບາງຸຂບຄທຈັ ຊຸ຿ຍປາຌໜໃ ຄື ຑຍ຺ ທໃ າບຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄ14C : 12C ຂບຄທຈັ ຊຸຌຌັໄ ຓ຃ີ ໃ າ
ຽຎັຌ0.617ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄບຈັ ຘໃ ທຌຂບຄ14C : 12Cເຌຑຈື ຋ໃ ຓີ ຆີ ທີ ຈິ ຅ໃ ຄ຺ ຅າ່ ຌທຌບາງຸຂບຄທຈັ ຊຸ຿ຍປາຌຌຌັໄ

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ ຅າກ ln N = - t
N0

N = 0.617
N0

຾ຖະ  = 0.693 = 0.693

t1/ 2 5730

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ln0.617 = 0.693t
5730

t = 3992 ຎີ ຌຌັໄ ຃ື ທຈັ ຊຸ຿ຍປາຌຓບີ າງຸ 3992 ຎີ

6.5 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌທິ ຽ຃ຕງ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌທິ ຽ຃ຕງຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຌທິ ຽ຃ຕງຂບຄ຋າຈ຾ຖທໄ ຽປຈັ ແນຽໄ ກຈີ ຋າຈເໝໃ ຂຌືໄ

຾ຖທໄ ເນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ຅າ່ ຌທຌຓະນາຘາຌຽຆໃ ຄີ ຉາີໃຄ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ ຽຑາະຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ ຋ໃ ຽີ ບຽຖກັ

ຉບຌປບຍໂ ຌທິ ຽ຃ຖງ ຍໃ ່ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຋າຈເໝໃ ຾ຉໃ ແຈ຋ໄ າຈເໝໃ ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄ຅າກ຋າຈຽຈຓີ ຖທຓ຋ຄັ ຓຑີ ະຖຄັ

ຄາຓຌ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄຍໃ ່ນາົ ງ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌທິ ຽ຃ຕງບາຈຽກຈີ ຅າກກາຌຖທຓຉທ຺ ຂບຄຌທິ ຽ຃ຖງຘຂບຄບາຉບຓຂະໜາຈແນໃ ງຽບຌີໄ

ທໃ າຎະຉິກຖິ ິງາຒິຆຆັຌ ນົື຅າກກາຌຖທຓຉທ຺ ກັຌຂບຄຌທິ ຽ຃ຖງຘ ຂບຄບາຉບຓຂະໜາຈຌບໄ ງຽບີຌໄ ທໃ າ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒິຆຆຌັ ກໃ ແ່ ຈ.ໄ

1. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒິຆຆຌັ (Fission reaction)
ຒິຆຆຌັ ຽຎັຌຂະຍທຌກາຌ຋ໃ ຌີ ທິ ຽ຃ຖງຘຂບຄ຋າຈໜກັ ຍາຄຆະຌຈິ ຾ຉກຉທ຺ ບບກຽຎັຌແບ຿ຆ

຿຋ຍຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຍາ຺ ກທໃ າ.
ເຌຎີ ຑ.ຘ 2482 ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຑຍ຺ ທໃ າຽຓໃ ບື ເຆຌໄ ທິ ບາຉບຓງຄິ ແຎ຋ໃ ຌີ ທິ ຽ຃ຖງຘຂບຄ U-

235 ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກີຈກາຌ຾ຉກຉທ຺ ແຈ຋ໄ າຈເໝໃ ຃:ື Ba-139,ກຍັ Kr-97ນົືBa-142ກັ ບKr-91ກາຌ
ເຆຌໄ ທິ ບາຉບຓງຄິ ແຎ຋ໃ ຌີ ທິ ຋ໃ ຌີ ທິ ຽ຃ຖງຘ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ຍິ າຒິຆຆຌັ ຋ໃ ຘີ າ່ ຃ຌັ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒິຆຆຌັ ຘາຓາຈຽກຈີ ແຈກໄ ຍັ ຌທິ ຽ຃ຖງຘຂບຄ຋າຈໜກັ ຽຆໃ ຌັ :U-233 , U-235,

U-238,຾ຖະPu-239ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒິຆຆຌັ ຅ະແນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຃າງບບກຓາ຅າ່ ຌທຌຓະນາຘາຌ ຌບກ຅າກ

຅ະແຈແໄ ບ຿ຆ຿຋ຍນົາງຆະຌຈິ ຽຆໃ ຄີ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຏະຖຈິ ແບ຿ຆ຿຋ຍກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘ຋ີ ໃ ຘີ ່າ຃ຌັ ຾ຖທໄ ງຄັ ແຈຌໄ ທິ
ຉບຌ຅າ່ ຌທຌ 1 ຈທໄ ງเຽຆໃ ຄີ ຌທິ ຉບຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ເໝໃ ຌ຅ີໄ ະຉ່າກຍັ ຌທິ ຽ຃ຖງຘຆະຌຈິ ບໃ ຌື ໂ ຽກີຈຒິຘຆຌັ
຾ຍຍຉໃ ຽ່ ຌໃ ບື ຄຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖກູ ຿ຘຑໄ ຅ິ າຖະຌາຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒິຘຆຌັ ຉໃແ່ ຎຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 216

235 U + 01n  90 Kr + 144 Ba + 2( 01n )
92 36 56

ຌທິ ຉບຓ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖູກ຿ຘ຅ໄ ຌ຺ ແຈຌໄ ທິ ຽ຃ຕງຘໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຃:ຶ Zr-90

຾ຖະNd-144ຈໃ ຄັ ຌ:ິໄ

90 Kr  90 Rb  9308Sr  9309Y  90 Zr
36 37 40

144 Ba  144 La  15484Ce  144 Pr  144 Nd
56 57 59 60

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒິຘຆຖັ ຋ໃ ຽີ ກີຈຂຌືໄ ຑາງເຉຘໄ ະຑາທະ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກີຈຑະຖຄັ ຄາຌດໃ າຄ
ຓະນາຘາຌ ຽຆໃ ຄີ ເຆນໄ ກົັ ກາຌຂບຄຒິຘຆຖັ ຓາຽປຈັ ຖະຽຍຈີ ຎຕາຖາຓາຌເູ ຌຘຄ຺ ຃າຓ຿ຖກ຃ຄັໄ ຋2ີ .

ຎັຈ຅ຸຍຌັ ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຘາຓາຈ຃ທຍ຃ຸຓເຌຎະຉກິ ຖິ ິງາຖູກ຿ຘເໄ ຌຒິຘຆຖັ ແຈໄ ຌ່າຓາເຆໄ
ຎະ຿ນງຈ຋າຄຘຌັ ຉິ ຽຆໃ ຌັ : ຽຑໃ ບື ເຆຘໄ າໄ ຄຽຉາ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຎາຖະຓະຌຽູ ຑໃ ບື ຏະຖຈິ ແບ຿ຆ຿຋ຍກ່າຓຌັ ຉະ
ຖຄັ ຘີ ຽຑໃ ືບເຆເໄ ຌ຋າຄກາຌ຾ຑຈ ກາຌກະຽຘຈ ຾ຖະບຸ ຈຘະນະກ່າ ເຌຂະຌະ຋ໃ ີຑະຖັຄຄາຌ຋ໃ ແີ ຈໄ

ຘາຓາຈຌາ່ ເຎເຆຏໄ ະຖຈິ ກະ຾ຘແຒຒາໄ ແຈ.ໄ

2. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒີທຆຌັ (Fusion reaction)
ຎະຉິກຖິ ິງາຒິທຆັຌ ຽຎັຌຎະຉິກິຖງິ າ຋ໃ ີຽກີຈກາຌຖທຓຉ຺ທຂບຄແບ຿ຆ຿຋ຍ ຋ໃ ີຓີຓທຌບາ

ຉບຓຉໃ ່າ ຽປັຈເນຽໄ ກີຈແບ຿ຆ຿຋ຍເໝໃ ຋ໃ ີຓີຓທຌນົາງຂືຌໄ ກທໃ າຽກໃ ຺າ ຾ຖະ ແນຑໄ ະຖັຄຄາຌ຅່າຌທຌ
ຓະນາຘາຌ ຾ຖະ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ຅ະແນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌນາົ ງກທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຒີຘຆຌັ .

ຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ຾ໄ ກໃ

21H + 31H  4 He + 1 n + ຑະຖຄັ ຄຌ
2 0

3 He + 21H  4 He + 1 H + ຑະຖຄັ ຄາຌ
2 2 1

6 Li + 21H  4 He + ຑະຖຄັ ຄາຌ
3 2

6 Li + 21H  7 Li + 1 H + ຑະຖຄັ ຄາຌ
3 3 1

ຎະຉິກຖິ ິງາຆທິ ຆັຖ຅ະຽກີຈຂືຌໄ ແຈ຋ໄ ໃ ີບຸ ຌນະຑູຓຘູຄນົາງຽ຋ໃ ຺າຌຌັໄ ຽຑໃ ືບຽບ຺າຆະຌະ຾ປຄຈັຌ
ຖະນທໃ າຄຌທິ ຽ຃ຕງຘ຋ໃ ຅ີ ະຓາຖທຓກຌັ ຎະຓາຌທໃ າຉບໄ ຄຓບີ ຸຌນະຑູຓຘູຄຎະຓາຌ2 x 1080C຃ທາຓ
ປບໄ ຌຈໃ ັຄກໃ າທຌີບໄ າຈແຈ຅ໄ າກຎະຉິກິຖິງາຆີຆັຖຽຆໃ ີຄບາຈຎຼຍຽໝືບຌຽຎັຌຂະຍທຌກາຌເນຽໄ ກີຈ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຆຖິ ຆຖັ .

ຑະຖຄັ ຄາຌເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຆຖິ ຆຖັ ຊາໄ ຎໃ ບງບບກຓາດໃ າຄທໃ ບຄເທ ຅ະຽກຈີ ກາຌຖະຽຍຈີ ດໃ າຄປຸ ຌ
຾ປຄ ຾ຉໃ ຊາໄ ຃ທຍ຃ຸຓເນຎໄ ໃ ບງບບກຓາຆາໄ ໂ ຅ະຽຎັຌຎະ຿ນງຈຉໃ ່ບະຌຸດໃ າຄນົທຄນົາງ ຾ຖະຓຂີ ແ່ໄ ຈຎໄ ຼຍ
ກທໃ າຎະຉິກຖິ ງິ າຒີຆຖັ ຽຑາະ຋າຈຉັຄໄ ຉ຺ຌໄ ຃ແື ບ຿ຆ຿຋ຍຂບຄແປ຿ຕຽ຅ຌຌຌັໄ ນາແຈຄໄ ໃ າງ ຌບກ຅າກຌີໄ
ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ີຽກຈີ ຅າກຒິທຆຖັ ງຄັ ຽຎັຌ຋າຈກ່າຓຌັ ຉະຖຄັ ຘີ ຋ໃ ຓີ ບີ າງຸ ຾ຖະ ບຌັ ຉະຖາງຌບໄ ງກທໃ າ
ຽຆໃ ຄີ ຅ຈັ ຽຎັຌຂ່ແໄ ຈຎໄ ຼຍເຌ຾ຄໃຂບຄຘໃ ຄີ ຾ທຈ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 217

ຍຈ຺ ຽຐິກນຈັ ຋າໄ ງຍຈ຺

1. ຘຓ຺ ຓຸຈ຋າຈM, N, O, P, Q, R, S ຾ຖະTຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຂບຄຉາຉະຖາຄ຋າຈຖຼຄຖ່າ

ຈຍັ ຅າກ຅Iຸ Aຽຊຄີ VIIIAຉາຓຖ່າຈຍັ .

ກ. ຋າຈເຈຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ຉໃ າ່ ຘຸຈ.
ຂ. ຋າຈເຈ຃ທຌຓຽີ ບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຘີ ູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈ.
຃. ຋າຈເຈຖທຓຉທ຺ ກຍັ ຃ຖຕ່ ຌີ ແຈ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຘີ ູຈXCl3 (ຽຓໃ ບື X຾຋ຌຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈ).
ຄ. ບບກແຆຈຂ໇ ບຄ຋າຈເຈຽຓໃ ບື ຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ຾ຖທໄ ແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງຽຎັຌຽຍຘ.
຅. ຃ຖແ່ ຕຈຂ໇ ບຄ຋າຈເຈຽຓໃ ບື ຽຎໃ ືບງ຾ຖທໄ ຘາຓາຈຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈ.ໄ
2. ຃ຖ່ແຕຈຉ໇ ໃ ແ່ ຎຌRີໄ bCl, LiCl ຾ຖະNCl3ຆະຌຈິ ເຈຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງຉໃ າ່ ຋ໃ ຘີ ຸຈຽຑາະຽນຈຏຌ຺ ເຈ?
3. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈຉ໇ ໃ ່ແຎຌBີໄ 2O3, CO2, BeO, SiO2, Al2O3຾ຖະCl2Oຽຓໃ ບື ຖະຖາງຌ່າໄ ຋າຈຖະຖາງ

ບບກແຆຈຆ໇ ະຌຈິ ເຈ຅ະຘະ຾ຈຄ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌບາຆຈິ ?

4. ບບກຆີຽ຅ຌກຍັ ຓາຈຽຎັຌ຋າຈ຅Vຸ IAດໃ ູເຌປບຍທຼຌ຋ີ2຾ຖະປບຍທຼຌ຋3ີ ຉາຓຖ່າຈຍັ ຽນຈຏ຺ຌເຈ຅ຸຈ
ຽຎໃ ືບງຂບຄ຋າຈ຃ໃ ູຌໃ ຅ີ ໃ ຄຶ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ນົາງ?

5. ຽຑາະຽນຈເຈ຋າຈຆຖິ ຃ິ ບຌ຅ໃ ຄຶ ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງຘູຄຽຎັຌຑຽິ ຘຈຽຓໃ ບື ຋ຼຍກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ໂເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ?

6. ຋າຈXຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌາ່ໄ ປບໄ ຌແຈ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ແປຈບກແຆຈກ໇ ຍັ ຾ກ໅ຘແປ຿ຈຕຽ຅ຌຈໃ ຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ :

X(s) + 2H2O (l)  X(OH)2 (aq) + H2(g)
ກ. ຋າຈX຃ທຌດໃ ູຓຌ຅ເຸ ຈຂບຄຉາຉະຖາຄ

ຂ. ຋າຈຖະຖາງຂບຄX(OH)2ຎະກບຍຈທໄ ງແບບບຌຂບຄ຋າຈເຈ຾ຈໃ

຃. ຋າຈXເຌຘະຑາທະ຋າຈ຾ຂຄຌາ່ ແຒຒາໄ ນົຍື ່
7. ຋າຈXຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ະງາກຍັ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຘີ ູຈHAຽຓໃ ບື ຖະຖາງຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌ

ບາຆຈິ

ກ. ຋າຈA຃ທຌດໃ ູເຌ຅ເຸ ຈຂບຄຉາຉະຖາຄ຋າຈ

ຂ. ຋າຈຖະຖາງຂບຄHAຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈນໄ ົຍື ່ຊາໄ ຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງ຃ທຌຎະກບຍຈທໄ ງແບບບຌເຈ຾ຈໃ ?
8. ຽນຈເຈ຅ໃ ຄຶ ຅ຈັ ຋າຈແປ຿ຈຕຽ຅ຌດໃ ູຉາ່ ຾ໜໃ ຄຖະນທໃ າຄ຅Iຸ A ກຍັ ຅Vຸ IIAຂບຄຉາຉະຖາຄ຋າຈປບຍທຼຌ຋1ີ ?
9. ເນຌໄ ກັ ປຼຌ຋າ່ ຌາງ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຉໃ ແ່ ຎຌຂີໄ ບຄ຋າຈAຆໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກບາຉບຓ56

ກ. ຋າຈAດໃ ູເຌ຅ເຸ ຈ຾ຖະປບຍທຼຍເຈຂບຄຉາຉະຖາຄ຋າຈ?

ຂ. ຋າຈA຃ທຌ຅ຈັ ຽຎັຌ຿ຖນະນົບື ະ຿ຖນະ?

຃.຋າຈA຃ທຌຓຖີ ກັ ຘະຌະ຋າຄກາງງະຑາຍ຃຾ື ຌທເຈ?

ຄ. ຋າຈຎະຘຓ຺ ຃ຖ່ແຕຈຂ໇ ບຄ຋າຈA຃ທຌຓຘີ ູຈ຾ຖະ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌ຾ຌທເຈ?

຅. ຋າຈຎະຘຓ຺ ບບກແຆຈຂ໇ ບຄ຋າຈA຃ທາຓຓຘີ ູຈ຾ຖະ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຃຾ື ຌທເຈ?

10. Xຽຎັຌ຋າຈ຾຋ຕຌຆຆິ ຌັ ຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຋າຈXເຌ຋າຈ຋ໃ ກີ າ່ ຌຈ຺ ເນຉໄ ໃ ່ແຎຌ:ີໄ

X ………………………… KXO4 …………………………

XO2 ………………………… Ba(XO4) …………………………

X(SO4)2.4H2O ………………………… K2XO4 …………………………

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 218

11. ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄ຿ຖນະ຾຋ຕຌຆຆີ ຌັ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ນົແື ບບບຌຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ກ.[Cr(H2O)5Cl]SO4 ຂ.[Co(NH3)4SO4]NO3

຃.Na[Au(CN)2] ຄ.[Ti(H2O)63+

຅.ZnCtO4 ຘ.Na2ZnO2

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 219

ຍຈ຺ ຋ີ 6

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ

I. ກາຌ຃່າຌທຌກໃ ຼທກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຉີ ໃ າຄໂ ບາຈ຅ະຽກຈີ ຂຌືໄ ແຈແໄ ທ ນົື ຆາໄ ຉໃ າຄ ຆໃ ຄື ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຆະຌຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຆໃ ຌັ ກາຌຖະ
ຽຍຈິ ຂບຄຈຌີ ຎືຌ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ແຈແໄ ທ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຽຑາະເຆຽໄ ທຖາຍໃ ່ຽຊີຄຌາ຋ີ ກາຌຖຸກແໝຂໄ ບຄຽຆບືໄ
ຽຑຄີ ຽຆໃ ຌັ ກ໅າຘນຸຄຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຌ່າໄ ຓຌັ ຽຍຌຆຌີ ກ່຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈິ ແຈແໄ ທ ກາຌຖຸກແໝຂໄ ບຄຊໃ າຌ ນົື
ຂບຄແຓ ໄ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ິຖິງາ຋ໃ ີຽກີຈຂືຌໄ ແທຎາຌກາຄ ກາຌຽໝໃ າ຺ ຽຎໃ ືບງຂບຄຘັຈ, ໝາກແຓ ໄ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈິ ຂຌືໄ ຂບໄ ຌຂາໄ ຄຆາໄ ກາຌຽກຈີ ໝຼໄ ຄຂບຄຽນກົັ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຆາໄ ນົາງ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓຘ່າ຃ຌັ ຋າຄຈາໄ ຌບຸຈຘະນະກ່າກ່ກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽນໃ ົາ຺ ຌເີໄ ນຏໄ ຌ຺ ຏະຖຈິ ຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຘະຑາທະຽຘຈຊະກຈິ ຂບຄຎະຽ຋ຈ຅ໃ ຄື ຅າ່ ຽຎັຌ຋ໃ ຅ີ ະຉບໄ ຄ
ຏະຖຈິ ເນແໄ ຈ຅ໄ າ່ ຌທຌນົາງ ຾ຖະ ຉຌ຺ໄ ຋ຌື ຉໃ າ່ ຆໃ ຄື ຉບໄ ຄແຈຏໄ ຌ຺ ຏະຖຈິ ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈເຌຽທຖາໜບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈຌຌັໄ ຽບຄ ເຌ຋ໃ ີ
ຌ຅ີໄ ໃ ຄື ຅າ່ ຽຎັຌ຋ໃ ຅ີ ະຉບໄ ຄປຼຌປູກໄ ໃ ຼທກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ປຼຌປູຘໄ ະຑາທະຉໃ າຄໂ ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌ຃ທຍ
຃ຸຓກາຌຏະຖຈິ ນົື ຘະຑາທະຉໃ າຄໂ ຋ໃ ີເຆ຃ໄ ທຍ຃ຸຓກາຌຏະຖຈິ ນົື ຘະຑາທະຉໃ າຄໂ ຋ໃ ເີ ຆ຃ໄ ທຍ຃ຸຓກາຌຽກຈີ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຉບໄ ຄປູທໄ ໃ າຎັຈເ຅ເຈ຾ຈໃ ຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຅ະຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈິ ແທ ນົື ຆາໄ
ແຈ຾ໄ ຌທເຈ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

 ຃ທາຓໝາງຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ
ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓໝີ າງຽຊຄີ ຎະຖຓິ າຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈິ ຂຌືໄ ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌ

1 ໜໃ ທງຽທຖາ ກາຌທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກີ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄື ຽຎັຌກາຌທຈັ ຎະຖຓິ າຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈິ ຂຌືໄ ເຌ 1
ໜໃ ທງຽທຖາ ຂຼຌຽຎັຌກາຌຑທ຺ ຑຌັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຎະຖຓິ າຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ=ີ

ຽທຖາ
ຽທຖາ ໝາງຽຊຄີ ແຖງະຽທຖາ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄຽ຃ຓຽີ ຎັຌຂະຍທຌກາຌ຋ໃ ຋ີ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຎໃ ຼຌຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ກາຌ຋ໃ ຓີ ີ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ກຈິ ຂຌືໄ ກຽ່ ຌໃ ບື ຄ຅າກຓຏີ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽກຈີ ຂຌືໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄື ຘາຓາຈທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ີຽກຈິ ຂຌືໄ ແຈໄ ເຌຖະນທໃ າຄຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ເຌຂະຌະ຋ໃ ີຘາຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ
ຽຑໃ ຓີ ນົາງຂຌືໄ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ກ່຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຆໃ ຄີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຖຓິ າຌຂບຄຘາຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຾ຖະ ຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຓີ
ຘໃ ທຌຑທ຺ ຑຌັ ກຌັ ງໃ ຄີ ຘາຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽກຈີ ຂຌືໄ ນາົ ງຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ກ່຅ະງໃ ຄີ ນຸົຈຖຄ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ີ
ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຍໃ ດ່ ໃ ູເຌຘະຑາທະ຋ໃ ທີ ຈັ ຎະຖຓິ າຌແຈຘໄ ະຈທກ ກ່ຘາຓາຈທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ນີ ຸົຈຖຄ຺ ຾຋ຌ ຿ຈງບາເຘ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຎະຖຓິ າຌຂບຄຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ =

ຽທຖາ
ຎະຖຓິ າຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ =

ຽທຖາ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 220

ກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ນີ ຸົຈຖຄ຺ ນົື ຅າກ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຅ະຉບໄ ຄແຈ຃ໄ ໃ າ
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຽຑາະຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຈີ ຼທກຌັ ກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຽຖບື ກທຈັ ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ກ່
ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຘະຈທກຂບຄກາຌທຈັ ຎະຖຓິ າຌ຋າຈຌຌັໄ ໂ

ບາຈ຅ະຆໃ ທງແຈຖໄ ທຓໂ ແຈທໄ ໃ າ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກ່຃ື ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎໃ ຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ
຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺ ນົື ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ .

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ = ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ
= ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

 ທ຋ິ ກີ າຌທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ກາຌທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກກາຌທຈັ ຎະຖຓິ າຌຂບຄຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຘາຌ
ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ກໃແ່ ຈໄ ຋ຄັໄ ຌຂີໄ ຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຘະຈທກຂບຄກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ, ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຖກັ ຘະຌະ ຾ຖະ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ
ຂບຄຘາຌ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ :

1. ຊາໄ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າກໃ ຼທຂບໄ ຄຽຎັຌກາຘ໅ ບາຈ຅ະທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄກາຘ໅
຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ນົື ທຈັ ຅າກ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄແຎ.

2. ຊາໄ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຘາຌ຋ໃ ຓີ ຘີ ີ ບາຈ຅ະທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ
ຂຸຌໄ ຂບຄຘ຋ີ ໃ ນີ ຸົຈຖຄ຺ ຂບຄຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄຘ຋ີ ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ .

3. ຊາໄ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຘາຌຖະຖາງ ຅ະທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ
ຘາຌຖະຖາງ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎ.
ຌບກ຅າກຌກີໄ ໃ ່ງຄັ ຘາຓາຈທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈທໄ ງທ຋ິ ກີ າຌດໃ າຄບໃ ຌື ຽຆໃ ຌັ ຊາໄ ຽຎັຌຂບຄ຾ຂຄ
ເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌຆໃ ຄັ ຓທຌ ຊາໄ ຽຎັຌຘາຌຖະຖາງ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກຈ຺ -ຽຍຘ ເຆທໄ ຋ິ ທີ ຈັ pH ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

- ໜໃ ທງຂບຄຽທຖາ ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຊາໄ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ແທກໃ ່ບາຈທຈັ ຽຎັຌຌາ຋ີ ນົື

ທຌິ າ຋ີ ຊາໄ ຽກຈີ ຆາໄ ບາຈ຅ະທຈັ ຽຎັຌຆໃ ທ຺ ຿ຓຄ ນົື ທຌັ .
- ໜໃ ທງຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ໜໃ ທງຎະຖຓິ າຌຂບຄຘາຌ ຾ຖະ ຽທຖາ ຽຆໃ ຌັ :ກາຘ໅ເຆໄ

cm3/ທຌິ າ຋ີ ນົື ml/ທຌິ າ຋ີ, ຋າຈ຾ຂຄເຆຽໄ ຎັຌ g/ທຌິ າ຋ີ ຾ຖະ ຋າຈຖະຖາງຽຎັຌ mol/ຖຈິ -ທຌິ າ຋ີ

ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
- ໜໃ ທງຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ເີ ຆນໄ ົາງ຃ື mol/ຖຈິ -ທຌິ າ຋ີ

 ຑ຅ິ າຖະຌາຉທ຺ ດໃ າຄກາຌທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

1. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ Mg(s)  2HCl  MgCl(aq)  H 2(g)

 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌບີໄ າຈທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກ຋າຈຉໃ າຄໂແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
ທຈັ ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄກາຘ໅ H2຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ
ທຈັ ຅າກ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄກາຘ໅ H2຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ
ທຈັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ HCl ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ
ທຈັ ຅າກ pH ຂບຄ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ
ທຈັ ຅າກຓທຌຘາຌ Mg ຋ໃ ນີ ຸົຈຖຄ຺
ທຈັ ຅າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ MgCl2 ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 221

຋ຸກທິ຋ີຘາຓາຈຌ່າແຎນາບັຈຉາກາຌຽກີຈຎະຉິກິຖິງາແຈ຋ໄ ັຄຘິຌໄ ຾ຉໃ ທິ຋ີ຋ໃ ີຘະຈທກ຋ໃ ີຘຸ ຈຘ່າຖັຍ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຃ທື ຈັ ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄກາຘ໅ H2 ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ .

2. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

2MnO4- (aq) +5C2O42- (aq) +16H+ (aq)  2Mn2+ (aq) + 8H2O (l) + 10CO2(g)
ບາຈ຅ະທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກຘຂີ ບຄ MnO4- ຋ໃ ນີ າງແຎ ນົື ຅າກ pH ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

3. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

2H+ (aq) + S2O32- (aq)  S (s) + SO2 (g) + H2O (l)
ບາຈ຅ະທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄຉະກບຌ (຋າຈ຾ຂຄ) ຂບຄຓາຈ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ
ນົື ຅າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄຘາຌຖະຖາງ (H+) ຋ໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺ .
 ກາຌເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ ຾຋ຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງາ

ຑ຅ິ າຖະຌາຎະຉກິ ຖິ ງິ າ:

Mg(s) + H2SO4 (aq)  MgSO4 (aq) + H2 (g)
ຘາຓາຈ຅ະທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ຋ໄ ຄັ ຅າກຎະຖຓິ າຌMgນົHື 2SO4຋ໃ ີນຸົຈຖຄ຺ ຾ຖະ ຅າກ
ຎະຖຓິ າຌຂບຄ MgSO4ນົື H2຋ໃ ີຽກຈີ ຂຌືໄ ຽຆໃ ຄິ ບາຈ຅ະຂຼຌຘຌັ ງາຖກັ ຾຋ຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກ
ຘາຌຉໃ າຄໂ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ເນໄ [ ] ຾຋ຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ນົື ຎະຖຓິ າຌຂບຄຘາຌ

 ຾຋ຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ
T ຾຋ຌແຖງະຽທຖາ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຽ຃ໃ ບື ຄໝາງ + ຾຋ຌກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

- ຾຋ຌກາຌນຸົຈຖຄ຺
ຊາໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄກຈ຺ H2SO4່ີທນຸຈົ ຖຄ຺

ຽຓໃ ບື ຽທຖາຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ (t1) ຓີ H2SO4 ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ C1
ຽຓໃ ບື ຽທຖາ t2 ຓີ H2SO4 ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ C2
ຽທຖາ຋ໃ ເີ ຆໄ = t2 - t1 =  t
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຋ໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺ = C2 - C1 = -  [H2SO4]

ຎະຖຓິ າຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ນີ ຸົຈ

ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄກຈ຺ H2SO4 =

ຽທຖາ

ບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຂບຄກຈ຺ H2SO4 =  [H2SO 2 ] ………………………… (1)
t

ເຌ຋າ່ ຌບຄຈຼທກຌັ ຘາຌບໃ ຌື ໂ ກໃ ຘ່ າຓາຈນາບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ

 ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຂບຄMg =  [Mg] ……………………….……… (2)
t

 ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄ MgSO4=  [MgSO 4 ] ……………… (3)
t

 ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄ H2=  [H2 ] ……………………… (4)
t

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 222

ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (1) - (4) ງຄັ ຍໃ ່຾ຓໃ ຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌ
ຑຼຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຾ຉໃ ຘາຓາຈຘາໄ ຄ຃ທາຓາຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄບຈັ ຉາ

ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈແຈ.ໄ

ຑ຅ິ າຖະຌາຘຓ຺ ຏຌ຺ Mg + H2SO4 MgSO4 + H2
຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ Mg ນຸຈົ ຖຄ຺ 1 ຿ຓຖ H2SO4 ຅ະນຸຈົ ຖຄ຺ 1 ຿ຓຖຈທໄ ງ ຑບໄ ຓກຌັ ຌຌັໄ MgSO4 ຾ຖະ H2 ຅ະຽກຈີ
ຂຌືໄ ດໃ າຄຖະ 1 ຿ຓຖ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ເຌຽທຖາ 1 ໜໃ ທງຽທຖາ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ Mg, H2SO4, MgSO4 ຾ຖະ H2 ຅ະ
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ .
ຽຆໃ ຌັ : ຊາໄ ເຌຽທຖາ 10 ຌາ຋ີ ເຆໄ Mg ແຎ 0.1 ຿ຓຖ

ບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຖຄ຺ ຂບຄ Mg = 0.1 = 0.01 ຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
10

ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ H2SO4 , MgSO4 ຾ຖະ H2 ກໃ ຅່ ະຽຎັຌ 0.01 ຿ຓຖ/ຌາ຋ີ ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ .

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຘາຌ຋ຸກຉທ຺ ຉໃ ່ 1 ໜໃ ທງຽທຖາຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄື ຘາຓາຈຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຘາຌເຈກໃ ່ແຈໄ ຾ຖະ ເຌກ່ຖະຌຌີ ບີໄ ຈັ ຉາກາຌຽກີຈ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄຶ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈ.

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ = ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຂບຄ H2SO4=  [H 2SO 2]
t

= ບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຂບຄ Mg =  [Mg]
t

= ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂບຄ MgSO4 =  [MgSO 4 ]
t

= ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂບຄ H2=  [H 2 ]
t

ຊາໄ ເນໄ R= ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

R =  [H2SO 2 ] =  [Mg] =  [MgSO 4 ] =  [H2 ]
t t t t

ເຌກຖ່ ະຌ຋ິ ໃ ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຌີ ຌັໄ ກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຋າຈນົາງກໃ ທາ 1 ຿ຓຖບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຍໃ ່

ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈຌຌັໄ ຅ະຉບໄ ຄຓກີ າຌຽຑໃ ຓີ ຾ຒກຽຉຍີ າຄດໃ າຄຽຂາ຺ໄ ແຎ຅ໃ ຄື ຅ະນາບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.

ຑ຅ິ າຖະຌາຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

Mg (s) + 2HCl (aq)  MgCl2 (aq) + H2 (g)

ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ Mg =  [Mg] ………(1)
t

ບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຖຄ຺ ຂບຄ HCl =  [HCl] ……….(2)
t

ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄ MgSO4 =  [MgCl] ..…….. (3)
t

ບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄ H2 =  [H2 ] ………(4)
t

ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ຋ຄັ 4 ຆະຌຈິ ຅ະຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺

຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຊາໄ ເຆໄ Mg 1 ຿ຓຖ຅ະຉບໄ ຄເຆໄ HCl 2 ຿ຓຖ຅ໃ ຄື ຅ະແຈໄ MgCl2 ຾ຖະ H2 ດໃ າຄຖະ 1຿ຓຖ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 223

ຘຓ຺ ຓຸຈທໃ າເຌຽທຖາ 10 ຌາ຋ເີ ຆໄ Mg ແຎ 0.1 ຿ຓຖ ຅ະນາບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈຉໃ າໂ ແຈໄ
ຈໃ ຄັ ຌ຅ີໄ າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຊາໄ ເຆໄ Mg 0.1຿ຓຖ຅ະເຆໄ HCl 0.2 ຿ຓຖ ຾ຖະ ແຈໄ MgCl2 ກຍັ H2 ດໃ າຄຖະ 0.1 ຿ຓຖ.

ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ Mg = 0.1 = 0.01຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
10

ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ HCl = 0.2 = 0.02຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
10

ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ MgCl2 0.1 = 0.01຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
=

10

ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ H2 = 0.1 = 0.01຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
10

຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈຓ຃ີ ໃ າຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຊາໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃ື ບຈັ ຉາ

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຃ີ ຈິ ຅າກ຋າຈຉໃ າຄໂກ່຅ະຓ຃ີ ໃ າຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຆໃ ຄື ຽຎັຌແຎຍໃ ່ແຈໄ

຋ຄັ ຌຽີໄ ຑາະ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າໝໃ ຄື ໂ ຅ະຉບໄ ຄຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຍໃ ່ທໃ າ຅ະ຃ຈິ ຅າກ຋າຈເຈ

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ບັຈຉາກາຌຽກິຈຎະຉກິ ິຖງິ າ຅ໃ ຄື ຍໃ ່ເຆບໄ ຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈ ຾ຉໃ ຘາຓາຈ຃ຈິ ຅າກບຈັ ຉາກາຌ

ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈແຈ.ໄ
ກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຍໃ ່ທໃ າ຅ະ຃ຈິ ຅າກ຋າຈເຈ ຉບໄ ຄຓກີ າຌຽຑໃ ຓີ

຾ຒກຽຉຍີ າຄດໃ າຄຽຂາ຺ໄ ແຎ.

ຑ຅ິ າຖະຌາກ່ຖະຌຂິ ບຄ HCl ຊາໄ ຃ູຌບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຂບຄ HCl ຈທໄ ງ 1/2 ຅ະຑຍ຺ ທໃ າບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ
ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ໂ.

1/2 x ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ HCl = 1/2 x 0.2 = 0.01 ຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
10

ຉທ຺ ຽຖກ “2” ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຽຂາ຺ໄ ແຎ ກ່຃຅ື າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ HCl ຌຌັໄ ຽບຄ ຆໃ ຄື ຽຎັຌ຾ຒກຽຉ຋ີ ໃ ຉີ ບໄ ຄຽຑຓີໄ ຽຂາ຺ໄ ແຎ

ຽຑໃ ບື ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ .

ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ Mg = 0.01຿ຓຖ/ຌາ຋ີ

1/2 x ບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຖຄ຺ ຂບຄ HCl = 0.01຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
ບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຖຄ຺ ຂບຄ MgCl2 = 0.01 ຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
ບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຂບຄ H2=0.01 ຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
຅ະຽນຌັ ທໃ າ຋ຸກກຖ່ ະຌຽີ ຋ໃ າ຺ ກຌັ , ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຂຼຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກ຋າຈຉໃ າຄໂແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

R =  [Mg] =  1 [HCl] =  [MgCl] =  [H2 ]
t 2 t t t

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ໃ ຄຶ ຓຘີ ໃ ທຌຘ່າຑຌັ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຘາຌຏໃ າຌ຾ຒັກຽຉກີ ໃ ຼທ

ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ ຽຆໃ ຄິ ຂຼຌ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

R= 1 x ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄ຋າຈ
n

ນົື R = 1 . [X]
n t

ຽຓໃ ບື

n = ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈ X
[X] = ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈ X

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 224

ເຌກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ຑີ ຅ິ າຖະຌາຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ທ຺ ໂ ແຎ

aA + bB  cC + dD

຅ະຂຼຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈຽໄ ຎັຌ

R =  1 [A] =  1 [B] =  1 [C] =  1 [D]
a t b t c t d t

ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ :

2A + 3B  C + 4D

R = 1 [A] =  1 [B] =  [C] =  1 [D]
2 t 3 t t 4 t

ຌຌັໄ ຃ື ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຃ີ ຈິ ຅າກ຋າຈເຈກໃ ແ່ ຈໄ ຾ຉໃ ຉບໄ ຄ຃ຈິ ຉາຓ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ.

II. ຎະຽຑຈຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ຍໃ ຄບບກຽຎັຌ 2 ຎະຽຑຈ຃:ື
1) ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽຖໃ ງ ໝາງຽຊີຄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຃ີ ຈິ ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ

ຎະຖຓິ າຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ (ນ຋ົື າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ )຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌ 1 ນທ຺ ໝໃ ທງຽທຖາ.
2) ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຂະຌະໜໃ ຄື ໝາງຽຊີຄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂະຌະຽທຖາເຈຽທຖາ

ໜໃ ຄື ຆໃ ຄື ຃ື ຃ໃ າ຃ທາຓຆຌັ (slope) ຂບຄກຕາຒຖະນທໃ າຄຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄກຍັ ຽທຖາ.

຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂແຎບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ 2 ຎະຽຑຈ຅ະຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ , ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ ຆໃ ທຄ຋່າ

ບຈິ ຂບຄກາຌຽກິຈຎະຉກິ ຖິ ິງາ຅ະ຃ໃ ບຌຂາໄ ຄແທ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂ ຆາໄ ຖຄ຺ ຉາຓຖ່າຈັຍ ຽປັຈເນບໄ ັຈຉາກາຌຽກີຈ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌະຂະຌະເຈຂະຌະໜໃ ຄຶ ຓ຃ີ ໃ າຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ .
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ໃ 1ີ : ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

2KMnO4 + 16HCl  2KCl + 2MnCl2 + 8H2O + 5Cl2
຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌຽ຋ຓີ ຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ
຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ຋ໃ ກີ ໃ າທຓາເຌຂຌັໄ ຉຌ຺ໄ ຘາຓາຈຂຼຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ =  1 [KMnO4 ] =  1 [HCl] =
2 t 16 t

=  1 [H2O] =  1 [MnCl2 ] =  1 [Cl 2 ]
8 t 2 t 5 t

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋2ີ : ຽຓໃ ບື ຋າຈ A ຋່າຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈ B ແຈຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຎັຌ຋າຈ C ຑຼຄຆະຌຈິ ຈຼທ ຅າກກາຌ

຋ຈ຺ ຖບຄຑຍ຺ ທໃ າ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຊາໄ ຃ຈິ ຅າກ຋າຈ A ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1/2 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຖຄ຺
ຂບຄຘາຌ A ຊາໄ ຃ຈິ ຅າກ຋າຈ B ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 2 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄບຈັ ຉາກາຌນຸົຈຖຄ຺ ຂບຄ຋າຈ B ຾ຖະ ຊາໄ ຃ຈິ ຅າກ຋າຈ
C ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1/3 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄ຋າຈ C ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ເີ ຆຘໄ ະ຾ຈຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌ຃ີໄ ນື ງຄັ ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ

຅າກ຿຅ຈ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ =  1 [A] =  2 [B] =  1 [C]
2 t 1 t 3 t

ຽຖກ຋ໃ ດີ ໃ ູ຋າຄໜາໄ ບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຘາຌ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄຘາຌຌຌັໄ ໂ ເຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽຆໃ ຌັ :
 1 A
ຘະ຾ຈຄທໃ າເຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຅ະຓີ A 2 ຿ຓຖ
2 t
ຂຼຌຽຎັຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 225

2A + 1/2 B  3C

ນົື 4A + B  6C
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ໃ 3ີ : ຽຓໃ ບື ຌ່າກາຘ໅ N2O5 ແຎຖະຖາງເຌຉທ຺ ຋່າຖະຖາງບຌິ ຆຆີ ະຌຈິ ໜໃ ຄຶ N2O5 ຅ະຘະຖາງຉທ຺ ຈໃ ຄັ ຘຓ຺

ຏຌ຺ .

2N2O5(g)  4NO2 (g) + O2 (g)
ຊາໄ NO2 ຖະຖາງເຌຉທ຺ ຋າ່ ຖະຖາງບຄ຺ ຃ະ຋າຈຌຌັໄ ຾ຖະ O2 ຍໃ ຖ່ ະຖາງ ທ຋ິ ກີ າຌທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຉໃ ແ່ ຎຌີໄ ທ຋ິ ເີ ຈ຾ຈໃ ເຆແໄ ຈ.ໄ

ກ. ທຈັ ຎະຖຓິ າຌຂບຄກາຘ໅ O2຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຃. ທຈັ ກາຌຌາ່ ແຒຒາໄ ຂບຄຘາຌຖະຖາງ
ຂ. ທຈັ ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄກາຘ໅ O2຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຄ. ທຈັ ຓທຌຂບຄຘາຌຖະຖາງ຋ໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ
ກ. ເຆທໄ ັຈບັຈຉາກາຌຽກິຈຎະຉິກຖິ ິງາແຈໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກ໅າຘ ຅ໃ ຄື ຘາຓາຈທັຈບັຈຉາກາຌຽກິຈ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄກ໅າຘ O2 ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ແຈ.ໄ
ຂ. ເຆທໄ ຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈໄ ກາຌທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ ໅າຘ ຌບກ຅າກ

຅ະທຈັ ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄກາໄ ຘ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈທຈັ ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ນົື ນຸົຈຖຄ຺

ແຈບໄ ກີ ຈທໄ ງ.
຃. ເຆທໄ ຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຍໃ ່ແຈໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຽຎັຌກາຌຖະຖາງເຌຉທ຺ ຽປຈັ ຖະຖາງບຌີ ຆີ ຅ໃ ຄື ຍໃ ່ຓກີ າຌ

຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌແບບບຌ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຋າຈຖະຖາງ຅ໃ ຄື ຍໃ ່ຌາ່ ແຒຒາໄ ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກກາຌຌ່າ

ແຒຒາໄ ຍໃ ແ່ ຈ.ໄ
ຄ. ເຆທໄ ຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກເຌຂະຌະ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຅ະແຈກໄ າໄ ຘO2ຆໃ ຄື ຍໃ ່ຖະຖາງເຌ

ຉທ຺ ຑາຖະຖາງ ຘາຓາຈ຾ງກບບກແຎແຈໄ ຽປຈັ ເນຓໄ ທຌຂບຄຖະຍຍ຺ ນຸົຈຖຄ຺ ຅ໃ ຄື ຘາຓາຈທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກຓທຌ຋ໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺ ແຈ.ໄ
ຉທ຺ ດໃ າຄ4: ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ແ່ ຎຌີໄ 2Al + 3H2SO4 Al2(SO4)3 + 3H2

຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຑຍ຺ ທໃ າເຌຽທຖາ 10 ຌາ຋ີ ເຆໄ Al ໝຈ຺ ແຎ 13.5 ກຕາຓ

ກ.຅ໃ ຄ຺ ຃່າຌທຌບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ H2SO4 ຾ຖະ H2 ຽຎັຌ຿ຓຖ/ຖຈິ
ຂ. ຅ໃ ຄ຺ ຃າ່ ຌທຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽຖໃ ງ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຌີໄ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ
ກ. ນາ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ H2SO4 ຾ຖະ H2 ຋ໃ ີກໃ ຼທຂບໄ ຄເຌຎະຉິກຖິ ງິ າ຅າກ Al ກໃ ບຌ຾ຖທໄ ຅ໃ ຄື ຌ່າ

ແຎ຃່າຌທຌບຈັ ຉາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ

຅າກ຿຅ຈເຆໄ Al 13.5 ກົາຓ = 13.5 = 0.5຿ຓຖ
27

຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຊາໄ ເຆໄ Al 2 ຿ຓຖຉບໄ ຄເຆໄ H2SO4 = 3 ຿ຓຖ

ເຆAໄ l 0.5 ຿ຓຖ ຉບໄ ຄເຆHໄ 2SO4 = 3 = 0.75 ຿ຓຖ
x 0.5

2

ເຌ຋າ່ ຌບຄຈຼທກຌັ ຅ະຽກຈີ H2 = 0.75 ຿ຓຖ

ເຌຽທຖາ 10 ຌາ຋ຽີ ກຈີ H2 = 0.75 ຿ຓຖ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ H2 = 0.75 = 0.075 ຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
10

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 226

຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌນຸຈົ ຖຄ຺ ຂບຄ H2SO4 = 0.75 = 0.075 ຿ຓຖ/ຌາ຋ີ
10

ຂ. ຃່າຌທຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ=  1 [H2SO 4 ] = 1 = 0.025຿ຓຖ/ຖຈິ
3 t x 0.075

3

ໝາງຽນຈ ບາຈ຅ະ຃ຈິ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ຍິ າ຅າກ຋າຈຉທ຺ ບໃ ຌື ກແ່ ຈໄ ຅ະແຈ຃ໄ າ່ ຉບຍຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ 5຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄນາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ Mgກຍັ HCl ຉາຓຘຓ຺ ຏຌ຺

Mg + 2HCl  MgCl2 + H2
຿ຈງກາຌຽກຍັ ກາໄ ຘH2຅າກກາຌ຾຋ຌ຋ໃ ຘີ າຌຖະຖາງຈໃ ຄັ ເຌປູຍ

ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຎະຖຓິ າຌH2 (cm3) ຽທຖາ(s) ຎະຖຓິ າຌH2(cm3) ຽທຖາ(s)
32
1 74 60
105
2 15 6

3 23 8
ກ.຅ໃ ຄ຺ ຃າ່ ຌທຌບຈັ ຉາຘະຽຖໃ ງຂບຄກາຌຽກຈີ ກ໅າຘH2
ຂ. ຅ໃ ຄ຺ ຃່າຌທຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ກ໅າຘH2ຖະນໃ ທາຄຽທຖາ23 - 32 ທຌິ າ຋ີ
຃.຅ໃ ຄ຺ ຃າ່ ຌທຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ກ໅າຘH2຋ໃ ທີ ຌິ າ຋຋ີ 5ີ 0

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຃່າຌທຌບຈັ ຉາຘະຽຖໃ ງ

ຎະຖຓິ າຌH2 ຋ຄັ ໝຈ຺

ບຈັ ຉາຘະຽຖໃ ງ =

ຽທຖາ຋ຄັ ໝຈ຺

= 8 = 0.076 cm3/s
105

ຂ. ຃່າຌທຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ H2ເຌຆໃ ທຄ23 - 32 ທຌິ າ຋ີ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ= V2  V1 = V
t2  t1 t

= 43 = 0.11 cm3 /s
32  23

຃. ຃າ່ ຌທຌບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ H2຋ໃ 5ີ 0 ທຌິ າ຋ີ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 227

຅າກຘູຈ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ= V2  V1 = V
t2  t1 t

ຊາໄ ຂຼຌກ໅ າຍຖະນທໃ າຄຎະຖຓິ າຌຂບຄກ໅ າຘH2຋ໃ ີຽກີຈຂຌືໄ ກຍັ ຽທຖາ຋ໃ ີເຆໄ ຿ຈງເນ຾ໄ ກໃ ຌຉຄັໄ ຾຋ຌ

ຎະຖຓິ າຌ ຾ຖະ ຾ກໃ ຌຌບຌ຾຋ຌຽທຖາ ຃ໃ າ V ກ຃່ ຃ື ທາຓຆຌັ (slope)ຂບຄກຕາຒຌຌັໄ ຽບຄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຽຓໃ ບື ຉບໄ ຄກາຌ
t

ນາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຂະຌະເຈຂະຌະໝໃ ຄື ຅ະຽປຈັ ແຈ຿ໄ ຈງກາຌນາ຃ທາຓຆຌັ ຅າກກຕາຒ ຂະຌະ຅ຈຸ

ໜໃ ຄື

຅າກຂ່ຓໄ ູຌ຋ໃ ຿ີ ຅ຈກາ່ ຌຈ຺ ເນໄ ຂຼຌຽຎັຌກຕາຒແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຽຓໃ ບື ຉບໄ ຄກາຌນາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຌະ ຽທຖາ 50 ທຌິ າ຋ກີ ໃ ່ຽປຈັ ເນແໄ ຈ຿ໄ ຈງຖາກຽຘຌັໄ ຂະໜ
າຌກຍັ ຾ກຌຉຄັ ຅າກ຅ຈຸ ບ50 ທຌິ າ຋ີ ຂຌືໄ ແຎຉຈັ ກຕາຒ຋ໃ ຅ີ ຈຸ A ນົຄັ ຅າກຌຌັໄ ຖາກຽຘຌັໄ ຘາຏັຈເນຏໄ ໃ າຌ຅ຈຸ A

຾ຖທໄ ນາ຃ໃ າ຃ທາຓຆຌັ (slope) ຋ໃ ຅ີ ຈຸ A ຃ໃ າ຃ທາຓຆຌັ ກໃ ່຃຃ື ໃ າ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຌະ ຽທຖາຌຌັໄ

຅າກກຕາຒ ຃ທາຓຆຌັ = V = V2  V1
t t2  t1

= 8.9  3.4 0.069 cm3/s
=
100 20

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ທຖາ 50 ທຌິ າ຋ີ = 0.069 cm3/s

຅າກຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ Mg + 2HCl  MgCl2 + H2຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌຆໃ ທຄຽທຖາຉໃ າຄໂ ຓ຃ີ ໃ າຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ເຌຉບຌຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າບາຈຽກຈີ ແທ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂຽກຈີ ຆາໄ
ຖຄ຺ ຉາຓຖ່າຈຍັ ຽນັຌແຈ຅ໄ າກຖັກຘະຌະຂບຄກຕາຒຽຆໃ ຄີ ຓີ຃ໃ າ຃ທາຓຆັຌຘູຄນົາງເຌຉບຌ຋່າບຈິ (຃ທາຓຆຌັ

ຂບຄກຕາຒ ຃ບື ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌຂະຌະຌຌັໄ ) ຾ຖທໄ ຃ໃ ບງໂນຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖາ່ ຈຍັ
ຌບກ຅າກ຅ະທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄກາຘ໅ H2຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈ

ທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າກຎະຖຓິ າຌຂບຄ Mg ຾ຖະ HCl ຋ໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺ ແຈ.ໄ
ເຌກຖ່ ະຌຂີ ບຄ Mg ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ Mg຅ະຊກື ເຆແໄ ຎຽປຈັ ເນຓໄ ທຌຂບຄMg ຋ໃ ຽີ ນໃ ົບື ນຸົຈຖຄ຺ ກາຌ

ຂຼຌກຕາຒຘະ຾ຈຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າບາຈ຅ະຽປຈັ ເນນໄ ົາງຖກັ ຘະຌະຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
ກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ 1ີ : ຽຓໃ ບື ເຆໄ Mg ນາົ ງຽກຌີ ຑ.່

ນົຄັ ຅າກຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌຆໃ ທຄແຖງະຽທຖາໜໃ ຄຶ Mg຅ະ຋່າຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ກຈ຺ HCl ຅ຌ຺ HCl ຊກື ເຆໄ
ໝຈ຺ ແຎ ນຄົັ ຅າກຌຌັໄ ກໃ ຅່ ະຍໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ແ່ ຎບກີ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽນໃ ົບື ຾ຉໃ Mg ຑຼຄດໃ າຄຈຼທ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 228

ກາຌຂຼຌກຕາຒຽຑໃ ບື ຘະ຾ຈຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າບາຈ຅ະຽປຈັ ແຈໄ 2 ຾ຍຍ຃:ື
ກ. ກຕາຒຖະນທໃ າຄຓທຌຂບຄ Mg ຋ໃ ເີ ຆກໄ ຍັ ຽທຖາ

ຽຓໃ ບື ປບຈຽທຖາ t1ກຈ຺ HCl຅ະເຆໝໄ ຈ຺ ແຎ ຍໃ ່ຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ່ແຎບກີ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຓທຌຂບຄ
Mg຋ໃ ເີ ຆແໄ ຎ຅ໃ ຄຶ ຽ຋ໃ າ຺ ຽຈຓີ ຾ຖະ ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຈີ ໃ ຄັ ເຌກຕາຒ.
ຂ. ກຕາຒຖະນທໃ າຄຓທຌຂບຄ Mg ຋ໃ ຽີ ນໃ ົບື ກຍັ ຽທຖາ

ຌບກ຅າກ຅ະຂຼຌກຕາຒຖະນທໃ າຄຓທຌ Mg຋ໃ ເີ ຆກໄ ຍັ ຽທຖາ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈຂຼຌກຕາຒ
ຖະນທໃ າຄຓທຌMg ຋ໃ ຽີ ນໃ ບົື ກຍັ ຽທຖາແຈ.ໄ

t2 ຃ື ຽທຖາ຋ໃ ີ HCl ຊກື ເຆໝໄ ຈ຺ ແຎ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຘີໄ ຌິໄ ຘຸຈ຾ຖທໄ ຓທຌຂບຄ Mg ຋ໃ ຽີ ນໃ ົບື ຅ໃ ຄຶ ຓຎີ ະຖຓິ າຌ຃ຄ຺
຋ໃ ຈີ ໃ ຄັ ເຌກຕາຒ.
ກຖ່ ະຌ຋ີ ໃ ີ 2: ຽຓໃ ບື ເຆໄ HCl ນົາງຽກຌີ ຑ່

ເຌກ່ຖະຌຌີ ຅ີໄ ະຽນໃ ົບື HCl ຘໃ ທຌ Mg ເຆໝໄ ຈ຺ ແຎ ຽຆໃ ຄີ ຽຓໃ ບື Mg ເຆໝໄ ຈ຺ ແຎຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຘຌິໄ ຘຸຈກາຌ
ຂຼຌກຕາຒຘະ຾ຈຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌຽ຋ຓີ ຂບຄ Mg ກໃ ່ຽປຈັ ແຈໄ 2 ຾ຍຍຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ .

ກ. ກຕາຒຖະນທໃ າຄຓທຌ Mg ຋ໃ ເີ ຆກໄ ຍັ ຽທຖາ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 229

຅ະຽນຌັ ທໃ າ Mg຅ະຊກື ເຆແໄ ຎເຌກາຌ຋າ່ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ HCl ຅ຌ຺ ໝຈ຺ ຽທຖາt3 Mg ຋ໃ ເີ ຆ຅ໄ ໃ ຄຶ ນາົ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ.
ຂ. ກຕາຒຖະນທໃ າຄຓທຌ Mg ຋ໃ ຽີ ນົບື ກຍັ ຽທຖາ
຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຆໃ ທຄ຋່າບຈິ ຅ະຽນໃ ົບື Mg ນົາງ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຊກື ຽທຖາ t4 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ຘຓ຺ ຍູຌຽນົບື

Mg ຽຎັຌຘູຌ ນົື ເຆໄ Mg ໝຈ຺ ແຎ.
ເຌກ່ຖະຌີ຋ໃ ີຽ ຎັ ຌຎະຉິກິຖິງາ ຋ໃ ຺ທໂ ແຎຽ ຆໃ ັຌກ າ ຌຘະຖາ ງຉ຺ທຂບຄ A ຉາ ຓ ຘ຺ຓ ຏ຺ຌ A

B ຅ະຑ຅ິ າຖະຌາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ຅ໄ າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ A ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຘາຌ
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ດໃ າຄທໃ ບຄແທ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂຆາໄ ຖຄ຺ ເຌຂະຌະຈຼທກຌັ B ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ດໃ າຄ
ທໃ ບຄແທ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂຆາໄ ຖຄ຺ ຉາຓຖາ່ ຈຍັ .

ກາຌຂຼຌກຕາຒຘະ຾ຈຄບຈັ ຉາກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ິງາບາຈ຅ະກະ຋່າແຈນໄ ົາງ຾ຍຍ ຋ຄັ ເຌຽ຋ຓີ ຂບຄ
຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄຘາຌ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ກຍັ ຽທຖາ ນົື ເຌຽ຋ີຓຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກີຈຎະຉກິ ິຖງິ າກັຍຽທຖາ
ຌບກ຅າກຌງີໄ ຄັ ຉບໄ ຄຑ຅ິ າຖະຌາຈທໄ ງທໃ າ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຽກຈີ ຂຌືໄ ຾ຍຍຘຓ຺ ຍູຌ ນົື ຾ຍຍຓຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ.

ກ. ຊາໄ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກກຈີ ຘຓ຺ ຍູຌ ຍໃ ່ຓຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຽກຈີ ຂຌືໄ ຅ະຂຼຌກຕາຒແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ

ຽຓໃ ບື ປບຈແຖງະຽທຖາໜໃ ຄຶ ຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຍາຄຆະຌຈິ ຅ະຊກື ເຆໝໄ ຈ຺ ແຎ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄຶ ຘຌິໄ ຘຸຈ ຅ະຽນຌັ ແຈໄ
ທໃ າ ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘຓ຺ ຍູຌ຾ຖທໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຘູຌ ຽຑາະຍໃ ່ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ
ບກີ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 230

ຂ. ຊາໄ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຽກຈີ ຂຌືໄ ຅ະຂຼຌກຕາຒແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ

ກຕາຒເຌຽ຋ຓີ ຂບຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຽຓໃ ບື ປບຈຽທຖາ t1຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ A ຾ຖະ B
ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຘະ຾ຈຄທໃ າຽທຖາ t1 ຃ຽື ທຖາ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ກ່າຖຄັ ດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ.

ກຕາຒເຌຽ຋ຓີ ຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຉຖງິ າ ຽຓໃ ບື ປບຈຽທຖາ t2 ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ

ຂາໄ ຄໜາໄ (AB) ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຍັ (BA) ຘະ຾ຈຄທໃ າ ຖະຍຍ຺ ກ່າຖຄັ ດໃ ູເຌ

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ.

ຉທ຺ ດໃ າຄ6: ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ A(s) + B (g) C (s) + D(g)

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກີ ຖິ ງິ າຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ເຌຽ຋ຓີ ຂບຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ກຍັ ຽທຖາ ຾ຖະ

ເຌຽ຋ຓີ ຂບຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຽທຖາ຅ະຂຼຌກຕາຒແຈດໄ ໃ າຄເຈ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ A ຾ຖະ Bຽຆປໃ ຄຽຎັຌຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະ຋່າຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ແຈໄ

ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຎັຌ C ຾ຖະ Dຌຌັໄ ຃ື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ A຾ຖະ B ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຉາຓຖ່າກຍັ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຃ີ ທາຓ
ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ C ຾ຖະ D຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຉາຓຖ່າຈຍັ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຓຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຽຓໃ ບື ປບຈຘຓ຺ ຈຸຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ
ຂບຄຘາຌ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

 ຂຼຌກຕາຒຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ກຍັ ຽທຖາ

t1 ຃ື ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽຆໃ ຄີ [B] ຾ຖະ [D] ຋ໃ ຽີ ນໃ ບົື ຅ະຓ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ກ່ຖະຌຌີ ຋ີໄ ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຅ະ
ຓ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ D ນົາງກທໃ າ B.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 231

ເຌກຖ່ ະຌຌີ ີໄ ຽທຖາ t2຅ະຽຎັຌຽທຖາ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ B຾ຖະ D຅ະ຃ຄ຺
຋ໃ ຿ີ ຈງ຋ໃ ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ B ຽນົບື ນາົ ງກທໃ າ D

ຊາໄ ຂຼຌກຕາຒຖະນທໃ າຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຉຖງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ກຍັ ຽທຖາ຅ະແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

t3 ຅ະຽຎັຌຽທຖາ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າກໃ ບຌຽທຖາ t3 ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
຅ະນຸຈົ ຖຄ຺ ຅ຌ຺ ຽຊຄີ t3 ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຑາະດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ.

III. ຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ກໃ ຼທກຍັ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າໜໃ ຄື ໂ຅ະຽກຈີ ແຈນໄ ົຍື ໃ ່ຽກຈີ ຂຌືໄ ແຈ຾ໄ ຌທເຈຽກຈີ ແທນົຆື າໄ ຾ຌທເຈຌບກ຅າກ຅ະປູ຅ໄ າກກາຌ຋ຈ຺

ຖບຄ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາບະ຋ຍິ າງບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ປູແໄ ຈ຅ໄ າກກາຌເຆ຋ໄ ຈິ ຘະຈຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຆໃ ຌັ ຋ຈິ ຘະຈກີ າຌຉໃ ່າ
຾ຖະ ຋ຈິ ຘະຈ຋ີ ຕາຍຘຆີ ຌັ ຘະຽຉຉຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຋ຈິ ຘະຈຈີ ໃ ຄັ ກໃ າທ຅ະບະ຋ຍິ າງເນປໄ ູທໄ ໃ າກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ
ຂຌືໄ ແຈຉໄ ບໄ ຄຓຘີ ະຑາທະ຾ຌທເຈ຾ຖະ ຽຓບື ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈິ ຂຌືໄ ຾ຖທໄ ກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ບຸຌນະຑູຓຽປຈັ
ເນຽໄ ກຈີ ແທຂຌືໄ ຽຎັຌຽຑາະຽນຈເຈ.

 ຋ຈິ ຘະຈກີ າຌຉໃ ່າກຌັ ຂບຄກ໅າຘ (collision theory of gases)
ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຽຆບືໄ ທໃ າ“ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ແຈໄ “ຽຓບື ບະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽຂາ຺ໄ ນາຉໃ ່າກຌັ ”

ບະຌຑຸ າກຈໃ ຄັ ກໃ າທບາຈ຅ະຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌ,ບາ຿ຉຓນແົື ບບບຌກໃ ແ່ ຈດໄ ໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓຍໃ ່ແຈໝໄ າງ຃ທາຓທໃ າກາຌຉໃ ່າກຌັ
຋ຸກ຃ຄັໄ ຅ະຉບໄ ຄຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງຄັ ຉບໄ ຄບາແຘຎັຈແ຅ບໃ ຌື ໂຽຆໃ ຌັ : ຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ຾ຖະ ຋ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉໃ ່າ
ຎະກບຍຈທໄ ງກໃ າທແຈທໄ ໃ າກາຌຉໃ ່າກຌັ ຍາຄ຿ບກາຈຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຋ໃ ີຽປຈັ ເນຽໄ ກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌຌັໄ ບັຈຉາກາຌຉໃ ່າ
ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ໃ ຄິ ຘູຄກທໃ າບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກ໅າຘຉທ຺ ດໃ າຄ H2 1 ຿ຓຖ (6.02 x 1023຿ຓຽຖກຸຌ) ຎັຈ຅ຍຸ ຌັ ດໃ ູເຌຑາຆະຌະ຋ໃ ຓີ ກີ ໅າຘ O2 1

຿ຓຌ (6.02 x 1023຿ຓຽຖກຸຌ) ບຈັ ຉາກາຌຉໃ າ່ ກຌັ ຖະນທໃ າຄ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ H2 ຾ຖະ O2຅ະຓ຃ີ ໃ ານົາງກທໃ າ1030
຃ຄັໄ ຉໃ ່ທຌິ າ຋ີ ຅ະຑຍ຺ ທໃ າຍໃ ່ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ ຾ຉໃ ຊາໄ ຌາ່ ກ໅າຘ NO 1຿ຓຖ ຍຌັ ຅ຖຸ ຄ຺ ເຌກ໅າຘຑາຆະຌະ຋ໃ ຓີ ກີ ໅າຘ
O2 1຿ຓຖ຅ະຑຍ຺ ທໃ າຓບີ ຈັ ຉາກາຌຉໃ ່ານົາງກທໃ າ 1030 ຃ຄັໄ ຉໃ ່ທຌິ າ຋ຽີ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ຾ຉໃ ຘາຓາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 232

ຽຎັຌ NO2 ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າເຌຍາຄເຌຍາຄກຖ່ ະໜຽີ ຊຄິ ຾ຓໃ ຌບະຌຸຑາກ຅ະຉໃ ່າກຌັ ນົາງຑຼຄເຈກໃ ່ງຄັ ຍໃ ່ຓຎີ ະຉກິ ິ
ຖງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ ຾ຉໃ ຍາຄກ່ຖະໜຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ຂຌືໄ ແຈດໄ ໃ າຄແທທໃ າ.

຋ຈິ ຘະຈ຋ີ ເີ ຆບໄ ະ຋ຍິ າງກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ ກໃ າທຌຽີ ບຌີໄ ທໃ າ: ຋ຈິ ຘະຈກີ າຌຉໃ ່າກຌັ ຂບຄກ໅າຘ

 ຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ າ່ ຓຌັ (Activation energy)
ຉາຓນກົັ ຂບຄ຋ຈິ ຘະຈ຋ີ ບີ ຸຌນະຑູຓໜໃ ຄື ໂ຿ຓຽຖກຸຌ ນົື ບາ຿ຉຓຂບຄກ໅າຘ຋ຸກຆະຌຈິ ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຅ຌູ

ຘະຽຖໃ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະ ຓ຃ີ ທາຓແທຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຃ທາຓແທຎໃ ຼຌ຾ຉໃ ດໃ ູເຌຘະຑາຍ຃ທາຓຽຎັຌ຅ຄິ ຾ຖະ ຓ຃ີ ທາຓແທຽ຋ໃ າ຺
ກຍັ ຃ທາຓແທຎໃ ຼຌ຾ຉໃ ເຌຘະຑາຍ຃ທາຓຽຎັຌ຅ຄິ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄກ໅າຘ຅ະຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຈີ ທໄ ງ຃ທາຓແທຉໃ າຄກຌັ ຾ຓໃ ຌທໃ າ
຅ະຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌຆະຌຈິ ຈໃ ຼທກຌັ ຍາຄກໃ ຸຓບາຈ຅ະຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຈີ ທໄ ງ຃ທາຓແທຉໃ ່ານົາງຍາຄກໃ ຸຓບາຈ຅ະຘູຄນົາງຍາຄ
ກໃ ຸຓບາຈ຅ະຘູຄນາົ ງ ນົື ຍາຄ຿ຓຽຖກຸຌຓກີ າຌຉໃ ່າກຌັ ຾ຖທໄ ຽປຈັ ຾ຖທໄ ຽປຈັ ເນດໄ ຸຈໜໃ ຄິ ກາຌ຋຿ີ ຓຽຖກຸຌຽນໃ ົາ຺ ຌຽີໄ ຃ໃ ບື ຌ
຋ໃ ແີ ຈແໄ ທຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຽປຈັ ເນຓໄ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຅ຌູ ເຌຉທ຺ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຑທກ຿ຓຽຖກຸຌ຅ະຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຆີ າໄ ຖຄ຺ ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ
຅ຌູ ເຌຉທ຺ ຉໃ ່າ຾ຖະຑທກ຋ໃ ຋ີ ຽີ ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ແີ ທ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌຉທ຺ ຘູຄ.

ຽຓໃ ບື ຿ຓຽຖກຸຌຽນໃ ົາ຺ ຌຽີໄ ຃ໃ ບື ຌ຋ຉີ ະນົບຈຽທຖາ ຾ຖະ ຉໃ ່າກຌັ ຅ະຽປຈັ ເນຓໄ ກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຽກຈີ
ຂຌືໄ ບາຈ຅ະຓກີ າຌຊໃ າງຽ຋ໃ ຑະຖຄັ ຄາຌ຅າກ຿ຓຽຖກຸຌໜໃ ຄື ຊາໄ ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຉີ ໃ ່າກຌັ ຌຌັໄ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຅ຌູ ຘູຄ ຑະຖຄັ ຄາຌ
຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ າກກາຌຉໃ ່າກໃ ່ຓ຃ີ ໃ າຘູຄ ຾ຖະ ຊາໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຌຌັໄ ຘູຄນົາງຑ່຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກີຈກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະເຌ຋າຈ

ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽປຈັ ເນຓໄ ຿ີ ບກາຈຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະເໝໃ ຽກຈີ ຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ແຈຽໄ ຆຄິ ໝາງ຃ທາຓທໃ າເຌກໃ ່ຖະໜກີ າຌຉໃ ່າກຌັ
ຈໃ ຄັ ກໃ າທ຅ະຽປັຈເນຓໄ ຎີ ະຉິກິຖິງາຽ຃ຓຽີ ກີຈຂຌືໄ ຾ຉໃ ເຌ຋າຄກ຺ຄກຌັ ຂາໄ ຓຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຿ຓຽຖກຸຌ຋ຄັໄ ໝຈ຺ ຍໃ ່ແຈຓໄ ີ
ຑະຖຄັ ຄາຌ຅ຌ຺ ນົາງ ຍາຄ຿ຓຽຖກຸຌບາຈ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຉໃ ່ານົາງຽຓບື ຿ຓຽຖກຸຌຽນໃ ົາ຺ ຌຓີໄ າຉໃ ່າຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ າກ
ກາຌຉໃ າ່ ກຌັ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຍໃ ຘ່ ູຄຽປຈັ ເນຍໄ ໃ ່ຘາຓາຈຘະນົາງຑຌັ ຋ະຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄິ ຍໃ ່ຽກຈີ ຂຌືໄ ຌຌັໄ ຃ື
ກາຌຉໃ າ່ ກຌັ ຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຉໃ ່າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ະຍໃ ຽ່ ກຈີ ຂຌືໄ “ຽຓໃ ບື ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຉີ ່າກຌັ
຾ຖທໄ ຽປຈັ ເນຓໄ ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ ແຈດໄ ໃ າຄຌບໄ ງ຅ະຉບໄ ຄຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຈາໄ ຌເຈຈາໄ ຌໜໃ ຄື ຽບຌີໄ ທໃ າກກ່ າ່ ຓຌັ
ນຑົື ະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ” ຊາໄ ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຓາຉາ່ ກຌັ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ນົນື ົາງຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ກາຌຉ່າກຌັ ຌຌັໄ
຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓແີ ຈ຾ໄ ຉໃ ຊາໄ ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຓາຉ່າກຌັ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຌບໄ ງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ

ກາຌຉາ່ ກຌັ ຌຌັໄ ຅ະຍໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ.ີ
ຽຓໃ ບື ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌຉທ຺ ຘູຄຉທ຺ ຑະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ຽຂາ຺ໄ ຓາຉ່າກຌັ ຅ະກໃ ່ເນຽໄ ກຈີ ກາຌຘະນົາງ

ຑຌັ ຋ະຑາງເຌ຿ຓຽຖກຸຌຌຌັໄ ເຌຂະຌະຈຼທກຌັ ຅ະຽກີຈຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ຃ຌື ເໝໃ ຑບໄ ຓໂກຌັ ກໃ ່ເນຽໄ ກຈີ ຋າຈຎະກບຍ
ຽຆີຄຆບໄ ຌ຋ໃ ຓີ ຋ີ ຄັໄ ກາຌຘະນົາງ ຾ຖະ ຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະຂຌືໄ ຽບຌີໄ ຋າຈຌທີໄ ໃ າ: ຋າຈຽຆຄິ ຆບໄ ຌ຋ໃ ີຊກື ກະຉຸຌໄ (activated
complex) ຋າຈຽຆຄິ ຆບຌໄ ຋ຊີ ກື ກະຉຸຌໄ ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌຉທ຺ ຘູຄກທໃ າ຿ຓຽຖກຸຌ຋່າບຈິ ຽປຈັ ເນດໄ ໃ ູເຌຘະຑາທະ຋ໃ ີ

ຍໃ ໝ່ ຌັໄ ຃ຄ຺ ບາຈຽກຈີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຉໃແ່ ຎກາງຽຎັຌຑະຖຈິ ຉະຑຌັ ນບົື າຈ຅ະກຍັ ຃ຌື ຽຎັຌ຋າຈ຋່າບຈິ ກ່ແຈ.
ຽຆໃ ຌັ : ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ A2 + B2 2AB ຘາຓາຈຘະ຾ຈຄ຋າຈຽຆຄິ ຆບໄ ຌ຋ຊີ ກື ກະຉຸຌໄ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 233

 ຋ຈິ ຋າຄກາຌຉ່າກຌັ ຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ.
ຽຊຄິ ຾ຓໃ ຌທໃ າ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຓາຉ່າກຌັ ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌຉທ຺ ຘູຄນົາງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ຾ຖະ ຉ່າ

ກຌັ ດໃ າຄ຾ປຄບາຈ຅ະຍໃ ່ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກໃ ່ແຈຊໄ າໄ ຋ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉໃ າ່ ກຌັ ນົື ຉໃ ່າ຾ໜໃ ຄກາຌ຅ຈັ ຉທ຺ ຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ີ
ຽຂາ຺ໄ ຉໃ ່າກຌັ ຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ໝາງ຃ທາຓທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ະຽກຈີ ຂຌືໄ ແຈຌໄ ຌັໄ ຉບໄ ຄຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຋ຈິ ຋າຄກາຌຉ່າກຌັ ຌາ່ ,
຿ຈງ຋ໃ ຋ີ ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉ່າຓຘີ ໃ ທຌຑທ຺ ຑຌັ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ າ່ ຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຊາໄ ຋ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉ່າຽໝາະ
ຘຓ຺ ຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກາ່ ຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຉໃ າ່ ກທໃ າເຌກຖ່ ະໜ຋ີ ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉ່າຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຏຌ຺ ຽປຈັ

ເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈຄໄ ໃາງກໃ ທາ.
ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ H2O (g) ກຍັ CO (g) ແຈຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຎັຌ H2 (g) ຾ຖະ CO

(g) ຉາຓຘຓ຺ ຏຌ຺ :

H2O (g) + CO (g)  H2 (g) + CO2 (g)
ຌບກ຅າກກາຌ຋ໃ ີ຿ຓຽຖກຸ ຌຂບຄ H2O ຋ໃ ີຓຑີ ະຖັຄຄາຌຘູຄຓາຉ່າກຌັ ກັຍ຿ຓຽຖກຸ ຌຂບຄ CO ຋ໃ ີຓີ
ຑະຖຄັ ຄາຌຘູຄ຾ຖທໄ ຿ຓຽຖກຸຌ຋ຄັໄ 2 ຅ະຉບໄ ຄຓກີ າຌ຅ຈັ ຉທ຺ ເນຊໄ ກື ຋ຈິ ຋າຄຈທໄ ງ຿ຓຽຖກຸຌບາຈ຅ະຉ່າກຌັ ເຌ
ຖກັ ຘະຌະຉໃ າຄໂຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 234

ກາຌຉ່າກຌັ ເຌ຾ຍຍ຋ໃ Iີ ບບກຆຽີ ຅ຌເຌ H2O ຉ່າກຍັ ຃າຕຍ໇ ບຌເຌ CO ຽຆໃ ຄິ ຊາໄ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄ຅ະແຈໄ

ຽຎັຌ CO2 ຾ຖະ H2 ຘະ຾ຈຄທໃ າ຋ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉ່າຽໝາະຘຓ຺ ຘາຓາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ.ໄ

ກາຌຉ່າກຌັ ເຌ຾ຍຍ຋ໃ Iີ I ບບກຆຽີ ຅ຌເຌ H2O ຾ຖະ ເຌ CO ຉາ່ ກຌັ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌ຋ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉ່າ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຽ

ໝາະຘຓ຺ ຽຊຄິ ຾ຓໃ ຌທໃ າ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກໃ ຅່ ະຍໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຍໃ ແ່ ຈໄ CO2 ຾ຖະ H2

ກາຌຉ່າກຌັ ເຌ຾ຍຍ຋ໃ Iີ II ແປ຿ຈຕຽ຅ຌເຌ H2O ຉາ່ ກຍັ ຃າຕຍ໇ ບຌເຌ CO ຽຆໃ ຄິ ກ່ຽຎັຌ຋ຈິ ຋າຄກາຌຉ່າ຋ໃ ີ

ຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ຽຆຌັ ຈຼທກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌຉ່າ຾ຍຍຌ຅ີໄ ະຍໃ ່ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ .

ຑ຅ິ າຖະຌາຉທ຺ ດໃ າຄ຋ຈິ ຋າຄກາຌຉາ່ ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

CO2 + H2O  H2CO3 + HCO3- + H+
ກ໅າຘCO2຾ຖະ H2O ບາຈ຅ະຉ່າກຌັ ແຈນໄ າົ ງ຾ຍຍຈໃ ຄັ ເຌ

CO2 + H2O  H2CO3 + HCO3-+ H+

ປູຍ຋2ີ : ຋ຈິ ຋າຄກາຌຉາ່ ກຌັ ຂບຄ CO2 ຾ຖະ H2O
ຘະຽຑາະກາຌຉາ່ ກຌັ ເຌປູຍ (a) ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຊາໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌຘູຄນົາງ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຽ຃ຓແີ ຈຽໄ ຌໃ ບື ຄ຅າກຓ຋ີ ຈິ ຋າຄກາຌຉ່າ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຘ່າຖຍັ ກາຌຉ່າ຾ຍຍບໃ ຌື ໂ ຽຊຄິ ຾ຓໃ ຌທໃ າ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກ່
ຍໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຑາະ຋ຈິ ຋າຄກາຌຉ່າຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ .

ກາຌບະ຋ຍິ າງກໃ ຼທກຍັ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ໃ ຄິ ຘາຓາຈຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ: “ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ະຽກຈີ
ຂຌືໄ ແຈຽໄ ຓບື ບະຌຑຸ າກຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽຂາ຺ໄ ຓາຉ່າກຌັ ບະຌຸຑາກ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຓາຉ່າກຌັ ຌ຅ີໄ ະຉບໄ ຄຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌຉທ຺ ດໃ າຄ
ຌບໄ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ າ່ ຓຌັ ຾ຖະ ຉບໄ ຄຉ່າກຌັ ເຌ຋ຈິ ຋າຄ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ” ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຽນຈຏຌ຺ ຋ໃ ເີ ຆບໄ ະ຋ຍິ າງທໃ າ
ຽປຈັ ເນກໄ າຌຉ່າກຌັ ຍາຄ຃ຄັໄ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຿ຓຽຖກຸຌຘໃ ທຌໜໃ ຄື ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຌບໄ ງກທໃ າ ຑະຖຄັ ຄາຌກ່
ກາ່ ຓຌັ ຽຆຄິ ຽຓບື ຉ່າກຌັ ຅ະຍໃ ່ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຾ຖະ ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌນົາງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ຊາໄ ຉ່າ
ກຌັ ຍໃ ່ຊກື ຋ຈິ ຋າຄກ່຅ະຍໃ ່ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຆຌັ ຈໃ ຼທກຌັ ຈຄັ ຌຌັໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄິ ຉບໄ ຄຓ຃ີ ໃ າຌບໄ ງ

ກທໃ າບຈັ ຉາກາຌຉ່າກຌັ ຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ.
ຘ່າຖຍັ ກາຌ຋ໃ ີ຅ະບະ຋ຍິ າງທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓໜີ ໃ ຄື ໂຓບີ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘູຄນົຉື ໃ ່າຉບໄ ຄບາເຘໃ

ຎັຈເ຅ 2 ດໃ າຄ຃:ື
1. ຅າ່ ຌທຌບະຌຑຸ າກ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄ.

2. ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ າ່ ຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.
ກາຌ຋ໃ ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຆາໄ ຽຎັຌຽຑາະຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ຘູຄຽຆຄິ ບະຌຸຑາກ຋ໃ ຅ີ ະຉໃ ່າກຌັ
຾ຖທໄ ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຑະຖຄັ ຄາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ນົື ນາົ ງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ຅ະຉບໄ ຄຓບີ ະຌຸຑາກ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄຽນໃ ົາ຺ ຌີໄ
຅ະຓ຅ີ າ່ ຌທຌຌບໄ ງ຅ໃ ຄິ ຽຎັຌຏຌ຺ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ່າ.
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຎະຉກິ ຖິ ິງາ຋ໃ ີຽກີຈແທ຅ະຉບໄ ຄຓ຃ີ ໃ າຑະຖັຄຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ຉໃ ່າ ຾ຖະ ຓ຅ີ ່າຌທຌບະຌຸຑາກ຋ໃ ີຓີ
ຑະຖຄັ ຄາຌຘູຄດໃ ູນົາງເຌ຋າຄກຍັ ກຌັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ຆາໄ ຊາໄ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ຘູຄ ຾ຖະ ຓ຅ີ າ່ ຌທຌບະຌຸ
ຑາກ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄດໃ ູຌບໄ ງ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂແຎຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄ຅ະຓີ
ຘໃ ທຌຘ່າຑຌັ ກຌັ ເຌຎະຉກິ ິຖງິ າ຋ໃ ີຓີຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ຉໃ ່າ ຅ະຓີ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຓີ ີຑະຖຄັ ຄາຌຘູຄຽຓບື ຋ຼຍກຍັ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 235

ຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ ່າຓຌັ ຅າ່ ຌທຌນົາງເຌຂະຌະ຋ໃ ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ຘູຄ຅ະຓ຿ີ ຓຽຖກຸຌ຋ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌ
ຘູຄໂດໃ ູຌບໄ ງ.

ປູຍ຋3ີ : ຎຼຍ຋ຄຍກາຌນຖຌິໄ ຍາຘະຽກຈັ ຍບຌກຍັ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ.ີ
ຑາຍa ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌງຄັ ຍໃ ່ຑ່ເຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກ່຃ຑື ະຖຄັ ຄາຌຍໃ ່ຽຊຄິ ຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ

ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.
ຑາຍb ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆນໄ າົ ງຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ເຌຍໃ ບຂບຄກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓກີ ຃່ ຑື ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າຑະ

ຖຄັ ຄາຌກ່ກາ່ ຓຌັ ຾ຉໃ ຋ຈິ ຋າຄຂບຄກາຌຉາ່ ຍໃ ຽ່ ໝາະຘຓ຺ ຽປຈັ ເນຍໄ ໃ ຽ່ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.

ຑາຍc ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ຽຊຄິ ຑະຖຄັ ຄາຌຑ່ ຾ຖະ ຋ຈິ ຋າຄຊກື ຉບໄ ຄເຌຍໃ ບຌຂບຄກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ
ກ່຃ຑື ະຖຄັ ຄາຌຘູຄຑ່ ຾ຖະ ຓ຋ີ ຈິ ຋າຄ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ.ີ

IV. ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຈ່າຽຌຌິ ແຎຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ະຉບໄ ຄຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽຂາ຺ໄ ຓາກໃ ຼທຂບໄ ຄບກີ ຊາໄ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄ
຋າຈຎະກບຍ຿຃ຽທຽຖຌັ ຅ະຓກີ າຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຓກີ າຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຂບຄ຋າຈຏະ
ຖຈິ ຉະຑຌັ ຂຌືໄ ຊາໄ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຒຒຘະນົາງຑຌັ ຋ະ຋ຄັໄ ໝຈ຺ ປໃ ທຓກຌັ ຾ຖທໄ ຓ຃ີ ໃ ານົາງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ີ
ແຈ຅ໄ າກກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະເໝໃ ປໃ ທຓກຌັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຌຌັໄ ຅ະຽຎັຌຎະຽຑຈຈູ຃ທາຓປບໄ ຌເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ ຊາໄ
ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະ຋ຄັໄ ໝຈ຺ ປໃ ທຓກຌັ ຓ຃ີ ໃ າຌບໄ ງກທໃ າ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຋ໃ ຘີ າໄ ຄ
ຑຌັ ຋ະປໃ ທຓກຌັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຌຌັໄ ກ່຅ະຽຎັຌຎະຽຑຈ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ.

ເຌຍໃ ບຌຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌຊາໄ ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຉໃ ່າກທໃ າ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຅ະຽຎັຌຎະຽຑຈ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ ຾ຉໃ ຊາໄ ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຅ະຽຎັຌຎະຽຑຈຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ.

ກາຌຈ່າຽຌຌີ ແຎຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌຍໃ ບຌຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌຽຓບື ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄກ໅າຘຓາຉ່າ
ກຌັ ຅ຌ຺ ກະ຋ຄັໄ ກາງຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຘາຓາຈຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ແຈ຿ໄ ຈງບາເຘຽຘຌັ ກາຒີກຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະ
ນທໃ າຄຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກາ່ ຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌ.ີໄ

ກ. ກຕາຒຒິກຖະນທໃ າຄNO2ກຍັ CO ຽຆຄິ ຽຎັຌຎະຽຑຈ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ

NO2 (g) + CO (g)  NO (g) + CO2 (g) + 234 kJ
ຂຼຌກຕາຒິຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຈາ່ ຽຌຌີ ແຎຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 236

ປູຍ຋4ີ : ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ NO2 (g) + CO (g)  NO (g) + CO2 (g)
E1 ຃ື ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ .

E3 ຃ື ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ .
Ea ຃ື ຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກ່າຓຌັ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຏຌ຺ ຉໃ າຄຖະນທໃ າຄ E2 ກຍັ E1
 E ຃ຑື ະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຏຌ຺ ຉໃ າຄຖະນທໃ າຄ E3 ກຍັ E1
ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈຄັ ໃກໃ າທຌ.ີໄ

 E = -234 kJ H2 (g) + I2 (g) ຽຆຄິ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ
Ea = 66.9 kJ
ຂ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ2HI (g)

ປູຍ຋ໃ 5ີ : ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ 2HI (g) H2 (g) + I2 (g)

ຽຓບື ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (HI) ຽຆຄິ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ E1ຉ່າກຌັ ຅ຌ຺ ຽປຈັ ເນຓໄ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄຂຌືໄ ຽຎັຌ E2 ຽຆໃ ຄິ ຅ະກາງ
ຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ (H2 + I2) ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌ E3

E3 ຓ຃ີ ໃ ານາົ ງກທໃ າ E1 ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄິ ຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ ຿ຈງຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະ

ຉກິ ຖິ ງິ ານຑົື ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ຈູຈຽຂາ຺ໄ ແຎຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ .

 E = E3 - E1

Ea = E2 - E1
ເຌກໃ ່ຖະຌ຋ີ ໃ ຽີ ຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈຏຌັ ກຍັ ແຈ຃:ື ຓ຋ີ ຄັໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ງບໄ ຌກຍັ ຅ະຓ຋ີ ຄັໄ ຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ ່າຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ (Eaf) ຾ຖະ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ (Ear).

ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ A B ຅ະຓກີ ຕາຒິກຘະ຾ຈຄກາຌຈ່າຽຌຌີ ແຎຂບຄ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 237

ປູຍ຋ໃ ີ 6: ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ
ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ(  E) ຌບກ຅າກ຅ະຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຑະ

ຖຄັ ຄາຌຂບຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈນາແຈ຅ໄ າກຑະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ .
 E = E (ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ) - E (຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ )

= E3 - E1
ນົື  E = Eaf - Ear

ຊາໄ Eaf> Ear຅ະຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ

Eaf< Ear຅ະຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ.
ດໃ າຄເຈກຉ່ າຓ  E = Eaf - Earເຆແໄ ຈກໄ ຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຑີ ຌັ ກຍັ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ

຾ຍຍຘຓ຺ ຍູຌ຅ະຓ຾ີ ຉໃ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ ນົື ຓ຾ີ ຉໃ Eaf ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ະເຆ຃ໄ ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຍໃ ແ່ ຈ.ໄ

 ຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ ່າຓຌັ ( Ea) ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

຃ໃ າ Ea ຘາຓາຈເຆຎໄ ຼຍ຋ຼຍບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ຿ໄ ຈງ.
“ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າ Ea ຉໃ າ່ ຅ະຽກຈີ ແຈແໄ ທກທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ີ Ea ຘູຄ”ຽຆໃ ຌັ :

2H2 (g) + O2 (g)  2H2O (g) ຓີ Ea ຘູຄນົາງ ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຆາໄ ນົາງ຅ຌ຺

ຘຄັ ຽກຈຍໃ ່ແຈໄ ຾ຉໃ ຎະຉກິ ຖິ ິ 2NO (g) + O2 (g)  2NO2 (g) ຽກຈີ ແທກທໃ າຽຑາະຓີ Ea ຉໃ າ່

ດໃ າຄເຈກຉ່ າຓຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າ Ea ຉໃ າ່ ດໃ າຄຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ຃ໃ າ Ea ຅ະຉບໄ ຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຋າຈຉຄັ

ຉຌ຺ໄ ຃ໃ າEaຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະຌບໄ ງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຍໃ ່ແຈໄ ຃ໃ າ Ea ຽຎັຌ຃ໃ າຘະຽຑາະຉທ຺

ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າໜໃ ຄື ໂຍໃ ່ຂຌືໄ ກຍັ ບຸຌນະຑູຓ຃ໃ າ Ea ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄ

ເຌຉາຉະຖາຄ຋1ີ :

ຉາຉະຖາຄ຋1ີ : ຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກາ່ ຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຍີ າຄຆະຌຈິ (຋ຸກຉທ຺ ດໃ ູເຌຘະຑາທະກ໅າຘ)

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ Ea (kJ)

H2 + I2 2HI 167.2

2HI  H2 + I2 183.9

NO + O3 NO2 + O2 10.5

Cl2 + H2 HCl + H 23.0
Br + H2 HBr + H 73.6

຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ ບາຈ຅ະຘະນຸຍົ ກໃ ຼທກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌກກ່ າ່ ຓຌັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ.ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 238

1.Ea ຃ື ຑະຖຄັ ຄາຌຉໃ າ່ ຋ໃ ຘີ ຸຈ຋ໃ ຿ີ ຓຽຖກຸຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະຉບໄ ຄຓຽີ ຑໃ ບື ຋ໃ ຅ີ ະຉ່າກຌັ ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິ

ງາແຈຽໄ ຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ .
2. Ea ຘໃ ທຌເນງໃ ຽຎັຌຑະຖຄັ ຄາຌ຅ຌ຺ ຍໃ ່ກໃ ຼທກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຑະຖຄັ ຄາຌຆກັ
3. Ea ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າໜໃ ຄື ໂ ຅ະຓ຃ີ ໃ າຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຃ໃ າຌນີໄ າແຈ຅ໄ າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ ຾ຖະ ກາຌ຃່າຌທຌ.
4. Ea ຅ະຍບກເນປໄ ູຽໄ ຊຄິ ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄບຈັ ຉາຘໃ ທຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ Eີ aຉໃ ່າ຅ະ

ຽກຈີ ແຈແໄ ທກທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ Eີ aຘູຄ.
5. Ea ຍໃ ່ກໃ ຼທກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຍໃ ່ກໃ ຼທກຍັ ກາຌຈູຈ ນົື ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຃ີ າງ຃ທາຓປບໄ ຌບາຈ຅ະຓີ Ea ຘູຄ ນົື ຉໃ ່າກໃ ແ່ ຈ.ໄ
6. Ea ຍໃ ່ຂຌືໄ ກຍັ ບຸຌນະຑູຓຍໃ ່ທໃ າບຸຌນະຑູຓຘູຄ ນົື ຉໃ ່າ຃ໃ າ Ea ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຃ໃ າ Ea ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຽຓບື ຓກີ າຌຉໃ ຓື

ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖຄ຺ ແຎ.
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ຂຌືໄ ແຈ຅ໄ ະຉບໄ ຄຑ຅ິ າຖະຌາ຋ຈິ ຋າຄກາຌຉ່າກຌັ ຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌບກີ ຽຆໃ ຌັ :ເຌ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ H2O ກຍັ CO ແຈຽໄ ຎັຌ H2 ຾ຖະ CO2 ຈໃ ຄັ ຋ໃ ແີ ຈກໄ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຊາໄ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຉ່າກຌັ ເຌ຋ຈິ ຋າຄຽໝາະຘຓ຺ ຅ະຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຽຆຄິ ຆບໄ ຌ຋ໃ ຊີ ກື ກະຉຸຌໄ ຾ຖະ ກາງຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ເຌ຋ໃ ີ
ຘຸຈເຌກ່ຖະຌຑີ ະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ຅ະຉໃ ່າ ຾ຉໃ ຊາໄ ຉາ່ ກຌັ ຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ຃ໃ າ Ea ຅ະ຃ໃ ບຌຂາໄ ຄຘູຄ ຅ໃ ຄິ ຍໃ ່ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ

ເຌປູຍ຋7ີ

ປູຍ຋ໃ 7ີ : ຎຼຍ຋ຄຍຑະຖຄັ ຄາຌກ່ກາ່ ຓຌັ ຓ຋ີ ຈິ ຋າຄກາຌຉ່າຽໝາະຘຓ຺ ຾ຖະ ຍໃ ຽ່ ໝາະຘຓ຺

V. ຎັຈແ຅຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຘີ າຓາຈ຃ທຍ຃ຸຓເນຓໄ ຃ີ ໃ ານາົ ງ ນົື ຌບໄ ງ຿ຈງຎັຈແ຅ຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ
1. ຋າ່ ຓະຆາຈຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (Nature of reactant)
2. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (Concentration of reactant)
3. ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ (Surface area) ຘາ່ ຖຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຌບືໄ ຎະຘຓ຺

4. ບຸຌນະຑູຓ (Tamperature)
5. ຃ທາຓຈຌັ ຘ່າຖຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຾ກ໅ຘ
6. ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ (Catalyst) ຾ຖະ ຉທ຺ ໜໃ ທຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ (Inhibitor)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 239

5.1 ຋່າຓະຆາຈຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (Nature of reactant)
຋າຈຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ 9຅ະຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈແໄ ທ ນົື ຆາໄ ຉໃ າຄກຌັ ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ

ຖະຆະຌຈິ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ1: ຿ຖນະ຿ຆຈຼຓ (Na) ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງາກຍັ ຌາ່ໄ ຽດັຌແຈທໄ ໃ ບຄແທ ຾ຖະ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າດໃ າຄປຸ ຌ
຾ປຄ, ເຌຂະຌະ຋ໃ ຿ີ ຖນະ຾ຓກຌຆີ ຼຓ (Mg) ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌາ່ໄ ຽດັຌແຈຆໄ າໄ ຾ຉໃ ຽກຈີ ແທຂຌຶໄ
ຽຓໃ ບື ເຆຌໄ າ່ໄ ປບໄ ຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຾ຌທຌຌັໄ ກໃ ່ຽຑາະທໃ າ຿ຖນະ຿ຆຈຼຓຓ຃ີ ທາຓທໃ ບຄແທເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ິ

ງາແຈຈໄ ກີ ທໃ າ຿ຖນະ຾ຓກຌຆີ ຼຓ.

ຉທ຺ ດໃ າຄ2:

(1) ຽກຈີ ຆາໄ

(2) ຽກຈີ ທໃ ບຄແທ

຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ຄັ ຘບຄຘຄັ ຽກຈແຈ຅ໄ າກຘີຂບຄ ຋ໃ ຅ີ າຄຖຄ຺ ຽຑາະທໃ າຘຂີ ບຄ

຅ະຊກື ຾ຖະ ຋າຖາງ ນົື ຒບກຘ຾ີ ຉໃ ຖະແຖງະຽທຖາ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌ຋່າຖາງ ນົື ຒບກຘີ

ຉໃ າຄກຌັ ຃:ື ຘາຓາຈຒບກຘຂີ ບຄ ແຈແໄ ທກທໃ າ ຘາຽນຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຾ຌທຌຌັໄ ກໃ ່

ຽຑາະທໃ າ ຾ຖະ ຓ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຘະຽຑາະຉທ຺ ຋ໃ ຾ີ ຉກຉໃ າຄກຌັ ຌຌັໄ ຽບຄ.

5.2 ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (Concentration of reactant)

ຏຌ຺ ຂບຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຘີ າຓາຈເຆ຋ໄ ຈິ ຘະຈກີ າຌຉ່າກຌັ ບະ຋ຍິ າງ
ແຈທໄ ໃ າ: ຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ປໃ ທຓຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກກໃ ່ຓນີ ົາງຂຌຶໄ ຿ຈງ
຿ບກາຈ຋ໃ ບີ ະຌຸຑາກຉ່າກຌັ ກໃ ່຋ນີ ົາງຂຌຶໄ (຃ທາຓຊໃ ີເຌກາຌຉ່າກຌັ ຘູຄ) ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຓ຅ີ າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກນົາງ
ຂຌຶໄ ກໃ ່຅ະຓບີ ະຌຸຑາກ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄຂຌຶໄ ຌ່າ, ຿ບກາຈ຋ໃ ບີ ະຌຸຑາກຉ່າກຌັ ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກໃ ່ງໃ ບຓຓີ
ນົາງຽຆໃ ຌັ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ແທຂຌຶໄ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ
ຂາໄ ຓຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນຸົຈຖຄ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ຆາໄ ຖຄ຺ ຽຑາະ7ທາຓຊໃ ເີ ຌກາຌຉ່າກຌັ ນຸົຈ

ຖຄ຺ .

ປູຍຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຃ຄັໄ ຋ໃ ບີ ະຌຸຑາກຉາ່ ກຌັ
5.3ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ (Surface area)

ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຌບືໄ ຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຋ີ າຈ຾ຂຄຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຾ກ໅ຘ ນົື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈຖະຖາງ
ຌບກ຅າກຎັຈແ຅ບໃ ຌື ໂ ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ຖທໄ . ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓງີ ຄັ ຂຌຶໄ ດໃ ູ
ກຍັ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ຌິ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຆະຌຈິ ຌຽີໄ ກຈີ ຂຌຶໄ ຘະຽຑາະຏທິ ໜາໄ ຂບຄ
຋າຈ຾ຂຄ ຆໃ ຄຶ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຎະຉກິ ຖິ ງິ າໜາໄ ຏທິ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : ຽຓໃ ບື ຖທຈ຾ຓກຌຆີ ຼຓຆໃ ຄຶ ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຽກຈີ ຎະຉກິ ິ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 240