ເຄມີ​ທົ່ວໄປ (ລັດ​ນາພອນ)

ຖງິ າກຍັ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ແປ຿ຈຕ຃ຕ່ົ ກິ ຽກຈີ ຋າຈຖະຖາງ຾ຓກຌຆີ ຼຓແປ຿ຈຕ຃ົ່ແຕຈ໇ ຾ຖະ ຾ກ໅ຘແປ຿ຈຕ
ຽ຅ຌຈໃ ຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ :

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌີໄ ບກ຅າກຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ HCl ຾ຖທໄ
ງຄັ ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຂບຄ຾ຓກຌຆີ ຼຓ (Mg) ຌາ່ ຾ຖະ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຂບຄ Mg ຅ະຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະ
ຉກິ ຖິ ງິ ານາົ ງກທໃ າ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ HCl.

຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຑຍ຺ ທໃ າບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຿ຈງກຄ຺ ກຍັ ຑຌືໄ ຓໃ ຏີ ທິ ຂບຄ຋າຈ
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຃ື ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຑຌືໄ ຋ຏີ ທິ ຂບຄ຋າຈບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຅ີ ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ . ກາຌຽຑໃ ຓີ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຽປຈັ
ແຈນໄ ົາງທ຋ິ ຽີ ຆໃ ຌັ : ຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຓຂີ ະໜາຈຌບໄ ງຖຄ຺ ຃ື ຉຈັ ຽຎັຌຂະໜາຈຌບໄ ງໂ ນົື ຍຈ຺ ຽຎັຌຏຄ຺ ຖະບຼຈ ງໃ ຄິ
ຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຓຂີ ະໜາຈຌບໄ ງນົາງຽ຋ໃ າ຺ ເຈ (ຓທຌຘາຌ຃ຄ຺ ຋ໃ )ີ ງໃ ຄິ ຽຑໃ ຓີ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ເນນໄ ົາງຂຌຶໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄ
ກາຌຽຑໃ ຓີ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຂບຄ຋າຈ຾ຂຄບາຈຽປຈັ ແຈ຿ໄ ຈງເຆ຋ໄ າຈ຾ຂຄຂະໜາຈເນງໃ ຂຌຶໄ , ກ່ຖະຌຌີ ຅ີໄ ະຽຑໃ ຓີ ຋ຄັ ຑຌືໄ
຋ໃ ຏີ ທິ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌ ຘ່າຖຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ Mg ກຍັ ຋າຈຖະຖາງ HCl ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຂບຄ
Mg ກໃ ່຅ະຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ບາຈຽປຈັ ແຈ຿ໄ ຈງກາຌຉຈັ Mg ບບກຽຎັຌຂະໜາຈ
ຌບໄ ງໂນົື ຍຈ຺ Mgເນຽໄ ຎັຌຏຄ຺ ຾ຉໃ ຊາໄ ເຆໄ Mg ຂະໜາຈເນງໃ ຂຌຶໄ ຅ະຽຑໃ ຓີ ຋ຄັ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌຂບຄ
Mg ຌາ່ . ກາຌຽຑໃ ຓີ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຑຼຄດໃ າຄຈຼທຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌຶໄ ແທຂຌຶໄ ຊາໄ ຽຑໃ ຓີ ຋ຄັ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຾ຖະ
ຎະຖຓິ າຌ຅ະຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌຶໄ ແທ ຾ຖະ ຽກຈີ ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງຂຌຶໄ ກັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ Mg
ກຍັ ຋າຈຖະຖາງ HCl ຊາໄ ຽຑໃ ຓີ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຂບຄ Mg ຑຼຄດໃ າຄຈຼທ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຾ກ໅ຘ H2 ແທຂຌຶໄ ຾ຉໃ ຊາໄ
ຽຑໃ ຓີ ຋ຄັ ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຾ຖະ ຓທຌຘາຌຂບຄ Mg ຿ຈງ຋ໃ ຎີ ະຖຓິ າຌຂບຄ HCl ນົາງຑ່ຌບກ຅າກ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ
຾ກ໅ຘ H2 ແທຂຌຶໄ ຾ຖທໄ ຅ະຽກຈີ ຾ກ໅ຘ H2 ນົາງຂຌຶໄ ຌາ່ .

ຘະນຸຍົ ຏຌ຺ ຂບຄຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽ຃ຓີ ຘາຓາຈ
ບະ຋ຍິ າງແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ ຽຓໃ ບື ຑຌືໄ ຋ໃ ຏີ ທິ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຋າຈ຾ຂຄນົາງຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ຂຌຶໄ ແທຽຑາະບະຌຸ
ຑາກຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຉາ່ ກຌັ ຈທໄ ງ຃ທາຓຊໃ ຘີ ູຄ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຽຓໃ ບື ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ຋ໃ ຓີ ຑີ ຌືໄ ຋ໃ ີ
ຏທິ ຌບໄ ງຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ຆາໄ ຽຑາະບະຌຑຸ າກຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຉາ່ ກຌັ ຈທໄ ງ຃ທາຓຊໃ ຉີ ໃ ່າ.

5.4 ຃ທາຓຈຌັ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຓີ ຋ີ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ດໃ າຄຌບໄ ງໜໃ ຄຶ ຆະຌຈິ ດໃ ູເຌຘະຑາທະ຾ກ໅ຘ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຈຌັ

ຂບຄ຾ກ໅ຘ຿ຈງກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຍ່ຖຓິ າຈ຅ະຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ.ີ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 241

ກ. ກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌນຸົຈຍ່ຖຓິ າຈ ຽຓໃ ບື ນຸົຈຍ່ຖຓິ າຈຂບຄ຾ກ໅ຘຖຄ຺ ຌບກ຅າກ຃ທາຓຈຌັ
ຂບຄ຾ກ໅ຘ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຾ຖທໄ ງຄັ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຘະຑາທະ຾ກ໅ຘຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຌາ່ (຿ຓ
ຽຖກູຌຂບຄ຾ກ໅ຘ຅ະດໃ ູເກຆໄ ຈິ ກຌັ ) ຅ໃ ຄຶ ຓຏີ ຌ຺ ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ .

ຂ. ກາຌນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌຽຑໃ ຓີ ຍ່ຖຓິ າຈ ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄ຾ກ໅ຘ ຌບກ຅າກ຃ທາຓຈຌັ ຅ະ
ນຸົຈຖຄ຺ ຾ຖທໄ ງຄັ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ດໃ ູເຌຘະຑາທະ຾ກ໅ຘນຸົຈຖຄ຺ ຌ່າ (຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຾ກ໅ຘດໃ ູ
ນໃ າຄກຌັ ) ຅ໃ ຄຶ ຓຏີ ຌ຺ ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓນີ ຸົຈຖຄ຺ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ກີ າຌຎໃ ຼຌ຃ທາຓຈຌັ ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ
ຽຆໃ ຌັ :

ຘະນຸົຍຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຋ີ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ດໃ ູເຌຘະຑາທະ຾ກ໅ຘ ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌນຸົຈຍ່ຖຓິ າຈ
ຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ກຈີ ແທຂຌຶໄ ຽຑະກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌນຸົຈຍ່ຖຓິ າຈ ຽປຈັ ເນບໄ ະຌຸຑາກຂບຄ
຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ດໃ ູເຌຘະຑາທະ຾ກ໅ຘດໃ ູເກຆໄ ຈິ ກຌັ ນົາງຂຌຶໄ (ຓ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ນົາງຂຌຶໄ ) ຅ໃ ຄຶ ຉ່າກຌັ ຈທໄ ງ຃ທາຓຊໃ ີ
ຘູຄຂຌຶໄ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ ຊາໄ ນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌຽຑໃ ຓີ ຍ່ຖຓິ າຈຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຆາໄ ຖຄ຺
ຽຑາະກາຌນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌຽຑໃ ຓີ ຍຖ່ ຓິ າຈຽປຈັ ເນບໄ ະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ດໃ ູເຌຘະຑາທະ຾ກ໅ຘດໃ ູນໃ າຄ
ກຌັ ນາົ ງຂຌຶໄ (ຓ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ນຸຈົ ຖຄ຺ )຅ໃ ຄຶ ຉ່າກຌັ ຈທໄ ງ຃ທາຓຊໃ ນີ ຸຈົ ຖຄ຺ .
5.5 ບຸຌນະຑູຓ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຉີ ໃ າຄໂຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ບຸຌນະຑູຓ຅ະຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ແທຂຌຶໄ ນົື ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌ
ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓແີ ທຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎຑຍ຺ ທໃ າ ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ບຸຌນະຑູຓຂຌຶໄ 10 ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ິ
ຖງິ າ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຎະຓາຌ 2-3 ຽ຋ໃ າ຺ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຃ີ ທາຓຊໃ ເີ ຌກາຌຉາ່ ກຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຑຼຄ 1%.

ຘະນຸົຍຏ຺ຌຂບຄບຸຌນະຑູຓຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ ຘາຓາຈເຆ຋ໄ ຈິ ຘະຈກີ າຌຉ່າ ຾ຖະ
ກາຌກະ຅າງຑະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຂີ ບຄບະຌຸຑາກ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓຉໃ າຄໂບະ຋ຍິ າງແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ບຸຌນະຑູຓ
຅ະຽປຈັ ເນບໄ ະຌຸຑາກຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຉໃ ຖະບະຌຸຑາກຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຾ຖະ ຽປຈັ ເນ຅ໄ າ່ ຌທຌ
ບະຌຸຑາກ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຘີ ູຄຑ຋່ ໃ ຅ີ ະຉ່າກຌັ ຾ຖທໄ ແຈຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄຽ຋ໃ າ຺ ກຍ ນົື ນົາງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າ
ຓຌັ ຽຑໃ ີຓຂຌຶໄ ຌ່າຽປຈັ ເນກໄ າຌຉ່າກຌັ ຂບຄບະຌຸຑາກ຋ໃ ຽີ ຎັຌຏຌ຺ ຘ່າຽຖຈັ (ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ) ຽຑໃ ຓີ ນົາງຂຌຶໄ ນົື
ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແທຂຌຶໄ ຌຌັໄ ຽບຄ ຾ຖະ ຃ທາຓ຋ໃ ເີ ຌກາຌຉ່າກຌັ ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ 1% ກ່ຓຘີ ໃ ທຌຆໃ ທງຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ິ
ຖງິ າຽກຈີ ແທຂຌຶໄ ຾ຉໃ ຍໃ ່຾ຓໃ ຌຘາຽນຈນກົັ .

຃຅ື າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຘີ ູຄຑ່຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ Page 242
+ ຃ຑື ະຖຄັ ຄາຌ ຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຘີ ູຄຑ຋່ ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC

E ຃ຑື ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຅ີ າ່ ຌທຌຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ຋ໃ ຿ີ ຓຽຖກູຌຉບໄ ຄຓ຾ີ ຖທໄ ຽປຈັ ເນກໄ າຌ

ຉ່າກຌັ ແຈຑໄ ະຖຄັ າຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ນົື ນາົ ງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ກ່ ່າຓຌັ
຅າກປູຍ ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຉີ ່າກຌັ ຾ຖທໄ ແຈຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ນົື ນາົ ງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ (Ea) ນົື ຉ່າກຌັ
຾ຖທໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ຿ໄ ຓຽຖກູຌຌຌັໄ ຅ະຉບໄ ຄຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ດີ ໃ າຄຌບໄ ງຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ E ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຉີ ່າ
ກຌັ ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈໄ ແຈ຾ໄ ກໃ ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ E ຉາກຌັ ນົື ຿ຓຽຖກຌູ ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ
ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ນີ ົາງກທໃ າ E ນົາງຉ່າກຍັ ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຌີ ບໄ ງກທໃ າ E ຌບໄ ງ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ ຆໃ ຄຶ
ບຸຌນະຑູຓ຋ໃ ຘີ ູຄກທໃ າຓ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກູຌ(ບະຌຸຑາກ) ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຘີ ູຄຑ່( ນົາງກທໃ າບຸຌນະຑູຓ
ກາຌຉາ່ ກຌັ ຂບຄ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌຏຌ຺ ຘ່າຽຖຈັ ນົື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ຋ໄ ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ ຅ໃ ຄຶ ນົາງກທໃ າ຋ໃ ບີ ຸຌນະ
ຑູຓ ຾ຖະ ບຸຌນະຑູຓ ຿ຓຽຖກູຌງຄັ ຉ່າກຌັ ນົາງ຃ຄັໄ ກທໃ າ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌຏຌ຺ ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌ
ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ ນາົ ງກທໃ າ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ .

຅າກປູຍ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ ຓ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກູຌ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ ນົນື ົາງກທໃ າEຆໃ ຄຶ ຉ່າກຌັ ຾ຖທໄ
ແຈຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ າຉຄັໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ນົື ນົາງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ (Ea) ນົາງກທໃ າ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ ຊາໄ ຿ຓຽຖກູຌ
ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ E ຉ່າກຌັ ຅ະແຈຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ າຉຄັໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ (Ea) ຑ່ຈ.ີ

5.6 ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ (Catalyst) ຾ຖະ ຉທ຺ ໜໃ ທຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ (Inhibitor)
ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ (Catalyst) ເຌຍາຄກຖ່ ະຌກີ າຌຽຑໃ ຓີ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉຖິ ງິ າ຿ຈງກາຌຽຑໃ ຓີ ບຸຌ

ນະຑູຓ ນົື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ບາຈຍໃ ່ຽໝາະຘຓ຺ ເຌ຋າຄຎະຉຍິ ຈັ ທ຋ິ ຋ີ ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຋ໃ ຘີ ຸຈ຃ື
ກາຌຉໃ ຓື ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖຄ຺ ແຎຽຆໃ ຌັ : ກາຌກຼຓ຾ກ໅ຘບບກຆຽີ ຅ຌ (O2) ຅າກກາຌຽຏາ຺ ແໝ຿ໄ ຑ຾຋ຘຆຼຓ຃່ົ
ຽຕຉ (KClO3) ຅ະແຈໄ O2 ຃ໃ ບຌຂາໄ ຄຆາໄ ຾ຉໃ ຊາໄ ຉໃ ຓື ຾ຓຄກາຌຘິ ແຈບບກແຆຈ໇ (MnO2) ຖຄ຺ ແຎຌ່າMnO2຅ະ
ຆໃ ທງຽຖໃ ຄັ ເນຽໄ ກຈີ O2 ແຈແໄ ທຂຌຶໄ ຾ຉໃ ຘຸຈ຋າໄ ງ຾ຖທໄ ຓຌັ ຽບຄ຅ະຍໃ ່ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຓຑີ ຼຄ KClO3 ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຋ໃ ີ
ຎໃ ຼຌຽຎັຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຃ື KCl ຾ຖະ O2 ຽປາ຺ ຅ໃ ຄຶ ເນ຃ໄ ທາຓໝາງຂບຄຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າທໃ າຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ
ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘຸຄຂຌຶໄ ຿ຈງ຋ໃ ຋ີ າຈຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘາຓາຈກຍັ ຃ຌື ຘໃ ູປູຍຽຈຓີ ແຈ.ໄ ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າບາຈ຅ະຽຂາ຺ໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ຖທໄ ຽຎັຌ຋າຈຓຈັ ຋ະງຌັ (intermediate) ຾ຉໃ ກໃ ່຅ະກຍັ ຃ຌື ປູຍ

ຽຈຓີ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າງໃ ບງຂຌັໄ ຉໃ ່ແຎ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 243

ກາຌບະ຋ຍິ າງທໃ າຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌຎັຈແ຅຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ກໃ ່ງຄັ ຃ຄ຺ ຉບໄ ຄ
ເຆ຋ໄ ຈິ ຘະຈກີ ຌັ ຉ່າກຌັ ຾ຖະ ກຕາຒກາຌກະ຅າງບະຌຸຑາກຂບຄ຾ຓກຆຽ໇ ທຖ-຿ຍຖຆຓ໇ ຌັ ຌຽ໇ ຆໃ ຌັ ຈຼທກຍັ ກາຌ
ຎໃ ຼຌ຾ຎຄບຸຌນະຑູຓຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ປູຍ຋າ່ ບຈິ ຽຎັຌປູຍ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຃ຸຌໄ ຽ຃ງີ ກຌັ ຈ຾ີ ຖທໄ ຘໃ ທຌປູຍ຋ຘີ ບຄຽຎັຌກຕາຒກາຌ຾຅ກ຅າງຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄບະ
ຌຸຑາກຽຓໃ ບື ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຘຄັ ຽກຈແຈທໄ ໃ າຓຍີ າຄດໃ າຄຎໃ ຼຌແຎຘໃ ຄິ ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎກໃ ່຃ຉື ່າ຾ໜໃ ຄຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່
ກ່າຓຌັ ຽຖໃ ບື ຌຓາ຋າຄຆາໄ ງນົາງຂຌຶໄ ຅າ່ ຌທຌບະຌຸຑາກ຋າຄຂທາຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ຓນີ ົາງຂຌຶໄ ຅ໃ ຄຶ ຽຑໃ ຓີ ຿ບ
ກາຈເນບໄ ະຌຸຑາກຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌເຆຉໄ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄຶ ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຌຌັໄ ຽບຄ.

ຂ຃່ໄ ທາຓຖະທຄັ : ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຍໃ ແ່ ຈຽໄ ຎັຌຉທ຺ ນຸົຈ ນົື ຽປຈັ ເນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ນຸົຈຖຄ຺ ຾ຉໃ ຽຎັຌທຊິ ີ
(pathway)ນົື ຽຘຌັໄ ຋າຄຽຖບື ກຆໃ ຄຶ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌກໃ ກ່ າ່ ຓຌັ ຉໃ າ່ ກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ກ່ ່າຓຌັ ຽຈຓີ ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຾ຌທຌແີໄ ຈກໄ ໃ ຽ່ ຑາະ
ທໃ າບະຌຸຑາກ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄ (ດໃ ູ຾ຖທໄ ) ກໃ ່ງຄັ ຘາຓາຈຉໃ າ່ ກຌັ ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຘີ ະຑາທະຽຈຓີ ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ.ໄ

ຊາໄ ຑ຅ິ າຖະຌາກຕາຒກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຽຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈາ່ ຽຌຌີ ແຎ ຅ະຽຎັຌຈໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ
ຘຓ຺ ຓຸຈທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາຽຎັຌ K ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ຽຎັຌ Ea ຈໃ ຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ :

ຊາໄ ເຘໃ ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖຄ຺ ແຎຌາ່ ຅ະແຈ຃ໄ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາ Kc ຆໃ ຄຶ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາຽຓໃ ບື ຊກື ຽຖໃ ຄັ
(catalytic rate constant).

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຊີ ກື ຽຖໃ ຄັ ຅ະຘູຄກທໃ າບຈັ ຉາຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຽຑາະທໃ າ ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ິ
ຖງິ າ຅ະຆໃ ທງຽຑໃ ຓີ ຽຘຌັໄ ຋າຄ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌກໃ ກ່ ່າຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ ານຸຈົ ຖຄ຺ ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຘູຄຂຌຶໄ ຾ຉໃ ຑະຖຄັ ຄາຌຖທຓຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຑະຖຈິ ຉະຑຌັ ຅ະຍໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄເຌກຕາຒ.

ກຕາຒຘະ຾ຈຄກາຌຎຼຍ຋ຼຍຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
(ກ) ຽຓໃ ບື ຍໃ ່ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ (ຂ) ຽຓໃ ບື ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

຅າກກຕາຒຽປາ຺ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ Eaນຸົຈຖຄ຺ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ່ກ່າຓຌັ ນຸົຈຖຄ຺ ນຸົຈຖຄ຺
຋ຄັ ຎະຉກິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ແຎ຋າຄໜາໄ ຾ຖະ ດບໄ ຌກຍັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄຶ ຽຑໃ ຓີ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
຋ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ແຎ຋າຄໜາໄ ຾ຖະ ດບໄ ຌກຌັ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 244

ຍຈ຺ ຽຐິກນຈັ ຋າໄ ງຍຈ຺

ຑາກຎາຖະແຌ
1. ຂ່ເໄ ຈຽຎັຌຽນຈຏຌ຺ ຊກື ຉບໄ ຄ຋ໃ ຘີ ຸຈຽຑໃ ບື ຘະ຾ຈຄທໃ າບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓ
ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ?
ກ. ຿ຓຽຖກູຌຂບຄ຋າຈຌຌັໄ ຅ະຓກີ າຌຉ່າກຌັ ນາົ ງຂຌຶໄ
ຂ. ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຈຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ
຃. ຽປຈັ ເນຑໄ ະຖຄັ ຄາຌກາຌກະຉຸຌໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ
ຄ. ຿ຓຽຖກຌູ ຍາຄຘໃ ທຌຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄຂຌຶໄ
2. ເຌກາຌຘກຶ ຘາຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຿ີ ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎຓກັ ຉບໄ ຄກາຌເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌຶໄ ແທ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຽທຖາຽປຈັ ກາຌ
຋ຈ຺ ຖບຄ຅ໃ ຄຶ ຓກັ ຽປຈັ ຾ຌທເຈ?
ກ. ບໃ ຸຌເນປໄ ບໄ ຌຽຑໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ບໃ ຸຌນະຑູຓ
ຂ. ເຆ຋ໄ າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຘູຄ

຃. ເຆທໄ ຋ິ ຃ີ ຌ຺ ດໃ າຄຘະໝໃ ່າຘະຽໝີ

ຄ. ເຆທໄ ຋ິ ຂີ 1່ໄ ,2 ຾ຖະ 3

3. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຍັ ຂບຄ X Y ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌກາຌກະຉຸຌໄ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ 100 kJ/mol

ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌກາຌກະຉຸຌໄ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຌັ 75kJ/mol ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ X Y ຌຽີໄ ຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ຆະຌຈິ ເຈ?

ກ. ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ 25 kJ/mol

ຂ. ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ 175 kJ/mol

຃. ຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ 25 kJ/mol

ຄ. ຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ 175 kJ/mol
4. ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄເຌຂເ່ໄ ຈຓບີ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຘີ ູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈ຋ໃ ບີ ໃ ຸຌນະຑູຓຈຼທກຌັ

ກ. ເຘໃ ຾ຏໃ ຌຘຄັ ກະຘີ 1 ບຌັ ໜກັ 1 g ຖຄ຺ ເຌບາຆຈິ HCl 0,1 mol/dm3

ຂ. ເຘໃ ຾ຏໃ ຌຘຄັ ກະຘີ 2 ບຌັ ໜກັ 0,5 g ຖຄ຺ ເຌບາຆຈິ HCl 0,2 mol/dm3

຃. ເຘໃ ຘຄັ ກະຘຏີ ຄ຺ ຖະບຼຈໜກັ 1 g ຖຄ຺ ເຌບາຆຈິ HCl 0,1 mol/dm3

ຄ. ເຘໃ ຘຄັ ກະຘຏີ ຄ຺ ຖະບຼຈໜກັ 1 g ຖຄ຺ ເຌບາຆຈິ HCl 0,2 mol/dm3
5. ຉາຓ຋ຈິ ຘະຈກີ າຌຉ່າກຌັ ຂບຄ຿ຓຽຖກູຌ ຾ຖະ ຋ຈິ ຘະຈກີ າຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ຂີ ບຄກາຘຂ່ເໄ ຈຽຎັຌຂຌັ ຉບຌ຋ໃ ກີ ່າຌຈ຺

ບຈັ ຉາ຃ທາຓແທຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖທຓ
ກ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂຌັ ຉບຌງໃ ບງ຋ໃ ຈີ າ່ ຽຌຌີ ແຎຆາໄ ຋ໃ ຘີ ຸຈ
ຂ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂຂັໄ ຉບຌງໃ ບງຈ່າຽຌຌີ ແຎແທ຋ໃ ຘີ ຸຈ

຃. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂຌັໄ ຉບຌງໃ ບງ຋່າບຈິ

ຄ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌໃ ບງຂຌັໄ ຉບຌຘຸຈ຋າໄ ງ
6. ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຌ່າຽຑາະຽນຈຏຌ຺ ຂ່ເໄ ຈ (ເນຉໄ ບຍຂ່຋ໄ ໃ ຊີ ກື ຋ໃ ີ

ຘຸຈ)

ກ. ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກູຌຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ນົາງ
ຂ. ຿ຓຽຖກຌູ ຋ໃ ຓີ ຖີ ຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ຉາ່ ກຌັ ນາົ ງຂຌຶໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 245

຃. ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຽຖກຌູ ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ນົາງ ຾ຖະ ຓກີ າຌຉ່າກຌັ ນົາງ
ຂຌຶໄ

ຄ. ຿ຓຽຖກຌູ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຘູຄກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ຾ຖະ ຉ່າກຌັ ນົາງຂຌືໄ ດໃ າຄ

ຊກື ຋ຈິ ຋າຄ
7. ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຂ່ເໄ ຈ຋ໃ ຘີ ຌັ ຌຊິ າຌແຈທໄ ໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ

ກ. C (s) + O2(g) CO2(g)

ຂ. CCl4(g) C (s) + 2Cl2(g)

຃. 2H2 (g) + O2(g) 2H2O (g)

ຄ. C (s) +2H2(g) CH2(g)

8.຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄທຈັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຿ຈງກາຌ຅ຍັ ຽທຖາຉຄັໄ ຾ຉໃ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅ຌ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘຌີໄ ຘຸຈ

ຖຄ຺ ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓຉໃ າຄກຌັ ຑຍ຺ ທໃ າແຈຏໄ ຌ຺ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ບຸຌນະຑູຓ( °c ) ຽທຖາ຋ໃ ເີ ຆໄ ( ທຌິ າ຋ີ )

16 400

40 50
56 12.5
ບຈັ ຉາ຃ທາຓແທຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌ຅ີໄ ະຽຑໃ ຓີ ຽຎັຌ 2 ຽ຋ໃ າ຺ ຅ະຽຑໃ ຓີ ບຸຌນະຑູຓຂຌຶໄ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈ?

ກ. 8°c ຂ. 10°c

຃. 12°c ຄ. 16°c

9.ຽຓໃ ບື ເຘໃ 1M HCl 25cm3ຖຄ຺ ເຌນຌີ ຎູຌຽຓຈັ ຌບໄ ງໂ຅ະຓກີ າຘ຃າຕຍ໇ ບຌແຈບບກແຆຈຽ໇ ກຈີ ຂຌຶໄ ກາຌຎໃ ຼຌ

຾ຎຄເຌຂເ່ໄ ຈ຋ໃ ຅ີ ະຍໃ ຽ່ ປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ

ກ. ເຆໄ 1 M HCl 100cm3

ຂ. ເຆໄ 2 M HCl 25 cm3
຃. ເຆ2ໄ M HCl 50 cm3

ຄ. ຍຈ຺ ນຌີ ຎູຌເນຽໄ ຎັຌຏຄ຺ ຖະບຼຈ
10. ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ Mg (s) + 2HCl (aq) MgCl2 (aq) + H2 (g)຿ຈງຑຍ຺ ທໃ າຽຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ເກ຅ໄ ະຘຌີໄ ຘຸຈຌຌັໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ກາຘແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຋ຄັ ຌກີໄ ໃ ່ຽຑາະທໃ າ:

ກ. ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຖທຓຉທ຺ ກຌັ ກຍັ ຽຎັຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນາົ ງຂຌຶໄ

ຂ. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນຸົຈຖຄ຺
຃. ບຸຌນະຑູຓ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ະນຸຈົ ຖຄ຺ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຑະຖຄັ ຄາຌຊກື ເຆແໄ ຎ
ຄ. ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຽປຈັ ໜາໄ ຋ໃ ຽີ ຎັຌຉທ຺ ຂຈັ ຂທາຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ຑາກບຈັ ຉະແຌ

1. ເຌຖະນທໃ າຄກາຌຽກີຈຎະຉິກິຖິງາຽ຃ຓີຕີຈັກຆັຌ-ບບກຆິຽຈຆັຌ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂບຄ Fe3+ ນຸົຈຖ຺ຄແຎ
0,030mol/dm3 ເຌຽທຖາ 1 ທຌິ າ຋ີ ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາບຈັ ຅າກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ?ີ

2. CH3OH ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຾ກ໅ຘແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຃່ົແຕຈເ໇ ນ຋ໄ າຈ CH3Cl ກຍັ H2O ຽຓໃ ບື ທຈັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ
ຂບຄ HCl ເຌຂະຌະ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈຏໄ ຌ຺ ຈໃ ຄັ ຘະ຾ຈຄເຌຉາຉະຖາຄຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 246

ຽທຖາ (s) ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ HCl (mol/dm3)

0 1,85

80 1,66

159 1,53

314 1,31

628 1,02
຅ໃ ຄ຺ ຃າ່ ຌທຌນາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽຖໃ ງ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຌ຾ຉໃ ຖະຆໃ ທຄ?

3. ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ 2HCl(aq) + CaCO3(s) CaCl2(aq) + H2O(l) + CO2(g)
ເຌຽທຖາ 5 ທຌິ າ຋ຓີ ີ H2O ຽກຈີ ຂຌຶໄ 13,5 cm3 ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຂບຄ H2O ຾ຖະ CO2 ຽຎັຌ

g/s ກາຌຈ຺ ເນ຃ໄ ທາຓໜາ຾ໜຌໄ ຂບຄຌາ່ໄ = 1g/cm3 (H=1, C=14, Cl=35,5, Ca=40)
4. ຽຓໃ ບື ຎະຘຓ຺ ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ແປ຿ຈຕ຃ົ່ຕກິ ກຍັ ຋າຈຖະຖາງ຿ຆຈຼຓແ຋຿ບຆຖັ ຽຒຉ ຅ະຽກຈີ ຑກຶ ຓາຈຂຌຶໄ

ຈໃ ຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ :

2HCl(aq) + Na2S2O3(aq) 2NaCl(aq) + H2O(l) + SO2(g) + S(s)
ຊາໄ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຂບຄຓາຈ = 0,4 g/s ຈີ່ ງຆບກນາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ SO2 ຽຎັຌ dm3/s ທຈັ ຍ່ຖຓິ າຈ຋ໃ ີ

STP (S=32)
5. ຽຓໃ ບື ດໃ ບຌນົທຈ Mg ຅າຌທຌນົາງຽກຌີ ຑ່ຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງບາຆຈິ ແປ຿ຈຕ຃່ົຕກິ ຅ະຽກຈີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ

ຆໃ ຄຶ ຘະ຾ຈຄຈທໄ ງຘຓ຺ ຏຌ຺ :

Mg(s) + 2HCl(aq) MgCl2(aq) + H2(g)
຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌກຕາຒຘະ຾ຈຄກາຌຎໃ ຼຌ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ Mg, HCl, H2 ຉໃ ່ຽທຖາ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 247

ຍຈ຺ ຋7ີ

ຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓີ

I. ຎະຉກີ ຖິ ງີ າຏຌັ ກຍັ ແຈໄ

ຘຓ຺ ຈຸຌ ໝາງຽຊີຄ ຑາທະ຋ໃ ຂີ ະຍທຌກາຌຘບຄຂະຍທຌກາຌ ຽຆໃ ຄີ ຓ຋ີ ຈິ ຋າຄຉຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ ຽກຈິ ຂຌືໄ ຈທໄ ງ
ບຈັ ຉາແທຽ຋ໃ າ຺ ໂກຌັ ຽຆໃ ຌັ ຌາ່ໄ ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຂບຄ຾ນທົ ເຌຑາຆະຌະຎິຈກາງຽຎັຌບາງຌາ່ໄ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎບາງຌ່າໄ
ກ່຅ະກໃ ຌັ ຉທ຺ ກຍັ ຓາຽຎັຌຂບຄ຾ນົທບກີ ຽຓໃ ບື ຽຊຄີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຃ທາຓແທຂບຄກາຌກາງຽຎັຌຂບຄບາງຌ່າໄ ຅ະຽ຋ໃ າ຺
ກຍັ ຃ທາຓແທ຋ໃ ຌີ າ່ໄ ຎໃ ຼຌກຍັ ຓາຽຎັຌຂບຄ຾ນທົ ຾ຖະ ຂະຍທຌກາຌ຋ຄັໄ ຘບຄຌ຅ີໄ ະຽກຈິ ຂຌືໄ ຉະນົບຈຽທຖາ ຽບຌີໄ ທໃ າ:

ຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ .

ຌາ່ໄ (ຂບຄ຾ນົທ) ບາງຌາ່ ໄ

ກາຌກາງຽຎັຌບາງຂບຄຌ່າໄ ຾ຖະ ກາຌ຋ໃ ບີ າງຌ່າໄ ກໃ ຌັ ຉທ຺ ຓາຽຎັຌຂບຄ຾ນົທຌຌັໄ ຅ະຽກຈິ ຂຌືໄ ຉະນົບຈ

ຽທຖາ ຽປາ຺ ບາຈ຅ະຽຍໃ ຄີ ຍໃ ຽ່ ນຌັ ຾ຉໃ ຅ະຘຄັ ຽກຈແຈທໄ ໃ າຖະຈຍັ ຂບຄ຾ນົທເຌຑາຆະຌະຎິຈ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຊາໄ ຽປາ຺ ຎໃ ບງເນຌໄ າ່ໄ

ຖະຽນງເຌຑາຆະຌະຽຎິຈຌາ່ໄ ຅ະຖະຽນງກາງຽຎັຌກາງ຅ຌ຺ ໝຈ຺ ຌຌັໄ ກໃ ່ໝາງຽຊຄີ ຍໃ ຽ່ ກຈິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ.

ກາຌຽກິຈຘຓ຺ ຈຸ ຌຌັຌໄ ຽກິຈຂືຌໄ ແຈຖໄ ະນທໃ າຄ຋າຈນົາງຘະຊາຌະຈທໄ ງກຌັ ຽຆໃ ັຌ: ກາຌຽກິຈຘ຺ຓຈຸ ຌ

ຖະນທໃ າຄຂບຄ຾ຂຄກຍັ ຂບຄ຾ນົທ ຂບຄ຾ຖທກຍັ ກ໅າຘ ຂບຄ຾ຂຄກຍັ ກ໅າຘ ຾ຖະ ກາຌຈ່າຽຌຌີ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

ຂບຄຖະຍຍ຺ ຌຌັໄ ບາຈຽກຈິ ຂຌືໄ ແທໄ ນົື ຆາໄ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌກໃ ່ຽຎັຌຏ຺ຌຓາ຅າກນົາງຎັຈເ຅ຈທໄ ງກຌັ
ຽຆໃ ຌັ : ບໃ ຸຌນະຑຸຓ,຃ທາຓຈຌັ , ຘໃ ຄີ ຋ໃ ກີ ໃ າທຓາຌ຅ີໄ ະແຈກໄ ໃ າທຽຊຄີ ຖາງຖະບຼຈຉໃ ່ແຎ.

ເຌກາຌຘກື ຘາກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄຽ຃ຓເີ ຌຍຈ຺ ປຼຌ຋ໃ ຏີ ໃ າຌຓາຌຌັໄ ຽປາ຺ ຅ະປູທໄ ໃ າຽຓໃ ບື ຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽ຃ຓີ

ຌຌັໄ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະຊກື ເຆແໄ ຎຽຖໃ ບື ງໂ ຾ຖະ ແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຓາ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈຊາໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ
ຽກຈິ ຂຌືໄ ດໃ າຄຘຓ຺ ຍຸຌ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະຊກື ເຆ຅ໄ ຌ຺ ຓຈ຺ ແຎ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຆະຌຈິ ຌ຅ີໄ ະຍໃ ່ຽກຈິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂຌືໄ ຉທ຺ ດໃ າຄ

ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽ຃ຓຓຍີ ໃ ່ຽກຈິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌແຈ຾ໄ ກໃ : ກາຌຽຏາ຺ ຖທຈ຾ຓກັ ຌຆິ ຼຓເຌບາກາຈ.

2Mg + O2 2MgO
ຖທຈ຾ຓກັ ຌຆິ ຼຓຊກື ຎໃ ຼຌຽຎັຌ຾ຓກັ ຌຆີ ຼຓບບກແຆຈ໇ ຽຆໃ ຄີ ຍໃ ຘ່ າຓາຈຎໃ ຼຌກຍັ ຓາຽຎັຌຖທຈແຈດໄ ໃ າຄຽຈຓີ
ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽກຈິ ຂຌືໄ ແຈດໄ ໃ າຄຘຓ຺ ຍູຌ.

຾ຉໃ ເຌຎະຉກິ ິຖີງາຽ຃ຓນີ ົາງໂ ຎະຉກິ ິຖີງາຌຌັໄ ຽຓໃ ບື ຎະຉິກິຖີງາຽ຃ຓີຈ່າຽຌີຌແຎ຅ຌ຺ ຽຊີຄ຅ຸຈໜໃ ືຄ
ຎະຓາຌຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ກໃ ຅່ ະຍຽ່ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ບກີ ຉໃ ່ແຎ ຍໃ ່ທໃ າຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະງຄັ ຃ຄ຺ ຓຽີ ນໃ ົບື ດໃ ູນົາງ
ຑຼຄຑ່ຽປາ຺ ຽບຌີໄ ຑາທະຌຌັໄ ທໃ າຽຎັຌກາຌຽກຈິ ຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓີ ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽ຃ຓ຅ີ ະຽກຈິ ດໃ າຄຍໃ ່ຘຓ຺ ຍູຌ ຉທ຺ ດໃ າຄ
ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ກຈິ ຂຌືໄ ດໃ າຄຍໃ ຘ່ ຓ຺ ຍູຌແຈ຾ໄ ກໃ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຖະນທໃ າຄ H2 ຾ຖະ I2 ແຈຽໄ ຎັຌ HI

H2 + I2 2HI

H2຅ະຖທຓຉທ຺ ກຍັ I2ແຈໄ HI ຾ຖະ HI ຘາຓາຈ຾ງກຘະຖາງກຍັ ຓາຽຎັຌ H2 ຾ຖະ I2 ແຈຽໄ ຓໃ ບື ຽທຖາ

ຏໃ າຌແຎ H2, I2 ຾ຖະ HI ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄຽ຃ຓີ ນົື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າໜໃ ຄື ບາຈ຅ະຽກຈິ ຘຓ຺ ຈຸຌ ນົື ຍໃ ່ຽກຈິ ຘຓ຺ ຈຸ ຂຌືໄ ດໃ ູ

ກຍັ ຑາທະຂບຄຎະຉກິ ຖິ ີງາເຌຂະຌະຌຌັໄ ກໃ ່ຽຎັຌແຈໄ ຉທ຺ ດໃ າຄ:ກາຌຽຏໃ ານຌີ ຎູຌ (CaCO3) ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘາຓາຈ
ຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ.ີໄ

CaCO3 (s) 8000C CaO (s) + CO2(g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 248

ຊາໄ ຽຏາ຺ ນຌີ ຎູຌເຌຑາຘະຌະຽຎິຈນຌີ ຎູຌ຅ະຎໃ ຼຌແຎຽຎັຌ CaO ຾ຖະ CO2 ແຎ຅ຌ຺ ໝຈ຺ ຿ຈງ຋ໃ ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າ
຅ະຽກຈິ ຂຌືໄ ດໃ າຄຘຓ຺ ຍູຌ ຍໃ ່ຓ຋ີ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽນໃ ົບື ດໃ ູ ຾ຉໃ ຊາໄ ຽຏໃ າ຺ ນຌີ ຎູຌເຌຑາຘະຌະຎິຈນຌີ ຎູຌຍາຄຘໃ ທຌ຅ະງຄັ ຃ຄ຺
ຽນໃ ບົື ດໃ ູ ຓຍີ າຄຘໃ ທຌ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎຽຎັຌ CaO ຾ຖະ CO2 ຍໃ ່ທໃ າ຅ະຽຏາ຺ ຈຌ຺ ຘໃ ່າເຈ ຋ຄັໄ ຌຽີໄ ຑາະ CaO(s) ຾ຖະ CO2 (g)
຋ໃ ຽີ ກຈິ ຂຌືໄ ຌຌັໄ ຅ະຖໃ ທຓຉທ຺ ກຌັ ກຍັ ຓາຽຎັຌ CaCO3 (s) ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເຌຑາຘະຌະຎິຈຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

CaO (s) + CO2(g)  CaCO3 (s)

ຑາຍ1: ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ CaCO3

(ກ) CaCO3຋ໃ ບີ ໃ ຸຌນະຑຸຓຓນີ ບໄ ຄ

(ຂ) CaCO3 (s) CaO (s) + CO2(g) ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ (ເຌຑາຘະຌະຎິຈ)

(຃)CaCO3 (s)  CaO (s) + CO2(g) ຍໃ ຽ່ ກຈິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ( ເຌຑາຆະຌະຽຎິຈ)

1. ຎະຉກິ ຖີ ງີ າຏຌັ ກຍັ ແຈໄ (Reversible reaction)

ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓໜີ ໃ ຄື ໂຌຌັໄ ຽຓໃ ບື ຑ຅ີ າຖະຌາຽຍໃ ຄີ ທໃ າຎະຉກິ ຖີ ງີ າ຅ະຽກຈິ ແຎແຈຘໄ ຌີໄ ຘຸຈ ນົື ຍໃ ່ຌຌັໄ ເນຊໄ ທື ໃ າ

ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽກຈິ ຂຌືໄ ດໃ າຄຉໃ ່ຽຌບືໄ ຄ຾ຖທໄ ຎະຉກີ ຖີ ງີ າ຅ະຽກຈິ ຘຓ຺ ຍູຌແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຾ຉໃ ເຌຍາຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າ

ຽຓໃ ບື ຽກຈິ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຾ຖທໄ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄກຍັ ຓາຽຎັຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ແຈໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌີໄ

ຽກຈິ ທໃ າ: ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຏຌັ ກຍັ ແຈ.ໄ
ຎະຉກິ ຖິ ີງາ຋ໃ ີ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຎໃ ຼຌແຎ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑັຌຽປາ຺ ຽບີຌໄ :ທໃ າຎະຉກິ ິຖີງາຂາໄ ຄໜາໄ (Forward

reaction)຾ຖະ ຎະຉກິ ິຖີງາ຋ໃ ີ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑັຌຎໃ ຼຌຓາຽຎັຌ຋າຈຉຄັໄ ຉ຺ຌໄ ຽບີຌໄ ທໃ າ: ຎະຉີກິຖີງາງບໄ ຌກັຍ

(Reverse reaction).
ຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າງບໄ ຌກຍັ ຌຂີໄ ຼຌ຾຋ຌຈທໄ ງຖູກຘບຌແຎ ຾ຖະ ກຍັ ( )

ຽຆຄີໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງີ າ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈໄ ຽຆໃ ຌັ :

1.ຎະຉກິ ຖິ ງີ າ N2 (g) + 3H2 (g) 2NH3 (g)

ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງີ າ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈໄ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຃ື

N2 (g) + 3H2 (g)  2NH3 (g)
຃ື N2 ຾ຖະ H2 ປໃ ທຓຉທ຺ ກຌັ ແຈໄ NH3 ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າງບໄ ຌກຍັ ຃ຎື ະຉກິ ຖິ ງີ າ຋ໃ ີ NH3 ຾ງກຘະນົາງ
ແຎຽຎັຌ N2 ຾ຖະ H2 ຈໃ ຄັ ຌ຃ີໄ :ື

2NH3 (g)  N2 (g) + 3H2 (g)
2.ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຂບຄຽນກົັ ກຍັ ຌາ່ໄ ຾ຖະ ຎະຉກີ ຖີ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຂບຄຽນກົັ ບບກແຆຈກ໇ ຍັ ແປ຿ຈຽ຅ຌ.

Fe (s) + H2O (g)  Fe3O4 (s) + 4H2 (g) (ຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ )

Fe3O4 (s) + 4H2 (g)  Fe (s) + H2O (g) (ຎະຉກິ ຖິ ງີ າງບໄ ຌກຍັ )
ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ປໃ ທຓແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

Fe (s) + H2O (g) Fe3O4 (s) + 4H2 (g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 249

຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຃ຽື ນກົັ (Fe) ຾ຖະ ບາງຌາ່ໄ (H2O) ຅ະຍໃ ່ໝຈ຺ ແຎ຅າກຖະຍຍ຺ ຍໃ ່ທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຈ່າຽຌຌີ ແຎ

ຈຌ຺ ຑຼຄເຈກຉ່ າຓຽຑາະ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຃ື ຽນົກັ ບບກແຆຈ໇ (Fe3O4) ຾ຖະ H2(g) ຅ະຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈກໄ ຍັ

ຓາຽຎັຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຃ື ຽນກົັ ຾ຖະ ຌາ່ໄ ແຈຽໄ ຆຌັ ກຌັ .
3.ຎະຉກິ ຖິ ງີ າ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ຂບຄແຈແຌ຿ຉຽ຅ຌຽຉຉະບບກແຆຈ໇ ກຍັ ແຌ຿ຉຽ຅ຌແຈບບກແຆຈຽ໇ ຓໃ ບື ບໃ ຸຌນະ

ຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຎໃ ຼຌແຎ.

N2O4 (l) 2NO2 (g)
(00 C) (800 C)

N2O4 ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ບີ ໃ ຸຌນະຑຸ ຓ 0 ຽຓໃ ບື ແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌຽຊີຄ 80 ຅ະຎໃ ຼຌແຎຽຎັຌກ໅າຘ

ຘຌີ າ່ໄ ຉາຌ຾ຈຄຂບຄກ໅າຘ NO2 ຾ຖະກ໅າຘ NO2 ຽຓໃ ບື ຽປຈັ ເນຽໄ ດັຌຖຄ຺ ກໃ ຎ່ ໃ ຼຌກຍັ ຓາຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ຃ື N2O4.

2. ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈໄ (Reversible change)

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຍາຄດໃ າຄຽກຈິ ຂຌືໄ ຾ຖທໄ ຘາຓາຈງບໄ ຌກຍັ ຘໃ ູຘະຑາທະຽຈຓີ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຉທ຺ ດໃ າຄກາຌ຋ໃ ີຂບຄ຾ນົທ

ຎໃ ຼຌຘະຊາຌະຽຎັຌບາງ ຾ຖະ ບາງກ຃່ ທຍ຾ໜຌໄ ກຍັ ຓາຽຎັຌຂບຄ຾ນົທດໃ າຄຽຈຓີ ກາຌ຋ໃ ຌີ າ່ໄ ກາງຽຎັຌບາງຌ່າໄ ຽຓໃ ບື

ແຈປໄ ຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ບາງຌາ່ໄ ກໃ ຌັ ຉທ຺ ກຍັ ຓາຽຎັຌຌາ່ໄ ຽຓໃ ບື ບໃ ຸຌນະຑູຓຖຈ຺ ຖຄ຺ ຌຽີໄ ຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ

ແຈໄ ຽຆໃ ຄີ ຽປາ຺ ບາຈ຅ະຂຼຌຘະ຾ຈຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

H2O (l)  H2O (g) (ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຂາໄ ຄໜາໄ )

H2O (g)  H2O (l) (ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄງບໄ ຌກຍັ )
ຽຆໃ ຄີ ຘາຓາຈຂຼຌຖກູ ຘບຌແຎກຍັ ( ) ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

H2O (g) H2O (l)
ຌບກ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຏຌັ ກຍັ ຂບຄຌ່າໄ ຋ໃ ກີ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຌງີໄ ຄັ ຓຖີ ະຍຍ຺ ບໃ ຌື ໂ ບກີ ນົາງຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ

ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຏຌັ ກຍັ ແຈໄ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌ຋ໃ ຽີ ກບຶ ກຌີ (NaCl) ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຖະຖາງເຌເຌຌາ່ໄ ຽກຈິ ກາຌ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌ

຿ຆຈຼຓແບບບຌ (Na+) ຾ຖະ ຃່ແປແບບບຌ (Cl-) ຾ຖະ ກາຌຉກ຺ ຑກື ຂບຄ຿ຆຈຼຓແບບບຌກຍັ ຃ແ່ ປແບບບຌ
ກຍັ ຓາຽຎັຌ຿ຆຈຼຓ຃່ແປ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

NaCl (s)  Na+ (aq) + Cl- (aq) (ກາຌ຾ຉກຉທ຺ )

Na+ (aq) + Cl- (aq)  NaCl (s) (ກາຌຉກ຺ ຑກຶ )

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຌຽີໄ ຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຏຌັ ກຍັ ຋າຈ຾ຂຄແຎຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ຋າຈ຾ນົທຎໃ ຼຌກຍັ ຓາ

ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຂຼຌຘະ຾ຈຄແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ Na+ (aq) + Cl- (aq)

NaCl (s)

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋1ີ : ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽີ ກຈິ ຂຌືໄ ເຌຖະຍຍ຺ ເຈຉໃ ແ່ ຎຌີໄ ຖະຍຍ຺ ເຈຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຾ຍຍຏຌກຍັ ແຈເໄ ຌຑາທະ຋ໃ ີ

ກ່າຌຈ຺ ເນ.ໄ
ກ. ກາຌຽຏາ຺ ຑກື ຃ບຍຽຎີປ໇ (II) ຆຖັ ຽຒຈເຌນບົ ຈ຋ໃ ຎີ ິຈຆະຌຈິ .

ຂ. ຍານົບຈເຌຽ຋ຕີ ຿໇ ຓຓຽີ ຉຕີ .໇
຃. ຊທໄ ງ຾ກທໄ ເຘຌາ່ໄ ຾ຂຄຉຄັໄ ຊຓີໄ ແທເໄ ຌນບໄ ຄ.
ຄ. ກາຌຽຏາ຺ ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓຽຎີປ຾໇ ຓຄກາຽຌຈເຌຊທໄ ງກະຽຍບືໄ ຄ.

຅. ກະຉກິ ເຘໃ ຌາ່ໄ ປບໄ ຄຖຄ຺ ແຎ຾ຖທໄ ຎິຈຐາ຾ໜຌໄ .
ຘ. ຌາ່ໄ ບຈັ ຖຓ຺ ເຌຂທຈ຋ໃ ງີ ຄັ ຍໃ ແ່ ຈຽໄ ຎິຈຐາ.
ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌຏຌັ ກຍັ ແຈ຃ໄ ຖື ະຍຍ຺ ເຌຂ່ໄ ກ ຂ ຅ ຾ຖະ ຘ .
ກ. ກາຌຽຏາ຺ ຑກື ຂບຄ຃ບຍຽຎີຕ໇ (II) ຆຖັ ຽຒຘເຌນຖບຈ຋ໃ ຎີ ິຈຆະຌຈິ ຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ຍແຈ.ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 250

CuSO4 .5H2O CuSO4 + 5H2O
ຘຌີ າ່ໄ ຽຄຌີ ຘຂີ າທ

ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌກຍັ ຑກື ຂບຄ຃ບຍຽຎີຕ໇ (II) ຆຖັ ຽຒຘຽຆໃ ຄີ ຓຘີ ຌີ ່າໄ ຽຄຌີ ຅ະຊກື ຈຄື ບບກ຅າກຑກື ແຈໄ

ຽຎັຌ CuSO4 ຽຆໃ ຄີ ຓຘີ ຂີ າທ ຽຓໃ ບື ດຸຈເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌຌ່າໄ ຅ະປໃ ທຓກຍັ CuSO4 ກຍັ ຓາກາງຽຎັຌ CuSO4 .5H2O

ຽຆໃ ຄີ ຓຘີ ຌີ າ່ໄ ຽຄຌີ .

ຂ. ຍານົບຈເຌຽ຋຿ີ ຓຓຽິ ຉຕີ ຽ໇ ຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ີຏຌັ ກຍັ ແຈໄ ກາຌກາງຽຎັຌບາງຂບຄຍານົບຈ ຾ຖະ

ກາຌ຋ໃ ບີ າງຍານົບຈຎໃ ຼຌກຍັ ຓາຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທຌຌັໄ ຃ກື າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈ.ໄ

຃. ຊທໄ ງ຾ກທໄ ເຘໃ ຌາ່ໄ ຾ຂຄຉຄັໄ ຊຓີໄ ແທເໄ ຌນບໄ ຄຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຾ຍຍຏຌັ ກຍັ ຍໃ ແ່ ຈໄ ຌາ່ໄ ຾ຂຄ຅ະຖະຖາງເຌ

ຌາ່ໄ ຍໃ ່ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄກຍັ ຓາຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄແຈ.ໄ

ຄ. ກາຌຽຏາ຺ ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓຽຎີຕ຾໇ ຓຄກາຽຌຈເຌຊທໄ ງກະຽຍບືໄ ຄຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງີ າຏຌັ ກຍັ ຍໃ ່ແຈ.ໄ

KMnO4 MnO2 + O2

O2຅ະ຾ຑໃ ບບກແຎຘໃ ູບາກາຈ.
຅. ກະຉກິ ເຘໃ ຌ່າໄ ປບໄ ຌຖຄ຺ ແຎ຾ຖທໄ ຎິຈຒາ຾ໜຌໄ ຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ີຏຌັ ກຍັ ແຈ຃ໄ ຽື ຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ
ຖະນທໃ າຄບາງຌາ່ໄ ຽຎັຌຌາ່ໄ ຾ຖະ ຅າກຌາ່ໄ ຽຎັຌບາງຌາ່ໄ ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌຘະຑາທະ.

H2O (g) H2O (l)

ຘ.ເຌຂທຈຌາ່ໄ ບຈັ ຖຓ຺ ຋ໃ ງີ ຄັ ຍໃ ່ຽຎິຈຐາຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຏີ ັຌກຍັ ແຈຌໄ ່າໄ ຌຌັໄ ຅ະປທຓດໃ ູກຍັ ກ໅າຘ CO2

ຽຎັຌບາຆຈິ ຃າຕຍ໇ ່ຌກິ H2CO3 ຽຆໃ ຄີ ກ໅າຘ CO2 ຌຍີໄ າຄຘໃ ທຌ຅ະໜີບບກແຎເຌ຋ໃ ທີ ໃ າຄຽໝບຶ ຖະຈຍັ ຌ່າໄ ບຈັ ຖຓ຺ ເຌ

ຂທຈ ຾ຖະ ກ໅າຘ CO2 ຍາຄຘໃ ທຌກໃ ່຅ະຖະຖາງກຍັ ຖຄ຺ ຓາເຌຌາ່ໄ ບຈັ ຖຓ຺ ບກີ .

H2CO3 (aq) H2O (l) + CO2 (g)
ບາຆຈິ ຃າຕຍ໇ ່ຌກິ ກ໅າຘ຃າຕຍ໇ ບຌແຈບບກແຆຈ໇

3. ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າງບໄ ຌກຍັ .

ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າ ໝາງຽຊຄີ ຃ທາຓແທຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າຉໃ ່ໝໃ ທງຽທຖາ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ຸກຎະຉກິ ຖິ ງີ າ
ງບຓຓ຃ີ ທາຓແທ ນົື ຆາໄ ເຌກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຍາຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າບາຈຽກຈິ ຂຌືໄ ແທ ນົື ຍາຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າບາຈຽກຈິ
ຂຌືໄ ຆາໄ ນົາງເຌຎະຉກິ ຖິ ງີ າໜໃ ຄື ຃ທາຓແທ ນົື ຆາໄ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຈຂໄ ຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ບໃ ຸຌນະຑຸຓຓກີ າຌເຆຉໄ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າ (catalyst) ຾ຖະ ຋່າຓະຆາຈ ນົື ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄຉທ຺ ຋າຈ຋ໃ ີ

ຽຂາ຺ໄ ຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າຽບຄ.
ຊາໄ ຑ຅ິ າຖະຌາຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ

A + B  C + D (ຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎ຋າຄໜາໄ )

ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ  [A] [B]

C + D  A + B (ຎະຉກິ ຖິ ງີ າງບໄ ຌກຍັ )

ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ  [C] [D]
ຽຓໃ ບື ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ A ຾ຖະ B ຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າກຌັ ບຈັ ຉາ຃ທາຓແທ຋ໃ ີ A ຾ຖະ B ຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ
ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຎະຉິກຖິ ີງາຂຌືໄ ດໃ ູກັຍ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຸ ຌໄ ນົື ຅່າຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈ A ຾ຖະ B ຽຓໃ ບື ຎະຉິກຖິ ງິ າ
ຈ່າຽຌຌີ ແຎແຈຽໄ ທຖາໜໃ ຄື ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຋່າຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ນຸົຈຖຄ຺ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ

຋າຄໜາໄ ນຸຈົ ຖຄ຺ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 251

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຽຎັຌຘູຌ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ
ຂບຄ C ຾ຖະ D ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຏຌັ ກຍັ ແຈຌໄ ີໄ ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎ຋າຄໜາໄ ຅ະ຃ໃ ບງໂນຸົຈຖຄ຺ ຾ຖະ ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ິ
ຖງີ າງບໄ ຌກຍັ ກໃ ່຃ໃ ບງໂຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຅ຌ຺ ຽຓໃ ບຶື ຽຊຄີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ບຈັ ຉາຂບຄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະ ຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ທຖາ.

ປູຍ຋2ີ : ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງີ າກຍັ ຽທຖາ

ເຌປູຍ຋2ີ ຽຘັຌໄ ຿຃ຄໄ ຽ຋ີຄໄ ຽຘຌັໄ ຘະ຾ຈຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉິກິຖີງາແຎ຋າຄໜາໄ ຽຆໃ ີຄນຸົຈຖຄ຺ ຽຖໃ ບື ງໂ
຅ຌ຺ ກະ຋ຄັໄ ຽທຖາ teq຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຘຌັໄ ຿຃ຄໄ ຖໃ ຸຓຘະ຾ຈຄບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າງບໄ ຌກຍັ ຽຆໃ ຄີ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຖໃ ບື ງໂ ຅ຌ຺

ກະ຋ໃ ທ຺ ຽທຖາ teq ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈິ ຎະຉກິ ຖິ ງີ າແຎ຋າຄໜາໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າຖະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ີ

ຽທຖາ teq .

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກບຈັ ຉາກາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ີງາຽຑໃ ີຓຂຌືໄ ນົື ນຸົຈຖຄ຺ ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽປາ຺ ບາຈຘະ຾ຈຄບຈັ ຉາຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຿ຈງເຆກໄ ຕາຒຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ

຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ກຍັ ຽທຖາ.

ຘາ່ ຖຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າA + B C + D຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈກຍັ ຽທຖາ

ບາຈຓຖີ ກັ ຘະຌະຈໃ ຄັ ກຕາຒຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ

຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂບຄB > C > A > D Page 252
ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC

຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂບຄ A > B > C > D

ປູຍ຋3ີ : ກຕາຒຘະ຾ຈຄ຃າຓຘາ່ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈກຍັ ຽທຖາ
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ ຋ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ກໃ ່ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຿ຈງຓ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຃ື A ຾ຖະ B ຅ະ຃ໃ ບງໂຖຈ຺ ຖຄ຺ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈC ຾ຖະD ຃ໃ ບງ຋ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຅ຌ຺ ຽຓໃ ບື ຽຊຄີ
ຘະຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ A, B, C ຾ຖະ D ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຾ຉໃ ຍໃ ່຅າ່ ຽຎັຌທໃ າຉບໄ ຄຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ກຕາຒຘະ
຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈກຍັ ຽທຖາຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຈໄ ຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ

ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ.

II. ກາຌຘຓ຺ ຈຸຌ ຾ຖະ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ.

1. ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ຑີ າທະຘຈ຺ ຸຌ.

ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖງິ າ຋ໃ ຋ີ າຈAຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຋າຈB຅ະແຈ຋ໄ າຈC຾ຖະ ຋າຈDຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺

ຈຸຌ.

A+B C+D

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ (Ratef) ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ (Rater)

ຘາຓາຈຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

Ratef = Kf x ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ A x ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ B

Rater = Kr x ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ C x ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ D

Kf ຾ຖະ Kr ຃຃ື ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ບຄ Ratef ຾ຖະ Rater ຉາຓຖາ່ ຈຍັ ຋ໃ ຑີ ະທະຘຓ຺ ຈຸຌ

Ratef = Rater
Kf [A] [B] = Kr [C] [D]

K = K f = [C][D] [ ] ຾຋ຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຽຎັຌmol/dm3

K r [A][B]

 ຌງິ າຓຂບຄ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ

ຏຌ຺ ຃ູຌຂບຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ງີ ກ຺ ກາ່ ຖຄັ ຃ທາຓຘາ່ ຎະຘຈິ ຍບກ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຋າຈ

ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນາຌຈທໄ ງຏ຺ຌ຃ູຌຂບຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ງີ ກ຺ ກ່າຖຄັ ຈທໄ ງຘ່າຎະຘຈິ ຍບກ຅າ່ ຌທຌ

຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຋ີ ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓໜໃ ຄື ຽຆໃ ຄີ ຃຃ື ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ (Equilibrium constant) ຾ຖະ ຓີ

ຘຌັ ງາຖກັ ຽຎັຌ K ນົື Kc.

ຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

H2 (g) + I2 (g) 2HI (g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 253

຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ K = [HI]2
[H2 ][I2 ]

2. ກາຌນາ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ (Equilibrium constant) ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ

ຽຓໃ ບື ຘກຶ ຘາຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ H2 (g) ກຍັ I2 (g) ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄນາົ ງໂ຃ຄັໄ ຿ຈງຎໃ ຼຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ

ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ຃ຄ຺ ຋ໃ ບີ ຌັ ໜໃ ຄື ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ໃແີ ຈຽໄ ຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຉາຉະຖາຄ຋ີ 1 ຃ທາຓຘາຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈກຍັ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ25 0C

ກາຌ຋຺ຈ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ K = [HI]2
ຖບຄ຃ຄັໄ ຋ີ mol/dm3 mol/dm3 [H 2 ][I2 ]

H2 I2 HI H2 I2 HI

1 1.50x10-3 1.50x10-3 - 4.12x10-4 4.12x10-4 2.92x10-3 50.2
50.2
2 1.50x10-3 1.50x10-3 1.50x10-3 6.20x10-4 6.20x10-4 4.39x10-3 50.2
3 - - 1.50x10-3 2.06x10-4 2.06x10-4 1.46x10-3

ໝາງຽນຈ: ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຃ຄັໄ ຋ີ 1 ຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ 2 ຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຾ຖະ
3 ຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

຅າກຉາຉະຖາຄ຋ີ 1 ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຍໃ ່ທໃ າ຅ະຽຖໃ ຉີ ຌ຺ໄ ຅າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂກຌັ ຾ຖະ ຽຖໃ ຓີ
຅າກ຋ຈິ ຋າຄເຈຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຉໃ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ີ
຃່າຌທຌແຈກໄ ຅່ ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຃ື 50.2 ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ 250C

ຘາ່ ຖຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ ຋ໃ ຘີ ່າຎະຘຈິ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຆໃ ຌັ :

aA + bB cC + dD

຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຘາຓາຈຂຼຌ຃ໃ າ K ເຌປູຍຂບຄ຃ຄາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ

K = [C]c[D]d

[A]a [B]b

a,b,c,d ຃ຘື າ່ ຎະຘຈິ ຘະ຾ຈຄ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖເຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄເຌ
຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌໝາງຽຊຄີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຋ໃ ຽີ ນົບື ດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເເຌຂະຌະຌຌັໄ ຓໜີ ໃ ທງຽຎັຌ຿ຓຖ/ຖຈິ

ຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ: 2NO2Cl (g) 2NO2 (g) + Cl2 (g)

K = [NO2 ]2[Cl 2 ]

[ NO 2 Cl] 2

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋1ີ :຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ກ.A2 (g) + B2 (g) 2AB (g)

ຂ. C2H4 (g) + H2 (g) C2H6 (g)

຃.2Fe3+ (aq) + 2I- (aq) 2Fe2+ (aq) + I2 (aq)

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ

ກ. K = [AB]2
[A 2 ][B2 ]

ຂ. K = [C2H6 ]

[C2H4 ][H2 ]

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 254

຃. K = [Fe2 ][I2 ]
[Fe3 ]2[I ]2

2. ຘະນຸຍົ ກໃ ຼທກຍັ ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຂບຄ຃ໃ າ K

1.ຊາໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽຎັຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ກີ ຍັ ຂາໄ ຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽຈຓີ ຃ໃ າK ກ່ຽຎັຌຘໃ ທຌກຍັ ຃ໃ າ K ຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽຈຓີ

ຽຆໃ ຌັ :

2H2 (g) + O2 (g) 2H2O (g) ; K1 = [H 2O]2
[H 2 ]2[O2 ]

2H2O (g) 2H2 (g) + O2 (g) ; K2 = [H 2 ]2[O2 ]
[H 2O]2

K1.K2 = [H 2O]2 . [H 2 ]2[O2 ] =1

[H 2 ]2[O2 ] [H 2O]2

຅ະແຈທໄ ໃ າ K2 = 1

K1

2.ຊາໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ເໝໃ ແຈ຅ໄ າກກາຌ຃ູຌຘກ຺ າຌຽຈຓີ ຈທໄ ງ n ຃ໃ າK ຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ເໝໃ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ K ຂບຄຘຓ຺

ຏຌ຺ ຽຈຓີ ຂຌືໄ ກ່າຖຄັ ຈທໄ ງ n ( n ບາຈ຅ະຽຎັຌ຅າ່ ຌທຌຽຖກຽຉຓັ ນົື ຽຘຈຘໃ ທຌກໃ ແ່ ຈ)ໄ

ຽຆໃ ຌັ : 2H2 (g) + O2 (g) 2H2O (g) ; K1 = [H 2O]2
[H 2 ]2[O2 ]

ຊາໄ ຃ຌູ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຌຈີໄ ທໄ ງ1/2຅ະແຈຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ເໝໃ ຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌີໄ

H2 (g) + 1/2 O2 (g) H2O (g) ; K3 = [H 2 O]
ຽຓໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌາ K1 ຾ຖະ K3 ຅ະແຈທໄ ໃ າ
1

[H 2 ][O2 ] 2

K3 =[ [H 2O]2 1 1

[H 2 ]2[O2 ] ]2 = (K1) 2

3.ຊາໄ ຘຓ຺ ກນາຌເໝໃ ແຈ຅ໄ າກກາຌຖທຓຘຓ຺ ຏຌ຺ 2 ຘຓ຺ ຏຌ຺ (ຘຓ຺ ຓຸຈຓ຃ີ ໃ າ K ຽຎັຌ K1 ຾ຖະ K2 ຉາຓ

ຖາ່ ຈຍັ ) ຽຂາ຺ໄ ຈທໄ ງກຌັ ຃ໃ າ K ຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ເໝໃ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຏຌ຺ ຃ູຌຂບຄ຃ໃ າ K ຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽຈຓີ

ຽຆໃ ຌັ : 2BrCl (g) Kເໝໃ = K1 . K2 ; K1 = [Cl 2 ][Br]
Cl2 (g) + Br2 (g) [BrCl]2

Br2 (g) + I2 (g) 2 IBr (g) ; K2 = [IBr]2
[Br2 ][I2 ]

ຽຓໃ ບື ຖທຓຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ຄັ ຘບຄຽຂາ຺ໄ ຈທໄ ງກຌັ ຅ະແຈໄ

2BrCl (g) + Br2 (g) + I2 (g) 2 IBr (g) + Cl2 (g) + Br2 (g)

K3 = [Cl 2 ][IBr]2
[BrCl]2[I2 ]

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 255

K3 = [Cl 2 ][IBr]2 = [Cl 2 ][Br] . [IBr]2 ]
[BrCl]2[I2 ] [BrCl]2 [Br2 ][I2

K3 = K1. K2
4.ຊາໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ເໝໃ ແຈ຅ໄ າກກາຌຖຍ຺ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋2ີ ບບກ຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋1ີ ຃ໃ າ K ຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຃ໃ າ K

ຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋1ີ ນາຌຈທໄ ງ຃ໃ າ K ຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋2ີ Kເໝໃ = K1
K2

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋2ີ : ຘາ່ ຖຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ H2 (g) + Br2 (g) 2HBr (g) ; K = 4.0 x 10-2
1/2 H2 (g) + 1/2 Br2 (g)
຅ໃ ຄ຺ ນາ຃ໃ າ K ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ HBr (g)

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ; K1 = 4.0 x 10-2

1) H2 (g) + Br2 (g) 2HBr (g)

ກຍັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋1ີ ) ຅ະແຈຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ຋2ີ ) ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

2) 2HBr (g) H2 (g) + Br2 (g) ; K2 = 1

K1

K2 = 1 = 25
4.0x10 2

ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋2ີ ) ນາຌຈທໄ ງ2 ຅ະແຈຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ຋3ີ ) ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

3) HBr (g) 1

1/2 H2 (g) + 1/2 Br2 (g); K3 = (K2) 2

1 = 25 = 5

K3 = (25) 2

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋3ີ : ກາ່ ຌຈ຺ ຃ໃ າK ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ
2NO (g) ; K = 4.1 x 10-31
1) N2 (g) + O2 (g) N2O (g) ; K = 2.4 x 10-18
2) N2 (g) + 1/2 O2 (g)

ເນນໄ າ຃ໃ າKຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ N2O (g) + 1/2 O2 (g) 2NO (g)

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຘຓ຺ ກາຌ຋1ີ ) N2 (g) + O2 (g) 2NO (g) ; K1 = 4.1 x 10-31

ຘຓ຺ ກາຌ຋2ີ )ແຈ຅ໄ າກກາຌກຍັ ຂາໄ ຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋2ີ ຅ະແຈ:ໄ

N2O (g) N2 (g) + 1/2 O2 (g) ; K2 = 1
2.4x1018
= 4.2 x 10-17

ຖທຓຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ີ 1 ຾ຖະ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ີ 2 ຅ະແຈໄ

N2O (g) + 1/2 O2 (g) 2NO (g) ; K = ?

K = K1 . K2 = (4.1 x 10-31 )x (4.2 x 10-17) = 1.7 x 10-13

3. ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄ຃ທາຓຈຌັ (Kp)

ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຋ີ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ຎັຌກາຘ຃ໃ າ຺ ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຘ່າຖຍັ ຖະຍຍ຺ ຂບຄ

ກາຘ຅ະຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຈຌັ ງໃ ບງຂບຄກາຘຍໃ ່຾ຓໃ ຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຓຘີ ຌັ ງາຖກັ ຽຎັຌ Kp.

ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ N2 (g) + H2 (g) 2NH3 (g)

KP = PN2 H3
PN2 .PH2

P NH3 , P N2 ຾ຖະ P H2 ຾຋ຌ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄກາຘ NH3, N2 ຾ຖະ H2 ຉາຓຖ່າຈຍັ

4. ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ Kp ຾ຖະ Kc

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 256

຃ໃ າ Kp ຾ຖະ Kc ບາຈ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ນົື ຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ກໃ ່ແຈ຃ໄ ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄ Kp ຾ຖະ Kc ຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
Kp = Kc (RT) ng

ຽຓໃ ບື R = ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ບຄກາຘ

T = ບຸຌນະຑູຓ຾ກຌທຌິ
ng = ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ (ກາຘ) - ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ (ກາຘ)

ຊາໄ ng = 0 ຃ໃ າKp = Kc
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋4ີ : ຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌ຃ໃ າKp຅າກຘຓ຺ ກາຌຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ

ກ.A2 (g) + B2 (g) 2AB (g)

ຂ.C2H4 (g) + H2(g) C2H6 (g)
຃.2Fe3+ (aq) + 2I- (aq) 2Fe2+ (aq) + I2 (aq)

ຄ. C (s) + H2O (g) CO (g) + H2 (g)

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ

ກ. KP = PA2 B

PA2 .PB2

ຂ. KP = PC2H6

PC2H4 .PH2

຃. ຂຼຌຍໃ ແ່ ຈຽໄ ຑາະຍໃ ຓ່ ກີ າຘ

ຄ. KP = PCO2 .PH2

PH2O

5. ກາຌກະຉທຄ຋ຈິ ຋າຄຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຿ຈງເຆ຃ໄ ໃ າ K
ຽຓໃ ບື ຖະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຎະຖຓິ າຌ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຾ຖະ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

ຘຓ຺ ຈຸຌ (K) ກໃ ່຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ຃ໃ າຌບີໄ າຈ຅ະຓ຃ີ ໃ ານົາງ ນົື ຌບໄ ງຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຾ຖະ ຃ໃ າ K຅ະຍບກເນປໄ ູຽໄ ຊີຄ
ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຉໃ ່຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽຆໃ ຄີ ຅ະຽປຈັ ເນປໄ ູທໄ ໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈ່າຽຌຌີ ແຎເຌ຋ຈິ

຋າຄເຈ. ຊາໄ K > 1 ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຓໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຓ຃ີ ໃ ານົາງກທໃ າ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ
*
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຉ່າ຾ໜໃ ຄຂບຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະດໃ ູເຌ຋ຈິ ຋າຄຈາໄ ຌຂທາ (ແຎ຋າຄຈາໄ ຌ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ).
* ຊາໄ K < 1 ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຌບໄ ງກທໃ າ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຉາ່ ຾ໜໃ ຄຂບຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະດໃ ແູ ຎ຋າຄຽຍບືໄ ຄຆາໄ ງ (ແຎ຋າຄຈາໄ ຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ).
* ຊາໄ K = 1 ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະແຈໄ

ເກ຃ໄ ຼຄກຌັ .
ຉາຉະຖາຄ຋ີ 2 ຘະ຾ຈຄ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ າຄໂ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ Cu2+ (aq) + S2- (aq) ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ 25 0C
CuS (s) Ag+ (aq) + Cl- (aq)
AgCl (s) Pb2+ (aq) + 2Cl- (aq) 8.7 x 10-36
PbCl2 (s) 1.8 x 10-10
2H2S (g) H2 (g) + S2 (g) 1.6 x 10-5
2.3 x 10-4

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 257

2NO2 (g) N2O4 (g) 8.8 (atm-1)

SO2 (g) + 1/2 O2 (g) SO3 (g) 56
Cu(s) + 2Ag+ (aq) Cu2+ (aq) + 2Ag (s) 2 x 1015

຅າກຉາຉະຖາຄ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງຂບຄ CuS ຓ຃ີ ໃ າ K ຌບໄ ງນົາງຘະ຾ຈຄທໃ າບາ

ຉບຓ CuS ຓີ຃ທາຓໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຖະຖາງແຈຌໄ ບໄ ງຎະຖິຓາຌ຋າຈຏະຖິຈຉະຑຌັ Cu2+ ຾ຖະ S2- ຅ະຓດີ ໃ ູຽຎັຌ
ຎະຖຓິ າຌຌບໄ ງ ຾ຖະ ຅ະຓີ CuS ດໃ ູເຌ຋າຈຖະຖາງນົາງກທໃ າເຌຂະຌະ PbCl2 (s) ຅ະຖະຖາງແຈຈໄ ກີ ທໃ າຽຓໃ ບື
຋ຼຍກຍັ CuS ຘ່າຖຍັ ຎະຉຈິ ຖິ ງິ າຕີຈບກຖະນທໃ າຄ Cu(s) ກຍັ ຋າຈຖະຖາງ Ag+ ຌຌັໄ ຃ໃ າ K ຓ຃ີ ໃ ານົາງກທໃ າ

(2 x 1015) ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກີຈແຈຘໄ ຓ຺ ຍູຌແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງ ຾ຖະ ຘຓ຺ ຈຸຌດໃ ູ຋າຄຈາໄ ຌຂທາຂບຄ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ().
຿ຈງຎ຺ກກະຉຎິ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າ K ຘູຄນົາງຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຅ະຽກຈີ ຽກີຈຌບໄ ງ຋ໃ ີຘຸຈ ຾ຖະ

ຖະຍ຺ຍ຅ະເຆຽໄ ທຖາຈຌ຺ ເຌກາຌຽຂ຺າໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເຌ຋າຄຎຎະຉິຍັຈເນຊໄ ືທໃ າຖະຍຍ຺ ຋ໃ ີຓ຃ີ ໃ າ K ເຌຆໃ ທຄ
1.0 x 1010, -1.0 x10-10 ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຓີ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຊາໄ ຌບກຽໜບື ຅າກຌເີໄ ນຊໄ ທື ໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ແຎ຋າຄຈາໄ ຌໜໃ ຄື
ຘຓ຺ ຍູຌ຾ຉໃ ຽປາ຺ ງຄັ ຃າ່ ຌທຌນາ຃ໃ າ K ແຈໄ ຾ຖະ ງຄັ ຽບຌີໄ ທໃ າ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຽຊຄີ ທໃ າ຅ະຍໃ ່ຽກຈີ ຘຓ຺ ຈຸຌຂຌືໄ ຾຋ໂໄ ນົື ຊາໄ
຅ະຽກຈີ ຘຓ຺ ຈຸຌຉບໄ ຄເຆຽໄ ທຖານົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ.

຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຍບກແຈທໄ ໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ ແຎ຋າຄໜາໄ ນົື ງບໄ ຌກຍັ ຌບໄ ງຑຼຄເຈ຾ຉໃ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ
ຍໃ ຘ່ າຓາຈຍບກເນປໄ ູທໄ ໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຽກຈີ ຂຌືໄ ແທ ນົື ຆາໄ ຑຼຄເຈ.
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋5ີ : ກ່າຌຈ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃແ່ ຎຌີໄ

ກ. PbCl2 (s) Pb2+ (aq) + 2Cl- (aq) ; K = 1.7 x 10-5
ຂ.CaF2 (s) Ca2+ (aq) + 2F- (aq) ; K = 1.5 x 10-10

຃.Ag2CrO4 (s) 2Ag+ (aq) + CrO42- (aq) ; K = 1.1 x 10-10

ຄ.Cu(OH)2 (s) Cu2+ (aq) + 2OH- (aq) ; K = 2.2 x 10-22

ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂເ່ໄ ຈຽກຈີ ຂຌືໄ ຘຓ຺ ຍູຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຾ຖະ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽກຈີ ຂຌືໄ ຘຓ຺ ຍູຌຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ (ກ) ຽກຈີ ຘຓ຺ ຍູຌນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຽຑາະ຃ໃ າ K ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈ

ຘຓ຺ ຏຌ຺ (ຄ) ຽກຈີ ຘຓ຺ ຍູຌຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ K ຌບໄ ງ

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋6ີ : ຖະຍຍ຺ ໜໃ ຄື ຎະກບຍຈທໄ ງ PCl3 (g) , PCl5 (g) ຾ຖະ Cl2 (g) ຽຓໃ ບື ຽປຈັ ກາຌຽຏາ຺ ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ

250 0C ຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ ຈຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ PCl5 (g) PCl3 (g) + Cl2 (g)

ຑຍ຺ ທໃ າ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຓີ PCl5 ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ 1.5຿ຓຖ/ຖຈິ PCl3 ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ 0.2຿ຓຖ/ຖຈິ ຾ຖະ Cl2 0.3

຿ຓຖ/ຖຈິ ຅ໃ ຄ຺ ຃່າຌທຌນາ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ.

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ

K = [PCl3 ][Cl 2 ]

[PCl5 ]

= (0.2 mol/l) (0.3 mol/l) = 0.04຿ຓຖ/ຖຈິ
1.5 mol/l

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋7ີ : ຽຓບື ຌາ່ H2 ຾ຖະ I2 ດໃ າຄຖະ 1 ຿ຓຖຖຄ຺ ເຘໃ ຑາຆະຌະຍຌັ ຅ຸ 10 ຖຈິ ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ 5200C ຾ຖະ

ຎໃ ບງເນຽໄ ຊຄີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ີ HI ດໃ ູ 1.60 ຿ຓຖ ເນ຃ໄ າ່ ຌທຌນາ຃ໃ າ K?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ
ຘຓ຺ ຓຈ຺ ເນ ໄ X ຽຎັຌ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ H2 ຋ໃ ເີ ຆແໄ ຎຽຆໃ ຄີ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ I2 ຋ໃ ເີ ຆແໄ ຎ

H2 (g) + I2 (g) 2HI (g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 258

ຽຖຓີໄ ຉຌ຺ໄ 1 1 0 ຿ຓຖ

຿ຓຖ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ -x -x +2x ຿ຓຖ

຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ 1-x 1-x +2x ຿ຓຖ

຿຅ຈກ່າຌຈ຺ ເນ຿ໄ ຓຖ HI ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1.60 ຿ຓຖ/10 ຖຈິ ນົ0ື .16 ຿ຓຖ/ຖຈິ = 2x

຃າ່ ຌທຌນາ຃ໃ າ x ແຈຽໄ ຋ໃ າ຺ ກຍັ .

1.60 = 2x

x = 0.80຿ຓຖ
 H2 ຾ຖະ I2 ຋ໃ ຽີ ນົບື ດໃ ູ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ = 1.00 - x

= 1.00 - 0.80 = 0.20 ຿ຓຖ/ຍ່ຖຓິ າຈ 10 ຖຈິ

ນົື = 0.02 ຿ຓຖ/ຖຈິ

຅າກ [HI]2
K=

[H 2 ][I2 ]

= (0.16 mol/l)2 = 64
(0.02 mol/l) (0.02 mol/l)

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋8ີ : 3.00 ຿ຓຖຂບຄ SO3 ຾ຖະ 1.50 ຿ຓຖຂບຄO2ຍຌັ ຅ດຸ ໃ ູເຌຑາຆະຌະ 2.0 ຖຈິ ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ 1350 K
຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຑຍ຺ ທໃ າ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຓີ O2 0.90 ຿ຓຖ຅ໃ ຄ຺ ຃າ່ ຌທຌນາ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ?

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ 2SO2 (g) + O2 (g) 2SO3 (g)

ຽຖຓີໄ ຉຌ຺ໄ 3.00 1.50 0 ຿ຓຖ
+2x ຿ຓຖ
຿ຓຖ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎ -2x -x +2x ຿ຓຖ

຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ 3.00-2x 1.50-x

຿຅ຈກາ່ ຌຈ຺ ເນ ໄ O2 = 0.90 ຿ຓຖ = 1.50 - x

x = 1.50 - 0.90 = 0.60
຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຽນບົື SO2 = 3.00 - (2x0.60) = 1.80 ຿ຓຖ/2 ຖຈິ

O2 = 0.90 ຿ຓຖ/2 ຖຈິ

SO3 = 2 x 0.6 = 1.20 ຿ຓຖ/2 ຖຈິ

຅າກ K= [SO 3 ]2

[SO 2 ]2[O2 ]

[1.20]2 = 0.99

= 2.0

[1.80]2[ 0.9 ]
2.0 2.0

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋9ີ : ເນຑໄ ຅ິ າຖະຌາຂບຄຖະຍຍ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃແ່ ຎຌີໄ

N2 (g) + O2 (g) 2NO (g) K = 0.10 ຋ໃ ີ 20000C ກາ່ ຌຈ຺ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ

N2 ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ O2 ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1.62 ຿ຓຖ ຍຌັ ຅ດຸ ໃ ູເຌຑາຆະຌະຍຌັ ຅ຸ 2.00 ຖຈິ

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ ຘຓ຺ ຓຸຈເນ຃ໄ ໃ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຋ໃ ີ N2ເຆແໄ ຎຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ x ຿ຓຖ

ຽຖຓີໄ ຉຌ຺ໄ N2 (g) + O2 (g) 2NO (g)
຿ຓຖ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎ 1.62 1.62 0 ຿ຓຖ
+2x ຿ຓຖ
-x -x

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 259

຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ 1.62 – x 1.62 - x +2x ຿ຓຖ

K = [NO]2
[N 2 ][O2 ]

0.10 = [x ]2 = 4x2
2

[1.62  x ][1.62  x ] [1.62  x]2
22

0.10 = 4x

[1.62  x]

x = 0.22

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ N2 ຊກື ແຎເຆໄ = 0.22 ຿ຓຖ [N2] 0.22 = 0.116 ຿ຓຖ/ຖຈິ
=

2.0

O2ຊກື ແຎເຆໄ = 0.22 ຿ຓຖ [O2] 0.22 = 0.116 ຿ຓຖ/ຖຈິ
=

2.0

NO ຊກື ແຎເຆໄ = 2 x 0.22 ຿ຓຖ [NO] = 0.44 = 0.22 ຿ຓຖ/ຖຈິ
2.0

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋1ີ 0: ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າN2 (g) + O2 (g) 2NO (g) K = 0.10 ຑຍ຺

ທໃ າ[N2] = [O2] = 0.70 ຿ຓຖ/ຖຈິ ຾ຖະ[NO] = 0.22 ຿ຓຖ/ຖຈິ ຽຓໃ ບື ຽຉຓີ ກາຘN2ຖຄ຺ ແຎ຅ຌ຺ ກທໃ າ຃ທາຓ

ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄN2ຽຎັຌ1.00 ຿ຓຖ/ຖຈິ ເນ຃ໄ ່າຌທຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ຄັ 3 ຉທ຺ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ .

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຘຓ຺ ຓຸຈເນ຃ໄ ໃ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຋ໃ ີ N2ເຆແໄ ຎຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ x ຿ຓຖ

ຽຖຓີໄ ຉຌ຺ໄ N2 (g) + O2 (g) 2NO (g) ຿ຓຖຉໃ ່ຖຈິ
0.70 0.70 0.22 ຿ຓຖ/ຖຈິ
0.22 ຿ຓຖ/ຖຈິ
ຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື N2 +1.00 0.70 +2x ຿ຓຖ/ຖຈິ
0.22+2x
຿ຓຖ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄ -x -x

຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ 1.00 – x 0.70 - x

K = [NO]2
[N 2 ][O2 ]

[0.22  2x]2
0.10 =

[1.00  x][0.70  x]

(0.22+2x)2 = 0.10(1.00-x) (0.70-X)
0.0484 + 0.88x + 4x2 = 0.10(0.70 - 1.70x + x2)
3.90x2 + 1.05x - 0.0216 = 0

 1.50  (1.05)2  4(3.90)(0.0261)
x=

7.80

= 0.22 ນົື -0.29
຃ໃ າຖຍ຺ ເຆຍໄ ໃ ແ່ ຈໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ x = 0.22 ຿ຓຖ/ຖຈິ

[N2] = 1.00 - x = 1.00-0.02 = 0.98 ຿ຓຖ/ຖຈິ

[O2] = 0.70 - x = 0.70-0.02 = 0.68 ຿ຓຖ/ຖຈິ

[NO] = 0.22+2x = 0.22+(2x0.02) = 0.26 ຿ຓຖ/ຖຈິ
ໝາງຽນຈ ກາຌ຾ກຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ນາ຃ໃ າ x ເຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂຌ່ໄ ີໄ ເຆຘໄ ຓ຺ ຏຌ຺ ຃ບຈຕາຉກີ ax2 + bx + c = 0

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 260

x =  b  b2  4ac
2a

6. ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຽຓໃ ບື ຎໃ ຼຌ຾ຎຄບຸຌນະຑູຓ

຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຋ີ ໃ ີບຸຌນະຑູຓໜໃ ຄຶ ໂຍໃ ່ທໃ າ຅ະຽຎັຌ຃ທາຓຈຌັ , ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຅ະ

ຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌກ຅່ ະຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຌາ່ .

ເຌກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄກາຌຉກ຺ ຑກຶ PbCl2຿ຈງເຆໄ Pb2+ ຾ຖະ Cl- ຅ະແຈຑໄ ກຶ ຘີຂາທ຋ໃ ຖີ ະຖາງເຌຌ່າໄ ແຈໄ

ຌບໄ ງຊາໄ ຌາ່ ຑກຶ PbCl2ເຘໃ ເຌນົບຈ຋ຈ຺ ຖບຄ຾ຖທໄ ຉໃ ຓື ຌາ່ໄ ຖຄ຺ ແຎ຾ຖທໄ ຽປຈັ ເນປໄ ບໄ ຌຂຌືໄ (ບາຈ຅ະຽປຈັ ແຈ຿ໄ ຈງກາຌ

ທາຄນບົ ຈ຋ຈ຺ ຖບຄເຘໃ ຌາ່ໄ ປບໄ ຌ) ຑກຶ PbCl2຅ະຖະຖາງແຈນໄ ົາງຂຌືໄ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຌາ່ ນບົ ຈ຋ຈ຺ ຖບຄຌຓີໄ າຽປຈັ ເນຽໄ ດັຌ

ຖຄ຺ ຅ະແຈຑໄ ກຶ PbCl2 ກຍັ ຃ຌື ຓາບກີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງຂບຄຑກຶ ຘາຓາຈຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

PbCl2 + ຃ທາຓປບໄ ຌ Pb2+ (aq) + Cl- (aq)

຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຌຘີໄ ະ຾ຈຄທໃ າບຸຌນະຑູຓຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ກ່ າຌຖະຖາງຂບຄຑກຶ ຊາໄ ບຸຌນະຑູຓກຍັ ຖະຍຍ຺ ຃ຽື ຓໃ ບື

ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓປບໄ ຌຽຂາ຺ໄ ແຎຑກຶ ຖະຖາງນົາງຂຌືໄ ຎະຖຓິ າຌ Pb2+ (aq) ຾ຖະ Cl- (aq) ເຌ຋າຈຖະຖາງນົາງຂຌືໄ

຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌ PbCl2 (s) ຌບໄ ງຖຄ຺ ຃ໃ າ K ຅ະນາົ ງຂຌືໄ ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

ຊາໄ ຑ຅ິ າຖະຌາຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ H2 ກຍັ N2 ແຈກໄ າຘ NH3 ຽຆໃ ຄີ ຘາຓາຈຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

3H2 (g) + N2 (g) 2NH3 (g) + 22.0 kcal

຅າກຘ຺ຓຏ຺ຌ຃ທາຓປບໄ ຌຽກີຈຂຌືໄ ຽຎັຌ຋າຈຏະຖິຈຉະຑັຌຽຓໃ ບື ຽຑໃ ີຓ຃ທາຓປບໄ ຌເນກໄ ຍັ NH3຅ະ

ຘະນົາງຉທ຺ ເນກໄ າຘ H2 ຾ຖະ ກາຘ N2 ນາົ ງຂຌືໄ ຃ໃ າ K ຅ະຌບໄ ງຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ .

຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ຄັ ຘບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ກາຌຽຑໃ ຓີ ບຸຌນະຑູຓຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່຃ໃ າ K ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ າຄກຌັ

ຽຆໃ ຄີ ຽປາ຺ ຘາຓາຈບະ຋ຍິ າງຏຌ຺ ຂບຄບຸຌນະຑູຓຉໃ ່຃ໃ າ K ຿ຈງ຾ງກຑ຅ິ າຖະຌາແຈຉໄ າຓຆະຌຈິ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ (  H ຽຎັຌຍທກ)

ຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ PCl2 (s) + ຃ທາຓປບໄ ຌ Pb2+ (aq) + Cl- (aq)

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌ຾ີໄ ຓໃ ຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌ

ຖະຖາງຂບຄ PCl2(s) ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ ຾ຖະ ຽກຈີ ກາຌຉກ຺ ຑກຶ

PCl2 (s) ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະຖາງ຅ະປຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌແທ ຾ຖະ ຽກຈີ ກາຌຖະຖາງນົາງຂຌືໄ

ເຌ຋າ່ ຌບຄຈຼທກຌັ ຊາໄ ບຸຌນະຑູຓນຸົຈຖຄ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຉກ຺ ຉະກບຌ຅ະຽກຈີ ນົາງຂຌືໄ ນົື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະ຃າງ

຃ທາຓປບໄ ຌບບກຓາ

຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ K = [Pb2+] [Cl-]

ຊາໄ ບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄຂທານົາງຂຌືໄ ຃ໃ າ K ນົາງຂຌືໄ

ຊາໄ ບຸຌນະຑູຓນຸຈົ ຖຄ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋າຄຆາໄ ງນາົ ງຂຌືໄ ຃ໃ າ K ນຸຈົ ຖຄ຺ 2NO2 (g) ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ

ຉາຉະຖາຄ຋ີ 3: ຃ໃ າ K ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ N2O4 (g)

຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓຉໃ າຄໂ.

ບຸຌນະຑູຓ (0C) K = [NO2 ]2
[N 2O4 ]
25
35 5.4 x 10-3
45 1.6 x 10-2
55 2.4 x 10-2
8.3 x 10-1

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 261

ຊາໄ ຂຼຌກຕາຒຖະນທໃ າຄ K ກຍັ T ຅ະແຈກໄ ຕາຒຈໃ ຄັ ຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ

ປູຍ຋1ີ : ກຕາຒຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ K ກຍັ ບຸຌນະຑູຓ

2. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ (  H ຽຎັຌຖຍ຺ )

ຉຄ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ N2 (g) + 3H2 (g) 2NH3 (g) ;  H = -22.0 kcal

ນົື ຂຼຌແຈທໄ ໃ າ N2 (g) + 3H2 (g) 2NH3 (g) + 22.0 kcal

K = [NH3 ]2

[N 2 ][H 2 ]3

ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຓາ຋າຄຆາໄ ງນາົ ງຂຌືໄ [NH3] ນຸຈົ ຖຄ຺ ຃ໃ າ K ນຸົຈຖຄ຺
ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓນຸຈົ ຖຄ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋າຄຂທານາົ ງຂຌືໄ [NH3] ນາົ ງຂຌືໄ ຃ໃ າ K ນົາງຂຌືໄ
ຊາໄ ຂຼຌກຕາຒຖະນທໃ າຄ K ກຍັ T ຅ະແຈກໄ ຕາຒຉໃແ່ ຎຌ:ີໄ

ປູຍ຋ີ 2 : ກຕາຒຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄກຍັ ບຸຌນະຑູຓ
ຘະນຸຍົ ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ K ກຍັ ບຸຌນະຑູຓແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາປບໄ ຌ ບຸຌນະຑູຓ ຎະຖຓິ າຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ K
ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ນາົ ງຂຌືໄ
ນົາງຂຌືໄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາປບໄ ຌ ນຸົຈຖຄ຺ ໜບໄ ງຖຄ຺ ນຸົຈຖຄ຺
ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ນຸົຈຖຄ຺
ນຸຈົ ຖຄ຺ ຌບໄ ງຖຄ຺ ນົາງຂຌືໄ
ນາົ ງຂຌືໄ

7. ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄກາຌຖະຖາງ
ຽຓໃ ບື ຽກບື ຖະຖາງເຌຌ່າໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ເນແໄ ບບບຌຽຆໃ ຌັ : NaCl ຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ເນ ໄ Na+ ຾ຖະ Cl- ຽກບື

NaCl ຖະຖາງແຈຈໄ ນີ າົ ງເຌຌາ່ໄ ຅ະແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ ຾ີ ຉໃ Na+ ຾ຖະ Cl- ຾ຖະ NaCl ກ່຅ະໝຈ຺ ແຎຍໃ ່ຽກຈີ ຑາທະ
ຘຈ຺ ຸຌ຾ຉໃ ຊາໄ ຽກບື ຌຌັໄ ຽຎັຌຽກບື ຋ໃ ຖີ ະຖາງຌຌາ່ໄ ແຈຌໄ ບໄ ງຽຆໃ ຌັ AgCl ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ກາຌຖະຖາງເຌ຋າຈຖະຖາງ຅ະງຄັ ຓີ
AgCl (s) ຽນົບື ດໃ ູ ຾ຖະ ຓີ Ag+ ຾ຖະCl-຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຖະຖາງຌບໄ ງຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງຂບຄຽກບື AgCl

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 262

ຘາຓາຈຽກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌແຈໄ Ag2CrO4 , BaSO4 , ນົື CuS ຽຓໃ ບື ຽກຈີ ກາຌຖະຖາງ຾ຖທໄ ຅ະຽກຈີ ກາຌງບໄ ຌ
ກຍັ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂຌືໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງແຈ຾ໄ ກໃ :
Ag+ (aq) + Cl- (aq)
AgCl (s) 2Ag+ (aq) + CrO42- (aq)
Ag2CrO4 (s)
BaSO4 (s) Ba2+ (aq) + SO42- (aq)
CuS (s) Cu2+ (aq) + S2- (aq)

຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງ຋ໃ ຂີ ຼຌແຈ຃ໄ າໄ ງ຃຃ື ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ທ຺ ແຎ

ຽຆໃ ຌັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ AgCl (s) Ag+ (aq) + Cl- (aq)

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ AgCl ຽຎັຌຂບຄ຾ຂຄຍໃ ່ຉບໄ ຄຌາ່ໄ ຓາ຃ຈິ ແຖໃ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄ຋າຈຖະຖາງເຆຘໄ ຌັ ງາ

ຖກັ Ksp຅ະຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຏຌ຺ ຃ຌູ ຂບຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ Ag+ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ Cl- ຽຆໃ ຄີ ດໃ ູເຌ຋າຈຖະຖາງ

຋ໃ ຓີ ຑີ ກຶ ນົື ຋າຈ຾ຂຄດໃ ູຊາໄ ຍໃ ່ຓຂີ ບຄ຾ຂຄດໃ ູເຌ຋າຈຖະຖາງຌຌັໄ ຏຌ຺ ຃ູຌຂບຄ຃ທາຓຽຂຌັໄ ຂຸ ຌໄ ຆບຄແບບບຌ຋ຄັ ຘບຄກ່

ຍໃ ຽ່ ບຌີໄ ທໃ າ: Ksp Ksp = [Ag+][Cl-]

຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌກາຌຖະຖາງ (Ksp) ຅ະຍໃ ່຃ກື ຌັ ກຍັ ຃ໃ າກາຌຖະຖາງຂບຄຽກບື ຾ຉໃ ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄ

ກາຌຖະຖາງ຅ະຘ່າຑຌັ ກຍັ ຃ໃ າກາຌຖະຖາງຈໃ ຄັ ຌີໄ
Ksp = S2 = [Ag+][Cl-]

S = ຃຃ື ໃ າກາຌຖະຖາງຂບຄ AgCl = [Ag+] = [Cl-]

ຊາໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງຂຼຌ຾຋ຌຈທໄ ງຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ທ຺ ແຎຈໃ ຄັ ຌີໄ
mAn+ (aq) + nBm- (aq)
AmBn (s)
຃ໃ າ Ksp ຅ະຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
Ksp = [An+]m [Bm-]n

ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : Ca2+ (aq) + 2F- (aq)

CaF2 (s)
Ksp = [Ca2+] [F-]2

ຊາໄ ເນ ໄ S ຃ກື າຌຖະຖາງຂບຄ CaF2 ຽຎັຌ຿ຓຖ/ຖຈິ ໝາງຽຊີຄ CaF2 ຖະຖາງແຈໄ S ຿ຓຖ/ຖຈິ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ

຅ະເນCໄ a2+ S ຿ຓຖ/ຖຈິ ຾ຖະ F- 25 ຿ຓຖ/ຖຈິ .
Ca2+ (aq) + 2F- (aq)
CaF2 (s)

S 2S

[Ca2+] = S ຿ຓຖ/ຖຈິ

[F-] = 2S ຿ຓຖ/ຖຈິ
Ksp = (S) (2S)2 = 4S3
຃ໃ າ Ksp ຅ະຍບກເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ ຖະຖາງແຈຌໄ ບໄ ງນົາງຑຼຄເຈຊາໄ Ksp ຓ຃ີ ໃ ານົາງ຅ະຖະຖາງແຈໄ

ນົາງຽຆໃ ຌັ : BaF2 ຾ຖະ CaF2 ຓ຃ີ ໃ າ Ksp ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1.7 x 10-6 ຾ຖະ 3.9 x 10-11 ຉາຓຖ່າຈຍັ ຘະ຾ຈຄທໃ າຑກຶ

BaF2 ຖະຖາງແຈຈໄ ກີ ທໃ າຑກຶ CaF2.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 263

ຉາຉະຖາຄ4: ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄກາຌ Ksp ຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ີ 25 0C

Fluorides 1.7 x 10-6 Iodates 3.1 x 10-8
BaF2 3.9 x 10-11 AgIO3 1.4 x 10-7
CaF2 6.6 x 10-9 CuIO3 2.6 x 10-13
MgF2 3.6 x 10-8 Pb(IO3)2
PbF2 2.8 x 10-9 Carbonates 6.2 x 10-12
SrF2 Ag2CO3 8.1 x 10-9
1.6 x 10-10 BaCO3 8.7 x 10-9
Chlorides 1.0 x 10-6 CaCO3 3.3 x 10-14
AgCl 2 x 10-18 PbCO3 4.0 x 10-5
CuCl MgCO3 1.6 x 10-9
Hg2Cl2 SrCO3
Chromates

Bromides 7.7 x 10-13 Ag2CrO4 1.9 x 10-12
BaCrO4 2.1 x 10-10
AgBr PbCrO4 1.8 x 10-14

CuBr 4.2 x 10-8

Hg2Br2 1.3 x 10-21

8. ຃ໃ າ Ksp ກຍັ ກາຌຉກ຺ ຉະກບຌ

຃ໃ າ Ksp ຅ະຽຎັຌ຃ໃ າ຋ໃ ກີ ່າຌຈ຺ ກາຌຉກ຺ ຑກຶ ຂບຄ຋າຈຽຆໃ ຌັ : ເຌກ່ຖະຌຂີ ບຄ AgCl(s)(Ksp = 1.7x 10-10)

ຊາໄ [Ag+] [Cl-] = Ksp AgCl ຅ະຽຖໃ ຓີ ຽກຈີ ກາຌຉກ຺ ຑກຶ

[Ag+] [Cl-] ຃ື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຽຎັຌ຿ຓຖ/ຖຈິ ຂບຄ Ag+ ຾ຖະ Cl- ເຌ຋າຈຖະຖາງຂະຌະຌຌັໄ ຽຆໃ ຄີ ງຄັ

ຍໃ ຓ່ ຑີ ກຶ ນົື ຋າຈ຾ຂຄຽກຈີ ຂຌືໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ

ຊາໄ [Ag+] [Cl-]  Ksp (AgCl) AgCl ຉກ຺ ຑກຶ

[Ag+] [Cl-] < Ksp (AgCl) AgCl ຍໃ ່ຉກ຺ ຑກຶ

ຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ:ເຌ຋າຈຖະຖາງເຈໂຊາໄ ຏຌ຺ ຃ູຌຂບຄແບບບຌຓ຃ີ ໃ າຌບໄ ງກທໃ າ຃ໃ າ Ksp ຂບຄຽກບື ຌຌັໄ ຋າຈ
ຖະຖາງຌຌັໄ ຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງຍໃ ່ບໃ ຓີ ຉທ຺ ກໃ າທ຃ື ຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື ຌ່າໄ ຖຄ຺ ແຎບກີ ກ່຅ະງຄັ ຘາຓາຈຖະຖາງແຈຉໄ ໃ ແ່ ຎ ຃ຍື ໃ ່ຽກີຈ

ກາຌຉກ຺ ຑກຶ ຾ຉໃ ຊາໄ ຏຌ຺ ຃ຌູ ຂບຄແບບບຌເຌ຋າຈ຋າຈຖະຖາງເຈໂຓ຃ີ ໃ ານົາງກທໃ າ຃ໃ າ Ksp ຋າຈຖະຖາງຌຌັໄ ຽຎັຌ

຋າຈຖະຖາງບໃ ຓີ ຉທ຺ ຘຸຈງບຈ (supersaturated solution) ຽຆໃ ຄີ ຅ະຓກີ າຌຉກ຺ ຑກຶ ຽກຈີ ຂຌືໄ ຅ຌ຺ ກທໃ າຏຌ຺ ຃ູຌຂບຄ

ແບບບຌຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ Ksp ຑຈ່ ຅ີ ໃ ຄື ຅ະຍໃ ຓ່ ຑີ ກຶ ຽກຈີ ຂຌືໄ ຉໃ ແ່ ຎ:

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ 11: ກາ່ ຌຈ຺ ຃ໃ າ Ksp ຂບຄ AgBrO3 ຋ໃ ີ 20 0C 6.0 x 10-5 ຊາໄ ຎະຘຓ຺ ຋າຈຖະຖາງ AgNO3 10-3

຿ຓຖ/ຖຈິ ຅າ່ ຌທຌ 50 cm3 ກຍັ ຋າຈຖະຖາງ NaBrO3 ຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ 10-3 ຿ຓຖ/ຖຈິ ຅າ່ ຌທຌ 50 cm3 ຽຂາ຺ໄ ຈທໄ ງ

ກຌັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຌຽີໄ ກຈີ ກາຌຉກ຺ ຑກຶ ນົື ຍ່
ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
Ag+ (aq) + BrO3- (aq)
AgBrO3 (s)

ນົື AgBrO3 (s) Ag+ (aq) + BrO3- (aq)

K = [Ag+] [BrO3-]

ນົຄັ ຎະຘຓ຺ ຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈຖະຖາງຽຎັຌ 50 +50 = 100 cm3

[Ag+] = 1 000 x mol
V (cm 3 )

= 1000 50x103 = 5 x 10-4 mol/dm3
x
100 1000

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 264

[BrO3-] = 1000 x 50x103 = 5 x 10-4 mol/dm3
100 1000

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຃ໃ າ Ksp = (5 x 10-4)( 5 x 10-4)
= 2.5 x 10-5

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຽກບື ຌງີໄ ຄັ ຍໃ ່ຉກ຺ ຑກຶ ຽຑາະຏຌ຺ ຃ູຌຂບຄແບບບຌ຋ຄັ ຘບຄຓ຃ີ ໃ າຌບໄ ງກທໃ າ຃ໃ າ Ksp ຂບຄຽກບື

ຌຌັໄ .

III. ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

ຂະຍທຌກາຌຖະຽນງີ ຂບຄ຋າຈ຾ນົທຌຌັໄ ຽກຈີ ຅າກ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄບາງຂບຄ຋າຈ຾ນົທ຋ໃ ຍີ ່ຖຽິ ທຌຏີທ
ຂບຄ຋າຈ຾ນົທນຸົຈບບກແຎ຅າກ຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ຂະຍທຌກາຌ຃ທຍ຾ໜຌໄ ກໃ ່ຽກຈີ ຅າກກາຌ຋ໃ ຿ີ ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ີດໃ ູ
ເກຆໄ ຈິ ຋າຈ຾ນົທ຅ະຉກ຺ ກຍັ ຓາຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທບກີ ຽຓໃ ບື ຎໃ ບງເນ຋ໄ າຈ຾ນົທຖະຽນງີ ເຌຑາຆະຌະຽຎີຈ. ກາຌຖະ
ຽນງິ ຅ະຽກຈີ ຂຌຶໄ ຉໃ ່ຽຌໃ ບື ຄ຅ຌ຺ ກທໃ າ຋າຈ຾ນົທ຅ະໝຈ຺ ແຎ ຾ຉໃ ຊາໄ ຽປາ຺ ເນ຋ໄ າຈ຾ນົທຖະຽນງີ ເຌຑາຆະຌະຎິຈ຿ຓຽຖ
ກຸຌຂບຄບາງ຋າຈ຾ນທົ ຅ະດໃ ູເຌ຋ໃ ທີ ໃ າຄ຅າ່ ກຈັ ທຌ຺ ທຼຌດໃ ູຽໜບື ຋າຈ຾ນົທ, ຽຓໃ ບື ຎະຖຓິ າຌບາງ຋າຈ຾ນົທຓນີ ົາງ
ຂຌຶໄ ຿ບກາຈ຋ໃ ຿ີ ຓຽຖກຸຌຂບຄບາງ຋າຈ຾ນທົ ຅ະກຍັ ຓາຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທຓນີ າົ ງຂຌຶໄ . ກາຌກາງຽຎັຌບາງ ຾ຖະ ກາຌ
຃ທຍ຾ໜຌໄ ຌຽີໄ ກຈີ ຂຌຶໄ ຑບໄ ຓກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽປາ຺ ຅ະຘຄັ ຽກຈຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຎະຖຓິ າຌ຋າຈ຾ນົທເຌຑາຆະຌະ
຃ໃ ບງໂນຸຈົ ຖຄ຺ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຋າຈ຾ນົທຖະຽນງີ ຂຌຶໄ ແຎ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎຎະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈ຾ນົທ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຍີ ໃ ່ນຸົຈ
ຖຄ຺ ບກີ ຉໃແ່ ຎ ຘະ຾ຈຄທໃ າບຈັ ຉາກາຌຖະຽນງີ ຂບຄ຋າຈ຾ນົທຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌ຃ທຍ຾ໜຌໄ ຂບຄບາງ, ຎະຖຓິ າຌ
຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ຎະຖຓິ າຌຂບຄບາງ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຾ຉໃ ຍໃ ່຅າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຽບີຌໄ ຑາທະຂະຌະຌທີໄ ໃ າ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸ ຌ
ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຊາຌະຂບຄ຋າຈ ເຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄຽ຃ຓກີ ໃ ່ຽກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌແຈໄ

ຽຆໃ ຌັ ກຌັ .

1. ຖະຍຍ຺ ຽຎີຈຖະຍຍ຺ ຎິຈ

ຖະຍຍ຺ (System)ໝາງຽຊຄິ ຂບຍຽຂຈຂບຄຘໃ ຄິ ຉໃ າຄໂ ຋ໃ ຽີ ປາ຺ ຘຌ຺ ເ຅ ຾ຖະ ກ່າຖຄັ ຘກຶ ຘາ຋ຈ຺ ຖບຄດໃ ູ ຾ຖະ ຘໃ ຄິ

ຉໃ າຄໂ ຋ໃ ດີ ໃ ູຌບກຖະຍຍ຺ ຽບຌີໄ ທໃ າ ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓຌບີໄ າຈຓຏີ ຌ຺ ນົື ຍໃ ຓ່ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຖະຍຍ຺ ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກາຌຘກຶ

ຘາກາຌຖະຖາງຂບຄຑກຶ BaSO4 ເຌຌາ່ໄ Ba2+ (aq) + SO42- (aq)

BaSO4 (s)

ຑກຶ BaSO4 , Ba2+ , SO42- ຾ຖະ ຌາ່ໄ ຽຎັຌຘໃ ທຌໜໃ ຄຶ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຘໃ ທຌບາກາຈ຋ໃ ດີ ໃ ູປບຍໂ຅ຈັ ຽຎັຌ

ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ ເຌກ່ຖະຌຌີ ບີໄ າກາຈຍໃ ່ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ຖ່ ະຍຍ຺ ຖະຍຍ຺ ຾ຍໃ ຄບບກແຈຽໄ ຎັຌ 3 ຎະຽຑຈຈທໄ ງກຌັ ຃:ື

1. ຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ (opened system) ໝາງຽຊຄິ ຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌຊໃ າງຽ຋ຓທຌຘາຌ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ

ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ ຌຌັໄ ຃ື ຓທຌຂບຄ຋າຈຍໃ ່຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຆໃ ຌັ : ກາຌຉຓ຺ໄ ຌ່າໄ ເຌກາ ຌ່າໄ ຅ະຎໃ ຼຌຽຎັຌບາງຌ່າໄ ຒ຺ຄໄ ກະ຅າງບບກ

຅າກຖະຍຍ຺ ຅ໃ ຄຶ ຅ຈັ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ.

2. ຖະຍຍ຺ ຎິຈ (closed system) ໝາງຽຊຄິ ຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຓີ ກີ າຌຊໃ າງຽ຋ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ ຾ຉໃ ຍໃ ່

ຓກີ າຌຊໃ າງຽ຋ຓທຌຂບຄ຋າຈຖະນທໃ າຄຖະຍຍ຺ ກຍັ ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓຽຆໃ ຌັ : ກາຌຖະຽນງີ ຂບຄຌ່າໄ ເຌຑາຆະຌະຎິຈ຋ໃ ີ

ກໃ າທ຾ຖທໄ ຂາໄ ຄຉຌ຺ໄ ນົື ກາຌຖະຖາງຂບຄຑຶກ BaSO4 ຋ຄັ ຘບຄຂະຍທຌກາຌຍໃ ່ຓກີ າຌຊໃ າງຽ຋ຓທຌເນກໄ ຍັ

ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ຾ຉໃ ດໃ າຄເຈ.

3. ຖະຍຍ຺ ບຈິ ຘະນະົ (isolated system) ໝາງຽຊຄິ ຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຓກີ າຌຊໃ າງຽ຋ຓທຌ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌ

ກຍັ ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓຽຆໃ ຌັ : ຌາ່ໄ ປບໄ ຌ຋ໃ ຽີ ກຍັ ເທເໄ ຌກະຉກິ ຌາ່ໄ ປບໄ ຌ

 ຉທ຺ ດໃ າຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ເຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ

1. ກາຌຽຏາ຺ ກຈ຺ ຿ຍຕກິ (H3BO3) ຅ະຘະນົາງຉທ຺ ເນ຿ໄ ຍຕບຌບບກແຆຈ໇ ຾ຖະ H2O (g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 265

H3BO3 (s) B2O3 (s) + H2O (g)

ເຌຖະຍຍ຺ ຌບີໄ າງ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຽຏາ຺ ແໝ຅ໄ ະຖະຽນງີ ບບກແຎ຅າກຖະຍຍ຺ ແຈໄ ຓທຌຂບຄ຋າຈຓກີ າຌຎໃ ຼຌ

຾ຎຄ຃ື ນຸຈົ ຖຄ຺ ຖະຍຍ຺ ຌ຅ີໄ ຈັ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ.
2. ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຌ່າໄ ຎູຌເຘຉຄັໄ ຊຓິໄ ເທເໄ ຌຑາຆະຌະຽຎີຈ຅ະຑຍ຺ ທໃ າຓຐີ ໄາຂາທຽກຈີ ຂຌຶໄ ຋ຄັ ຌີໄ ຽຑາະກ໅າຘ CO2 ຅າກ

ບາກາຈຽຂາ຺ໄ ຓາຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຌ່າໄ ຎູຌເຘຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຖະຍຍ຺ ຾ຖະ ຓທຌຂບຄ

຋າຈຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ

Ca(OH)2 + CO2 CaCO3 + H2Oຖະຍຍ຺ ຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ

3. ກາຌນົບຓ຾ນົທຂບຄ຾ຌຒ຋າຖຌີ ເຌຊທໄ ງກະຽຍບືໄ ຄຽ຃ບື ຍ ຾ຌຒ຋າຖີຌຖະຽນີງກາງຽຎັຌບາງຒ຺ໄຄ

ກະ຅າງບບກແຎ ຅າກຖະຍຍ຺ ແຈໄ ຓທຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຎໃ ຼຌແຎ຅ໃ ຄຶ ຅ຈັ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ

 ຉທ຺ ດໃ າຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ເຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ

1. ກາຌຌາ່ ຽບາ຺ AgNO3 ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ບາຆຈິ ຽກບື ແຈຑໄ ກຶ AgCl ຾ຖະ HNO3

AgNO3 + HCl  AgCl (s) + HNO3
ຓທຌຂບຄ຋າຈເຌຖະຍຍ຺ ຌ຃ີໄ ຄ຺ ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ ຖະຍຍ຺ ຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ
2. ຽກຈັ ແບ຿ບຈຌີ I2 (s) ຽຓໃ ບື ເຘໃ ເຌຑາຆະຌະຎິຈ຅ະຽກຈີ ກາຌຖະຽນຈີ ກາງຽຎັຌບາງ

I2 (s) 2I (g)

ຓທຌຘາຌຂບຄ I2 ງຄັ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຑຼຄ຾ຉໃ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌຘະຑາທະຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄຶ ຊແື ຈທໄ ໃ າຖະຍຍ຺ ຌຽີໄ ຎັຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ

3. ກາຌຖະຖາງຌ່າໄ ຂບຄຌ່າໄ ຉາຌຆາງເຌຌາ່ໄ ຌາ່ໄ ຉາຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌຂບຄ຾ຂຄ຅ະຖະຖາງຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງ ຾ຉໃ ຓທຌ

ຂບຄຌາ່ໄ ຉາຌ ຾ຖະ ຌ່າໄ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຓ຾ີ ຉໃ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຊາຌະຂບຄຖະຍຍ຺ ຅ະຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌເຌຂະຌະ຋ໃ ີ

ຖະຖາງ ຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓນຸົຈຖຄ຺ ຅ໃ ຄຶ ຅ຈັ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ

C6H12O6 (s) C6H12O6 (aq)
 ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ເຌຖະຍຍ຺

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ເຌຖະຍຍ຺ ຘາຓາຈຘະນຸົຍແຈຽໄ ຎັຌຎະຽຑຈກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1. ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຊາຌະ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌກາງຽຎັຌບາງຂບຄຌາ່ໄ ເຌຑາຆະຌະຎິຈ ຌ່າໄ ຎໃ ຼຌຘະຊາຌະ຅າກ

ຂບຄ຾ນົທຽຎັຌກ໅າຘ H2O (l) H2O (g) ນົື ກາຌຖະຽນຈີ ຂບຄແບ຿ບຈຌີ ເຌຑາຆະຌະຎິຈ ຽຆໃ ຄິ ຎໃ ຼຌ

ຘະຊາຌະແບ຿ບຈຌີ ຅າກຂບຄ຾ຂຄຽຎັຌກ໅າຘ I2 (s) I2 (g) ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ເຌຖະຍຍ຺ ບາຈຓກີ າຌຎໃ ຼຌຘະຊາຌະ

຅າກຂບຄ຾ຂຄຽຎັຌຂບຄ຾ນົທ ນົື ຅າກຂບຄ຾ນົທຽຎັຌກ໅າຘ ນົື ຅າກກ໅າຘຽຎັຌຂບຄ຾ຂຄດໃ າຄເຈດໃ າຄໜໃ ຄຶ .

2.ກາຌຽກຈີ ຋າຈຖະຖາງ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌຖະຖາງຂບຄ O2 ກາຌຖະຖາງຂບຄຽກບື ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄເຌຌາ່ໄ

ນົື ກາຌຖະຖາງຂບຄ຋າຈ຾ນົທເຌຌາ່ໄ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌຖະຖາງຂບຄຽນົາ຺ໄ ເຌຌາ່ໄ ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ແີ ຈຌໄ ບີໄ າຈຽກຈີ ກາຌຏຌັ

ກຍັ ແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ກາຌຖະຖາງຂບຄຽກບື NaCl ເຌຌ່າໄ ແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຅ະຽກຈີ ກາຌຉກ຺ ຑກຶ

ຂບຄຽກບື NaCl ກຍັ ຓາ. ກາຌຖະຖາງ

NaCl (s) + H2O Na+ (aq) + Cl- (aq)

3. ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄກເາຌຌຖຉະກ຺ ຍຑກຍຶ຺ ບາຈຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓແີ ຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ກາຌຖະຖາງ

ຂບຄກ໅າຘ CO2ເຌຌ່າໄ ບາຈ຅ະຽກີຈກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຖກັ ຘະຌະກາຌ຾ຏໃ ຂບຄກ໅າຘ CO2ເຌຌ່າໄ ນົື ບາຈຽກຈີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓກີ ຍັ ຌາ່ໄ ແຈບໄ າຆຈິ ຃າຕຍ໇ ່ຌກິ .

CO2 (g) + H2O (l) H2CO3

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຖະຍຍ຺ ຌບີໄ າຈຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈໄ ນົື ຏຌັ ກຍັ ຍໃ ແ່ ຈໄ ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄ

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ ນົື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ໂ ຾ຖະ ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຑາທະຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ.

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ 1 ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຉໃແ່ ຎຌ຅ີໄ ຈັ ທໃ າຽກຈີ ເຌຖະຍຍ຺ ເຈ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 266

ກ. ກາຌນຸຄຽຂາ຺ໄ
ຂ. ກາຌຖະຖາງຂບຄ KI ເຌຌາ່ໄ ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅ເຸ ຌຍກິ ຽກີ

຃. ກາຌຽຏາ຺ CaCO3 ເຌຑາຆະຌະຽຎີຈ

ຄ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽ຋ຌີ ຖະນທໃ າຄບາຆຈິ HCl ກຍັ NaOH

຅. ກາຌຽຏາ຺ Pb(NO3)2

ຘ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ CaCO3 ກຍັ ບາຆຈິ ຽກບື ຽ຅ບື ຅າຄ

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ ກ. ກາຌນຸຄຽຂາ຺ໄ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ ຽຑາະຌ່າໄ ຅ະຖະຽນງີ ກາງຽຎັຌບາງບບກແຎ຅າກຖະຍຍ຺ ຽປຈັ ເນຓໄ ທຌຍໃ ່
຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

ຂ. ກາຌຖະຖາງຂບຄ KI ເຌຌ່າໄ ຅ຈັ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງຂບຄ KI ເຌຌ່າໄ KI ຅ະ
ຎໃ ຼຌຘະຑາທະ ຋າຈຖະຖາງ຅ະປບໄ ຌຂຌຶໄ ຃ຓື ກີ າຌຊໃ າງຽ຋ຑະຖຄັ ຄາຌ຃ທາຓປບໄ ຌເນປໄ ຍັ ຘໃ ຄິ ຾ທຈຖບໄ ຓ຃ຍື ກິ ຽກີໄ

ຑຼຄຓທຌຂບຄ KI ຍໃ ຓ່ ກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ.

຃. ກາຌຽຏາ຺ CaCO3ເຌຑາຆະຌະຽຎີຈ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ CaCO3 ຅ະຘະນົາງຉທ຺ ໝຈ຺ ເນ ໄ CaO ຾ຖະ

CO2 ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ CaCO3(s)  CaO (s) + CO2 (g) ກ໅າຘ CO2 ຅ະບບກແຎ຅າກຖະຍຍ຺ ຋່າເນຓໄ ທຌຂບຄ
຋າຈຍໃ ່຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

ຄ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽ຋ຌີ ຖະນທໃ າຄບາຆຈິ HCl ກຍັ NaOH ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ HCl ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ

ກຈ຺ ແຈຽໄ ກບື ກຍັ ຌາ່ໄ HCl (aq) + NaOH (aq)  NaCl (aq) + H2O ຓທຌຂບຄ຋າຈກໃ ບຌຽປຈັ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຾ຖະ ນຄົັ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຍໃ ຎ່ ໃ ຼຌ຾ຎຄ.
຅. ກາຌຽຏ຺າ Pb(NO3)2 ຽຎັຌຖະຍ຺ຍຽຎີ ຈຽຌໃ ບື ຄ຅າກແຈກໄ ໅າຘ NO2 ຾ຖະ O2 ຽຎັຌຏະຖິຈຉະຑັຌ

ຽຆໃ ຄິ ບບກແຎ຅າກຖະຍຍ຺ ແຈໄ ຽປຈັ ເນຓໄ ທຌຂບຄ຋າຈນຸຈົ ຖຄ຺ .
Pb(NO3)2 PbO2 + NO2 (g) + O2 (g)

ຘ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ CaCO3 ກຍັ ບາຆຈິ ຽ຅ບື ຅າຄຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ ຽຑາະຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ຅ະ
ແຈກໄ ໅າຘ CO2ຽຆໃ ຄິ ບບກແຎ຅າກຖະຍຍ຺ .

CaCO3 (s) + HCl (aq)  CaCl2(s) + H2O (l) + CO2 (g)

 ຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ (dynamic equilibrium)
ຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ ຽຎັຌຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຋ໃ ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຽກຈິ ຂຌຶໄ

ຉະນບົ ຈຽທຖາ ຈທໄ ງບຈັ ຉາ຃ທາຓແທຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຽຊຄິ ຾ຓໃ ຌທໃ າຽປາ຺ ຅ະຍໃ ່ຘາຓາຈຘຄັ ຽກຈຽນຌັ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ
ເຈໂ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌກໃ ຉ່ າຓຖະຍຍ຺ ງຄັ ຃ຄ຺ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎ ຾ຖະ ກຍັ ດໃ ູຉະນົບຈຽທຖາ ເນຑໄ ຅ິ າຖະ
ຌະຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຘະນາົ ງຉທ຺ ຂບຄຒບຘຒ່ຕຘັ ຽຑຌຉະ຃ແ່ົ ຕຈ໇ PCl5 ຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ

PCl5 PCl3 (g) + Cl2 (g)

ກາຌຖທຓຉທ຺ ກາຌຘະນາົ ງຉທ຺

ຽຓໃ ບື ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ກ຾ຌັ ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ດໃ ູເຌຑາຆະຌະຎີຈ ຊາໄ ທຈັ ຃ທາຓຈຌັ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຅ະຑຍ຺ ທໃ າ຃ທາຓ

ຈຌັ ຃ໃ ບງໂຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຓໃ ບື ຎຉກິ ຖິ ງິ າຘະນາົ ງຉທ຺ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎ຃ທາຓຈຌັ ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ູຄຘຸຈ ກາຌ

ຘະນົາງຉທ຺ ຂບຄ PCl5 ງຄັ ຃ຄ຺ ຽກີຈຂຌຶໄ ຉະນົບຈຽທຖາ ຾ຖະ ເຌຂະຌະຈຼທກຌັ ກາຌຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຂບຄ PCl3

຾ຖະ Cl2 ຽຑໃ ບື ເນຽໄ ກຈີ PCl5 ກໃ ຽ່ ກຈີ ຂຌຶໄ ຉະນົບຈຽທຖາຽຆໃ ຌັ ກຌັ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຘະນົາງ

ຉທ຺ ຂບຄ PCl5຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຂບຄ PCl3 ຾ຖະ Cl2 ຑາທະຌຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າ: ຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ

ຽຆໃ ຄິ ຎຼຍ຋ຼຍຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຌແີໄ ຈກໄ ຍັ ກາຌແນຂົ ບຄຌາ່ໄ ຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 267

ປູຍ຋ີ 1: ກາຌຽກຈີ ຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ

ປູຍ຋1ີ : ຘະ຾ຈຄຽຊຄິ ກາຌແນົຂບຄຌ່າໄ ຅າກຑາຆະຌະ A ແຎງຄັ B ຾ຖະ ກາຌຽກຈີ ຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ
ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ີຓຉຌ຺ໄ ຌ່າໄ ເຌຑາຆະຌະ A ຽຆໃ ຄິ ຎຼຍ຃຋ື າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ແນົຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາຆະຌະ B ຖະຈຍັ ຌ່າໄ ເຌຑາຆະຌະ A ຉໃ າຄ
຅າກຖະຈຍັ ຌ່າໄ ເຌຑາຆະຌະ B ນົາງ (1) ຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌແນົຘູຄ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຌ່າໄ ແນົຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາຆະຌະ B ນົາງ
ຂຌຶໄ ຖະຈຍັ ຃ທາຓຉໃ າຄເຌຑາຆະຌະ A ຾ຖະ B ກ່ຌບໄ ງຖຄ຺ (2) ຾ຖະ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈຖະຈຍັ ຌ່າໄ ເຌຑາຆະຌະ຋ຄັ ຘບຄ
຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ (3) ເຌຂະຌະ຋ໃ ຌີ າ່ໄ ແນ຅ົ າກຑາຆະຌະ A ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາຆະຌະ B ຌຌັໄ ຌາ່ໄ ຅າກຑາຆະຌະ B ກໃ ່
ແນົຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາຆະຌະ A ຏໃ າຌ຋ໃ ່ຌາ່ໄ ຋ໃ ຽີ ຆໃ ບື ຉໃ ່ກຌັ ຈທໄ ງ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ກາຌແນຂົ ບຄຌາ່ໄ ຅ະຽກຈີ ຅າກ A ແຎງຄັ B ຾ຖະ ຅າກ
B ຓາ A ຉະນົບຈຽທຖາຎຼຍ຃ືຎະຉກິ ິຖິງາແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ຎະຉກິ ິຖງິ າງບໄ ຌກຍັ ຋ໃ ີຽກີຈຂຌຶໄ ຑບໄ ຓໂກຌັ
ຉະນົບຈຽທຖາ ຽຓໃ ບື ຽຍໃ ຄິ ຅າກຑາງຌບກ຅ະຽຍໃ ຄິ ຃ທື ໃ າຌາ່ໄ ດໃ ູຌຄິໄ ຍໃ ່ຓກີ າຌແນົ ຑາທະຌຎີໄ ຼຍແຈກໄ ຍັ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາ

ຓກິ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.
ຽຓໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌາບຈັ ຉາກາຌແນົຂບຄຌ່າໄ ຅ະຽນຌັ ທໃ າຉບຌຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ບຈັ ຉາກາຌແນົຂບຄຌາ່ໄ ຅າກ A ແຎ B

ຘູຄ ເຌຂະຌະ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາກາຌແນົຂບຄຌ່າໄ ຅າກ B ຓາ A ຌບໄ ງນົາງ (1) ຉໃ ່ຓາຽຓໃ ບື ຌ່າໄ ເຌຑາຆະຌະ B ນົາງຂຌຶໄ
ບຈັ ຉາກາຌແນຂົ ບຄຌາ່ໄ ຅າກ A ແຎງຄັ B ນຸົຈຖຄ຺ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌແນຂົ ບຄຌາ່ໄ ຅າກ B ຓາ A ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ (2) ເຌ຋ໃ ີ
ຘຸຈບຈັ ຉາກາຌແນົຂບຄຌ່າໄ ຅າກ A ແຎ B ຾ຖະ ຅າກ B ຓາ A ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ບຈັ ຉາຘຸຈຽຎັຌຘູຌ຋ໃ ີ

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ (3).

ປູຍ຋ີ 2: ບຈັ ຉາກາຌແນຂົ ບຄຌາ່ໄ ຋ຼຍກຍັ ຽທຖາຽຆໃ ຄິ ຘະ຾ຈຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 268

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຌບີໄ າຈ຾ຍໃ ຄບບກແຈຉໄ າຓຖກັ ຘະຌະ຋າຄກາງະຑາຍ ຾ຖະ ຋າຄຽ຃ຓແີ ຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ

1. ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຑາທະ

2. ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄກາຌຖະຖາງ

3. ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓີ

3.1 ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຑາທະ

ຘະຑາທະຂບຄ຋າຈຓແີ ຈ຋ໄ ຄັ ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ກ໅າຘ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຊາຌະໝາງ
ຽຊຄິ ກາຌຽກຈີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄກຍັ ແຎກຍັ ຓາຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຘີ ະຑາທະຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທກຍັ ກ໅າຘ, ຋າຈ຾ຂຄກຍັ ກ໅າຘ

ນົື ຋າຈ຾ຂຄກຍັ ຋າຈ຾ນທົ .
ຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຑາທະແຈ຾ໄ ກໃ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຖະຽນງີ ຂບຄ຋າຈ

຾ນົທ ຾ຖະ ກາຌ຃ທຍ຾ໜຌໄ ຂບຄບາງ຋ໃ ແີ ຈກໄ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄ຋າຈ຾ນົທກຍັ ກ໅າຘ

ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : ຌາ່ໄ ຖະຽນງີ ຽຎັຌບາງຌາ່ໄ ຾ຖະ ບາງຌາ່ໄ ຃ທຍ຾ໜຌໄ ກຍັ ຓາຽຎັຌຌາ່ໄ .

H2O (l) H2O (g)

ຉທ຺ ດໃ າຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຑາະບກີ ຉທ຺ ດໃ າຄໜໃ ຄຶ ຃ື ກາຌຖະຽນຈີ ຂບຄຽກຈັ ແບ຿ບຈຌີ ເຌຑາຆະຌະຎິຈ

ຽກຈັ ແບ຿ບຈຌີ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ຅ະຖະຽນຈີ ຽຎັຌບາງຓຘີ ຓີ ໃ ທຄ ເຌຂະຌະຈຼທກຌັ ບາງກໃ ່ຉກ຺ ຑກຶ ຑບໄ ຓໂກຌັ

ຘຓີ ໃ ທຄຂບຄແບ຿ບຈຌີ ຅ະ຃ໃ ບງໂຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈຘຓີ ໃ ທຄຌ຅ີໄ ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຍໃ ່ທໃ າ຅ະຉຄັໄ ຊຓິໄ ເທ຋ໄ ໃ ບີ ຸຌນະ

ຑູຓນບໄ ຄຈຌ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄແບ຿ບຈຌີ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ບຈັ ຉາກາຌຖະຽນຈີ ຽຎັຌບາງ=ບຈັ ຉາກາຌຉກ຺ ຑກຶ ຂບຄ

ບາງຖະຍຍ຺ ດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຑາທະ຋າຈ຾ຂຄກຍັ ກ໅າຘ.

I2 (s) I2 (g)

ຊາໄ ບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຎໃ ຼຌແຎຽຆໃ ຌັ ຿ຈງກາຌເນ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ ຑຍ຺ ທໃ າຘຂີ ບຄບາງຂບຄແບ຿ບຈຌິ ຽຂຓັໄ

ຂຸ ຌໄ (ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນົາງຂຌຶໄ ) ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄຘຓີ ໃ ທຄ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຘະ຾ຈຄທໃ າ

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽກຈີ ຂຌຶໄ ບກີ ຃ຄັໄ ໜໃ ຄຶ ຾ຉໃ ຽຎັຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ .

I2(s) ຽຆໃ ິຄຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຘາຓາຈຽກີຈຘ຺ຓຈຸ ຌຖະນທໃ າຄຘະຑາທະ຋າຈ຾ຂຄກັຍ຋າຈ຾ນົທແຈຈໄ ທໄ ງ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ I2 (s) I2 (aq)

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຊາຌະ ຘະນຸົຍແຈຽໄ ຎັຌຎະຽຑຈຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1. ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຎໃ ຼຌຘະຑາທະ຅າກ຋າຈ຾ຂຄຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ຋າຈ຾ນົທຽຎັຌ຋າຈ

຾ຂຄຽຆໃ ຌັ : I2 (s) I2 (aq)

2. ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຑາທະ ຅າກ຋າຈ຾ນົທຽຎັຌກ໅າຘ ຾ຖະ ກ໅າຘຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ

ຽຆໃ ຌັ H2O (l) H2O (g)

3. ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘະຊາຌະ຅າກ຋າຈ຾ຂຄຽຎັຌກ໅າຘ ຾ຖະ ກ໅າຘຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄຽຆໃ ຌັ

຾ຌຒ຋າຖຌີ (s) ຾ຌຒ຋າຖຌີ (g)

1.2 ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄກາຌຖະຖາງ
ຽຓໃ ບື ຌ່າຽບາ຺ ຽກບື ຽຆໃ ຌັ NaCl ຓາຖະຖາງຌ່າໄ ຋ໃ ີຓຍີ ່ຖຓິ າຈ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ຅າ່ ຌທຌໜໃ ຄຶ ຿ຈງ຃ໃ ບງໂຉໃ ຓື ຽກບື ຖຄ຺ ແຎ

ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅ະຑຍ຺ ທໃ າຽກບື ຖະຖາງແຈຈໄ ີ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎກາຌຖະຖາງ຅ະນຸົຈຖຄ຺ ຅ຌ຺ ກະ຋ຄັໄ ຽຊຄິ ຅ຈຸ ໜໃ ຄຶ
ຽກບື ຅ະຍໃ ່ຖະຖາງບກີ ຉໃ ແ່ ຎ ຅ະຘຄັ ຽກຈຽນຌັ ຑກຶ ຂບຄຽກບື ດໃ ູເຌຌ່າໄ ຽກບື ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຋າຈຖະຖາງບໃ ຓີ ຉທ຺ ຂບຄຽກບື
຾ຖະ ຽກີຈຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂຌຶໄ ຽຆໃ ຄິ ບະ຋ຍິ າງແຈທໄ ໃ າຽກບື ຖະຖາງແຈເໄ ຌຌ່າໄ ແຈຽໄ ຎັຌແບບບຌຂບຄຽກບື ເຌຌ່າໄ ຽຓໃ ບື

ຽທຖາຏໃ າຌແຎແບບບຌຌຌັໄ ຽກຈີ ກາຌຖທຓຉທ຺ ກຍັ ຓາຽຎັຌຑກຶ ຽກບື NaCl ແຈໄ ຾ຖະ ຊາໄ ບຈັ ຉາກາຌຖະຖາງຂບຄ
ຽກບື ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຉກ຺ ຑກຶ ຂບຄຽກບື ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄຽກບື ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຽບຌີໄ ຑາທະຌທີໄ ໃ າ: ຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 269

ກາຌຖະຖາງ ກາຌຖະຖາງຂບຄຽກບື ຾ຖະ ກາຌຉກ຺ ຑກຶ ຂບຄຽກບື ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຑບໄ ຓໂກຌັ ຉະນົບຈຽທຖາ຋າຈ຾ຂຄ
຾ຖະ ຋າຈ຾ນົທດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽຆໃ ຄິ ກຌັ ຾ຖະ ກຌັ .

NaCl (s) + H2O ກາຌຖະຖາງ Na+ (aq) + Cl- (aq)
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖະຖາງຂບຄ NaCl (s) ຽຎກາັຌຌຎຉະກ຺ ຉຑກຶກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ () ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຉກ຺
ຑກຶ ຂບຄ Na+(aq) ຾ຖະ Cl- (aq)ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ( ) ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຑບໄ ຓກຌັ ຾ຖະ ຈທໄ ງ຃ທາຓແທຽ຋ໃ າ຺
ກຌັ .

ປູຍ຋ີ 3: ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄກາຌຖະຖາງ

ຉທ຺ ດໃ າຄຂບຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸ ຌຂບຄກາຌຖະຖາງບກີ ຉທ຺ ດໃ າຄໜໃ ຄຶ ຃ື ກາຌຖະຖາງຂບຄຑກຶ BaSO4 ຽຆໃ ິຄ

ຖະຖາງຌາ່ໄ ແຈໜໄ ບໄ ງຽຆໃ ຄິ ຂຼຌຽຎັຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌຖະຖາງແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
Ba2+ (aq) + SO42- (aq)
BaSO4 (s)
ຉາ່ ຾ໜໃ ຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະດໃ ູ຋າຄຽຍບືໄ ຄຆາໄ ງຓື ໝາງ຃ທາຓທໃ າກາຌຽກຈີ ຉະກບຌຽກຈີ ແຈຈໄ ກີ ທໃ າກາຌຖະ

ຖາງຂບຄຑກຶ ຾ຉໃ ບຈັ ຉາກາຌຖະຖາງຂບຄຉະກບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຑກຶ ຽຊຄິ ຾ຓໃ ຌທໃ າຎະຖຓິ າຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ

຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຅ະຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ .

1.3 ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓີ

ກາຌຽກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຘະຑາທະ ຾ຖະ ກາຌຽກີຈຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄກາຌຖະຖາງຌຌັໄ ຽຎັຌກາຌ
ຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄກາງະຑາຍ, ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຋າຄຽ຃ຓກີ ໃ ່຋່າເນຽໄ ກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌແຈຽໄ ຆໃ ຌັ ກຌັ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓີ

຾ຖະ ຽຎັຌຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ .
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຋ີ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ A ຾ຖະ B ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ແຈ຋ໄ າຈ C ຾ຖະ D

A+B C+D

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌ຅ີໄ ະຽກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຽຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌຆະຌຈິ ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈໄ ຿ຈງຓຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າ A +

B C + D ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ C + D A + Bຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ

ຽຓໃ ບື ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າດໃ ູເຌ

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຅ະຓ຃ີ ໃ ານົາງຂຌຶໄ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຂະຌະ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ຽຎັຌຘູຌ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ A ຾ຖະ B ຊກື ເຆແໄ ຎຽປຈັ ເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນຸົຈ
ຖຄ຺ ເຌຂະຌະ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ນົາງຂຌຶໄ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຽຓໃ ບື ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌບຈັ ຉາຂບຄ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ຄັ ຘບຄ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓແີ ຈ຾ໄ ກໃ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ

ກ໅າຘ SO2 ກຍັ ກ໅າຘ O2 ແຈຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ SO3 ຉາຓຘຓ຺ ຏຌ຺ 2SO2 + O2 2SO3 (g).

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຈທໄ ງກາຌຎະຘຓ຺ SO3 ກຍັ O2 ຂະຌະຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ

ຽຎັຌຘູຌເຌຂະຌະ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ SO3 ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅ະແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ SO3 ນົາງຂຌຶໄ ຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ

ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO3 ນົາງຂຌຶໄ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ SO2 ຾ຖະ O2 ຊືກເຆແໄ ຎນົາງຂຌຶໄ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO2 ຾ຖະ O2ກໃ ່

ຌບໄ ງຖຄ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຅ະຽກຈີ ຆາໄ ຖຄ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ກໃ ່ຽກຈີ ແທຂຌຶໄ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະຽນຌັ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 270

ແຈທໄ ໃ າ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO2 , O2 , SO3 ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຾ຉໃ ຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ
SO2 , O2 ຾ຖະ SO3ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ກໃ ່ຍໃ ຅່ າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ (ຈໃ ຄັ ກຕາຒປູຍ຋ີ 4).

ປູຍ຋ີ 4: (ກ) ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘາ່ ຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ກຍັ ຽທຖາ

(ຂ) ຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄບຈັ ຉາຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຽທຖາ
ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຌີ ຌັໄ ຘາຓາຈກທຈຘບຍແຈ຅ໄ າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ ຾ຖະ ຽຍໃ ຄິ ກາຌຎໃ ຼຌ
຾ຎຄຉໃ າຄໂຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຆໃ ຌັ : ຽຍໃ ຄິ ຘຂີ ບຄ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎຽຍໃ ີຄຑກຶ ຋ໃ ບີ າຈຽກຈີ ຂຌຶໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ຌບກ຅າກຌຌັໄ
ຽປາ຺ ບາຈເຆທໄ ຋ິ ກີ າຌທຽິ ຃າະກທຈຘບຍ. ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌຶໄ ນົື ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ໃ ຽີ ຘງແຎຽຆໃ ຌັ : ກາຌ຋ຈ຺

ຖບຄກໃ ຼທກຍັ ກາຌຽກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄແບບບຌ (III) ແບບບຌກຍັ ແບ຿ບແຈຈແ໇ ບບບຌ

(I-) ຽຆໃ ຄິ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂຼຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
Fe3+ (aq) + 2I-(aq) Fe2+ (aq) + I2 (aq)

ຘຽີ ນບົື ຄ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຃ື Fe3+ (aq) + 2I-(aq)  Fe2+ (aq) + I2 (aq)

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຃ື Fe2+ (aq) + I2 (aq)  Fe3+ (aq) + 2I-(aq)
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຊາໄ ຖະຍຍ຺ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນົາງຂຌຶໄ ຅ະແຈໄ Fe2+ ນົາງຂຌຶໄ ຊາໄ ຖະຍຍ຺ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ງບໄ ຌກຍັ ນົາງຂຌຶໄ ຅ະແຈໄ Fe3+ ນາົ ງຂຌຶໄ .

ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂາໄ ຄຉຌ຺ໄ ຏຌັ ກຍັ ແຈ຅ໄ ຄິ ຉບໄ ຄບາເຘກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍແບບບຌຉໃ າຄໂ຋ໃ ຓີ ດີ ໃ ູເຌ
຋າຈຖະຖາງທໃ າຽກຈີ ຂຌຶໄ ຅ຄິ ນົື ຍໃ ່ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂາໄ ຄຉຌ຺ໄ ກໃ ່ຉບໄ ຄ຋ຈ຺ ຘບຍ Fe3+ , Fe2+ , I2 , ຾ຖະI-.

ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍແບບບຌ (III)ແບບບຌ (Fe3+)

຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍ Fe3+ ຃຋ື າຈຖະຖາງ຾ບຓັ ຿ຓຌຼຓແ຋຿ບແຆງາຽຌຉ (NH4SCN)

Fe3+ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ SCN- ຅ະແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງຘ຾ີ ຈຄຘຈ຺ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະຽຑາະຂບຄ Fe3+.
Fe3+ (aq) + SCN- (aq) FeSCN2+ (aq)

ຘຽີ ນົບື ຄ ຍໃ ຓ່ ຘີ ີ ຋າຈຖະຖາງຘ຾ີ ຈຄ

ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍແບບບຌ (II)ແບບບຌ (Fe2+)
຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ເີ ຆ຋ໄ ຈ຺ ຘບຍ Fe2+຃຋ື າຈຖະຖາງ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓແຆງາ຿ຌຽຒີຽຕຉ (III) K3Fe(CN)6
Fe2+ ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ K3Fe(CN)6 ຅ະແຈຉໄ ະກບຌຘຌີ າ່ໄ ຽຄຌິ ຂບຄ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓແບບບຌ(II) ຽປກັ ຆະແຆງາ
຿ຌຽຒີຽຕຉ (III) KFe[Fe(CN)6] ຽຆໃ ຄິ ຽບຌີໄ ທໃ າ: Turnbull’s blue.

K+ + Fe2+ + Fe(CN)63- KFe[Fe(CN)6]

ຑກຶ ຘຒີ າໄ (Turnbull’s blue)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 271

ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍແບ຿ບຈຌີ (I2)

຋າຈ຋ໃ ີເຆ຋ໄ ຺ຈຘບຍ I2 ຃ືຌ່າໄ ຾ຎໄຄ I2 ຅ະຽກີຈຎະຉິກິຖິງາກັຍຌ່າໄ ຾ຎໄຄແຈຑໄ ຶກຘີຌ່າໄ ຽຄຌິ ຽຂັຓໄ ຅າກ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ Fe3+ກຍັ I-ແຈຘໄ ຽີ ນົບື ຄຽຂຓັໄ ຂຌຶໄ ໜາໄ ຅ະຽຎັຌຘຂີ ບຄ I2
Fe3+ (aq) + 2I-(aq) Fe2+ (aq) + I2 (aq)

ຽຓໃ ບື ຋ຈ຺ ຘບຍ຋າຈຖະຖາງຎະຘຓ຺ ຂບຄ Fe3+຾ຖະ I-ຈທໄ ງຌາ່ໄ ຾ຎຄໄ ຊາໄ ແຈຉໄ ະກບຌຘຌີ ່າໄ ຽຄຌິ ຘະ຾ຈຄທໃ າຓີ

I2 ຅ຄິ ຾ຖະ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍ຋າຈຖະຖາງຎະຘຓ຺ ຂບຄ Fe3+຾ຖະ I-ຈທໄ ງ຋າຈຖະຖາງ NH4SCN ຊາໄ ແຈ຋ໄ າຈ

ຖະຖາງຘ຾ີ ຈຄຘະ຾ຈຄທໃ າຓFີ e2+

Fe3+ (aq) + SCN- (aq) FeSCN2+ (aq)ຘ຾ີ ຈຄ

ຽປາ຺ ຘາຓາຈຘະນຸຍົ ແຈທໄ ໃ າ
1. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ Fe3+຾ຖະ I-ຽຓໃ ບື ຋າ່ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ແຈຽໄ ຎັຌ I2຾ຖະFe2+ຽຆໃ ຄິ

ກທຈຑຍ຺ ແຈ຅ໄ ຄິ

2. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຈທໄ ງ ຽຑາະຽປາ຺ ກທຈຑຍ຺ Fe3+຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ Fe3+຾ຖະ I- (aq)ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ

ກາຌກທຈຑຍ຺ Fe3+຅ໃ ຄຶ ດືຌດັຌທໃ າ Fe3+ແຈ຅ໄ າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຍໃ ແ່ ຈຽໄ ກຈີ ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽນົບື ດໃ ູ ຌຌັໄ ຃ື

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຽກຈີ ຂຌຶໄ ຑບໄ ຓກຌັ

ກາຌຘກຶ ຘາຘຓ຺ ຈຸຌຽ຃ຓຽີ ຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຽຎັຌ Fe2+຾ຖະ I2

ຌາ່ ຋າຈຖະຖາງ Fe2+຾ຖະI2຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຽ຋ໃ າ຺ ໂກຌັ ຓາ຋າ່ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຾ຖທໄ ຋ຈ຺ ຘບຍ຋າຈ

ຉໃ າຄໂ຃ື Fe3+ , Fe2+, ຾ຖະI2ທໃ າຓດີ ໃ ູ ນົື ຍໃ ່ ຿ຈງ຋່າກາຌ຋ຍ຺ ຘບຍຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຍັ ກາຌ຋ຈ຺ ຘບຍແບບບຌຉໃ າຄໂ

ຽຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຽຎັຌ Fe3+ ຾ຖະ I-ຊາໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຽປາ຺ ກໃ ່຅ະກທຈຘບຍທໃ າຓີ Fe3+ ,

Fe2+ , ຾ຖະI2ຢີ່ ຋ຄັ 3 ຋າຈ

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ 2 ຖະຍຍ຺ ຉໃ ່ແຎຌຖີໄ ະຍຍ຺ ເຈດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

ກ. ຌາ່ໄ ບຈັ ຖຓ຺ ເຌຂທຈ຋ໃ ຎີ ິຈຐາດໃ ູ ຄ. ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ ຉີ ະກບຌ CuS ດໃ ູ

ຂ. ຍານບົ ຈເຌຽ຋຿ີ ຓຓຽິ ຉີ ຅. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌກຼຓ NH3ເຌຑາຆະຌະຎິຈ

຃. ຽກຈັ ແບ຿ບຈຌີ ຉຄັໄ ຊຓິໄ ເທເໄ ຌຍກິ ຽກີໄ ຘ. ກາຌຽຏາ຺ CaCO3

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ ຖະຍຍ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ແຈ຾ໄ ກໃ ຖະຍຍ຺ ເຌຂ່ໄ ກ ຂ ຃ ຾ຖະ ຅

ກ. ຌາ່ໄ ບຈັ ຖຓ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຂທຈ຋ໃ ຎີ ິຈຐາ ຃ກື ຈ຺ ຃າຕຍ໇ ຌ່ ກິ ເຌຌາ່ໄ ຽຆໃ ຄິ ຘາຓາຈ຾ຉກຉທ຺ ເນ ໄ CO2 ຾ຖະ H2O

ຈໃ ຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ H2CO3 H2O + CO2

ຽຓໃ ບື ດໃ ູເຌຐາ຋ໃ ຎີ ິຈ CO2 ຍໃ ່ຘາຓາຈບບກແຎຘໃ ູບາກາຈຑາງຌບກແຈໄ ກໃ ່຅ະຖະຖາງກຍັ ຖຄ຺ ຓາເຌຌາ່ໄ ຋່າ

ເນຽໄ ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ແຈຈໄ ທໄ ງ ຖະຍຍ຺ ຅ໃ ຄຶ ດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

ຂ. ຍານບົ ຈເຌຽ຋຿ີ ຓຓຽິ ຉີ ກໃ ່຅ຈັ ດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຍານົບຈຘາຓາຈຖະຽນງີ ຽຎັຌບາງແຈໄ

ບາງຍານົບຈຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເຌນບົ ຈ຾ກທໄ ຎິຈ ກໃ ່຅ະກຍັ ຓາຽຎັຌຍານົບຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌຂບຄ຾ນທົ ແຈເໄ ຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ກໃ ່຅ະຽກຈີ ຑາທະ

ຘຓ຺ ຈຸຌ Hg (l) Hg(g)

຃. ຽກຈັ ແບ຿ບຈຌີ ຉຄັໄ ຊຓິໄ ເທເໄ ຌຍກິ ຽກີໄ ຽກຈີ ກາຌຖະຽນຈີ ຽຎັຌບາງ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຉຄັໄ ຊຓິໄ ເທເໄ ຌຍກິ ຽກກີໄ ໃ ່

຅ະຽຎັຌບາງບບກແຎຘໃ ູຍຌັ ງາກາຈ ຍໃ ງ່ ບໄ ຌກຍັ ຓາຽຎັຌຂບຄ຾ຂຄຖະຍຍ຺ ຌີໄ ຍໃ ດ່ ໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

ຄ.຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ ຉີ ະກບຌ CuS ຘະ຾ຈຄທໃ າ CuS ຍໃ ່ຖະຖາງບກີ ຉໃ ່ແຎ຾ຖທໄ ຋າຈຖະຖາງຽກຈີ ກາຌ

ບໃ ຓີ ຉທ຺ ຈທໄ ງ CuS ຅ໃ ຄຶ ຽກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄ CuS ຋ໃ ຽີ ຎັຌຂບຄ຾ຂຄກຍັ Cu2+ ຾ຖະ S2- ຽຆໃ ຄິ ດໃ ູເຌຌາ່ໄ

຿ຈງ຋ໃ ີ Cu2+ ຾ຖະ S2- ຅ະຖທຓກຌັ ກຍັ ຓາຽຎັຌຉະກບຌCuS
Cu2+ (aq) + S2- (aq)
CuS (s)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 272

຅. ກາຌກຼຓ NH3ເຌຑາຆະຌະຎິຈ ຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽຑາະ N2຾ຖະ H2 ຖທຓຉທ຺ ແຈໄ
NH3 ຽຆໃ ຄິ ຋າຈ຋ຄັ ໝຈ຺ ຽຎັຌກ໅າຘ ຽຓໃ ບື ດໃ ູເຌຑາຆະຌະຎິຈຍໃ ່ຘາຓາຈໜບີ ບກແຎແຈໄ ຽຓໃ ບື NH3ຓຎີ ະຖຓິ າຌນົາງ
ຂຌຶໄ ຅ະຽກຈີ ກາຌຘະນົາງຉທ຺ ກຍັ ຓາຽຎັຌ N2຾ຖະ H2 ຈທໄ ງຽຆໃ ຌັ ກຌັ

N2 (g) + H2 (g) 2NH3 (g)

ຘ. ກາຌຽຏາ຺ CaCO3຅ະແຈCໄ O2ຽຎັຌກ໅າຘ ຅ະໜບີ ບກແຎເຌບາກາຈ຋າ່ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຍໃ ່

ຘາຓາຈຽກຈີ ຂຌຶໄ ແຈໄ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ຽ່ ກຈີ ຂຌຶໄ CaCO3 (s)  CaO (s) + CO2 (g)
 ຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ທ຺ ແຎຂບຄຘຓ຺ ຈຸຌ

1. ຖະຍຍ຺ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຾ຍຍຏຌັ ກຍັ ແຈໄ
2. ຽຎັຌຘຓ຺ ຈຸຌແຈຌາຓກິ ໝາງຽຊຄິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ຓີ ກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຉະນົບຈຽທຖາບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ

3. ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽກຈີ ເຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ ນົື ຖະຍຍ຺ ບຈິ ຘະນະົ ຾ຉໃ ຅ະຍໃ ່ຘາຓາຈຽກຈີ ແຈເໄ ຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ ຈໃ ຄັ

ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ ກາຌຽຏາ຺ CaCO3ຊາໄ ຽຏາ຺ ເຌຖະຍຍ຺ ຽຎີຈ CaCO3 (s) ຅ະຘະນາົ ງຉທ຺ ຽຎັຌ CaO (s)຾ຖະCO2ໝຈ຺
຾ຉໃ ຊາໄ ຽຏາ຺ ເຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ CaCO3຅ະຍໃ ໝ່ ຈ຺ ແຎ ຍໃ ່ທໃ າ຅ະຽຏາ຺ ຈຌ຺ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ຋ຄັ ຌຽີໄ ຑາະ CaO຾ຖະCO2ເຌຖະຍຍ຺ ຎິຈ

຅ະ຋າ່ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຓາຽຎັຌ CaCO3຋່າເນຽໄ ກຈີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

4. ຖະຍຍ຺ ຈາ່ ຽຌຌີ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ແຈຽໄ ບຄ ຅າກຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ກຖິ ງິ າ H2 (g)຾ຖະI2 (g)ແຈHໄ I ຈ່າ
ຽຌຌີ ແຎຽຖບືໄ ງໂ ຅ຌ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽບຄ ຃ທາຓແທຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຃ທາຓແທ

ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຊາໄ ຓບີ ຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຅າກຑາງຌບກຽຆໃ ຌັ : ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄບຸຌນະຑູຓ ນົື ຃ທາຓຈຌັ ກໃ ຅່ ະ຋່າ

ເນຘໄ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຘງແຎ ຃ທາຓແທຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ ຾ຖະ ກຍັ ຅ະຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຉໃ ຊາໄ ບຈິ ຋ຑິ ຌ຺ ຑາງຌບກ
ຌຌັໄ ດຸຈຖຍ຺ ກທຌ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກໃ ຅່ ະຈ່າຽຌຌີ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຘຓ຺ ຈູຌຽບຄແຈບໄ ກີ ຃ຄັໄ

5. ກາຌຈ່າຽຌຌີ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺ ບາຈ຅ະຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋ຈິ ຋າຄເຈກໃ ແ່ ຈໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ H2 (g) + I2 (g) 2HI (g)

ນົື 2HI H2 (g) + I2 (g)

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນົື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ບາຈ຅ະຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຖທຓຉທ຺ ຂບຄ H2຾ຖະ I2

ນົື ບາຈຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຘະນົາງຉທ຺ ຂບຄ HI ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋ຈິ ຋າຄເຈກໃ ບຌກໃ ແ່ ຈເໄ ຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ

ຖະຍຍ຺ ກໃ ່຅ະຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຈຼທກຌັ

6. ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຅ະຘູຄ ຾ຖທໄ ຃ໃ ບງນຸົຈຖຄ຺ ຂະຌະ຋ໃ ີ
ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽຎັຌຘູຌ ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ຖທໄ ຃ໃ ບງໂ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ

ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ງບໄ ຌກຍັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ບຈັ ຉາກາຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ

ຂບຄ຋າຈ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ເຌຂະຌະ຋ໃ ບີ ຈັ ຉາ

ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຂຌຶໄ ກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ .

ກາຌຈາ່ ຽຌຌິ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ຂບຄຖະຍຍ຺

ກາຌຈ່າຽຌຌິ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຌຌັໄ ບາຈຽກຈີ ຂຌຶໄ ເຌ຋ຈິ ຋າຄເຈກແ່ ຈໄ ໝາງຽຊຄິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ

ບາຈຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ແຎງຄັ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ (ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ) ນົື ບາຈຽກຈີ ຅າກ຋າຈຏະຖຈິ ຉະ

ຑຌັ ກຍັ ຓາງຄັ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຃ທາຓແທ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຌຌັໄ ກ່ຉໃ າຄກຌັ ຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຆະຌຈິ ຂບຄ຋າຈ

ນົື ຆະຌຈິ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຓນີ ົາງຎະຽຑຈ ຈໃ ຄັ ຋ໃແີ ຈກໄ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຃ຑື າທະຘຓ຺ ຈູຌຖະນທໃ າຄ

ຘະຊາຌະ, ຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ຂບຄກາຌຖະຖາງ ຾ຖະ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ ເຌກາຌຘກຶ ຘາກາຌຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 273

ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຌຌັໄ ຽປາ຺ ບາຈ຅ະເຆກໄ າຌຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຊາຌະຓາບະ຋ຍິ າງຽຆໃ ຌັ ຘກຶ

ຘາຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄ I2ຽຆໃ ຄິ ຖະຖາງດໃ ູເຌຉທ຺ ຋າ່ ຖະຖາງຽປກຽຆຌ ຾ຖະ ເຌຉທ຺ ຋າ່ ຖະຖາງ KI ຽຆໃ ຄິ ຽກຈີ ຑາທະ

ຘຓ຺ ຈຸຌຈໃ ຄັ ຌIີໄ 2(ເຌຽປກຽຆຌ) I2 (ເຌ຋າຈຖະຖາງKI)

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄ I2ເຌຽປກັ ຽຆຌ ຾ຖະ ເຌ຋າຈຖະຖາງ KI ຅ະຎາກຈ຺ ເນຽໄ ນຌັ ຘແີ ຈຆໄ ຈັ ຽ຅ຌI2
ຖະຖາງເຌຽປກັ ຽຆຌເນຘໄ ຍີ ທ຺ ເຌຂະຌະ຋ໃ Iີ 2ເຌ຋າຈຖະຖາງKI ຅ະຓຘີ ຌີ າ່ໄ ຉາຌຎ຺ຌຽນບົື ຄ ກາຌຘກຶ ຘາກາຌຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູ
ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋່າແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1. ຊາໄ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅າກກາຌຌາ່ I2ຖະຖາງເຌຽປກັ ຽຆຌ຅ະແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງຘຍີ ທ຺ ຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື ຋າຈຖະຖາງ KI
ຖຄ຺ ແຎ I2຅ະ຾ຏໃ ຅າກຆຌັໄ ຂບຄຽປກຽຆຌຽຆໃ ຄິ ດໃ ູຆຌັໄ ຽ຋ຄິ ຓາ຋ໃ ຆີ ຌັໄ ຂບຄKI຋າ່ ເນຽໄ ຎັຌຘຌີ າ່ໄ ຉາຌຎ຺ຌຽນົບື ຄ຋ໃ ຆີ ຌັໄ ຖໃ ຸຓ
ຂບຄ KI ຾ຖະ ຘຆີ ຓ຺ ຑູI2ເຌຆຌັໄ ຽປກຽຆຌ຅າຄຖຄ຺ ຊາໄ ຘໃ ຌັ ນບົ ຈ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅຋ຸ ຄັ ຘບຄຉຄັໄ ຊຓິໄ ເທ຅ໄ ກັ ໜໃ ບງ ຘຂີ ບຄ I2ເຌ
ຆຌັໄ ຋ຄັ ຘບຄ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

2. ຊາໄ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅າກກາຌຌາ່ I2ຖະຖາງເຌ຋າຈຖະຖາງKIກໃ ບຌ ຅ະຘຄັ ຽກຈທໃ າ຋າຈຖະຖາງຓຘີ ຌີ າ່ໄ ຉາຌ
ຎ຺ຌຽນບົື ຄ ຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື ຋າຈຖະຖາງຽປກັ ຽຆຌຖຄ຺ ແຎI2຅ະ຾ຏໃ ຅າກຆຌັໄ ຂບຄKIຓາ຋ໃ ຆີ ຌັໄ ຂບຄຽປກຽຆຌ ຅ະຎະກຈ຺ ຋າຈ
ຖະຖາງຘຍີ ທ຺ ຋ໃ ຆີ ຌັໄ ຽ຋ຄິ ຂບຄຽປກັ ຽຆຌ ຾ຖະ ຘຌີ າ່ໄ ຉາຌ຋ໃ ຆີ ຌັໄ ຖໃ ຸຓຂບຄKI຅ະ຅າຄຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຘໃ ຌັ ນົບຈ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅຋ຸ າຈ຋ຄັ
ຘບຄຊຓິໄ ເທ຅ໄ ກັ ໜໃ ບງຘຂີ ບຄ I2ເຌຆຌັໄ ຋ຄັ ຘບຄ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຃ີ ກື ຍັ ກາຌຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຈທໄ ງ I2ເຌຽປກັ ຽຆຌ

ປູຍ຋ີ 5: ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຑາທະ
ຽຓໃ ບື ຖະຍຍ຺ ດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ I2຅ະຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ແີ ຎຓາຖະນທໃ າຄຉທ຺ ຋່າຖະຖາງ຋ຄັ ຘບຄ
ຉະນົບຈຽທຖາຈທໄ ງບຈັ ຉາແທຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຘະນຸຍົ ແຈທໄ ໃ າ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຊາຌະ
຅ະ຃ກື ຌັ ຍໃ ່ທໃ າ຅ະຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅າກ຋ຈິ ຋າຄເຈ
ຌບກ຅າກກາຌຘກຶ ຘາກາຌຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຿ຈງບາເຘຘຓ຺ ຈຸຌຖະນທໃ າຄຘະຊາຌະ຾ຖທໄ ຽປາ຺ ບາຈເຆໄ
ຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຓີ າບະ຋ຍິ າງຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌແຈໄ ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ ກ໅າຘ SO2

຾ຖະ ກ໅າຘO2ແຈກໄ ໅າຘຏະຖຈິ ຉະຑຌັ SO3

2SO2 (g) + O2 (g) 2SO3 (g)

1. ຽປາ຺ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຈທໄ ງກາຌຍຌັ ຅ກຸ ໅າຘ SO2຾ຖະO2 ເຌຑາຆະຌະຎິຈເຍໜໃ ຄຶ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎ ຋າ່ ກາຌ

ກທຈຘບຍຽຍໃ ຄີ ຅ະຑຍ຺ ທໃ າເຌຑາຆະຌະຎິຈຌຌັໄ ຅ະຓ຋ີ ຄັ SO2, O2຾ຖະ SO3ດໃ ູປໃ ທຓກຌັ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຾ຖະ

຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO2, O2 ຾ຖະ SO3຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຋ີ ຄັ ຌຘີໄ ະ຾ຈຄທໃ າ SO2຋າ່ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈໄ SO3຾ຖະ SO3ຽກຈີ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ແຈໄ SO2຾ຖະO2
2. ເຌ຋ຈິ ຋າຄກຍັ ກຌັ ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຈທໄ ງກາຌຍຌັ ຅ກຸ ໅າຘ SO3ຖຄ຺ ເຌຑາຆະຌະຎິຈຂະໜາຈຈຼທກຌັ

ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎກໃ ຅່ ະຑຍ຺ ທໃ າຓກີ ໅າຘ SO2, O2຾ຖະ SO3ດໃ ູຖທຓກຌັ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 274

SO2, O2 ຾ຖະ SO3຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຃ີ ກື ຍັ ກາຌ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅ກຸ ໅າຘ SO2,O2 ຖຄ຺ ເຌຑາຆະຌະຎິຈເຌຂ່ໄ 1. ຘະ຾ຈຄທໃ າ SO3
ຘະນົາງຉທ຺ ເນ ໄ SO2຾ຖະ O2 ຂະຌະຈຼທກຌັ SO2ກຍັ O2 ຅ະຖທຓຉທ຺ ກຌັ ກຍັ ຓາແຈໄ SO3.

ປູຍ຋ີ 6 : ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈໄ ຾ຖະ ກາຌຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຅າກ຋ຈິ ຋າຄຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ
ຈທໄ ງ SO2ກຍັ O2຾ຖະ ຅າກ SO3

ກາຌຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈທໄ ງ SO2຾ຖະ O2ນົື ຽຖໃ ຓີ ຈທໄ ງ SO3ຽຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ
຅ະແຈກໄ ໅າຘຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຋ີ ຄັ SO2, O2຾ຖະ ຅າກ SO3ຖທຓກຌັ ດໃ ູ (ຈໃ ຄັ ປູຍ຋ໃ ີ 13.9) ຿ຈງ຋ໃ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ
SO2, O2຾ຖະ SO3 ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຾ີ ຉໃ ຍໃ ່຅າ່ ຽຎັຌຉບໄ ຄຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ

ຽຓໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌາ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄກ໅າຘ຋ຄັ ໝຈ຺ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄກ໅າຘ SO2, O2຾ຖະ SO3 ຽຓໃ ບື
ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄ຋ຄັ ເຌຂ່ໄ 1 ຾ຖະ ຂ່ໄ 2 ຘາຓາຈຘະ຾ຈຄແຈຈໄ ໃ ຄັ ປູຍ຋ີ 13.10

ປູຍ຋ີ 7: ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO2, O2຾ຖະ SO3 ຋ຼຍກຍັ ຽທຖາ
຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຊາໄ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅າກ SO2 ຾ຖະ O2 ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO2 ຾ຖະ O2 ຅ະນົາງ ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ
ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂ ນຸຈົ ຖຄ຺ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO3ຽຖໃ ຓີ ຅າກຘູຌ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ , ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ີ
ຘຸຈ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄກ໅າຘ຋ຸກກ໅າຘກໃ ຃່ ຄັ ຋ໃ ີ (ປູຍ຋ີ 7) ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅າກກ໅າຘ SO3
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO3 ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅ະນາົ ງ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂນຸົຈຖຄ຺ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO2຾ຖະ O2ຽຖໃ ຓີ ຅າກ
ຘູຌ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅ຌ຺ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄກ໅າຘ຋ຸກຉທ຺ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ (ປູຍ຋ີ 7 ຂ)
຾ຖະ ຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄກ໅າຘເຌກາຌຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຅າກ SO2 ຾ຖະO2ຊາໄ ຎະຖຓິ າຌ
ຘ່າຑຌັ ຋ໃ ເີ ຆຽໄ ຎັຌຎະຖຓິ າຌຈຼທກຌັ
3. ຊາໄ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຿ຈງເນ ໄ SO2, O2຾ຖະ SO3ດໃ ູເຌຖະຍຍ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຂະຌະຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ກໃ ່຅ະຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
຋ຄັ ແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ງບໄ ຌກຍັ ຾ຖະ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ ຿ຈງ຋ໃ ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຂບຄ຋າຈກໃ ຅່ ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຋ີ ໃ ີ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 275

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຍັ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄເຌຂ່ໄ 1 ຾ຖະ 2 ຿ຈງ຋ໃ ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຂບຄ SO3 ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຍໃ ່
ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຘູຌ (ຈໃ ຄັ ປູຍ຋ີ 8).

ປູຍ຋ີ 8: ກົາຒຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ກຍັ ຽທຖາ (ຽຖໃ ຓີ ຉຌ຺ໄ ຈທໄ ງ SO2, O2 ຾ຖະ
SO3 )

ຘະນຸຍົ ແຈທໄ ໃ າ ຅າກກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ຄັ ຘາຓ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ກາຌຈ່າຽຌຌີ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ ຅ະຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋ຈິ ຋າຄເຈກໃ ່ແຈໄ ຾ຖະ ຅ະຽຖໃ ຓີ ຅າກ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຑຼຄດໃ າຄຈຼທ ນົື ຋າຈຏະຖຈິ ຉະ
ຑຌັ ດໃ າຄຈຼທ ນົື ຋ຄັ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ກໃ ແ່ ຈໄ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຽຊຄິ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽຎັຌ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຏຌັ ກຍັ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຃ໂື ກຌັ ຾ຉໃ ຽທຖາ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ເຆຽໄ ຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

຅ະຉໃ າຄກຌັ .

IV. ນົກັ ຂບຄຽຖຆີ າຽຉຕີ ີຽບ( The principle of Le chatelier )

ຑຘ2427 (຃ຘ1884 )ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຆາທຐປໃ ຄັ ຽຘຈຆໃ ບື ບຄຖຖີ ຸງຽຖຆີ າຽຉຕີ ຽິ ບ( Henri Louis Lechatelier )
ແຈຘໄ ກຶ ຘາຽຊຄິ ຎັຈແ຅ຉໃ າຄໂ຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ຾ຖະກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌເໝໃ ແທຽໄ ບຌີໄ ທໃ າ ນົກັ
ຂບຄຽຕຘີ ະຽຉຕີ ຽິ ບຽຆໃ ຄີ ຓເີ ຅຃ທາຓຘ່າ຃ຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

“ ຽຓໃ ບື ຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ຊກື ຖຍ຺ ກທຌຖະຍຍ຺ ຅ະຽກຈີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌ຋ຈິ ຋າຄ຋ໃ ຅ີ ະນຸຈົ ຏຌ຺ ຂບຄກາຌຖຍ຺ ກທຌຌຌັໄ
ຽຑໃ ບື ເນຖໄ ະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌບກີ ຃ຄັໄ “

ຽຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ຎັຌຆະຌຈິ ຏຌັ ກຍັ ແຈ຾ໄ ຖະຽກຈີ ຘຓ຺ ຈູຌແຈຌາຓກິ ຎະຉຖິ ງິ າກ່຅ະດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺
ຈູຌຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຄຖະຍຍ຺ ບາຈ຅ະຊກື ຖຍ຺ ກທຌຈທໄ ງຎັຈແ຅ນົາງໂດໃ າຄຈໃ ຄັ ຋ໃ ແີ ຈກໄ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຃຃ື ທາຓຽຂຓັໄ
ຂຸ ຌໄ ຃ທາຓຈຌັ ຾ຖະບຸຌນະຑູຓຽຓໃ ບື ຖະຍຍ຺ ຊກື ຖຍ຺ ກທຌຈທໄ ງຎັຈແ຅ຉໃ າຄໂຽນໃ ົາ຺ ຌຏີໄ ຌ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຖະຍຍ຺ ຅ະຽຘງຘຓ຺

ຈຌູ
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຈາໄ ຌເຈຈາໄ ຌໜໃ ຄື ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ນິ ົາງຂຌືໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຖະຍຍ຺ ກ່ຑະງາງາຓ

ຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ເໝໃ ຿ຈງກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຅າກຆາໄ ງແຎຂທາຽຑໃ ບື ເນຽໄ ກຈີ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງຂຌືໄ ນົຽື ກຈີ
ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຅າກຂທາແຎຆາໄ ງຽຑໃ ບື ເນຏໄ ຌ຺ ຏະຖຈິ ໜບໄ ງຖຄ຺

ນົກັ ຂບຄ ຽຖຆີ າຽຉຖີ ຽື ບຌຓີໄ ຃ີ ທາຓຘ່າ຃ຌັ ຉໃ ່ຘຓ຺ ຈູຌເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓນີ ົາງຘາຓາຈເຆບໄ ະ຋ຍິ າງກາຌຎໃ ຼຌ
຾ຎຄຂບຄຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ຽຌໃ ບື ຄກາຌຖຍ຺ ກທຌ຅າກຘໃ ຄີ ຾ທຈຖບໄ ຓເຆ຋ໄ າ່ ຌາງຏຌ຺ ຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑາທະເຌຎະຉກິ ິ
ຖງິ າຽ຃ຓ຾ີ ຖະງຄັ ເຆຽໄ ຎັຌ຾ຌທ຋າຄເຌກາຌຽຖບື ກຑາທະ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ເຌຂະຍທຌກາຌບຸຈຘານະກ່ານົາງໂຆະຌຈິ
ຽຑໃ ບື ເນແໄ ຈຏໄ ຌ຺ ຏະຖຈິ ນາົ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ.

1. ຏຌ຺ ຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ
ກາຌຎໃ ຼຌ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົ຋ື າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ບາຈ຅ະຉໃ ຓື ຋າຈຽຂາ຺ໄ ແຎເຌຖະຍຍ຺ ນົຈື ຄຶ ຋າຈ

ບບກ຅າກຖະຍຍ຺ ຅ະຖຖ຺ ກທຌຑາທະຘຓ຺ ຍູຌ຅າກນົກັ ຂບຄຽຖີຘະຽຉີຖຽີ ບຖະຍຍ຺ ຅ະຎັຍຉທ຺ ແຎຂາໄ ຄໜາໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 276

ນາົ ງຂໂຌນົດື ບໄ ຌກຍັ ຓານົາງຂຌືໄ ຽຑໃ ບື ນຸົຈຏຌ຺ ກາຌຖຍ຺ ກທຌຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຌຌັໄ ຾ຖະຖະຍຍ຺ ຅ະຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູ
ຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ເໝໃ

ຉທ຺ ດໃ າຄ : ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຖະນທໃ າຄ຋າຈກາຘບບກຆຽີ ຅ຌກຍັ ກາຘແຌ຿ຉົຽ຅ຌແຈໄ NO

N2 g  O2 g2NOg

ກາຌຉໃ ຓື O2ຖຄ຺ ແຎຖະຍຍ຺ ຅ະຽຘງຘຓ຺ ຈູຌຖະຍຍ຺ ຅ະຉບຍຘະໜບຄ຿ຈງກາຌ຋ໃ Oີ 2຅ະຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ກຍັ N2ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ NOນົາງຂຌືໄ ຌຌັໄ ຃ື ຘຓ຺ ຈູຌຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຂທານົາງຂຌືໄ ( ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄ
ໜາໄ ນາົ ງຂຌືໄ )
ກາຌຌຌຈຄຶ ຽບາ຺ NOບບກ຅າກຖະຍຍ຺ ຎະຖຓິ າຌNOຌບໄ ງຖຄ຺ ຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຂທານົາງຂຌືໄ ຽຆໃ ຌັ
ຈຼທກຍັ ກາຌຉໃ ຓື O2຿ຈງO2 ຅ະຽປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ N2ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ NO ນາົ ງຂຌືໄ

ປູຍ຋2ີ :ຏຌ຺ ຂບຄກາຌຉໃ ຓື O2຾ຖະຈຄຶ ຽບາ຺ NOບບກ຅າກຖະຍຍ຺
ປູຍ຋2ີ ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື ກາຘO2ຽຖໃ ີຓຉ຋຺ໄ ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈູຌ຋ີ 1

຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄNO , N2຾ຖະO2຃ຄ຺ ຋ໃ ຽີ ຓໃ ບື ຽທຖາt1ຉໃ ຓື O2ຖຄ຺ ແຎ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ O2ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ
຋ຌັ ຾ຖທໄ ຃ໃ ບງນຸົຈຖຄ຺ N2ຊືກເຆເໄ ຌກາຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ O2ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ NOນົາງຂຌືໄ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ N2 ຾ຖະO2຾ຖະ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄNOນົາງຂຌືໄ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈກ່ຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌເ
ໝໃ ( ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ຋2ີ ) ( ຖະນທໃ າຄt1 _ t2 )຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈູຌກຍັ ຋ີ 2 ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄO2 , N2
຾ຖະNO຃ຄ຺ ຋ໃ ຋ີ ໃ ີຽທຖາt2ຽຎັຌກາຌຈຄຶ ຽບາ຺ ກາຘNOບບກ຅າກຖະຍຍ຺ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄNOໜບໄ ງຖຄ຺

຋ຌັ ຋ຑີ າທະຘຓ຺ ຈູຌຊກື ຖະກທຌຖະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ຿ຈງ຋Nີ 2ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ O2ແຈNໄ O
ຽປັຈເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄN2຾ຖະO2ນຸົຈຖ຺ຄ຾ຖະ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄNOນົາງຂຌືໄ ບກີ ເຌ຋ໃ ີຘຸ ຈ
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄN2 , O2 ຾ຖະNO຃ຄ຺ ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌບກີ ຃ຄັໄ ໜໃ ຄື ( ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ຋3ີ )
ຖະນທໃ າຄຽທຖາt2 – t3ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື O2ນົຈື ຄຶ NOບບກ຅າກຖະຍຍ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ແຎ
ຂາໄ ຄໜາໄ ນາົ ງຂຌືໄ (ແຎຂາໄ ຄຂທາ ) ຃ກື ຌັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈູຌ຾ຉໃ ຖະ຃ຄັໄ ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ຾ີ ຉໃ ຍໃ ່
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຓໄ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຌູ ຽຈຓີ
ບກີ ຉທ຺ ດໃ າຄໜໃ ຄື ຃:ື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

Cl2 aq 2H2OHOClaq H3Oaq Cl  aq

ຏຌ຺ ຅າກກາຌຖຍ຺ ກທຌຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ຘິ ະນຸຍົ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຉາຉະຖາຄຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 277

ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ ຋າ ຈຉັຄໄ ຉ຺ຌໄ ຾ ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຖຈ຺ ຖຄ຺ ຋ິຈ຋າຄຂບຄຎະຉິກິຖິ
຋1ີ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ງາ

1 Cl2 0 ແຎ຋າຄຆາໄ ງ

2 H2O 0 ແຎ຋າຄຂທາ

3 HOCl 0 ແຎ຋າຄຆາໄ ງ

4 H3O+ 0 ແຎ຋າຄຂທາ

5 Cl- 0 ແຎ຋າຄຆາໄ ງ

ບະ຋ຍິ າງແຈທໄ ໃ າຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ( ຆາໄ ງຓື ) ຃:ື H2Oຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ນົ຃ື ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ

ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຃Hື 3O+ຖຈ຺ ຖຄ຺ (ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ໃ 2ີ ຾ຖະ4 ) ຘຓ຺ ຈຸຌຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ( ແຎ຋າຄຂທາ ) ຾ຖະຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຃Hື OCl , Cl-

ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ນົຏື ະຖຈິ ຉະຑຌັ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ Cl2ຖຈ຺ ຖຄ຺ ( ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ຋1ີ , 3 ຾ຖະ5 ) ຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄ

຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ( ແຎ຋າຄຆາໄ ງ ) ຅າກນົກັ ຂບຄຽຖຆີ າຽຉຖີ ຽິ ບຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎເຌ຋ຈິ ຋າຄ຋ໃ ນີ ຸົຈ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ
ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຌຌັໄ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋1ີ :ຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື CH3COONa ຿ຆຈຼຓ຾ບຆຽີ ຉຉຖຄ຺ ເຌຖະຍຍ຺ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ຋ໃ ຎີ ະຉກິ ຖິ ງິ າ

CH3COONaaqCH3COO aq H  aqເນບໄ ະ຋ຍິ າງຏຌ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ :
CH3COONa ຽຎັຌຽກບື ຋ໃ ຾ີ ຉກຉທ຺ ແຈ1ໄ 00%.

CH3COONaaqCH3COO aq H  aq

CH3COO ຋ໃ ຾ີ ຉກຉທ຺ ຅ະຽຑໃ ຓີ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຌຂບຄ CH3COO ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ໃ ຄື ແຎຖຍ຺ ກທຌຑະທາ

ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ .
ຉາຓນກົັ ຂບຄຽຖຆີ າຽຉຖີ ຽິ ບຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽຑໃ ບື ຽຎັຌກາຌນຸົຈ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ

CH3COO ຽຑໃ ບື ຎັຍຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌບກີ ຃ຄັໄ ໜໃ ຄື H+຅ະຊກື ແຎເຆຽໄ ປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄH+ຌບໄ ງຖຄ຺ ຾ຖະ
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ CH3COOH ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ 2: ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ 2SO2 g O2 2SO3gດໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຍູຌຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື 1.00຿ຓຖຂບຄ SO3 ຖຄ຺

ແຎ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃຾ື ຌທເຈຽຑໃ ບື ຅ະຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌເໝໃ .

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ :

2SO2 g O2 2SO3g

ຽຓໃ ບື ຉໃ ຓື SO3 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌຓາ຋າຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽຑໃ ບື ນຸຈົ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ SO3 ຾ຖະຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະ
ຘຓ຺ ຈຌູ ເໝໃ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຃ື SO2 ຾ຖະ O2 ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈູຌເໝໃ .

2. ຏຌ຺ ຂບຄ຃ທາຓຈຌັ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ
ຏຌ຺ ຂບຄ຃ທາຓຈຌັ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຘາຓາຈບະ຋ຍິ າງແຈ຿ໄ ຈງບາແຘນົກັ ຂບຄຽຖຽີ ຆຆາຽຉຖີ ຽິ ບຈໃ ຄັ ຌີໄ : ຽຓໃ ບື

ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ເນກໄ ຍັ ຖະຍຍ຺ ຖະຍຍ຺ ຽຘງຑາທະຘຓ຺ ຈູຌກາຌຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌເໝໃ ຌຌັໄ ຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎ
຋າຄຈາໄ ຌເຈຈາໄ ຌໜໃ ຄື ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຑໃ ບື ຅ະຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຈຌັ ນຸົຈຖຄ຺ ເຌ຋າຄກຌ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຊາໄ ນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ
ຂບຄຖະຍຍ຺ ຖຄ຺ ຖະຍຍ຺ ຽຘງຑາທຘຓ຺ ຈູຌກາຌຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈູຌເໝໃ ຌຌັໄ ຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຈາໄ ຌເຈຈາໄ ຌ
ໜໃ ຄື ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຑໃ ບື ຅ະຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຈຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 278

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຃ທາຓຈຌັ ຓ຃ີ ທາຓຘ່າຑຌັ ກຍັ ຍ່ຖຓິ າ຾ຖະ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຌ຿ຈງ຋ໃ ຃ີ ທາຓຈຌັ ຅ະ຾ຎຏກ຺ ຏຌັ ກຍັ

ຎະຖຓິ າຌ຾ຖະ຃ທາຓຈຌັ ຾ຎຉາຓ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ

ຉທ຺ ດໃ າຄ : 2SO2 g O2 2SO3g

2 mol 1mol 2mol

຅າກ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽ຋ໃ າ຺ 3 ຿ຓຖ( 2 mol SO2 + 1 mol O2 ) ຾ຖະ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຋າຈຏະຖິ
ຈຉະຑຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 2 mol ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົາງກທໃ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ
ກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ເນກໄ ຍັ ຖະຍຍ຺ ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄຖະຍຍ຺ ນຸົຈຖຄ຺ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຉໃ ່ຍ່ຖຓິ າຈ຅ະນົາງຂຎືໄ ະຉກິ ິ
ຖງິ າຽກຈີ ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎເຌ຋າຄ຋ໃ ຅ີ ະນຸົຈ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຌຌັໄ ຖຄ຺ ຌຌັໄ ຃ແື ຎ຋າຄຈາໄ ຌ຋ໃ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຌບໄ ງ
ກທໃ າຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋າຄຏະຖຈິ ຉະຑຌັ SO3 ຅ະຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງຂຌືໄ ຾ຖະຍ່ຖິ
ຓາຈຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນຸົຈຖຄ຺ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຊາໄ ນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຖຄ຺ ຍ່ຖຓິ າຈຂບຄຖະຍຍ຺
ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຉໃ ່ຍຖ່ ຓິ າຈນຸຈົ ຖຄ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎເຌ຋າຄ຋ໃ ຽີ ຑໃ ຓີ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຈໃ ຄັ ຌຌັໄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽກຈີ ແຎເຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ SO2 ຾ຖະ O2຅ະຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ໜບໄ ງຖຄ຺ ຍ່ຖຓິ າຈ
຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນາົ ງຂຌືໄ .
 ຏຌ຺ ຂບຄຈຌັ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ ບາຈ຅ະຊກື ນົກັ ເຌກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຈໃ ຄັ ຌີໄ :
1. ຊາໄ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະຎະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຍັ ຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຾ຖະ຅ະຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺
ຈູຌເໝໃ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1.1຅າ່ ຌທຌຓຖຂບຄກາຘຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນາົ ງກທໃ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘຏະຖຈິ ຉະຑຌັ
 ຊາໄ ຃ທາຓຈຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌຓາ຋າຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

ໜບໄ ງຖຄ຺ .
 ຊາໄ ຃ທາຓຈຌັ ນຸົຈຖຄ຺ ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຏະຖຉິ ະຑຌັ ແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

ນົາງຂຌືໄ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນຸົຈຖຄ຺ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ : NH4Clg NH3g HClg

ຊາໄ ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຘຓ຺ ຈູຌຎະຉກິ ຖິ ຽິ ຖໃ ບື ຌຓາ຋າຄຆາໄ ງ ( ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖໜບໄ ງກທໃ າ ) ຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຏະ
ຖຈິ ຉະຑຌັ ໜບໄ ງຖຄ຺ ແຈ຋ໄ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົາງຂຌືໄ .
ຊາໄ ນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຘຓ຺ ຈຌູ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓຽີ ຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຈາໄ ຌຂທາ ( ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖນົາງກທໃ າ ) ຽປຈັ
ເນ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ( NH3 , HCl )ນາົ ງຂຌຶືໄ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ໜບໄ ງຖຄ຺ .
1.2 ຊາໄ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນາົ ງກທໃ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ

 ຊາໄ ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ( ຈາໄ ຌ຋ໃ ຓີ ີ
຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຌບໄ ງກທໃ າ )ແຈຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງຂຌືໄ .

 ຊາໄ ນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຖຄ຺ ຘຓ຺ ຈຌູ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ຽິ ຃ຓຽີ ຖໃ ບື ຌແຎ຋າຈ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ( ຈາໄ ຌ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່

ຌທຌ຿ຓຖໜບໄ ງກທໃ າ ) ຽປຈັ ເນແໄ ຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ໜບໄ ງຖຄ຺

ຉທ຺ ດໃ າຄ : 2SO2 g1 2O2 2SO3g

ຊາໄ ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະຉກິ ິຖງິ າຽຖໃ ືບຌແຎ຋າຄຂທແຈ຋ໄ າຈຏະຖິຈຉະຑັຌ

SO3ນົາງຂຌືໄ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ SO2 ,1 2O2 gນາົ ງຂຌືໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 279

2. ຊາໄ ຅່າຌທຌ຿ຓຖຂບຄກາຘ຋ຄັ ໝຈ຺ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະຎະຉກິ ຖິ ງິ າດໄບຌກຍັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ
ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຈຌັ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຍໃ ຓ່ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຆໃ ຌັ :

H2 g I2 2HIg

H2 g O2 2HOg

3. ຊາໄ ເຌຖະຍຍ຺ ຌຌັໄ ຍໃ ່ຓ຋ີ າຈຑາທະກາຘຓ຾ີ ຉໃ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທນົື
຋າຈ຾ຂຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຈຌັ ກຍ່ ໃ ່ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑາທະຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຆໃ ຌັ :

H2Ol H2Og

Ag  aq Cl  aq AgCls

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋3ີ :ເນບໄ ະ຋ຍິ າງກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຈຌັ ຉໃ ່ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌ຾ງກຘະຖາງຂບຄກາຘH2S
ກາ່ ຌຈ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈໃ ຄັ ຌີໄ :

H2Sg H2 g1 2S2 g

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ :຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ໜບໄ ງກທໃ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ
ຉະຑຌັ ຊາໄ ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະຉກິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌຓາ຋າຄຆາໄ ງ ( ຈາໄ ຌ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖນົາງ
ກທໃ າ ) ຽປຈັ ເນກໄ າຘ H2Sນາົ ງຂຌືໄ
ຊາໄ ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄຘຓ຺ ຈຌູ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຂທາ ( ຈາໄ ຌ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖນົາງກທໃ າ ) ຽປຈັ
ເນກໄ າຘ H2S຾ງກຘະຖາງນົາງຂຌືໄ
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋4ີ :ຊາໄ ຉບໄ ຄກາຌເນຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຉບໄ ຄຽປຈັ ຾ຌທເຈກຍັ ຖະຍຍ຺ ຉໃ ແ່ ຎຌີໄ

NO2 g1 2 Br2 g NOBrg

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ : ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົາງກໃ ທາ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຉບໄ ຄຽຑໃ ຓີ
຃ທາຓຈຌັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຂທາຽປຈັ ເນແໄ ຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງຂຌືໄ
ຉບໄ ຄຽຑໃ ຓີ ONນົBື r2ຖຄ຺ ແຎເຌຖະຍຍ຺ ນົຎື ະຖຓິ າຌຂບຄNOBr຋ຄັ ໝຈ຺ ຌ຅ີໄ ະຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌແຎ
຋າຄຂທາຽປຈັ ເນແໄ ຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນາົ ງຂຌືໄ

4. ຏຌ຺ ຂບຄບຸຌນະຑູຓເຌຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ
ກາຌບະ຋ຍິ າງຏ຺ຌຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄບຸ ຌນະຑູຓກັຍຑາທະຘ຺ຓຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຌຌັໄ ຽປາ຺ ຉບໄ ຄປູ ໄ
຃ທາຓປບໄ ຌ( Heat )຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌ຃຾ື ຌທເຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຏີ ຌັ ກຍັ ແຈຌໄ ຌັໄ ຅ະຓີ

຋ຄັ ຎະຉິກິຖິຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ( Endothermic )຾ຖະຎະຉິກິຖິງາ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ (

Enxothermic )

1) ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ ( H ຽຎັຌ - )

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ ຾ຖະຎະຉກິ ຖິ ດິ ໄບຌກຍັ ຅ະຉໃ າຄກຌັ ຈໃ ຄັ ຌຎີໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄ

ໜາໄ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌນຽົື ປຈັ ເນຽໄ ກ຃ີ ທາຓປບໄ ຌ.
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຍັ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌນົເື ຆ຃ໄ ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺

ຈຌູ ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ຊີ ກື ຎໃ ບງບບກຓາ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂາໄ ຄໜາໄ ຅ະຊກື ຈູຈກຌື ຿ຈງຎະ ຉກິ ິ
ຖງິ າດບໄ ຌກຍັ ຅ໃ ຄື ຓຏີ ຌ຺ ຽປຈັ ເນບໄ ຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຃ຄ຺ ຋ໃ .ີ

N2 g 3H2 2NH3gH  92.4kcal / mol ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌນົື
N2 g 3H2 2NH3gH   92.4kcal / mol ຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ

ຽຆໃ ຄີ ຾ງກແຈຽໄ ຎັຌ :

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 280

N2 g 3H2 g+ ຑະຖຄັ ຄາຌ ® 2NH3 g ( ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ )

2NH3 g ຑະຖຄັ ຄາຌ ® N2 g 3H2 g ( ຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ )

2) ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຍັ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ

ຉທ຺ ດໃ າຄ :

CO2 g H2 gCO2 g H2OgH  41.1kcal / mol

ນບົື າຈ຅ະຂຼຌແຈ:ໄ

CO2 g H2 gCO2 g H2Og (຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ)

ຽຆໃ ຄີ ຾ງກແຈຽໄ ຎັຌ

CO2 g H2 g + ຑະຖຄັ ຄາຌ ® CO2 g H2Og (ຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌ)
CO2 g H2Og ® CO2 g H2 g + ຑະຖຄັ ຄາຌ (຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ)

 ກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຂບຄບຸຌນະຑູຓຓຉີ ໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ
ກາຌຽຑໃ ຓີ ນົນື ຸົຈບຸຌນະຑູຓເນກໄ ຍັ ຖະຍຍ຺ ກ່ຉບໄ ຄຑ຅ິ າຖະຌາທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຈຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌນົ຃ື າງ

຃ທາຓປບໄ ຌຽຑໃ ບື ຋ໃ ຅ີ ະບະ຋ຍິ າງແຈທໄ ໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎເຌ຋ຈິ ຋າຄເຈ.

1.ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ

ຽຆໃ ຌັ N2 g 3H2 2NH3gH  92.4kcal / mol

ນົື

N2 g 3H2 2NH3gH   92.4kcal / mol

1) ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຘູຄຂຌືໄ ໝາງ຃ທາຓທໃ າ຃ທາຓປບໄ ຌຊກື ຉໃ ຓື ຽຂາ຺ໄ ແຎເຌ
ຖະຍຍ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຅ີ ະຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌຌແີໄ ທກໄ ່຃ຎື ະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຈີ ູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ
ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈຈູ ຃ທາຓປບໄ ຌຽຓໃ ບື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌບຈັ ຉາກາຌ
ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າດໄບຌກຍັ ກໃ ່ຘູຄຂຌືໄ . ຘຓ຺ ຈູຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌ຅າກຂາໄ ຄຂທາ
ຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄຆາໄ ງຽປຈັ ເນແໄ ຈ຋ໄ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຃:ື N2຾ຖະH2ນາົ ງຂຌືໄ .

2) ບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ນຸຈົ ຖຄ຺ ໝາງ຃ທາຓທໃ າ຃ທາຓປບໄ ຌຊກື ຎໃ ບງບບກຓາ຅າກ
ຖະຍຍ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຃ີ າງ຃ທາຓປບໄ ຌ຃ຎື ະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ . ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຎະ
ຉກິ ຖິ ງິ າຽຖໃ ບື ຌ຅າກຆາໄ ງແຎຂທາ ( ® ) ຽປຈັ ເນແໄ ຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຃:ື NH3
ນົາງຂຌືໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະເນNໄ H3ແຈນໄ ົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈຽຓໃ ບື ຖະຍຍ຺ ນຸົຈຖຄ຺ ຉໃ ່າຘຸຈ຾ຉໃ ເຌ
ກາຌຎະຉຍິ ຈັ ຊາໄ ບຸຌນະຑູຓຉໃ າ່ ຽກຌີ ແຎຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຈາ່ ຽຌຌີ ຽຂາ຺ໄ ນົາງ.

2.ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ

ຉທ຺ ດໃ າຄ : CO2 g H2 gCO g H2OgH  41.1kcal / mol
ນົືCO g H2 g 41.1kcal / mol COg H2Og

1) ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຃ຽື ຉໃ ຓື ຃ທາຓປບໄ ຌບບກຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຎະຉກິ ິ
ຖງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌ຅ະປຍັ ຃ທາຓປບໄ ຌຌແີໄ ທໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຘຓ຺ ຈູຌຽຖໃ ບື ຌCO2 , H2O
ນຸົຈຖຄ຺ ຾ຉໃ ແຈ຋ໄ າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົາງຂຌືໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 281

2) ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ນຸົຈຖຄ຺ ຃ທາຓປບໄ ຌຊກື ຎໃ ບງບບກ຅າກຖະຍຍ຺ ຎະຉິ
ກຖິ ງິ າ຋ໃ ຃ີ າງ຃ທາຓປບໄ ຌ຃ຎື ະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຍັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຘຓ຺ ຈູຌ຅ໃ ຄື ຽຖໃ ບື ຌແຎເຌ
຋ຈິ ຋າຄດບໄ ຌກຍັ ຾ຖທໄ ແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ CO2 , H2Oນຸົຈຖຄ຺ ຾ຉໃ ແຈ຋ໄ າຈຉຄັໄ
ຉຌ຺ໄ ນາົ ງຂຌືໄ

3.ກາຌເຆນໄ ກົັ ຂບຄຽຖຆີ າຽຉຖີ ຽິ ບເຌບຸຈຘານະກາ່
ນົກັ ນກາຌຂບຄຽຖຆີ າຽຉຖີ ຽິ ບຘາຓາຈຌາ່ ແຎເຆເໄ ຌຂະຍທຌບຸຈຘານະກ່ານົາງຆະຌຈິ ຽຑໃ ບື ຽຎັຌ຾ຌທ຋າຄ
ກາຌຽຖບື ກຑາທະ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຽຑໃ ບື ເນແໄ ຈຏໄ ຌ຺ ນົາງ຋ໃ ຘີ ຸຈກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນແໄ ຈຏໄ ຌ຺ ເຌບຸຈຘານະກ່າແຈໄ
ນາົ ງຌຌັໄ ຅ະຉບໄ ຄຽຖບື ກຑາທະຉໃ າຄໂແຈ຾ໄ ກໃ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຃ທາຓຈຌັ ຾ຖະບຸຌນະຑູຓຽຑໃ ບື ຽປຈັ ເນຎໄ ະຉິ
ກຖິ ງິ າຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎເຌ຋າຄ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌນົາງຂຌືໄ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຂບຄກາຌຌາ່ ນກົັ ຂບຄຽຖຆີ າຽຉຖີ ຽິ ບແຎເຆເໄ ຌບຸຈຘານະກ່າແຈ຾ໄ ກໃ :ບຸຈຘານະກ່າຏະຖຈິ ຾ບຓ຿ຓ
ຽຌງ(NH3 )ຽຆໃ ຄີ ເຆເໄ ຌບຸຈຘານະກາ່ ຎໆຸງທຈັ ຊຸຖະຽຍຈີ ຾ຖະບໃ ຌື ໂ
ກາຌກຼຓ຾ບຓ຿ຓຽຌງ(NH3 )ເຌບຸຈຘານະກ່າ຅ະເຆກໄ າຘແຌ຿ຉົຽ຅ຌ຋່າຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ກາຘແປ຿ຈົຽ຅ຌຈໃ ຄັ ຘຓ຺

ຏຌ຺

N2 g H2 g NH4 gH  92.4kcal / mol

ກາຘNH3ຽຎັຌຏຌ຺ ຏະຖຈິ ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌຽຆໃ ຄີ ດໃ ູຈາໄ ຌຂທາຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌ຋ໃ ຅ີ ແຈກໄ າຘ NH3 ນົາງຂຌືໄ ກ່຃ກື າຌ
ຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຽກຈີ ນາົ ງຂຌືໄ ຽຆໃ ຄີ ບາຈ຅ະຽປຈັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ :

1. ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຃ື N2 , H2 ຅ະຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນົາງຂຌືໄ ຾ຖທໄ ແຈກໄ າ
ຘ຾ບຓ຿ຓຽຌງນາົ ງຂຌືໄ .

2. ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ເນ຾ໄ ກໃ ຖະຍຍ຺ ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ເນ຾ໄ ກໃ ຖະຍຍ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຈ່າຽຌຌີ ແຎເຌ຋ຈິ ຋າຄ຋ໃ ີ
຅ະນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຖຄ຺ ຃ຽື ກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນໃ ົງຂຌືໄ ( ຈາໄ ຌ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຌບໄ ງກທໃ າ ) ຽປຈັ
ເນແໄ ຈກໄ າຘ຾ບຓ຿ຓຽຌງນາົ ງຂຌືໄ .

3. ນຸົຈບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ (ແຎຉກິ ຖິ ງິ າແຎ
຋າຄໜາໄ ) ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຊາໄ ນຸົຈບຸຌນະຑູຓ຃ກື າຌຖະຍາງ຃ທາຓປບໄ ຌກ່຅ະຽກຈີ ຂຌືໄ ແຈຈໄ ຈີ ໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌນຸົຈບຸຌ
ນະຑູຓ຅ໃ ຄື ຽປຈັ ເນແໄ ຈຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ຃຾ື ບຓ຿ຓຽຌງ.
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑາທະ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຃ກື າຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຾ຖະນຸົຈບຸຌນະຑູຓ຿ຈງຑຍ຺ ຃ທາຓຈຌັ ຾ຖະບຸຌນະຑູຓ
຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຅ະເຆຎໄ ະຓາຌ500ບຄ຺ ຘາ຾ຖະ຃ທາຓຈຌັ ຉຄັໄ ຾ຉໃ 100 – 1600ຍຌັ ງາກາຈ຾ຉໃ ຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກ່
ຉາຓກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຾ຖະບຸຌນະຑູຓຍໃ ່ແຈກໄ ໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຎະຉກິ ຖິ ກິ າຌ
ຽກຈີ NH3ຌຽີໄ ກຈີ ຆາໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າແທຂຌືໄ ຅ໃ ບື ຄຽປຈັ ແຈ຿ໄ ຈງກາຌຉໃ ຓື ຋າຈຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ
( catalyst )ຽຆໃ ຄີ ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ຖບື ກເຆ຃ໄ ຽື ນົກັ ບບກແຆຈ(໇ Fe3O4 )ຂະຍທຌກາຌຏະຖຈິ ຾ບຓ
຿ຓຽຌງຌຽີໄ ບຌີໄ ທໃ າຂະຍທຌກາຌຂບຄປາຽຍຕີ ຿໇ ຈງຉຄັໄ ຆໃ ຅ື າກຌກັ ຽ຃ຓຆີ າທຽດງຖະຓຌັ .

V.ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ

ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ( catalyst )຃຋ື າຈ຋ໃ ຆີ ໃ ທງເນບໄ ຈັ ຉາ຋ໃ ຆີ ໃ ທງເນບໄ ຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ຄັ ແຎຂາໄ ຄໜາໄ
຾ຖະດບໄ ຌກຍັ ຽກີຈແທຂຌືໄ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌກ່຅ະຽກຈີ ແທຂຌືໄ ຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຍໃ ່ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌເຌ຾ຄໃ ຉ່າ຾
ໜໃ ຄຂບຄຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ ຾ຉໃ ຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່຃ທາຓແທ຋ໃ ຅ີ ະຽປຈັ ເນຽໄ ຊຄິ ຑາທະຘຓ຺ ຍູຌໜາໄ ຋ໃ ຂີ ບຄຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຌ຅ີໄ ະຆໃ ທງແຎນຸົຈ
ຑະຖຄັ ຄາຌກະຉຸຌໄ ( Activation energy , Ea ) ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ າ່ ຖຄ຺ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 282

ປູຍ຋3ີ :ກຕາຒຘະ຾ຈຄຎຼຍ຋ຼຍກາຌຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຾ຖະຍໃ ່ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ(ກ)ຍໃ ່ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ິ
ງາ(ຂ) ຓຉີ ທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.

ເຌກາຌຏະຖຈິ ຋າຈຍາຄຉທ຺ ຋າຄບຸຈຘານະກ່າ຅ະຎະຘຍ຺ ຏຌ຺ ຘ່າຽຖຈັ ນົຍື ່຅ະກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ ກາຌຽຖບື ກນາຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຽີ ໝາະຘຓ຺ ຽຑາະຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌກຼຓThiphophoryl chloride (PSCl3).

PCl3 (l) + S(s) AlCl3  PSCl3 (l)
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽກຈີ ຂຌືໄ ຆາໄ ນົາງ຾ຖະຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ ະແຈໜໄ ບໄ ງ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຽຉຓີ AlCl3ຖຄ຺ ແຎຽຎັຌຉທ຺ ຽຖໃ ຄັ ຎະຉກິ ິ
ຖງິ າ຾ຖທໄ ຅ະຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂຌືໄ ເຌ຋ຌັ ເຈຌຌັໄ
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋5ີ : ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ່ແຎຌCີໄ (s) + H2O (g) + Heat CO (g) + H2(g)

ຘຓ຺ ຈຌູ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ຅ິ ະຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎ຃຾ື ຌທເຈ?
ກ.ນຸຈົ ບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຂ.ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຃.ຈຄຶ ຽບາ຺ ກາຘH2ບບກ຅າກຖະຍຍ຺

ທ຋ິ ຾ີ ກ ໄ :

ກ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌຘະ຾ຈຄທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ຃ທາຓ

ປບໄ ຌ຾ຖະຎະຉກິ ຖິ ງິ າດບໄ ຌກຍັ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃ໃ ງ຃ທາຓປບໄ ຌຊາໄ ນຸຈົ ບຸຌນະຑູຓຂບຄຖະຍຍ຺ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຎັຍ
ຉທ຺ ຿ຈງກາຌ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌນົາງຂຌືໄ ຎະຉກິ ຍິ ງາ຅ະ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌປບໄ ຌນົາງຂຌືໄ ຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎ຋າຄ
຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົາງຂຌືໄ .
ຂ. ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 1+1=2 ຽຆໃ ຄີ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ກາຌ
ຽຑໃ ຓີ ນນົື ຸຈົ ຃ທາຓຈຌັ ຍໃ ຓ່ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຘຓ຺ ຈູຌຂບຄຖະຍຍ຺ .
຃. ກາຌຈຄຶ ຽບາ຺ H2ບບກ຅າກຖະຍຍ຺ ຽຎັຌກາຌນຸົຈ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຖະຍຍ຺ ຎັຍຉທ຺ ຿ຈງ
ກາຌຽປຈັ ເນຽໄ ກີຈ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົາງຂຌືໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽກີຈແຎ຋າຄໜາໄ ນົາງຂຌືໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຘຓ຺ ຈູຌ຅ະຽຖໃ ບື ຌແຎ
຋າຄຈາໄ ຌຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນ຋ົື ຋ຄຂທານົາງຂຌືໄ .

VI. ຏຌ຺ ຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ , ຃ທາຓຈຌັ ຾ຖະບຸຌນະຑູຓ຋ໃ ຓີ ຉີ ໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈຌູ

1.ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ກຍັ ຑາທະຘຓ຺ ຈູຌ
ຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋າຈຈໃ ຼທນົ຋ື າຈນົາງໂ຋າຈຎໃ ຼຌແຎບາຈ຅ະຽຑໃ ຂີ ຌືໄ ນົນື ຸົຈຖຄ຺ ຓຏີ ຌ຺

ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂັຓໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຋ຸກ຋າຈຎໃ ຼຌແຎຈທໄ ງບຈັ ຉາກາຌຽກີຈຂບຄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຾ຖະກຍັ ກໃ ຎ່ ໃ ຼຌ຾ຎຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌກໃ ່ຎໃ ຼຌ຾ຎຄແຎຈທໄ ງຽຆໃ ຌັ ກຌັ .

຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າຘະ຾ຈຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 283

A+B C+D

ຘາຌຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ A຾ຖະB ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈ຋ໄ າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ C຾ຖະD

 ຊາໄ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄA ຾ຖະBຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຅ະຓຏີ ຌ຺ ຈໃ ຄັ ຌີໄ

1. ບຈັ ຉາຂບຄກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຂະຌະ຋ໃ ບີ ຈັ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ນຸົຈ

ຖຄ຺ .

2. ກາຌເຆຎໄ ະຖຓິ າຌ຋າຈA຾ຖະBຽຑໃ ບື ເນຽໄ ກຈີ C຾ຖະD຅ະແທກໃ ທາກາຌເຆ຋ໄ າຈC຾ຖະD.

3. ນຄົັ ຅າກຽທຖາຏໃ າຌແຎບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌ
ກຍັ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ບກີ ຃ຄັໄ ໜໃ ຄື ຖະຍຍ຺ ຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ .

4. ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ຃ທາຓຽຂຌັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈA ຾ຖະ B ນຸົຈຖຄ຺ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈC
຾ຖະD ຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ກໃ ທາ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຽຓໃ ບື ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຽຈຓີ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ຸກ
ຉທ຺ ເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ເີ ຌ຋ໃ ຘີ ຸຈ.

5.ຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽຖໃ ຓີ ຽ຃ໃ ບື ຌຓາ຋າຄຂທາຓ(ື ຈາໄ ຌ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ )
 ຊາໄ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄC ຾ຖະDກໃ ຅່ ະແຈຏໄ ຌ຺ ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ກຍັ ກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ

A຾ຖະB

 ຊາໄ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄA຾ຖະB ນຸົຈຖຄ຺

1. ບຈັ ຉາກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຅ະຆາໄ ຖຄ຺ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຅ະ

ນົາງຂຌືໄ .

2. ກາຌເຆຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າ຋າຈA ຾ຖະ B ຌບໄ ງຖຄ຺ ຾ຖະຌບໄ ງກໃ ທາກາຌເຆຎໄ ະຖຓິ າຌຂບຄ຋າຈC຾ຖະ

D.

3. ນົຄັ ຅າກຽທຖາຏໃ າຌແຎບຈັ ຉາກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ຾ຖະ ບຈັ ຉາກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ງບໄ ຌກຍັ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຖະຍຍ຺ ຅ະຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ .

4. ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈC຾ຖະ Dນຸົຈຖຄ຺ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ A

຾ຖະ Bຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ .

5. ຘຓ຺ ຈຸຌຽຂໃ ບື ຌຓາ຋າຄຆາໄ ງຓ(ື ຈາໄ ຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ).

 ຊາໄ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄC຾ຖະ Dຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ກໃ ່຅ະແຈຏໄ ຌ຺ ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຍັ ກາຌຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ

ຂຸ ຌໄ ຂບຄA ຾ຖະ Bນຸົຈຖຄ຺
ຘະນຸຍົ ແຈທໄ ໃ າ: ຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຎໃ ຼຌແຎ຅າກກາຌຽຉຓີ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ນົກື າຌຌາ

ຽບາ຺ ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ບບກ຅າກຖະຍຍ຺ ດໃ າຄເຈດໃ າຄນໃ ົຄື ຖະຍຍ຺ ຅ະຽຘງຘຓ຺ ຈຸຌ ຾ຖະ ຖະຍຍ຺ ຅ະ
ຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽຂໃ ບື ຌແຎ຋າຄໜາໄ ຉາໄ ຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຌບໄ ງຖຄ຺ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄຽນົກັ IIIແຌຽຉຈກຍັ ຾ບຓັ ຿ຓຽຌງແຆ຿ບງາຽຌຈ(NH4SCN)ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ກຌັ ເຌນບົ ຈ຋ຈ຺ ຖບຄ຅ຌ຺ ຽຊຄີ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ.
Fe3+ (aq) + SCN- (aq) Fe(SCN)2+ (aq)

ຘຽີ ນບົື ຄ ຍໃ ່ຓຘີ ຘີ ຾ີ ຈຄ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຽີໄ ປາ຺ ຘາຓາຈຘຄັ ຽກຈກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄແ຅າແຈ຅ໄ າກຘຂີ ບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ Fe3+(aq)ຓຘີ ຽີ ນົບື ຄບໃ ບຌ ຾ຖະ

຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ Fe(SCN)2+ (aq)ຓຘີ ີ຾ຈຄ. ຊາໄ Fe3+຾ຖະSCN-ຓຎີ ະຖິຓາຌຌບໄ ງ ກໃ ່຅ະແຈຏໄ ຺ຌຏະຖິຈ

Fe(SCN)2+ (aq)ຌບໄ ງ຋າຈຖະຖາງ຅ະຓຘີ ຾ີ ຈຄບໃ ບຌ ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄFe3+ນົSື CN- ຘຂີ ບຄ຋າຈ

ຖະຖາງ຅ະ຾ຈຄຽຂຓັໄ ນົາງຂຌືໄ ຽຆໃ ຄີ ຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 284

1. ຉໃ ຓື Fe(NO3)3ຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ Fີ e3+຾ຖະSCN-ດໃ ູ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ.
ຏຌ຺ ຋ໃ ຘີ ຄັ ຽກຈແຈໄ : ຋າຈຖະຖາງຓຘີ ຾ີ ຈຄຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຾ຖະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ
ບະ຋ີຍາງແຈທໄ ໃ າ: ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ Fe3+ຖະຍຍ຺ ຅ະຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຽຆໃ ີຄຽນຌັ ແຈ຅ໄ າກ
ຘ຾ີ ຈຄ຋ຽີ ຂຓັໄ ຂຌືໄ ໝາງ຃ທາຓທໃ າຖະຍຍ຺ ຅ະຽຘງຘຓ຺ ຈຸຌ ຾ຖະ ຖະຍຍ຺ ຅ະຎັຍ຃ຌື ເໝໃ ຿ຈງກາຌຑະງາງາຓຖຈ຺
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຿ຈງ຋ໃ Fີ e3+຅ະຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ SCN-຾ຖະ ແຈFໄ eSCN2+ນົາງຂຌືໄ ຽປຈັ ເນ ໄ
ຘຓ຺ ຈຸຌຽຂໃ ບື ຌແຎ຋າຄຂທານາົ ງຂຌືໄ (ແຎຂາໄ ຄໜາໄ )
2. ຉໃ ຓື NH4SCN-ຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ Fີ e3+຾ຖະSCN-ດໃ ູ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ
ຏຌ຺ ຋ໃ ຘີ ຄັ ຽກຈແຈໄ : ຋າຈຖະຖາງຓຘີ ຾ີ ຈຄຽຂຓັໄ ຂຌືໄ
ບະ຋ຍີ າງແຈທໄ ໃ າ: ຽຓໃ ບື ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ SCN-ຖະຍຍ຺ ຅ະຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ ຆໃ ຄື ຅ະຽນຌັ ແຈ຅ໄ າກຘ຋ີ ໃ ີ
ຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າຽກຈີ ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ Fe(SCN)2+ນົາງຂຌືໄ ຘຓ຺ ຈຸຌຽຂໃ ບື ຌແຎ຋າຄຂທານົາງຂຌືໄ (ແຎຂາໄ ຄ

ໜາໄ ).
3. ຉໃ ຓື AgNO3ຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ Fີ e3+຾ຖະSCN-ດໃ ູ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ
ຏຌ຺ ຋ໃ ຘີ ຄັ ຽກຈແຈ:ໄ ຋າຈຖະຖາງຘ຾ີ ຈຄບໃ ບຌຖຄ຺
ບະ຋ຍີ າງແຈທໄ ໃ າ:Ag+຋ໃ ຉີ ໃ ຓື ຖຄ຺ ແຎ຅ະຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ SCN-ແຈຉໄ ະກບຌAgSCN ຎະຖຓິ າຌSCN-ນຸົຈຖຄ຺
ຽປຈັ ເນຓໄ ກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘຓ຺ ຈຸຌຽນຌັ ແຈ຅ໄ າກຘີ ຋າຈຖະຖາງບໃ ບຌຖຄ຺ ຖະຍຍ຺ ຎັຍຉທ຺ ເໝໃ ຿ຈງຑະງາງາຓຽຑໃ ຓີ
຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄSCN-ຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ຽີ ຂໃ ບື ຌຓາ຋າຄຆາໄ ງນົາງຂຌືໄ (ງບໄ ຌກຍັ )
4.ຉໃ ຓື Na2HPO4ຖຄ຺ ເຌ຋າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ Fີ e3+຾ຖະSCN-ດໃ ູ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ.
ຏຌ຺ ຋ໃ ຘີ ຄັ ຽກຈແຈ:ໄ ຋າຈຖະຖາງຘ຾ີ ຈຄບໃ ບຌຖຄ຺ .
ບະ຋ຍີ າງແຈທໄ ໃ າ: HPO42-຋ໃ ຉີ ໃ ຓື ຖຄ຺ ແຎຌຌັໄ ຅ະຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ Fe3+ຽປຈັ ເນFໄ e3+ເຌ຋າຈຖະຖາງນຸົຈຖຄ຺ ຽປຈັ
ເນຓໄ ກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຘຓ຺ ຈຸຌຖະຍຍ຺ ຎັຍຉທ຺ ເໝໃ ຿ຈງຑະງາງາຓຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄFe3+ຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າ
ງບໄ ຌກຍັ ນາົ ງຂຌືໄ ຘ຾ີ ຈຄ຅ໃ ຄື ບໃ ບຌຖຄ຺ ນົື ກໃ ທາທໃ າຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຂໃ ບື ຌຓາ຋າຄຆາໄ ງ(ງບໄ ຌກຍັ )ນົາງຂຌືໄ .

຅າກກາຌຉໃ ຓື ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ກາຌນຸົຈຎະຖຓິ າຌ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ເນຌໄ ບໄ ງຖຄ຺ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ
ຎໃ ຼຌແຎ ຽປາ຺ ບາຈ຅ະຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ນຸຈົ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຏຌ຺ ຅ະ
ຽປຈັ ເນຘໄ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺ ຽຂໃ ບື ຌຓາ຋າຄຂທາ(ແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນົາງຂຌືໄ ) ຾ຉໃ ເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ ຊາໄ ນຸົຈ຃ທາຓຽຂຓັໄ
ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຏຌ຺ ຽປຈັ ເນຽໄ ກຈີ ຃ທາຓຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺
຅ະຽຂໃ ບື ຌຓາ຋າຄຆາໄ ງ(ງບໄ ຌກຍັ )ນົາງຂຌືໄ ຾ຉໃ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າກໃ ່ຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູ຃ທາຓຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ .

2.ກາຌຎໃ ຼຌ຃ທາຓຈຌັ ກຍັ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ

ກາຌຎໃ ຼຌ຃ທາຓຈຌັ ຅ະຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ບ່ ຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຽຓໃ ບື ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົື ຋າຈຏະຖຉິ ະຑຌັ ຋າຈໜໃ ຄື

ນົື ນາົ ງກໃ ທາຽຎັຌກ໅າຘຊາໄ ຋າຈຽຎຎັຌຂບຄ຾ຂຄ ນົື ຂບຄ຾ນົທ ຃ທາຓຈຌັ ຅ະຓຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເຌກ່ຖະຌຂີ ບຄ
ກາຘຏ຺ຌຂບຄ຃ທາຓຈັຌ຋ໃ ີຽຑໃ ີຓຂືຌໄ ນົື ນຸົຈຖຄ຺ ຂບຄ຋າຈຓີຏ຺ຌກັຍບັຈຉາກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ິຈ຋າຄຂບຄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຽຆໃ ຌັ ຈຼທກຌັ ກຍັ ຏຌ຺ ຂບຄ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈ ຋ໃ ຓີ ຉີ ໃ ຑ່ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ.

1) ຃ທາຓຈຌັ ຅ະຏຌັ ຎໃ ຼຌກຍັ ຎະຖຓິ າຌໝາງ຃ທາຓທໃ າ ກາຌຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ເນກໄ ຍັ ຖະຍຍ຺ ຅ະຽປຈັ ເນໄ
ຎະຉກິ ິຖງິ ານຸົຈຖຄ຺ ຽຎັຌກາຌຽຑໃ ີຓ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ຋າຈ ນົື ກາຌນຸົຈ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ເນກໄ ຍັ
ຖະຍຍ຺ ກໃ ່ຓຏີ ຌ຺ ຽປຈັ ເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽຎັຌກາຌນຸົຈ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 285

ປູຍ຋1ີ :ຘະ຾ຈຄຽຊຄີ ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນໃ ທາຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຍັ ຃ທາຓຈຌັ
2) ຃ທາຓຈຌັ ຎໃ ຼຌຉາຓ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖກາຌຽຑໃ ຓີ ນົື ນຸຈົ ຃ທາຓຈຌັ ຅ະຓຏີ ຌ຺ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌ຿ຓຖຂບຄກ໅າຘ ຋ໃ ີ

ຓ຅ີ າ່ ຌທຌ຿ຓຖຌບໄ ງ(ຽຓໃ ບື ຎະຖຓິ າຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ )
 ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຽຑໃ ບື ຘກື ຘາຏຌ຺ ຂບຄ຃ທາຈຌັ ຋ໃ ຓີ ຉີ ໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຖະຍຍ຺ ກ໅າຘ຿ຈງເຆຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າ

2NO2 (g) N2O4 (g)

ຘຌີ າ່ໄ ຉາຌ຾ຈຄ ຍໃ ່ຓຘີ ີ

- ຉໃ ຓື ກ໅າຘNO2຿ຈງເຆ຿ໄ ຖນະ຋ບຄ຾ຈຄ(Cu)ກຍັ ກຈ຺ ແຌຉກິ (HNO3)ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

Cu (s) + HNO3 (aq) Cu(NO3)2 (aq) + 2NO2 (g) + 2H2O (l)

ຍຌັ ຅ຸກ໅ າຘNO2(ຓຘີ ີຌ່າໄ ຉາຌ຾ຈຄ) ຖ຺ຄເຌກະຍບກຘິຈດາຎາຕາຘະຉິກ຅ຌ຺ ຽຉັຓໄ NO2ຘັຄຽກຈກາຌ

ຎໃ ຼຌ຾ຎຄຂບຄຘ.ີ
- ຽຂໃ ບື ຌຖູກຘູຍກະຍບກຘຈິ ດາຂຌືໄ ຽຎັຌກາຌຽຑໃ ີຓຎະຖຓິ າຌ ຾ຖະ ນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຂບຄກ໅າຘ ເນໄ

ຘຄັ ຽກຈຘຂີ ບຄກ໅າຘເຌກະຍບກຘຈິ ດາ
ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄ :ຽຓໃ ບື ກຈ຺ ຖກູ ຘູຍກະຍບກຘຈິ ຖຄ຺ ແຎ ຘຌີ າ່ໄ ຉາຌຂບຄກ໅າຘ຅ະຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຾ຖະ ຆໃ ທ຺ ຂະຌະໜໃ ຄື ຘ຅ີ ະ
຅າຄຖຄ຺ ຽຖກັ ຌບໄ ງ ຾ຖທໄ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຽຓໃ ບື ຽຖໃ ບື ຌນົບຈຘຈິ ດາຂຌືໄ ຘຂີ ບຄກ໅າຘ຅ະ຃ໃ ບງໂ ຅າຄຖຄ຺ ຾ຖະ ຃ໃ ບງໂຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຅ຌ຺
຃ຄ຺ ຋ໃ ີ
ບະ຋ຍິ າງ: ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຂບຄກ໅າຘNO2-, N2O4ຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

2NO2 (g) N2O4 (g)

ຘຌີ າ່ໄ ຉາຌ຾ຈຄ ຍໃ ່ຓຘີ ີ

1. ຽຓໃ ບື ຽຑໃ ຓີ ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌນຸົຈຎະຖຓິ າຌຂບຄກ໅າຘNO2ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ NO2(g)ນົາງ
ຂຌືໄ ຘ຅ີ ໃ ຄື ຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ເຌຉບຌ຋່າບຈິ ຾ຉໃ ຘ຅ີ ະ຅າຄຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຎະແທເໄ ຌແຖງະໜໃ ຄື ຘະ຾ຈຄທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຂາ຺ໄ

ຘູຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ຿ຈງ ກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎຂາໄ ຄໜາໄ ນາົ ງຂຌືໄ ( ກາງຽຎັຌN2O4ຆໃ ຄື ຍໃ ຓ່ ຘີ )ີ ຅ຌ຺ ກໃ ທາຘ຃ີ ຄ຺

຋ໃ ີ (ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ).

2. ຽຓໃ ບື ນຸົຈ຃ທາຓຈຌັ ຿ຈງກາຌຽຖໃ ບື ຌນົບຈຘຈິ ດາຂຌືໄ ຘ຅ີ ະ຅າຄຖຄ຺ ຋ຌັ ຋ີ ຽຑາະຎະຖຓິ າຌຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຽປຈັ
ເນ຃ໄ ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄກ໅າຘນຸົຈຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽທຖາຏໃ າຌແຎແຖງະໜໃ ຄື ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຑະງາງາຓຎັຍຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູ
ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ຿ຈງຑຍ຺ ທໃ າຖະຍຍ຺ ຓຘີ ີຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຾ຖທໄ ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ ຘະ຾ຈຄທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຎັຍຉ຺ທຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູ

ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌເໝໃ ຿ຈງກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎງບໄ ຌກຍັ (ຘຽີ ຂຓັໄ ຂຌືໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າຽກຈີ N2Oນາົ ງຂຌືໄ ).

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 286

3. ກາຌຎໃ ຼຌບຸຌນະຑູຓກຍັ ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ
ບຸ ຌນະຑູຓຓຏີ ຺ຌຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈຸ ຌຂບຄຖະຍ຺ຍ ຽປັຈເນບໄ ຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຎໃ ຼຌແຎ ກາຌຽຑໃ ີຓ

ບຸຌນະຑູຓ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຅ະແຎຽຑໃ ຓີ ບຈັ ຉາຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຽຑາະແຎຽປຈັ ເນ຿ໄ ຓຽຖກຸຌ ນົື ບາຉບຓຂບຄ
຋າຈຓີຑະຖັຄຄາຌນົາງຂືຌໄ ຓີກາຌຆ຺ຌກັຌນົາງຂືຌໄ ຾ຉໃ ຽປ຺າກໃ ່ຍໃ ່ຘາຓາຈຘະນຸົຍແຈທໄ ໃ າ ບຈັ ຉາຂບຄ
ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽຑໃ ີຓຂຌືໄ ແຎຽຖບືໄ ງໂ ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຘູຄຂຌືໄ ຽຑາະ຋າຈຍາຄຉທ຺ ບາຈຽກີຈກາຌ຾ງກ
ຘະນາົ ງ ນົື ຊກື ຋່າຖາງແຎ ແຈຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ ເໝໃ ຋ໃ ຉີ ບໄ ຄກາຌກໃແ່ ຈໄ

ກາຌຽຑໃ ຓີ ນົື ນຸົຈບຸຌນະຑູຓຓຏີ ຺ຌຉໃ ່ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ າຄກຌັ ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຽຎັຌຎະຽຑຈຈູຈ

຃ທາຓປບໄ ຌ ນົື ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ

 ກາຌຘກື ຘາຏຌ຺ ຂບຄບຸຌນະຑູຓຉໃ ່ຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າກ໅າຘNO2 (ຘີຌາໄ ຉາຌ຾ຈຄ)

ຎໃ ຼຌຽຎັຌN2O4 (ຍໃ ່ຓຘີ )ີ

2NO2 (g) N2O4 (g)

ຘຌີ າ່ໄ ຉາຌ຾ຈຄ ຍໃ ຓ່ ຘີ ີ

1.ຌ່ານົບຈ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ຍີ ຌັ ຅ກຸ ໅າຘNO2ນົບຈໜໃ ຄື ຅ໃ ຓຸ ຖຄ຺ ເຌນົບຈຌາ່ໄ ປບໄ ຌ ຾ຖະ ນົບຈ຋ຈ຺ ຖບຄຍຌັ ຅ກຸ ໅າຘ

NO2ບກີ ນບົ ຈໜໃ ຄື ຅ໃ ຓຸ ຖຄ຺ ເຌບໃ າຄຌາ່ໄ ຾ຂຄຘຄັ ຽກຈຘ຋ີ ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄ.

2.ຌ່ານົບຈ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ໃ ຅ີ ໃ ຓຸ ຖຄ຺ ເຌບໃ າຄຌາ່ໄ ປບໄ ຌຓາ຅ໃ ຓຸ ເຌບໃ າຄຌ່າໄ ຾ຂຄ ຾ຖະ ນົບຈ຋ຈ຺ ຋ບຄ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌບໃ າຄຌາ່ໄ

຾ຂຄຓາ຅ໃ ຓຸ ເຌບໃ າຄຌາ່ໄ ປບໄ ຌຘະນົຍັ ກຌັ ຘຄັ ຽກຈກາຌ.

3.ຌາ່ ນົບຈ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ຄັ ຘບຄ຅ໃ ຓຸ ເຌບໃ າຄຌາ່ໄ ຋ໃ ຓີ ບີ ຸຌນະຑູຓນບໄ ຄ.

ຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຑຍ຺ ທໃ າ: ນົບຈ຋ຈ຺ ຖບຄ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅ກຸ າຘNO2຋ໃ ຅ີ ໃ ຓຸ ດໃ ູເຌບໃ າຄຌາ່ໄ ປບໄ ຌຘ຅ີ ະຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຘະ຾ຈຄທໃ າ຋ໃ ີ

NO2ນົາງຂຌືໄ ຘໃ ທຌນບົ ຈ຋ໃ ຅ີ ໃ ຓຸ ເຌຌາ່ໄ ຾ຂຄ ກາຘເຌນົບຈຌ຅ີໄ ະຓຘີ ຅ີ າຄຖຄ຺ ຅ຌ຺ ຍໃ ່ຓຘີ ຾ີ ຖະຽຓໃ ບື ຘະນົຍັ ນົບຈ຋ໃ ຅ີ ໃ ຓຸ

ຑຍ຺ ທໃ າຘຎີ ໃ ຼຌແຎເຌ຋າຄກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ ຃ນື ົບຈ຋ໃ ຓີ ຘີ ຅ີ າຄຽຓໃ ບື ຌາ່ ແຎ຅ໃ ຓຸ ເຌບໃ າຄຌາ່ໄ ປບໄ ຌຘ຅ີ ະຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຘໃ ທຌນົບຈ຋ໃ ີ

ຓຘີ ຽີ ຂຓັໄ ຽຓໃ ບື ຅ໃ ຓຸ ເຌບໃ າຄຌາ່ໄ ຾ຂຄຘ຅ີ ະນາງແຎ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓນບໄ ຄຘຂີ ບຄຘບຄນົບຈ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

ບະ຋ຍິ າງ:ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄກາຘ 2NO2 (g) N2O4 (g) ຌຌັໄ ຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ບຸຌນະຑູຓ ຊາໄ

ບຸຌນະຑູຓຉໃ ່າN2O4຅ະຽກຈີ ນົາງຂຌືໄ ໝາງຽຊີຄ ກາຌຽກີຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຎ຋າຄໜາໄ ນົາງຂຌືໄ ຘຄັ ຽກຈແຈ຅ໄ າກຘ຋ີ ໃ ີ

຅າຄຖຄ຺ .
ບຸຌນະຑູຓ຋ໃ ຘີ ູຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າງບໄ ຌກຍັ ຽກຈີ ຂຌືໄ ຆຄື ຅ະແຈຏໄ ຌ຺ ຽຎັຌNO2 (g) ນົາງຂຌືໄ ຘຄັ ຽກຈ຅າກຘ຋ີ ໃ ີ

ຽຂຓັໄ ຂຌືໄ ຾ຉໃ ເຌ຋ໃ ຘີ ຸ ຈຘີ຅ະ຃຺ຄ຋ໃ ີ ຽຓໃ ບື ຖະຍຍ຺ ຎັຍຘໃ ູ຃ທາຓຘ຺ຓຈູຌບີກ຃ຄັໄ ໜໃ ືຄ ຘະ຾ຈຄທໃ າຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຽີໄ ຎັຌ

ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

2NO2 (g) N2O4 (g) + ຃ທາຓປບໄ ຌ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 287

ຍຈ຺ ຽຐິກນຈັ ຋າໄ ງຍຈ຺

ຑາກຎາຖະແຌ

1. ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຂເ່ໄ ຈ

ກ. ຃ທາຓຈຌັ ຂ. ບຸຌນະຑູຓ ຃. ຍ່ຖຓິ າຈ ຄ. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ

2. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ N2(g) + 3H2(g) 2NH 3(g)຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ (K) ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 3 × 10-3 l2/mol2຋ໃ ີ

1000 k຅ໃ ຄ຺ ຃່າຌທຌນາ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ N2 ຑາງນຄົັ ກາຌຉໃ ຓື H2 6,60 ຾ຖະ NH3 2,05

ກ.4,02 ຂ.4,87຃.0,402 ຄ.0,487

3.ຂເ່ໄ ຈ຃ກື າຌ຃່າຌທຌ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ບຄຘຓ຺ ຈຸຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

H2S (g) + 6HF (g) + 4I2(s) SF6(g) + 8HI (g)

ກ. [SF6] [HI]8 = k ຂ. [SF6] [HI]8 = k
[H2S] [HF] 6 [I2] 4

຃ [SF6] [HI] 8 = k ຄ. [H2S] [HF] 6 = k
[H2S] [HF] 6
[SF6] [HI

4. ຌາ່ໄ ຉາຌກຖູ຿຃ຘຓ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄແຈໄ 2 ຆະຌຈິ ຆະຌຈິ ກ ຽຓໃ ບື ຖະຖາງຌາ່ໄ ຅ະຎໃ ຼຌຽຎັຌຆະຌຈິ ຂ ຾ຖະ ຋ໃ ຘີ ະຑາທະ

ຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະຓຆີ ະຌຈິ ຂ 63,6% ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາ຃ໃ າຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ

ກຖ຿ູ ຃ຘ ກ ກຖ຿ູ ຃ຘ ຂ

ກ.0,015 ຂ.0,027 ຃.0,5 ຄ.1,75

5. ເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ຄັ 3 ຆະຌຈິ ຂາໄ ຄຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

1. A + B C

2. B + D E

3. C + D E+A

ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຂີ ບຄຘຓ຺ ຈຸຌຽຎັຌ K1, K2, K3ຉາຓຖ່າຈຍັ ຊາໄ ປູ຃ໄ ໃ າ K1 ຾ຖະ K2 ຅ະຆບກນາ຃ໃ າ K3ແຈໄ

຅າກຂເ່ໄ ຈ

ກ.K1- K2 ຂ.K2- K1

຃.K1/ K2 ຄ.K2/ K1

6. ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ 2H2S (g) 2H2 (g) + S2(g) ຽຓໃ ບື ຽຊີຄຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ຅ະຓHີ 2S2.0 mol

H20.40 molເຌຑາຆະຌະຂະໜາຈ2 dm3຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຽີໄ ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຽ຋ໃ າ຺ ເຈ

ກ.0,032 ຂ.0,064 ຃.0,16 ຄ.0,32

7. ຊາໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ່ແຎຌດີໄ ໃ ູເຌຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌ
Cu (s) + 2Ag +(aq) Cu +2(aq) + 2Ag +(s)

ຂ່ຘໄ ະນຸົຍເຈຊກື ຉບໄ ຄ:
ກ. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ

ຂ. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຅ະ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

຃. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ

ຄ. ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ

8. ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຘກຶ ຘາ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຌ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ 2NO2 (g)
N2O4 (g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 288

ຊາໄ ຍຌັ ຅ຸ N2O40.125 molເຌຑາຆະຌະຂະໜາຈຽ຃ໃ ຄີ ຖຈິ ຾ຖະ ຽຓໃ ບື ຖະຍຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ

ໜໃ ຄຶ ຑຍ຺ ທໃ າ຃ຄາຓຽຂຓັໄ ຂຸ ຌໄ ຂບຄ N2O4 ຽຎັຌ0.075 mol/l ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຽີໄ ຎັຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ

ກ.1,63 mol/l ຂ.0,13 mol/l

຃.2,33 mol/l ຄ.1,00 mol/l

9. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າH2(g) +I2 (g) 2HI (g) ຓ຃ີ ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌK = 9,0 ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ຋ໃ ກີ າ່ ຌຈ຺ ຊາໄ

ຌາ່ 1.0 molຂບຄH2຾ຖະ1.0 molຂບຄI2 ຓາຎະຘຓ຺ ກຌັ ເຌຑາຆະຌະຂະໜາຈ1dm3ท຋่ี ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓຈໃ ຄັ ກໃ າທ

຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄHI ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ຃ຂື ເ່ໄ ຈ

ກ.0.9 mol/dm3 ຂ.0.6 mol/dm3

຃.1.2 mol/dm3 ຄ.1.9 mol/dm3

10. ຽຓໃ ບື ຍຌັ ຅ກຸ າຘNO2 ເຌຊຄັ ກາຘ຾ຖທໄ ຊຓີໄ ແທ຋ໄ ໃ ີ 25 °c ຅ະຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຑາທະຘຓ຺ ຈຸຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
K = 6.7 × 1016
2NO2(g) N2(g) + 2O2

ກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌຂ່ເໄ ຈຽຎັຌແຎແຈ:ໄ

ກ.[O2] = 1/2 [N2] , [O2] > [NO2] ຂ.[O2] = [NO2][O2] > [N2]

຃.[NO2]> [N2] , [O2] = 2[N2] ຄ.[O2] > [N2] , [O2] > [NO2]

ຑາກບຈັ ຉະແຌ
1. ຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຌຆ຾ກນາ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຓ຺ ຈຸຌ (Kc ຾ຖະ Kp) ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ກ. 2H2(g) + O2(g) 2H2O(g)

ຂ. 2C2H4(g) + O2(g) 2CH3CHO(g)

຃. C(s) + 2NO2(g) CO2(g) + 2N2(g)

ຄ. PCl3(g) + Cl2(g) PCl5(g)

2. ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓໜໃ ຄຶ ແຈຽໄ ປຈັ ກາຌຉໃ ຓື ບາງຂບຄແບ຿ບຈຌີ (I2) ຖຄ຺ ເຌນົບຈຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຎີ ິຈ ຾ຖະ ຍຌັ ຅ະກາຘ

ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ (H2)

H2(g) + I2(g) 2HI(g)

຅ໃ ຄ຺ ບະ຋ຍິ າງທໃ າ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ຋ຄັ ຘບຄຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຾ຌທເຈຽຓໃ ບື :

ກ. ຂະຌະ຋ໃ ຽີ ຖໃ ຓີ ຉໃ ຓື ແບ຿ບຈຌີ

ຂ. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກ່າຖຄັ ຈາ່ ຽຌຌີ

຃. ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ

3. 2HI(g) H2(g) + I2(g)຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌບຸຌນະຑູຓ 425 ບຄ຺ ຘາຽຆ ຓ຃ີ ໃ າ Kc=1,84

ກ. ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາ຃ໃ າ Kp

ຂ. ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາ຃ໃ າ Kc ຾ຖະ Kp ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ H2(g) + I2(g) 2HI(g)

຃. ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາ຃ໃ າ Kc ຾ຖະ Kp ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ 4HI(g) 2H2(g) + 2I2(g)

4. ຑາຆະຌະໜໃ ທງໜໃ ຄຶ ຂະໜາຈ 1 L ຍຌັ ຅຾ຸ ກ໅ຘ SO2 ຾ຖະ NO2 ດໃ າຄຖະ 2,0 mol ຽຓໃ ບື ຌ່າແຎເນ຃ໄ ທາຓ

ປບໄ ຌ ຾ຖະ ຎໃ ບງເນຎໄ ະຉກິ ຖິ ງິ າຽຂາ຺ໄ ຘໃ ູຘຓ຺ ຈຸຌຑຍ຺ ທໃ າຓີ NO 1,3 mol ຈໃ ຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂາໄ ຄຖໃ ຸຓຌີໄ ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາ຃ໃ າ຃ຄ຺ ຋ໃ ີ

ຘຓ຺ ຈຸຌ

SO2(g) + NO2(g) SO3(g) + NO(g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 289

5. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກາຌກຼຓຽຓ຋າຌບຖຈໃ ຄັ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽຓໃ ບື ຑາຆະຌະ຋ໃ ເີ ຆກໄ ຼຓຓຍີ ່ຖຓິ າຈ 1,50 ຖຈິ ຊກື ຍຌັ ຅ຈຸ ທໄ ງ
CO 0,15 mol ຾ຖະ H2 0,30 mol ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ຋ໃ ບີ ຸຌນະຑູຓ 500ຽ຃ຖທຌິ ຑຍ຺ ທໃ າຓີ CO 0,1187

mol ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາ຃ທາຓຽຂຓັໄ ຂຸຌໄ ຂບຄ຋າຈ຋ຸກຆະຌຈິ ຋ໃ ຑີ າທະຘຓ຺ ຈຸຌ

CO(g) + 2H2(g) CH3OH(g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 290