ເຄມີ​ທົ່ວໄປ (ລັດ​ນາພອນ)

ປູຍຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຿ຖນະ

2) ຖຈັ ຘະໝ຿ີ ຃ຽທຽຖຌັ (covalent radii) ຅າກ຃ທາຓງາທຂບຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ
ນາງຈທໄ ງ 2 ນົື ແຖງະນໃ າຄຖະນທໃ າຄຌທິ ຽ຃ົງຘ໇ 2 ບາຉບຓ຋ໃ ດີ ືຈໜຼທກຌັ ຈທໄ ງຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ
ນາຌຈທໄ ງ 2.

ຽຆໃ ຌັ : ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຂບຄ Cl-Cl = 198 ຑ຿ິ ຃຾ຓຈັ (pm)

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝ຿ີ ຃ຽທຽຖຌັ ຂບຄ Cl = 198/2 = 99 ຑ຿ິ ຃຾ຓຈັ

3) ຖຈັ ຘະໝທີ ຌັ ຽຈທີ າຖ (van der wall radii) ແຈ຅ໄ າກ຃ທາຓງາທຖະນທໃ າຄຌທິ ຽ຃ງົ ຘ໇
ຂບຄບະ຿ຖນະ 2 ບາຉບຓ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຌັ ນາຌຈທໄ ງ 2 ຽຆໃ ຌັ : ຖຈັ ຘະໝີທຌັ ຽຈທີ າຖຂບຄ
Cl=155 ຑ຿ິ ຃຾ຓຈັ .

ປູຍຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄບະ຿ຖນະ

຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຓຖີ ຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຆະຌຈິ ຈຼທ຃ື ຖຈັ ຘະໝ຿ີ ຖນະ, ຾ຉໃ ບະ຿ຖນະຓຖີ ຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ
2 ຆະຌຈິ ຃:ື ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ຿຃ຽທຽຖຌັ ຾ຖະ ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓທຌັ ຽຈທີ າຖ ຆໃ ຄຶ ເຌບາຉບຓຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ

ຖຈັ ຘະໝທີ ຌັ ຽຈທີ າຖ຅ະງາທກທໃ າຖຈັ ຘະໝ຿ີ ຃ຽທຽຖຌັ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 91

ຉາຉະຖາຄຎຼຍ຋ຼຍ຃ໃ າ຃ທາຓງາທຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຖະນທໃ າຄຖຈັ ຘະໝ຿ີ ຃ຽທຽຖຌັ ຾ຖະ ຖຈັ ຘະໝທີ ຌັ
ຽຈທີ າຖຂບຄບະ຿ຖນະຍາຄຆະຌຈິ

຋າຈ ຃ທາຓງາທຂບຄ

ຖຈັ ຘະໝ຿ີ ຃ຽທຽຖຌັ (pm) ຖຈັ ຘະໝທີ ຌັ ຽຈທີ າຖ (pm)

H 37 120
O 73 140
Cl 99 155
P 110 180
S 104 190

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ກາຌຽທາ຺ໄ ຽຊຄີ ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ຅ໃ ຄຶ ຃ທຌຽທາ຺ໄ ຈທໄ ງທໃ າຽຎັຌຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຆະຌຈິ ເຈ ຾ຖະ
ກາຌຎຼຍ຋ຼຍຂະໜາຈບາຉບຓ຅ະຉບໄ ຄເຆຖໄ ຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຎະຽຑຈຈຼທກຌັ ຌາ່ ຾ຌທເຈກໃ ່ຉາຓກາຌຍບກ຃ໃ າ
ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຅ະໝາງຽຊີຄຖຈັ ຘະໝີ຿຃ຽທຽຖຌັ ຆໃ ຄຶ ຖຈັ ຘະໝີ຿຃ຽທຽຖຌັ ຘາຓາຈນາແຈ຅ໄ າກ
຃ທາຓງາທຂບຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຓາ຾ຖທໄ ຾ຖະ ຊາໄ ຉຄັໄ ຘຓ຺ ຓຸຈຉຊິ າຌທໃ າຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓໜໃ ຄຶ ໂເຌ຿ຓ
ຽຖກຌູ ເຈໂຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຅ະຘາຓາຈນາຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂແຈຽໄ ຆໃ ຌັ :

ກ. ເຌ຿ຓຽຖກຌູ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ

຃ທາຓງາທຂບຄ H - H = 72 pm
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ H = 74/2 = 37 pm

ຂ. ເຌ຿ຓຽຖກູຌ HCl

຃ທາຓງາທຂບຄ H-Cl = 136 pm
ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ H = 37 pm (຅າກຂ່ໄ ກ)
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ Cl = 137 - 37 = 99 pm

຃. ເຌ຿ຓຽຖກຌູ CCl4

຃ທາຓງາທຂບຄ C-Cl = 176 pm
ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ Cl = 99 pm (຅າກຂ່ໄ ຂ)
ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ C = 176 - 99 = 77 pm

 ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄຂະໜາຈບາຉບຓກຍັ ຉາຉະຖາຄ຋າຈ
ຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈຈໃ ຄັ ຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 92

ປູຍຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ
ຽຓໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌາກາຌຎຼຍ຋ຼຍຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຘະຽຑາະ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຾ຖະ ປບຍທຼຌ
ຈຼທກຌັ ຅ະແຈຈໄ ໃ ຄຌ:ີໄ

ຉາຉະຖາຄຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓງາທຂບຄຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈ຅ຸ IA

຋າຈ຅ຸ IA ຽຖກບາຉບຓ ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ (pm)

Li 3 152
Na 11 186
K 19 227

Rb 37 248

Cs 55 265

ຉາຉະຖາຄຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓງາທຂບຄຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈເຌປບຍທຼຌ຋ີ 2

຋າຈປບຍທຼຌ຋ີ 2 Li Be B C N O F

ຽຖກບາຉບຓ 3 4 5 6 789

152 111 79 77 74 73 71

ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓ (pm)

຅າກຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈ຅ຸ IA ຾ຖະ ຋າຈເຌປບຍທຼຌ຋ີ 2 ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຓາຂຼຌຽຎັຌ຾ຏຌຑາຍ
ຽຑໃ ບື ຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຂະໜາຈບາຉບຓຉາຓ຅ຸ ຾ຖະ ຉາຓປບຍທຼຌຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຅ະແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 93

ປູຍ຾ຏຌຑາຍຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຂະໜາຈບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌ຅ຸ ຾ຖະ ປບຍທຼຌຈຼທກຌັ

ຊາໄ ຑ຅ິ າຖະຌາ຋າຈ຋ຸກໂ຅ຸ ຾ຖະ ຋ຸກໂປບຍທຼຌ ເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈບາຈຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຂະ
ໜາຈບາຉບຓແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ປູຍ຾ຏຌຑາຍກາຌຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຂະໜາຈບາຉບຓເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ

຅າກ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຈໃ ຄັ ກໃ າທ ຅ໃ ຄຶ ຘາຓາຈຘະນຸົຍຂະໜາຈບາຉບຓ ນົື ຖຈັ ຘະໝບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈເຌ຅ຸ ຾ຖະ
ປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ກ. ຋າຈເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຂະຌາຈບາຉບຓ຅ະເນງໃ ຂຌຶໄ
ຂ. ຋າຈເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຽຓໃ ບື ຽຖກັ ບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຂະໜາຈບາຉບຓ຅ະຌບໄ ງຖຄ຺

ຂ. ຘະຑາຍແຒຒາໄ ຖຍ຺ (Electronegativity)
ໝາງຽຊຄີ ຃ໃ າ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຈຄຶ ຈຈູ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຂບຄບາຉບຓ຃ູ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຑຌັ ຋ະປໃ ທຓ

ກຌັ ຽຎັຌ຿ຓຽຖກູຌ, ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທິ ຉີ ຘີ ູຄ຅ະຓ຃ີ ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຈຄຶ ຈູຈ ນົື ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉ
ຕບຌແຈຈໄ ແີ ຈ຾ໄ ກໃ : ຑທກບະ຿ຖນະ ຘໃ ທຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຉີ ໃ ່າ຅ະຈຄຶ ຈູຈ ນົື ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉ
ຕບຌແຈຍໄ ໃ ່ຈແີ ຈ຾ໄ ກໃ ຑທກ຿ຖນະຽຆໃ ຌັ : ຿ຓຽຖກູຌ HCl ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ Cl ຈຄຶ ຈູຈຽບຽຖກັ ຉຕບຌແຈຈໄ ກີ ທໃ າ H ຈໃ ຄັ
ຌຌັໄ Cl ຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຂີ ບຄ຋າຈເຌຉາຉະຖາຄຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 94

ຉາຉະຖາຄຘະ຾ຈຄ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຂີ ບຄ຋າຈຍາຄ຋າຈເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ 2
1 He
H

2.20

3 4 567 8 9 10
Ne
Li Be B C N O F

0.98 1.57 2.04 2.55 3.04 3.44 3.98

11 12 13 14 15 16 17 18
Na Mg Al Si P S Cl Ar
0.93 1.31 1.61 1.90 2.19 2.58 3.16
36
19 20 31 32 33 34 35 Kr
K Ca Ga Ge As Se Br
0.82 1.00 1.81 2.01 2.18 2.55 2.96 54
Xe
37 38 49 50 51 52 53
86
Rb Sr In Sn Sb Te I Rn

0.79 0.95 1.78 1.96 2.05 2.10 2.66

55 56 81 82 83 84 85
Cs Ba Tl Pb Bi Po At
0.70 0.89 2.04 2.33 2.02 2.00 2.20

87 88
Fr Ra
0.70 0.90

ປູຍກຕາຒຘະ຾ຈຄ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ປຽຌກາຉທີ ຉິ ຂີ ບຄ຋າຈ Page 95
ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC

຅າກຖກັ ຘະຌະຂບຄກຕາຒຘາຓາຈຘະນຸຍົ ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽງກາຉທີ ຉິ ຂີ ບຄ
຋າຈເຌ຅ຸ ຾ຖະ ປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ກ. ຋າຈເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຓີ ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ນຸົຈຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຌໃ ບື ຄ
຅າກຂະໜາຈບາຉບຓເນງໃ ຂຌຶໄ ຽປຈັ ເນ຾ໄ ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄຌທິ ຽ຃ົງຘກ໇ ຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຓ຃ີ ໃ ານຸົຈຖຄ຺ ຃ໃ າຽບຽຖກັ
຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຅ີ ໃ ຄື ຉໃ ່າ.

ຂ. ຋າຈເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ປຽຌກາຉທີ ຉິ ຓີ ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຽຓໃ ບື ຽຖກບາຉບຓຽຑໃ ຓີ
ຂຌຶໄ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກທໃ າຂະໜາຈບາຉບຓຌບໄ ງຖຄ຺ ຽປຈັ ເນ຾ໄ ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄຌທິ ຽ຃ົງຘກ໇ ຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຓ຃ີ ໃ ານາົ ງ
ຂຌຶໄ ຘາຓາຈຈຄຶ ຈູຈຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຃ໃ ູປໃ ຘຓຑຌັ ຋ະເນຽໄ ຂາ຺ໄ ເກກໄ ຍັ ຌທິ ຽ຃ົງຘ໇ ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຅ີ ໃ ຄຶ ຘູຄ.

຃. ຋າຈບາງຖາໄ ຍໃ ່ຓ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຽີ ຌໃ ບື ຄ຅າກ຋າຈບາງຖາໄ ຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແຈງໄ າກ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ່ແຈໄ

ຓກີ າຌ຃າ່ ຌທຌ຃ໃ າ EN ແທ.ໄ
຅າກ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຂີ ບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ຿ຖນະ ຆໃ ຄຶ ດໃ ູ຋າຄຆາໄ ງ

ຓຂື ບຄຉາຉະຖາຄ຋າຈຓ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຉີ ໃ າ່ ຽຓໃ ບື ຓກີ າຌຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະກຍັ ບາຉບຓຂບຄ຋າຈບໃ ຌື ຽບຽຖກັ
ຉຕບຌ຅ໃ ຄຶ ຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຊກື ຈຄຶ ບບກ຅າກບາຉບຓແຈຄໄ ໃາງ. ຋າຈຽນໃ າົ຺ ຌ຅ີໄ ຈັ ທໃ າຽຎັຌຑທກ຋ໃ ຓີ ກັ ເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌ ນົື
ຽບຌີໄ ທໃ າ: electropositive element ເຌຂະຌະ຋ໃ ບີ ະ຿ຖນະ (ງກ຺ ຽທຌັໄ ຋າຈບາງຖາໄ ) ຆໃ ຄຶ ດໃ ູຂທາຓຂື ບຄຉາຉະຖາຄ
຋າຈຓ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຘີ ູຄຽຓໃ ບື ຓກີ າຌຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະກຍັ ບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ີ

ຉໃ ່າກທໃ າ຅ະຘາຓາຈຈຄຶ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະເນຽໄ ຂາ຺ໄ ນາຉທ຺ ຽບຄແຈຄໄ ໃາງ.

ປູຍຘະ຾ຈຄ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ີ

 ຘະນຸົຍ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ໃ າຽບຽຖກັ ຿຋ປຽຌກາຉທີ ຉິ ີ
1. ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຉໃ າ EN ຉາຓປບຍທຼຌ
ຎັຈແ຅຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຃ຽື ຖກບາຉບຓ ນົື ແຒາໄ ຍຌັ ຅ຍຸ ທກເຌຌທິ ຽ຃ົງຘ໇ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຍຸ ທກເຌຌທິ

ຽ຃ງົ ຘນ໇ ົາງ຅ະຓ຃ີ ໃ າ EN ຘູຄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ ຅ະຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຆາໄ ງນາຂທາ ຽຑາະທໃ າ
ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຍຸ ທກເຌຌທິ ຽ຃ົງຘ຅໇ ະຘໃ ຄ຺ ຏຌ຺ ຉໃ ່຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຽບຽຖກັ ຉຕບຌແຈນໄ າົ ງ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 96

2. ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄຉໃ າ EN ຉາຓ຅ຸ

ຎັຈແ຅຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຃ຂື ະໜາຈບາຉບຓຆໃ ຄຶ ຽຎັຌຏຌ຺ ຓາ຅າກ຅າ່ ຌທຌຖະຈຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌ

ຖະຈຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຌບໄ ງ ນົື ຂະໜາຈບາຉບຓຌບໄ ງ຅ະຓ຃ີ ໃ າ EN ຘູຄກທໃ າ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈບາຉບຓເນງໃ ເຌ຅ຸ

ຈຼທກຌັ ຽຑາະບາຉບຓ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈບາຉບຓເນງໃ ຌທິ ຽ຃ົງຘ຅໇ ະຘໃ ຄ຺ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈບບກແຎ຋ໃ ຽີ ບຽຖກັ ຉຕບຌຆຌັໄ

ຌບກຘຸຈແຈຌໄ ບໄ ງຈໃ ຄັ ຌຌັໄ “ ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຅ະຓ຃ີ ໃ າ EN ນຸົຈຖຄ຺ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ”

຃. ຘາ່ ຑຌັ ຃ະຑາຍຽບຽຖກັ ຉບຌ (Electron affinity ; EA)

຾ຓໃ ຌຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌແຎຽຓໃ ບື ບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌຑາທະ຋ໃ ຽີ ຎັຌກາຘປຍັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ 1 ຉທ຺ , ຽຓໃ ບື

ບາຉບຓ຋ໃ ຽີ ຎັຌກາຄປຍັ ຽບຽຖກັ ຉບຌຽຂາ຺ໄ ແຎ຅ະຽກຈີ ຽຎັຌແບບບຌຖຍ຺ ຽກຈີ ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄ຿ຎຕຉບຌກຍັ ຽບ

ຽຖກັ ຉບຌ ຾ຖະ ກາຌງູກໄ ຌັ ຂບຄຽບຽຖກັ ຉບຌ ຾ປຄ຋ຄັ ຘບຄ຅ະນກັ ຖາໄ ຄກຌັ ຽຎັຌຏຌ຺ ຽປຈັ ເນຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌຈຈູ ຽຂາ຺ໄ

ນາບາຉບຓ ຾ຖະ ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌບບກຓາ ຽຆໃ ຄີ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ 1 ຉທ຺ ຘາຓາຈຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌຎໃ ຼຌ

຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
A(g) + e– A–(g) + DE

EA ຓ຃ີ ໃ າຖຍ຺ (–) ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌບບກຓາ ຘະ຾ຈຄທໃ າບາຉບຓຌຌັໄ ຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຋ໃ ຅ີ ະປຍັ

ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຂາ຺ໄ ຓາແຈຈໄ ີ ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຂບຄ຾ຉໃ ຖະ຋າຈຓ຃ີ ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຈໃ ຄັ

ຉທ຺ ດໃ າຄ: F(g) + e– F– (g) EA = –333 kJ/mol

O(g) + e– O– (g) EA = –142 kJ/mol

P(g) + e– P– (g) EA = –74 kJ/mol

຅າກຉທ຺ ດໃ າຄກາຌຘະ຾ຈຄ຃ໃ າຂບຄ F ຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ເຌກາຌປຍັ ແຈຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌແຈຘໄ ູຄກທໃ າ O ຾ຖະ P
ຉາຓຖາ່ ຈຍັ ຽຓໃ ບື ບາຉບຓຂບຄ຋າຈປຍັ 1 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຾ຖທໄ ປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຑໃ ຓີ ບກີ 1 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ະ
ປຍັ ແຈງໄ າກຂຌຶໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັ ຃ໃ າ EA ຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ໃ າຘູຄຂຌຶໄ ຅ຌ຺ ຽຎັຌຍທກແຈຽໄ ຆໃ ຌັ :

O–(g) + e– O2–(g) EA = 780 kJ/mol

຿ຖນະຓ຾ີ ຌທ຿ຌຓໄ ຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕບຌ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຃ໃ າ EA ຂບຄ຿ຖນະ຅ໃ ຄຶ ຓ຃ີ ໃ າຽຎັຌຖຍ຺ ຌບໄ ງໂຽຊຄີ ຃ໃ າ
ຍທກຌບໄ ງໂ ຈໃ ຄັ ຉາຉະຖາຄ:

ຉາຉະຖາຄຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຂບຄຘາ່ ຑຌັ ຃ະຑາຍຽບຽຖກັ ຉຕບຌ

1 2
He
H (21)
–77
10
3 4 567 8 9 Ne
(29)
Li Be B C N O F
18
–58 (241) –23 –123 0 –142 –333 Ar
(35)
11 12 13 14 15 16 17
36
Na Mg Al Si P S Cl
–53 (230) –44 –140 –74 –200 –348

19 20 31 32 33 34 35

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 97

K Ca Ga Ge As Se Br Kr
(39)
–48 (154) –35 –118 –77 –195 –324
54
37 38 49 50 51 52 53 Xe
(40)
Rb Sr In Sn Sb Te I
86
–47 (120) –34 –121 –101 –190 –295 Rn
?
55 56 81 82 83 84 85

Cs Ba Tl Pb Bi Po At
–45 (52) –48 –101 –100 ? ?

87 88
Fr Ra
2?

* ຉທ຺ ຽຖກເຌທຄ຺ ຽຖຍັ ແຈ຅ໄ າກກາຌ຃າ່ ຌທຌ
ຉາຉະຖາຄຘະ຾ຈຄ຾ທ຿ຌຓໄ ຂບຄຘ່າຑຌັ ຃ະຑາຍຽບຽຖກັ ຉຕບຌ

 ຎັຈແ຅຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່຃ໃ າ EA
຃ກື ຌັ ກຍັ ຎັຈແ຅຋ໃ ຓີ ຏີ ຌ຺ ຉໃ ່ຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌຽຌຽຆຆຌັ ຾ຖະ ຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ີ ຃ຂື ຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ຂະໜາຈ

ບາຉບຓ ຾ຖະ ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ເຸ ຌຌທິ ຽ຃ົງຘ.໇

ກ. ຂະໜາຈຂບຄບາຉບຓ ບາຉບຓ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈຌບໄ ງ ຅ະຓຉີ ໃ າ EA ນາົ ງກທໃ າບາຉບຓ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈເນງໃ

ຂ. ແຒາໄ ຍຌັ ຅ເຸ ຌຌທິ ຽ຃ງົ ຘ໇ ບາຉບຓ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ເຸ ຌຌທິ ຽ຃ົງຘນ໇ ົາງ ຅ະຓ຃ີ ໃ າ EA ນາົ ງກທໃ າບາຉບຓ຋ໃ ຓີ ີ
ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ເຸ ຌຌທິ ຽ຃ົງຌບໄ ງ.

ຄ. ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະ
ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄ຋າຈເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈຽປຈັ ເນຽໄ ປາ຺ ປູຽໄ ຊຄີ ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ ຽປາ຺ ຅າ່ ຾ຌກ

຋າຈບບກຽຎັຌ 3 ກໃ ຸຓຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
 ຋າຈ຿ຖນະ (Metal Elements)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 98

ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌຉທ຺ ຌາ່ ແຒຒາໄ ຾ຖະ ຃ທາຓປບໄ ຌແຈຈໄ ,ີ ຏທິ ຂບຄ຿ຖນະຂຈັ ຖຼຍ຅ະຓຖີ ກັ ຘະຌະຽຎັຌ
຾ທທ, ຅ຈຸ ຒ຺ຈ ຾ຖະ ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງຘູຄ. ຘໃ ທຌເນງໃ ຓຘີ ະຑາທະຽຎັຌ຋າຈ຾ຂຄ (ງກ຺ ຽທຌັໄ ຍານົບຈຽຎັຌ຋າຈ຾ນົທ),
ຽຓໃ ບື ຽ຃າະ຅ະຓຘີ ຼຄຈຄັ ກຄັ ທາຌ, ຓ຃ີ ທາຓ຾ຂຄ ຾ຖະ ຾ນົທຘາຓາຈຽປຈັ ເນຎໄ ໃ ຼຌປູຍປໃ າຄແຈ.ໄ ຅ໃ ຄຶ ຓກັ ຊກື ຌ່າເຆໄ
ຽຎັຌ຿຃ຄຘາໄ ຄດໃ າຄກທາໄ ຄຂທາຄ, ເຌ຋າຄຽ຃ຓ຋ີ າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຿ຖນະຓກັ ຅ະຽຘງຽບຽຖກັ ຉຕບຌເນ຾ໄ ກໃ ຋າຈບໃ ຌື ແຈໄ
ຄໃ າງ (IE1 ຉໃ ່າ)ຽຆໃ ຌັ : ຖ຋ີ ຼຓ (Li), ຿ຆຈຼຓ (Na), ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓ (K), ຾ຓກຌຆີ ຼຓ (Mg), ຾຃ຖຆຼຓ
(Ca) ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

຋າຈ຿ຖນະຓີ 2 ກໃ ຸຓ຃:ື ຿ຖນະ຋່າຓະຈາແຈ຾ໄ ກໃ : ຋າຈ຅ຸ 1A, 2A ຾ຖະ ຋າຈປບຍທຼຌຖໃ ຸຓໂ, ຋າຈ຅ຸ
3A, 4A, 5A ບກີ ກໃ ຸຓໜໃ ຄຶ ຃຿ື ຖນະ຾຋ຕຌຆຆີ ຌັ ແຈ຾ໄ ກໃ : ຋າຈເຌ຅ຸ B ຋ຄໝຈ຺ .

 ຋າຈບະ຿ຖນະ (Non-metal Elements)
ຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ບີ າຈຑຍ຺ ຋ຄັ 3 ຘະຑາທະ຃:ື ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ຾ນົທ ຾ຖະ ກາຘ ຋າຈບະ຿ຖນະ຅ະຓ຃ີ ຸຌຖກັ

ຘະຌະຘໃ ທຌເນງໃ ກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓກຍັ ຿ຖນະຽຆໃ ຌັ : ຏທິ ຍໃ ່ຓຌັ ທາທ, ຍໃ ່ຌາ່ ແຒຒາໄ ຾ຖະ ຃ທາຓປບໄ ຌ, ຓ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈ ຾ຖະ
຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງຉໃ າ່ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ເຌ຋າຄຽ຃ຓ຋ີ າຈ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຿ຖນະຓກັ ຅ະປຍັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌແຈຄໄ ໃາງ (EN ຘູຄ) ຘໃ ທຌເນງໃ
຅ະຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຅ີ ຈັ ດໃ ູຍ່ຖຽິ ທຌຈາໄ ຌຂທາຓຂື ບຄຉາຉະຖາຄ຋າຈຽຆໃ ຌັ : ຃າຕຍ໇ ບຌ (C), ຒບຘຒ່ຕຘັ (P), ຓາຈ (S),
຿ຍຕຓຌີ (Br), ບບກຆຽີ ຅ຌ (O), ແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ (N), ຃່ົຕຌີ (Cl), ຒູບຕ່ ຌີ (F) ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

 ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະ຅ະຓດີ ໃ ູ຋ຄັ ຘບຄດໃ າຄເຌ຋າຈຈຼທກຌັ ຽຓໃ ບື ຘະ຾ຈຄ຃ຸຌຖກັ
ຘະຌະຂບຄຈາໄ ຌເຈແຈຆໄ ຈັ ຽ຅ຌກທໃ າກໃ ່຅ະ຅ຈັ ຎະຽຑຈຉາຓ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ຘີ ະ຾ຈຄ, ຽຓໃ ບື ຑ຅ິ າຖະຌາຉ່າ຾ໜໃ ຄ

ຂບຄ຋າຈເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈເຌ຅ຈຸ ຼທ ຈາໄ ຌຽ຋ຄີ ຅ະຽຎັຌບະ຿ຖນະນົາງກທໃ າ຋າຈຈາໄ ຌຖໃ ຸຓ, ປບຍທຼຌຈຼທ
ກຌັ ຋າຈຈາໄ ຌຂທາຽຎັຌບະ຿ຖນະແຈຈໄ ກີ ທໃ າ຋າຈຈາໄ ຌຆາໄ ງ ຈໃ ຄັ ປູຍ.

 ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ (Semi-metal Element ນົື metaloid)
຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະດໃ ູຽ຃ໃ ຄີ ກາຄຖະນທໃ າຄ຿ຖນະກຍັ ບະ຿ຖນະ, ຘໃ ທຌເນງໃ ຅ະຓີ

຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຉທ຺ ຌາ່ (semiconductors) ຃຅ື ະຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈຈໄ ຂີ ຌຶໄ ກຍັ ບຸຌນະຑູຓຘູຄ (ຉໃ າຄ຅າກ຿ຖ
ນະ຋ໃ ຌີ າ່ ແຒຒາໄ ແຈຌໄ ບໄ ງຖຄ຺ ຽຓໃ ບື ບຸຌນະຑູຓຘູຄ). ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ຸຌຖກັ ຘະຌະຽຎັຌຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ຅ະ຅ຈັ ຽບາ຺ ແທຍໄ ຖ່ ຽິ ທຌ
຾ຌທຂຌັໄ ແຈເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ ນົື ຽຘຌັໄ ຾ຍໃ ຄ຃ທາຓຽຎັຌ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະ, ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູຉຈິ ກຍັ ຽຘຌັໄ ຈໃ ຄັ ກໃ າທຌີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 99

ຽຎັຌ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະງກ຺ ຽທຌັໄ Al ຾ຖະ Po ຋າຈຽ຃ໃ ຄີ ຿ຖນະ຅ໃ ຄຶ ຓ຋ີ ຄັ ໝຈ຺ 6 ຋າຈ ແຈ຾ໄ ກໃ : ຿ຍຕບຌ (B),
ຽ຅ຓີ າຌຼຓ(Ge), ບາຽຆຌກິ (As), ບຖັ ຉ຿ິ ຓຌີ (Sb),ຽ຋ຖຖູຕຼຓ (Te) ຈໃ ຄັ ປູຍ:

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 100

ຍຈ຺ ຽຐິກນຈັ ຋າໄ ງຍຈ຺

1. ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຓທຌຘາຌຂບຄຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຋ໃ ຓີ ຓີ ທຌຘາຌ 10 g?
2. ຅ໃ ຄ຺ ຆບກນາຓທຌຘາຌຂບຄຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅າ່ ຌທຌ 12.04 x 1023 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ?
3. ຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌຘຌັ ງາຖກັ ຌທິ ຽ຃ງົ ຘຂ໇ ບຄແບ຿ຆ຿຋ຍຉໃ າຄໂຂບຄ຋າຈ X ຆໃ ຄຶ ຓີ 9 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ ຾ຖະ ຓຌີ ທິ ຉຕບຌ

9, 10 ຾ຖະ 11 ຉາຓຖາ່ ຈຍັ ?
4. ແບ຿ຆ຿຋ຍຂບຄ຋າຈຆະຌຈິ ໜໃ ຄຶ ຓແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ເຸ ຌຌທິ ຽ຃ົງຘຽ໇ ຎັຌ 3 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ເຸ ຌຌທິ ຽ຃ົງຘຂ໇ ບຄ

ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຾ຖະ ຓຓີ ທຌຘາຌບາຉບຓຽຎັຌ 7 ຽ຋ໃ າ຺ ຂບຄຽຖກຓທຌຘາຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ແບ຿ຆ຿຋ຍຌຓີໄ ຓີ ບີ ະ
ຌຸຑາກຓູຌຊາຌດໃ າຄຖະຽ຋ໃ າ຺ ເຈ?
5. ຋າຈທາຽຌຈຼຓ ຾ຖະ ຾ຑຖ຋ຌິ າ່ ຓຽີ ຖກຖ່າຈຍັ ບາຉບຓ 23 ຾ຖະ 78 ຉາຓຖ່າຈຍັ ຅ໃ ຄ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌ຅ຈັ ຽບ

ຽຖກັ ຉຕບຌຂບຄ຋າຈ຋ຄັ ຘບຄ?
6. ຋າຈ A, B ຾ຖະ C ຓກີ າຌ຅ຈັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

຋າຈ A 1s2 2s2 2p6 3s2 3p2
຋າຈ B 1s2 2s2 2p6 3s2
຋າຈ C 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6
ກ. ຋າຈ A, B ຾ຖະ C ຓຽີ ຖກຖາ່ ຈຍັ ບາຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ເຈ?
ຂ. ຋າຈ຾ຉໃ ຖະ຋າຈຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕບຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຆຌັໄ ຌບກຘຸຈຽ຋ໃ າ຺ ເຈ, ດໃ ູ຅ເຸ ຈ ຾ຖະ ປບຍທຼຌເຈ?
7. ຅ໃ ຄ຺ ຖະຍຸຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕບຌຈໃ ຄັ ຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ກ. 2, 8, 1
ຂ. [Ar]4s2 3d10 4p2
຃. [Ne] 3s2 3p3
8. ຅ໃ ຄ຺ ຅ຈັ ຖຼຄຂະໜາຈບາຉບຓ຅າກຌບໄ ງນາເນງໃ ຂບຄ຋າຈຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

K, Ca, F, Na, B, C, Mg, Cl, O
9. ຋າຈ X ຾ຖະ Y ຓຽີ ຖກຖ່າຈຍັ ບາຉບຓ 37 ຾ຖະ 38 ຉາຓຖ່າຈຍັ ຅ໃ ຄ຺ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຉໃ ່ແຎຌີໄ

ຑບໄ ຓ຋ຄັ ເນຽໄ ນຈຏຌ຺ ຎະກບຍ?

ກ. ຂະໜາຈບາຉບຓ

ຂ. ຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ

10. ຋າຈ X ຓຓີ ທຌຘາຌ 40 ຾ຖະ ຓີ 20 ຌທິ ຉຕບຌ ຖະຈຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຘູຄຘຸຈ຃ື n=4 ຾ຖະ ຓີ 2 ຽທຽຖຌັ ຽບ

ຽຖກັ ຉຕບຌ
ກ. ຅ໃ ຄ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌ຅ຈັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຂບຄ຋າຈ X
ຂ. ຋າຈ X ຃ທຌ຅ຈັ ດໃ ູເຌ຅ຸ ຾ຖະ ປບຍທຼຌ຋ຽີ ຋ໃ າ຺ ເຈ?

11. ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຃ໃ າ IE1 ຂບຄ຋າຈ K, Rb ຾ຖະ Cs ຆໃ ຄຶ ຓຽີ ຖກບາຉບຓ 19, 37 ຾ຖະ 55 ຉາຓຖ່າຈຍັ

຃ທຌຽຎັຌ຾ຌທເຈ?
12. ຅ໃ ຄ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຕບຌຂບຄ຋າຈ 30Zn65, 35Br70, 53I127 ຾ຖະ ຖະຍຸທໃ າ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌຓີໄ ຅ີ າ່

ຌທຌຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ, ດໃ ູເຌ຅ຸ ຾ຖະ ປບຍທຼຌເຈເຌຉາຉະຖາຄ຋າຈ?
13. ຽຑາະຽນຈຏຌ຺ ເຈ Cl- ຅ໃ ຄຶ ຓຂີ ະໜາຈບາຉບຓເນງໃ ກທໃ າ Cl?
14. ຽຑາະຽນຈເຈ຾ຌທ຿ຌຓໄ ຂບຄ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ ຾ຖະ ຅ຈຸ ຒ຺ຈຂບຄ຋າຈ຅ຸ VIIIA ຅ໃ ຄຶ ຽຑໃ ຓີ ຂຌຶໄ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ?

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 101

15. ບບກຆຽີ ຅ຌກຍັ ຓາຈຽຎັຌ຋າຈ຅ຸ VIA ດໃ ູເຌປບຍທຼຌ຋ີ 2 ຾ຖະ 3 ຉາຓຖ່າຈຍັ ຽນຈເຈ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງຂບຄ
຋າຈ຃ໃ ູຌ຅ີໄ ໃ ຄຶ ຾ຉໃ ຉໃ າຄກຌັ ນົາງ?

16. ຽຑາະຽນຈຏຌ຺ ເຈ຋າຈຆຖິ ຃ິ ບຌ຅ໃ ຄຶ ຓ຅ີ ຈຸ ຽຎໃ ືບງຘູຄຽຎັຌຑຽິ ຘຈ ຽຓໃ ບື ຋ຼຍກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ເຌປບຍທຼຌຈຼທ

ກຌັ ?

17. ຋າຈ X, Y ຾ຖະ Z ຽຎັຌ຋າຈ຅຋ຸ ີ IA, IIA ຾ຖະ VIIIA ຉາຓຖ່າຈຍັ ຾ຖະ ດໃ ູເຌປບຍທຼຌຈຼທກຌັ
຅ໃ ຄ຺ ຎຼຍ຋ຼຍ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ
ກ. ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ

ຂ. ຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌຽຌຽຆຆຌັ

຃. ຽບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ີ
18. A, B, C, D, E ຾ຖະ F ຽຎັຌ຋າຈຘຓ຺ ຓຸຈ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຅ຈຸ ຼທກຌັ ຖຼຄຖ່າຈຍັ ຅າກຽ຋ຄີ ຖຄ຺ ຖໃ ຸຓ ຅ໃ ຄ຺ ຋່າຌາງ຃ຸຌຖກັ

ຘະຌະຂບຄ຋າຈຉໃ ແ່ ຎຌ:ີໄ
ກ. ຋າຈເຈຓຂີ ະໜາຈບາຉບຓຌບໄ ງ຋ໃ ຘີ ຸຈ
ຂ. ຋າຈເຈຓຽີ ບຽຖກັ ຿຋ຕຽຌກາຉທີ ຉິ ຘີ ູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈ
຃. ຋າຈ E ຃ທຌຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌແບບບຌຽຌຽຆຆຌັ ຖ່າຈຍັ ຋ີ 1 ຘູຄ ນົື ຉໃ າ່ ກທໃ າ຋າຈ F

19. ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ນົື ແບບບຌຉໃ ່ແຎຌີໄ ຋າຈເຈຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຘູຄ຋ໃ ຘີ ຸຈ
ClO4- , NH4OH, HNO2 , H3PO4, S4O62-

20. ຽຖກບບກຆຽີ ຈຆຌັ ຂບຄບບກຆຽີ ຅ຌເຌ຋າຈຉໃ ່ແຎຌຓີໄ ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ເຈ OF2, MgO, Na2O2, RbO2,O3

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 102

ຍຈ຺ ຋ີ 4

ຑຌັ ຋ະຽ຃ຓີ

I. ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

1.1 ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ
ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ (Ionic bond) ຃:ື ຾ປຄງຈຶ ໜຼທ຋ໃ ຽີ ກຈີ ເຌ຋າຈ຿ຈງ຋ໃ ບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າ

ຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ຉໃ ່າ ເນຽໄ ທຽຖຌຉບ໇ ຽີ ຖກັ ຉປບຌ຾ກໃ ບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌຘູຄ
ກາງຽຎັຌແບບບຌ຋ໃ ຍີ ຌັ ຅ແຸ ຒຒາໄ ຍທກ ຾ຖະ ຖຍ຺ ຽຓໃ ບື ແບບບຌ຋ຄັ ຘບຄຽຂາ຺ໄ ຓາດໃ ູເກກໄ ຌັ ຅ະຽກຈີ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈ຋າຄ
ແຒຒາໄ ຋ໃ ຾ີ ຂຄ຾ປຄຖະນທໃ າຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ກຸ ຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຽນໃ າົ຺ ຌຌັໄ ຽປຈັ ເນແໄ ບບບຌ຋ຄັ ຘບຄງຈຶ ໜຼທກຌັ ຈທໄ ງຑຌັ ຋ະຽ຃
ຓ຋ີ ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ: ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຑກຶ ຿ຆຈຼຓ຃ຕ່ແປຈຽ໇ ຎັຌ຋າຈ຾ຂຄເຘຍໃ ່ຓຘີ ເີ ຌຑກຶ , ຓ຿ີ ຆຈຼຓແບບບຌຘະນົຍັ

ກຍັ ຃ຕ່ແຕຈແ໇ ບບບຌຽຎັຌ຾ຊທໂ຋ຄັ ຘາຓຓຉິ ,ິ ຓຖີ ກັ ຘະຌະ຃າໄ ງ຃ຉື າຂໃ າງ ຿ຈງ຾ຉໃ ຖະແບບບຌ຅ະຓແີ ບບບຌ
ຉໃ າຄຆະຌຈິ ບບໄ ຓປບຍດໃ ູ 6 ແບບບຌ ຈໃ ຄັ ປູຍ 2 ປູຍຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

ປູຍ຋ີ 1: ຿຃ຄຑກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿ຆຈຼຓ຃ຕ່ແຕຈ໇

ປູຍ຋2ີ : ຘະ຾ຈຄແບບບຌເຌຑກຶ NaCl ຾ຉໃ ຖະແບບບຌຊກື ບບໄ ຓປບຍຈທໄ ງແບບບຌກຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓ 6 ແບບບຌ

ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຿ຖນະຓ຃ີ ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ຉໃ ່າ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະຓ຃ີ ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆ
ຆຌັ ຘູຄ, ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຅ໃ ຄຶ ຽກຈີ ຖະນທໃ າຄ຋າຈ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະແຈຈໄ ີ ກໃ າທ຃ື : ບາຉບຓຂບຄ຿ຖ

ນະເນຽໄ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌກຍັ ບາຉບຓຂບຄບະ຿ຖນະ຾ຖທໄ ຽກຈີ ຽຎັຌແບບບຌຍທກຂບຄ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະ
. ແບບບຌ຋ຄັ ຘບຄ຅ະຘໃ ຄ຺ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຍຸ ທກ ຾ຖະ ຖຍ຺ ຽກຈີ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຾ຖະ
ກາຌ຋ໃ ຿ີ ຖນະເນຽໄ ທຽຖຌຉຽ໇ ບຽຖກັ ຉຕບຌ຾ກໃ ບະ຿ຖນະຽຑໃ ບື ຎັຍເນຍໄ ່ຖຽິ ທຌ ຽທຽຖຌຉ໇ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຎັຌ຾ຎຈ
຾ຍຍ຋າຈບາງຖາໄ ຘໃ ທຌບະ຿ຖນະປຍັ ຽທຽຖຌຉຽ໇ ບຽຖກັ ຉຕບຌຓາຌຌັໄ ກໃ ຽ່ ຑໃ ບື ຎັຍຉທ຺ ຽບຄເນໝໄ ຌັໄ ຃ຄ຺ ຾ຍຍ຋າຈບາງ
ຖາໄ ຽຆໃ ຌັ ກຌັ ແບບບຌຍທກ ກຍັ ແບບບຌຖຍ຺ ຅ໃ ຄຶ ຈຄຶ ຈຈູ ກຌັ ຈທໄ ງ຾ປຄຈຄຶ ຈຈູ ຖະນທໃ າຄແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຽຸ ກຈີ ຽຎັຌຘາຌຎະ
ກບຍແບບບຌຌກິ (Ionic compound) ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

 ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿ຆຈຼຓ຃ຕ່ແຕຈ໇ (NaCl) ຅າກ຿ຆຈຼຓ (Na) ຾ຖະ ຃ຕ່ຕຌີ (Cl)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 103

ກາຌຽກຈີ Na+
 ກາຌຽກຈີ Cl-

 ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ NaCl

 ຂຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຖທິ ບຘິ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

Na + Cl Na + Cl -

2, 8, 1 2, 8, 7 2, 8 2, 8, 8

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 104

 ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຾ຓກຌຆີ ຼຓ຃ປ່ແປຈ໇ (MgCl2) ຅າກ Mg ບາຉບຓ ຾ຖະ Cl ບາຉບຓ

 ຂຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຖທິ ບຘິ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ Cl - Mg 2+ Cl -

Mg + Cl 2, 8, 8 2, 8 2, 8, 8
Cl

2, 8, 2 2, 8, 7

຾ຓກຌຆີ ຼຓບາຉບຓ ຃ຕ່ຕຌີ ບາຉບຓ ຾ຓກຌຆີ ຼຓ຃ຕ່ແຕຈ໇

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉໃ າຄໂ Ba 2+ O 2-

Ba + O

2 , 8 , 18 , 18 , 8 , 2 2 , 6 2, 8 , 18 , 18 , 8 2 , 8

ຽຍຖຼຓ຃ປ່ແປຈ໇ ບາຉບຓ ບບກຆຽີ ຅ຌບາຉບຓ ຽຍຖຼຓບບກແຆຈ໇
Ba O Ba2+ O2-

1.2 ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

຿ຖນະຖທຓກຍັ ບະ຿ຖນະຈທໄ ງຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຿ຈງບາຉບຓ຿ຖ

ນະເນບໄ ຽີ ຖກັ ຉປບຌຽກຈີ ຽຎັຌແບບບຌຌກິ ຍທກ ຾ຖະ ບາຉບຓຂບຄບະ຿ຖນະປຍັ ບຽີ ຖກັ ຉປບຌຽກຈີ ຽຎັຌແບ
ບບຌຖຍ຺ ຈໃ ຄັ ຉາຉະຖາຄຖໃ ຸຓຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 105

຅຋ຸ ີ ຿ຖນະ ຅າ່ ຌທຌບຽີ ຖກັ ແບບບຌ຋ໃ ີ ຅຋ຸ ີ ຿ຖນະ ຅າ່ ຌທຌບຽີ ຖກັ ຉ ແບບບຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ
ປບຌ຋ໃ ເີ ນໄ
ຉຕບຌ຋ໃ ເີ ນໄ ຽກຈີ

1 Na 1 Na+ 5 N 3 N3-
K 1 K+ P 3 P3-

2 Mg 2 Mg2+ 6 O 2 O2-
Ca 2 2 S2-
Ca2+ S

3 Al 3 Al3+ 7 Cl 1 Cl-

I1 I-

 ຖກັ ຘະຌະຘ່າ຃ຌັ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

1. ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ກີຈ຅າກແບບບຌຂບຄ຿ຖນະ + ແບບບຌຂບຄບະ຿ຖນະ
ຽຆໃ ຌັ : NaCl, MgO , KI ຾ຉໃ ບາຉບຓຂບຄ຿ຖນະຍາຄຆະຌຈິ ຽຆໃ ຌັ : Al, Be, Hg ຘາຓາຈຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທ
ຽຖຌຉກ໇ ຍັ ບາຉບຓ຿ຖນະແຈໄ ຽຆໃ ຌັ : Al2Cl6 , BeF2, BeCl2, HgCl2 ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌຉ຾໇ ຉໃ Al2O3

, Hg2Cl2 ຽຎັຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ .
2. ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ບາຈຽຎັຌຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ຉໃ ່າ

ຖທຓ ກຍັ ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ຘູຄ.
3. ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ບາຈຽຎັຌຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກແບບບຌຍທກ຋ໃ ຽີ ຎັຌກໃ ຸຓບາຉບຓຂບຄບະ

຿ຖນະ ຽຆໃ ຌັ : NH4+ ກຍັ ແບບບຌຖຍ຺ ຂບຄບະ຿ຖນະ ຽຆໃ ຌັ :

4. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຍໃ ຓ່ ຘີ ູຈ຿ຓຽຖກຸຌ ຓ຾ີ ຉໃ ຘູຈຽບຓຒີປກິ ຖັ .
5. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຓ຅ີ ຈຸ ຒ຺ຈ,຅ຈຸ ນົບຓ຾ນົທຘູຄຽຆໃ ຌັ : NaCl ຅ຈຸ ຽຎໃ ືບງ 801 0C.

6. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ເຌຑາທະຎ຺ກກະຉຽິ ຎັຌຂບຄ຾ຂຄ ຎະກບຍຈທໄ ງແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບ
ບບຌຖຍ຺ ແບບບຌຽນໃ ົາ຺ ຌຍີໄ ໃ ່ຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ີ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄື ຍໃ ່ຌ່າແຒຒາໄ ຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຽຎໃ ືບງ ນົື ຖະຖາງຌ່າໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌແບ
ບບຌຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ແີ ຈໄ ຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຽບຽຖກັ ຿຋ຕແຖຈ໇ ຅ໃ ຄຶ ຘາຓາຈຌາ່ ແຒຒາໄ ແຈ.ໄ

7. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຆະຌຈິ ຋ໃ ຖີ ະຖາງຌາ່ໄ ແຈ຅ໄ ະຉບໄ ຄຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຽກຈີ ຂຌືໄ ຘະຽໝີ
ບາຈຽຎັຌ຾ຍຍ຃າງ ນົື ຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌຽຆໃ ຌັ : KCl 1 ຿ຓຖຖະຖາງຌາ່ໄ ຈຈູ ຑະຖຄັ ຄາຌ = 17 kJ/mol

8. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກບາຉບຓ຿ຖນະ ກຍັ ບະ຿ຖນະ ຘາໄ ຄຘະຽຑາະຑຌັ ຋ະແບບບຌ
ຌກິ ດໃ າຄຈຼທຽຆໃ ຌັ : NaCl, MgCl2, K2S, CaO.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 106

9. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ຿ຖນະ ນົື ກໃ ຸຓບາຉບຓ຿ຖນະ຋ໃ ຽີ ກຈີ ແບບບຌຍທກ ກຍັ ບະ
຿ຖນະ ນົື ກໃ ຸຓບາຉບຓບະ຿ຖນະ຋ໃ ຽີ ຎັຌແບບບຌຖຍ຺ ຋າຈຑທກຌ຅ີໄ ະຓ຋ີ ຄັ ຑຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຾ຖະ ຑຌັ ຋ະ
຿຃ຽທຽຖຌຉຽ໇ ຆໃ ຌັ : CaCO3 , NH4Cl , CaCO3 ຓຑີ ຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຖະນທໃ າຄແບບບຌຍທກ ຃:ື Ca2+ ກຍັ
ແບບບຌຖຍ຺ ຃:ື [CO3]2- ຾ຖະ ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌຉເ໇ ຌຘໃ ທຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌແບບບຌຖຍ຺ ຃ື [CO3]2- ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

O 2-
C
OO

NH4Cl ຓຑີ ຌັ ຋ະແບບບຌຌກິ ຖະນທໃ າຄແບບບຌຍທກ຃ື NH4+ກຍັ ແບບບຌຖຍ຺ ຃ື Cl- ຾ຖະ ຓຑີ ຌັ
຋ະ຿຃ຽທຽຖຌຉເ໇ ຌຘໃ ທຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌແບບບຌຍທກ຃ື [NH4]+ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

H+
H-N-H

H

 ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

ຑກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຓປີ ູຍປໃ າຄຽຎັຌໝາກຍາຌ ຽຆໃ ຄິ ຎະກບຍຈທໄ ງແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບ
ບບຌຖຍ຺ ປຼຄຘະນົຍັ ກຌັ ຽຎັຌຘາຓຓຉິ ຾ິ ຍຍຉໃ າຄໂ ຍໃ ່ຘາຓາຈ຾ງກຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌຈໃ ຼທແຈໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຘາຓາຈປູ ໄ
ຂບຍຽຂຈຂບຄແບບບຌຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌ 1 ຿ຓຽຖກຸຌແຈໄ ຾ຉໃ ຘາຓາຈຆບກບບກຓາແຈເໄ ຌປູຍບຈັ ຉາຘໃ ທຌ
ດໃ າຄໜບໄ ງຂບຄແບບບຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌບຄ຺ ຎະກບຍຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຓຘີ ູຈດໃ າຄຄໃາງ ( ຘູຈຽບຓຒີປກີ ຖັ ) ຍໃ ່ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກຸຌ ຅ໃ ຄຶ
ເຆຘໄ ູຈດໃ າຄຄໃາງ຾຋ຌຘູຈຽ຃ຓຂີ ບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ .

຿຃ຄຘາໄ ຄຑກຶ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຅ະຽຎັຌ຾ຍຍເຈຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ :

 ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅຋ຸ ໃ ຎີ ະກຈ຺ ດໃ ູຽ຋ຄິ ແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ຖຍ຺
 ບຈັ ຉາຘໃ ທຌຖະນທໃ າຄຖຈັ ຘະໝແີ ບບບຌຍທກ ຾ຖະ ຖຍ຺
ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄຘາຌຎະກບຍແບບບຌຌກິ ບໃ ຌື ໂ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບບບຌຖຍ຺
ເຌຖກັ ຘະຌະຈຼທກຍັ ຑກຶ ຿ຆຈຼຓ຃ປແ່ ປຈ໇ ຾ຉໃ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຉທ຺ ຾ຉກຉໃ າຄກຌັ ຈໃ ຄັ ປູຍ:

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 107

ປູຍຘະ຾ຈຄຑກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຾ຍຍຉໃ າຄໂ

 ຖກັ ຘະຌະຘ່າ຃ຌັ ຂບຄ຿຃ຄຑກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ
1. ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຓຖີ ກັ ຘະຌະ຃າໄ ງ຃ຉື າຂໃ າງ ຍໃ ່ຓຘີ ູຈ຿ຓຽຖກຸຌ ຾ຉໃ ຓຘີ ູຈຄໃ າງ

ຈາງ.
2.຿຃ຄຑກຶ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຂບຄ຋າຈ຅ຈຸ ຼທບາຈ຃ກື ຌັ ກກໃ ແ່ ຈໄ ນົື ຍໃ ່຃ກື ຌັ ກໃ ່ແຈຽໄ ຆໃ ຌັ : ຿຃ຄ

ຑກຶ ຂບຄ NaCl ຉໃ າຄ຅າກ຿຃ຄຑກຶ ຂບຄ CSCl ຽຆໃ ຄີ ຋ຄັ ຃ໃ ູຉໃ າຄກໃ ່ຽຎັຌ ຃ຕ່ແປຈຂ໇ ບຄ຋າຈ຅ຈຸ ຼທກຌັ .

 ຃ຸຌຖກັ ຘະຌະກາຌຖະຖາງຌາ່ໄ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຋ໃ ຖີ ະຖາງເຌຉທ຺ ຉທ຺ ຑາຖະຖາງ຋ໃ ຽີ ຎັຌຌາ່ໄ ຾ຖທໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌແບບບຌ ຘາ
ຓາຈຌາ່ ແຒຒໄ າໄ ແຈຑໄ ບໄ ຓກຌັ ຌຌັໄ ກໃ ຅່ ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ໃ ູກຌັ ແຎຈທໄ ງຘະຽໝີ ຾ຉໃ ຘາຌຎະກບຍແບບບຌຌກິ
຅ະ຾ຉກຉທ຺ ດໃ າຄເຈເຌຌາ່ໄ ຽປາ຺ ຅ະຘກຶ ຘາຉໃ ແ່ ຎ:

1) ກຌ຺ ແກຂບຄກາຌຖະຖາງຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ເຌຌາ່ໄ

ຑກຶ ແບບຌຌກິ ຑາງເຌຎະກບຍຈທໄ ງແບບຌຍທກງຈື ໜຼທກຍັ ແບບບຌຖຍ຺ ຈທໄ ງຑຌັ ຋ະແບບບຌ
ຌກິ ໜຼທ຾ໜຌໄ ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ແຎຖະຖາງເຌຌ່າໄ ຌ່າໄ ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌຓຂີ ທ຺ໄ ກໃ ່຅ະຈາໄ ຌ
ຍທກຽຂາ຺ໄ ນາແບບບຌຖຍ຺ ຾ຖະ ນຌັ ຈາໄ ຌຂທ຺ໄ ຖຍ຺ ຽຂາ຺ໄ ນາແບບບຌຍທກ຋ໃ ດີ ໃ ູຍ່ຖຽິ ທຌຏທິ ຂບຄຑກຶ ແບບບຌຌກິ
ຽກຈີ ຾ປຄຈຄື ຈູຈຖະນທໃ າຄ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌ່າໄ ກຍັ ແບບບຌຂບຄຑກຶ ແບບບຌຌກິ ຂຌືໄ ຊາໄ ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄ
຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ກຍັ ແບບຌ຋ໃ ຏີ ທິ ຑກຶ ແບບຌຌກິ ນົາງກໃ ທາ຾ປຄງຈື ໜຼທຖະນທໃ າຄແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບ
ບບຌຖຍ຺ ຑາງເຌຑກຶ ແບບບຌຌກິ ຑກຶ ແບບບຌຌກິ ຌຌັໄ ກໃ ່຅ະຖະຖາງຌາ່ໄ ແຈໄ ຿ຈງແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບ
ບບຌຖຍ຺ ຅ະນຸົຈບບກ຅າກຑກຶ ແບບບຌຌກິ ຾ຖທໄ ຓຌີ າ່ໄ ໜກັ ບບໄ ຓປບຍຽກຈີ ຽຎັຌແປຽຈຕຈຂຌືໄ ຽຊຄິ ດໃ າຄເຈກໃ ່
ຉາຓ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ຅ະບບໄ ຓປບຍແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບບບຌຖຍ຺ ແຈຍໄ ໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖະ ແບບບຌ຾ຉໃ ຖະ
ຆະຌຈິ ຅ະຓ຿ີ ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ບບໄ ຓປບຍນົາງຌບໄ ງຘໃ າ່ ເຈຉບໄ ຄຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄແບບບຌຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ : ເຌ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 108

ກໃ ່ຖະ຿ຆຈຼຓ຃ຕ່ແປຈ໇ ຖະຖາງຌາ່ໄ ຅ະ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌແບບບຌ Na+ ຾ຖະ Cl- ຅າກຌຌັໄ ກໃ ່຅ະຓຌີ ່າໄ ບບໄ ຓປບຍ
ກາງຽຎັຌແປຽຈຕຈ (Hydrate) ຽຆໃ ຄີ ຾຋ຌແຈຽໄ ຎັຌ Na+(H2O)X , Cl- (H2O)Y ຾ຉໃ ຃ໃ າ x ຾ຖະ y ຍໃ ່ປູທໄ ໃ າ
ຓ຃ີ ໃ າ຾ຌໃ ຌບຌຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄື ຂຼຌ຾຋ຌຽຎັຌ Na+(aq) , Cl- ( aq ) aq ນງ່ຓໄ າ຅າກ aqueous ຾ຎທໃ າ
ຓຌີ າ່ໄ ບບໄ ຓປບຍ.

ປູຍ຋ີ 1: ກາຌຽກຈີ ຋າຈຖະຖາງ຿ຆຈຼຓ຃ຕ່ແປຈເ໇ ຌຌາ່ໄ ຿ຓຽຖກຸຌຓຂີ ທ຺ໄ ຂບຄຌາ່ໄ ຽຂາ຺ໄ ຈຄື ແບບບຌ຋ໃ ຏີ ທິ
ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿ຆຈຼຓ຃ປ່ແປຈບ໇ ບກຽຎັຌແບບບຌ຋ໃ ຓີ ຌີ າ່ໄ ບບໄ ຓປບຍ

ປູຍ຋ີ 2: ແບບບຌຊກື ຌາ່ໄ ບບໄ ຓປບຍແບບບຌຂບຄ຋າຈແບບບຌຌກິ ຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌ່າໄ ຽຂາ຺ໄ ຽ
ຊຄິ ຈທໄ ງ຾ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄແບບບຌ ຾ຖະ ຂທ຺ໄ ບບກຽຎັຌແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ຖຍ຺ ຾ຖທໄ ຌ່າໄ ຅ໃ ຄຶ ຽຂາ຺ໄ ບບໄ ຓປບຍ
຿ຈງຈຄື ຈູຈຈທໄ ງ຾ປຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຂຸ ບຄແບບບຌ ກຍັ ຂທ຺ໄ ຂບຄ.

຿ຆຈຼຓ຃ຕ່ແປຈຖ໇ ະຖາງຌາ່ໄ ຘາຓາຈຂຼຌຽຎັຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌຖະຖາງຌາ່ໄ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
NaCl (s) + ( x + y ) H2O  Na+ (H2O)x + Cl- (H2O)y

ນົື NaCl (s) H2O Na+ (aq) + Cl- (aq)

 ຘະນຸຍົ ກາຌຖະຖາງຌາ່ໄ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

1. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຋ຸກຆະຌຈິ ຋ໃ ຖີ ະຖາງຌາ່ໄ ແຈໄ ຅ະຉບໄ ຄຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຃ທຍ຃ໃ ູກຌັ ແຎ
ຘະຽໝີ ບາຈຽຎັຌ຾ຍຍ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ ນົື ຈຈູ ຑະຖຄັ ຄາຌ.

2. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບຌຌກິ ຋ໃ ຖີ ະຖາງຌ່າໄ ແຈໄ ຽກຈີ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ຓີ ຾ີ ປຄຈຄຶ ຈູຈຖະນທໃ າຄ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ
ກຍັ ແບບບຌຂບຄຑກຶ ແບບບຌຌກິ ນົາງກໃ ທາ຾ປຄງຈື ໜຼທຖະນທໃ າຄແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບບບຌຖຍ຺ ຂບຄຑກຶ
ແບບບຌຌກິ ຌຌັໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 109

3. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຋ໃ ຍີ ໃ ຖ່ ະຖາງເຌຌາ່ໄ ນົື ຖະຖາງຌາ່ໄ ແຈຌໄ ບໄ ງ ຽກຈີ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ຾ີ ປຄຈຄື ຈູຈຖະ
ນທໃ າຄ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ຍໃ ່ຘາຓາຈ຾ງກແບບບຌ຅າກຑກຶ ແຈ຿ໄ ຈງແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບບບຌຖຍ຺ ຂບຄຑກຶ ແບ

ບບຌຌກິ ຈຄື ຈູຈ຾ປຄນາົ ງ.
4. ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ເຈຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ແຈນໄ ົາງ຅ະບໃ ຓີ ຉທ຺ ຆາໄ ຾ຖະ ຊາໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ

ເຈ຋ໃ ຖີ ະຖາງເຌຌາ່ໄ ແຈຌໄ ບໄ ງ຅ະບໃ ຓີ ຉທ຺ ແທ.
5. ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຖະຖາງຂບຄ຋າຈ ຃ື ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄຘາຌ຋ໃ ຖີ ະຖາງເຌຉທ຺ ຋່າຖະຖາງ຅ຌ຺

ບໃ ຓີ ຉທ຺ ຾ຉໃ ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຖະຖາງຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຅ະນົາງຘໃ ່າເຈຂຌຶໄ ດໃ ູກຍັ ບຸຌນະຑູຓ
຾ຖະ ຆະຌຈິ ຂບຄ຋າຈ ຘ່າຖຍັ ກາຌຍບກ຃ທາຓຘາຓາຈຓາຈເຌກາຌຖະຖາງ຿ຈງນົາງຓກັ ຅ະຍບກ຃າໄ ທໂຈໃ ຄັ
ຌ:ີໄ

ຉທ຺ ຊກື ຖະຖາງ < 0.1 g / H2O 100 g ຋ໃ ີ 25 0C = ຘະ຾ຈຄທໃ າຍໃ ່ຖະຖາງ
ຉທ຺ ຊກື ຖະຖາງ 0.1 ຽຊຄິ 1 g / H2O 100 g ຋ໃ ີ 25 0C = ຘະ຾ຈຄທໃ າຍໃ ຖ່ ະຖາງ
ຉທ຺ ຊກື ຖະຖາງ > 1 g / H2O 100 g ຋ໃ ີ 25 0C = ຘະ຾ຈຄທໃ າຖະຖາງແຈຍໄ າຄຘໃ ທຌ
ຉາຉະຖາຄ຋ີ 1: ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຖະຖາງເຌຌາ່ໄ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກແບບບຌຍທກ

຾ຖະ ແບບບຌຖຍ຺ ຆະຌຈິ

ແບບບຌຍທກ (Cations) ແບບບຌຖຍ຺ (Anions) ຃ທາຓຘາຓາຈເຌກາຌຖະຖາງ
ເຌຌາ່ໄ ຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺

1. ແບບບຌຍທກ຾ບຖ຃າແຖ (຋າຈ຅ຸ ແບບບຌຖຍ຺ ຋ຸກຆະຌຈິ ຖະຖາງແຈ ໄ
1A) Li+ ,Na+ , K+ , Rb+ ,Cs+ , ແບບບຌຖຍ຺ ຋ຸກຆະຌຈິ ຖະຖາງແຈ ໄ
Fr+

2. ແປ຿ຈຕຽ຅ຌແບບບຌ (H+ (aq))

3. ຾ບຓ຿ຓຌຼຓແບບບຌ (NH4+) ແບບບຌຖຍ຺ ຋ຸກຆະຌຈິ ຖະຖາງແຈໄ

4 ແບບບຌຍທກ຋ຸກຆະຌຈິ ແຌຽຉຕຈ (NO3- ) ຖະຖາງແຈ ໄ

5. ແບບບຌຍທກ຋ຸກຆະຌຈິ ບະຆຽີ ຉຈ (CH3COO- ) ຖະຖາງແຈ ໄ

6. Ag+ , Pb2+ , Hg22+ , Cu+ ຃ປ່ແປຈ໇ Cl- ຖະຖາງແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ
ແບບບຌຍທກຆະຌຈິ ບໃ ຌື ໂ ຿ຍປແຓຈ໇ Br- ຖະຖາງແຈ ໄ

ແບ຿ບແຈຈ໇ I-

7. Ag+ , Ca2+ , Sr2+ , Ba2+ , ຆຖັ ຽຒຉ (SO42- ) ຖະຖາງແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ
Pb2+ ຆຖັ ຽຒຉ (SO42- ) ຖະຖາງແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ
ແບບບຌຍທກຆະຌຈິ ບໃ ຌື

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 110

8. ແບບບຌ຾ບຖ຃າແຖ (຋າຈ຅ຸ 1A) ຆຖັ ແຒຈ໇ S2- ຖະຖາງແຈ ໄ
H+ ຆຖັ ແຒຈ໇ S2- ຖະຖາງແຈ ໄ
NH4+ , Be2+ , Mg2+ , Sr2+ , ຆຖັ ແຒຈ໇ S2- ຖະຖາງແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ
Ba2+
ແບບບຌຍທກຆະຌຈິ ບໃ ຌື

9.ແບບບຌ຾ບຖ຃າແຖ H+, NH4+, ແປຈປບກແຆຈ໇ (OH- ) ຖະຖາງແຈ ໄ
Sr2+, Ba2+ ແປຈປບກແຆຈ໇ (OH- ) ຖະຖາງແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ
ແບບບຌຍທກຆະຌຈິ ບໃ ຌື

10.ແບບບຌ຾ບຖ຃າແຖ, H+, NH4+ ຒບຘຽຒຉ (PO43- ) ຖະຖາງແຈ ໄ
ແບບບຌຍທກຆະຌຈິ ບໃ ຌື ຃າປຍ໇ ບຌຽຌຉ (CO32-) ຖະຖາງແຈຽໄ ຖກັ ຌບໄ ງ

ຆຖັ ແຒຈ໇ (SO32- )

2) ຑະຖຄັ ຄາຌ ກຍັ ກາຌຖະຖາງ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ
ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຑກຶ ຘາຌຎະກບຍແບບບຌຌກິ ຖະຖາງຌາ່ໄ ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຃ທາຓປບໄ ຌ຃ທຍ຃ໃ ູກຌັ ແຎຘະຽໝີ

຾ຖະ ກາຌຖະຖາງຂບຄຑກຶ ຘາຌຎະກບຍແບບບຌຌກິ ຌຓີໄ ຂີ ະຍທຌກາຌຉໃ າຄໂຽກຈີ ຂຌືໄ ເຌຂຌັໄ ງໃ ບງໂ ຾ຖະ

຾ຉໃ ຖະຂຌັໄ ຉບຌຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຈທໄ ງຽຆໃ ຌັ :

ກາຌຖະຖາງ຿ຆຈຼຓ຃ປແ່ ປຈ໇ (NaCl) ເຌຌາ່ໄ ຓຂີ ຌັໄ ຉບຌງໃ ບງໂຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1) ຂຌັໄ ຋ີ 1: ຑກຶ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌແບບບຌເຌຘະຑາທະກາຘ ຽຆໃ ຄີ ຓກີ າຌຈູຈ

ຑະຖຄັ ຄາຌຽຑໃ ບື ຘະນົາງຑຌັ ຋ະແບບບຌຖະນທໃ າຄ Na+ ກຍັ Cl- ບບກ຅າກກຌັ ຽຎັຌແບບບຌ

ເຌຘະຑາທະກາຘ ຑະຖຄັ ຄາຌຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຾ຖຉ຋ຆິ (Lattice energy) ເຆຘໄ ຌັ ງາ

ຖກັ ນງທ່ໄ ໃ າ: latt

NaCl (s)  Na+ (g) + Cl- (g) ; latt = +776 kJ

2) ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 2: ແບບບຌ຋ໃ ຽີ ຎັຌກາຘ຅ະຊກື ຌ່າໄ ບບໄ ຓປບຍຽກຈີ ແປຈຽ໇ ຈປຉຓກີ າຌ຃າງຑະຖຄັ
ຄາຌບບກຓາ ຽບຌີໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຌທີໄ ໃ າ: ຑະຖຄັ ຄາຌແປຽຈປຆຌັ ( Hydration energy) ເຆຘໄ ຌັ ງາ
ຖກັ ນງທ່ໄ ໃ າ:  hyd

Na+ (g) + Cl- (g) H2O Na+ (aq) + Cl- (aq) ;  hyd = -771 kJ

ຖທຓຂຌັໄ ຋1ີ ຾ຖະ ຂຌັໄ ຋ີ 2 ຈທໄ ງກຌັ ຅ະແຈ:ໄ

NaCl (s) H2O Na+ (aq) + Cl- (aq ; so ln = +5 kJ

ຊາໄ so ln = ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄກາຌຖະຖາງ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 111

ປູຍ຋ີ 3: ຃ທາຓຘ່າຑຌັ ຖະນທໃ າຄຑະຖຄັ ຄາຌ຾ຖຉ຋ຆິ , ຑະຖຄັ ຄາຌແປຽຈປຆຌັ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌກາຌຖະຖາງ

 ຂ່ຘໄ ຄັ ຽກຈ

ຑະຖຄັ ຄາຌ຾ຖຉ຋ຆິ (Lattice energy) ຃ຑື ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຃ີ າງບບກຓາຽຓໃ ບື ແບບບຌເຌຘະ
ຊາຌະກາຘ຋ໃ ຓີ ແີ ຒຒາໄ ຍຌັ ຅ກຸ ຄ຺ ກຌັ ຂາໄ ຓຓາຖທຓກຌັ ຽຎັຌຂບຄ຾ຂຄແບບບຌຌກິ 1 ຿ຓຖ.

ຑະຖຄັ ຄາຌແປຽຈຕຆຌັ (Hydration energy) ຃ຑື ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຃ີ າງບບກຓາຽຓໃ ບື ແບບບຌ
ຂບຄກາຘຖທຓກຍັ ຌາ່ໄ .
ຑະຖຄັ ຄາຌກາຌຖະຖາງ (Heat of Solution) ຃ື ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຃ີ າງບບກຓາ ນົື ຈູຈຽຂາ຺ໄ ແຎ ຅າກກາຌ
ຖະຖາງຘາຌ 1 ຿ຓຖ ເຌຉທ຺ ຋າ່ ຖະຖາງຉາຓ຅າ່ ຌທຌ຋ໃ ກີ າ່ ຌຈ຺ ເນ.ໄ
1.3 ຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ

ຽຓໃ ບື ຎະຘຓ຺ ຋າຈຖະຖາງຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຽຂາ຺ໄ ເຘໃ ກຌັ ຅ະແຈ຋ໄ າຈຖະຖາງ຋ໃ ຓີ ແີ ບບບຌ
ຂບຄ຋າຈ຋ຄັ ຘບຄຎ຺ຌກຌັ ດໃ ູຎະກຈ຺ ຽຎັຌ຋າຈຖະຖາງເຘ.

ຽຆໃ ຌັ : ຎະຘຓ຺ NaCl (aq) ກຍັ KNO3 (aq) ຂຼຌຽຎັຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

NaCl (aq) + KNO3 (aq)  NaNO3 (aq) + KCl (aq)

ນົື Na+ (aq) + Cl-(aq) + K+(aq) +NO3-(aq)  Na+ (aq) + NO3-(aq) + K+(aq) + Cl-
(aq)

ຽຓໃ ບື ຎະຘຓ຺ ກຌັ ຅ະຓແີ ບບບຌ຅ະຓແີ ບບບຌດໃ ູເຌຘາຌຖະຖາງ຋ຄັ 4 ຆະຌຈິ ຘະ຾ຈຄທໃ າຍໃ ່ຽກຈີ ຏະຖຈິ
ຉະຑຌັ ຋ໃ ຽີ ຎັຌຂບຄ຾ຂຄ ຅ໃ ຄຶ ດໃ ູເຌຘະຑາຍແບບບຌ (ຓຌີ າ່ໄ ບບໄ ຓປບຍ).

຾ຉໃ ຽຓໃ ບື ຎະຘຓ຺ ຋າຈຖະຖາງຂບຄຘາຌຎະກບຍແບບບຌຍາຄຆະຌຈິ ຽຂາ຺ໄ ຈທໄ ງກຌັ ຅ະແຈຏໄ ະຖຈິ ຉະຑຌັ
ຽຎັຌຉະກບຌຽກຈີ ຂຌືໄ ຽຆໃ ຌັ :

ຎະຘຓ຺ NaCl (aq) ກຍັ AgNO3 (aq) ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ
NaCl (aq) + AgNO3 (aq)  NaNO3 (aq) + AgCl (s)

ນົື Na+ (aq) + Cl-(aq) + Ag+(aq) +NO3-(aq)  Na+ (aq) + NO3-(aq) + AgCl(s)

ຽຓໃ ບື ຎະຘຓ຺ ກຌັ ຅ະຽກຈີ ຉະກບຌຂບຄ AgCl(s)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 112

ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຘະ຾ຈຄກາຌຽກຈີ ຉະກບຌ AgCl ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
Ag+(aq) + Cl-(aq)  AgCl(s)

ຽບຌີໄ ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຌທີໄ ໃ າ: ຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ
ຘຓ຺ ຏ຺ຌແບບບຌຌກິ ຃ື ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຂີ ຼຌຘະຽຑາແບບບຌ ນົື ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຘາຌ຋ໃ ຓີ ຘີ ໃ ທຌເຌກາຌ
ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ຘໃ ທຌແບບບຌຌກິ ນົື ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຘາຌເຈຍໃ ່ຓຘີ ໃ ທຌເຌກາຌຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຍໃ ່ຉບໄ ຄຂຼຌ
ຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ຅ະຉບໄ ຄຽຎັຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ຋ໃ ຓີ ຘີ າຌເຈຘາຌໜໃ ຄື ຽຎັຌແບບບຌຌປໃ ທຓດໃ ູຌາ່ ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ :

Zn (s) + 2H+ (aq)  Zn2+ (aq) + H2 (g)

H+ (aq) + OH- (aq)  H2O (l)

1.3.1 ນົກັ ກາຌຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ
1. ເນຂໄ ຼຌຘະຽຑາະຘໃ ທຌແບບບຌ ນົື ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ຋າຈ຋າ່ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ .
2. ຊາໄ ຋າຈ຋ໃ ກີ ໃ ຼທຂບໄ ຄເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຎັຌຘາຌ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຖະຖາງຌາ່ໄ ນົື ຍໃ ່຾ຉກຉທ຺ ຽຎັຌແບບບຌ ນົື ຽຎັຌ

ບບກແຆຈ໇ ນົື ຽຎັຌກາຘເນຂໄ ຼຌຘູຈ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຘາຌຌຌັໄ ເຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແຈໄ ຉທ຺ ດໃ າຄ: ບບກແຆຈ໇ ຽຆໃ ຌັ CO2
, H2O ກາຘຽຆໃ ຌັ : H2 , NH3 ຘາຌ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຖະຖາງຌາ່ໄ ຽຆໃ ຌັ : CaCO3 , AgCl

3. ຆໃ ຄັ ຆາຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ຿ຈງຽປຈັ ເນ຅ໄ າ່ ຌທຌບາຉບຓ ຾ຖະ ຅າ່ ຌທຌແບບບຌຂບຄ຋າຈ຋ຸກ຋າຈ
຋ຄັ ຋າຄຆາໄ ງ ຾ຖະ ຋າຄຂທາຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ເນຽໄ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຑບໄ ຓ຋ຄັ ກທຈຽຍໃ ຄີ ແຒຒາໄ ຍຌັ ຅ຖຸ ທຓ຋ຄັ ຋າຄຆາໄ ງ ຾ຖະ
ຂທາຂບຄຘຓ຺ ຏຌ຺ ເນຽໄ ຋ໃ າ຺ ກຌັ .
ຉທ຺ ດໃ າຄ຋1ີ : ຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ຽຓໃ ບື ຌາ່ ຘາຌຽນໃ າົ຺ ຌຖີໄ ະຖາງງຌາ່ໄ KOH , BaCl2 , H2SO4

ທ຋ິ ຽີ ປຈັ
KOH ຖະຖາງຌາ່ໄ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

KOH (s) H2O K+ (aq) + OH- (aq)

BaCl2 ຖະຖາງຌາ່ໄ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

BaCl2 H2O Ba2+ (aq) + 2Cl- (aq)

H2SO4 ຖະຖາງຌາ່ໄ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

H2SO4(aq) H2O 2H+ (aq) + SO42- (aq)

ຉທ຺ ດໃ າຄ຋ີ 2 ຅ໃ ຄ຺ ຂຼຌຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຎະຘຓ຺ ຋າຈຖະຖາງ຾ຉໃ ຖະ຃ໃ ູຉໃ ່ແຎຌ:ີໄ

ກ. AgNO3 (aq) ກຍັ CaBr2 (aq)

ຂ. CuSO4 (aq) ກຍັ K2S (aq)

ທ຋ິ ຽີ ປຈັ :
ກ. ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 1:
AgNO3 (aq) + CaBr2 (aq)  2AgBr (s) + Ca(NO3)2 (aq)
ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 2

2Ag+ (aq) + NO3- (aq) + Ca2+(aq) + 2Br- (aq)  2AgBr (s) + Ca2+(aq) + 2NO3- (aq)
ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 3:
2Ag+ (aq) + 2Br- (aq)  2AgBr (s) ຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 113

ຂ. ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 1:

CuSO4 (aq) + K2S (aq)  CuS (s) + K2SO4 (aq)
ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 2
Cu2+(aq) + SO42- (aq) + 2K+(aq) + S2- (aq)  CuS (s) + K+(aq) + SO42- (aq)
ຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 3:

Cu2+(aq) + S2- (aq)  CuS (s) ຘຓ຺ ຏຌ຺ ແບບບຌຌກິ
1.4 ກາຌຂຼຌຘູຈ ຾ຖະ ກາຌບໃ າຌຆໃ ຂື ບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌກິ , ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌກິ

1. ກາຌຂຼຌຘູຈ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ
ກາຌຂຼຌຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ເຆນໄ ກົັ ກາຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1) ຂຼຌແບບຌຍທກຂບຄ຿ຖນະ ນົື ກໃ ຸຓແບບບຌຍທກແທ຋ໄ າຄໜາໄ ຉາຓຈທໄ ງແບບບຌຂບຄບະ຿ຖນະ ນົື
ກໃ ຸຓແບບບຌຖຍ຺ ງກ຺ ຽທຌັໄ ຘາຌຎະກບຍແບບ່ຌກິ ຋ໃ ຽີ ຎັຌຽກບື ບະ (CH3COO-) ຅ະຂຼຌກໃ ຸຓແບບບຌ

ຖຍ຺ ແທກໄ ໃ ບຌ຾ຖທໄ ຉາຓຈທໄ ງແບບບຌຍທກຂບຄ຿ຖນະຽຆໃ ຌັ : CH3COONa , (CH3COO)2Ca.
2) ແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ແບບບຌຖຍ຺ ຅ະຖທຓຉທ຺ ກຌັ ເຌບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຏໄ ຌ຺ ຖທຓຂບຄຎະ຅ຽຸ ຎັຌ

ຘູຌຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄື ຉບໄ ຄນາຉທ຺ ຽຖກ຃ູຌກຍັ ຅າ່ ຌທຌຎະ຅ຽຸ ຋ຄີ ແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ຖຍ຺ ເນຓໄ ຅ີ າ່ ຌທຌຎະ຅ຸ
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຾ຖທໄ ແຖໃ ຉທ຺ ຽຖກຽນໃ ົາ຺ ຌຌັໄ ແທຓໄ ຸຓຂທາຖໃ ຸຓຂບຄ຾ຉໃ ຖະແບບບຌ຅ໃ ຄື ຽປຈັ ແຈ຿ໄ ຈງເຆ຅ໄ າ່ ຌທຌ

ຎະ຅ຽຸ ຋ຄີ ແບບບຌຍທກ ຾ຖະ ຖຍ຺ ຃ູຌແຂໃ ທກຌັ .

3) ຊາໄ ກໃ ຸຓແບບບຌຍທກ ນົື ກໃ ຸຓແບບບຌຖຍ຺ ຓນີ ົາງກທໃ າ 1 ກໃ ຸຓເນເໄ ຘໃ ທຄ຺ ຽຖຍັ () ຾ຖະ ເຘໃ ຅າຌທຌ
ກໃ ຸຓ຋ໃ ຓີ ຸຓຖໃ ຸຓຂທາ.

ຉາຉະຖາຄ຋ີ 1:ແບບບຌຍທກຍາຄຆະຌຈິ ຋ໃ ຉິ ບໄ ຄປູ ໄ

ແບບບຌ +1 ແບບບຌ +2 ແບບບຌ +3 ແບບບຌ +4

ຖ຋ີ ຼຓ Li+ ຾ຓກຌຆີ ຼຓ Mg2+ ບາຖຸຓຌີ ຼຓ Al3+ ກໃ ທ຺ (IV) Pb4+
຿ຆຈຼຓโ Na+ ຾຃ຖຆຼຓ Ca2+ ຿຃ຕຓຼຓ (III) Cr3+ Sn4+
຿ຑ຾຋ຘຆຼ K+ ຾ຍຖຼຓ Ba2+ ຽນກົັ (III) Mn4+
ຓ Ag+ ຘຉຕບຌ຋ຼຓ Sr2+ ຆຌື (IV)
ຽຄຌີ H+ ຘຄັ ກະຘີ Fe3+
ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ Cu+ ກໃ ທ຺ (II)
຋ບຄ NH3+ ຋ບຄ (II) ຾ຓຄກາຌຘີ
຾ບຓ຿ຓຽຌງ Hg+/Hg22+ ຿຃ຍບຖ (II) (IV)
ຍານົບຈ (I) ຽນກົັ (II)
ຆຌື (II) Zn2+
຾ຓຄກາຌຘີ (II)
ຍານົບຈ (II) Pb2+

Cu2+

Co2+

Fe2+

Sn2+

Mn2+

Hg2+

ຉາຉະຖາຄ຋ີ 2: ແບບບຌຖຍ຺ ຍາຄຆະຌຈິ ຋ໃ ຃ີ ທຌປູ ໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 114

ແບບບຌຖຍ຺ 1 ແບບບຌຖຍ຺ 2 ແບບບຌຖຍ຺ 3

ຒູບແ່ ປ F- ບບກແຆຉ໇ O2- ແຌແຉຕ N3-
ຆຖັ ແຒຉ໇ S2- ຒບຘແຒຉ໇ P3-
຃ແ່ົ ປ Cl- ຆຖັ ຽຒຉ SO42- ຒບຘຽຒຉ PO43-
ຆຖັ ແຒຉ໇ SO32-
຿ຍແຓຈ໇ Br- ແ຋຿ບຆຖັ ຽຒຉ S2O32-
ແບ຿ບແຈ I- ຃າຍຽ່ ຌຈ CO32-
ແປຈຕບກແຆ OH- ຿຃ຕຽຓຉ CrO42-
ແຌຽຉຕຈ NO3- Cr2O72-
ແຌແຉຕ໇ NO2- HPO42-
ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຃າຍຽ່ ຌຈ HCO3-
ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຆຖັ ຽຒຉ HSO4- ແຈ຿຃ຕຽຓຉ
ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຆຖັ ແຒ HSO3-
຃ຽົ່ ຕຈ ClO3- ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຒ່ຘຽຒຉ
຃ົປ່ ຘັ ClO2-
ຽຎີ຃ຽົ່ ປຈ ClO4-
ແປ຿ຎ຃ແ່ົ ປຈ໇ ClO-
ຽຎີ຾ຓຄກາຽຌຈ MnO4-
ແຆງາແຌຈ໇ CN-
ແປ຿ຈຕຽ຅ຌຆຖັ ແຒຉ໇ HS-
ແຈແປ຿ຈຕຆຖັ ແຒຉ໇ H2PO4-

1.5 ກາຌຽບຌີໄ ຆໃ ຋ື າຈຎະຘຓ຺ ແບບ່ຌກິ
ກາຌຽບຌີໄ ຆໃ ຋ື າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຓນີ ກົັ ຽກຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
1) ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋າຈ຃ໃ ູ (Binary compound) ຊາໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽກຈີ ຅າກ຋າຈ຿ຖນະ຋ໃ ຓີ ແີ ບບບຌ
ແຈຆໄ ະຌຈິ ຈຼທ຋ໃ ຖີ ທຓຉທ຺ ກຍັ ບະ຿ຖນະເນບໄ ໃ າຌຆໃ ຿ື ຖນະ຋ໃ ຽີ ຎັຌແບບບຌຍທກ຾ຖທໄ ຉາຓຈທໄ ງບະ
຿ຖນະ຋ໃ ຽີ ຎັຌແບບບຌຖຍ຺ ຿ຈງຎໃ ຼຌ຃່າຖຄ຺ ຋າໄ ງຈທໄ ງ ແບ຃໇ (ide) ຽຆໃ ຌັ :

ບບກຆຽີ ຅ຌ ຎໃ ຼຌຽຎັຌ ບບກແຆຈ໇ (oxide)

ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຎໃ ຼຌຽຎັຌ ແປແຈຕຈ໇ (hydride)

຃່ປົ ຌີ ຎໃ ຼຌຽຎັຌ ຃ແົ່ ປຈ໇ (chloride)

ແບ຿ບຖຌີ ຎໃ ຼຌຽຎັຌ ແບ຿ບແຈຈ໇ (iodide)

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ກາຌບໃ າຌຆໃ ຋ື າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຋າຈ຃ໃ ູ

NaCl ບໃ າຌທໃ າ ຿ຆຈຼຓ຃ແົ່ ປຈ໇

CaI2 ບໃ າຌທໃ າ ຾຃ຖຆຼຓແບ຿ບແຈຈ໇

KBr ບໃ າຌທໃ າ ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓ຿ຍຕແຓ

NH4Cl ບໃ າຌທໃ າ ຾ບຓ຿ຓຌຼຓ຃ແົ່ ປຈ໇

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 115

ຊາໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ຋າຈ຿ຖນະຈຼທກຌັ ຋ໃ ຓີ ແີ ບບບງແຈນໄ ົາງຆະຌຈິ ຖທຓຉທ຺ ກຍັ ບະ຿ຖນະເນໄ
ບໃ າຌຆໃ ຂື ບຄ຿ຖນະ຋ໃ ຽີ ຎັຌແບບບຌຍທກ຾ຖທໄ ຉາຓຈທໄ ຃ໃ າຎະ຅ຂຸ ບຄແບບບຌ຿ຖນະ຿ຈງທຄ຺ ຽຖຍັ ຽຎັຌຽຖກ຿ປຓຌັ
຾ຖທໄ ຉາຓຈທໄ ງບະ຿ຖນະ຋ໃ ຽີ ຎັຌແບບບຌຖຍ຺ ຿ຈງຎໃ ຼຌ຃່າຖຄ຺ ຋າໄ ງຽຎັຌ ແບຈ໇ (ide) ຽຆໃ ຌັ :

Fe ຽກຈີ ແບບບຌແຈໄ 2 ຆະຌຈິ ຃:ື Fe2+ ຾ຖະ Fe3+

FeCl2 ບໃ າຌທໃ າ ແບບບຌ (II) ຃ແ່ົ ປຈ໇

FeCl3 ບໃ າຌທໃ າ ແບບບຌ (III) ຃ແົ່ ປຈ໇

Cu ຽກຈີ ແບບບຌແຈໄ 2 ຆະຌຈິ ຃:ື Cu+ ຾ຖະ Cu2+

Cu2S ບໃ າຌທໃ າ ຃ບຎຽຎີ (I) ຆຌັ ແຒຈ໇

CuS ບໃ າຌທໃ າ ຃ບຎຽຎີ (II) ຆຌັ ແຒຈ໇
2) ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຓີ ຘີ າຓ຋າຈ ນົື ນາົ ງກທໃ າ

ຊາໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽກຈີ ຅າກແບບບຌຍທກ ນົື ກໃ ຸຓແບບບຌຍທກຖທຓຉທ຺ ກຌັ ກໃ ຸຓແບບຌຖຍ຺ ເນໄ
ບໃ າຌຆໃແື ບບບຌຍທກຂບຄ຿ຖນະ (຿ຖນະຌຌັໄ ຽກຈີ ແບບບຌຍທກແຈຆໄ ະຌຈິ ຈຼທ) ນົື ກໃ ຸຓແບບບຌ
ຍທກ຾ຖທໄ ຉາຓຈທໄ ງຆໃ ກື ໃ ຸຓແບບບຌຖຍ຺ ຽຆໃ ຌັ :

Na2SO4 ບໃ າຌທໃ າ ຿ຆຈຼຓຆຖັ ຽຒຉ

CaCO3 ບໃ າຌທໃ າ ຾຃ຖຆຼຓ຃າຍ່ຽຌຈ

KNO3 ບໃ າຌທໃ າ ຿ຑ຾຋ຘຆຼຓແຌຽຉຕຉ

Ba(OH)2 ບໃ າຌທໃ າ ຾ຍຖຼຓແປຈບກແຆຈ໇

(NH4)3PO4 ບໃ າຌທໃ າ ຾ບຓ຿ຓຌຼຓຒບຘຽຒຉ

ຊາໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຽກຈີ ຅າກ຿ຖນະ຋ໃ ຽີ ກຈີ ແບບບຌແຈນໄ າົ ງຆະຌຈິ ຖທຓຉທ຺ ກຌັ ກຍັ ແບບບຌຖຍ຺ ເນບໄ ໃ າຌຆໃແື ບ
ບບຌຍທກຂບຄ຿ຖນະ຾ຖທໄ ທຄ຺ ຽຖຍັ ຃ໃ າຎະ຅ແຸ ບບບຌຍທກຌຌັໄ ຾ຖທໄ ບໃ າຌຆໃ ກື ໃ ຸຓແບບບຌຖຍ຺ ຉາຓນຄົັ ຽຆໃ ຌັ :

Cr ຽກຈີ ແບບບຌແຈໄ 2 ຆະຌຈິ ຃:ື Cr2+ ກຍັ Cr3+

CrSO4 ບໃ າຌທໃ າ ຿຃ຕຓຼຓ (II) ຆຖັ ຽຒຉ

Cr2 (SO4)3 ບໃ າຌທໃ າ ຿຃ຕຓຼຓ (III) ຆຖັ ຽຒຉ

Hg ຽກຈີ ແບບບຌແຈໄ 2 ຆະຌຈິ ຃:ື Hg22+ (Hg+) ຾ຖະ Hg2+

Hg2(NO3)2 ບໃ າຌທໃ າ ຽຓ຃ີ ທິ ປີ (I) ແຌຽຉຕຉ

Hg(NO3)2 ບໃ າຌທໃ າ ຽຓ຃ີ ທິ ປີ (II) ແຌຽຉຕຉ

1.6 ຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌກິ
ເຌກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຅ະຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄນົາງຂຌັໄ ຉບຌງໃ ບງໂ ຾ຖະ ຂຌັໄ ຉບຌງໃ ບງ

຅ະຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຽຆໃ ຌັ :

ກາຌຽກຈີ ຿ຆຈຼຓ຃ແ່ົ ຕຈ຅໇ າກ຿ຖນະ Na ກຍັ ກາຘ Cl2

Na (s) +1/2 Cl2 (g)  NaCl (s)
ກາຌຽກຈີ NaCl ຓຂີ ຌັໄ ຉບຌຉໃ າຄໂ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌກໃ ງທຂບໄ ຄຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ
ຂຌັໄ ຋ີ 1: (H1 = ຑະຖຄັ ຄາຌກາຌຖະຽຍຈີ )

Na (s)  Na (g) H1 = +109 kJ/mol

ຂຌັໄ ຋ີ 2: (H2 = ຑະຖຄັ ຄາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະ)

1/2 Cl2 (g)  Cl (g) H2 = +121 kJ/mol
ຂຌັໄ ຋ີ 3: (H3 = ຑະຖຄັ ຄາຌແບບແ່ ຌຽຆຆຌັ )

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 116

Na (g)  Na+ (g) + e- H3 = +494 kJ/mol
ຂຌັໄ ຋ີ 4: (H4 = ຑະຖຄັ ຄາຌຘ່າຑຌັ ຃ະຑາຍຽບຽຖກັ ຉຕບຌ)

Cl2 (g) + e-  Cl- (g) H4 = -347 kJ/mol
ຂຌັໄ ຋ີ 5: (H5 = ຑະຖຄັ ຄາຌ຾ຖຉ຋ຆີ )

Na+ (g) + Cl- (g)  NaCl (s) H5 = -787 kJ/mol
ຽຓໃ ບື ຖທຓຂຌັໄ ຋ີ 1 ຽຊຄີ 5 ຽຂາ຺ໄ ກຌັ ຅ະແຈ:ໄ

Na (s) + 1/2 Cl2 (g)  NaCl (s) H  = -410 kJ/mol
f

ຘະ຾ຈຄທໃ າກາຌຽກຈີ NaCl ຽຎັຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ຾ຍຍ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ

ຂຼຌ຾ຏຌຑາຍຘະ຾ຈຄຂຌັໄ ຉບຌກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຉໃ າຄໂເຌກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ແຈໄ

ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

Na (s) + 1/2Cl2(g) Hf0 NaCl (s)

H1 H2

Na(g) Cl (g) H5

H3 H4

Na+(g) + Cl- (g)

ຽບຌີໄ ຾ຏຌຑາຍຈໃ ຄັ ກໃ າທທໃ າ: Bonr - Haber cycle

ເຌກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຅າກ຿ຖນະ ຾ຖະ ບະ຿ຖນະຌຌັໄ ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌກໃ ຼທຂບໄ ຄກຍັ 2

຾ຍຍ຃ື ຂຌັໄ ຉບຌ 1 , 2 , 3 ຽຎັຌ຾ຍຍຈຈູ ຑະຖຄັ ຄາຌຘໃ ທຌຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 4 ຾ຖະ 5 ຽຎັຌ຾ຍຍ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຑະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌຽກຈີ NaCl (H  ) = H1 + H2 + H3 +H4 + H5
f

= (+109) + (+121) + (+494) + (-347) + (-787)

= -410 kJ/mol

ກາຌຽກີຈ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌຌກິ ຅າກ຿ຖນະກຍັ ບະ຿ຖນະຌຌັໄ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄ 2

຾ຍຍ຃:ື
 ກາຌຽກຈີ ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌກິ ຾ຍຍ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌຂຌັໄ 1 , 2 , 3 (H1 , H2
຾ຖະ H3 ) ຋ໃ ຈີ ຈູ ຽຂາ຺ໄ ແຎ຋ຄັ ໝຈ຺ ຌບໄ ງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຃ີ າງບບກ຅າກຂຌັໄ ຉບຌ຋ີ 4 ຾ຖະ 5 (H4 ຾ຖະ

H5) .
 ກາຌຽກຈີ ຘາຌຎະກບຍແບບບຌຌກີ ຾ຍຍຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ຅ະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌເຌຂຌັໄ 1 , 2 , 3 (H1 ,
H2 ຾ຖະ H3 ) ຋ໃ ຈີ ູຈຽຂາ຺ໄ ແຎ຋ຄັ ໝຈ຺ ນົາງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຃ີ າງບບກຓາ຅າກຂຌັໄ ຋ີ 4 ຾ຖະ 5 (H4

຾ຖະ H5 ).

ຘໃ ທຌນາົ ງຽກຈີ ຅າກ຋າຈຎະຘຓ຺ ແບບບຌກິ ຓກັ ຅ະຽຎັຌ຾ຍຍ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ຿ຈງຘະຽຑາະກາຌຽກຈີ ຋າຈ
ຎະກບຍແບບບຌຌກິ ຂບຄ຋າຈ຅ຸ 7A.

II. ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຾ຖະ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ

ຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌ (Covalent bond ) ຓາ຅າກ຃່າທໃ າ: co + valence electron ຽຆໃ ຄິ ໝາງຽຊຄິ
ຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌເຆຽໄ ຖຌ຋ໃ ຽີ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ເຌກາຌໝໃ ຂີ ບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ,
ຖກັ ຘະຌະ຋ໃ ຘີ ່າ຃ຌັ ຂບຄຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ ກໃ ່຃ກຶ າຌ຋ໃ ບີ າຉບຓເຆຽໄ ທຽຖຌບຽຽຖກັ ຉຕບຌປໃ ທຓກຌັ ຽຎັຌ຃ໃ ູໂ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 117

2.1 ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ ຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ ຽກຈີ ຅າກກາຌເຆຽໄ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ ຑຼຄ 1 ຃ໃ ູ

- ຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ູ຋ໃ ຃ີ ໃ ູ຋ໃ ບີ າຉບຓ຋ຄັ ຘບຄເຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ປູ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະ.
- ບາຉບຓ຋ໃ ເີ ຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ ຽບຌີໄ ທໃ າ: ບາຉບຓ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ.

- ຊາໄ ບາຉບຓ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ ເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ 1຃ໃ ູ຅ະຽກຈີ ຽຎັຌ
ຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ: ຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທຽຆໃ ຌັ : ເຌ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ.
- ຊາໄ ບາຉບຓ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ 2 ຃ໃ ູ ຅ະຽກຈີ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ:

ຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ ຽຆໃ ຌັ : ເຌ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄບບກຆຽີ ຅ຌ. ຊາໄ ບາຉບຓ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ 3
຃ໃ ູ ຅ະຽກຈີ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ ຋ໃ ຽີ ບຌີໄ ທໃ າ: ຑຌັ ຋ະຘາຓ ຽຆໃ ຌັ : ເຌ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ. ຅າກ
ກາຌຘກຶ ຘາ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ ຅ະຑຍ຺ ທໃ າ ຋າຈ຋ໃ ຅ີ ະຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຘໃ ທຌນົາງຽຎັຌ຋າຈບະ຿ຖ
ນະກຍັ ບະ຿ຖນະ ຋ຄັ ຌ຅ີໄ າກ຿ຖນະຓຑີ ະຖຄັ ຄາຌແບບບຌແຌຽຆຆຌັ ຃ໃ ບຌຂາໄ ຄຘູຄຽຓໃ ບື ຽຘງຽບຽຖກັ ຉບຌແຈໄ
ງາກ ຽຓໃ ບື ຿ຖນະປໃ ທຓກຌັ ຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌ຅ໃ ຄຶ ຍໃ ່ຓບີ າຉບຓເຈຽຘງຽບຽຖກັ ຉບຌ, ຓ຾ີ ຉໃ ເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌ

ປໃ ທຓກຌັ ຽກຈີ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຽຊີຄ຾ຓໃ ຌທໃ າ຿ຖນະຍາຄຆະຌຈິ ຅ະຘາຓາຈຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌ
ກຍັ ບະ຿ຖນະແຈໄ ຽຆໃ ຌັ : Be ຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈ຿຃ຽທຽຖຌັ ຃:ື BeCl2 ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

2.2 ຆະຌຈິ ຂບຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ
ຆະຌຈິ ຂບຄ຿຃ຽທຽຖຌັ ຑ຅ິ າຖະຌາ຅າກ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຂບຄບະຉບຓ຃ໃ ູ

ປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ຿຃ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ກ. ຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກບາຉໃ ບຓ຃ໃ ູຘາໄ ຄຑຌ຋ະ຋ຄັ ຘບຄເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓ

ກຌັ 1 ຃ໃ ູ ເຆຽໄ ຘຌັໄ (-) ຾຋ຌຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທຽຆໃ ຌັ :

Cl Cl Cl - Cl

H PH H P H
HH

ຂ. ຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກບາຉບຓ຃ໃ ຘູ າໄ ຄຑຌັ ຋ະ຋ຄັ ຘບຄເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓ
ກຌັ 2 ຃ໃ ູ ເຆຽໄ ຘຌັໄ 2 ຽຘຌັໄ (=) ຾຋ຌ 1 ຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ ຽຆໃ ຌັ ຑຌັ ຋ະຖະນທໃ າຄ O ເຌ O2 ,O ກຍັ

C ເຌ CO2 , C ກຍັ H ເຌ C2H4

O O O=O

O C O O=C=O

HC CH H C C H
H H HH

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 118

຃. ຑຌັ ຋ະຘາຓ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກບາຉໃ ບຓ຃ໃ ູຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ຋ຄັ ຘບຄເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓ

ກຌັ 3 ຃ໃ ູ ເຆຽໄ ຘຌັໄ 3 ຽຘຌັໄ (  ) ຾຋ຌ 1 ຑຌັ ຋ະຘາຓຽຆໃ ຌັ ຑຌັ ຋ະຖະນທໃ າຄ N ກຍັ N ເຌ N2 , N ກຍັ C ເຌ

HCN.
2.3 ກາຌຂຼຌຘູຈ຿ຓຽຖກຸຌ ຾ຖະ ກາຌຽບຌີໄ ຆໃ ຋ື າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ
ກ. ກາຌຂຼຌຘູຈ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ
1. ເນຖໄ ຼຄຖ່າຈຍັ ຋າຈເນຊໄ ກື ຉບໄ ຄຉາຓນົກັ ຘາກຈໃ ຄັ ຌ຃ີໄ :ື ເນໄ Si , C , Sb , As , P , N ,
H , Te , Se , S , At , I , Br , Cl , O , F ຉາຓຖ່າຈຍັ .
2. ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ ຊາໄ ຅າ່ ຌທຌຂບຄ຋າຈຓ຅ີ ່າຌທຌນົາງກທໃ າໜໃ ຄຶ ເນຂໄ ຼຌ຅່າຌທຌບາ
ຉບຓຈທໄ ງຉທ຺ ຽຖກຘະ຾ຈຄແທຓໄ ຸຓ຋າຄຖໃ ູຓຽຍບືໄ ຄຂທາ ເຌກ່ຖະຌ຋ີ ໃ ຋ີ າຈເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ຓີ

ຑຼຄບາຉບຓຈຼທຍໃ ່ຉບໄ ຄຂຼຌຉທ຺ ຽຖກຘະ຾ຈຄບາຉບຓ.

3. ນົກັ ກາຌຂຼຌຘູຈ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌ຋ໃ ຓີ ບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈ຅ຈັ ຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ ຽຎັຌແຎ
ຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈເຌ຅າ່ ຌທຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະຂບຄ຾ຉໃ ຖະບາຉໃ ບຓຂບຄ຋າຈຂບຄ
຋າຈ຃ູຌແຂທໄ ຽຆໃ ຌັ :

 ຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ H ກຍັ S ; H ຾ຖະ S ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌ 1 ຾ຖະ 6 ຉາຓ
ຖ່າຈຍັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ H ຾ຖະ S ຉບໄ ຄກາຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ 1 ຾ຖະ 2 ຉາຓຖ່າຈຍັ ຽຑໃ ບື ເນ຾ໄ ຉໃ
ຖະບາຉບຓຂບຄ຋າຈຓກີ າຌ຅ຈັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຾ຍຍ຋າຈບາງຖາໄ .

 ຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ S ກຍັ C, S ຾ຖະ C ຓຽີ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌຓຽີ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ 6
຾ຖະ 4 ຉາຓຖ່າຈຍັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ S ຾ຖະ C ຉບໄ ຄກາຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ຅າ່ ຌທຌ 2 ຾ຖະ 4
ຉາຓຖ່າຈຍັ ຽຑໃ ບື ເນ຾ໄ ຉໃ ຖະບາຉໃ ບຓຂບຄ຋າຈຓກີ າຌ຅ຈັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຾ຍຍ຋າຈບາງຖາໄ .

 ຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈ N ກຍັ Cl , N ຾ຖະ Cl ຓຽີ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ 5 ຾ຖະ 7 ຉາຓ
ຖ່າຈຍັ ຈໃ ຄັ ຌີໄ N ຾ຖະ Cl ຉບໄ ຄກາຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ຅າ່ ຌທຌ 3 ຾ຖະ 1 ຉາຓຖ່າຈຍັ ຽຑໃ ບື
ເນ຾ໄ ຉໃ ຖະບາຉໃ ບຓຂບຄ຋າຈຓກີ າຌ຅ຈັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຾ຍຍ຋າຈບາງຖາໄ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 119

ຂ. ກາຌຽບຌີໄ ຆໃ ຂື ບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຿຃ຽທຽຖຌັ
1. ຋າຈຎະກບຍຂບຄ຋າຈ຃ໃ ູ ເນບໄ ໃ າຌຆໃ ຋ື າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູ຋າຈໝາໄ ກໃ ບຌ຾ຖທໄ ຉາຓຈທໄ ງຆໃ ຂຶ ບຄ຋າຈ຋ໃ ດີ ໃ ູນົຄັ

຿ຈຍຎໃ ຼຌຑະງາຄ຋າໄ ງຽຎັຌ (ide).
2. ເນຖໄ ະຍຸ຅າ່ ຌທຌບາຉໃ ບຓຂບຄ຾ຉໃ ຖະ຋າຈຈທໄ ງຽຖ຅າ່ ຌທຌເຌຑາຘາຈຽກຕກັ ຈໃ ຄັ ຌ:ິໄ

1 = mono- (຿ຓ຿ຌ) 2 = di- (ແຈ)

3 = tri- (ແຈປ) 4 = tetra- (ຽຉຉາ)

5 = penta- (ຽຑຌຉາ) 6 = hexa- (ຽປກັ ຆາ)

7 = hepta- (ຽປຍັ ຉາ) 8 = octa- (ບບກຉາ)

9 = mona- (຿ຌຌາ) 10 = deca- (ຽຉຉາ)

3 ຊາໄ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຋່າບຈິ ຓຑີ ຼຄບາຉບຓຈຼທຍໃ ແ່ ຈຖໄ ະຍຸ຅າ່ ຌທຌບາຉບຓ

ຈທໄ ງ຃່າທໃ າ: ຿ຓ຿ຌ ຘະຽໝີ ຽຆໃ ຌັ :

N2O3 ບໃ າຌທໃ າ ແຈແຌຽ຅ຌແຉຕບບກແຆຈ໇

PCl5 ບໃ າຌທໃ າ ຒບຘປຘັ ຽຑຌຉະ຃ແ່ົ ຕຈ໇

CO ບໃ າຌທໃ າ ຃າຍບຌຓບຌຌບກແຆຈ໇

P2O5 ບໃ າຌທໃ າ ແຈຒບຘຕຘັ ຽຑຌຉະບບກແຆຈ໇

2.4 ກາຌຂຼຌຘູຈຽ຃ຓຂີ ບຄ຿ຖກູຌ຿຃ຽທຽຖຌັ
ຘູຈຽ຃ຓີໝາງຽຊີຄ ຘັຌງາຖກັ ຋ໃ ີເຆຽໄ ຑໃ ບື ຘະ຾ຈຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຌຌັໄ ຓີ຋າຈນງຄັ ຾ຈໃ ຽຎັຌບ຺ຄ

ຎະກບຍ ຾ຖະ ຓ຅ີ ກັ ບາຉບຓ ຘູຈຽ຃ຓ຾ີ ຍໃ ຄບບກຽຎັຌ 3 ຎະຽຑຈ຃:ຶ
1) ຘູຈ຿ຓຽຖກຸຌ ຽຎັຌຘູຈຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຘີ ະ຾ຈຄເນຽປູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈນງັ ຄ຾ຌໃ ຅ກັ ບາຉບຓ

ຽຆໃ ຌັ : ຘູຈ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຌາ່ໄ ຉາຌກ຿ູ ຃ຘ຃:ື C6H12O6 ຘະ຾ຈຄທໃ າກູຖ຿຃ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈ C ,

H ຾ຖະ O ຅າ່ ຌທຌ 6 , 12 ຾ຖະ 6 ບາຉບຓຉາຓຖາ່ ຈຍັ

ຘ່ານົຍັ ຘູຈ຿ຓຽຖກຸຌ ຂບຄ຋າຈ຿຃ຽທຽຖຌ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ ຅ະຂຼຌຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈເຌ຿ຓຽຖກຸຌ ຖຼຄ

ຖ່າຈຍັ ຃:ຶ B , Si, C , P , H , S , I , Sr , Cl , O ຾ຖະ F ຽຆໃ ຌັ : ClF OF2 , CO2 ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .
2) ຘູຈຄໃ າງຈາງ ຽຎັຌຘູຈຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຘີ ະ຾ຈຄເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຌຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈເຈ ຓບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌຂບຄ
຅າ່ ຌທຌບາຉບຓຽ຋ໃ າ຺ ເຈ ຽຆໃ ຌັ : ຘູຈຄໃ າງຈາງຂບຄກູຖ຿຃ຘ຃:ຶ CH2O ຽຆໃ ຄື ຘະ຾ຈຄທໃ າກຖູ຿຃ຘ

ຎະກບຍຈທໄ ງ຋າຈ C, H ຾ຖະ O ຿ຈງຓບີ ຈັ ຉາຘໃ ທຌບະຉໃ ບຓຂບຄ C : H : O = 1: 2 : 1
3) ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ ຽຎັຌຘູຈຽ຃ຓ຋ີ ໃ ີຘະ຾ຈຄເນປໄ ູທໄ ໃ າ຋າຈຎະຘຓ຺ ຓ຋ີ າຈເຈ຾ຈໃ ຓ຅ີ ກັ ບາຉບຓ ຾ຖະ ບາ

ຉບຓ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓງຈຶ ໝຼທກຍັ ຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຾ີ ຌທເຈ ຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈເນປໄ ູ ໄ

ເນປໄ ູຖໄ າງຖະບຼຈກໃ ຼທກຍັ ບຄ຺ ຎະກບຍຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂເຌ຿ຓຽຖກຸຌນາົ ງກທໃ າຘູຈຄໃາຈາງ ຾ຖະ ຘູຈ

຿ຓຽຖກຸຌ.

 ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຘາຓາຈຂຼຌແຈໄ 2 ຾ຍຍ຃:ຶ ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍ຅ຈຸ ນົື ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຖທິ ບຘິ
(Electron dot formula (Lwwis formula) ຾ຖະ ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຽຘຌັໄ (Graphic formula)

຿຃ຄຘາໄ ຄ຋ຄັ 2 ຾ຍຍ຅ະຘະ຾ຈຄຘະຽຑາະຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌຂບຄບາຉບຓ຃ໃ ປູ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະກຌັ .

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 120

ກ. ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ

ເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ ຽຎັຌ຅ຈຸ ( . ) ຾຋ຌຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຿ຈງຂຼຌແທປໄ ບຍໂຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈ ນົື
ບາຈ຅ະເຆຘໄ ຌັ ງາຖກັ ບໃ ຌື ຾຋ຌຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌກໃ ແ່ ຈຽໄ ຑໃ ບື ເນແໄ ຈ຃ໄ ທາຓ຾ຉກຉໃ າຄຖະນທໃ າຄຽບຽຖກັ ຉບຌ

ຂບຄ຋າຈປໃ ທຓຑຌັ ຋ະຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ .
຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ໂກາຌຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຅ະຓຂີ ກ່ໄ າ່ ຌຈ຺ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

1. ບາຉບຓຂບຄ຋າຈກໃ ບຌຂຼຌ ເນຂໄ ຼຌ຾ງກກຌັ ຾ຖະ ຂຼຌ຅ຈຸ ( . ) ຘະ຾ຈຄຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌ
ປບຍຖກັ ງາຖຌັ ຂບຄ຋າຈຌຌັໄ ຖບໄ ຓປບຍຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈ ຿ຈງຓ຅ີ າ່ ຌທຌ຋ໃ າກຍັ ຅່າຌທຌຽທ
ຽຖຌບຽີ ຖກັ ຉບຌ ຽຆໃ ຌັ : 1H ຓີ 1 ຽທຽຖຌບຽີ ຖກັ ຉບຌ ຂຼຌ຾ຍຍ຅ຈຸ ຾ຓໃ ຌ H , 8O ຓີ 6 ຽທຽຖຌ

ຽບຽຖກັ ຉບຌ ຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຽຎັຌ. O , 15 P ຓີ 5 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຽຎັຌ

P

2. ຽຓໃ ບື ບາຉບຓ 2 ບາຉບຓຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌ ເນຂໄ ຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄບາຉບຓ຋ຄັ ຘບຄແທໄ
ຈທໄ ງກຌັ ຘ່າຖຍັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ເນຂໄ ຼຌ ( . ) ແທເໄ ຌຖະນໃ ທາຄຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄບາຉບຓ
຃ໃ ປູ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະ ຘໃ ທຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ຍີ ໃ ແ່ ຈປໄ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະ ນົື ຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ຍີ ໃ ່ແຈໄ ຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະເນຂໄ ຼຌ
ຈທໄ ງ຅ຈຸ ແທຽໄ ຋ຄີ ບາຉບຓຽກໃ າ຺ ຅ະຽນຌັ ທໃ າກາຌຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຅າ່ ຽຎັຌ.ຉບໄ ຄປູ຅ໄ າ່ ຌທຌຽທຽຖຌຽບ
ຽຖກັ ຉບຌຂບຄ຋າຈ຃ໃ ປູ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະກໃ ບຌ ຽຆໃ ຄິ ບາຈ຅ະປູ຅ໄ າກຽຖກບາຉບຓຂບຄ຋າຈ ນົຄັ ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ
຅ະຌາ່ ຓາຂຼຌຽຎັຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຉທ຺ ດໃ າຄ ຽຆໃ ຌັ :
ກ. ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ ຘໃ ທຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ຍີ ໃ ່ແຈປໄ ໃ ທຓ ນົື ບຽີ ຖກັ ຉບຌ຋ໃ ຍີ ໃ ່ແຈເໄ ຆໄ

ເຌກາຌຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ ເນຂໄ ຼຌຈທໄ ງ຅ຈຸ ຽ຋ຄີ ບາຉບຓຽຈຓີ ຅ະຽນຌັ ທໃ າກາຌຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ
຅າ່ ຽຎັຌ ຉບໄ ຄປູ຅ໄ າ່ ຌທຌຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌຂບຄ຋າຈ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະຽຆໃ ຄິ ບາຈ຅ະປູ຅ໄ າກ
ຽຖກບາຉບຓຂບຄ຋າຈ ນົຄັ ຅າກຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຅ະຌາ່ ຓາຂຼຌຽຎັຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ .
ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ :

 ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄແປ຿ຈຕຽ຅ຌ (H2) , 1H ຓີ 1 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ
ຽຓໃ ບື  H, H 2 ບາຉບຓ ຓາປໃ ທຓກຌັ ຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌ ຅ະຓກີ າຌເຆຽໄ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌ
ປໃ ທຓກຌັ 1 ຃ໃ ູ ຅ໃ ຄື ຂຼຌຽຎັຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

 ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄກາຘແປ຿ຈຕຽ຅ຌຒູບ່ແຕຈ໇ (HF) F
9F ຓກີ າຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉບຌ 2, 7

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຅ໃ ຄຶ ຓີ 7 ຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຃:ື
ຽຓໃ ບື H ປໃ ທຓກຍັ F ຽຎັຌ HF ຂຼຌຽຎັຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ແຈຌໄ ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 121

H ຾ຖະ F ເຆຽບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ ຑຼຄ 1 ຃ໃ ູເຌ຿ຓຽຖກຸຌ ຑຌັ ຋ະ ຿ຈງຂຼຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ແທໄ
ຖະນໃ ທາຄ຋າຈ H ກຍັ F ຘ່ານຍົັ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ຽີ ນົບື ຂບຄຒູບ່ F 6 ຽບຽຖກັ ຉບຌກໃ ່ຂຼຌແທຽໄ ຋ຄີ ບາຉບຓຂບຄ F.

 ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄກາຘແປ຿ຈປຽ຅ຌຆຌັ ແຒຈ (H2S)

ຓາຈຓຽີ ຖກບະຉໃ ບຓຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 16

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຓກີ າຌ຅ຈັ ຽບຽຖກັ ຉບຌຽຎັຌ 2 , 8 , 6

S16S ຅ໃ ຄື ຓີ 6 ຽທຽຖຌບຽີ ຖກັ ຉບຌ ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຃ຶ

ຽຓໃ ບື H ປໃ ທຓກຍັ S ຽຎັຌ H2S ຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ແຈຽໄ ຎັຌຈໃ ຄັ ຌີໄ

2(H ) + S HSH

ເຌ຿ຓຽຖກຸຌ H2S ຓກີ າຌເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ ຖະນທໃ າຄ H ກຍັ S 2 ຃ໃ ູຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ເຌ຿ຓຽຖກຸຌ H2S
຅ໃ ຄຶ ຓຑີ ຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌ 2 ຑຌັ ຋ະຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຋ຄັ 2 ຃ໃ ູຂຼຌແທຖໄ ະນໃ ທາຄບະຉໃ ບຓ ຂບຄ H ກຍັ
S ຘໃ ທຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ຽີ ນບົື ຂບຄ S 4 ຽບຽຖກັ ຉບຌເນຂໄ ຼຌແທຽໄ ຋ຄີ ບະຉໃ ບຓຂບຄ S.

 ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄກາຘ຾ບຓ຿ຓຌຼງ (NH3)

ແຌ຿ຉຽ຅ຌຽຎັຌ຋າຈ຅຋ຸ ີ 5 ຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 7

ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຅ໃ ຄື ຓກີ າຌຖຼຄຽບຽຖກັ ຽຎັຌ 2 , 5

N7N ຅ໃ ຄື ຓີ 5 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉບຌ ຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌີໄ

ຽຓໃ ບື N ປໃ ທຓກຍັ H ຽຎັຌ NH3 ຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄໄ

3(H ) + N HNH

H

຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ NH3 ຓກີ າຌເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ ຖະນໃ ທາຄ H ກຍັ N 3 ຃ໃ ູ຅ໃ ຄື ຓີ

ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ 3 ຑຌັ ຋ະ.
ຂ.ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຽຘຌັໄ
ຽຎັຌກາຌຂຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຿຃ຽທຽຖຌບີກ຾ຍຍໝໃ ຄື ຽຆໃ ຄື ຾ຉກຉໃ າຄ຅າກຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ
ຽຖກັ ຌບໄ ງ຿ຈງກ່າຌຈ຺ ເນເໄ ຆຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ື ( - ) ຾຋ຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ູປໄ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະ 1 ຃ໃ ູ ນົື ຾຋ຌຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທ
ຽຖຌ 1 ຑຌັ ຋ະ ຋ຄັ ຌເີໄ ນຂໄ ຼຌແທຖໄ ະນທໃ າຄຘຌັ ງາຖກັ ຂບຄ຋າຈ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ຅ະຂຼຌແທໄ ນົື ຍໃ ່ຂຼຌກໃ ແ່ ຈໄ
຋ຄັ ຌເີໄ ນຂໄ ຼຌແທ.ໄ ຎ຺ກກະຉ຅ິ ະຍໃ ່ຂຼຌ ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຅ໃ ຄື ຽຎັຌກາຌກ່າຌຈ຺ ຂຌຶໄ ຓາຽຑໃ ບື ເນຂໄ ຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ
ແຈຘໄ ະຈທກ ຾ຖະ ຄໃ າງຂຌືໄ ຘະຌຌັໄ ຍໃ ່຅່າຽຎັຌຉບໄ ຄຘະ຾ຈຄຽທຽຖຌບີຽຖກັ ຉບຌ຋ຄັ ໝຈ຺ ຅ບຄ຋າຈ຃ໃ ູປໃ ທຓ

ຑຌັ ຋ະ
 ເນເໄ ຆຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ື 1 ຽຘຌັໄ ( - ) ຾຋ຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ 1 ຃ໃ ູ
 ເນເໄ ຆຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ື 2 ຽຘຌັໄ ( = ) ຾຋ຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ 2 ຃ໃ ູ

 ເນເັ ຆຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ື 3 ຽຘຌັໄ (  ) ຾຋ຌຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ 3 ຃ໃ ູ

ຉທ຺ ດໃ າຄຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ
1. ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄກາຘ (H2)

ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄ H2 ຃:ື H : H

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 122

຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ H ຋ຄຘບຄບະຉໃ ບຓເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ 1 ຃ໃ ູ຅ໃ ຄື ເນຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ື 1 ຽຘຌັໄ ຂຼຌ຾຋ຌຽບ

ຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ູ ປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ຿ຈງຂຼຌແທຖໄ ະນໃ ທາຄ H ຋ຄັ ຘບຄບາຉບຓ, ຽຑາະຘະຌຌັໄ ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຽຘຌັໄ
ຂບຄ H2 ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌ H - H.

2. ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄກາຘ

ແປ຿ຈປຽ຅ຌຒຸບ່ (HF)

HF

ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄ HF ຃:ຶ
຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າບາຉບຓ H ກຍັ F ຓກີ າຌເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ ຑຼຄ 1 ຃ໃ ູ຅ໃ ຄື ເຆຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ື 1 ຽຘຌັໄ ຾຋ຌ
ຽບຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ປູ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະ. ຘະຌຌັໄ ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄ HF ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌ H – F.

3. ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄກາຘແປ຿ຈຕຽ຅ຌຆຖັ ແຒຈ໇ (H2S)

HSH

ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄ H2S ຃:ື
຅ະຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ H ຾ຖະ S ເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓກຌັ 1 ຃ໃ ູ຅ໃ ຄຶ ເຆຽໄ ຘຌັໄ ຆໃ ື 1 ຽຘຌັໄ ຾຋ຌຽບຽຖກັ ຉບຌປໃ ທຓ຃ໃ ູ

ຑຌັ ຋ະ 1 ຃ໃ ູ.
ເຌ຿ຓຽຖກຸຌ H2S ຅ໃ ຄື ຓີ 2 ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌ, ຘະຌຌັໄ ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄ H2S ຃:ື H - S – H

4. ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄກາຘ຾ບຓ຿ຓຌຼງ. (NH3)

HNH

ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຂບຄ NH3 ຃:ື H
HNH

ຘະຌຌັໄ ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄ NH3 ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌ: H
Cl
5. ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄຒບຘຒບປຈັ ຃ົ່ກທ຺ (PCl3)

Cl P Cl

ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຃:ື Cl
Cl P

ຘະຌຌັໄ , ຂຼຌຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັໄ ແຈຽໄ ຎັຌ Cl

 ໝາງຽນຈ

ກ. ກາຌຂຼຌ຿຃ຘາໄ ຄຘະ຾ຈຄຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌ຋ຄັ 2 ຾ຍຍຌຽີໄ ຎັຌຑຼຄຘູຈ຋ໃ ຂີ ຼຌຂຌືໄ ຽຑໃ ບື ຘະຈທກຍໃ ່

ແຈຘໄ ະ຾ຈຄຉ່າ຾ໝໃ ຄ຋ໃ ຾ີ ຌໃ ຌຌບຌຂບຄຽບຽຖກັ ຉບຌ, ຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຽຆໃ ຄິ ຂຼຌແທຖໄ ະນໃ ທາຄບະຉໃ ບຓ

ປໃ ທຓຑຌັ ຋ະກໃ ່ຍໃແ່ ຈໝໄ າງ຃ທາຓທໃ າ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ຄັ ຃ໃ ູ຅ະຉບໄ ຄດໃ ູຖະນໃ ທາຄຌທິ ຽ຃ງົ ຋ຄັ ຘບຄຉະນົບຈຽທຖາ ຽບຽຖກັ

ຉບຌ຋ຄັ ຘບຄບາຈ຅ະແຎດໃ ູຘໃ ທຌບໃ ຌື ໂຂບຄບາຉບຓແຈໄ ຽຊີຄດໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓ຿ບກາຈ຋ໃ ຅ີ ະຑຍ຺ ຽບຽຖກັ ຉບຌ຋ຄັ ຃ໃ ູດໃ ູ

ຖະນໃ ທາຄຌທິ ຽ຃ງົ ຋ຄັ ຘບຄຓນີ າົ ງກທໃ າຍ່ຖຽິ ທຌບໃ ຌື ໂ.

ຂ. ກາຌຂຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຋ຄັ ຘບຄ຾ຍຍຌີໄ ຅ຈຸ ນົື ຽຘຌັໄ ຑຼຄ຾ຉໃ ຘະ຾ຈຄ຅າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະ຾ຉໃ ຖະບະຉໃ ບຓ

ຘາໄ ຄຂຌືໄ . ຍໃແ່ ຈຘໄ ະ຾ຈຄຉາ່ ຾ໝໃ ຄ຋ໃ ຾ີ ຌໃ ຌບຌຂບຄຽບຽຖກັ ຉບຌ ປໃ ທຓ຋ຄັ ຍໃ ່ແຈຘໄ ະ຾ຈຄ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 123

ຉາຉະຖາຄ 1: ຉທ຺ ດໃ າຄຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຾ຖະ ຾ຍຍຽຘຌັໄ ຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຿຃ຽທຽຖຌຍາຄຆະຌຈິ

ຆໃ ຋ື າຈ ຘູຈ຿ຓຽຖ ບາຉບຓບຄ຺ ຎະກບຍ ຘູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຘູຈ຾ຍຍຽຘຌັ

ກຸຌ Cl – Cl
O=O
຃ແ່ົ ຕຈ໇ Cl2 Cl Cl Cl Cl
N N
ບບກຆຽີ ຅ຌ O2 O O OO
O = C =O
ແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ N2 N N NN
H-O–H
຃າຍບຌແຈບບກແຆ CO2 C 2( O ) O C O

ຈ໇

ຌາ່ໄ H2O 2(H ) O H O H

ແປ຿ຈປຽ຅ຌແຆງາ HCN H C N HC N H-C N
ຽຌຕຉ
C2H5OH 6(H ) 2( C ) O HH HH
ຽບຖາຌບຖ H CCOHH C C O H

HH HH

ຓຽີ ຋ຌ CH4 4(H ) C H H
H CH
HCH
HH

ກຈ຺ ຃າຕຍບຌຌກິ H2CO3 2(H ) C 3( O ) H O C O H H - O - C - O - H
OO

ກຈ຺ ບາຆຉີ ກີ CH3COOH 4(H ) 2( C ) 2( O ) H O HO

H CCOHH C C O H
HH

຿ຍຕບຌແຉຕ຃ແົ່ ຕຈ໇ BCl3 B 3( Cl ) Cl B Cl Cl - B - Cl
Cl Cl

ຽບ຋ຖີ ຌີ C2H4 4(H ) 2( C ) HC CH H C C H
H H HH

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 124

III. ກຈ຺ ຽກຌບບກຽຉຉ (Octet rule)

຅າກກາຌຘກື ຘາ຋າຈຽຆໃ ບື ງຽຆໃ ຌັ : He, Ne, Ar, Kr ຽນຌັ ທໃ າຽຎັຌ຋າຈ຋ໃ ຅ີ ຈັ ດໃ ູເຌຎະຽຑຈ຿ຓຽຖກຸຌບາ
ຉບຓຈຼທ຋ຸກຘະຊາຌະ຃ເື ຌ 1 ຿ຓຽຖກຸຌຂບຄ຋າຈຽຆໃ ບື ງ຅ະຓຑີ ຼຄ 1 ບາຉບຓ຋ຄັ ຘະຊາຌະ຋າຈ຾ຂຄ, ຋າຈ
຾ນທົ ຾ຖະ ກາຘເຌ຋່າຓະຆາຈຽກບື ຍ຅ະຍໃ ່ຽນຌັ ຋າຈຎະຘຓ຺ ຂບຄ຋າຈບາງຖາໄ ຽຖງີ ຘະ຾ຈຄທໃ າ຋າຈຽຆໃ ບື ງຽຎັຌ
຋າຈ຋ໃ ຓີ ຃ີ ທາຓໝຌັໄ ຃ຄ຺ ນົາງ຅ໃ ຄື ຽກຈີ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າແຈງໄ າກ ຽປຈັ ເນຌໄ ກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຘຌ຺ ເ຅຃ຌ຺ໄ ຃ທາໄ ຽຊຄີ ຽນຈຏຌ຺ ຋ໃ ີ
ຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈບາງຖາໄ ຓ຃ີ ທາຓໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຅າກກາຌຘກື ຘາ຿຃ຄຘາໄ ຄບະຉບຓຂບຄ຋າຈບາງຖາໄ ຑຍ຺ ທໃ າ຋າຈບາງຖາໄ ຓີ
ກາຌ຅ຈັ ຖຼຄຽບຽຖກັ ຉຄ຺ ປບຍທຄ຺ ຌບກຘຸຈ຃ກື ຌັ ຃:ື ຓີ S ຽທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ (ງກ຺ ຽທຌັໄ ຋າຈ He ຓີ 2 ) ຽຆໃ ຌັ :

2He = 2
10Ne = 2 , 8
18Ar = 2 , 8 , 8
36Kr = 2 , 8 , 18 , 8
ຽຓໃ ບື ຎຼຍ຋ຼຍກຍັ ຿຃ຄຘາໄ ຄບາຉບຓຂບຄ຋າຈບໃ ຌື ໂຽຆໃ ຌັ : H , O , N

1H = 1

8O = 2 , 6

7N = 2 , 5
຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌຓີໄ ທີ າຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຌບໄ ງກທໃ າ 8 ເຌ຋່າຓະຆາຈ຅ະຍໃ ່ຘາຓາຈດໃ ູຽຎັຌບາຉບຓຈຼທແຈຽໄ ຆໃ ຄີ

ຍໃ ່ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຉບໄ ຄຖທຓກຌັ ຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌຽຆໃ ຄີ ບາຈ຅ະຓີ 2 ບາຉບຓ ນົື ນົາງກທໃ າ ກາຌ຋ໃ ຋ີ າຈບາງຖາໄ ຓຽີ ທຽຖຌ 8
ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕຄ຺ ຾ຖທໄ ຽປຈັ ເນ຃ໄ ທາຓໝຌັໄ ຃ຄ຺ ກທໃ າ຋າຈບໃ ຌື ໂ, ຽຆໃ ຄີ ຓຽີ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 8 ຽປຈັ ເນໄ

ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈຽຆໃ ບື ທໃ າ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄບາຉບຓ຋ໃ ຓີ ີ 8 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຎັຌຘະຑາຍ຋ໃ ບີ າຉບຓຓ຃ີ ທາຓໝຌັໄ
຃ຄ຺ ຋ໃ ຘີ ຸຈຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຋າຈຉໃ າຄໂ຋ໃ ຓີ ຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຌບໄ ງກທໃ າ 8 ຽຆໃ ຄີ ຑະງາງາຓຎັຍຉທ຺ ເນຓໄ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄ຾ຍຍ຋າຈ

ບາງຖາໄ ຽຆໃ ງັ : ຿ຈງກາຌຖທຓຉທ຺ ກັຌຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌ ນົື ເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌປໃ ທຓກັຌຽຑໃ ືບຽປຈັ ເນຽໄ ທຽຖຌຽບ

ຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 8 ຘໃ ທຌແປ຿ຈຕຽ຅ຌ຅ະຑະງາງາຓຎັຍຉທ຺ ເນຓໄ ຽີ ທຽຖຌັ ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 2 ຃ກື ຌັ ກຍັ ຋າຈ He.
ກາຌ຋ໃ ບີ າຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຈທໄ ງບຈັ ຉາຘໃ ທຌ຋ໃ ຽີ ປຈັ ເນຽໄ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 8

ຽຆໃ ຄີ ຌກັ ທ຋ິ ະງາຘາຈແຈຉໄ ຄັໄ ຆໃ ກື ຈ຺ ຽກຌຌທີໄ ໃ າ: ກຈ຺ ບບກຽຉຉ.

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ຋າຈຉໃ າຄໂ຅ໃ ຄຶ ຑະງາງາຓຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຽຑໃ ບື ເນຽໄ ຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈຽຆໃ ຄີ ຅ະຽປຈັ ເນແໄ ຈໄ

຋າຈຎະຘຓ຺ ນົື ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌຘະຑາຍ຋ໃ ໝີ ຌັໄ ຃ຄ຺ . ຘ່ານົຍັ ກາຌຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຈທໄ ງຑຌັ ຋ະ຿຃ທາຽຖຌັ ຅ະຓກີ າຌ

ເຆຽໄ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌ ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ ຊທື ໃ າຽຎັຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຂບຄບາຉບຓດໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ຋ຄັ 2 ຽຆໃ ຌັ : F2

F F ບາຉບຓຂບຄ F ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 7

ຓຘີ ູຈ຾ຍຍ຅ຈຸ ຽຎັຌ

ຽຓໃ ບຶ ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌັ ຓກີ າຌເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌປໃ ທຓກຌັ 1 ຃ໃ ຽູ ຆໃ ຄີ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຋ໃ ເີ ຆປໄ ໃ ທຓກຌັ 1 ຃ໃ ູຌຊີໄ ທື ໃ າ

ຽຎັຌຒູບຕ່ ຌີ ຋ຄັ 2 ບາຉບຓ F2 ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 8.
຅າ່ ຌທຌຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຂບຄ຋າຈ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ບາຈຘະ຾ຈຄເນຽໄ ນຌັ ແຈດໄ ໃ າຄຆຈັ ຽ຅ຌຂຌຶໄ ຿ຈງ

ກາຌຂຼຌທຄ຺ ຓຌ຺ ຂບຄ຋າຈເຈກ່຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌ຋າຈຌຌັໄ ຽຆໃ ຌັ :

FF

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 125

ຉາຉະຖາຄ຋1ີ : ຉທ຺ ດໃ າຄ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄບາຉບຓຂບຄ຋າຈເຌ຋າຈຎຘຓ຺ ຆະຌຈິ ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉ

He Ne Ar

H OH OCO HCN
H2O CO2 HCN

Cl P Cl HCH HNH
Cl O H
PCl3 CH2O NH3

H HOCOH HC C H
HCH O HH
C2H4
H H2CO3
CH4

 ຂງ່ໄ ກ຺ ຽທຌັໄ ຘ່ານຍົັ ກຈ຺ ບບກຽຉຈ
ຈໃ ຄັ ຋ໃແີ ຈກໄ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ທໃ າບາຉບຓຂບຄ຋າຈຉໃ າຄໂຓກັ ຅ະຖທຓຉທ຺ ກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະກບຍຽຑໃ ບື ຽປຈັ ເນໄ

ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈຽຆໃ ຄີ ຅ະຽປຈັ ເນ຋ໄ າຈຎະກບຍຌຌັໄ ດໃ ູເຌຘະຑາຍ຋ໃ ໝີ ຌັໄ ຘ຃ຄ຺ ຽຆໃ ຌັ : H2O, PCl3, NH3, CO2
ດໃ າຄເຈກ່ຉາຓຽຓໃ ບື ຓກີ າຌຘກຶ ຘາເນກໄ ທໄ າຄຂທາຄບບກແຎກໃ ່ຽນຌັ ທໃ າ຋າຈຎະກບຍຍາຄຆະຌຈິ ຅ຈັ ຖຼຄຽບ

ຽຖກັ ຉຕບຌຍໃ ່ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈຍາຄຆະຌຈິ ຓຽິ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຌບໄ ງກທໃ າ 8 ຾ຖະ ຍາຄຆະຌຈິ ຓຽີ ທ
ຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌນົາງກທໃ າ 8 ຽຆໃ ຄີ ຋າຈຉໃ າຄໂຽນໃ ົາ຺ ຌຽີໄ ຊຄີ ທໃ າ຅ະຍໃ ຽ່ ຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈກຉ່ າຓ຾ຉໃ ກໃ ່ດໃ ູເຌ
ຑາທະ຋ໃ ຍີ ໃ ່ໝຌັໄ ຃ຄ຺ ຅ຈັ ທໃ າຽຎັຌຂ່ງໄ ກ຺ ຽທຌັໄ ຘ່ານົຍັ ກຈ຺ ບບກຽຉຈຽຆໃ ຄີ ຘະນຸົຍແຈຈໄ ໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ກ. ຑທກ຋ໃ ຍິ ໃ ຃່ ຍ຺ ບບກຽຉຈ
ແຈ຾ໄ ກໃ ຋າຈຎະກບຍຂບຄ຋າຈເຌ຃າຍ຋ີ 2 ຂບຄຉາຉະຖາຄ຋າຈ຋ໃ ຓີ ຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຌບໄ ງກທໃ າ 4

ຽຆໃ ຌັ : 4Be ຾ຖະ 5B.

4Be = 2 , 2 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 2

5B = 2 , 3 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 3

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 126

຋າຈ Be ຾ຖະ B ຽຓໃ ບຶ ຽກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະກບຍ຿຃ຽທຽຖຌ຋ໃ ທ຺ ໂແຎ຅ະຍໃ ່຃ຍ຺ ບບກ
ຉທ຺ ດໃ າຄຽຆໃ ຌັ : BF3, BCl3, BeCl2 ຾ຖະ BeF2 ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

- ເຌ BF3 ຋າຈ B ຅ະຓຽີ ທຽຖຌັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 6 ຆໃ ຄຶ ຍໃ ່຃ຍ຺ ບບກຽຉຉ ເຌຂະຌະ຋ໃ ຋ີ າຈ F ຃ຍ຺
ບບກຽຉຉ.

FBF

F

- ເຌ BeCl2 ຋າຈ Be ຅ະຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 4 ຽຆໃ ຄີ ຍໃ ່຃ຍ຺ ບບກຽຉຈເຌຂະຌະ຋ໃ ຋ີ າຈ Cl ຃ຍ຺
ບບກຽຉຈ.

Cl Be Cl

຾ຉໃ ຊາໄ ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌຽີໄ ກຈີ ຽຎັຌ຋າຈຎະກບຍຽຆຄີ ຆບໄ ຌຍາຄຆະຌຈິ ຅ະຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈຽຆໃ ຌັ :

BF4-, BCl3, NH3.

 ເຌ BF4- ຋ຄັ B ຾ຖະ F ຉໃ າຄກ່ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 8 ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈ.

F-

FB F

F

 ເຌ BCl3.NH3 ຋ຄັ B , Cl , N ຾ຖະ F ຉໃ າຄກ່ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຉ

Cl H
Cl B N H

Cl H

ຂ. ຑທກ຋ໃ ຽີ ກຌີ ບບກຽຉຉ
ຉາຓ຋ຈິ ຘະຈ຋ີ າຈຎະກບຍ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ຃າຍ຋ີ 3 ຂບຄຉາຉະຖາຄຽຎັຌຉຌ຺ໄ ແຎຘາຓາຈຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ຾ຖທໄ ຽປຈັ

ເນຽໄ ບຽຖກັ ຉຕບຌຽກຌີ 8 ແຈໄ (ຉາຓກຈ຺ ຽກຌກາຌ຅ຈັ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ 2n2 ເຌ຃າຍ຋ີ 3 ຘາຓາຈຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕບຌ
ແຈຽໄ ຉຓັ ຋ໃ ຽີ ຊີຄ 18 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ) ຾ຉໃ ດໃ າຄເຈກໃ ່ຉາຓຑທກ຋ໃ ຽີ ກຌີ ບບກຽຉຈຓກັ ຅ະຑຍ຺ ເຌ຋າຈຎະຘຓ຺ ຍາຄຉທ຺
ຂບຄ P , S ຾ຖະ ຿ຖນະ຋ຕາຌຆຆີ ຌັ ຽຆໃ ຌັ : ເຌ PCl5 , SF6 , Fe(CN)63- , Co(NH3)62+ , SiF62-
຾ຖະ ICl3 ຽຎັຌຉຌ຺ໄ .

 ເຌ PCl5 ຋າຈ P ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຍັ Cl ຖທຓ 5 ຑຌັ ຋ະ຅ໃ ຄື ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 10
ຽຆໃ ຄີ ຽກຌີ ບບກຽຉຈ ( 1 ຑຌັ ຋ະ ນົື 1 ຽຘຌັໄ ຎະກບຍຈທໄ ງ 2 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ) ຘ່ານົຍັ PCl3 ນົື ຋າຈ

ຎະກບຍບໃ ຌື ໂຂບຄ຋າຈ P ຘໃ ທຌນົາງຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຉ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 127

Cl Cl
Cl
P Cl
Cl

 ເຌ SF6 ຋າຈ S ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຍັ F ຖທຓ 6 ຑຌັ ຋ະ຅ໃ ຄື ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 12 ຽຆໃ ຄີ
ຽກຌີ ບບກຽຉຈ ຾ຉໃ ເຌ SF2 ຽຆໃ ຄີ ຽກຌີ ບບກຽຉຈ ນົື ຋າຈຎະກບຍບໃ ຌື ໂຂບຄ຋າຈ S ຘໃ ທຌນົາງ

ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈ.

F F F
F F
S
F

 ເຌ ICl3 ຋າຈ I ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຍັ Cl ຖທຓ 3 ຑຌັ ຋ະ ຾ຖະ ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຃ໃ ຿ູ ຈຈຈໃ ຼທ 2 ຃ໃ ູ
ຽຆໃ ຄີ ຖທຓຽຎັຌ 10 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ ຽຆໃ ຄີ ຽກຌີ ບບກຽຉຈ຾ຉໃ ICl ນົື ຋າຈຎະກບຍບໃ ຌື ໂຂບຄ I ຘໃ ທຌ

ເນໃ ງຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຉ. I Cl

Cl

Cl

 ເຌ Co(NH3)62+ ຋າຈ Co ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຍັ N ເຌ NH3 ຖທຓ 6 ຑຌັ ຋ະ຅ໃ ຄື ຓຽີ ທຽຖຌັ ຽບ

ຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 12 ຽຆໃ ຄີ ຽກຌີ ບບກຽຉຉ.

NH3 NH3
NH3
NH3 Co

NH3 NH3

ຌບກ຅າກ຋າຈຎະຘຓ຺ ຋ໃ ຍີ ໃ ່ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ຽກຌບບກຽຉຈຈໃ ຄັ ຋ໃ ແີ ຈກໄ ໃ າທຓາ຾ຖທໄ ງຄັ ຓ຋ີ າຈຎະຘຓ຺ ບໃ ຌື ໂ

຾ຉໃ ບກີ ຍາຄຆະຌຈິ ຍໃ ່ຽຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ຽກຌບບກຽຉຉຽຆໃ ຌັ : ບບກແຆຈຍ໇ າຄຉທ຺ ຂບຄ຋າຈແຌ຿ຉຕຽ຅ຌ ( NO ຾ຖະ
NO2 ) ຾ຖະ ບບກແຆຈຂ໇ ບຄ຃່ົຕຌີ (ClO2) ຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ຋າຈຽນໃ ົາ຺ ຌີໄ (N ຾ຖະ Cl) ຘາຓາຈຓຽີ ບຽຖກັ ຉຕບຌ຋ໃ ຍີ ໃ ່
ແຈ຅ໄ ຍັ ຃ໃ ູ ນົື ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຈໃ ຼທ (Unpaired electron) ຽຆໃ ຄີ ຽປຈັ ເນຘໄ ະ຾ຈຄ຃ຸຌຘຓ຺ ຍຈັ ຽຎັຌ paramagnetic

ແຈ.ໄ
 ເຌ NO ຋າຈ N ຓຑີ ຼຄ 7 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽຆໃ ຄີ ຍໃ ຽ່ ຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຉ.

NO

 ເຌ NO2 ຋າຈ N ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຍັ ຋າຈ O ຾ຉໃ ຓບີ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌຑຼຄ 7 ຽຆໃ ຄີ ຍໃ ່຃ຍ຺ ຉາຓບບກຽຉຉ.

ON O

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 128

 ເຌ ClO2 ຋າຈ Cl ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະກຍັ ຋າຈ O ຾ຉໃ ຓບີ ຽີ ຖກັ ຉຕບຌຑຼຄ 7 ຽຆໃ ຄີ ຍໃ ່຃ຍ຺ ຉາຓບບກ
ຽຉຉ.

O Cl O

 ຎະ຿ນງຈຂບຄກຈ຺ ບບກຽຉຈ
ກຈ຺ ບບກຽຉຈຌບກ຅າກ຅ະເຆຘໄ ່ານົຍັ ຂຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ຋າຈ຾ຖທໄ ງຄັ ຘາຓາຈເຆ຋ໄ ່າຌາງຘຈັ ຘໃ ທຌ

຅າ່ ຌທຌບາຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຽີ ປຈັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າກຌັ ຾ຖະ ຋າ່ ຌາງຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຉໃ າຄໂແຈຽໄ ຆໃ ຌັ :
1. ຋າ່ ຌາງທໃ າ຋າຈຎະຘຓ຺ ຖະນທໃ າຄຘາຌ຃່ຕົ ຌີ ຃ທຌ຅ະຓຘີ ູຈຽຎັຌ ClF
ຽຌໃ ບື ຄ຅າກ຋າຈ Cl ຾ຖະ F ຉໃ າຄກ່ຽຎັຌ຋າຈໝໃ ູ຋ີ 7 ຽຆໃ ຄີ ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 7 ຋ຄັໄ Cl

຾ຖະ F ຉໃ າຄກຉ່ ບໄ ຄກາຌບກີ 1 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ໃ ຄື ຍໃ ່຃ຍ຺ ບບກຽຉຈຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄື ຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ 1 ຑຌັ ຋ະຘະ຾ຈຄທໃ າ Cl
ກຍັ F ຃ທຌ຅ະປໃ ທຓກຌັ ຽຎັຌ຋າຈຎະກບຍ຿ຈງເຆດໄ ໃ າຄຖະ 1 ບຉບຓ.

2. ກຖ່ ະຌ຋ີ າຈຎະຘຓ຺ ຒ຺ຈຘະຒ່ຕຈັ ກຍັ ຃່ຕົ ຌີ
຿ຈງບາເຘກຈ຺ ຽກຌບບກຽຉຈ຅ະ຋່າຌາງແຈທໄ ໃ າຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ະຽຎັຌ PCl3 ຽຑາະ຋າຈ P ຽຎັຌ
຋າຈ຅຋ຸ ໃ ີ 5 ຓີ 5 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຉບໄ ຄກາຌບກີ 3 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ ນົື ຉບໄ ຄກາຌ 3 ຑຌັ ຋ະ຅ໃ ຄຶ ຅ະ຃ຍ຺ ບບກ
ຽຉຈເຌຂະຌະ຋ໃ ີ Cl ຽຎັຌ຋າຈໝໃ ຋ູ ີ 7 ຓີ 7 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຉບໄ ຄກາຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຑຼຄ 1 ຽບ
ຽຖກັ ຉຕບຌ ນົື ຉບໄ ຄກາຌຽກຈີ ຑຼຄ 1 ຑຌັ ຋ະກ່຅ະ຃ຍ຺ ບບກຽຉຉ.
ຽຑໃ ບື ເນໄ P ຾ຖະ Cl ຃ຍ຺ ບບກຽຉຉ຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄເຆໄ Cl 3 ບາຉບຓຉໃ ່ P 1 ບາຉບຓຘູຈຂບຄ຋າຈຎະກບຍ຅ໃ ຄຶ
ຽຎັຌ PCl3.

3. ກຖ່ ະຌຂີ ບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຖະນທໃ າຄແຌ຿ຉຽ຅ຌກຍັ ແປ຿ຈຕຽ຅ຌ
຿ຈງເຆກໄ ຈ຺ ບບກຽຉຈ຅ະ຋່າຌາງແຈ຋ໄ າຈຎະຘຓ຺ ບາຈ຃ທຌ຅ະຽຎັຌ NH3
຋າຈ N ຓີ 5 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຉບໄ ຄກາຌບກີ 3 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ໃ ຄຶ ຅ະ຃ຍ຺ ບບກຽຉຉຽຆໃ ຄີ ກຽ່ ປຈັ ແຈໄ
ຈທໄ ງກາຌຽກຈິ 3 ຑຌັ ຋ະຘໃ ທຌ຋າຈ H ຓີ 1 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ໃ ຄຶ ຅ະ຃ຍ຺ 2 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌ
຅ໃ ຄຶ ຅ະ຃ຍ຺ 2 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຃຋ື າຈຓີ He ຽຆໃ ຄີ ຘາຓາຈຽປຈັ ແຈ຿ໄ ຈງກາຌຽກຈີ 1 ຑຌັ ຋ະ.
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ N 1 ບາຉບຓຉບໄ ຄກາຌ 3 ຑຌັ ຋ະ຅ໃ ຄື ຉບໄ ຄປໃ ທຓກຍັ H 3 ບາຉບຓຽຆໃ ຄີ ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓຉບໄ ຄກາຌ
1 ຑຌັ ຋ະຽຑໃ ບື ເນໄ N, H ຃ຍ຺ ບບກຽຉຉຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ໃ ຄື ຽຎັຌ NH3.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 129

4. ກຖ່ ະຌ຋ີ າຈຎະຘຓ຺ ຖະນທໃ າຄ຃າຍບຌກຍັ ຃ຖ່ົ ຌີ

຿ຈງເຆກໄ ຈ຺ ບບກຽຉຈ຅ະ຋າ່ ຌາງແຈທໄ ໃ າຘູຈຂບຄຘາຌຎະກບຍຽຎັຌ CCl4
຋າຈ C ຓີ 4 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຉບໄ ຄກາຌບກີ 4 ຑຌັ ຋ະຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ະ຃ຍ຺ ບບກຽຉຈຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄື
ຉບໄ ຄຽກຈີ 4 ຑຌັ ຋ະຘໃ ທຌ຋າຈ Cl ຓີ 7 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຉບໄ ຄກາຌບກີ 1 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ໃ ຄື ຃ຍ຺ ບບກຽຉຈ,
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄຶ ຉບໄ ຄກາຌ 1 ຑຌັ ຋ະ.
ຽຑາະຘະຌຌັໄ C 1 ບະຉບຓຉບໄ ຄກາຌ 4 ຑຌັ ຋ະຽຆໃ ຄີ ຉບໄ ຄປໃ ທຓກຍັ Cl 4 ບະຉບຓຽຆໃ ຄີ ຾ຉໃ ບາຉບຓ
ຉບໄ ຄກາຌ 1 ຑຌັ ຋ະ຅ໃ ຄື ຅ະຽປຈັ ເນໄ C ຾ຖະ Cl ຃ຍ຺ ບບກຽຉຉ.

ຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ໃ ຄຶ ຽຎັຌ CCl4

5. ກຖ່ ະຌ຋ີ າຈຎະຘຓ຺ ຖະນທໃ າຄ຃າຍບຌກຍັ ຓາຈ

຿ຈງເຆກໄ ຈ຺ ບບກຽຉຈ຅ະ຋່າຌາງແຈທໄ ໃ າຘູຈຂບຄຘາຌຎະກບຍ຃ທຌ຅ະຽຎັຌ CS2
຋າຈ C ຓີ 4 ຽທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຉບໄ ຄກາຌບກີ 4 ຽບຽຖກັ ຉຕບຌ຅ໃ ຄຶ ຅ະ຃ຍ຺ ບບກຽຉຈ, ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຅ໃ ຄື
ຽກຈີ ບກີ 4 ຑຌັ ຋ະຘໃ ທຌ຋າຈ S ຓີ 6 ຓຽີ ທຽຖຌຽບຽຖກັ ຉຕບຌຉບໄ ຄກາຌບກີ 2 ຑຌັ ຋ະຽຑໃ ບື ເນໄ C ຾ຖະ S ຃ຍ຺

ບບກຽຉຈ.
ຘະຌຌັໄ C 1 ບາຉບຓຉບໄ ຄກາຌ 4 ຑຌັ ຋ະ຅ໃ ຄື ຉບໄ ຄປໃ ທຓກຍັ S 2 ບະຉບຓຽຆໃ ຄີ ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓຉບໄ ຄກາຌ

2 ຑຌັ ຋ະຽຑໃ ບື ເນໄ C ຾ຖະ S ຃ຍ຺ ບບກຽຉຉ.
ຘູຈຂບຄ຋າຈຎະຘຓ຺ ຅ໃ ຄື ຽຎັຌ CS2.

IV. ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ, ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ ຾ຖະ ຓຌູ ຑຌັ ຋ະ

4.1 ຑະຖຄັ າຌຑຌັ ຋ະ (Bond energy)
຾ຓໃ ຌຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຖະນທໃ າຄບາຉບຓຂບຄ຋າຈຑາງເຌ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ດີ ໃ ູເຌ

ຘະຊາຌະກາຘບບກຽຎັຌບາຉບຓຈຼທຽຆໃ ຌັ :

H2 (g) + 436 kJ  2H (g)
຅າກຘຓ຺ ຏຌ຺ ກາຘ H2 1 ຿ຓຖຉບໄ ຄກາຌຘະນາົ ງຽຎັຌ H ບາຉບຓ 2 ຿ຓຖຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ 436 kJ.

HI (g) + 298 kJ  H (g) + I (g)
ກາຘ HI 1 ຿ຓຖຉບໄ ຄກາຌຘະນົາງຽຎັຌ H ຾ຖະ 1 ບະຉບຓດໃ າຄຖະ 1 ຿ຓຖຉບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ 298
kJ.

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 130

຅າກຉທ຺ ດໃ າຄຂາໄ ຄຽ຋ຄີ ຘະ຾ຈຄທໃ າ຋າຈຉໃ າຄຆະຌຈິ ກັຌ຅່າຌທຌ຿ຓຖຽ຋ໃ າ຺ ກັຌຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌ
ຘະນົາງຑຌັ ຋ະກ່ຉໃ າຄກຌັ ກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ເຌຘາຌຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຅ະເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຘະນົາງຍໃ ່
ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຽຆໃ ຌັ ກາຌຘະນາົ ງຑຌັ ຋ະ C - H ເຌ CH4 ຾ຖະ C2H6 ຓ຃ີ ໃ າຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ .

CH4 (g) + 435 kJ  CH3 (g) + H (g)

C2H6 (g) + 400 kJ  C2H5 (g) + H (g)

ກາຌຘະນາົ ງຑຌັ ຋ະຆະຌຈິ ຈງທກຌັ ເຌຘາຌຈຼທກຌັ (຋ໃ ຓີ ຑີ ຌັ ຋ະຆະຌຈິ ຈງທກຌັ ) ກໃ ່ເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ
ຘະນົາງຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຽຆໃ ຌັ : ກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະ C - H ເຌ CH4.

CH4 (g) + 435 kJ  CH3 (g) + H (g)

CH3 (g) + 464 kJ  CH2 (g) + H (g)

CH2 (g) + 422 kJ  CH (g) + H (g)

CH (g) + 339 kJ  C (g) + H (g)

ຽຓໃ ບື ຖທຓຂຌັໄ ຋ຄັ 4 ຽຂາ຺ໄ ຈທໄ ງກຌັ ຅ະແຈທໄ ໃ າ:

CH4 (g) + 1660 kJ  C (g) + 4H (g)

ຑະຖັຄຄາຌ຋ໃ ີຽປັຈເນ຿ໄ ຓຽຖກຸ ຌ CH4 ຾ຉກຉທ຺ ບບກຽຎັຌບະຉບຓເຌຘະຊາຌະກາຘ ຽບີຌໄ ທໃ າ:
Atomization energy ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌຽຆໃໃ ບື ງຂບຄຑຌັ ຋ະ C - H ເຌ CH4 = 1660/4 = 415 kJ
ຽບຌີໄ ຑະຖຄັ ຄາຌຌທີໄ ໃ າ: ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຘະຽຖໃ ງ ( Average bond energy ) ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຉາຉະຖາຄ 6.1 ຃ໃ າ
ຑະຖຄັ ຄາຌຘະຽຖໃ ງ C - H ຂບຄຘາຌ຋ໃ ທ຺ ໂແຎຓ຃ີ ໃ າ 413 kJ ຽຆໃ ຄີ ຓ຃ີ ໃ າຉໃ າຄ຅າກ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌຘະຽຖໃ ງຂບຄ
ຑຌັ ຋ະ C- H ຽຆໃ ຄີ ນາແຈ຅ໄ າກ CH4 ຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ .

ຽຌໃ ຄື ຅າກຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆຘໄ ະນາົ ງຑຌັ ຋ະ຾ຉໃ ຖະຑຌັ ຋ະເຌ຃ໃ ູບະຉບຓຈຼທກຌັ ຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຅ໃ ຄື ຽຎັຌກາຌ
ງາກ຋ໃ ຅ີ ະ຅ຈ຺ ຅າ່ ຾ຖະ ຍໃ ່ຘະຈທກຉໃ ກ່ າຌເຆໄ ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຽຑໃ ບື ຘະຈທກ຅ໃ ຄື ຌງິ ຓ຺ ເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຘະຽຖໃ ງ຾຋ຌ ຈໃ ຄັ
ຉາຉະຖາຄ຋ີ 2

ຉາຉະຖາຄ 2 ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຘະຽຖໃ ງຖະນທໃ າຄບະຉບຓ຃ໃ ູ

ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ (kJ/mol)

຅ຸ 4 A ຅ຸ 5 A ຅ຸ 6 A ຅ຸ 7 A

C - H 413 N-H 391 O-H 463 H-H 436
C - C 348 N-N 163 O-O 146 H-F 567
C - N 305 N-O 201 O-F 190 H - Cl 431
C - F 485 N-F 272 O - Cl 203 H - Br 366
C - Cl 339 N - Cl 200 O-I 234 H-I 298
C - Br 285 N - Br 243

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 131

C - I 240 S - H 367 F - F 159

C - S 272 S - F 327

S - Cl 253 Cl - F 253

Si - H 323 S - S 255 Cl - Cl 242

Si - Si 226

Si - C 301 Br - F 237

Si - O 368 Br - Cl 218

Br - Br 193

C = C 614 N=N 418 O = O 498
945
C  C 839 N N I - Cl 208

C = N 615 S=O 523 I - Br 175
S=S 418 I-I 151
C  N 891

C = O 745

C  O 1075

 ຖກັ ຘະຌະຘາ່ ຃ຌັ ຂບຄຑຌັ ຋ະຽ຃ຓີ

1. ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຓນີ ທ຺ ໜໃ ທງຽຎັຌກ຿ິ ຖ຅ຌູ /຿ຓຖ (kJ/mol) ນົື ກ຿ິ ຖ຾຃ຖຕ່ /ີ ຿ຓຖ (kcal/mol).
2. ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະ຅າ່ ຌທຌ 1 ຿ຓຖ ນົື ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ າກກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ
຅າ່ ຌທຌ 1 ຿ຓຖຽບຌີໄ ທໃ າ: ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ.
3. ຑຌັ ຋ະຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ າກກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ຅າ່ ຌທຌຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຓ຃ີ ໃ າຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຘະ

ຽໝ຾ີ ຉໃ ຊາໄ ຘະນາົ ງຑຌັ ຋ະຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຅ະເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ.
4. ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຍບກເນປໄ ູຽໄ ຊີຄ຃ທາຓ຾ຂຄ຾ປຄຂບຄຑຌັ ຋ະ຃:ື ຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຉີ ບໄ ຄເຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ

ຘະນົາງຘູຄກທໃ າ຅ະຓ຃ີ ທາຓ຾ຂຄ຾ປຄຂບຄຑຌັ ຋ະນົາງກທໃ າຑຌັ ຋ະຽ຃ຓ຋ີ ໃ ເີ ຆຑໄ ະຖຄັ ຄາຌຘະນົາງຉໃ ່າກທໃ າຌຌັໄ ຃ື

ຑຌັ ຋ະ຾ຂຄ຾ປຄຂບຄຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທ<ຑຌັ ຋ະ຃ໃ <ູ ຑຌັ ຋ະຘາຓ.
5. ຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຈໂ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎ຅ະຓກີ າຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຽກໃ າ຺ ຾ຖະ ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະ ເໝໃ

ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ີຎໃ ຼຌ຾ຎຄເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຅ະຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຏຌ຺ ຉໃ າຄຖະນທໃ າຄຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ີຈູຈຽຂາ຺ໄ ແຎຘະນົາງຽກໃ າ຺ ຋ຄັ ໝຈ຺
ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຖີ ະຍຍ຺ ຃າງບບກຓາຽຓໃ ບື ຽກຈີ ຑຌັ ຋ະເໝໃ ຋ຄັ .

 H = (ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຈີ ູຈ) - (ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຃ີ າງບບກ)

 ຊາໄ ຖະຍຍ຺ ຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ > ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ

ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄ (  H ) = (ຈຈູ - ຃າງ)
຅ະແຈ຃ໄ ໃ າ  H ຓຽີ ຃ໃ ບື ຄໝາງຽຎັຌຍທກຘະ຾ຈຄທໃ າຖະຍຍ຺ ຓກີ າຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຑະຖຄັ ຄາຌຽຎັຌ຾ຍຍຈູຈ

ຑະຖຄັ ຄາຌ.

 ຊາໄ ຖະຍຍ຺ ຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ < ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 132

ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄ (  H ) = (ຈຈູ -຃າງ) ຅ະແຈ຃ໄ ໃ າ  H ຓຽີ ຃ໃ ບື ຄໝາງຽຎັຌຖຍ຺ ຘະ຾ຈຄທໃ າຖະຍຍ຺ ຓີ

ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຽຎັຌ຾ຍຍ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ.

6. ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຈໂ຋ໃ ຓີ ຾ີ ຉໃ ກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຍໃ ່ຓກີ າຌຽກີຈຑຌັ ຋ະເໝໃ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ
ຑະຖຄັ ຄາຌ (Endothermic Reaction) ຽຆໃ ຌັ :

O2 (g) + 498 kJ  2O (g)

ນົື O2 (g)  2O (g) ;  H = +498 kJ

CH4 (g) + 1660 kJ  C (g) + 4 H (g)

ນົື CH4 (g)  C (g) + 4 H (g) ;  H = +1660 kJ

7.ເຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າເຈໂ຋ໃ ຓີ ຾ີ ຉໃ ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະເໝໃ ຍໃ ່ຓກີ າຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະ຅ະກາງຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ິ ງາ
຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ (Exothermic Reaction) ຽຆໃ ຌັ :

O (g) + 2H (g)  H2O (g) + 926 kJ

ນົື O (g) + 2H (g)  H2O (g) ;  H = - 926 kJ

Cl (g) + Cl (g)  Cl2 (g) + 242 kJ

ນົື Cl (g) + Cl (g)  Cl2 (g) ;  H = - 242 kJ

8. ເຌຎະຉກິ ງິ າຽ຃ຓເີ ຈໂ຋ໃ ຓີ ຋ີ ຄັ ກາຌຘະນາົ ງ ຾ຖະ ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະເໝໃ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ບາຈ຅ະຽຎັຌ
ກາຌຎໃ ຼຌ຾ຎຄຎະຽຑຈຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ ນົື ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌກແ່ ຈໄ ຋ຄັ ຌຂີໄ ຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຘະນົາງ
ຑຌັ ຋ະກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະເໝໃ ເຌຽກຌ.

 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆຘໄ ະນາົ ງຑຌັ ຋ະເໝໃ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຽບຌີໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ທໃ າ: ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈ
ຑະຖຄັ ຄາຌຽຆໃ ຌັ :
2NH3 (g) + 92 kJ  N2 (g) + 3H2 (g)

ນົື 2NH3 (g)  N2 (g) + 3H2 (g) - 92 kJ

ນົື 2NH3 (g)  N2 (g) + 3H2 (g) ;  H = + 92 kJ

 ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຋ໃ ຓີ ຑີ ະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆຘໄ ະນາົ ງຑຌັ ຋ະ຋ຄັ ໝຈ຺ ໜບໄ ງກທໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ແີ ຈ຅ໄ າກກາຌຽກີ
ຑຌັ ຋ະເໝໃ ຋ຄັ ໝຈ຺ ຽບຌີໄ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຌຌັໄ ທໃ າ: ຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ
ຽຆໃ ຌັ :

H2 (g) + F2(g)  2HF (g) + 539 kJ

ນົື H2 (g) + F2(g) -539 kJ  2HF (g)

ນົື H2 (g) + F2(g)  2HF (g) ;  H = -539 kJ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 133

9. ຘ່ານົຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓ຋ີ ໃ ຓີ ຋ີ ຄັ ກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະ ຾ຖະ ກາຌຽກຈີ ຑຌັ ຋ະເໝໃ ຾ຉໃ ຍໃ ່ປູຑໄ ະຖຄັ ຄາຌ

ຑຌັ ຋ະກບ່ າຈ຅ະ຃າຈ຃ະຽຌແຈທໄ ໃ າຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຎະຽຑຈຑະຖຄັ ຄາຌຈູຈ ນົື ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌແຈ.ໄ ຿ຈງເຆ຅ໄ າ່ ຌທຌ
ຑຌັ ຋ະຘະນົາງ ຾ຖະ ຅າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຂຌືໄ ເໝໃ ເຌຽກຌ຃ຊື າໄ ຅າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຘີ ະນົາງ຋ຄັ ໝຈ຺ ຂບຄ຋າຈ
ຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ນົາງກທໃ າ຅າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຽີ ກຈີ ເໝໃ ຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ ກໃ ່ຽຎັຌຎະຽຑຈຈູຈ຃ທາຓປບໄ ຌຊາໄ ຌບໄ ງກທໃ າກ່

ຽຎັຌຎະຽຑຈ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ ນົື ຑ຅ິ າຖະຌາແຈ຅ໄ າກຖກັ ຘະຌະຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃ຊື າໄ ຽຎັຌກາຌຘະນົາງ຿ຓຽຖກຸຌ

ເນງໃ ບບກຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌຌບໄ ງໂຘໃ ທຌນາົ ງຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ຾ຉໃ ຊາໄ ຽຎັຌກາຌປໃ ທຓຑະຖຄັ ຄາຌຌບໄ ງໂ
ຽກຈີ ຽຎັຌ຿ຓຽຖກຸຌເນໃ ງ ນົື ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽຏາ຺ ແໝຘໄ ໃ ທຌນົາງຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌຽຆໃ ຌັ :

2NH3 (g) + 92 kJ  N2 (g) + 3H2 (g) ຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ

C2H4 (g)  C2H2 (g) + H2( g) ຈູຈຑະຖຄັ ຄາຌ

H2 (g) + I2 (g)  2HI (g) ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ

2C2H2 (g) + 5O2 (g)  4CO2(g) + 2H2O (g) ຃າງຑະຖຄັ ຄາຌ

 ກາຌ຃າ່ ຌທຌຑະຖຄັ ຄາຌກຍັ ຎະຉກິ ຖິ ງິ າຽ຃ຓີ
ຉທ຺ ດໃ າຄ 1: ຅ໃ ຄ຺ ຃າຌທຌຑະຖຄັ ຄາຌ຃ທາຓປບໄ ຌເຌກາຌຽກຈີ HCl ຅າກຎະຉກິ ຖິ ງິ າ:

H - H (g) + Cl - Cl (g)  2 H - Cl (g)
ກາ່ ຌຈ຺ ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ *D(H - H) = 436 kJ/mol

D(Cl - Cl) = 242 kJ/mol
D(H - Cl) = 431 kJ/mol
ທ຋ີ ຾ີ ກ:ໄ ຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຘີ ະນາົ ງຓີ (H - H) 1 ຿ຓຖ

(Cl - Cl) 1 ຿ຓຖ
ຑະຖຄັ ຋ໃ ເີ ຆຘໄ ະນົາງຑຌັ ຋ະ຋ຄັ ໝຈ຺ = D(H - H) + D(Cl - Cl)

= 436 + 242 kJ = 678 kJ
ຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຓີ ( H - Cl ) 2 ຿ຓຖ
ຑະຖຄັ ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກກາຌຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະ຋ຄັ ໝຈ຺ = 2 D(H - Cl)

= 2 (431) kJ = 862 kJ

ຑະຖຄັ ຄາຌ຃ທາຓປບໄ ຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ = (678) - (862) = -184 kJ

ຑະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌຽກ຋ີ າຈເໝໃ ຃ຈິ ຽຎັຌ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌຉໃ ຿່ ຓຖຂບຄ຋າຈເໝໃ ຋ໃ ຽີ ກຈີ

HCl 2 ຿ຓຖ ຑະຖຄັ ຄາຌ຃ທາຓປບໄ ຌ = -184 kJ

HCl 1 ຿ຓຖ ຑະຖຄັ ຄາຌ຃ທາຓປບໄ ຌ = -184 x 1 kJ
2

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 134

ຑະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌຽກຈີ HCl = -92 kJ
ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃າງ຃ທາຓປບໄ ຌ

(* D = Dissociation energy ນົື Bond energy ຃ື ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ)
ເຌກາຌ຃່າຌທຌຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າບາຈເຆຘໄ ູຈຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

 = ຑະຖຄັ ຄາຌຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ ( Heat of reaction)

  (຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ )=ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ຄັ ໝຈ຺ ຋ໃ ຃ີ າງບບກຓາ຅າກກາຌຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະຂບຄ຋າຈຏະຖຈິ ຉະຑຌັ .

  (຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ ) = ຑະຖຄັ ຄາຌ຋ຄັ ໝຈ຺ ຋ໃ ຘີ ະນາົ ງຑຌັ ຋ະຂບຄ຋າຈຉຄັໄ ຉຌ຺ໄ

ຉທ຺ ດໃ າຄ 2: ຅ໃ ຄ຺ ຎະຓທຌ຃ໃ າຑະຖຄັ ຄາຌ຃ທາຓປບໄ ຌ຋ໃ ຎີ ໃ ຼຌ຾ຎຄເຌກາຌຽກຈີ ແປຈຕາຆຌີ (N2H4)

ກ່າຌຈ຺ ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ D(N  N) = 945 kJ/mol

D(H - H) = 436 kJ/mol

D(N - N) = 163 kJ/mol

D(N - H) = 391 kJ/mol

ຘຓ຺ ຏຌ຺ ຂບຄຎະຉກິ ຖິ ງິ າ຃:ື

N N (g) + 2(H - H) (g) H N-N H (g)
H H

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ

ຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຘີ ະນາົ ງຓີ (N  N) 1 ຿ຓຖ , (H - H) 2 ຿ຓຖ

ຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຘີ າໄ ຄຓີ (N - N) 1 ຿ຓຖ , (N - H) 4 ຿ຓຖ

 = [D(N  N) + 2 D(H - H)] - [D(N - N) + 4 D(N - H)]

= [ 945 + 2(436) ] - [ 163 + 4(391)] = +90 kJ

ຉທ຺ ດໃ າຄ 3: ຅ໃ ຄ຺ ຃າຌທຌນາຑະຖຄັ ຄາຌເຌກາຌຽກຈີ ບະຽຆຉຖີ ຌີ H - C  C - H

ຘຓ຺ ຏຓ຺ ເຌກາຌຽກຈີ ບະຽຆຉຖີ ຌີ ຅າກ຋າຈ຃:ື

2 C (຾ກຕແຒຉ)໇ + H - H (g)  H - C  C - H (g)

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 135

ກາ່ ຌຈ຺ ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

D(H -H) = 436 kJ/mol D(C - H) = 413 kJ/mol

D(C  C ) = 839 kJ/mol ຾ຖະ ຑະຖຄັ ຄາຌກາຌຖະຽຍຈີ ຂບຄ຾ກຕແຒຉ຃໇ :ື

C (຾ກຕແຒຉ)໇  C (g) ;  ກາຌຖະຽຍຈີ = +717 kJ/mol

ທ຋ິ ຾ີ ກ:ໄ ຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຘີ ະນາົ ງຓີ C (຾ກຕແຒຉ)໇ ຅າກ຋າຈ຾ຂຄກາງຽຎັຌກາຘ 2 ຿ຓຖ, (H -H) 1 ຿ຓຖ

ຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຘີ າໄ ຄຓີ (C -H) 2 ຿ຓຖ , (C  C) 1 ຿ຓຖ

 = [2 C (຾ກຕແຒຉ)໇ + D(H - H)] - [2D(C -H) + D(C  C)]

= [ 2(717) + 436] - [2(413) +839] = +205 kJ

4.2 ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ
຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ (Bond lengths) ຃:ື ແຖງະ຋າຄຖະນທໃ າຄຌທິ ຽ຃ົງຂບຄບະຉບຓ຃ໃ ູໜໃ ຄື ຋ໃ ຓີ ີ

ຑຌັ ຋ະຉໃ ່ກຌັ ຽຌໃ ບື ຄ຅າກຑະຖຄັ ຄາຌ຋ໃ ເີ ຆເໄ ຌກາຌຘະນົາງຑຌັ ຋ະຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ເຌຘາຌຉໃ າຄໂເຆຍໄ ໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ
ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຃ທາຓງາທຂບຄຑຌັ ຋ະຉໃ າຄກຌັ ຾ຉໃ ດໃ າຄເຈກ່ຉາຓ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຂບຄ຃ໃ ູບະຉບຓ຋ໃ ຘີ າໄ ຄຑຌັ ຋ະ
ຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ເຌຘາຌຎະກບຍຉໃ າຄຆະຌຈິ ກຌັ ຅ະຓ຃ີ ໃ າເກຖໄ ຃ຼຄກຌັ ຽຑໃ ບື ຃ທາຓຘະຈທກ ຾ຖະ ຄໃ າງຉໃ ່ກາຌ຅ຈ຺
຅າ່ ຽຎັຌຘະຽຖໃ ງ (Average bond lengths) ຽຆໃ ຌັ :

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຂບຄ H - H 74 pm

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຂບຄ C - O 143 pm

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຂບຄ C = O 122 pm
ຉາຉະຖາຄ 3: ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຘະຽຖໃ ງຖະນທໃ າຄບາຉບຓ຃ໃ ູຉໃ າຄໂ

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ (pm)

຅ຸ 4 A ຅ຸ 5 A ຅ຸ 6 A ຅ຸ 7 A

C - H 108 N-H 101 O-H 97 H-H 74
C - C 154 N-N 146 O-O 148 H-F 92
C - N 147 N-O 136 O-F 130 H - Cl 128
C - O 143 N-F 134 O - Cl 165 H - Br 141
C - F 141 N - Cl 169 O-I 199 H-I 160
C - Cl 177 N - Br 184
C - Br 194
C - I 210 S-H 134 F - F 142
C - S 182 S-F 158
S - Cl 203 Cl - F 163

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 136

S - Br 218 Cl - Cl 199

Si - H 145 S - S 143

Si - Si 234 Br - F 178

Si - C 194 Br - Cl 213

Si - O 183 Br - Br 228

C = C 134 N=N 125 O = O 121 I - Cl 232
110 I - Br 247
C  C 120 N N

C = N 130 S=O 144 I-I 267
S=S 189
C  N 116

C = O 122 * 1 pm = 10-12 m

C  O 113

 ຖກັ ຘະຌະຘາ່ ຃ຌັ ຂບຄ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ

1. ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະເຆນໄ ທ຺ ໜໃ ທງທຈັ ຽຎັຌ pm ນົື 0A ຿ຈງ 1 0A = 10-10 m , 1 pm = 10-12 m
2. ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຂບຄບາຉບຓ຃ໃ ູໜໃ ືຄໂ຅ະນົາງ ນົື ຌບໄ ງຂຶຌໄ ດໃ ູກັຍຆະຌຈິ ຂບຄຑະຖຄັ ຄາຌ ຾ຖະ

ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ.

3. ເຌ຃ໃ ບູ າຉບຓຂບຄ຋າຈ຋ໃ ຃ີ ກື ຌັ ຘາຓາຈຽກຈີ ຑຌັ ຋ະແຈນໄ ົາງກທໃ າ 1 ຆະຌຈິ ຑຌັ ຋ະ຾ຉໃ ຖະຆະຌຈິ ຅ະຓີ

຃ທາຓງາທຂບຄຑຌັ ຋ະຍໃ ຽ່ ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຃:ື ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທ>ຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ>ຑຌັ ຋ະຘາຓຽຆໃ ຌັ :

C-C > C=C > C  C N-O > N=O > N  O

154 pm > 134 pm > 120 pm 136 pm > 115 pm > 108 pm

4. ເຌ຃ໃ ູບາຉບຓຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຓ຃ີ ທາຓຘ່າຑຌັ ກຍັ ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ຃:ື

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ ຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທ > ຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ > ຑຌັ ຋ະຘາຓ

ຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທ > ຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ > ຑຌັ ຋ະຘາຓ

ຽຆໃ ຌັ : ຆະຌຈິ ຑຌັ ຋ະ C - C C=C CC

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ 154 pm 134 pm 120 pm

ຑະຖຄັ ຄາຌຑຌັ ຋ະ 348 kJ/mol 614 kJ/mol 839 kJ/mol

5.ເຌບະຉບຓ຃ໃ ູ຋ໃ ຽີ ກຈີ ຅າກ຋າຈໜໃ ຄື ຘາໄ ຄຑຌັ ຋ະກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ໂ຋ໃ ຓີ ຂີ ະໜາຈບະຉບຓຉໃ າຄກຌັ ຃ທາຓງາທ

ຂບຄຑຌັ ຋ະຓ຃ີ ທາຓຘ່າຑຌັ ກຌັ ກຍັ ຂະໜາຈຂບຄບະຉບຓ຃:ື ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຉາຓຂະໜາຈ
ບະຉບຓ຋ໃ ເີ ນໃ ງຂຌືໄ ຋າຈເຌ຅ຸ 4A, 5A ຾ຖະ 6A ຈໃ ຄັ ປູຍ:

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 137

຅ຸ 4A ຅ຸ 5A ຅ຸ 6A

CN O

Si P S

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ , ກາຌຎຼຍ຋ຼຍ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຖະນທໃ າຄ C ກຍັ ຋າຈບໃ ຌື ໂຽຎັຌຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະເຌ C-N < C-C < C -P

147 pm 154 pm 184 pm
( ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຽຑໃ ຓີ ຂຌືໄ ຅າກຆາໄ ງແຎນາຂທາ) 

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະເຌ N=O < C = O

115 pm 122 pm

຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະເຌ CN < CC

116 pm 120 pm

6. ຎະ຿ນງຈກາຌຘກື ຘາ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຽປຈັ ເນປໄ ູຂໄ ່ຓໄ ູຌກໃ ຼທກຍັ ກາຌຖທຓຉທ຺ ຂບຄບະຉບຓຈທໄ ງ

ຑຌັ ຋ະ຿຃ບຈ່ ຽີ ຌຈ຿຃ຽຽຖຌ ຽຆໃ ຄີ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຿຃ຽທຽຖຌຆະຌຈິ ໜໃ ຄື ຾ຖະ ປູຂໄ ່ຓໄ ູຌກໃ ຼທກຍັ ຎາກຈ຺ ກາຌຽປ

຿ຆ຾ຌຌຆ໇ NN

NN

HC N H-C N

 ຽຖໃ ບື ຄ຾ຌທ຃ຈິ ກໃ ຼທກຍັ ຽຕ຿ຆ຾ຌຌຆ໇
຾ຌທ຃ຈິ ກໃ ຼທກຍັ ຽຕ຿ຆ຾ຌຌຆ໇ (Resonance) ຃:ື ຎະກຈ຺ ກາຌດໃ າຄ຋ໃ ຽີ ກຈີ ກຍັ ຘາຌຍາຄຆະຌຈິ ຋ໃ ຍີ ໃ ່

ຘາຓາຈ຅ະຂຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ຾຋ຌ ແຈຑໄ ຼຄຘູຈຈຼທຉາຓຖກັ ະຌະ຋ໃ ຽີ ຎັຌ຅ຄິ . ຅ໃ ຄຶ ຂຼຌດໃ ູເຌປູຍ຋ໃ ປີ ຼກທໃ າ: ຽຕ

຿ຆ຾ຌຌຆ໇ (Resonance) ນກົື ຍັ ຽຕ຿ຆ຾ຌຌຆແ໇ ປຍຕຈິ (Resonance hybrid)

ຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ SO2 ຂຼຌຘູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄຉາຓກຈ຺ ບບກຽຉຈ຅ະຑຍ຺ ທໃ າ SO2 ຓຑີ ຌັ ຋ະ S ກຍັ O ຽຎັຌ
ຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ 1 ຑຌັ ຋ະ ຾ຖະ ຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທ 1 ຑຌັ ຋ະ ຈໃ ຄັ ຌ:ີໄ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 138

SO2 ຓຘີ ູຈ຿຃ຄຘາໄ ຄ 2 ຾ຍຍ ຆໃ ຄຶ ຾ຉໃ ຖະ຾ຍຍຽນຌັ ແຈທໄ ໃ າ ຌທິ ຽ຃ຕງຂບຄບາຉບຓດໃ ູເຌຉາ຾ໜໃ ຄ຃ກື ຌັ ,
ຉໃ າຄກຌັ ຋ໃ ີກາຌ຅ຈັ ຽທຽຖຌບຽີ ຖກັ ຉບຌປບຍຌທິ ຽ຃ຕງ ຾ຖະ ຅າກຏຌ຺ ກາຌ຋ຈ຺ ຖບຄຑຍ຺ ທໃ າ ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ
ຖະນທໃ າຄ S ກຍັ O ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ 143 pm ຽ຋ໃ າ຺ ກຍັ ຋ຄັ ຘບຄຑຌັ ຋ະ ຽຆໃ ຄິ ຽຎັຌຑຌັ ຋ະ຋ໃ ຓີ ຖີ ກັ ຘະຌະ ຽໝບື ຌກຌັ ຃ື
ຽຎັຌຑຌັ ຋ະຆະຌຈິ ຈຼທກຌັ ຘະ຾ຈຄທໃ າ຿຃ຄຘາໄ ຄຂບຄ SO2 ຋ຄັ ຘບຄ຾ຍຍຍໃ ່ຊກື ຉບໄ ຄ ຾ຉໃ ຂຼຌຽຆໃ ຌັ ຌກີໄ ໃ ່ຽຑໃ ບື ຂຼຌ
ເນຽໄ ຎັຌແຎຉາຓກຈ຺ ຂບຄບບກຽຉຈຽ຋ໃ າ຺ ຌຌັໄ . ຘໃ ທຌນົາງຌງິ ຓ຺ ຂຼຌຘູຈ຾ຍຍ ຽຕ຿ຆ຾ຌຌຆ໇

຅າກກາຌຘກື ຘາ຃ທາຓງາທຑຌັ ຋ະຂບຄ S ກຍັ O ເຌ SO2 ຑຍ຺ ທໃ າຓ຃ີ ໃ າດໃ ູຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະ຃ໃ ູ ຾ຖະ
ຑຌັ ຋ະຈໃ ຼທຂບຄ S ກຍັ O ບາເຘຂ່ຓໄ ູຌຽຍບືໄ ຄຉຌ຺ໄ ບະ຋ຍິ າງແຈທໄ ໃ າ: S 1 ບາຉບຓ ກຍັ O 2 ບາຉບຓ ເຆຽໄ ບຽຖກັ
ຉບຌປໃ ທຓກຌັ 3 ຃ໃ ູ ຽຍໃ ຄິ ຽໝບື ຌທໃ າ S ກຍັ O ຾ຉໃ ຖະບາຉບຓ຅ະເຆຽໄ ບຽຖກັ ຉບຌຘະຽຖໃ ງປໃ ທຓກຌັ 1 1/2 ຃ໃ ູ ຃ື
຅າ່ ຌທຌບຽີ ຖກັ ຉບຌ຋ໃ ປີ ໃ ທຓຑຌັ ຋ະ຋ຄັ 3 ຃ໃ ູ ຓດີ ໃ ູ 2 ຃ໃ ູ ຋ໃ ດີ ໃ ູຖະນທໃ າຄບາຉບຓຂບຄ S ກຍັ ບາຉບຓຂບຄ O ຋ຄັ
ຘບຄ, ຘໃ ທຌ຋ໃ ຽີ ນົບື ບກີ 1 ຃ໃ ູ ຅ະຽ຃ໃ ບື ຌ຋ໃ ແີ ຎຓາຖະນທໃ າຄບາຉບຓຂບຄ S ກຍັ ບາຉບຓຂບຄ O ຋ຄັ ຘບຄຽຎັຌຏຌ຺
ເນ຃ໄ ທາຓງາທຑຌັ ຋ະ຋ຄັ ຘບຄຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ .

ຉທ຺ ດໃ າຄ: ຋າຈຍາຄດໃ າຄ຋ໃ ຓີ ຿ີ ຃ຄຘາໄ ຄຽຎັຌ຾ຍຍຽຕ຿ຆ຾ຌຌຆ໇
 ແຌ຿ຉຽ຅ຌແຈບບກແຆຈ໇ (NO2)

 ແຌຽຉຕຈແບບບຌ (NO3- )

4.3 ຓຓູ ຑຌັ ຋ະ Page 139
4.2 ຓຓູ ຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຿຃ຽທຽຖຌ

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC

ຓຓູ ຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຿຃ຽທຽຖຌ ຿ຈງ຋ໃ ທ຺ ແຎຂຌືໄ ດໃ ູກຍັ ຅າຌທທຌບຽີ ຖກັ ຃ໃ ຿ູ ຈຈຈໃ ຼທ
ປບຍບາຉບຓກາຄຽຎັຌຽກຌ ຌບກ຅າກຌຌັໄ ງຄັ ຂຌືໄ ກຍັ ປູຍປໃ າຄ຿ຓຽຖກຸຌ ຅າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະປບຍບາຉບຓ

ກາຄເຌ຿ຓຽຖກຸຌ ຅າ່ ຌທຌບຽີ ຖກຉບຌ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະ ຾ຖະ ຃ໃ າບຽີ ຖກັ ຿ຉຕຽຌກາຉທິ ຉິ ຂີ ບຄ຋າຈ

 ນກົັ ກາຌຑ຅ິ າຖະຌາຓຓູ ຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະຂບຄ຿ຓຽຖກຸຌ຿຃ຽທຽຖຌ
1) ຿ຓຽຖກຸຌ຿຃ຽທຽຖຌເຈໂ ຊາໄ ບາຉບຓກາຄຓບີ ີຽຖກັ ຉບຌ຃ໃ ຿ູ ຈຈຈໃ ຼທຍໃ ່ຽ຋ໃ າ຺ ກຌັ ຿ຓຽຖກຸຌເຈບາ
ຉບຓກາຄຓບີ ຽີ ຖກັ ຉບຌ຃ໃ ຿ູ ຈຈຈໃ ຼທນາົ ງ ຅ະງູກໄ ຌັ ນົາງຽປຈັ ເນຓໄ ູຓຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະ຾຃ຍ ຽຆໃ ຌັ :

H2O H 10O4.5 H NH3 1N07 H
HH
O ບາຉບຓກາຄເຌຌາ່ ໄ (H2O) ຓບີ ຽີ ຖກັ ຉບຌ຃ໃ ຿ູ ຈຈຈໃ ຼທນົາງກທໃ າ
S ບາຉບຓກາຄເຌ SO2

ຈໃ ຄັ ຌຌັໄ ຓູຓຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະເຌ H2O ຾຃ຍກທໃ າ ຓູຓຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະເຌ SO2.

2) ຿ຓຽຖກຸຌ຿຃ຽທຽຖຌເຈໂ ຊາໄ ບາຉບຓກາຄຍໃ ຓ່ ບີ ຽີ ຖກັ ຉບຌ ຓ຾ີ ຉໃ ບຽີ ຖກັ ຉບຌ຃ໃ ູປໃ ທຓຑຌັ ຋ະປບຍບາ

ຉບຓກາຄ ຓູຓຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະຂຌືໄ ກຍັ ຅າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະປບຍບາຉບຓກາຄ, ຃ື ຿ຓຽຖກຸຌເຈຓີ
຅າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະນົາງ ຓຓູ ຅ະ຾຃ຍກທໃ າ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຓີ ຅ີ າ່ ຌທຌຑຌັ ຋ະຌບໄ ງ ຽຆໃ ຌັ :

BeCl2 Cl 1B8e0 Cl BCl3 Cl
B120

Cl Cl Cl

CCl4 C109.5 Cl SF6 F
Cl F F
Cl 90 S

FF

F

຿ຓຽຖກຸຌຂບຄຘາຌ຋ໃ ຓີ ບີ ຽີ ຖກັ ຉບຌ຃ໃ ຿ູ ຈຈຈໃ ຼທປບຍບາຉບຓກາຄ ຖຼຄຖາ່ ຈຍັ ຅າ່ ຌທຌ

ຑຌັ ຋ະປບຍບາຉບຓກາຄ຅າກນາົ ງແຎນາຌບໄ ງ຃:ື SF6 > CCl4 > BCl3 > BeCl2. <

ຖຼຄຖ່າຈຍັ ຓູຓຖະນທໃ າຄຑຌັ ຋ະຌບໄ ງແຎນານົາງ ຃:ື SF6 < CCl4 < BCl3
BeCl2. ໜໃ ຄຶ ຿ຓຽຖກຸຌ຋ໃ ຓີ ຓີ ປີ ູຍປໃ າຄຽຎັຌຑຖີ ະຓຈິ ຃ໃ ຊູ າຌຘາຓນໃ ຼົ ຓ ຽຆໃ ຌັ : PCl5

ຖຈັ ຌາຑບຌ ຽ຃ຓ຋ີ ໃ ທ຺ ແຎ PTTC Page 140