มาตรฐานการขนส่งสินค้าอันตรายทางรถไฟ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 98

2.1.3.6 ตองใชบัญชีรายชื่อแบบกลุมที่จําเพาะท่ีสุด (ดู 2.1.2.5) เชน ตองใชบัญชีรายชื่อที่ไมไดระบุไวเปนอยางอ่ืน
2.1.3.7 (n.o.s) ท่ัวไปเทานั้น หากบัญชีรายช่ือท่ัวไปหรือบัญชีรายช่ือท่ีไมไดระบุไวเปนอยางอ่ืน (n.o.s.) จําเพาะ
2.1.3.8 ไมสามารถนํามาใชได
สารละลายและสารผสมของสารออกซิไดซหรือสารท่ีมีความเสี่ยงรองของสารออกซิไดซอาจมีคุณสมบัติ
2.1.3.9 ระเบิดได ในกรณีนี้จะไมอนุญาตใหทําการขนสง หากไมเปนไปตามขอกําหนดสําหรับสินคาอันตราย
ประเภท 1
สินคาอันตรายประเภท 1 ถึง 6.2, 8 และ 9 นอกเหนือจากหมายเลข UN 3077 และ 3082 ท่ีมีคุณสมบัติ
เปนไปตามเกณฑของ 2.2.9.1.10 จะกําหนดใหเปนสินคาอันตรายที่เปนอันตรายตอสภาพแวดลอมเพ่ิมเติม
จากสินคาอันตรายประเภท 1 ถึง 6.2, 8 และ 9 ดวย สวนสารอ่ืนที่มีคุณสมบัติเปนไปตามเกณฑ
ของ 2.2.9.1.10 ใหจดั ใหม หี มายเลข UN 3077 หรือ 3082 ตามความเหมาะสม
ของเสียที่ไมตรงกับเกณฑในการจําแนกเปนสินคาอันตรายประเภท 1 ถึง 9 แตถูกครอบคลุมโดย Basel
Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their
Disposal อาจพิจารณาใหเ ปนหมายเลข UN 3077 หรอื 3082

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคาอนั ตรายทางรถไฟ

2.1.3.10 ตารางแสดงลาํ ดับชัน้ ความเปนอนั ตราย 5.1, II
Class and 4.1,II 4.1, III 4.2, II 4.2, III 4.3,I 4.3, II 4.3, III 5.1, I
packing
group

3, I SI44SOO..11LL3LL, 3IIIQQI, 4SO.1L L3IQ, I S4O.2L L3IQ, I S4O.2L L3IQ, I 4.3,I 4.3, I 4.3, I 5SO.1L, I L3I,QI I5SS5OO..11LL,, IIIL3LIQI,3Q
3, II 4SO.1L3L,IIIQ I4SSI4IIIOO..11LL L3IQ, 4S4IISIIOO..22LL L3IQ, 4SO.2L L3IQ, II 4.3,I 4.3, II 4.3, II 5SO.1L, I 3L,IQI
L3IQ, L3IQ, 4ISIIO.2L L3IQ, 4.3,I
3, III 4.3, II 4.3, III S5O.1L, I L3I,QI SOL LIQ
5.1, II 3,
II
4.1, II 4.2, II 4.2, II 4.3,I 4.3, II 4.3, II 5.1, I 4.1, II

4.1, III 4.2, II 4.2, III 4.3,I 4.3, II 4.3, III 5.1, I 4.1, II

4.2, II 44..33,,II 4.3, II 4.3, II 5.1, I 4.2, II
4.3, II 4.3, III 5.1, I
4.2, III 5.1, II
5.1, I
4.3, I 4.3, I
4.3, II 5.1, I 4.3, II
4.3, III 5.1, II
5.1, I 5.1, I
5.1, II
5.1, III
6.1, I DERMAL

6.1, I ORAL

หนา 99

5.1, III 6.1, I 6.1, 6.1, II 6.1, III 8I, 8, II 8III, 9
DERM I
AL ORA 3, I 3, I 3, I 3, I 3, I
L 3, II 8, I 3, II 3, II 3, II
3Q, S5IS5OO..11LL,, IIILIQ3L,I3QI,I 3, I 3, I 3, I
QII 3, I 3, I 3, II

Q SOL LIQ 6.1, I 6.1, I 6.1, II 3, III a 8, I 8, II 3, III 3, III
, 5.1, III 3,
6.1, I 66S4O...111L,,, IIII LIQII 444ISSIIIIOO...211LL,,, IIIIIIILL6IIQQ.61.,1, 8, I ILS8IOI,Q8IL,I 4II.1, S4O.1L, II L8I,QII 4.1, II
III 6.1, I 4.2, II 8, I S4O.1L, III L8IQ, III 4.1, III
4.1, II 6.1, I 6.1, I 8, I
4.1, III 6.1, I 4.2, II 4.2, II 4.2, II
4.2, II 6.1, I

4.2, III 6.1, I 6.1, I 6.1, II 4.2, III 8, I 8, II 4.2, III 4.2, III

4.3, I 6.1, I 4.3, I 4.3, I 4.3, I 4.3, I 4.3, I 4.3, I 4.3, I

4.3, II 6.1, I 4.3, I 4.3, II 4.3, II 8, I 4.3, II 4.3, II 4.3, II

4.3, III 6.1, I 6.1, I 6.1, II 4.3, III 8, I 8, II 4.3, III 4.3, III

5.1, I 5.1, I 5.1, I 5.1, I 5.1, I 5.1, I 5.1, I 5.1, I

6.1, I 5.1, I 5.1, II 5.1, II 8, I 5.1, II 5.1, II 5.1, II

6.1, I 6.1, I 6.1, II 5.1, III 8, I 8, II 5.1, III 5.1, III

SS66OO..11LL,, II 8LL8,IIQ,QI I 6.1, I 6.1, I 6.1, I
6.1, I 6.1, I 6.1, I

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคา อนั ตรายทางรถไฟ

6.1, II INHAL
6.1, II DERMAL

6.1, II ORAL SOL = สารและสารผสม
LIQ = สาร สารผสม แ
6.1, III DERMAL = เปนพษิ โดยการด
8, I ORAL = ความเปน พิษโด
8, II INHAL = ความเปน พษิ โด
8, III a สินคาอันตรายประเภท 6.1 สารกาํ

หนา 100 S6O.1L, I L8I,QI 6.1, II 6.1, II 6.1, II
6SO.1L, I L8I,QI SI8SL6I6IIOIO.,.Q11ILLI,, 6.1, II 6.1, II
มทเ่ี ปน ของแขง็ 8.1 II 8, II
และสารละลายที่เปน ของเหลว 8, I ILI IQ8, 6.1, 6.1, II
ดดู ซมึ ทางผิวหนงั 8, III
ดยการกลนื กิน 6.1, III
ดยการสดู ดม 8, I
าจดศตั รูพืชและสตว 8, II
8, III

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 101

หมายเหตุ 1 : ตัวอยางอธิบายการใชตาราง
การจาํ แนกประเภทของสารเดี่ยว
การอธิบายของสารท่ีจะจาํ แนกประเภท
สารประกอบเคมี amine ท่ีไมไดระบุโดยช่ือ เปนไปตามเกณฑของสินคาอันตรายประเภท 3
กลุมการบรรจทุ ่ี 2 และเปน ไปตามเกณฑข องสินคา อนั ตรายประเภท 8 กลมการบรรจทุ ่ี 1
ขน้ั ตอน :
จดุ ตดั ของบรรทดั ที่ 3 II กบั คอลัมนท่ี 8 I ไดผ ลลพั ธค อื 8 I
ดงั นั้นสารประกอบเคมีนี้ตองจาํ แนกอยูใ นสนิ คาอนั ตรายประเภท 8 ดังตอ ไปน้ี
UN 2734 AMINES LIQUID, CORROSIVE, FLAMMABLE, N.O.S. หรือ UN 2743
POLYAMINES, LIQUID, CORROSIVE, FLAMMABLE, N.O.S., กลม การบรรจทุ ี่ I
การจําแนกประเภทของสารผสม
คาํ อธบิ ายของสารผสมทจ่ี ะจาํ แนกประเภท
สารผสมท่ีประกอบดว ยของเหลวไวไฟท่จี ัดอยูในสินคา อนั ตรายประเภท 3 กลมุ การบรรจุท่ี III
สารพิษท่ีจดั อยูในสนิ คาอันตรายประเภท 6.1
กลมุ การบรรจุท่ี 2 และสารกัดกรอ นทจ่ี ัดอยใู นสนิ คาอนั ตรายประเภท 8 กลมุ การบรรจุท่ี I
ข้ันตอน
จุดตดั ของบรรทดั ท่ี 3 III กบั คอลมั นท ี่ 6.1 II ไดผลลัพธค ือ 6.1 II
จดุ ตดั ของบรรทดั ท่ี 6.1 II กับคอลมั นท ี่ 8 I ไดผ ลลัพธคอื 8 I LIQ
สารผสมน้ใี หจ ัดอยูในสินคา อันตรายประเภท 8 ดังตอไปนี้ : UN 2922 CORROSIVE LIQUID,
TOXIC, N.O.S. กลุม การบรรจุท่ี I

หมายเหตุ 2 : ตัวอยางสําหรับการจําแนกประเภทของสารผสมและสารละลายภายใตประเภท
สนิ คาอนั ตรายและกลุมการบรรจุ
สารละลายฟนอล (phenol) ของสินคาอันตรายประเภท 6.1 (II) ท่ีอยูในนํ้ามัน

เบนซินของสินคาอันตรายประเภท 3 (II) ตองจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 3 (II) สารละลายนี้
ใหจัดอยูในสินคาอันตรายภายใต UN 1992 FLAMMABLE LIQUID, TOXIC, N.O.S., ของสินคา
อันตรายประเภท 3 (II) ตามความเปน พิษของฟนอล

สารผสมของโซเดียมอาซีเนท (sodium arsenate) ท่ีเปนของแข็งในสินคาอันตราย
ประเภท 6.1 (II) และโซเดียมไฮดรอกไซด (sodium hydroxide) ของสินคาอันตรายประเภท 8
(II) ใหจัดประเภทอยูภายใต UN 3290 TOXIC SOLID, CORROSIVE, INORGANIC, N.O.S.
ในสินคา อันตรายประเภท 6.1 (II)

สารละลายของน้ํามันดิบหรือแนฟทาลีนกลั่น (refined naphthalene) ของ
สินคาอันตรายประเภท 4.1 (III) ในน้ํามันเชื้อเพลิง ที่เปนสินคาอันตรายประเภท 3 ใหจัด

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 102

2.1.4 ประเภทอยูภายใต UN 3295 HYDROCARBONS, LIQUID, N.O.S. ในสินคาอันตราย
2.1.4.1 ประเภท 3 (II)

2.1.4.2 สารผสมของไฮโดรคารบอน (hydrocarbons) ของสินคาอันตรายประเภท 3 (III)
และสารผสมของโพลีคลอรินเนทไบฟนีล (PCB) ของสินคาอันตรายประเภท 9 (II)
ใหจัดประเภทอยภู ายใต UN 2315 POLYCHLORINATED BIPHENYLS, LIQUID หรอื UN 3432
POLYCHLORINATED BIPHENYLS SOLID ในสินคาอันตรายประเภท 9 (II)

สารผสมของโพรพีลีนไอมีน (propyleneimine) ของสินคาอันตรายประเภท 3
และสารผสมของโพลีคลอริน เนท ไบฟน ีล (PCB) ของสินคา อันตรายประเภท 9 (II) ใหจ ัดประเภท
อยูภ ายใต UN 1921 PROPYLENEIMINE, INHIBITED ในสินคา อันตรายประเภท 3

การจําแนกประเภทของสารตวั อยาง

เมื่อทําการขนสงสารเพื่อนําไปทดสอบ โดยที่ยังไมสามารถระบุประเภทสินคาอันตรายไดแนนอน
ผูขนสงตองระบุประเภทสินคาอันตรายที่นาจะเปน ช่ือท่ีถูกตองในการขนสงและหมายเลข UN
โดยพจิ ารณาตามหลักความรูพ ื้นฐานเก่ียวกับสารดงั กลา ว และตอ งปฏิบัตติ ามขอ กาํ หนดตอ ไปน้ี
(a) เกณฑการจําแนกประเภทสนิ คาอนั ตรายตามบทท่ี 2.2 และ
(b) ขอกําหนดของบทน้ี
ตอ งใชกลมการบรรจุท่เี ขมงวดท่สี ดุ สําหรบั ชอ่ื ทถ่ี ูกตองในการขนสง ของสารนัน้
เมื่อใชขอกําหนดดังกลาว ตองเพ่ิมคําวา “สารตัวอยาง: SAMPLE” ในชื่อท่ีถูกตองในการขนสง
(เชน “FLAMMABLE LIQUID, N.O.S., SAMPLE”) ในกรณีที่ทราบช่ือที่ถูกตองในการขนสง
ท่ีแนนอนสําหรับ ตัวอยางของสารท่ีคาดวาจะตองอยูในเกณฑการจําแนกประเภทสนิ คาอันตราย
(เชน GAS SAMPLE, NON- PRESSURIZED, FLAMMABLE, UN 3167) ตองใชช่ือท่ีถูกตองใน
การขนสงนั้น เม่ือไดนําบัญชีรายช่ือที่ไมไดระบุไวเปนอยางอื่น (N.O.S.) มาใชสําหรับการขนสง
สารตัวอยาง ไมจําเปนตองใสช่ือทางเทคนิคเพ่ิมไวในช่ือที่ถูกตองในการขนสงตามที่กําหนดไวใน
ขอ กาํ หนดพิเศษ 274 ของบทท่ี 3.3
จะตองทําการขนสงตัวอยางของสารใหเปนไปตามขอกําหนดที่ใชไดกับชื่อท่ีถูกตองในการขนสง
ที่นา จะเปน โดยมเี งอ่ื นไขวา:
(a) สารนั้นไดรับการพิจารณาวาใหทําการขนสงตามสวนยอย 2.2.x.2. ของบทที่ 2.2 หรือตาม

บทท่ี 3.2
(b) สารนั้นไมเขาขายตามเกณฑของสินคาอันตรายประเภท 1 หรือไมเขาขายสารติดเชื้อ

หรือวัสดุกัมมนั ตรงั สี
(c) สารท่ีเปนไปตาม 2.2.41.1.15 หรือ 2.2.52.1.9 ถาเปนสารเกิดปฏิกิริยาไดเองหรือเปนสาร

เปอรอ อกไซดอินทรียตามลาํ ดับ
(d) ขนสงสารตวั อยา งในบรรจุภัณฑร วมโดยมีนา้ํ หนักสทุ ธิตอหบี หอ ไมเ กิน 2.5 กโิ ลกรัม

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 103

2.1.4.3 (e) ตองไมบรรจุสารตวั อยา งรวมกบั สินคา อื่น
ตัวอยางวัสดุพลังงานสําหรับการทดสอบ (Samples of energetic materials for testing
2.1.5 purposes)
2.1.6 ตัวอยางของสารอินทรียที่มีหมูฟงกชันท่ีแสดงไวในตาราง A 6.1 และ/หรือ A 6.3 ใน Appendix 6
(Screening Procedures) of the Manual of Tests and Criteria อาจดําเนินการภายใต
UN 3224 (ชนิดของแข็งท่ีปฏิกิริยาในตัวเอง C) หรือ UN 3223 (ของเหลวท่ีทําปฏิกิริยาในตัวเอง
ชนดิ C) ตามความเหมาะสมของสนิ คาอันตรายประเภท 4.1 โดยมีเงือ่ นไขวา :
(a) ตัวอยางตอ งไมมีองคป ระกอบดงั น้ี :

- วตั ถุระเบดิ
- สารท่ีแสดงผลการระเบิดในการทดสอบ
- สารประกอบท่ีออกแบบเพ่ือใหเ กดิ การระเบดิ หรือพลุไฟ หรอื
- สวนประกอบทม่ี ีสารตงั้ ตนของวัตถรุ ะเบิด
(b) สําหรับสวนผสมสารเชิงซอนหรือเกลือของสารออกซิไดซอนินทรียประเภท 5.1 กับสารอินทรีย
ความเขมขน ของสารออกซไิ ดซอ นนิ ทรีย คือ
- นอ ยกวา 15% โดยมวล หากกาํ หนดใหเ ปน กลมุ การบรรจทุ ่ี I (อันตรายสงู ) หรือ II (อนั ตราย

ปานกลาง)
- นอยกวา 30% โดยมวล หากกําหนดใหอยูในกลมุ การบรรจุที่ III (อันตรายตาํ่ )
(c) ขอ มูลที่มีอยูไมมีการจัดหมวดหมู
(d) ตัวอยางไมไดบ รรจุพรอมกับสินคา อ่ืน ๆ
(e) ตัวอยางถกู บรรจุตามคําแนะนํา P 520 และ PP 94 หรอื PP 95 ของ 4.1.4.1 ตามความเหมาะสม

การแบงประเภทส่งิ ของเปน ส่งิ ของที่มีสนิ คาอนั ตราย n.o.s.

ใหเปน ไปตาม RID หมวดท่ี 2.1.5

การจาํ แนกบรรจภุ ัณฑท ง้ิ บรรจุภณั ฑเปลา บรรจภุ ณั ฑไ มไ ดทาํ ความสะอาด

บรรจุภัณฑที่ไมสะอาด บรรจุภัณฑขนาดใหญหรือ บรรจุภัณฑ IBC หรือช้ินสวนดังกลาวที่ขนสง
เพ่ือการกําจัด การรีไซเคิล หรือการนําวัสดุกลับมาใชใหม นอกเหนือจากการปรับสภาพ
การซอมแซม การบํารุงรักษาตามปกติ การผลิตซ้ํา หรือการนํากลับมาใชใหม อาจกําหนดให
เปนประเภท UN 3509

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 104

บทที่ 2.2
ขอกําหนดเฉพาะสาํ หรบั ประเภทของสินคา อนั ตราย

2.2.1 สินคา อันตรายประเภท 1 สารและสง่ิ ของระเบิด

2.2.1.1 เกณฑ
2.2.1.1.1 หัวขอของสนิ คา อนั ตรายประเภท 1 ครอบคลมุ ถึง

(a) สารระเบิด : สารที่เปนของแข็งหรือของเหลว (หรือสวนผสมของสาร) โดยทางปฏิกิริยาทางเคมี
สามารถผลิตกาซ ณ ที่อุณหภูมิและความดัน และดวยความเร็วที่กอใหเกิดความเสียหาย
ตอ ส่งิ รอบขา ง
สารประเภทดอกไมเพลิง : สารหรอื สวนผสมของสารท่ีไดออกแบบมาเพื่อใหเกิดผลโดยความรอน
แสงสวาง เสียง กาซ หรือ ควัน หรือการผสมผสานกันของส่ิงตาง ๆ เหลาน้ี อันจะเปนผลของ
การยดื การระเบิดดว ยตัวเอง ดวยการคายความรอนโดยอาศัยปฏิกริ ยิ าทางเคมี
หมายเหตุ 1 : สารท่ีไมไดระเบิดดวยตนเอง แตอาจจะอยูในรูปของระเบิดที่มีสวนผสม
ของกา ซ ไอ หรือ ละออง ไมจัดเปนสินคาอนั ตรายประเภท 1
หมายเหตุ 2 : สารตอไปนี้ไมรวมอยูในสินคาอันตรายประเภท 1: นํ้า หรือแอลกอฮอลแชสาร
ระเบิดเปยก ซ่ึงมีสวนผสมของน้ําหรือแอลกอฮอลมากเกินกวาขีดจํากัดท่ี
กําหนดไว หรอื สิง่ ของท่ีมสี ว นผสมของ พลาสติก ซึง่ สารระเบิดเหลานี้จัดอยใน
สนิ คาอันตรายประเภท 3 หรอื สนิ คา อนั ตรายประเภท 4.1 และ สารระเบิดซึ่ง
มคี วามเปนอันตรายหลักจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 5.2

(b) สิ่งของระเบิด: สิ่งของท่ีประกอบดวยสารระเบิดหน่ึงชนิดหรือมากกวา หรือสารประเภท
ดอกไมเ พลิง
หมายเหตุ : ส่ิงประดิษฐท่ีประกอบดวยระเบิดหรือสารประเภทดอกไมเพลิงท่ีมีปริมาณ
เลก็ นอย หรือมีลกั ษณะที่ทําใหการจุดระเบิดหรือจดุ ปะทุในขณะขนสง โดยไมได
เจตนาหรอื โดยอุบัตเิ หตุ ไมกอใหเ กิดผลกระทบภายนอกตออุปกรณ โดยการยิง
เกิดไฟลุก ควนั ความรอ น หรอื เสียงดงั ไมจ ัดอยูใ นสินคา อนั ตรายประเภท 1

(c) สารและส่ิงของที่ไมไดกลาวไวขางตนซ่ึงผลิตขึ้นเพ่ือใหเกิดการแสดงผลโดยการระเบิด
หรือลกั ษณะปรากฏแบบดอกไมเพลิง

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 105

2.2.1.1.2 สารหรือสิ่งของใดที่มีหรือสงสัยวาจะมีคุณสมบัติในการระเบิด ตองพิจารณาจัดใหเปนสินคา
อันตรายประเภท 1 ตามผลของการทดสอบ ข้ันตอนและเกณฑที่ไดกําหนดในภาคท่ี 1 ของคูมือ
และเกณฑการทดสอบสารหรือส่ิงของท่ีไดจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 1 จะสามารถทํา
การขนสงไดตอเม่ือมีการกําหนดชื่อหรือ บัญชีรายช่ือที่ไมไดระบุอยางอ่ืนไว (n.o.s) ในตาราง A
ของบทที่ 3.2 และเปน ไปตามเกณฑข องคูมือและเกณฑก ารทดสอบ

2.2.1.1.3 สารและสิ่งของในสินคาอันตรายประเภท 1 ตองมีการกําหนดหมายเลข UN และช่ือหรือบัญชี
รายชื่อท่ีไมได ระบุไวเปนอยางอื่น (n.o.s) ในตาราง A ของบทท่ี 3.2 การแปลความหมายช่ือ
ของสารและสิ่งของในตาราง A ของบทที่ 3.2 ตอ งอางองิ ถงึ คาํ อภธิ านศัพทใน 2.2.1.4
ตัวอยางของสารหรือสิ่งของระเบิดใหมหรือท่ีมีอยเดิมที่ทําการขนสง เพ่ือจุดมุงหมายในการ
ทดสอบ การจัดประเภท การคนควาวิจัย และการพัฒนา ดานการพัฒนาระบบควบคุมคุณภาพ หรือ
เพ่ือเปนตัวอยางทางการคานอกเหนือจากวัตถุระเบิดท่ีเปนเช้ือปะทุ อาจกําหนดใหใชหมายเลข UN
0190 SAMPLES, EXPLOSIVE
การกําหนดสารหรือส่ิงของระเบดิ ที่ไมไดร ะบุโดยชอ่ื ตามท่ีปรากฏในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ใหอ ยู
ในบัญชีรายชื่อท่ีไมไดระบุอยางอื่นไว (n.o.s) ของสินคาอันตรายประเภท 1 หรือหมายเลข UN 0190
SAMPLES, EXPLOSIVE รวมท้ัง การกําหนดสารบางชนิดท่ีการขนสงจะตองไดรับอนุญาตเปนพิเศษ
จากหนวยงานที่มีอํานาจหนาที่ท่ีเปนไปตามขอกําหนดพิเศษ ท่ีอางถึงในคอลัมนที่ (6) ของตาราง A
ของบทที่ 3.2 ตองกระทําโดยหนวยงานที่มีอํานาจหนาที่ของประเทศตนทางการขนสง หนวยงานที่มี
อํานาจหนาที่ตองใหการเห็นชอบเปนลายลักษณอักษรเก่ียวกับเงื่อนไขในการขนสงสารหรือสิ่งของ
ดังกลาว ถาประเทศตนทางการขนสงมิไดเปนประเทศคูสัญญา จะตองไดรับการยอมรับจากผูท่ีมี
อํานาจหนาทขี่ องประเทศคูสญั ญาประเทศแรกทสี่ ินคาขนสงไปถึง

2.2.1.1.4 สารหรือส่ิงของของสินคาอันตรายประเภท 1 ตองมีการจัดใหอยูในประเภทยอยท่ีเปนตาม 2.2.1.1.5
และเปนไปตามกลุมที่เขากันไดตาม 2.2.1.1.6 ประเภทยอยจะตองเปนไปตามพื้นฐานของผลทดสอบ
ที่ไดบรรยายไวในหัวขอ 2.3.0 และ 2.3.1 โดยใชคําจํากัดความใน 2.2.1.1.5 ความเขากันไดของกลุม
ตองเปนไปตามคําจํากัดความใน 2.2.1.1.6 รหัสการจําแนกประเภทตองประกอบดวยหมายเลข
ประเภทยอย และตวั อักษรของกลุมท่ีเขากันได

2.2.1.1.5 คําจาํ กัดความของประเภทยอ ย
ประเภทยอย 1.1 สารและส่ิงของทีก่ อใหเ กิดอนั ตรายจากการระเบิดทัง้ มวล
(การระเบิดทงั้ มวล หมายถึง การระเบิดของมวลสารทัง้ หมดอยางทนั ท)ี
ประเภทยอ ย 1.2 สารและส่ิงของท่ีมีความเปนอันตรายเกิดจากการยิงชิ้นสวนแตไมเกิด
การระเบดิ ท้ังมวล
ประเภทยอย 1.3 สารและสิ่งของท่ีมีความเส่ียงในความเปนอันตรายจากการเกิดเพลิงไหม
และมีอันตรายของการระเบิดเล็กนอย และมีอันตรายเล็กนอยจากการยิง
ช้ินสว นอยา งใดอยา งหนึ่งหรือทั้งสองอยา ง แตตองไมเกิดการระเบดิ ทง้ั มวล

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 106

(a) การลุกไหมของสารและสิ่งของทําใหเกิดความรอนและการแผรังสี
ความรอนอยางมาก
(b) ท่ีเผาไหมติดตอกัน กอใหเกิดผลของการระเบิดบางเล็กนอย หรือการ
ยิงชน้ิ สว นหรือทัง้ สองอยา ง
ประเภทยอ ย 1.4 สารและส่ิงของท่ีมีความเสี่ยงเพียงเล็กนอยในการระเบิด หากมีการจุด
ระเบิดหรือปะทุในระหวางการขนสง ความเสียหายโดยสวนใหญจะอยู
เฉพาะภายในหีบหอที่หอหุมอยู และไมมีการแตกกระจายหรือการยิง
ของช้ินสวนออกไป แหลงไฟจากภายนอกจะตองไมเปนตนเหตุใหเกิด
การระเบดิ อยางทันที ของส่งิ ทีบ่ รรจอุ ยใู นหบี หอทง้ั หมด
ประเภทยอย 1.5 สารที่มีความไวต่ํามากซึ่งมีอันตรายจากการเกิดระเบิดทั้งมวลเปนไปไดต่ํา
มากจนการเกิดการปะทุหรือชวงเปลี่ยนสภาวะจากการเผาไหมไปสู
การระเบิดเปนไปไดนอยมากระหวางการขนสงในสภาวะปกติตาม
ขอกําหนดขั้นต่ําสารดังกลาวตองไมระเบิดในการทดสอบดวยไฟจาก
ภายนอก
ประเภทยอย 1.6 สิ่งของท่ีมีความไวต่ํามาก ๆ ซ่งึ ไมมอี นั ตรายจากการระเบดิ ทงั้ มวล สง่ิ ของท่ี
ประกอบดวยสารที่มีความไวในการระเบิดมาก ๆ และแทบจะไมมีโอกาส
เกิดการปะทหุ รอื การแตก กระจายโดยไมไ ดต งั้ ใจ
หมายเหตุ : ความเสี่ยงของสิ่งของในประเภทยอย 1.6 จํากัดอยเฉพาะการเกิดระเบิดของสงิ่ ของ
สิ่งเดียว
2.2.1.1.6 คําจํากัดความของกลุมทีเ่ ขากันไดของสารหรอื สิ่งของ
A สารระเบดิ ปฐมภูมิ
B ส่ิงของท่ีมีสารระเบิดปฐมภูมิบรรจุอยและไมมีสิ่งปกปองที่มีประสิทธิผลต้ังแตสองสิ่ง
หรือมากกวา รวมท้ังส่ิงของบางอยาง เชน ดินทําระเบิดและชนวนระเบิดที่ประกอบดวยชิ้นสวน
รวมกันและดินชนวน แมว า จะไมม สี ารระเบิดปฐมภูมิบรรจุอยกู ็ตาม
C สารระเบิดทีม่ ดี นิ ขบั หรือสารระเบิดลุกไหมอยางรุนแรงหรือส่ิงของท่บี รรจสุ ารระเบดิ ดังกลาว
D สารระเบิดทุติยภูมิหรือดินปนหรือสิ่งของที่บรรจุสารระเบิดทุติยภูมิ ในแตละกรณีไมมีการปะทุ
และไมมีดินขับดันหรือสิ่งของที่บรรจุสารระเบิดปฐมภูมิและสิงปองกันท่ีมีประสิทธิผลตั้งแต
สองสง่ิ หรอ มากกวา
E ส่ิงของท่ีบรรจุสารระเบิดทุติยภูมิแตไมมีการปะทุแตมีดินขับดัน (ยกเวนที่บรรจุของเหลวไวไฟ
หรือเจล ไวไฟ หรือของเหลวผสมเช้ือเพลงิ กับสารออกซิไดซ)
F สิ่งของที่บรรจุสารระเบิดทุติยภูมิ โดยมีเชื้อปะทุบรรจุอยูพรอมดินขับ (ยกเวนท่ีบรรจุของเหลว
ไวไฟ หรือ เจลไวไฟหรือของเหลวผสมเชอ้ื เพลิงกับสารออกซิไดซ) หรือไมมีดินขับ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 107

G สารประเภทดอกไมเพลิง หรือส่ิงของท่ีบรรจุสารประเภทดอกไมเพลิง หรือสิ่งของท่ีบรรจุ
ท้ังสารระเบิด และสารท่ีทําใหเกิดแสงสวางจา ติดไฟได หรือทําใหเกิดควันหรือน้ําตา (ยกเวน
ส่ิงของท่ีทําใหเกิดปฏิกิริยาจากนํ้า หรือท่ีบรรจุฟอสฟอรัสขาว ฟอสไฟด สารประเภทดอกไม
เพลิงของเหลวไวไฟ หรือเจลไวไฟ หรือของเหลวผสมเชอื้ เพลงิ กับสารออกซิไดซ)

H สงิ่ ของท่บี รรจทุ ้ังสารระเบดิ และฟอสฟอรัสขาว
J ส่งิ ของบรรจทุ ั้งสารระเบิดและของเหลวไวไฟหรือเจลไวไฟ
K สงิ่ ของทบ่ี รรจุทั้งสารระเบดิ และสารเคมีที่เปนพิษ
L สารระเบิดหรือสิ่งของท่ีมีสารระเบิดและมีความเส่ียงจําเพาะ (เชน เกิดจากการกระตน ปฏิกิริยา

จากน้ํา หรือมีของเหลวผสมเชื้อเพลิงกับสารออกซิไดซ ฟอสไฟต หรือสารประเภทดอกไมเพลิง)
โดยตองมีการแยกบรรจุแตล ะชนิดออกจากกันจากสินคาอันตรายประเภทอื่น
N สิง่ ของทม่ี ีความไวตอการระเบิดต่ํามาก
S สารหรือสิ่งของที่บรรจุหีบหอและไดออกแบบไววาถาผลท่ีเกิดจากอุบัติเหตุจะเกิดในวงจํากัด
เฉพาะภายในหีบหอที่หอหุมอย ยกเวนหีบหอนั้นถูกทําลายดวยไฟซ่ึงผลจากการระเบิด
หรือการแตกกระจายของชิ้นสวน จะอยูในขีดจํากัดที่ไมเปนอุปสรรคตอการดับเพลิง
หรอื ตอ การปองกันการผจญเพลิงหรือการแกไขสถานการณฉ ุกเฉินในบรเิ วณโดยรอบหบี หอ
2.2.1.1.7 การกําหนดประเภทของดอกไมเ พลงิ
2.2.1.1.7.1 ดอกไมเพลิงถูกกําหนดใหอยูในประเภทยอย 1.1, 1.2, 1.3 และ 1.4 จากผลการทดสอบ
ตามอนุกรมการทดสอบท่ี 6 ของคูมือการทดสอบและเกณฑ (Test series 6 of Manual of
Tests and Criteria)
(a) waterfalls containing flash composition จะถูกจดั ประเภทเปน 1.1G โดยไมคาํ นงึ ถึงผล
ของชดุ การทดสอบ
(b) แตเนื่องจากดอกไมเพลิงมีหลายรูปแบบและเครื่องมือและอุปกรณการทดสอบอาจมีจํากัด
การกําหนดประเภทยอ ยอาจดําเนนิ การตามขน้ั ตอนใน 2.2.1.7.2
2.2.1.1.7.2 การกําหนดดอกไมเพลิงใหเปน UN 0333, 0334, 0335 และ 0336 อาจใชหลักการเปรียบเทียบ
ความคลายกัน (โดยไมตองใชอนุกรมการทดสอบที่ 6) ตามตารางประเภทของดอกไมเพลิง
ใน 2.2.1.1.7.5 การกําหนดดังกลาวตองทําความตกลงกับหนวยงานท่ีมีอํานาจหนาที่ รายการใด
ที่ไมปรากฏในตารางตอ ง กาํ หนดประเภทตามผลการทดสอบจากอนุกรมการทดสอบท่ี 6
หมายเหตุ 1 : การเพิ่มประเภทอ่ืนของดอกไมเพลิงในสดมภที่ 1 ของตารางใน 2.2.1.1.7.5

ตองพิจารณา จากผลการทดสอบท่ีเสนอตอคณะอนุกรรมการผูเช่ียวชาญดาน
การขนสง สนิ คา อันตรายของสหประชาชาติ
หมายเหตุ 2 : ผลการทดสอบจากหนวยงานที่มีอํานาจหนาที่ท่ีสอดคลองหรือขัดแยง
จากที่กําหนดประเภทดอกไมเพลิงในสดมภที่ 4 ของตารางใน 2.2.1.1.7.5

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 108

ในประเภทสดมภท ี่ 5 ตองเสนอขอ มูลตอ คณะอนุกรรมการผเู ชย่ี วชาญดานการขนสง
สนิ คาอนั ตรายของหประชาชาติ
2.2.1.1.7.3 ดอกไมเพลิงที่มากกวาหน่ึงประเภทยอยรวมอยูในหีบหอเดียวกัน ตองกําหนดประเภทตาม
หลักของประเภทยอยท่ีมีความเปนอันตรายมากที่สุด หากไมมีผลการทดสอบตามอนุกรม
การทดสอบท่ี 6 ระบุไว
2.2.1.1.7.4 ประเภททีแ่ สดงในตารางใน 2.2.1.1.7.5 ใชบ ังคบั กบั สง่ิ ของทีบ่ รรจใุ นกลอ งไฟเบอร (4G)
2.2.1.1.7.5 ตารางกําหนดประเภทของดอกไมเพลิงใน RID
หมายเหตุ 1 : การอางอิงรอยละในตาราง (หากมิไดกําหนดไว) คือมวลของสารดอกไมเพลิง

(เชน จรวดขับดัน ดินดําขับดนั ดนิ ดาํ ของตัวจดุ ระเบดิ ดินดาํ ตัวแอฟเฟค)
หมายเหตุ 2 : “Flash composition” ในตารางนอ้ี างถึงสารดอกไมเพลิงในรูปของผง หรอื เปน

หนวยของสาร ดอกไมเพลิงที่อยูในดอกไมเพลิงที่ใชในการสรางเสียง

หรือใชเปนดินดําจุดระเบิดหรือดินดําขับดัน หากระยะเวลาที่ใชในการเพิ่มความ

ดันมีเกินกวา 8 ms สําหรับสารดอกไมเพลิง 0.5 กรัมใน HSL Flash
Composition Test ในภาคผนวก 7 ของคมู ือการทดสอบและเกณฑ
หมายเหตุ 3 : ขนาดเปนมิลลเิ มตรอา งถึงใน :
- สําหรบั ลกู ปน ใหญทรงกลม - เสนผา ศูนยกลางของลูกปน ทรงกลม
- สาํ หรบั ลูกปน ทรงกระบอก- ความยาวของลูกปน

- สําหรับลูกปนครก ดอกไมเพลิงแบบ Roman candle ดอกไมเพลิงทอสั้น

หรือดินระเบิด
- เสน ผา ศนู ยกลางของทอทีป่ ระกอบในดอกไมเพลงิ

- สําหรับดนิ ระเบิดถงุ หรือดนิ ระเบิดทรงกระบอก – เสน ผาศูนยก ลางภายใน

ของปน ครกที่ใชบรรจดุ ินระเบิด
ตารางกาํ หนดประเภทของดอกไมเพลิงเปน ไปตามหมวดยอยท่ี 2.2.1.1.7.5
2.2.1.1.8 ขอยกเวน ของสินคา อันตรายประเภท 1 เปน ไปตามทก่ี าํ หนดใน RID หมวดยอยท่ี 2.2.1.1.8
2.2.1.1.9 เอกสารการจาํ แนกประเภทสนิ คา อันตรายเปน ไปตามที่กําหนดใน RID หมวดยอ ยท่ี 2.2.1.1.9
2.2.1.2 สารและสง่ิ ของท่ีไมอ นุญาตใหท ําการขนสง
2.2.1.2.1 ไมอ นญุ าตใหทําการขนสงสารระเบิดท่ีมีความไวมากตามเกณฑหรือคูมือการตรวจสอบและเกณฑ
สวนที่ 1 ท่ีเส่ียงตอการเกิดปฏิกิริยาไดเอง และสิ่งของและสารระเบิดที่ไมสามารถกําหนดช่ือ
หรอื อยใู นบัญชีรายชือ่ ท่ไี มได ระบุไวเ ปนอยางอน่ื (n.o.s) ในตาราง A ของบทท่ี 3.2
2.2.1.2.2 สง่ิ ของท่ีมคี วามเขากนั ไดใ นกลมุ K หา มทําการขนสง (1.2 K UN 0020 และ 1.3 K UN 0021)

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 109

2.2.1.3 บญั ชรี ายช่อื แบบกลุม

รหัสการจําแนกประเภท UN ชอ่ื ของสารหรอื สิง่ ของ
(ดู 2.2.1.1.4) No.
1.1A 0473 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.1B 0461 COMPONENTS, EXPLOSIVE TRAIN, N.O.S.
1.1C 0474 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.
0497 PROPELLANT, LIQUID
0498 PROPELLANT, SOLID

0462 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.1D 0475 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.

0463 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.1E 0464 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.1F 0465 ARTICLES< EXPLOSIVE, N.O.S.
1.1G 0476 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.1L 0357 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.

0354 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S
1.2B 0382 COMPONENTS, EXPLOSIVE TRAIN, N.O.S.
1.2C 0466 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.2D 0467 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.2E 0468 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.2F 0469 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.2L 0358 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.

0248 CONTRIVANCES, WATER-ACTIVATED with burster, expelling charge or

propelling charge

0355 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.3C 0132 DEFLAGRATING METAL SALTS OF AROMATIC NITRO-DERIVATIVES, N.O.S.

0477 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.
0495 PROPELLANT, LIQUID
0499 PROPELLANT, SOLID

0470 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S
1.3G 0478 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.3L 0359 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.

0249 CONTRIVANCES, WATER-ACTIVATED with burster, expelling charge or

propelling charge

0356 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.4B 0350 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.

0383 COMPONENTS, EXPLOSIVE TRAIN, N.O.S.
1.4C 0479 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.

0501 PROPELLANT, SOLID

0351 ARTICLES, EXLOSIVE, N.O.S.
1.4D 0480 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.

0352 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.4E 0471 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 110

รหัสการจําแนกประเภท UN ชือ่ ของสารหรอื สิ่งของ
(ดู 2.2.1.1.4) No.
1.4F 0472 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.4G 0485 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.4S 0353 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
0481 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.5D 0349 ARTICLES, EXPLOSIVE, N.O.S.
1.6N 0384 COMPONENTS, EXPLOSIVE TRAIN, N.O.S.
0482 SUBSTANCES, EXPLOSIVE, VERY INSENSITIVE

(SUBSTANCES, EVI) N.O.S.
0486 ARTICLES, EXPLOSIVE, EXTREMELY INSENSITIVE

(ARTICLES, EEI)
0190 SAMPLES, EXPLOSIVE other than initiating explosive

2.2.1.4 อภิธานศพั ท
เปน ไปตามทก่ี าํ หนดใน RID หมวดที่ 2.2.1.4

2.2.2 สินคา อันตรายประเภท 2 กาซ

2.2.2.1 เกณฑ
2.2.2.1.1 หัวขอของสินคาอันตรายประเภท 2 ครอบคลุมถึงกาซบริสุทธ์ิ สารผสมที่เปนกาซ สารผสม

ทเี่ ปน กา ซต้ังแตหนงึ่ หรอื มากกวา สารอ่ืน ๆ และส่ิงของที่ประกอบดวยสารอ่ืน ๆ
กาซเปนสารที่ :
(a) มีความดนั ไอมากกวา 300 กโิ ลปาสคาล (3 บาร) ท่ี 50 องศาเซลเซยี ส หรอื
(b) เปนกาซที่สมบูรณที่อุณหภูมิที่ 20 องศาเซลเซียส และความดันมาตรฐาน 101.3 กิโลปาสคาล

(kPa)
หมายเหตุ 1 : หมายเลข UN 1052 HYDROGEN FLUORIDE ถูกจัดอยูในสินคาอันตราย

ประเภท 8
หมายเหตุ 2 : กาซบริสุทธ์ิอาจประกอบไปดวยสวนประกอบอื่น ๆ ซึ่งไดมาจากกระบวนการ

ผลิตหรือการเติมสารปรุงแตง เพ่ือใหรักษาความเสถียรของตัวผลิตภัณฑ
โดยมีเงื่อนไขวาระดับของสวนประกอบดังกลาวจะไมเปล่ียนแปลง
การจําแนกประเภทหรือเง่ือนไขของการขนสงของกาซ ตัวอยางเชน
อตั ราสวนการบรรจุ ความดันการบรรจุ ความดันทดสอบ
หมายเหตุ 3 : บัญชีรายชื่อที่ไมระบุไวเปนอยางอื่น (N.O.S. entries) ใน 2.2.2.3 อาจ
ครอบคลมุ กาซบริสุทธ์ิ รวมถึงสารผสมดว ย

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 111

2.2.2.1.2 สารและสิ่งของในสินคาอนั ตรายประเภท 2 แบงยอยไดดังน้ี
1. กาซอัด (Compressed gas) หมายถึง กาซท่ีเม่ือบรรจุภายใตความดันสําหรับการขนสง
มีความเปนกาซทั้งหมดที่อุณหภูมิ -50 องศาเซลเซียส กาซประเภทนี้รวมถึงกาซทุกชนิดซึ่งมี
อณุ หภมู วิ ิกฤตนอยกวาหรอื เทา กบั -50 องศาเซลเซียส
2. กาซเหลว (Liquefied gas) หมายถึงกาซที่ทําการบรรจุภายใตความดันสําหรับการขนสง
มีบางสวนท่ีเปน ของเหลวที่อุณหภูมิสูงกวา -50 องศาเซลเซียส ซ่ึงมีความแตกตางระหวาง
กาซเหลวความดันสูง (High pressure liquefied gas) หมายถึง กาซที่มีอุณหภูมิวิกฤตสูงกวา
-50 องศาเซลเซียสและไมเกิน +65 องศาเซลเซียส และกาซเหลวความดันตํ่า (Low pressure
liquefied gas) หมายถึง กาซทีม่ ีอุณหภมู ิวกิ ฤตสูงกวา +65 องศาเซลเซียส
3. กาซเหลวอุณหภูมิตํ่า (Refrigerated liquefied gas) หมายถึง กาซที่เม่ือบรรจุสําหรับ
การขนสงถกู ทําใหเ ปนของเหลวบางสวนเนื่องจากอุณหภมู ิตาํ่
4. กาซในสารละลาย (Dissolved gas) หมายถึง กาซท่ีเมื่อบรรจุภายใตความดันสําหรับ
การขนสง ถูกละลายในตัวทําละลายที่เปนของเหลว
5. กระปองอัดสารท่ีฉีดเปนละอองลอยได (Aerosol dispensers) และภาชนะปด (receptacles)
ขนาดเล็กทีบ่ รรจกุ า ซ (gas cartridge)
6. สิ่งของอน่ื ๆ ทบ่ี รรจุกา ซภายใตความดนั
7. กาซท่ีไมม ีความดนั ขน้ึ อยูกบั ขอ กําหนดพเิ ศษ (ตวั อยา งกาซ)
8. สารเคมีภายใตความดนั : ของเหลว ครมี (Pastes) แปง อัดแรงดันตรงตามขอ กําหนดของกาซ
อัดหรอื ของเหลวและของผสมดังกลาว
9. กาซที่ดูดซับ (Adsorbed gas) กาซซึ่งเมื่อบรรจุสําหรับการขนสงจะถูกดูดซับบนวัสดุที่มีรูพรุน
ท่ีเปนของแข็ง สงผลใหมีแรงดันในภาชนะภายในนอยกวา 101.3 kPa ที่ 20 องศาเซลเซียส
และนอยกวา 300 kPa ท่ี 50 องศาเซลเซยี ส

2.2.2.1.3 สารและส่ิงของ (ยกเวนละอองลอย) ที่อยูในสินคาอันตรายประเภท 2 ถูกจัดใหอยูในกลุมใด
กลุมหน่ึงตอไปน้ี ตามคณุ สมบัตขิ องความเปน อันตราย
A กา ซสลบ (asphyxiant);
O ออกซิไดซ (oxidizing);
F ไวไฟ (flammable);
T เปนพษิ (toxic);
TF เปน พิษที่มคี วามเสีย่ งไวไฟ (toxic, flammable)
TC เปนพษิ ท่ีมคี วามเสีย่ งกัดกรอน (toxic, corrosive);
TO เปน พิษที่มคี วามเสยี่ งออกซิไดซ (toxic, oxidizing);
TFC เปน พิษท่มี ีความเสยี่ งไวไฟ กัดกรอน (toxic, flammable, corrosive)
TOC เปนพิษท่มี ีความเสี่ยงออกซิไดซ กัดกรอน (toxic, oxidizing, corrosive).

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 112

สําหรับกา ซและสว นผสมของกาซท่มี ีคุณสมบัติความเปนอันตรายมากกวา หน่ึงตามเกณฑดังกลาว
ขางตน ใหใชกลุมที่กําหนดดวยตัวอักษร T นําหนากลุมอื่น ๆ ท้ังหมด และใหใชกลุมที่กําหนด
ดว ยตวั อกั ษร F นําหนากลุมที่กาํ หนดดวยตวั อักษร A หรือ O
หมายเหตุ 1 : ใน UN Model Regulations, IMDG Code และ the ICAO Technical Instructions

กาซกําหนดใหอยูในกลุมใดกลุมหนึ่งในสามกลุมขางลางนี้ โดยพิจารณา
จากความเปนอนั ตรายหลัก :
ประเภทยอยที่ 2.1: กา ซไวไฟ (ตรงกับกลุม ที่กําหนดดวยตัวอักษร F)
ประเภทยอยที่ 2.2: กา ซไมไ วไฟ และไมเ ปน พิษ (ตรงกับกลมุ ทกี่ าํ หนดดวยตวั อักษร
A หรือ O)
ประเภทยอยที่ 2.3: กาซพิษ ตรงกับกลุมท่ีกําหนดดวยตัวอักษร T (ไดแก T, TF, TC,
TO, TFC และ TOC)
หมายเหตุ 2 : ภาชนะปด ขนาดเล็กท่ีบรรจุกา ซ (หมายเลข UN 2037) ตอ งกําหนดใหอยูในกลม A
ถึง TOC ตามคุณสมบัติความเปนอันตรายของกาซที่บรรจุสําหรับละอองลอย
(หมายเลข UN 1950) ดู 2.2.2.1.6. สําหรับสารเคมีภายใตความดัน (หมายเลข
UN 3500 ถงึ 3505) ดู 2.2.2.1.7
หมายเหตุ 3 : กาซกัดกรอน ใหพิจารณาวาเปนพิษ ดังนั้น จึงกําหนดใหอยูในกลม TC, TFC
หรือ TOC
2.2.2.1.4 ถาสารผสมของสินคาอันตรายประเภท 2 ที่ระบุโดยชื่อในตาราง A ของบทที่ 3.2 มีเกณฑท่ี
แตกตางกันตามที่ระบุใน 2.2.2.1.2 และ 2.2.2.1.5 สารผสมน้ีตองจําแนกประเภทตามเกณฑ
และกาํ หนดใหอยใู นกลมุ บัญชรี ายชื่อทไี่ มเฉพาะเจาะจงท่ีเหมาะสม
2.2.2.1.5 สารและสิ่งของ (ยกเวนละอองลอย) ในสินคาอันตรายประเภท 2 ที่ไมระบุโดยช่ือในตาราง A
ของบทท่ี 3.2 ตองจําแนกอยูในบัญชีรายชื่อแบบกลุมที่กําหนดใน 2.2.2.3 โดยใหเปนไปตาม
2.2.2.1.2 และ 2.2.2.1.3 ซ่งึ ตองปฏิบัติตามเกณฑตอ ไปนี้
กาซสลบ (Asphyxiant gases)
กาซท่ีไมออกซิไดซ ไมไวไฟ และไมเปนพิษ และทําใหออกซิเจนเจือจางหรือแทนที่ออกซิเจน
ในบรรยากาศปกติ
กาซไวไฟ (Flammable gases)
กา ซท่อี ุณหภูมิ 20 องศาเซลเซยี ส และความดนั มาตรฐานที่ 101.3 กโิ ลปาสคาล
(a) สามารถติดไฟไดเม่ือผสมกับอากาศท่ีมปี ริมาตรเทากับหรือนอ ยกวารอยละ 13 หรอื
(b) มีชวงที่ติดไฟไดเม่ือผสมกับอากาศกวางอยางนอยรอยละ 12 (percentage points)
โดยไมค าํ นงึ ถงึ ขดี จํากัดลา งของการติดไฟ
ความสามารถในการติดไฟตองกําหนดโดยการทดสอบหรือโดยการคํานวณ ตามวิธีที่กําหนด
โดย ISO (ดู ISO 10156:2017). เม่ือมีขอมูลเพื่อใชในการทดสอบดวยวิธีน้ีไมเพียงพอ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 113

อาจใชวิธีการทดสอบท่ีเทียบเทา ซ่ึงไดรับการรับรองจากหนวยงานที่มีอํานาจหนาท่ีของประเทศ

ตนทางการขนสง ถาประเทศตนทางการขนสงไมไดเปนประเทศคูสัญญาของขอกําหนดน้ี

วิธีการทดสอบดังกลาวตองไดรับการรับรองจากหนวยงานที่มีอํานาจหนาท่ีของประเทศคูสัญญา

ประเทศแรกทสี่ ินคาเดินทางไปถงึ

กา ซออกซไิ ดซ (Oxidizing gases)

กาซที่โดยท่ัวไปแลว ออกซิเจนเปนสาเหตุและมีสวนท่ีทําใหเกิดการเผาไหมของวัสดุมากกวา

อากาศ โดยกาซบริสุทธิ์หรือกาซผสมท่ีมีความสามารถในการออกซิไดซมากกวา 23.5% ตามวิธี

ท่ีกําหนดไวใ น ISO 10156:2017

กาซพษิ (Toxic gases)

หมายเหตุ : กาซที่เปนไปตามเกณฑของความเปนพิษบางสว นหรือทั้งหมด โดยขึ้นอยูกับความสามารถ

ในการกดั กรอ นใหจาํ แนกวา เปน พิษ ดูเกณฑภายใตหวั ขอ “กา ซกดั กรอน” สาํ หรบั ความเสี่ยงรอง

ดานความสามารถในการกดั กรอ นท่ีเปน ไปได

กาซที่เปนที่ยอมรับวาเปนพิษหรือกัดกรอนตอมนุษยวามีความเปนอันตรายตอสุขภาพ

หรือสันนษิ ฐานไดวาเปน พษิ หรอื กดกรอ นตอมนุษย เพราะมคี า LC50 ของความเปน พิษเฉยี บพลัน

เทากับหรอื นอ ยกวา 5000 มล./ลบ.ม (ppm) เม่อื ไดทาํ การทดสอบตาม 2.2.61.1.

ในกรณีที่เปนสารผสมของกาซ (รวมท้ังไอของสารในสินคาอันตรายประเภทอื่น ๆ) อาจ

ใชสตู รตอ ไปนี้

∑LC50Toxic(mixture) = 1
n fi

เมือ่ fi Ti=l i
Ti
= สัดสว นของโมล ของสารประกอบของสารผสมตัวท่ี i

= ดัชนคี วามเปน พิษของสารประกอบของสารผสมตวั ที่ i

Ti เทากับคา LC50 ท่รี ะบใุ นขอ แนะนําการบรรจุ P200 ใน 4.1.4.1.

เม่ือไมมีคา LC50 กําหนดไวในขอแนะนําการบรรจุ P200 ใน 4.1.4.1

ตองใชคา LC50 ท่ีหาไดจากเอกสารอางอิงทางวิทยาศาสตร เมื่อไมรูคา

LC50 ใหกําหนดดัชนีความเปนพิษโดยใชคา LC50 ที่ต่ําท่ีสุดของสาร

ซ่ึงมีความคลายคลึงกันทางคุณสมบัติทางสรีระศาสตรและทางเคมี

(physiological and chemical) หรือโดยการทดสอบหากเปนหนทาง

เดยี วท่สี ามารถปฏิบัตไิ ด

กา ซกัดกรอน (Corrosive Gases)

กาซหรอื สารผสมของกาซ ทีเ่ ปนไปตามเกณฑของความเปนพิษโดยสมบูรณ ซ่ึงขน้ึ อยูก ับความสามารถ

ใ น ก า ร กั ด ก ร อ น ใ ห จํ า แ น ก ว า เ ป น พิ ษ ซ่ึ ง มี ค ว า ม ส า ม า ร ถ ใ น ก า ร กั ด ก ร อ น

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 114

เปนความเสี่ยงรอง สารผสมของกาซท่ีพิจารณาวาเปนพิษเน่ืองจากมีผลของความสามารถ

ในการกัดกรอนและความเปนพิษรวมกัน จะมีความเส่ียงรองเปนพิษ เมื่อสารผสมน้ีเปนที่ยอมรบั

จากประสบการณของมนุษยวาสามารถทําลายผิวหนัง ตา หรือเยื่อหุมท่ีเปนเมือก (mucous

membrane) หรือเมื่อคา LC50 ของสารประกอบที่กัดกรอนของสารผสมนั้นเทากับหรือนอยกวา

5000 มล./ ลบ.ม (ppm) โดยคา LC50 สามารถคํานวณโดยใชสตู รตอ ไปนี้

∑LC50Corrosive(mixture) = 1
n fci

เมือ่ fci Ti=l ci
Tci
= สัดสวนของโมล ของสารประกอบที่มคี วามกัดกรอ นของสารผสมตัวท่ี i

= ดัชนคี วามเปนพิษของสารประกอบทมี่ คี วามกัดกรอนของสารผสมตัวที่ i

Tci เทากับคา LC50 ที่ระบุในขอแนะนําการบรรจุ P200 ใน 4.1.4.1.

เม่ือไมมีคา LC50 กําหนดไวในขอแนะนําการบรรจุ P200 ใน 4.1.4.1 ตอง

ใชคา LC50 ท่ีหาไดจากเอกสารอางอิงทางวิทยาศาสตร เม่ือไมรูคา LC50

ใหกําหนดดัชนีความเปนพิษ โดยใชคา LC50 ท่ีตํ่าท่ีสุดของสาร

ซ่ึ ง มี ค ว า ม ค ล า ย ค ลึ ง กั น ท า ง คุ ณ ส ม บั ติ ท า ง ก า ย ภ า พ แ ล ะ ท า ง เ ค มี

(physiological and chemical) หรือโดยการทดสอบ

2.2.2.1.6 ละอองลอย (Aerosols)
ละอองลอย (Aerosols) (UN 1950) ถูกจัดใหอยูในสินคาอันตรายประเภท 2 ถูกจัดใหอยูในกลุมใด

กลุมหน่งึ ตอไปน้ี ตามคุณสมบตั ขิ องความเปน อันตราย

A กา ซสลบ (asphyxiant)

O ออกซิไดซ (oxidizing)

F ไวไฟ (flammable)

T เปนพษิ (toxic)

C กัดกรอน (corrosive)

TF เปน พิษท่ีมีความเส่ยี งไวไฟ (toxic, flammable)

TC เปน พิษท่ีมคี วามเสีย่ งกัดกรอน (toxic, corrosive)

TO เปนพิษที่มีความเส่ยี งออกซิไดซ (toxic, oxidizing)

TFC เปนพิษท่ีมีความเส่ียงไวไฟ กัดกรอ น (toxic, flammable, corrosive)

TOC เปนพษิ ท่ีมคี วามเสยี่ งออกซิไดซ กดั กรอน (toxic, oxidizing, corrosive)

การจําแนกประเภทข้ึนอยูก บั ลกั ษณะของสารทบี่ รรจใุ นกระปองอดั สารท่ีฉดี เปน ละอองลอยได

หมายเหตุ : กาซที่เปนไปตามคําจํากัดความของกาซพิษตาม 2.2.2.1.5 หรือกาซที่สามารถลุก

ติดไฟไดเองในอากาศ (pyrophoric gases) ตามคําแนะนําการบรรจุ P200

ตาม 4.1.4.1 หามนํามาใชเปนตัวผลักดันละอองลอยในภาชนะบรรจุ หามทําการขนสง

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 115

ละอองลอยซึ่งมีสวนประกอบที่ตรงกับเกณฑของกลุมการบรรจุที่ I ในเร่ืองความเปนพิษ
หรือความสามารถในการกดั กรอ น (ดู 2.2.2.2.2)
ตอ งปฏบิ ัตติ ามเกณฑตอ ไปน้ี
(a) กําหนดใหอยูในกลุม A เม่ือสวนประกอบไมเปนไปตามเกณฑสําหรับกลุมอ่ืนตามขอยอย
(b) ถงึ (f) ขางลางน้ี
(b) กาํ หนดใหอยใู นกลุม O เมอื่ ละอองลอยมสี ว นผสมของกา ซออกซิไดซตาม 2.2.2.1.5;
(c) กําหนดใหอยูในกลุม F ถาสวนประกอบที่เปนสารไวไฟมีมากกวารอยละ 85 โดยมวล และมีคา
ความรอนเคมจี ากการสนั ดาป 30 kJ/g ขน้ึ ไปจะไมจ ัดเปน กลุมน้ี หากสวนประกอบท่ีเปนสาร
ไวไฟมีรอยละ 1 หรือนอยกวาโดยมวล หรือมีคาความรอน เคมีจากการสันดาป 20 kJ/g
หรือนอยกวา ในกรณีอื่น ๆ ใหทดสอบการวาบไฟของละอองลอยตามที่กําหนดใน Manual
of Tests and Criteria, สวนท่ี III, section 31 โดยละอองลอยท่ีจัดเปนสารไวไฟยิ่งยวด
และสารไวไฟตอ งถกู จัดอยูในกลุม F
หมายเหตุ : สวนประกอบไวไฟ ไดแก ของเหลวไวไฟ ของแข็งไวไฟ และกาซไวไฟ ตามท่ีกําหนด
ในหมายเหตุ 1 ถึง 3 ของบทยอย 31.1.3 ของภาค III ของ Manual of Tests and
Criteria ท้ังน้ี ไมครอบคลุมถึงสารที่ลุกติดไปไดเองในอากาศ สารท่ีสะสมความรอน
สารท่ีทําปฏิกิริยากับนํ้า คาความรอนเคมีจากการสันดาปใหพิจารณาโดยวิธีหนึ่งวิธี
ใดจาก ASTM D 240, ISO/FDIS 13943:1999 (E/F) 86.1 to 86.3 หรือ NFPA
30B
(d) กําหนดใหอยูในกลม T เม่ือสารท่ีบรรจุ ท่ีนอกเหนือจากตัวผลักดันละอองลอยในภาชนะ
บรรจใุ หฉีด ออกมา ใหจ ดั อยูในสนิ คาอันตรายประเภท 6.1 กลมุ การบรรจทุ ี่ II หรือ III;
(e) กาํ หนดใหอ ยใู นกลุม C เมือ่ สารทีบ่ รรจทุ นี่ อกเหนอื จากตัวผลกั ดนั ละอองลอยในภาชนะบรรจุ
ใหฉ ีดออกมา ใหเ ปน ไปตามเกณฑของสนิ คาอันตรายประเภท 8 กลมุ การบรรจทุ ี่ II หรือ III;
(f) เมื่อเปนไปตามเกณฑที่มากกวาหนึ่งกลุมในบรรดากลุม O, F, T, และ C ใหกําหนดเปนกลุม
CO, FC, TF, TC TO, TFC หรอื TOC ทสี่ มั พนั ธก ัน
2.2.2.1.7 เคมภี ณั ฑภายใตค วามดัน
เปนไปตามท่ีกําหนดใน RID หมวดยอยที่ 2.2.2.1.7
2.2.2.2 กา ซที่ไมอ นญุ าตใหท าํ การขนสง
2.2.2.2.1 หา มทําการขนสงสารท่ีไมเสถยี รทางเคมีของสินคาอนั ตรายประเภท 2 เวน แตม มี าตรการท่ีจําเปน
ในการปองกนั
2.2.2.2.2 หามทาํ การขนสง สารและสารผสมตอ ไปน้ี
- UN 2186 HYDROGEN CHLORIDE, REFRIGERATED LIQUID;
- UN 2421 NITROGEN TRIOXIDE;
- UN 2455 METHYL NITRITE;

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 116

2.2.2.3 - กา ซเหลวอุณหภมู ิตํา่ ทไี่ มส ามารถจาํ แนกใหอยูในการจาํ แนกรหัส 3A, 3O หรือ 3F;
- กา ซท่ีในสารละลายทไ่ี มสามารถจําแนกใหอ ยูภายใตหมายเลข UN 1001, 2073 หรอื 3318;
- ละอองลอยหรือกาซท่ีเปนพิษตาม 2.2.2.1.5 หรือ สารที่สามารถลุกติดไฟไดเองในอากาศ

(pyrophoric) ตามขอแนะนําการบรรจุ P200 ตาม 4.1.4.1 นํามาใชเ ปน สารผลักดนั ได
- ละอองลอยซ่ึงประกอบดวยเกณฑของการกลุมการบรรจุที่ I สําหรับความเปนพิษ

หรือความสามารถในการกัดกรอ น (ดู 2.2.61 และ 2.2.8)
- ภาชนะปดขนาดเล็กท่ีบรรจุกาซซ่ึงมีความเปนพิษสูง (LC50 ต่ํากวา 200 ppm) หรือสาร

ทีส่ ามารถลุกติดไฟไดเองในอากาศ ท่เี ปนไปตามขอแนะนาํ การบรรจุ P200 ตาม 4.1.4.1.
บญั ชรี ายชอ่ื แบบกลุม
เปนไปตามท่กี าํ หนดใน RID หมวดที่ 2.2.2.3

2.2.3 สินคา อนั ตรายประเภท 3 ของเหลวไวไฟ

2.2.3.1 เกณฑ
2.2.3.1.1 หัวขอของสินคาอันตรายประเภท 3 ครอบคลุมถึงสารและสิ่งของท่ีประกอบดวยสารของสินคา

อันตรายประเภท
- เปน ของเหลวตามคาํ จาํ กดั ความของคาํ วา “ของเหลว” ในขอยอย (a) ของหมวดท่ี 1.2.1;
- มีความดันไอไมเกินกวา 300 กิโลปาสคาล (kPa) หรือ 3 บาร ที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียส

และไมอยูใน สภาพกาซอยางสมบูรณที่อุณหภมู ิ 20 องศาเซลเซียส และท่ีความดันมาตรฐาน
101.3 กโิ ลปาสคาล (kPa)
- มจี ดุ วาบไฟไมเ กนิ กวา 61 องศาเซลเซยี ส (ดู 2.3.3.1 สําหรบั การทดสอบหาคาน้ี)
หัวขอของสินคาอันตรายประเภท 3 ยังครอบคลุมถึงสารท่ีเปนของเหลวและของแข็งในสถานะ
หลอมละลายที่มีจุดวาบไฟสูงกวา 61 องศาเซลเซียส และที่ขนสงหรือสงมอบเพื่อการขนสง
ในขณะที่ถูกทําใหรอนที่อุณหภูมิสูงกวาหรือเทากับอุณหภูมิจุดวาบไฟของสารนั้น กําหนดใหสาร
ดงั กลา วใชห มายเลข UN 3256
นอกจากน้ี หัวขอของสินคาอันตรายประเภท 3 ยังครอบคลุมถึงวัตถุระเบิดเหลวท่ีถูกทําให
ความไวลดลง (liquid desensitized explosives) วัตถุระเบิดเหลวท่ีถูกทําใหความไวลดลง
คือ สารวัตถุระเบิดที่ถูกทําใหละลายหรือแขวนลอยในน้ําหรือสารที่เปนของเหลวอยางอ่ืน
เพื่อใหเปนสารผสมของเหลวที่เปนเน้ือเดียวกัน (homogeneous liquid mixture) เพ่ือยับยั้ง
คุณสมบัติในการระเบิดของสารบัญชีรายช่ือสินคาอันตราย ดังกลาวแสดงอยูในตาราง A
ของบทที่ 3.2 หมายเลข UN 1204, 2059, 3064, 3343 3357 และ 3379
หมายเหตุ 1 : สารที่มีจุดวาบไฟสูงกวา 35 องศาเซลเซียส ไมเปนพิษและไมกัดกรอน ซ่ึงไมลุก

ติดไฟอยางตอเน่ือง (sustain combustion) ตามเกณฑในตอนยอย 32.2.5
ของภาค III ในคูมือการทดสอบและเกณฑ ไมจัดเปนสารในสินคาอันตราย

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 117

ประเภท 3 อยา งไรกต็ าม ถา ทาํ การสงมอบสารดังกลาวเพ่ือการขนสงและขนสง
ในขณะทีถ่ ูกทําใหร อนท่ีอุณหภูมสิ ูงกวาหรอเทากับจุดวาบไฟของสารนั้น ใหสาร
ดงั กลา วจดั อยูใ นสนิ คา อันตรายประเภท 3
หมายเหตุ 2 : นํ้ามันดีเซล (diesel fuel), นํ้ามันเบนซิน (gas oil), นํ้ามันเตา (heating oil (light))
ที่มีจุดวาบไฟ สูงกวา 60 องศาเซลเซียส และไมเกิน 100 องศาเซลเซียส ใหถือวา
เปน สารในสินคาอันตรายประเภท 3 หมายเลข UN 1202
หมายเหตุ 3 : ของเหลวท่ีเปนพิษสูงโดยการสูดดม มีจุดวาบไฟต่ํากวา 23 องศาเซลเซียส
และสารพิษที่มีจุดวาบไฟ 23 องศาเซลเซียสหรือสูงกวา ถือวาเปนสารในสินคา
อันตรายประเภท 6.1 (ดู 2.2.61.1)
หมายเหตุ 4 : สารและของผสมที่เปนของเหลวไวไฟซึ่งใชเปนสารฆาตัวเบียนท่ีเปนพิษสูง
เปนพิษ หรือเปนพิษ เล็กนอย และมีจุดวาบไฟ 23 องศาเซลเซียส หรือสูงกวา
เปน สารในสินคาอนั ตรายประเภท 6.1 (ดู 2.2.61.1)
2.2.3.1.2 สารและสง่ิ ของในสินคาอันตรายประเภท 3 แบงยอ ยไดดงั น:ี้
F ของเหลวไวไฟทป่ี ราศจากความเส่ียงรอง
F1 ของเหลวไวไฟทม่ี ีจุดวาบไฟท่ี 60 องศาเซลเซียส หรือตา่ํ กวา
F2 ของเหลวไวไฟที่มีจุดวาบไฟสูงกวา 60 องศาเซลเซียสที่ขนสงหรือสงมอบ เพื่อการขนสง
ที่อุณหภูมิจุดวาบไฟหรือสูงกวาจุดวาบไฟ (สารท่ีถูกทําใหอุณหภูมิสูงข้ึนในระหวาง
การขนสง: elevated temperature substances)
F3 ส่งิ ของมีของเหลวไวไฟ
FT ของเหลวไวไฟท่ีมคี วามเสย่ี งรองเปนสารพิษ
FT1 ของเหลวไวไฟท่ีมีความเส่ยี งรองเปนสารพิษ
FT2 สารฆาตัวเบียน
FC ของเหลวไวไฟท่ีมีความเสยี่ งรองเปน สารกัดกรอน
FTC ของเหลวไวไฟที่มคี วามเสี่ยงรองเปน สารพิษและกัดกรอ น
D วัตถุระเบดิ เหลวที่ถูกทําใหความไวลดลง
2.2.3.1.3 สารและส่ิงของท่ีจําแนกอยูในสินคาอันตรายประเภท 3 แสดงอยูในตาราง A ของบทที่ 3.2
สารที่ไมถูกระบุโดยช่ือในตาราง A ในบทท่ี 3.2 ตองกําหนดใหอยูในบัญชีรายช่ือที่เหมาะสม
ตามหมวดท่ี 2.2.3.3 และกลมุ การบรรจทุ เี่ หมาะสมตามขอ กําหนดในตอนน้ี ตองกาํ หนดของเหลว
ไวไฟใหอ ยใู นกลมุ การบรรจุตอไปนีต้ ามระดบั ความเปน อนั ตรายทีส่ ารนนั้ แสดงสาํ หรับการขนสง

(a) ดู 2.2.3.1.4

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 118

ของเหลวท่ีมีความเสี่ยงรอง กลุมการบรรจุจะถูกกําหนดโดยตารางขางตนโดยเปนไปตามความรุนแรง

ของความเส่ยี งรอง จากน้นั จงึ พิจารณาจําแนกและกําหนดกลุมการบรรจตุ ามตาราง 2.1.3.10

2.2.3.1.4 ของเหลวที่ติดไฟไดหนืด เชน สี เคลือบ แล็คเกอร วารนิช กาว และสารขัดเงาท่ีมีจุดวาบไฟ
นอยกวา 23 °C อาจกําหนดใหกับกลุมการบรรจุ III ตามขั้นตอนที่กําหนดไวในคูมือการทดสอบ

และหลักเกณฑ สว นที่ III หมวดยอย 32.3 โดยมีเงอ่ื นไขวา

(a) ความหนืด และจุดวาบไฟเปนไปตามตารางตอไปนี้

ความหนดื จลน (extrapolated) v (atnear- เวลาในการไหล (t) จุดวาบไฟ หนวย
zero shear rate) mm2/s ท่ี 23 องศา Jet diameter เปน องศาเซลเซยี ส
หนวยเปน วินาที หนว ยเปน มลิ ลเิ มตร
เซลเซียส สูงกวา 17
20 < t ≤ 60 4 สูงกวา 10
20 < v ≤ 80 60 < t ≤ 100 4 สงู กวา 5
80 < v ≤ 135 20 < t ≤ 32 สงู กวา -1
135 < v ≤ 220 32 < t ≤ 44 6 สงู กวา -5
220 < v ≤ 300 44 < t ≤ 100 -5 และตํ่ากวา
300 < v ≤ 700 6
100 < t
700 < v 6

6

(b) แยกชั้นตัวทําละลายท่ชี ัดเจนนอยกวา 3% ในการทดสอบการแยกตวั ทําละลาย
(c) ของผสมหรือตัวทําละลายท่ีแยกออกมาไมเปนไปตามเกณฑสําหรับสินคาอันตรายประเภท 6.1

หรอื 8
(d) สารที่บรรจุในภาชนะทม่ี ีความจุไมเ กนิ 450 ลิตร

2.2.3.1.5 ของเหลวหนืด
2.2.3.1.5.1 ยกเวนตามทีก่ าํ หนดไวใน 2.2.3.1.5.2 ของเหลวหนดื ซง่ึ

- มจี ุดวาบไฟ 23 °C หรือสูงกวาและนอ ยกวา หรือเทากบั 60 °C;
- ไมเ ปน พษิ กัดกรอน หรอื เปนอนั ตรายตอ สิ่งแวดลอม
- มีไนโตรเซลลโู ลสไมเกนิ 20% หากไนโตรเซลลโู ลสมีไนโตรเจนไมเกิน 12.6% โดยมวลแหง และ
- บรรจใุ นภาชนะขนาดไมเ กิน 450 ลติ ร
ไมอ ยูภายใต RID หาก:
(a) ในการทดสอบการแยกตัวทําละลาย (ดูคูมือการทดสอบและเกณฑ สวนที่ III หัวขอยอย

32.5.1) ความสูงของชั้นตัวทําละลายทีแ่ ยกจากกันนอ ยกวา 3% ของความสูงท้งั หมด และ
(b) เวลาการไหลในการทดสอบความหนืด (ดูคูมือการทดสอบและเกณฑ สวนที่ III หัวขอยอย

32.4.3) ท่ีมเี สนผา นศูนยกลางของไอพน 6 มม. เทากบั หรอื มากกวา :
(i) 60 วนิ าท;ี หรือ
(ii) 40 วินาที ถา ของเหลวหนืดมสี ารประเภท 3 ไมเกนิ 60%

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 119

2.2.3.1.5.2 ของเหลวหนืดซ่ึงเปนอันตรายตอส่ิงแวดลอมเชนกัน แตเปนไปตามเกณฑอ่ืน ๆ ท้ังหมด
ใน 2.2.3.1.5.1 ไมอยูภายใตขอกําหนดอ่ืนใดของ RID เมื่อบรรจุในบรรจุภัณฑเด่ียวหรือรวมกัน

ท่ีมีปริมาณสุทธิตอบรรจุภัณฑเด่ียวหรือภายใน 5 ลิตร หรือนอยกวาน้ัน หากบรรจุภัณฑ

เปน ไปตามขอ กําหนดทั่วไปของ 4.1.1.1, 4.1.1.2 และ 4.1.1.4 ถงึ 4.1.1.8
2.2.3.1.6 ถาสารท่ีจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 3 ซึ่งเปนผลจากการผสมกันของสารหลายตัว อยูในกลุม

ความเสี่ยงท่ีไมเขาขายหรือแตกตางจากกลุมความเส่ียงของสารประเภทนี้ท่ีระบุโดยชื่อในตาราง A
ของบทท่ี 3.2 ตองกําหนดใหสารผสมหรือสารละลายดังกลาวอยในบัญชีรายชื่อท่ีถูกตองเหมาะสม
ภายใตระดับความเปน อนั ตรายทแ่ี ทจ ริง
หมายเหตุ : สาํ หรับการจําแนกประเภทของสารละลายและสารผสม (เชน ของผสมและของเสีย)

ใหด ู 2.1.3
2.2.3.1.7 บนพ้ืนฐานของกระบวนการทดสอบใน 2.3.3.1 และ 2.3.4 และเกณฑท่ีกําหนดไวใน 2.2.3.1.1

อาจพิจารณาไดดวยวาลักษณะของสารละลายหรือสารผสมท่ีระบุโดยช่ือ หรือประกอบดวยสาร
ที่ระบุโดยชื่อเปนลักษณะท่ีจะทําใหสารละลายหรือสารผสม ไมอยูในขอกําหนดของสินคา
อันตรายประเภทนี้ (ดู 2.1.3 ประกอบ)
2.2.3.2 สารทไ่ี มอ นุญาตใหทาํ การขนสง
2.2.3.2.1 สารในสินคาอันตรายประเภท 3 ท่ีมีแนวโนมที่จะเกิดเปอรออกไซด (peroxides) ไดงาย
(อยางที่เกิดกับอีเธอร (ethers) หรือกับสารเฮเทอโรไซคลิคออกซิเจนเนทเท็ด (heterocyclic
oxygenated substances)) บางชนิดตองไมอนุญาตใหทําการขนสงถามีสวนประกอบ
ของเปอรออกไซดท่ีคํานวณเปนไฮโดรเจนเปอรออกไซด (hydrogen peroxide (H2O2))
มีคาเกินกวารอยละ 0.3 สว นประกอบของเปอรออกไซดตองกาํ หนดตามท่ีไดร ะบไุ วใ น 2.3.3.3
2.2.3.2.2 ตองไมทําการขนสงสารที่ไมเสถียรทางเคมีท่ีเปนสินคาอันตรายประเภท 3 ยกเวนไดมีการ
ดําเนินการตามมาตรการท่ีกําหนด เพื่อปองกันการแตกตัวที่เปนอันตราย (decomposition)
หรือการรวมตัวในระดับโมเลกุลของสาร (polymerization) ในระหวางการขนสง ดังนั้นจึงตอง
ม่ันใจโดยเฉพาะอยางยง่ิ วา ภาชนะบรรจหุ รือแท็งกไมบรรจสุ ารที่อาจกอ ใหเกิดปฏิกริ ิยาดังกลาว
2.2.3.2.3 วตั ถุระเบดิ เหลวท่ีถูกทําใหความไวลดลง (Liquid desensitized explosives) ท่ีนอกเหนือจากที่
แสดงไวใ นตาราง A ของบทท่ี 3.2 ตองไมอนุญาตใหท ําการขนสง ในหมวดสินคาอันตรายประเภท 3
2.2.3.3 รายการบัญชีรายชอ่ื แบบกลุม เปนไปตามทกี่ ําหนดใน RID หมวดท่ี 2.2.3.3

2.2.41 สินคาอันตรายประเภท 4.1 ของแข็งไวไฟ สารที่ทําปฏิกิริยาไดเอง และวัตถุระเบิดท่ีเปน
2.2.41.1 ของแขง็ ซงึ่ ถกู ทําใหไวลดลง

เกณฑ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 120

2.2.41.1.1 หวั ขอ ของสินคาอันตรายประเภท 4.1 ครอบคลมุ สารไวไฟและสิ่งของไวไฟ วตั ถุระเบิดซึง่ ถูกทําให
ความไวลดลงที่เปนของแข็งตามที่ระบุในขอยอย (a) ตามคําจํากัดความวา “ของแข็ง” ใน 1.2.1
และของแขง็ หรือของเหลวท่ที าํ ปฏิกิริยาไดเอง
สนิ คา อนั ตรายประเภท 4.1 มีคณุ สมบัติดงั ตอ ไปน้ี
- สง่ิ ของและสารท่เี ปน ของแขง็ ทตี่ ิดไฟไดอยางรวดเร็ว (ดู 2.2.41.1.3 ถึง 2.2.41.1.8)
- ของเหลวหรือของแขง็ ทที่ ําปฏิกิรยิ าไดเอง (ดู 2.2.41.1.9 ถงึ 2.2.41.1.16)
- วตั ถรุ ะเบดิ ทเ่ี ปน ของแข็งซึง่ ถูกทําใหความไวลดลง (ดู 2.2.41.1.18)
- สารทเ่ี ก่ียวขอ งกับสารท่ีทําปฏิกิรยิ าไดเ อง (ดู 2.2.41.1.19)
- สารโพลีเมอร (ดู 2.2.41.1.20)

2.2.41.1.2 สารและสิ่งของของสินคา อนั ตรายประเภท 4.1 แบง ยอยได ดังนี้
F ของแข็งไวไฟ ไมมีความเสย่ี งรอง
F1 สารอนิ ทรีย
F2 สารอนิ ทรีย หลอมละลาย
F3 สารอนินทรีย
F4 สิง่ ของ
FO ของแขง็ ไวไฟทีม่ ีความเสยี่ งรองเปนออกซิไดส
FT ของแข็งไวไฟที่มีความเสี่ยงรองเปนพิษ ไดแ ก
FT1 สารอนิ ทรียท่มี ีความเส่ียงรองเปน พษิ
FT2 สารอนนิ ทรียทมีความเสีย่ งรองเปนพิษ
FC ของแขง็ ไวไฟทมี่ ีความเสี่ยงรองกดั กรอน
FC1 สารอินทรยี ท่ีมีความเสีย่ งรอง กดกรอ น
FC2 สารอนินทรียท ม่ี ีความเสีย่ งรอง กัดกรอน
D วัตถุระเบดิ ทีเ่ ปนของแข็งซ่ึงถูกทาํ ใหความไวลดลง ท่ีไมมีความเสี่ยงรอง
DT วตั ถรุ ะเบดิ ที่เปนของแข็งซ่ึงถูกทําใหความไวลดลง ที่มีความเสย งรอง เปน พิษ
SR สารทีท่ าํ ปฏิกิรยิ าไดเอง
SR1 ไมต องควบคุมอุณหภูมิ
SR2 ตอ งควบคุมอุณหภมู ิ (ไมอนุญาตใหข นสงทางราง)
PM สารโพลเี มอร
PM1 ไมตองควบคุมอุณหภูมิ
PM2 ตอ งควบคุมอุณหภูมิ (ไมอ นุญาตใหข นสง ทางราง)

ของแข็งไวไฟ
คําจํากดั ความและคณุ สมบัติ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 121

2.2.41.1.3 ของแข็งไวไฟ คือ ของแข็งท่ีติดไฟไดอยางรวดเร็วและเปนของแข็งท่ีอาจเกิดการลุกไหมได
เน่ืองจากการเสียดสีกันของแข็งท่ีติดไฟไดอยางรวดเร็ว เปนผงเม็ดเล็ก ๆ หรือสารคลายแปงเปยก
ซง่ึ เปนอันตรายได ถาสารสามารถติดไฟไดอยางงายดายโดยการสัมผัสกับแหลงติดไฟในชว งเวลาสั้น ๆ
เชน ไมขีดท่ีกําลังลุกไหม และถาเปลวไฟแพรไปอยางรวดเร็ว ความเปนอันตรายอาจจะไมได
เกิดจากไฟเทานั้น แตอาจมีความเปนพิษจากการเผาไหมผลิตภัณฑน้ัน ผงโลหะจะอันตรายเปนพิเศษ
เน่ืองจากมีความยากในการดับไฟเพราะสารดับเพลิงท่ัวไป เชน คารบอนไดออกไซด หรือนํ้า สามารถ
เพิ่มความเปนอันตรายได

การจําแนกประเภท
2.2.41.1.4 สารและส่ิงของที่จําแนกเปนของแข็งไวไฟในสินคาอันตรายประเภท 4.1 จะระบุไวในตาราง A

ในบทท่ี 3.2 การกําหนดสารและส่ิงของของสารอินทรียท่ีไมไดระบุโดยชื่อในตาราง A ของบทที่ 3.2
ใหสัมพันธกับบัญชีรายชื่อในหมวดยอยท่ี 2.2.41.3 ตามขอกําหนดในบทท่ี 2.1 สามารถอางอิง
จากประสบการณหรือผลของการทดสอบตามกระบวนการท่ีเปนไปตามภาคท่ี III ตอนยอย 33.2
ของคูมือและเกณฑการทดสอบ สวนการกําหนดสารอนินทรียที่ไมไดระบุโดยชื่อตองอางอิงจากผล
การทดสอบท่ีเปน ไปตามกระบวนการการทดสอบตามภาคที่ III ตอนยอ ยท่ี 33.2 ของคูม อื และเกณฑ
การทดสอบ เมือ่ การกาํ หนดมีความเขมงวดมากข้ึนจะตองนําประสบการณมาพิจารณาดว ย
2.2.41.1.5 เม่ือสารท่ีไมไดระบุโดยชื่อ ถูกกําหนดใหอยูในบัญชีรายช่ือใน 2.2.41.3 โดยพิจารณาบนพ้ืนฐาน
ของกระบวนการทดสอบตามคูมือและเกณฑการทดสอบภาค III สวนยอย 33.2 ตองมีเกณฑ
ดังตอไปนี้
(a) ยกเวนสารท่ีเปนผงโลหะหรือผงของโลหะอัลลอยดตองจําแนกสารลักษณะคลายผงเม็ดเล็ก ๆ

หรือลักษณะคลายแปงเปยก เปนสารที่ติดไฟไดอยางรวดเร็วของสินคาอันตรายประเภท 4.1
ถาสารสามารถติดไฟอยางงายดายโดยการสัมผัสกับแหลงติดไฟ (เชน ไมขีดท่ีติดไฟ) ในชวง
เวลาสั้น ๆ หรือถาในขณะที่ลุกไหมเปลวไฟแพรไปอยางรวดเร็ว ระยะเวลาเผาไหมนอย
กวา 45 วินาที และวัดระยะทางได 100 มม. หรืออตั ราการเผาไหมมากกวา 2.2 มม./วนิ าที
(b) ผงโลหะหรือผงของโลหะอัลลอยด ตองกําหนดเปนสินคาอันตรายประเภท 4.1 ถาสารสามารถ
ติดไฟไดโดยเปลวไฟ และเกิดปฏิกิริยาแพรไปตามความยาวท้ังหมดของสารตัวอยางใชเวลา
ไมเกนิ 10 นาทหี รือนอยกวา
ของแข็งซ่ึงเปนเหตุใหเกิดไฟไดเมื่อเกิดการเสียดสีกัน ตองจําแนกเปนสินคาอันตรายในประเภท
4.1 โดยใชความคลายคลึงกับสารที่อยูในบัญชีรายชื่อ (เชน ไมขีดไฟ) หรือเปนไปตามขอกําหนด
พิเศษทีเ่ หมาะสม

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 122

2.2.41.1.6 บนพื้นฐานของกระบวนการทดสอบตามคูมือและเกณฑการทดสอบภาคที่ III สวนที่ 33.2
และเกณฑต าม 2.2.41.1.4 และ 2.2.41.1.5 อาจนาํ มาใชเ ปน เกณฑก ารตัดสินวาลักษณะของสาร
ทร่ี ะบโุ ดยชอ่ื น้นั เปนไปตามขอ กาํ หนดของสินคา อนั ตรายประเภทนี้หรอื ไม

2.2.41.1.7 ถาสารที่จัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 4.1 ซ่ึงเปนผลจากการผสมกันของสารหลายตัว อยูในกลุม
ความเส่ียงท่ีไมเขาขายหรือแตกตางจากกลุมความเส่ียงของสารประเภทน้ีท่ีระบุโดยชื่อในตาราง A
ของบทที่ 3.2 ตองกําหนดใหสารผสมดังกลาวอยูในบัญชีรายชื่อที่ถูกตองเหมาะสมโดยพิจารณา
จากระดบั ความเปนอันตรายท่แี ทจ ริง
หมายเหตุ : สําหรับการจําแนกประเภทของสารละลายและสารผสม (เชน ของผสมและของเสีย)
ใหดู 2.1.3 ประกอบ

การกําหนดกลมุ การบรรจุ
2.2.41.1.8 ของแข็งไวไฟที่จําแนกภายใตบัญชีรายช่ือหลายรายการตามตาราง A ในบทที่ 3.2 ตองกําหนด

เปนกลุมการบรรจุท่ี II หรือ III ตามกระบวนการทดสอบในคมือและเกณฑการทดสอบ ภาค III
สวนยอ ย 33.2 ตามเกณฑ ดังตอไปนี้
(a) ของแข็งติดไฟอยางรวดเร็ว เม่ือทําการทดสอบแลวมีเวลาในการเผาไหมนอยกวา 45 วินาที

โดยการวดั ทีร่ ะยะทาง 100 มม. ตอ งกาํ หนดใหเปน
กลมุ การบรรจทุ ี่ II ถาเปลวไฟผา นเขตท่ีเปยก
กลุมการบรรจุที่ III ถา เขตที่เปยกสามารถหยุดเปลวไฟไดอ ยางนอย 4 นาที
(b) ผงโลหะหรือผงของโลหะอลั ลอยดต อ งกําหนดใหเ ปน
กลุมการบรรจุท่ี II ถาเมื่อทําการทดสอบแลวการเกิดปฏิกิริยาแพรไปท้ังหมดของความยาว
ของสารตัวอยางใน 5 นาทีหรอื นอยกวา
กลุมการบรรจุที่ III ถาเม่ือทําการทดสอบแลวเกิดปฏิกิริยาแพรไปทั้งหมดของความยาว
ของสารตัวอยา งมากกวา 5 นาที
สําหรับของแข็งที่อาจเปนเหตุใหเกิดไฟไดเม่ือเกิดการเสียดสีกัน กลุมการบรรจุตองถูกกําหนด
ใหม คี วามคลา ยคลงึ กันตามบัญชรี ายช่ือหรือตามขอกําหนดพิเศษ

สารทาํ ปฏกิ ริ ยิ าไดเ อง
คําจํากดั ความ
2.2.41.1.9 ตามวัตถุประสงคของขอกําหนด RID สารท่ีทําปฏิกิรยาไดเอง คือสารท่ีไมเสถียรทางอุณหภูมิ
ซ่ึงมีแนวโนมทําใหเกิดการสลายตัวโดยคายความรอนอยางรุนแรง โดยไมจําเปนตองมีออกซิเจน
ในอากาศ
สารทไี่ มพจิ ารณาวา เปนสารท่ีเกิดปฏิกิริยาไดเ องตามสนิ คาอนั ตรายประเภท 4.1 ถา
(a) สารนั้นเปน วตั ถรุ ะเบิดตามเกณฑของสินคา อันตรายประเภท 1

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 123

(b) สารน้ันเปนสารออกซิไดซตามท่ีกําหนดในกระบวนการของสินคาอันตรายประเภท 5.1 (ดู
2.2.51.1)

(c) สารน้ันเปนเปอรออกไซดอนิ ทรีย ตามเกณฑข องสินคา อันตรายประเภท 5.2 (ดู 2.2.52.1)
(d) ความรอ นจากการสลายตัวนอยกวา 300 จูล/กรัม
(e) อุณหภูมิการสลายตัวแบบเรงปฏิกิริยาไดเอง (SADT) (ดูหมายเหตุ 2 ตามขางลาง) มากกวา

75 องศาเซลเซยี สสาํ หรับหีบหอ ขนาด 50 กโิ ลกรมั

คณุ สมบัติ
2.2.41.1.10การสลายตวั ของสารท่ีทําปฏกิ ิริยาไดเ องสามารถเกิดข้ึนไดโดยความรอน การสมั ผสั กับตวั เรงปฏิกิริยา

ที่ไมบริสุทธิ์ (เชน กรด สวนประกอบ โลหะหนัก ดาง) การเสียดสีหรือการกระทบกัน อัตราการ
สลายตัวเพิ่มขึ้นตามอุณหภูมิและเปล่ียนแปลงตามชนิดของสาร การสลายตัวโดยเฉพาะอยางยิ่ง
ถาไมมีการติดไฟก็อาจจะเกิดกาซพิษหรือไอท่ีเปนพิษ สําหรับสารที่ทําปฏิกิริยาไดเองจะตองมีการ
ควบคุมอุณหภูมิ สารทท่ี าํ ปฏิกิริยาไดเองบางชนิดอาจเกิดการสลายตัวและเกิดการระเบิด โดยเฉพาะ
อยางย่งิ ถาอยใู นพนื้ ท่อี ับอากาศ คุณสมบตั ิทก่ี ลาวมาน้ี อาจเปล่ียนแปลงไดโ ดยเตมิ สารทท่ี าํ ใหเจือ
จางหรือการใชบรรจุภัณฑที่เหมาะสม สารที่ทําปฏิกิริยาไดเองบางชนิดจะมีการเผาไหม
อยา งรนุ แรง ตัวอยางของสารทท่ี ําปฏิกริ ยิ าไดเ อง ไดแ ก สารประกอบบางชนิด ดงั ตอไปน้ี
aliphatic azo compounds (-C-N=N-C-);
organic azides (-C-N3);
diazonium salts (-CN2+ Z-);
N-nitroso compounds (-N-N=O); และ
aromatic sulphohydrazides (-SO2-NH-NH2).
รายชื่อดังกลาวขางตนน้ี ยังไมไดแสดงครบท้ังหมดและสารบางอยางอาจมีกลุมสารที่กอใหเกิด
ปฏิกิริยาและสารผสมของสารน้ันอาจมีคณุ สมบตั ิคลายคลึงกบั กลุม ที่กลาวมาได

การจาํ แนกประเภท
2.2.41.1.11สารท่ีทําปฏกิ ริ ิยาไดเ อง จําแนกไดเปน 7 ชนดิ ตามระดบั ความเปนอนั ตรายของสาร ชนดิ ของสาร

ที่ทําปฏิกิริยาไดเองจะแบงเปนชวงต้ังแตชนิด A ท่ีไมอนุญาตใหทําการขนสงในบรรจุภัณฑ
ท่ีไดทําการทดสอบแลวจนถึงชนิด G ซ่ึงไมอยูในขอกําหนดของสินคาอันตรายประเภท 4.1
การจาํ แนกชนิด B ถึง F มีความสัมพนั ธโดยตรงกับปริมาณสูงสุดที่อนุญาตใหท ําการขนสงในหนึ่ง
บรรจุภัณฑ หลักการท่ีนํามาใชสําหรับการจําแนกสารโดยใชกระบวนการจําแนกที่เหมาะสม
ตามวิธีการทดสอบและเกณฑ และตัวอยางที่เหมาะสม ผลการทดสอบจะอยูในภาค II ของคูมือ
การทดสอบและเกณฑ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 124

2.2.41.1.12สารที่เกิดปฏิกิริยาไดดวยตัวเองซ่ึงถูกจําแนกแลวซ่ึงไดรับอนุญาตใหทําการขนสงในบรรจุภัณฑ
ตามรายการใน 2.2.41.4 ไดร ับอนุญาตใหทาํ การขนสงใน IBC ตามรายการใน 4.1.4.2 คําแนะนํา
การบรรจุ IBC520 และท่ีไดรับอนุญาตใหทําการขนสงในถังบรรทุกตามบทที่ 4.2 ตามรายการใน
4.2.5.2 คาํ แนะนาํ สาํ หรบั ถงั บรรทุกที่ยกข้ึนลงได T23 สารท่ีไดร บั อนญุ าตทุกสารท่ีมรี ายชื่ออยใน
รายชือ่ ทั่วไปของตาราง A ของบทท่ี 3.2 (หมายเลข UN 3221 ถงึ 3240) พรอมดว ยความเสยี่ ง
รองและหมายเหตุเกี่ยวกบั ขอมลู การขนสง ท่เี กย่ี วของ
บัญชรี ายชือ่ แบบกลม ระบุ

- สารที่ทาํ ปฏกิ ิริยาไดเ องชนดิ B ถึง F ดู 2.2.41.1.11

- สถานะทางกายภาพ (ของเหลว/ของแขง็ )

การจําแนกสารที่ทําปฏิกิริยาไดเองตาม 2.2.41.4 โดยตามหลักการจะใชสารบริสุทธ์ิ (ยกเวนท่ี

กาํ หนดความเขมขนไวต ํา่ กวารอยละ 100)

2.2.41.1.13 การจาํ แนกสารที่ทาํ ปฏิกิริยาไดเองหรือสูตรผสมของสารทที่ ําปฏิกิริยาไดเองท่ีไมไดระบุใน 2.2.41.4,
4.1.4.2 ขอแนะนําการบรรจุ IBC520 , 4.2.5.2 คําแนะนําสําหรับถังบรรทุกท่ียกขึ้นลงได T23
และกําหนดใหอยในบัญชีรายช่ือแบบกลุมจะตองดําเนินการโดยพนักงานเจาหนาที่ของประเทศตน
ทางการขนสงโดยอางอิงจากรายงานผลการทดสอบ เอกสารการรับรองตองระบุถึงการจําแนก
ประเภท และเงื่อนไขในการขนสง ถาประเทศตนทางการขนสงไมไดเปนประเทศสมาชิก
ของขอกําหนด TP2 การจําแนกประเภทและเงื่อนไขในการขนสงตองไดรับการรับรองโดยพนักงาน
เจา หนาทข่ี องประเทศคูสญั ญาของขอกําหนด TP2 ประเทศแรกท่สี นิ คาเดินทางไปถึง

2.2.41.1.14ตัวกระตุน เชน สวนประกอบของสังกะสีอาจจะถูกเติมลงไปในสารท่ีทําปฏิกิริยาไดเองบางชนิด
เพื่อเปล่ียนการทําปฏิกิริยา ผลที่ไดอาจจะลดความเสถียรทางความรอนและเปลี่ยนคุณสมบัติ
การระเบิดซ่ึงขึ้นอยกับชนิดและความเขมขนของตัวกระตน ถาคุณสมบัติอยางใดอยางหน่ึงเกิด
การเปลยี่ นแปลงสูตรผสมใหมตองประเมนิ ตามกระบวนการจาํ แนกประเภท

2.2.41.1.15ตัวอยางของสารที่ทําปฏิกิริยาไดเองหรือสูตรผสมของสารท่ีทําปฏิกิริยาไดเองที่ไมไดระบุใน
2.2.41.4 ซึ่งยังไมมีผลการทดสอบท่ีสมบูรณของสารตัวอยาง และท่ีทําการขนสงเพ่ือไปทํา
การทดสอบหรือวเิ คราะหเพิ่มเติมตองกําหนดเปน หน่ึงในบญั ชีรายชอ่ื ของสารท่ที ําปฏกิ ิริยาไดเอง
ชนดิ C ภายใตเงื่อนไขตอไปน้ี
- ขอ มลู ท่ีไดบ ง ชี้วาตวั อยา งน้ัน ตองไมอ ันตรายมากกวาสารที่ทาํ ปฏกิ ริ ิยาไดเองชนดิ B

- สารตัวอยางบรรจตุ ามวิธีการบรรจุ OP2 และจาํ กัดปริมาณตอ หนว ยการขนสงที่ 10 กโิ ลกรมั

- ขอมูลท่ีไดบงช้ีวาอุณหภูมิควบคุมถามีคาตํ่าอยางเพียงพอเพ่ือปองกันอันตรายจากการ

สลายตัว และมีคา สูงอยางเพยี งพอเพื่อปองกันอันตรายจากการแบง ชัน้ ของสาร

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 125

การลดความไว
2.2.41.1.16เพื่อความปลอดภัยระหวางการขนสงสารท่ีทําปฏิกิริยาไดเอง จะตองลดความไวโดยการใช

สารเจือจาง ในกรณีท่ีกําหนดเปอรเซ็นตของสาร คาน้ีหมายถึงเปอรเซ็นตโดยมวล ปดเศษเปน
จํานวนเต็มท่ีใกลเคียงท่ีสุด ถาใชสารเจือจาง สารที่ทําปฏิกิริยาไดเองตองไดรับการทดสอบดวย
สารเจือจางท่ีมีอยูในความเขมขนและรูปแบบที่ใชในการขนสง หามใชสารเจือจางที่อาจปลอยให
สารท่ีทําปฏิกิริยาในตัวเองเขมขนในระดับที่เปนอันตรายในกรณีที่มีการร่ัวไหลจากบรรจุภัณฑ
สารเจือจางใด ๆ จะตองเขากนั ไดก ับสารทท่ี ําปฏิกริ ยิ าในตัวเอง
2.2.41.1.17(สงวนไว)
วตั ถุระเบิดท่เี ปน ของแข็งซ่ึงถกู ทําใหความไวลดลง
2.2.41.1.18วัตถุระเบิดท่ีเปนของแข็งซ่ึงถูกทําใหความไวลดลงคือสารท่ีถูกทําใหเปยกดวยนํ้าหรือ
แอลกอฮอลลหรือทําใหเจือจางดวยสารอ่ืนเพื่อระงับคุณสมบัติการระเบิดของสาร บัญชีรายชื่อ
ของสารดังกลาวที่อยูในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ไดแก UN 1310, 1320, 1321, 1322, 1336,
1337, 1344, 1347, 1348, 1349, 1354, 1355, 1356, 1357, 1517, 1571, 2555, 2556,
2557, 2852, 2907, 3317, 3319, 3344, 3364, 3365, 3366, 3367, 3368, 3369, 3370 ,
3376, 3380 และ 3474
สารทเี่ ก่ยี วของกบั สรางที่ทาํ ปฏิกริ ิยาไดเ อง
2.2.41.1.19สารดงั กลาวคือ
(a) สารที่ยอมรับใหอยูในสินคาอันตรายประเภท 1 ตามชุดการทดสอบ 1 และ 2 แตไมจัดใหอยู

ในสินคาอันตรายประเภท 1 โดยชุดการทดสอบ 6

(b) ไมเปน สารที่ทําปฏกิ ริ ิยาไดเองทจี่ ดั อยใู นสนิ คาอันตรายประเภท 4.1

(c) ไมเปนสารที่จัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 5.1 หรือ 5.2 และเปนสารท่ีกําหนดเปนสินคา

อนั ตรายประเภท 4.1 ตามบญั ชีรายชือ่ UN 2956, 3241, 3242 และ 3251
2.2.41.1.20 สารโพลีเมอไรเซชัน คือ สารท่ีปราศจากความเสถียร มีแนวโนมท่ีจะเกิดปฏิกิริยา exothermic

อยางแรง สงผลใหเกิดโมเลกุลขนาดใหญขึ้น หรือทําใหเกิดโพลีเมอรภายใตสภาวะปกติที่พบ
ในการขนสง สารดงั กลา วถอื เปนสารโพลเี มอไรซง่ิ ประเภท 4.1 เม่ือ :
(a) อุณหภูมิพอลิเมอไรเซชันแบบเรงตัวเอง (SAPT) คือ 75 °C หรือนอยกวาภายใตสภาวะ (โดยมี

หรือไมม ีความเสถียรทางเคมตี ามที่เสนอสําหรับการขนสง) และในบรรจุภัณฑ IBC ทีจ่ ะขนสงสาร

หรอื ของผสม

(b) พวกมันแสดงความรอนของปฏกิ ิริยามากกวา 300 J/g

(c) ไมตรงตามเกณฑอ น่ื ใดในการรวมไวใ นสินคาอนั ตรายประเภท 1 ถงึ 8

ของผสมที่เขาเกณฑของสารโพลีเมอรตองจัดเปนสารโพลีเมอรทอี่ ยูในสนิ คาอันตรายประเภท 4.1

ขอกําหนดในการควบคมุ อุณหภมู ิ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 126

2.2.41.1.21(สงวนไว)
2.2.41.2 สารที่ไมอนญุ าตใหทาํ การขนสง
2.2.41.2.1 ตองไมทําการขนสงสารที่ไมเสถียรทางเคมีที่เปนสินคาอันตรายประเภท 4.1 ยกเวนไดมี

การดําเนินการตามมาตรการท่ีกําหนดเพ่ือปองกันการแตกตัวท่ีเปนอันตราย (decomposition)
หรือการรวมตัวในระดับโมเลกุลของสาร (polymerization) ในระหวางการขนสง ดังน้ันจึงตอง
มน่ั ใจโดยเฉพาะอยางยิ่งวาภาชนะบรรจหุ รือแทง็ กไ มบรรจุสารที่อาจกอ ใหเ กิดปฏกิ ริ ยิ าดังกลา ว
2.2.41.2.2 ของแข็งไวไฟที่มีความเสี่ยงรองเปนออกซิไดซ หมายเลข UN 3097 ตองไมอนุญาตใหทําการขนสง
ยกเวน วา สารน้นั เปนไปตามขอ กําหนดของสนิ คาอนั ตรายประเภท 1 (ดู 2.1.3.7)
2.2.41.2.3 ตอ งไมอ นุญาตใหท าํ การขนสงสารดงั ตอ ไปน้ี
- สารทท่ี าํ ปฏกิ ิรยิ าไดเองชนิด A [ดูคมู อื การทดสอบและเกณฑ ภาค 2 ขอ 20.4.20 (a)]
- ฟอสฟอรัสซลั ไฟด (phosphorus sulphides) ซ่งึ ไมม ฟี อสฟอรสั ขาวและเหลือง

- วตั ถุระเบิดทเ่ี ปน ของแข็งซึ่งถูกทําใหความไวลดลง นอกจากท่ีระบุไวในตาราง A ของบทท่ี 3.2

- สารไวไฟอนนิ ทรยี  ในสภาวะหลอมละลายนอกเหนอื จาก UN 2948 SULPHUR MOLTEN
ตอ งไมอ นุญาตใหท ําการขนสง สารทางราง

- Barium azide with a water content less than 50% (mass);

- Self-reactive substances with an SADT ≤ 55 °C, therefore requiring temperature
control

UN 3231 SELF-REACTIVE LIQUID TYPE B, TEMPERATURE CONTROLLED

UN 3232 SELF-REACTIVE SOLID TYPE B, TEMPERATURE CONTROLLED
UN 3233 SELF-REACTIVE LIQUID TYPE C, TEMPERATURE CONTROLLED

UN 3234 SELF-REACTIVE SOLID TYPE C, TEMPERATURE CONTROLLED

UN 3235 SELF-REACTIVE LIQUID TYPE D, TEMPERATURE CONTROLLED
UN 3236 SELF-REACTIVE SOLID TYPE D, TEMPERATURE CONTROLLED

UN 3237 SELF-REACTIVE LIQUID TYPE E, TEMPERATURE CONTROLLED

UN 3238 SELF-REACTIVE SOLID TYPE E, TEMPERATURE CONTROLLED
UN 3239 SELF-REACTIVE LIQUID TYPE F, TEMPERATURE CONTROLLED

UN 3240 SELF-REACTIVE SOLID TYPE F, TEMPERATURE CONTROLLED

- Polymerizing substances requiring temperature control
UN 3533 POLYMERIZING SUBSTANCE, SOLID, TEMPERATURE CONTROLLED,

N.O.S.

UN 3534 POLYMERIZING SUBSTANCE, LIQUID, TEMPERATURE CONTROLLED,
N.O.S.

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 127

2.2.41.3 รายการบญั ชรี ายชื่อแบบกลุม เปน ไปตามทกี่ าํ หนดใน RID หมวดท่ี 2.2.41.3
2.2.41.4 รายชื่อของสารทที่ าํ ปฏิกิรยิ าไดเอง เปนไปตามทก่ี ําหนดใน RID หมวดที่ 2.2.41.4

2.2.42 สินคาอันตรายประเภท 4.2 สารที่มีความเสยี่ งตอ การลุกไหมไ ดเ อง

2.2.42.1 หลักเกณฑ
2.2.42.1.1 หัวขอ ของสินคา อันตรายประเภท 4.2 ครอบคลมุ ถงึ

- สารท่ีสามารถลุกติดไฟไดเองในอากาศ (Pyrophoric Substances) ซึ่งเปนสาร รวมถึงสารผสม
และสารละลาย (ในสถานะของเหลวหรือของแข็ง) ซึ่งถึงแมวาจะมีปริมาณเล็กนอยก็จะสามารถ
ลุกไหมไดเม่ือสัมผัสกับอากาศภายใน 5 นาที สารดังกลาวจัดอยในสินคาอันตรายประเภท 4.2
ทีม่ คี วามเส่ยี งสูงที่สุดตอการลุกไหมไดเอง และ

- สารท่ีเกิดความรอนไดเอง (Self-heating Substances) ซึ่งเปนสารและส่ิงของรวมถึง
สารผสมและสารละลายที่เม่ือสัมผัสกับอากาศโดยปราศจากพลังงานจากภายนอก
มีความเส่ียงตอการเกิดความรอนไดเอง สารเหลานี้จะติดไฟเมื่อมีปริมาณมาก ๆ (กิโลกรัม)
เทานน้ั และหลงั จากใชเ วลาในการสะสมความรอ นเปนเวลานาน (ชวั่ โมงหรือวนั )

2.2.42.1.2 สารและส่ิงของทจี่ ดอยูในสินคาอันตรายประเภท 4.2 แบงเปนหวั ขอยอยไดด งั ตอ ไปนี้:
S สารทีม่ ีความเสย่ี งตอการลกุ ไหมไดเ อง โดยไมมคี วามเส่ยี งรอง
S1 สารอินทรยี , ในสถานะของเหลว
S2 สารอินทรีย, ในสถานะของแข็ง
S3 สารอนินทรยี , ในสถานะของเหลว
S4 สารอนินทรีย, ในสถานะของแข็ง
S5 สารโลหะอินทรีย (Organometallic)
S6 สงิ่ ของ (Articles)
SW สารทม่ี ีความเส่ยี งตอการลุกไหมไดเ อง ท่ีเมื่อสัมผสั กับนาํ้ จะปลอยกาซไวไฟ
SO สารทีม่ คี วามเสยี่ งตอการลกุ ไหมไ ดเ อง, เปนสารออกซิไดซ
ST สารท่มี ีความเส่ยี งตอการลุกไหมไ ดเอง เปน สารพิษ
ST1 สารอินทรีย เปนพิษ ในสถานะของเหลว
ST2 สารอินทรีย เปน พิษ ในสถานะของแข็ง
ST3 สารอนินทรีย เปนพิษ ในสถานะของเหลว
ST4 สารอนินทรีย เปน พิษ ในสถานะของแข็ง
SC สารท่มี ีความเส่ยี งตอการลกุ ไหมไ ดเ อง เปน สารกัดกรอน
SC1 สารอินทรีย มีฤทธกิ์ ดั กรอน ในสถานะของเหลว
SC2 สารอินทรยี  มีฤทธก์ิ ัดกรอน ในสถานะของแข็ง
SC3 สารอนนิ ทรยี  มีฤทธิก์ ัดกรอน ในสถานะของเหลว

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 128

SC4 สารอนนิ ทรยี  มีฤทธกิ์ ัดกรอน ในสถานะของแขง็

คณุ สมบัติของสาร
2.2.42.1.3 สารท่ีใหความรอนไดเอง Self-heating ซึ่งนําไปสูการลุกไหมไดเองเปนผลมาจากปฏิกิริยา

ของสารกบั ออกซิเจน (ในอากาศ) และความรอนที่ไมไดมกี ารถายเทไปสูส ภาวะแวดลอมภายนอก
ไดรวดเร็วพอ (conduction) เกิดจากบรรยากาศโดยรอบ การลุกไหมไดเองเกิดขึ้นเมื่ออัตราการ
เกิดความรอนมากกวาอัตราการสูญเสียความรอน และถึงจุดอุณหภูมิท่ีสามารถลุกไหมไดเอง
(auto-ignition temperature)

การจาํ แนกประเภท
2.2.42.1.4 สารและส่ิงของที่จัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 4.2 ระบุอยูในตาราง A บทท่ี 3.2 การกําหนดสาร

และส่ิงของที่ไมไดระบุโดยชื่อในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ใหตรงกับบัญชีรายช่ือที่ไมไดระบุไว
เปนอยางอ่ืน (N.O.S.) ใน 2.2.42.3 ที่สอดคลองกับขอกําหนดในบทที่ 2.1 ข้ึนอยูกับประสบการณ
หรือผลของกระบวนการทดสอบท่ีเปนไปตามตามคูมือการทดสอบเกณฑภาค 3 สวนที่ 33.4
การกาํ หนดใหอ ยูในบัญชรี ายชื่อที่ไมไดระบุไวเปนอยางอืน่ แบบท่วั ไปของสินคาอนั ตรายประเภท 4.2
ตองข้ึนกับผลของกระบวนการทดสอบที่เปนไปตามตาม คูมือการทดสอบและหลักเกณฑ ภาค 3
สว นท่ี 33.4 ตองใชป ระสบการณมาพจิ ารณาประกอบเม่ือมีการกําหนดทเ่ี ขม งวดมากขน้ึ
2.2.42.1.5 เมื่อสารหรือสิ่งของไมไดระบุโดยชื่อ ถูกกําหนดใหอยูในบัญชีรายช่ือใดบัญชีรายช่ือหน่ึงใน 2.2.42.3
ซ่ึงอยูบนพ้ืนฐานของกระบวนการทดสอบตามคูมือและเกณฑการทดสอบภาค 3 สวนท่ี 33.4
ตอ งปฏบิ ตั ติ ามเกณฑตอไปน้ี
(a) ของแขง็ ท่มี คี วามเสย่ี งตอการลุกไหมไดเ อง (pyrophoric) ตองกาํ หนดใหอยใู นสนิ คาอันตราย

ประเภท 4.2 เมอื่ ติดไฟไดเ ม่ือตกจากท่สี งู 1 เมตร หรือภายใน 5 นาที
(b) ของเหลวท่ีมีความเสยงตอการลุกติดไฟไดเอง (pyrophoric) กําหนดใหอยูในสินคาอันตราย

ประเภท 4.2 เมอ่ื
(i) เทใสใ นสารนาํ เฉ่ือย สามารถตดิ ไฟไดภ ายใน 5 นาที หรอื
(ii) ในกรณีที่ผลการทดสอบไมเปนไปตามขอ (i) เม่ือเทของเหลวนี้บนกระดาษกรองแหง

(กระดาษกรอง Whatman No.3) สามารถทําใหกระดาษกรองติดไฟหรือลุกไหมได
ภายใน 5 นาที
(c) สารในรูปส่ีเหลี่ยมลูกบาศกขนาด 10 เซนติเมตร เพื่อใชเปนตัวอยางในการทดสอบท่ีอุณหภูมิ
ทดสอบ 140 องศาเซลเซยี ส สามารถลุกไหมไ ดเอง หรือมอี ุณหภูมิสงู ขน้ึ เกนิ กวา 200 องศาเซลเซียส
โดยมีการเฝา สงั เกตดภู ายใน 24 ชว่ั โมง ตอ งกาํ หนดใหอยใ นสินคาอนั ตรายประเภท 4.2 หลกั เกณฑ
นี้อาศัยพื้นฐานจากอุณหภูมิที่ถานไมสามารถลุกไหมไดเองที่อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซียส
สําหรับถา นไมส ี่เหล่ียมลูกบาศกตัวอยา งขนาด 27 ลูกบาศกเ มตร สารที่มอี ณุ หภมู ิของการลุก

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 129

ไหมไดเองสูงกวา 50 องศาเซลเซียสสําหรับปริมาตร 27 ลูกบาศกเมตร ไมกําหนดใหอยูใน
สินคา อนั ตรายประเภท 4.2
หมายเหตุ 1 : สารทบี่ รรทุกในหีบหอที่มีปริมาตรไมเกิน 3 ลกู บาศกเมตร ไมกําหนดใหอยูในสินคา

อันตรายประเภท 4.2 หากทดสอบดวยสารในรูปสี่เหลี่ยมลูกบาศกขนาด
10 เซนติเมตร เพื่อใชเปนตัวอยางในการทดสอบท่ีอุณหภูมิ 120 องศาเซลเซียส
ไมเกิดการลุกไหมไดเองและไมเกิดอุณหภูมิที่สูงเกิน 180 องศาเซลเซียส
โดยมกี ารเฝา สงั เกตดูภายใน 24 ชวั่ โมง
หมายเหตุ 2 : สารที่บรรทุกในหีบหอที่มีปริมาตรไมเกิน 450 ลิตร ไมกําหนดใหอยูในสินคา
อันตรายประเภท 4.2 หากทดสอบดวยสารในรูปส่ีเหล่ียมลูกบาศกตัวอยาง
ขนาด 10 เซนติเมตร ท่ีอุณหภูมิ 100 องศาเซลเซียสไมเกิดการลุกไหมไดเอง
และไมเกิดอุณหภูมิที่สูงเกิน 160 องศาเซลเซียส โดยมีการเฝาสังเกตดูภายใน
24 ชัว่ โมง
หมายเหตุ 3 : เนือ่ งจากสารโลหะอินทรียส ามารถจําแนกเปนสินคา อันตรายประเภท 4.2 หรือ 4.3
พรอมดวยความเสี่ยงรองเพ่ิมเติมตามคุณสมบัติของสาร จงมีผังการดําเนินการ
ในการจําแนกเฉพาะตาม 2.3.5
2.2.42.1.6 ถาสารท่ีอยูในสินคาอันตรายประเภท 4.2. ซึ่งเปนผลของการผสมอยูในกลมความเส่ียงท่ีตางจาก
กลุมความเส่ียงของสารท่ีระบุโดยช่ือในตาราง A ของบทท่ี 3.2 สารผสมเหลาน้ีตองจัดใหอยใน
บัญชีรายช่ือท่ีตรงตามคุณสมบัติของสาร โดยพิจารณาจากตามระดับความเปนอันตรายท่ีแทจริง
ของสารน้นั
หมายเหตุ : สําหรบั การจําแนกประเภทของสารละลายและสารผสม (เชน ของผสมและของเสีย)
ใหดู 2.1.3
2.2.42.1.7 โดยพื้นฐานของกระบวนการทดสอบในคูมือของการทดสอบและเกณฑภาคท่ี 3 สวนท่ี 33.4
และตามหลักเกณฑท่ีกําหนดใน 2.2.42.1.5 อาจพิจารณาดวยวาคุณสมบัติของสารที่ระบุโดยชื่อ
เปน คุณสมบัติท่สี ารนนั้ จะไมข นึ้ อยกู บั ขอกาํ หนดของสนิ คาอนั ตรายในประเภทนี้

การกาํ หนดกลม การบรรจุ
2.2.42.1.8 สารและสง่ิ ของท่ีจาํ แนกอยภู ายใตบ ญั ชรี ายช่อื ตา ง ๆ ในตาราง A ของบทที่ 3.2 ตองกําหนดใหอ ยู

ในกลุมการบรรจุท่ี I, II หรือ III โดยพิจารณาจากกระบวนการทดสอบของคูมือและเกณฑ
การทดสอบภาคท่ี 3 สว นที่ 33.4 โดยใหสอดคลองกับเกณฑต อ ไปนี้
(a) สารทมี่ คี วามเสี่ยงตอการลุกไหมไ ดเอง (ในอากาศ: Pyrophoric) ตอ งจัดใหอยในกลมุ การบรรจุที่ I
(b) สารและส่ิงของท่ีเกดิ ความรอนไดเอง ซึ่งอยูในรปู ส่ีเหลีย่ มลกู บาศกขนาด 2.5 เซนติเมตรทใ่ี ช

เปนตัวอยางในการทดสอบท่ีอุณหภูมิทดสอบ 140 องศาเซลเซียส สามารถลุกไหมไดเอง
หรือมีอุณหภูมิสงู กวา 200 องศาเซลเซียส โดยมีการเฝา สังเกตดภู ายใน 24 ช่ัวโมง ตอ งจดั อยู

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 130

2.2.42.2 ในกลุมการบรรจุที่ II สารที่สามารถลุกไหมไดเองที่อุณหภูมิสูงกวา 50 องศาเซลเซียส
2.2.42.3 สาํ หรบั ปริมาตร 450 ลติ ร ไมก าํ หนดใหอยใู นกลุมการบรรจทุ ่ี II
(c) สารท่ีเกิดความรอนไดเองเพียงเล็กนอย ซ่ึงอยูในรูปส่ีเหล่ียมลูกบาศกขนาด 2.5 เซนติเมตรที่ใช
เปนตวั อยางในการทดสอบ ท่ไี มเกิดปรากฏการณตามขอ (b) ในเง่อื นไขทีก่ ําหนด แตเมอื่ อยในรูป
ส่ีเหล่ียมลูกบาศกขนาด 10 เซนติเมตร ท่ีใชเปนตัวอยางในการทดสอบท่ีอุณหภูมิทดสอบ
140 องศาเซลเซียส สามารถลุกไหมไดเองหรือมีอุณหภูมิที่สูงกวา 200 องศาเซลเซียส
โดยมกี ารเฝาสังเกตดูภายใน 24 ชัว่ โมง ตองจัดใหอยใู นกลุมการบรรจุท่ี III
สารทไ่ี มอ นุญาตใหท ําการขนสง
สารตอไปนี้ไมอนุญาตใหทาํ การขนสง :
- UN 3255 tert-Butyl Hypochlorite และ
- ของแข็งที่เกิดความรอนไดเอง เปนสารออกซิไดซ หมายเลข UN 3127 ถาสารนี้มีคุณสมบัติ
ขอกําหนดของสนิ คา อันตรายประเภท 1 (ดู 2.1.3.7)
รายการบัญชรี ายชือ่ แบบกลมุ
เปนไปตามทีก่ ําหนดใน RID หมวดท่ี 2.2.42.3

2.2.43 สินคา อนั ตรายประเภท 4.3 สารทส่ี มั ผัสกบั น้าํ แลว ปลอ ยกา ซไวไฟ

2.2.43.1 เกณฑ
2.2.43.1.1 หัวขอของสินคาอันตรายประเภท 4.3 ครอบคลุมสารซึ่งทําปฏิกิริยากับน้ําแลวปลอยกาซไวไฟที่

เส่ียงตอ การเกิดสวนผสมท่ีระเบดิ ไดเ มือ่ ผสมกับอากาศ และสิ่งของท่มี สี ารดงั กลา วผสมอยู

2.2.43.1.2 สารและสงิ่ ของทีอ่ ยใู นสนิ คา อันตรายประเภท 4.3 สามารถแบง เปน ประเภทยอ ยไดดงั นี้
W สารที่เมื่อสัมผัสกับน้ําแลวปลอยกาซไวไฟ โดยไมมีความเส่ียงรองและสิ่งของที่มีสาร
ดงั กลาวผสมอยู
W1 ของเหลว
W2 ของแขง็
W3 สง่ิ ของ
WF1 สารทเี่ ม่ือสมั ผสั กับน้ําแลว ปลอยกาซไวไฟ อยใู นสถานะของเหลว และไวไฟ
WF2 สารที่เมอ่ื สมั ผสั กับนํ้าแลว ปลอ ยกาซไวไฟ อยใู นสถานะของแขง็ และไวไฟ
WS สารทีเ่ ม่อื สมั ผสั กับน้ําแลวปลอยกาซไวไฟ อยูในสถานะของแขง็ และเกดิ ความรอ นไดเ อง
WO สารที่เมือ่ สัมผสั กับน้ําแลว ปลอยกาซไวไฟ เปน สารออกซิไดซ อยูในสถานะของแข็ง
WT สารท่เี มือ่ สัมผัสกับนา้ํ แลว ปลอยกา ซไวไฟ เปน พิษ
WT1 ของเหลว
WT2 ของแข็ง

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 131

WC สารทีเ่ มอ่ื สัมผสั กับนา้ํ แลวปลอยกา ซไวไฟ มีฤทธ์กิ ดั กรอน
WC1 ของเหลว
WC2 ของแข็ง

WFC สารท่เี มื่อสัมผสั กับน้ําแลวปลอยกาซไวไฟ ไวไฟ มฤี ทธก์ิ ัดกรอน

คุณสมบตั ิ
2.2.43.1.3 สารบางชนิดท่ีเม่ือสัมผัสกบน้ํา อาจปลอยกาซไวไฟ ซึ่งสามารถเกิดสวนผสมท่ีระเบิดไดเมื่อผสม

กับอากาศ สวนผสมนี้สามารถติดไฟไดงาย โดยแหลงกําเนิดประกายไฟท่ัว ๆ ไป ตัวอยางเชน
ไฟเปลือย (Naked lights), ประกายไฟจากเคร่ืองมือ หรือหลอดไฟที่ไมมีฝาครอบปองกัน
(unprotected light bulbs) ผลของคล่ืนระเบิด และเปลวไฟอาจเปนอันตรายตอผูคน
และส่ิงแวดลอมวิธีการทดสอบที่อางถึงในขอ 2.2.43.1.4 ใชในการกําหนดวาปฏิกิริยาของสาร
กับนํ้าจะนําไปสูการเกิดแกสในปริมาณที่เปนอันตรายซ่ึงอาจติดไฟได วิธีการทดสอบน้ีตองไมใช
กับสารทส่ี ามารถลุกติดไฟไดเ องในอากาศ (pyrophoric)

การจาํ แนกประเภท
2.2.43.1.4 สารและส่ิงของท่ีจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 4.3 ระบุอยูในตาราง A บทที่ 3.2 การกําหนดสาร

และสิ่งของที่ไมไดระบุโดยช่ือในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ใหตรงกับบัญชีรายชื่อ ในขอ 2.2.42.3
ที่สอดคลองกับขอกําหนดในบทท่ี 2.1 ข้ึนอยูกับผลของกระบวนการทดสอบท่ีเปนไปตามคูมือ
การทดสอบเกณฑ ภาค 3 สวนที่ 33.5 ตองใชประสบการณมาพิจารณาประกอบเม่ือมีการกําหนด
ทเี่ ขม งวดมากขึ้น
2.2.43.1.5 เมื่อสารหรือส่ิงของไมไดระบุโดยชื่อ ถูกกําหนดใหอยูในบัญชีรายชื่อใดบัญชีรายชื่อหน่ึงใน 2.2.43.3
ซึ่งอยูบนพ้ืนฐานของกระบวนการทดสอบตามคมือและเกณฑการทดสอบภาค 3 สวนที่ 33.5
ตองปฏบิ ัติตามเกณฑ ตอไปนี้
สารทก่ี าํ หนดใหอยใู นสนิ คาอันตรายประเภท 4.3 ไดถา
(a) การติดไฟไดเองของกาซ ท่ีถูกปลอ ยออกมาเกิดข้ึนไดในขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งของกระบวนการ

ทดสอบ
(b) เกดิ กาซไวไฟในอตั ราที่มากกวา 1 ลติ รตอกิโลกรมั ของสารที่ทําการทดสอบตอชัว่ โมง
หมายเหตุ : เน่ืองจากสารโลหะอินทรียสามารถจําแนกเปนสินคาอันตรายประเภท 4.2 หรือ 4.3

พรอมดวยความเส่ียงรองเพ่ิมเติมตามคุณสมบัติของสาร จึงมีผังการดําเนินการ
ในการจาํ แนกเฉพาะตาม 2.3.5

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 132

2.2.43.1.6 ถาสารท่ีอยูในสินคาอันตรายประเภท 4.3 ซ่ึงเปนผลของการผสมอยในกลุมความเสี่ยงท่ีตาง
จากกลุมความเสี่ยงของสารที่ระบุโดยช่ือในตาราง A ของบทที่ 3.2 สารผสมเหลาน้ีตองจัดใหอยู
ในบัญชีรายช่ือท่ีตรงตามคุณสมบัติของสาร โดยพิจารณาจากตามระดับความเปนอันตราย
ท่ีแทจ ริงของสารนัน้
หมายเหตุ : สาํ หรบั การจาํ แนกประเภทของสารละลายและสารผสม (เชน ของผสมและของเสยี )
ใหด ู 2.1.3

2.2.43.1.7 โดยพื้นฐานของกระบวนการทดสอบในคมือของการทดสอบและเกณฑภาคท่ี 3 สวนท่ี 33.5
และตามหลักเกณฑท่ีกําหนดใน 2.2.43.1.5 อาจพิจารณาดวยวาคุณสมบัติของสารท่ีระบุโดยช่ือ
เปน คณุ สมบตั ิทสี่ ารนนั้ จะไมข ้ึนอยกู บั ขอ กําหนดของสนิ คาอนั ตรายในประเภทน้หี รือไม

การกําหนดกลมุ การบรรจุ
2.2.43.1.8 สารและสิ่งของทจี่ าํ แนกอยูภ ายใตบ ญั ชรี ายช่ือตาง ๆ ในตาราง A ของบทที่ 3.2 ตอ งกาํ หนดใหอ ยู

ในกลุมการบรรจุท่ี I, II หรือ III โดยพิจารณาจากกระบวนการทดสอบของคูมือและเกณฑ
การทดสอบภาคที่ 3 สว นที่ 33.5 โดยใหส อดคลอ งกบั เกณฑตอ ไปน้ี
(a) กลุมการบรรจุท่ี I ตองกําหนดสําหรับสารที่ทําปฏิกิริยาอยางรนุ แรงกับน้ําที่อุณหภมู ิโดยรอบ

และโดยท่ัวไปมีแนวโนมวากาซท่ีถูกปลอยออกมาจะลุกติดไฟไดเอง หรือสารที่ทําปฏิกิริยา
กับนํ้าอยางรวดเร็วที่อุณหภูมิโดยรอบ ซึ่งจะทําใหอัตราการเกิดกาซไวไฟเทากับหรือมากกวา
10 ลิตรตอ กิโลกรมั ของสารภายในชว งเวลา 1 นาที
(b) กลุมการบรรจุที่ II ตองกําหนดสําหรับสารที่ทําปฏิกิริยากับนํ้าไดงาย โดยอุณหภูมิโดยรอบ
ซึง่ จะทําใหอ ัตราสูงสุดของการเกิดกาซไวไฟ เทา กบั หรอื มากกวา 20 ลิตรตอ กิโลกรมั ของสาร
ตอช่ัวโมง และสารทีไ่ มเปนไปตามเกณฑของกลมุ การบรรจุท่ี I
(c) กลมการบรรจุที่ III ตองกําหนดสําหรับสารท่ีทําปฏิกิริยากับน้ําไดชา โดยอุณหภูมิโดยรอบ
ซึ่งจะทําใหอัตราสูงสุดของการเกิดกาซไวไฟ มากกวา 1 ลิตรตอกิโลกรัมของสารตอชั่วโมง
และสารทไี่ มเปนไปตามเกณฑของกลุมการบรรจทุ ี่ I หรือ II
2.2.43.2 สารและสารผสมดังตอ ไปนตี้ องไมอ นุญาตใหท ําการขนสง
ของแข็งท่ีทําปฏิกิริยากับนํ้า ออกซิไดซ ซ่ึงกําหนดไวใน UN 3133 จะไมอนุญาตใหทําการขนสง
เวนแตจะเปน ไปตามขอ กําหนดสําหรับประเภท 1 (ดู 2.1.3.7)
2.2.43.3 รายการบัญชีรายช่อื แบบกลมุ
เปนไปตามทก่ี ําหนดใน RID หมวดที่ 2.2.43.3

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 133

2.2.51 สนิ คาอนั ตรายประเภท 5.1 สารออกซไิ ดซ

2.2.51.1 เกณฑ
2.2.51.1.1 หัวขอของสินคาอันตรายประเภท 5.1 ครอบคลุมถึงสารท่ีอาจจะเปนสาเหตหุ รอื ทําใหสารอ่ืนเกดิ

การลุกไหม โดยการปลอยออกซิเจน ในขณะที่ตัวของสารเองไมจาํ เปนตองติดไฟ รวมทั้งส่ิงของท่ี
มีสารประเภทนอ้ี ยู
2.2.51.1.2 สารในสนิ คาอันตรายประเภท 5.1 และส่ิงของท่มี ีสารประเภทน้อี ยูแบง ยอ ย ไดด งั น้ี
O สารออกซิไดซที่ปราศจากความเส่ียงรอง หรือส่ิงของทม่ี ีสารประเภทนี้อยู

O1 ของเหลว
O2 ของแข็ง
O3 สิง่ ของ
OF สารออกซไิ ดซทมี่ ีความเส่ียงรอง เปน ของแขง็ ไวไฟ
OS สารออกซิไดซท ่ีมีความเสย่ี งรอง เปน ของแขง็ ใหความรอ นดว ยตวั เอง
OW สารออกซิไดซทม่ี ีความเส่ียงรอง เปน ของเหลวซ่ึงเม่ือสมั ผสั กบั นํา้ แลวปลอยกาซไวไฟ
OT สารออกซิไดซท ่ีมีความเสี่ยงรอง เปนพิษ
OT1 ของเหลว
OT2 ของแข็ง
OTC สารออกซิไดซที่มีความเสยี่ งรอง เปน พิษ กดกรอน
2.2.51.1.3 สารและส่ิงของท่ีจําแนกอยูในสินคาอันตรายประเภท 5.1 แสดงอยูในตาราง A ของบทที่ 3.2
การกําหนดสารและส่ิงของท่ีไมไดระบุโดยชื่อในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ใหตรงกับบัญชีรายช่ือ
ใน 2.2.51.3 ท่ีเปนไปตามขอกําหนดของบทท่ี 2.1 ที่กําหนดไวใน 2.2.51.1.6-2.2.51.1.10
และคูมือเกณฑการทดสอบภาค 3 ตอน 34.4 ในกรณีที่ผลการทดสอบขัดแยงกับประสบการณ
ทเี่ กิดขึ้นจรงิ ใหถ ือตามประสบการณจ ริงเปน หลัก
2.2.51.1.4 ถาสารท่ีจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 5.1 ซึ่งเปนผลจากการผสมกันของสารหลายตัว
อยูในกลุมความเส่ียง ท่ีไมเขาขายหรือแตกตางจากกลุมความเสี่ยงของสารที่ระบุโดยชื่อใน
ตาราง A ของบทที่ 3.2 ตองกําหนดใหสาร ผสมหรือสารละลายดังกลาวอยูในบัญชีรายชื่อที่
ถกู ตองเหมาะสมภายใตร ะดบั ความเปน อนั ตรายท่ีแทจ ริง
หมายเหตุ : สําหรบั การจาํ แนกประเภทของสารละลายและสารผสม (เชน ของผสม และของเสยี )

ใหด ู 2.1.3
2.2.51.1.5 บนพ้ืนฐานของกระบวนการทดสอบในคูมือทดสอบและเกณฑ ภาคท่ี 3 สวนยอย 34.4

และเกณฑทีก่ ําหนดใน 2.2.51.1.6 - 2.2.51.1.10 อาจจะกําหนดวา ลกั ษณะของสารที่ระบโุ ดยช่ือ
ในตาราง A ของบทที่ 3.2 ไมเ ปน ไปตามขอ กําหนดของสนิ คา อันตรายประเภทนี้หรือไม

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 134

สารออกซิไดซท เ่ี ปน ของแข็ง
การจําแนกประเภท
2.2.51.1.6 เมื่อสารออกซิไดซท่ีเปนของแข็ง ท่ีไมไดระบุโดยช่ือในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ถูกกําหนดใหอยู
ในบัญชีรายชื่อใดรายช่ือหนึ่ง ในขอ 2.2.51.3 โดยยึดตามขั้นตอนการทดสอบท่ีเปนไปตามคมือ
การทดสอบและเกณฑ ภาค III ตอนยอ ย 34.4.1 และ 34.4.3 ตองพิจารณาตามเกณฑ
(a) ในการทดสอบ O.1 สารท่ีเปนของแข็งจะถูกกําหนดใหเปนประเภท 5.1 ถาในอัตราสวน 4:1

หรือ 1:1 ของตัวอยางตอเซลลูโลส (โดยมวล) ทดสอบสารดังกลาวจุดไฟหรือไหมหรือแสดง
เวลาการเผาไหมเฉล่ียเทากันของผสมโพแทสเซียมโบรเมตและเซลลูโลส 3:7 (โดยมวล)
ไมเกนิ หรอื นอยกวา หรอื
(b) ในการทดสอบ O.3 สารท่ีเปนของแข็งจะถูกกําหนดใหเปนประเภท 5.1 ถาในอัตราสวน 4:1
หรืออัตราสวนตัวอยางตอเซลลูโลส 1:1 (โดยมวล) ที่ทดสอบแลวมีอัตราการเผาไหมเฉล่ียเทากับ
หรือมากกวา มากกวาอัตราการเผาไหมเฉล่ียของสวนผสม 1:2 (โดยมวล) ของแคลเซียมเปอร
ออกไซดและเซลลูโลส
2.2.51.1.7 เมื่อสารออกซิไดซที่เปนของแข็ง ท่ีไมไดระบุโดยช่ือในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ถูกกําหนดใหอยูในบัญชี
รายช่ือใดรายชอ่ื
2.2.51.1.8 สารออกซิไดซที่เปน ของแข็งท่ีจําแนกภายใตบญั ชีรายช่ือในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ตองกาํ หนดให
อยูในกลมการบรรจุท่ี I, II หรือ III โดยยึดตามข้ันตอนการทดสอบในคูมือและเกณฑการทดสอบ
ภาค III ตอนยอย 34.4.1 (การทดสอบ O.1) หรือ 34.4.3 (การทดสอบ O.3) โดยเปนไปตาม
เกณฑ ดังตอไปนี้
(a) การทดสอบ O.1
(i) กลุมการบรรจุท่ี I สารที่เมื่อทําการทดสอบอัตราการเผาไหมของสวนผสมระหวางสาร

ตัวอยางตอเซลลูโลสที่ 4:1 หรือ 1:1 โดยมวลแลว ไดเวลาเฉลี่ยที่ใชในการเผาไหมนอย
กวาสารผสมที่ใชอางอิงระหวาง โปแตสเซียม โบรเมทตอเซลลูโลสที่อัตราสวน 3:2
โดยมวล
(ii) กลุมการบรรจุที่ II สารท่ีเม่ือทําการทดสอบอัตราการเผาไหมของสวนผสมระหวางสาร
ตัวอยางตอเซลลูโลส ที่ 4:1 หรือ 1:1 โดยมวลแลว ไดเวลาเฉล่ียท่ีใชในการเผาไหม
เทากับหรือนอยกวาสารผสมที่ใชอางอิงระหวาง โปแตสเซียม โบรเมทตอเซลลูโลส
ทอ่ี ัตราสวน 2:3 โดยมวล และไมเ ปนไปตามเกณฑกลมุ การบรรจุที่ I
(iii) กลุมการบรรจุกลุมที่ III สารที่เม่ือทําการทดสอบอัตราการเผาไหมของสวนผสมระหวาง
สารตัวอยางตอ เซลลูโลสท่ี 4:1 หรือ 1:1 โดยมวลแลว ไดเวลาเฉลี่ยที่ใชในการเผาไหม
เทากับหรือนอยกวาสารผสมท่ีใชอางอิงระหวางโปแตสเซียม โบรเมทตอเซลลูโลสท่ี
อัตราสว น 3:7 โดยมวลและไมเ ปน ไปตามเกณฑข องกลุมการบรรจุท่ี I และ II
(b) การทดสอบ O.3

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 135

(i) กลุมการบรรจุที่ I สารท่ีเม่ือทําการทดสอบอัตราการเผาไหมของสวนผสมระหวางสาร
ตัวอยางตอเซลลูโลส ท่ี 4:1 หรือ 1:1 โดยมวลแลวไดเวลาเฉลี่ยที่ใชในการเผาไหมนอย
กวาสารผสมท่ีใชอางอิงระหวางแคลเซียมเปอรออกไซดตอเซลลูโลสที่อัตราสวน 3:1
โดยมวล

(ii) กลุมการบรรจุท่ี II สารท่ีเมื่อทําการทดสอบอัตราการเผาไหมของสวนผสมระหวางสาร
ตัวอยางตอเซลลูโลส ที่ 4:1 หรือ 1:1 โดยมวลแลว ไดเวลาเฉลี่ยท่ีใชในการเผาไหม
เทากับหรือนอยกวาสารผสมท่ีใชอางอิงระหวางแคลเซียม เปอรออกไซดตอเซลลูโลสท่ี
อัตราสว น 1:1 โดยมวล และไมเ ปน ไปตามเกณฑกลุมการบรรจุท่ี I

(iii) กลุมการบรรจุกลุมที่ III สารที่เมื่อทําการทดสอบอัตราการเผาไหมของสวนผสมระหวาง
สารตัวอยางตอ เซลลูโลสท่ี 4:1 หรือ 1:1 โดยมวลแลว ไดเวลาเฉล่ียท่ีใชในการเผาไหม
เทากับหรือนอยกวาสารผสมที่ใชอางอิงระหวางแคลเซียม เปอรออกไซดตอเซลลูโลสท่ี
อัตราสวน 1:2 โดยมวลและไมเ ปนไปตามเกณฑข องกลุมการบรรจุท่ี I และ II

สารออกซิไดซท ี่เปน ของเหลว
การจาํ แนกประเภท
2.2.51.1.9 เมื่อสารออกซิไดซท่เี ปนของเหลวที่ไมไดร ะบโุ ดยชื่อในตาราง A ของบทท่ี 3.2 ถกู กําหนดใหอยูใน
บัญชีรายช่ือใดรายช่ือหนึ่งในขอ 2.2.51.3 โดยยึดตามขั้นตอนการทดสอบท่ีเปนไปตามคูมือการ
ทดสอบและหลกั เกณฑ ภาค III ตอนยอ ย 34.4.2 ตองพจิ ารณา ตามเกณฑ ดงั ตอไปนี้
สารที่เปนของเหลวจะจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 5.1 ก็ตอเม่ือทําการทดสอบอัตราสวนของสาร
ผสมระหวา งสารน้นั และเซลลูโลสที่ 1:1 โดยมวลแลว ความดนั เกจเพิม่ ข้ึนเปน 2070 กโิ ลปาสคาล (kPa)
หรือมากกวา และเวลาเฉล่ียในการเพ่ิมความดันเทากับหรือนอยกวา สารผสมท่ีใชอางอิงระหวาง
กรดไนตริกเขม ขนรอ ยละ 65 และเซลลโู ลสที่อัตราสวน 1:1 โดยมวล

การจดั กลมุ การบรรจุ
2.2.51.1.10 สารออกซิไดซท่ีเปนของเหลวท่ีจําแนกภายใตบัญชีรายชื่อในตาราง A ของบทที่ 3.2 ตอง

กําหนดใหอยในกลุม การบรรจุท่ี I, II หรือ III โดยยึดตามขั้นตอนการทดสอบในคูมือและเกณฑ
การทดสอบ ภาค III ตอนยอ ย 34.4.2 โดยเปนไปตามเกณฑ ดังตอไปนี้
(a) กลมการบรรจุที่ I สารที่เมื่อทําการทดสอบอัตราสวนของสารผสมระหวางสารนั้นและเซลลูโลส

ที่ 1:1 โดยมวล สามารถติดไฟไดเอง หรือเวลาเฉลี่ยในการเพิ่มความดันของสารผสมระหวางสาร
น้ันและเซลลูโลสท่ี 1:1 โดยมวล นอยกวาเวลาเฉล่ียในการเพิ่มความดันของสารผสมท่ีใชอางอิง
ระหวางกรดเปอรคลอริกเขมขน รอยละ 50 และเซลลูโลสทีอ่ ัตราสวน 1:1 โดยมวล
(b) กลมการบรรจุที่ II สารที่เม่ือทําการทดสอบอัตราสวนของสารผสมระหวางสารน้ันและเซลลูโลส
ท่ี 1:1 โดยมวล เวลาเฉลี่ยในการเพิ่มความดันนอยกวาหรือเทากับเวลาเฉลี่ยในการเพ่ิมความดัน

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 136

ของสารผสมท่ีใชอางอิงระหวางสารละลายโซเดียมคลอเรทเขมขนรอยละ 40 และเซลลูโลส
ท่อี ตั ราสว น 1:1 โดยมวล และไมเ ปนไปตามเกณฑของกลุมการบรรจทุ ่ี I
(c) กลมการบรรจุท่ี III สารที่เมื่อทําการทดสอบอัตราสวนของสารผสมระหวางสารนั้นและเซลลูโลส
ในอตั ราสว น 1:1 โดยมวล เวลาเฉลีย่ ในการเพ่ิมความดันนอยกวาหรือเทากบั เวลาเฉล่ียในการเพิ่ม
ความดันของสารผสมที่ใชอางอิงระหวางกรดไนตริกเขมขมรอยละ 65 และเซลลูโลสอัตราสวน
1:1 โดยมวลและไมเปน ไปตามเกณฑของกลุมการบรรจุที่ I และ II
2.2.51.2 สารท่ีไมอนญุ าตใหทําการขนสง
2.2.51.2.1 สารท่ีไมเสถียรทางเคมีท่ีจัดอยูในสินคาอันตรายประเภท 5.1 จะไมอนุญาตใหขนสง เวนแตจะได
ดําเนินการตามข้ันตอนท่ีจําเปน เพ่ือปองกันอันตรายจากการสลายตัวของสาร (decomposition)
หรือการการรวมตัวในระดับโมเลกุลของสาร (polymerization) ระหวางการขนสง และตองแนใจวา
ภาชนะปดจะตองไมมวี สั ดทุ จ่ี ะกอใหเ กดิ ปฏกิ ริ ยิ าดังกลาว
2.2.51.2.2 สารและสารผสมดังตอไปน้ีตองไมอนุญาตใหท ําการขนสง
- สารออกซิไดซท่ีเปนของแข็ง ใหความรอนดวยตัวเอง จะกําหนดโดยหมายเลข UN 3100
สารออกซไิ ดซท ีเ่ ปนของแข็งชนิดทาํ ปฏิกิรยิ ากับน้ํา จะกาํ หนดโดยหมายเลข UN 3121 และสาร
ออกซิไดซที่เปนของแข็งไวไฟ จะกําหนดโดยหมายเลข UN 3137 นอกจากวาจะเปนไปตาม
ขอกําหนดของสนิ คาอันตรายประเภท 1 (ดู 2.1.3.7)
- ไฮโดรเจนเปอรออกไซด ชนิดไมเสถียรหรือสารละลายไฮโดรเจนเปอรออกไซดชนิดไมเสถียร
บรรจุไฮโดรเจนเปอรออกไซดมากกวา รอยละ 60
- เตตระนโิ ทมเี ทนท่ีมีส่งิ เจือปนจากการเผาไหม
- สารละลายกรดเปอรคลอลิกท่ีบรรจุกรดมากกวารอยละ 72 โดยมวลหรือมีสวนผสมของกรด
เปอรค ลอริกกับของเหลวอนื่ ๆ นอกจากนาํ้
- สารละลายกรดคลอริกที่บรรจุกรดคลอริกมากกวารอยละ 10 หรือมีสวนผสมของกรดคลอริค
กับของเหลวอ่ืน ๆ นอกจากนา้ํ
- สารประกอบฮาโลจิเนทฟลูออร นอกเหนือจากหมายเลข UN 1745 BROMINE
PENTAFLUORIDE 1746 BROMINE TRIFLUORIDE และ 2495 IODINE PENTAFLUORIDE
ของประเภทสินคาอันตราย 5.1 ท่ีมีคาเทากับหมายเลข UN 1749 CHLORINE TRIFLUORIDE
และ 2548 CHLORINE PENTAFLUORIDE ของประเภทสินคาอันตราย 2
- แอมโมเนียมคลอเรต และสารละลายในนํ้า และสารผสมของแอมโมเนียมคลอเรตกับเกลือ
แอมโมเนียม
- แอมโมเนียมคลอไรท และสารละลายในน้ําและสารผสมของแอมโมเนียมคลอไรทกับเกลือ
แอมโมเนียม
- สวนผสมของไฮโปคลอไรทก ับเกลือแอมโมเนยี ม

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 137

2.2.51.3 - แอมโมเนียมโบรเมต และสารละลายในน้ําและสารผสมของแอมโมเนียมโบรเมตกับเกลือ
แอมโมเนียม

- แอมโมเนียม เปอแมงกาเนต และสารผสมของเปอแมงแกเนตกบั เกลือแอมโมเนยี ม
- แอมโมเนียมไนเตรทท่ีบรรจุสารติดไฟไดมากกวารอยละ 0.2 (รวมทั้งสารอินทรียอ่ืน ๆ

ที่คาํ นวณไดจากคารบอนนอกจากเปน สารประกอบหรือสง่ิ ของในสินคา อนั ตรายประเภท 1)
- ปุยที่มีสวนประกอบของแอมโมเนียมไนเตรท (พิจารณาจากสารผสมของแอมโมเนียมไนเตรท

อะตอมไนเตรทท้ังหมด ซ่ึงประกอบดวยอะตอมท่ีเทากันของแอมโมเนียมที่แสดงสวนผสม
ที่คํานวณไดจากแอมโมเนียมไนเตรท) หรือผสมสารติดไฟที่มากกวาคาท่ีแสดงของปุย
แอมโมเนียม ท่ีระบุไวในขอกําหนดพิเศษ 307 ยกเวนภายใตเง่ือนไขท่ีใชกับสินคาอันตราย
ประเภท 1
- แอมโมเนียมไนไตรท และสารละลายในนํ้า และสารผสมของอนินทรียไนไตรท กับเกลือ
แอมโมเนยี ม
- สวนผสมของโปแตสเซียมไนเตรท โซเดยี มไนไตรท และเกลือแอมโมเนยี ม
รายการบญั ชีรายชือ่ แบบกลมุ
เปน ไปตามท่ีกาํ หนดใน RID หมวดที่ 2.2.51.3

2.2.52 สนิ คาอนั ตรายประเภท 5.2 สารเปอรอ อกไซดอนิ ทรยี 

2.2.52.1 เกณฑ
2.2.52.1.1 หัวขอเรื่องของสินคาอันตรายประเภท 5.2 คลอบคลุมถึงสารเปอรออกไซดอินทรีย และสูตรผสม

ของสารเปอรอ อกไซดอ นิ ทรยี 
2.2.52.1.2 สารของสินคาอันตรายประเภท 5.2 แบง เปน สวนยอยดงน้ี

P1 สารเปอรอ อกไซดอินทรยี  ที่ไมจําเปนตองควบคมุ อุณหภมู ิ
P2 สารเปอรอ อกไซดอนิ ทรยี  ที่จําเปนตอ งควบคมุ อุณหภูมิ

คําจํากดั ความ
2.2.52.1.3 สารเปอรออกไซดอินทรีย หมายถึงสารอินทรียท่ีมีโครงสรางออกซิเจน 2 อะตอม ดังน้ี –O-O-

ซงึ่ อาจจะถือไดวาเปนสารท่ีมอี นุพนั ธของไฮโดรเจนเปอรออกไซด ซึ่งอะตอมของไฮโดรเจนจํานวน
1 หรอื 2 ตัว จะถูกแทนทีด่ วยหมูอะตอมของสารอนิ ทรยี 

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 138

คุณสมบตั ิ
2.2.52.1.4 สารเปอรออกไซดอินทรียอาจสลายตัวโดยคลายความรอนที่อุณหภูมิปกติหรืออุณหภูมิท่ีสูงข้ึน

การสลายตัวของสารอาจเกิดขึ้นจากความรอนหรือการสัมผัสกับสารที่ไมบริสุทธ์ิ (ตัวอยาง
กรด สารประกอบโลหะหนัก สารประกอบแอมมีน) หรือเกิดจากการเสียดสีหรือการกระทบอัตราการ
สลายตัวจะเพ่ิมขึ้นเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น และเปลี่ยนแปลงไปตามสูตรผสมของสารเปอรออกไซดอินทรีย
น้ันดวยการสลายตัวอาจเปนผลทําใหเกิดกาซ หรือไอที่เปนอันตราย หรือไวไฟ สารเปอรออกไซด
อินทรียบางชนิดตองมีการควบคุมอุณหภูมิระหวางการขนสง และอาจแตกตัวจนทําใหเกิดการระเบิด
ขึ้นไดโดยเฉพาะอยางยิ่งถาอยูในพ้ืนท่ีจํากัด คุณลักษณะดังกลาวอาจเปล่ียนแปลงไดโดยการเติมสาร
ที่ทําใหเจือจางหรือโดยการบรรจุในบรรจุภัณฑท่ีเหมาะสม สารเปอรออกไซดอินทรียมีอีกหลายชนิด
ที่ลุกไหมไดอยางรุนแรง ใหหลีกเล่ียงไมใหสารเปอรออกไซดอินทรียเขาตา เพราะบางชนิดจะเปน
อันตรายรุนแรงตอกระจกตา แมจะสัมผัสเพียงเล็กนอยเทานั้น และบางชนิดมีฤทธ์ิกัดกรอนผิวหนัง
ดว ย
หมายเหตุ : วิธีการทดสอบสําหรับพิจารณาความไวไฟของสารเปอรออกไซดอินทรีย แสดงไวใน

คูมือและเกณฑการทดสอบภาค 3 สวนยอย 32.4 เนื่องจากสารเปอรออกไซด
อินทรียจะมีปฏิกิริยาอยางรุนแรงเม่ือไดรับความรอน ดังน้ันการหาคาจุดวาบไฟ
ของสาร ควรใชสารตัวอยางทดสอบเพียงจํานวนเล็กนอยเทานั้น ตามที่อธิบายไวใน
ISO 3670:1983

การจําแนกประเภท
2.2.52.1.5 สารเปอรออกไซดอินทรียตองพิจารณาจัดใหอยูในสินคาอันตรายประเภท 5.2 ยกเวนสูตรผสม

ของสารเปอรออกไซดอนิ ทรยี  ประกอบดวย
(a) สารเปอรออกไซดอินทรียท่ีใหออกซิเจนไมเกินรอยละ 1 เม่ือมีไฮโดรเจนเปอรออกไซด

ประกอบอยูไ มเ กินรอยละ 1
(b) สารเปอรออกไซดอินทรียท่ีใหออกซิเจนไมเกินรอยละ 0.5 เมื่อมีไฮโดรเจนเปอรออกไซด

ประกอบอยูมากกวารอ ยละ 1 แตไมเ กินรอ ยละ 7
2.2.52.1.6 สารเปอรออกไซดอินทรียจําแนกออกเปน 7 ชนิด ตามระดับความเปนอันตรายของสารน้ัน ชนิดของ

สารเปอรออกไซดอินทรียจําแนกเปนชนิดตั้งแต A-G คือ ชนิด A ไมอนุญาตใหทําการขนสง
ในบรรจุภัณฑชนิด G ไมเขาขายขอกําหนดของสินคาอันตรายประเภท 5.2 ชนิด B ถึง F
ขึ้นอยูกับปริมาณสูงสุดท่ีอนุญาตใหบรรจุในบรรจุภัณฑเดียว หลักการในการจําแนกสารซึ่งไมไดระบุ
ใน 2.2.52.4 จะระบไุ วใ นคูม ือและเกณฑการทดสอบภาค 2

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 139

2.2.52.1.7 สารเปอรออกไซดอินทรียและสูตรผสมสรางของสารเปอรออกไซดอินทรียซึ่งไดจําแนกซึ่งไดรับ
อนุญาตใหทําการขนสงในบรรจุภัณฑตามรายการในขอ 2.2.52.4 ไดรับอนุญาตใหทําการขนสง
ใน IBC ตามรายการใน 4.1.4.2 คําแนะนําการบรรจุ IBC520 และท่ีไดรับอนุญาตใหทําการขนสง
ในถงั บรรทกุ ตามบท 4.2 และ 4.3 ตามรายการใน 4.2.5.2 คาํ แนะนําสาํ หรบั ถงั บรรทุกทีย่ กข้ึนลง
ได T23 สารที่ไดรับอนุญาตทุกสารท่ีมีรายชื่ออยูในรายช่ือท่ัวไปของตาราง A ของบทท่ี 3.2
(หมายเลข UN 3101 ถึง 3120) พรอมดวยความเสยี่ งรองและหมายเหตุเก่ียวกับขอมูลการขนสง
ทเี่ กยี่ วของ
กลม บญั ชีรายช่ือท่ัวไป กาํ หนดไวด งั น้ี

- สารเปอรออกไซดอินทรีย (ชนิด B ถงึ F) ดูจาก 2.2.52.1.6

- สถานะทางกายภาพ (ของเหลวหรือของแข็ง) และสารผสมตาง ๆ จากสูตรผสมของสาร
ดังกลาวอาจจําแนกใหเปนชนิดเดียวกันกับสารเปอรออกไซดอินทรียท่ีมีอันตรายมากที่สุด

และในการขนสงใหถือปฏิบัติตามเงื่อนไขของสารเปอรออกไซดอินทรียชนิดนั้น เน่ืองจากวา

สารประกอบท่ีมีความเสถียรสองชนิดเม่ือรวมกันจะทําใหเกิดสารผสมที่มีความเสถียรทาง
ความรอนนอยลง ดังน้ันตองกําหนดอุณหภูมิในการสลายตัวแบบเรงปฏิกิริยาเอง (SADT)

ของสารผสมนั้น และถาจําเปนตองมีการกําหนดอุณหภูมิควบคุม และอุณหภูมิฉุกเฉินท่ีได

จากคาอณุ หภมู ิในการสลายตัวแบบเรงปฏิกิรยิ าเอง (SADT) ตาม 2.2.52.1.16
2.2.52.1.8 การจําแนกสารเปอรออกไซดอินทรีย สูตรผสมหรือสารผสมของสารเปอรออกไซดอินทรียที่ไมอ ย

ใน 2.2.52.4, 4.1.4.2 คําแนะนําการบรรจุ IBC520 หรือ 4.2.5.2 คําแนะนําสําหรับถังบรรทุก
ที่ยกขึ้นลงได T23 จะตองกําหนดใหอยูในบัญชีรายชื่อแบบกลมโดยพนักงานเจาหนาท่ี
ของประเทศตนทางการขนสง ใบอนุญาตจะตองระบุการจําแนกประเภทและเง่ือนไขท่ีเก่ียวของ
ในการขนสง หากประเทศตนทางการขนสงไมไดเปนประเทศคสัญญาของขอกําหนด RID
การจําแนกประเภทและเงื่อนไขของการขนสงจะตองไดรับการรับรองโดยพนักงานเจาหนาที่
ของประเทศคส ัญญา RID ประเทศแรกทส่ี นิ คาเดินทางมาถงึ
2.2.52.1.9 สารตัวอยางทดสอบของสารเปอรออกไซดอินทรีย หรือสูตรผสมของสารเปอรออกไซดอินทรีย
ที่ไมอยูใน 2.2.52.4 ที่ไมมีรายงานผลการทดสอบท่ีสมบูรณ และที่ขนสงไปเพ่ือทําการทดสอบ
หรือประเมินผลตอ ตองกําหนดใหอยในบัญชีรายช่ือท่ีเหมาะสมของสารเปอรออกไซดอินทรีย
ชนดิ C โดยตองเปน ไปตามเงือ่ นไขดงั ตอไปน้ี
- ขอมูลท่ีมีอยูตองแสดงใหเห็นวาสารตัวอยางดังกลาวจะไมมีความเปนอันตรายมากกวา

สารเปอรออกไซดอินทรยี ช นิด B

- สารตัวอยางตองบรรจุใหเปนไปตามตามวิธีการบรรจุ OP2 และปริมาณตอหนวยการขนสงตอง

ไมเ กนิ 10 กโิ ลกรัม

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 140

หากมีการควบคุมอุณหภูมิ ขอมูลที่มีอยูตองแสดงใหเห็นวาอุณหภูมิท่ีใชควบคุมน้ันตองมีคาตํ่า
เพียงพอที่จะปองกันอันตรายจากการสลายตัว และสูงเพียงพอท่ีจะปองกันอันตรายจาก
การแยกตวั

การลดความไวของสารเปอรออกไซดอินทรยี 
2.2.52.1.10 เพ่ือใหเกิดความมั่นใจวามีความปลอดภัยในระหวางการขนสงตองลดความไวของสารเปอรออกไซด

อนิ ทรีย โดยการเติมของเหลวหรือของแข็งอินทรยี  ของแข็งอนินทรยี หรือนํ้า ในกรณีท่ีมีการกําหนด
สัดสวนของสารท่ีนํามาเติม สัดสวนความเขมขนนั้นหมายถึงอัตราสวนรอยละโดยนํ้าหนัก
โดยปดเศษเปนเลขจํานวนเต็มท่ีใกลเคียงท่ีสุด โดยทั่วไปการลดความไวของสารเปอรออกไซด
อนิ ทรีย ในกรณีที่เกิดการรัว่ ไหลตองไมทาํ ใหสารเปอรออกไซดอนิ ทรียเกิดอนั ตรายขยายออกไป
2.2.52.1.11 ถาไมไดมีการระบุไวเปนอยางอื่นโดยเฉพาะเจาะจงสําหรับสูตรผสมสารเปอรออกไซดอินทรีย
แตละตวั ตอ งใชคาํ จํากัดความตอไปน้ีกับสารที่ทาํ ใหเจือจางเพ่ือลดความไวของสารเปอรออกไซด
อินทรีย
- สารท่ีทําใหเจือจางชนิด A หมายถึง ของเหลวอินทรีย ซ่ึงสามารถเขากันไดกับของสาร

เปอรออกไซดอินทรีย ชนิดน้ัน ๆ และที่มีจุดเดือดไมตํ่ากวา 150 องศาเซลเซียส สารท่ีทําให
เจือจางชนดิ A อาจใชเ พอื่ ลดความไวของสารเปอรอ อกไซดอนิ ทรียทุกชนิด
- สารท่ีทําใหเจือจางชนิด B หมายถึง ของเหลวอินทรียซ่ึงสามารถเขากนไดกับสาร
เปอรออกไซดอินทรียชนิดน้ัน ๆ และท่ีมีจุดเดือดตํ่ากวา 150 องศาเซลเซียส แตไมตํ่ากวา
60 องศาเซลเซยี ส และมจี ดุ วาบไฟไมต ํ่ากวา 5 องศาเซลเซียส
สารที่ทําใหเจือจางชนิด B อาจใชเพื่อลดความไวของสารเปอรออกไซดอินทรียทุกชนิด ก็ตอเม่ือ
จุดเดือดของของเหลวสูงกวาคาอุณหภูมิในการสลายตัวแบบเรงปฏิกิริยาเอง (SADT) อยางนอย
60 องศาเซลเซยี ส ซึง่ ไดจากการทดสอบเมือ่ บรรจใุ นหีบหอขนาด 50 กิโลกรมั
2.2.52.1.12 สารท่ีทําใหเจือจางนอกเหนือจากชนิด A และ B อาจใชผสมในสูตรผสมของสารเปอรออกไซด
อินทรียท่ีอยูใน 2.2.52.4 ได ก็ตอเม่ือสารที่ทําใหเจือจางน้ันสามารถเขากันไดกับสาร
เปอรออกไซดอินทรีย อยางไรก็ตามในการใชสารที่ทําใหเจือจางชนิดอ่ืน ซ่ึงมีคุณสมบัติแตกตาง
ไปจากทีก่ ลา วไว แทนสารชนดิ A หรอื B เฉพาะบางสว นหรือท้ังหมดตองทําการประเมนิ สตู รผสม
ของสารเปอรอ อกไซดอนิ ทรีย ทงั้ น้ใี หเ ปน ไปตามขั้นตอนของสนิ คา อันตรายประเภท 5.2
2.2.52.1.13 เฉพาะนํ้าเทานั้นที่อาจใชเพ่ือลดความไวของสารเปอรออกไซดอินทรีย ตามรายชื่อท่ีระบุใน
2.2.52.4 หรือตามการพิจารณาของพนักงานเจาหนาที่ที่กําหนดไวใน 2.2.52.1.8 วา “อยูในนํา้ ”
หรือ “เสถียรเมื่อแขวนลอยอยูในนํ้า” ตัวอยางของสารเปอรออกไซดอินทรีย หรือสูตรผสม
ของสารเปอรออกไซดอินทรียท่ีระบุใน 2.2.52.4 อาจทําใหลดความไวไดก็ตอเมื่อเปนไปตาม
ขอกําหนดใน 2.2.52.1.9

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 141

2.2.52.1.14 ของแข็งอินทรียและของแข็งอนินทรีย อาจใชเพ่ือลดความไวของสารเปอรออกไซดอินทรีย
ก็ตอเมื่อเขากันไดกับสารเปอรออกไซดอินทรียน้ัน หมายถึงสารที่ไมมีผลตอความเสถียร
ทางความรอ นและประเภทความเปนอันตรายของสตู รผสมเปอรออกไซดอ ินทรยี 

ขอ กําหนดในการควบคมุ อณุ หภูมิ
2.2.52.1.15 สงวนไว
2.2.52.1.16 สงวนไว
2.2.52.2 สารท่ไี มอ นญุ าตใหท าํ การขนสง

สารทีไ่ มอนญุ าตใหทาํ การขนสงภายใตส ินคา ประเภท 5.2
- Organic peroxides, type A (see Manual of Tests and Criteria, Part II, paragraph

20.4.3 (a)).
สารท่ีไมอนุญาตใหทําการขนสงทางราง
- Organic peroxides, types B and C with an SADT ≤ 50 °C:
UN 3111 ORGANIC PEROXIDE TYPE B, LIQUID, TEMPERATURE CONTROLLED;
UN 3112 ORGANIC PEROXIDE TYPE B, SOLID, TEMPERATURE CONTROLLED;
UN 3113 ORGANIC PEROXIDE TYPE C, LIQUID, TEMPERATURE CONTROLLED;
UN 3114 ORGANIC PEROXIDE TYPE C, SOLID, TEMPERATURE CONTROLLED;
- Organic peroxides type D showing a violent or medium effect when heated
under confinement with an SADT ≤ 5 0 °C or showing a low or no effect when
heated under confinement with an SADT ≤ 45 °C:
UN 3115 ORGANIC PEROXIDE TYPE D, LIQUID, TEMPERATURE CONTROLLED;
UN 3116 ORGANIC PEROXIDE TYPE D, SOLID, TEMPERATURE CONTROLLED;
- Organic peroxides types E and F with an SADT ≤ 45 °C:
UN 3117 ORGANIC PEROXIDE TYPE E, LIQUID, TEMPERATURE CONTROLLED;
UN 3118 ORGANIC PEROXIDE TYPE E, SOLID, TEMPERATURE CONTROLLED;
UN 3119 ORGANIC PEROXIDE TYPE F, LIQUID, TEMPERATURE CONTROLLED;
UN 3120 ORGANIC PEROXIDE TYPE F, SOLID, TEMPERATURE CONTROLLED
2.2.52.3 รายการบัญชรี ายช่ือแบบกลุม
เปนไปตามทกี่ ําหนดใน RID หมวดที่ 2.2.52.3
2.2.52.4 สารเปอรออกไซดอินทรียในบรรจุภัณฑ
เปน ไปตามท่ีกําหนดใน RID หมวดท่ี 2.2.52.4

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สินคาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 142

2.2.61 สินคา อนั ตรายประเภท 6.1 สารพิษ

2.2.61.1 เกณฑ
2.2.61.1.1 หัวขอของสินคาอันตรายประเภท 6.1 ครอบคลุมถึงสารซ่ึงจําแนกจากประสบการณ

หรือขอสันนิษฐานจากการทดลองกับสัตวทดลองซึ่งสามารถเทียบไดวาเปนปริมาณที่เล็กนอย
สารดังกลาวสามารถทําลายสุขภาพมนุษย หรือทําใหถึงตายไดโดยการสูดดม โดยการดูดซึม
ทางผิวหนัง หรอื โดยการกลนื กิน ในเวลาเพียงคร้ังเดยี วหรอื เพยี งระยะเวลาอนั สั้น
2.2.61.1.2 สารทเ่ี ปนสินคา อันตรายประเภท 6.1 แบงยอยไดด ังนี้
T สารพิษท่ีไมม ีความเส่ยี งรอง

T1 ของเหลวอินทรีย
T2 ของแขง็ อนิ ทรยี 
T3 สารออรแ กโนเมทอลิค
T4 ของเหลวอนินทรีย
T5 ของแข็งอนนิ ทรยี 
T6 ของเหลว ใชเปนสารฆา ตวั เบียน
T7 ของแขง็ ใชเปนสารฆา ตัวเบยี น
T8 สารตวั อยาง
T9 สารพษิ อ่ืน
T10 สิ่งของ
TF สารพิษท่ีมีความเสีย่ งรองเปนสารไวไฟ
TF1 ของเหลว
TF2 ของเหลว ใชเปนสารฆาตัวเบียน
TF3 ของแขง็
TS สารพิษที่มคี วามเสย่ี งรองเปนสารเกิดความรอนไดเองและเปนของแข็ง
TW สารพิษท่ีมีความเสีย่ งรองเปนสารเมื่อสัมผสั นํ้าแลว ปลอยกาซไวไฟ
TW1 ของเหลว
TW2 ของแขง็
TO สารพิษท่ีมคี วามเสี่ยงรองเปน สารออกซิไดซ:
TO1 ของเหลว
TO2 ของแข็ง
TC สารพิษที่มคี วามเส่ียงรองเปนสารกัดกรอน:
TC1 ของเหลวอนิ ทรยี 
TC2 ของแขง็ อินทรยี 
TC3 ของเหลวอนนิ ทรยี 

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสนิ คาอนั ตรายทางรถไฟ หนา 143

TC4 ของแข็งอนินทรยี 
TFC สารพิษที่มีความเสยี่ งรองเปนสารไวไฟ และกัดกรอน
TFW สารพิษท่ีมคี วามเสีย่ งรองเปนสารไวไฟ และสารเม่ือสัมผสั น้ําแลว ปลอยกาซไวไฟ

คาํ จํากดั ความ
2.2.61.1.3 เพอื่ วัตถุประสงคข องขอกําหนดน้ี

คา LD50 (คากลางความเปนพิษอยางเฉียบพลันทางการกลืนกิน) คือ คาที่หาไดโดยวิธีการทางสถิติ
ของปริมาณของสารท่ีหนูขาวโตเต็มวัยไดรับทางการกลืนกินหนึ่งครั้งแลวทําใหหนูตายลงคร่ึงหนึ่ง
ภายใน 14 วัน มีหนวยเปน มลิ ลิกรมั ของสารตอมวลของสัตวทดลองเปนกิโลกรัม

คา LD50 สําหรับความเปนพิษอยางเฉียบพลันทางการสัมผัส คือ ปริมาณของสารที่สัมผัสโดยตรง
กับผิวหนังเกล้ียงของกระตายขาว ซึ่งเปนสัตวทดลองเปนระยะเวลาตอเน่ือง 24 ช.ม. ทําใหกระตาย
ขาวตายลงครึ่งหน่ึงของจํานวนทั้งหมดที่ใชทดลองภายใน 14 วัน จํานวนของสัตวท่ีนํามาทดลองนี้
ตองมีปริมาณที่เพียงพอเพื่อใหไดนัยสําคัญทางสถิติและเปนไปตามการทดลองทางเภสัชวิทยาท่ีดี
คา LD50 มหี นวยเปน มิลลกิ รัมของสารตอมวลของสัตวทดลองเปน กิโลกรัม

คา LC50 สําหรับความเปนพิษเฉียบพลันทางการสูดดม คือความเขมขนในรูปของไอระเหย ละออง
ผงฝนท่ีใหหนูขาวสูดดมเปนระยะเวลาตอเนื่อง 1 ชั่วโมง ทําใหหนูทั้งเพศผูและเพศเมียตายลง
อยางละคร่ึงภายใน 14 วัน ตองทําการทดสอบสารท่ีเปนของแข็ง ถาอยางนอยรอยละ 10 (โดยมวล)
ของมวลทั้งหมดของสารนั้นสามารถใหผงฝุนฟุงกระจายในอากาศ โดยมีรัศมีการฟุงกระจายในระยะ
ท่ีคนสูดดมเขาไปได ตัวอยางเชน ผงฝุนที่มีขนาด 10 ไมครอนหรือเล็กกวาถือวาเขาขายตองทํา
การทดสอบ ตองทําการทดสอบสารที่เปนของเหลว ถาของเหลวนั้นมีโอกาสระเหยใหละอองของสาร
ในกรณีเกิดการร่ัวไหลของของเหลวจากภาชนะที่ใชในการขนสง ท้ังสารท่ีเปนของแข็งและสาร
ท่ีเปนของเหลวที่ใชเปนตัวอยางการทดสอบตองอยูในวิสัยของการสูดดมไดตามคําจํากัดความขางบน
นี้ ตองมีคามากกวารอยละ 90 โดยมวล ผลท่ีไดจากการทดลองน้ีวัดเปนมิลลิกรัมตอลิตรของอากาศ
สาํ หรบั ผงฝนุ ละออง หรือมลิ ลลิ ิตรตอ ลกู บาศกเมตรของอากาศ (ppm) สาํ หรบั ไอระเหย

การจําแนกประเภทและการกําหนดกลุมการบรรจุ
2.2.61.1.4 สารท่ีจัดอยูในสินคาประเภท 6.1 ตองทําการจัดกลุมการบรรจุ III กลุมตามระดับความเปน

อันตรายที่แสดงระหวา งการขนสง ดงั น้ี
กลมุ การบรรจุท่ี I: สารมีความเปน พิษสงู
กลุมการบรรจุท่ี II: สารมีความเปนพษิ
กลมุ การบรรจทุ ่ี III: สารมีความเปนพิษตา่ํ

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสง สนิ คา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 144

2.2.61.1.5 สาร สารผสม สารละลายและส่ิงของท่ีจําแนกเปนสินคาอันตรายประเภท 6.1 แสดงอยูในตาราง
A ของบทท่ี 3.2 การกาํ หนดสาร สารผสม สารละลายท่ไี มไ ดระบุโดยชื่อในตาราง A ของบทท่ี 3.2

ใหเปนไปตามรายการในตอนยอยที่ 2.2.61.3 และใหเปนไปตามกลุมการบรรจุท่ีกําหนดไว

ในบทท่ี 2.1 ตอ งปฏบิ ตั ติ ามเกณฑใ น 2.2.61.1 ถึง 2.2.61.1.11

2.2.61.1.6 ในการประเมินระดับความเปนพิษตองนําเอาประสบการณมนุษยของกรณีท่ีไดรับสารพิษนั้นโดย
อุบัติเหตุมาพิจารณารวมดวย รวมทั้งคุณสมบัติพิเศษเฉพาะที่สารแสดง เชน อยูในสถานะ

ของเหลว เปนสารระเหยท่ีดีมาก มีแนวโนมพิเศษในการซึมผานเขาสูรางกาย และผลกระทบ

ตาง ๆ ทางชวี ภาพ

2.2.61.1.7 ในกรณีท่ีไมมีขอมูลจากการสังเกตการณจากมนุษย คาระดับความเปนพิษของสารตองทํา
การประเมิน โดยการใชขอมลู ท่ีไดจากการทดลองกบั สัตวทดลองทเี่ ปนไปตามตารางตอไปนี้

กลมุ การบรรจุ ความเปน พษิ ทางการ ความเปน พิษทางการ ความเปน พิษทางการ
กลนื กนิ LD50 สัมผสั LD50 (mg/kg) สูดดมผงฝุนและไอ
(mg/kg) ระเหย LD50 (mg/kg)

เปน พิษสูง I ≤ 5 ≤ 50 ≤ 0.2

เปน พษิ II > 5-50 > 40 - 200 > 0.2-2

เปน พษิ ตาํ่ III a > 50-300 > 200 - 1000 > 2-4

2.2.61.1.7.1เม่ือสารแสดงระดับความเปนพิษที่ตางกันตั้งแตสองระดับข้ึนไป ตองทําการจําแนกโดยใหยึดคา

ระดบั ความเปน พิษสูงสุดทส่ี ารนั้นแสดงออกมา

2.2.61.1.7.2สารท่ีเปนไปตามเกณฑการจําแนกในสินคาอันตรายประเภท 8 และมีคาความเปนพิษทางการสูดดม

ผงฝุนและไอระเหย (LC50) ท่ีจัดอยูในกลุมการบรรจุท่ี I จะยอมรับสารดังกลาวใหจัดอยู

ในสินคาอันตรายประเภท 6.1 ได ก็ตอเมื่อคาความเปนพิษทางการกลืนกินหรือทางการสัมผัส

อยางนอยที่สุดอยูในชวงกลุมการบรรจุท่ี I หรือ II ถาไมอยางน้ันตองจําแนกสารดังกลาวใหเปนสินคา

อนั ตรายในประเภท 8 ตามความเหมาะสม (ดู 2.2.8.1.5)

2.2.61.1.7.3เกณฑในการจําแนกคาความเปนพิษทางการสูดดมผงฝุนและไอระเหยข้ึนอยูกับคา LC50 ท่ีวัด

จากการสัมผัสสารเปนเวลา 1 ช่ัวโมง และในกรณีที่มีขอมูลดังกลาว สามารถนําขอมูลมาใชไดอางอิง

ไดเลย อยางไรกต็ ามหากมีเฉพาะขอมลู ท่ีวดั จากการสัมผัสสารเปนเวลา 4 ชัว่ โมง ใหนําคา ดงั กลาวคูณ

ดวยส่ี และสามารถถือไดวาผลคูณที่ไดจากการแทนคาตามเกณฑขางตนน้ี เชน คา LC50 คูณดวยส่ี

(4 ช่วั โมง) เทียบเทากบั คา LC50 (1 ช่ัวโมง)

คาความเปนพิษจากการสดู ดมไอระเหย
2.2.61.1.8 ตองทําการจําแนกของเหลวที่ปลอยไอพิษตามการแบงกลุมตอไปน้ี โดยท่ีคา “V” เปนคา

ความเขมขนของไออ่ิมตัว (หนวยเปน มล./ลบ.ม. (ml/m3) ของอากาศ) (การระเหย) ที่อุณหภูมิ
20 องศาเซลเซียส และความดนั บรรยากาศปกติ:

มขร. - O - 001 - 2565 มาตรฐานการขนสงสินคา อนั ตรายทางรถไฟ หนา 145

เปน พิษสูง กลมุ การบรรจุ เมือ่ คา V ≥ 10 LC50 และคา LC50 ≤ 1 000 ml/m3
เปน พิษ I เมื่อคา V ≥ LC50 และคา LC50 ≤ 3 000 ml/m3 และไมเปนไปตามเกณฑ
II ของ กลุมการบรรจทุ  I
เปนพิษตํา่ เมื่อคา V ≥ 1/5 LC50 และคา LC50 ≤ 5 000 ml/m3 และไมเ ปน ไปตาม
III a เกณฑของกลมุ การบรรจุท I และ II

เกณฑสําหรับคาความเปนพิษจากการสูดดมไอระเหยดังกลาวข้ึนอยูกับคา LC50 ท่ีวัดจากการสัมผัส
สารเปน เวลา 1 ชว่ั โมง และหากขอ มลู สามารถหาไดห รือมอี ยู ใหน าํ ขอมูลดงั กลา วมาใช

อยางไรก็ตาม หากมีเฉพาะคา LC50 ที่วัดจากการสัมผัสไอระเหยเปนเวลา 4 ช่ัวโมง สามารถนําคา
ดังกลาวมาคูณดวยสองและผลคูณท่ีไดสามารถพิจารณาไดวาผลคูณท่ีไดจากการแทนคาตามเกณฑ
ขางตนนี้ เชน คา LC50 (4 ช่วั โมง) x 2 สามารถพจิ ารณาไดวาเทียบเทากับคา LC50 (1 ชั่วโมง)

2.2.61.1.9 สารผสมท่ีเปนของเหลวซึ่งเปนพิษโดยการสูดดมตองกําหนดกลุมการบรรจุใหเปนไปตามเกณฑ
ดงั ตอ ไปนี้

2.2.61.1.9.1ถาทราบคา LC50 ของสารพิษแตล ะตัวท่ีรวมกันเปนสารผสมอาจกําหนดกลุม การบรรจุไดดงั น:้ี
(a) คํานวณคา LC50 ของสารผสม (mixture) จากสตู ร