รายงานการวิจัยชุมชน(RECAP)

๓๓๔

กิจกรรม (๒.๕) เมอื่ พบวํามีปลาตายในคลอง ตัวแทนกลมํุ ฯ จะดําเนินการย่ืนข๎อร๎องเรียนไปที่เทศบาลตําบล
ปรกิ จดั ประชมุ เสวนาระหวํางหนํวยงานของรัฐ เอกชนและโรงงานเพื่อหาแนวทางแก๎ปัญหารํวมกัน (๒.๖)
ส ม า ชิ ก ก ลุํ ม จ ะ ไ ด๎ รั บ ก า ร อ บ ร ม ก า ร ต ร ว จ วั ด คุ ณ ภ า พ น้ํ า ด๎ ว ย วิ ธี ท า ง วิ ท ย า ศ า ส ต ร๑ โ ด ย
มหาวิทยาลยั สงขลานครินทรส๑ นบั สนุนการจดั อบรม และ ๓) ประเมนิ ผล สาํ รวจคุณภาพน้ํา โดยใช๎ภูมิปัญหา
ท๎องถิน่ ใชว๎ ธิ ีการสงั เกตปลาตายในลําคลองอตูํ ะเภา และการใช๎เครอื่ งมอื วิทยาศาสตร๑ตรวจวัดคําคุณภาพนํ้า
ประชุมติดตามผลการดําเนนิ งานอนุรักษ๑คลองอูํตะเภาทุกเดือน ถอดบทเรียนการดําเนินงานอนุรักษ๑คลองอํู
ตะเภาท่ผี ํานมา
๗. ผลิต ผลลพั ธ์

ผลผลิตทเี่ กิดข้นึ จากการดาํ เนนิ งาน ได๎แกํ ๑) ไมํปลาตายในคลองอูํตะเภา ในระยะเวลา ๗ ปี ๒) มีตัว
นาคอาศัยอยูใํ นคลองอํตู ะเภาทแ่ี สดงถงึ นํา้ ในคลองสะอาดมาก ๓) ไมํมีการร๎องเรียนโรงงานเกย่ี วกบั การปลํอย
น้ําเสียลงคลองอตํู ะเภา ในระยะเวลา ๗ ปี ๔) มนี ้ําสะอาดใช๎อุปโภค บริโภคเพียงพอ และ ๕) เกิดเครือขํายใน
กา รอนุรั กษ๑คลอง อํูต ะเภ า ได๎แกํ กลํุมอนุ รักษ๑คล องอูํต ะเ ภา โรง งา นอุต ส า หกรร มในพ้ืน ที่
มหาวทิ ยาลัยสงขลานครินทร๑
๘. ผลกระทบท่เี กิดขึน้

ผลกระทบกับ SDGเปูาหมายที่ ๖ สร๎างหลักประกันให๎มีน้ําใช๎ และมีการบริหารจัดการน้ําและการ
สุขาภิบาลอยาํ งย่ังยืนสําหรับทกุ คน เปูาประสงค๑ที่ ๖.๔ เพ่ิมประสิทธิภาพการใช๎นํ้าในทุกภาคสํวนและสร๎าง
หลกั ประกนั วาํ จะมกี ารใชน๎ ้าํ และจดั หาน้ําที่ย่ังยืนเพื่อแก๎ไขปัญหาการขาดแคลนน้ําและลดจํานวนประชาชนท่ี
ประสบความทกุ ข๑จากการขาดแคลนนํ้า ภายในปี ๒๕๗๓ ตวั ชวี้ ดั ท่ี ๖.๓.๑ ร๎อยละของนํ้าเสียท่ีได๎รับการบําบัด
อยํางปลอดภัยการดํารงชีวิตของประชากรท้ัง ๑๓ กลุํมวัย ในการมีนํ้าสะอาดใช๎ โดยใช๎นํ้าประปาที่ผลิตจาก
คลองอํูตะเภา ตัวชี้วัดที่ ๖.๓.๒ ร๎อยละของแหลํงน้ํา มีคุณภาพน้ําโดยรอบที่ดี กลุํมอนุรักษ๑คลองอูํตะเภาได๎
ตรวจสอบคุณภาพนํ้าในคลองอยํางตํอเนอื่ ง พบวาํ นํา้ ในลําคลองสะอาด คําคุณภาพนํ้าอยูํระดับมาตรฐาน มี
สตั วน๑ ํา้ เชนํ ตวั นาคซึ่งเคยหายไปจากคลองอตูํ ะเภากลับมาอาศัยเป็นจาํ นวนมาก มากดั กินปลาท่ีเล้ยี งในกะชัง
แสดงใหเ๎ หน็ วาํ นาํ้ ในคลองอํูตะเภามีความสะอาด

ผลกระทบตํอ ๕ มิตโิ ครงสร๎างพื้นฐานของสังคม ประกอบด๎วย ๑) ด๎านสังคมเกิดการสร๎างการมีสํวน
รวํ มของคนในชุมชนในการอนุรกั ษ๑คลองอูํตะเภา รวมกลมํุ จิตอาสารํวมกันดูแลคลองอํูตะเภา ๒) ด๎านสุขภาพ
เป็นแหลงํ อาหารที่สมบูรณ๑ เป็นแหลงํ ตน๎ น้าํ สงํ เสรมิ ให๎คนมีสขุ ภาพดีขึ้น ๓) ด๎านเศรษฐกิจชาวบ๎านสามารถ
หาปลาในคลองอูตํ ะเภา เพอ่ื การบรโิ ภคได๎มากขน้ึ มจี ดั กิจกรรมย๎อนรอยประวัติศาสตร๑คลองอูํตะเภา เพื่อเป็น
การสํงเสริมการทํองเที่ยวในรูปแบบวิถีชุมชน ๔) ด๎านสิ่งแวดล๎อมทําให๎คลองมีความอุดสมบูรณ๑มากขึ้น
สะอาดมากขน้ึ ปลาในลําคลองไมตํ าย และ ๕) ด๎านการเมืองการปกครองการกําหนดกฎกติกา และการสร๎าง
ข๎อตกลงรํวมกัน การพัฒนานโยบายของเทศบาลท่ี ๘ การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล๎อมและ
พลังงาน ด๎านท่ี ๘.๓ สงํ เสรมิ สนับสนุนการเฝูาระวงั และพฒั นาคลองปรกิ และคลองอํูตะเภา ซ่ึงเป็นแหลงํ น้าํ ท่ี
สําคัญของชุมชนให๎สามารถรองรับการใช๎ประโยชน๑ของชุมชนในเขตเทศบาลตําบลปริกและพ้ืนท่ีอื่น ๆ ท่ีมี
อาณาเขตติดตํอกันไดอ๎ ยาํ งย่ังยนื รวมทั้งการสํงเสริมพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหลํงน้ําโดยชุมชนที่
สอดคลอ๎ งกบั ภมู ินิเวศและการประกอบอาชีพ ตามจาํ นวนท่ีท๎องถ่ินและชุมชนตกลงรํวมกัน ผลกระทบตํอ ๗
สงั คม ได๎แกํ สงั คมรักษโ๑ ลก กลํุมอนุรกั ษค๑ ลองอูตํ ะเภา ไดม๎ ีกจิ กรรมทําความสะอาด ขุดลอกคูคลอง เก็บขยะ
และเฝูาติดตามการปลํอยน้ําเสยี ลงสูํคลองอยาํ งสมาํ่ เสมอ

๓๓๕

๖.๗ สังคมปรบั ตัว

ลาดบั ท่ี ทนุ ทางสังคม

๑. ศูนย๑ปฏิบัตกิ ารฉุกเฉินอทุ กภัย วาตภัย และดินโคลนถลมํ

๒. กลํมุ บ๎านอาสาภัยพบิ ัติ

แผนภาพที่ ๖.๙๕ เสน๎ ทางการพฒั นาของสังคมปรบั ตัว

๓๓๖
แผนภาพท่ี ๖.๙๖ ภาพรวมสงั คมปรับตัว

๓๓๗
๖.๗.๑ ศูนยป์ ฏิบตั กิ ารฉกุ เฉินอทุ กภยั วาตภัย และดนิ โคลนถลม่

แผนภาพที่ ๖.๙๗ ศนู ย๑ปฏิบตั ิการฉุกเฉินอุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถลมํ

๓๓๘

Key actors ศูนย๑ปฏิบัตกิ ารฉกุ เฉินอุทกภัย วาตภยั และดินโคลนถลํม
งานเด่น
ระดับของทุนทางสังคม การจดั การภยั พบิ ตั ิ
ความสอดคล้องกับ ๗ สังคม
พน้ื ที่ ระดับเครือขําย
ผ้ดู าเนนิ งานหลกั
สงั คมปรับตัว

เทศบาลตําบลปริก อาํ เภอสะเดา จงั หวัดสงขลา

๑. นางนฤมล กาญจนกาํ เหนิด ตาํ แหนงํ หัวหนา๎ สาํ นกั
ปลัดเทศบาล เบอรโ๑ ทรศพั ท๑ ๐๘๙-๔๖๒๘๘๕๑

๒. นายรเมศ ไพบลู ยส๑ มบตั ิ ตําแหนงํ ผูอ๎ าํ นวยการกองชาํ ง
เบอรโ๑ ทรศพั ท๑ ๐๘๔-๒๕๗๗๗๔๕

๓. นายญัตติ หมาดโสะ ตําแหนํง เจา๎ พนักงานปูองกนั และ
บรรเทาสาธารณภัย เบอร๑โทรศพั ท๑ ๐๙๗-๓๔๕๐๑๖๙

๔. นายอภิชาต ประสมพงค๑ ตําแหนงํ พนกั งานจ๎างท่วั ไป
เบอร๑โทรศพั ท๑ ๐๘๙-๒๙๙๗๔๑๘

๑. ที่มาหรอื ฐานคิดของการดาเนินงาน

พนื้ ที่เทศบาลตาํ บลปรกิ อาํ เภอสะเดา จังหวัดสงขลา ตั้งอยํูในเขตอิทธิพลของลมมรสุมเขตเมือง
ร๎อน มลี มมรสุมพดั ผาํ นทกุ ปี คอื ลมมรสุมตะวนั ออกเฉียงเหนือ เร่ิมตง้ั แตปํ ระมาณเดือนพฤษภาคมของทุกปี
โดยฝนจะตกหนกั ประมาณเดอื นตลุ าคม ถงึ เดือนมกราคม ทําให๎เกิดน้ําทํวมฉับพลัน นํ้าปุาไหลหลาก และน้ํา

ทะเลหนนุ เหตกุ ารณ๑ดงั กลําวทาํ ให๎เกิดอุทกภัยในพ้ืนที่ ประกอบกับปัจจุบันเกิดการเปลี่ยนแปลงของสภาพ
ภมู อิ ากาศ ซ่งึ สํงผลทําให๎เกิดภยั ธรรมชาติท่มี ีความรนุ แรงมากข้ึน เทศบาลตําบลปริก เป็นพื้นที่ ที่มีลักษณะ
เป็นทรี่ าบลุมํ อํางกระทะ มลี ําคลองไหลผาํ น ๒ สาย คือ คลองปรกิ และคลองอตูํ ะเภา ซึ่งเปน็ คลองสายหลกั ที่

พรอํ งนา้ํ ผาํ นไปลงสูํทะเลสาบ ท้ังน้ถี า๎ มฝี นตกหนักเกนิ ๑๕๐ มลิ ลิเมตร ในบรเิ วณเทือกเขาอําเภอสะเดา และ
ฝนตกหนกั ติดตอํ กนั หลายวันในพน้ื ที่ จะมีนํ้าปุาไหลบาํ จากอําเภอสะเดา และเขา๎ ทํวมพน้ื ที่ของเทศบาลตําบล

ปรกิ อยํางฉับพลนั จากสถานการณ๑ดงั กลําว เทศบาลตําบลปริก จึงไดด๎ ําเนินการบริหารจัดการภัยพิบัติ โดย
อาศัยชุมชนเป็นฐาน มีการวิเคราะห๑และประมวลข๎อมูลภัยพิบัติที่เกิดข้ึนในชุมชน การจัดทําแผนในการ
ปฏิบตั งิ าน การพัฒนาเคร่ืองมือสื่อสาร สํงเสริมความร๎ูให๎กับชุมชน การอพยพคน การติดตั้งปูายเตือนภัย

และการมีเครือขํายจากภาคสํวนตําง ๆ ในการเข๎ามาให๎การชํวยเหลือ เส๎นทางการพัฒนาศูนย๑ปฏิ บัติการ
ฉกุ เฉนิ อทุ กภัย วาตภัย และดนิ โคลนถลมํ มีดังน้ี

๓๓๙

แผนภาพท่ี ๖.๙๘ เสน๎ ทางการพฒั นาของศนู ยป๑ ฏบิ ตั ิการฉกุ เฉนิ อทุ กภัย วาตภยั และดนิ โคลนถลมํ
พ.ศ.๒๕๔๓ ได๎เกิดอุทกภัยในพ้ืนที่เทศบาลตําบลปริก สร๎างความเสียหายจํานวนมาก และในปีน้ี

เทศบาลตาํ บลปรกิ ไดม๎ กี ารจัดต้งั ศูนยป๑ ฏิบตั กิ ารฉกุ เฉนิ อทุ กภัย วาตภัย และดินโคลนถลํม แตํอยํางไรก็ตาม
ในการดําเนินงานและกิจกรรมดา๎ นการจดั การภยั พิบัติ พบวํา ศูนยฯ๑ ยงั ไมมํ กี ารเตรยี มพรอ๎ มในการรับมอื กบั ภยั
พิบตั ิ ขาดการเตอื นภยั และการชํวยเหลือผ๎ปู ระสบภัยเป็นไปอยํางไมํเปน็ ระบบ

พ.ศ.๒๕๕๓ ในระหวํางวันท่ี ๑ – ๓ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๓ ได๎เกิดพายุดีเปรสช่ันในทะเลอําวไทย
ตอนลําง และเคลื่อนตัวพัดผํานจังหวัดสงขลา ทําให๎เกิดฝนตกหนัก เกิน ๑๕๐ มิลลิเมตร บริเวณเทือกเขา
อําเภอสะเดา รวํ มกับการมฝี นตกหนกั ตดิ ตอํ กันหลายวนั ในพน้ื ท่ี ทําให๎เกิดนํ้าปุาไหลบําจากอําเภอสะเดา เข๎า
ทวํ มสํวนใหญํของเขตเทศบาลตําบลปริก ยกเว๎นชุมชนตลาดปริก(บางสํวน) และสร๎างความเสียหายให๎แกํ
ทรพั ย๑สนิ ของประชาชนเป็นอยํางมาก แตไํ มํมีการเสยี ชวี ติ หรอื พิการ เทศบาลตําบลปริกได๎จัดสรรงบประมาณ
เพอื่ ใหก๎ ารชวํ ยเหลือ ดงั น้ี คาํ ใช๎จํายในการจดั ทําอาหารกลํอง จัดซ้อื เคร่ืองครวั และวัสดุในการประกอบอาหาร
ใช๎งบประมาณจากเงินสํารองจําย จํานวน ๔๘,๖๕๗ บาท การจัดทําถุงยังชีพ ใช๎งบประมาณ จํานวนเงิน
๓๐๐,๐๐๐ บาท และคําปฏิบตั ิงานนอกเวลาราชการของเจา๎ หนา๎ ท่ีในการชวํ ยเหลือผป๎ู ระสบภัย ใช๎งบประมาณ
จาํ นวนเงนิ ๙๗,๒๐๐ บาท รวมงบประมาณทง้ั สน้ิ ๔๔๕,๘๕๗ บาท ท้งั นี้ รัฐบาลไดม๎ นี โยบายใหค๎ วามชวํ ยเหลือ
ผปู๎ ระสบอุทกภัยรํวมด๎วย โดยได๎รับเงินชํวยเหลือเยียวยา ๕,๐๐๐ บาทตํอราย จากการเกิดอุทกภัยในคร้ังน้ี
เทศบาลตาํ บลปริก ได๎ดําเนินการเรํงสํารวจพ้ืนที่เสียหาย พื้นท่ีเสียงภัยในชุมชน จัดทําแผนปูองกันภัยและ
บรรเทาสาธารณภัย การฝกึ อบรมพร๎อมซอ๎ มแผนปอู งกันและบรรเทาสาธารณภัย จาํ นวน ๑ ครั้ง ณ อํางเก็บ
น้ําสะเดา เพ่ือสนับสนุนให๎แกนนําภาคประชาชน ชุมชน หนํวยงาน ผ๎ูนําในพื้นที่ รํวมกันซ๎อมแผนภัยพิบัติ
เสมอื นจริง โดยเริม่ ต้ังแตํการแจง๎ เหตุ การอพยพ การชํวยเหลืออื่น ๆ เพื่อให๎การชํวยเหลือผู๎ประสบภัยพิบัติ
เปน็ ไปอยาํ งทนั ทํวงทเี ม่อื เกิดเหตุจริง มีการขุดลอกคูคลองระบายน้ํา โดยเฉพาะคลองปริก มีการใช๎แรงงาน
จากพนักงาน และคนในชมุ ชน รวํ มกนั พฒั นา รวมทง้ั การขอรบั การสนบั สนนุ รถดดู โคลนจากเทศบาลเมืองคอ
หงส๑ เพอื่ ทําการดูดโคลนในคูระบายน้าํ จํานวน ๓ ชุมชน คือ ชุมชนทํุงออก ชุมชนตลาดใต๎ – บ๎านกลาง และ
ชุมชนตลาดปริก จํานวน ๑ คร้ัง เพ่ือให๎มีการระบายนํ้าได๎สะดวกยิ่งข้ึน และเพื่อเตรียมรับมือภัยพิบัติที่อาจ
เกิดข้นึ ไดอ๎ กี ในปตี ํอไป

๓๔๐

พ.ศ.๒๕๕๕ – ๒๕๕๖ ในวันที่ ๑ มกราคม ๒๕๕๕ เกิดอุทกภัยคร้ังใหญํอีกครั้ง แตํความรุนแรงของ
อุทกภัยในคร้ังน้ีน๎อยกวาํ ปี พ.ศ.๒๕๕๓ มปี ระชาชนได๎รับความเดอื ดร๎อน จํานวน ๔,๒๐๐ คน ครัวเรือนที่ได๎รับ
ความเดอื ดร๎อนมมี ากกวํา ๑,๐๐๐ ครัวเรือน มีบ๎านเรือนเสียหายบางสํวน จํานวน ๖ หลัง แตํไมํมีผู๎เสียชีวิต
บาดเจบ็ หรอื พกิ าร ใชง๎ บประมาณ เพ่ือชํวยเหลอื ประชาชน จาํ นวนเงนิ ๒๐,๖๕๕ บาท ท้งั น้รี ฐั บาลมีนโยบายให๎
ความชํวยเหลือผป๎ู ระสบอุทกภยั เปน็ เงนิ จาํ นวน ๕,๐๐๐ บาทตํอราย มีผู๎ได๎รับการชํวยเหลือ จํานวน ๑,๑๓๕
ราย ตํอมาไดเ๎ กิดวาตภยั รํวมกบั อทุ กภัยในพน้ื ท่ี โดยวนั ท่ี ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๕๕ ได๎เกดิ ลมพายพุ ัดแรงและฝน
ตกหนกั ในเขตพน้ื ทเี่ ทศบาลตาํ บลปรกิ ทาํ ให๎เกดิ ความเสียหายตํอท่ีอยูํอาศัยและทรัพย๑สินประชาชน แตํไมํมี
การเสียชีวิต บาดเจ็บหรือพิการ มีผ๎ูประสบภัยพิบัติ จํานวน ๑๕ ราย จากการเกิดอุทกภัยคร้ังนี้ เทศบาล
ตําบลปริก ไดด๎ าํ เนินการเรงํ สาํ รวจพน้ื ทีเ่ สยี หาย จัดทาํ แผนปูองกนั ภยั และบรรเทาสาธารณภยั การฝกึ อบรม
พรอ๎ มซ๎อมแผนปูองกนั และบรรเทาสาธารณภัย จํานวน ๑ คร้ัง ณ อํางเก็บนา้ํ สะเดา เพ่อื สนับสนุนใหแ๎ กนนาํ
ภาคประชาชน ชุมชน หนํวยงาน ผู๎นําในพ้ืนที่ รํวมกันซ๎อมแผนภัยพิบัติเสมือนจริง ต้ังแตํการแจ๎งเหตุ การ
อพยพ การชวํ ยเหลืออื่น ๆ เพอ่ื ใหก๎ ารชํวยเหลือผู๎ประสบภัยพบิ ตั ิเปน็ ไปอยํางทันทํวงทเี ม่อื เกดิ เหตจุ รงิ โดยมีผู๎
เข๎ารบั การอบรม จาํ นวน ๘๐ คน นอกจากนั้น เทศบาลตาํ บลปรกิ ไดม๎ ีการจดั ซื้อวสั ดอุ ปุ กรณ๑ เชํน วทิ ยเุ ครื่อง
แดง เสื้อชูชพี เป็นต๎น ในดา๎ นของการใหค๎ วามชวํ ยเหลอื จากเครอื ขําย มูลนิธิเครือขํายเมืองภาคใต๎ เพ่ือรับมือ
การเปลีย่ นแปลงสภาพภูมิอากาศ (คมรส.) เขา๎ มารวํ มการจดั การภัยพิบัติ โดยจัดเวทีระดมความคิดเห็นจาก
ชุมชนเพ่อื หาแนวทางการจัดการภยั พิบตั ิโดยการมสี วํ นรํวมของชุมชน จาํ นวน ๔ คร้งั และมีการสนบั สนุนวัสดุ
อปุ กรณ๑ เชนํ วทิ ยุเครื่องแดง เชือก เส้ือชูชีพ เป็นต๎น สมาคมสันนิบาตแหํงประเทศไทย สนับส นุนเรือพาย
จาํ นวน ๑๐ ลาํ และ สํานักงานกองทุนสนับสนุนการสรา๎ งเสรมิ สขุ ภาพ (สสส.) ใหก๎ ารสนับสนนุ เรือ จาํ นวน ๒
ลาํ สาํ หรับชํวยเหลือผปู๎ ระสบภัย การขอสนบั สนุนรถดูดโคลนจากเทศบาลนครหาดใหญํ เพ่ือทําการดูดโคลน
ในทํอระบายนาํ้ จาํ นวน ๒ แหํง คอื ชุมชนปริกใต๎ และชุมชนตลาดใต๎ – บา๎ นกลาง จาํ นวน ๑ ครัง้ และมีการขุด
ลอกคลองปริก (ชุมชนรา๎ นใน) จํานวน ๑ ครง้ั เพ่อื เตรียมพรอ๎ มในการรับมอื ภัยพิบัตทิ ีอ่ าจเกิดขน้ึ

พ.ศ. ๒๕๕๗ – ๒๕๕๙ ไดเ๎ กดิ เหตภุ ัยพิบัติกรณีฉกุ เฉนิ อุทกภัยในพ้ืนท่ีเทศบาลตําบลปริก จํานวน ๓
ครั้ง คือ วันท่ี ๒๒ – ๒๓ พฤศจกิ ายน พ.ศ. ๒๕๕๗ คร้ังที่ ๒ เมื่อวันที่ ๑๘ ธันวาคม และ คร้ังท่ี ๓ เมื่อวันท่ี
๒๒ ธนั วาคม พ.ศ. ๒๕๕๗ บรเิ วณชมุ ชนตลาดใต๎ – บ๎านกลาง ชุมชนร๎านใน ชุมชนปริกใต๎ และชุมชนปริกตก
เหตกุ ารณท๑ ั้ง ๓ ครง้ั นี้ ไมํมีผู๎ได๎รับบาดเจ็บ เสยี ชีวิตหรือพิการ ไมํมที รัพย๑สินเสียหาย เทศบาลตําบลปริก ได๎
จัดโครงการเตรยี มความพรอ๎ มรับมอื อุทกภัย ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๘ โดยการสนับสนุนให๎แกนนํา
ภาคประชาชน ชุมชน หนํวยงาน ผ๎ูนําในพื้นที่ รํวมกันซ๎อมแผนภัยพิบัติเสมือนจริง ต้ังแตํการแจ๎งเหตุ การ
อพยพ การชํวยเหลืออื่น ๆ เพื่อให๎การชํวยเหลือผ๎ูประสบภัยพิบัติเป็นไปอยํางทันทํวงทีเมื่อเกิดเหตุจริง ณ
คลองอตูํ ะเภา การพัฒนาเครอ่ื งมือสอ่ื สาร เชํน เวปไซด๑ วทิ ยุสอ่ื สาร เปน็ ต๎น การอพยพคนกํอนนํา้ จะมาถงึ มี
การจัดใหม๎ ีบา๎ นพ่ีเลี้ยงแตลํ ะซอยเปน็ ศูนย๑กลางการชวํ ยเหลอื โดยบ๎าน ๑ หลัง รับผิดชอบ ๒๐-๓๐ ครัวเรือน
การใช๎เชอื กในการจบั มารบั อาหารจากบ๎านพเี่ ลี้ยง การติดตั้งปูายเตอื นภัย และสงํ เจ๎าหนา๎ ท่เี ขา๎ รบั การฝกึ อบรม
ณ วทิ ยาลยั ปอู งกันและบรรเทาสาธารณภยั เขต ๑๒ สงขลา จํานวน ๑ รํุน มีการจัดชดุ เฝูาระวังระดับนํ้าจาก
เจ๎าหนา๎ ท่งี านปูองกนั และบรรเทาสาธารณภยั อาสาสมัครปูองกันภยั ฝุายพลเรอื น (อปพร.) และชุมชนในการ
เฝาู ระวงั ภยั โดยการติดตัง้ จุดตรวจวัดระดับนํ้าคลองปริก จํานวน ๓ จุด คือ บริเวณสะพานลํุมอ๎อย สะพาน
กนนกาญจนวนชิ – สวนหมํอม และคลองอูตํ ะเภา การจดั อบรมเชงิ ปฏิบัติการ “โครงการเตรียมการปูองกัน
และแก๎ไขปญั หาอุทกภัย วาตภยั และดนิ โคลนถลํม” ให๎แกํเจ๎าหน๎าที่ แกนนําชมุ ชน และภาคีเครือขําย จํานวน
๘๐ คน โดยขอสนับสนนุ วทิ ยากร คือ ดร.สมพร ชวํ ยอารีย๑ อาจารยป๑ ระจําภาควิชาคณติ ศาสตรแ๑ ละวทิ ยาการ
คอมพิวเตอร๑ คณะวทิ ยาศาสตร๑และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร๑ วิทยาเขตปัตตานี เป็นวิทยากร
ในการให๎ความรู๎ในหวั ขอ๎ เรือ่ ง ระบบสารสนเทศ เพื่อการสนับสนนุ การเฝาู ระวงั อทุ กภยั แบบมสี ํวนรํวม จํานวน
๒ ครง้ั และ รศ.ดร.ธนิต เฉลมิ ยานนท๑ ผอ๎ู าํ นวยการศูนย๑วิจัยภัยพิบัติทางธรรมชาติภาคใต๎ เป็นวิทยากรให๎
ความร๎ู เรอื่ ง การเฝูาระวงั สถานการณอ๑ ุทกภัย จํานวน ๑ ครง้ั

พ.ศ.๒๕๖๐ - ปัจจุบัน ในวันท่ี ๑๓ และ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐ เกิดอุทกภัยในพื้นที่เทศบาล
ตําบลปรกิ มีเกษตรกร ประสบภัย จาํ นวน ๒ ราย ไมมํ ีการเสยี ชวี ิต บาดเจบ็ หรือพิการ ใช๎งบประมาณจากเงิน
สํารองจํายชํวยเหลือ จํานวนเงินรวม ๑๐,๙๘๕ บาท การดําเนินการให๎การชํวยเหลือภัยพิบัติของเทศบาล

๓๔๑

ตาํ บลปรกิ ในระยะนี้ มีการเตรยี มความพรอ๎ มรบั มือกบั ภยั พิบัติอยํางเปน็ ระบบและสามารถให๎การชํวยเหลือได๎
ทันทวํ งที

จากสถานการณ๑ภัยพิบัติท่ีเกิดข้ึน เทศบาลตําบลปริก จึงต๎องมีการเตรียมความพร๎อมในพื้นที่เพ่ือ
รองรบั กับเหตกุ ารณ๑นํ้าทวํ ม ปอู งกันการเสียชีวิต บาดเจบ็ และพิการ โดยสํงเสริมให๎คนในชุมชนเรียนร๎ูวิธีการ
จัดการภัยพิบัติ พร๎อมจัดทําแผนปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย และจัดทําข๎อมูลพ้ืนที่เส่ียง กําหนด
เปูาหมายกลํุมเส่ียง จัดทําแผนท่ีทํามือ เพ่ือใช๎เป็นเคร่ืองมือสําหรับการชํวยเหลือผ๎ูประสบภัย ฝึกอบรม
อาสาสมัครปอู งกนั ภยั ฝาุ ยพลเรอื น(อปพร.) ครัวเรือนอาสาปอู งกันภัยพบิ ตั ิ ฝกึ ซ๎อมแผนปูองกันและบรรเทา
สาธารณภยั ประชาสมั พันธ๑เตือนภัย จัดตัง้ ศนู ยช๑ ํวยเหลือผป๎ู ระสบภัย และอพยพเคล่ือนย๎าย จัดศูนย๑อาหาร
ชวํ ยเหลอื สํารวจความเสียหาย รายงานความเสยี หายให๎หนํวยงานเก่ียวข๎องทราบ ดูแลสุขภาพผ๎ูประสบภัย
และผูไ๎ ดร๎ ับผลกระทบ มกี ารจดั ทาํ หลกั สตู รเพอ่ื ใหน๎ กั เรยี นได๎เรยี นรู๎และมีความพร๎อมในการเอาตัวรอดหากมี
ภยั พิบตั ิเกิดขนึ้ การดาํ เนนิ กจิ กรรมดังกลําวทําให๎คนในชุมชนมีการปรับตัวเม่ือเกิดภัยพิบัติและสํงผลให๎เกิด
ความปลอดภัย มีระบบการจัดการภัยพิบตั ิท่สี ามารถนําใชไ๎ ด๎จริง โดยมีทุนทางสังคมที่เดํนในการจัดการด๎าน
ภัยพบิ ัติ ไดแ๎ กํ ศูนย๑ปฏิบัติการฉุกเฉิน อุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถลํมเทศบาลตําบลปริก และกลุํมบ๎าน
อาสาสมัครภัยพบิ ัติ
๒. กลมุ่ ประชากรเปา้ หมาย

จาํ นวนประชากร ๕,๑๕๘ คน ชาย ๒,๔๗๔ คน หญงิ ๒,๖๘๔ คน ๐-๔ ปี ๓๒๔ คน (ร๎อยละ ๖.๒๘)
๕-๙ ปี ๔๓๑ คน (ร๎อยละ ๘.๓๖) ๑๐-๑๔ ปี ๔๑๗ คน (รอ๎ ยละ ๘.๐๘) ๑๕-๑๙ ปี ๓๘๗ คน (ร๎อยละ ๗.๕) ๒๐-
๒๔ ปี ๓๔๓ คน (รอ๎ ยละ ๖.๖๕) ๒๕-๒๙ ปี ๓๙๐ คน (รอ๎ ยละ ๗.๕๖) ๓๐-๓๔ ปี ๔๒๖คน (ร๎อยละ ๘.๒๖) ๓๕-
๓๙ ปี ๓๙๓ คน (ร๎อยละ ๗.๖๒) ๔๐-๔๔ ปี ๓๘๕ คน (ร๎อยละ ๗.๔๖) ๔๕-๔๙ ปี ๔๑๘ คน (รอ๎ ยละ ๘.๑) ๕๐-๕๔
ปี ๓๐๗ คน (ร๎อยละ ๕.๙๕) ๕๕-๕๙ ปี ๒๘๔ คน (ร๎อยละ ๕.๕๑) ผู๎ปุวยโรคเรื้อรัง ๖๙๓ คน (ร๎อยละ ๑๓.๖๐)
หญงิ ต้งั ครรภ๑ ๑๔ คน (ร๎อยละ ๐.๒๗) ผส๎ู ูงอายุ ๖๐ ปีขึ้นไป ๖๕๓ คน (ร๎อยละ ๑๒.๖๗)
๓. ผลทีต่ อ้ งการใหเ้ กิดขึ้น

เพ่ือให๎มีศูนย๑การจัดการภัยพิบัติผู๎ประสบภัย มีแผนท่ีสําหรับชํวยเหลือผู๎ประสบภัย มี อปพร. ที่มี
ความรูใ๎ นการชํวยเหลือผป๎ู ะสบภยั มีระบบเตอื นภยั การพฒั นาเครอ่ื งมอื สื่อสาร มแี ผนการอพยพยา๎ ยถ่ิน การ
เคล่อื นยา๎ ย และการลดการสูญเสียท้ังชวี ิตและทรัพยส๑ ิน
๔. ข้อมลู และเครอื่ งมือในการดาเนินงาน

ข๎อมูลครัวเรือนจากการสํารวจ จปฐ. กชช.๒ ค ข๎อมูลจากการลงสํารวจพื้นที่เสี่ยงภัย ข๎อมูลจาก
TCNAP, RECAP ขอ๎ มลู จากแหลงํ อ่ืน ๆ เชนํ ขอ๎ มูลด๎านสุขภาพ การได๎รับผลกระทบด๎านสุขภาพจากภัยพิบัติ
จากโรงพยาบาลสํงเสรมิ สขุ ภาพตาํ บลปริก เปน็ ต๎น
๕. รูปธรรมงาน

การจัดตัง้ ศูนยป๑ ฏิบัติการฉุกเฉินอทุ กภยั วาตภัย และดินโคลนถลํม โดยมีแนวทางเตรียมความพร๎อม
รับมอื ภัยพิบัตทิ างธรรมชาติ มี ๓ ข้นั ตอน ดังนี้ ๑) กํอนเกดิ เหตุภัยพบิ ัติ ๒) ขณะเกดิ ภัยภยั พิบตั ิ และ ๓) หลัง
เกดิ ภัยภยั พิบตั ิ ดังน้ี

๑) ก่อนเกิดเหตภุ ัยพบิ ตั ิ มีการจดั ทาํ แผนปอู งกนั และบรรเทาสาธารณภัย และฝึกซ๎อมแผน ตั้งแตํใน
ภาวะปกติ การจัดทําแผนท่ีทํามือเพื่อใช๎เป็นเคร่ืองมือสําหรับการชํวยเหลือผ๎ูประสบภัยการฝึกอบรม
อาสาสมัครปูองกันภัย ฝุายพลเรือน (อปพร.) และชุมชน ภาคเอกชน การทําแผนปูองกันและบรรเทาสา
ธารณภัย และการฝึกซอ๎ มแผนปอู งกันและบรรเทาสาธารณภยั ฝกึ อบรมอาสาสมัครปูองกันภัยฝุายพลเรือน
(อปพร.) ครัวเรือนอาสาปูองกันภัยพิบัติ การจัดทําแผนท่ีทํามือ เพื่อใช๎เป็นเคร่ืองมือสําหรับการชํวยเหลือ
ผ๎ูประสบภัย และการจัดทําหลักสูตรเพ่ือให๎นักเรียนได๎เรียนรู๎ และมีความพร๎อมในการเอาตัวรอดหากมีภัย
เกิดขึน้

๒) ขณะเกดิ ภยั พบิ ัติ มีการเปิดศูนย๑ปฏิบัติการฉุกเฉินอุทกภัย วาตภัยและดินโคลนถลํม และแตํงต้ัง
เจา๎ หน๎าทป่ี ระจาํ ศูนย๑ ณ สํานักงานเทศบาลตาํ บลปริก และบริหารจดั การในภาวะฉุกเฉินระหวํางเกิดภัย ตาม
แผนปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย อยํางมีระบบจัดตั้งศูนย๑ชํวยเหลือผ๎ูประสบภัย จัดตั้งศูนย๑อาหาร
ชํวยเหลือผู๎ประสบภัย ติดตาม รับฟังขําวสาร ข๎อมูล ประชาสัมพันธ๑ แจ๎งเตือนภัยเป็นระยะ ๆ อพยพ

๓๔๒

เคล่ือนยา๎ ยผูป๎ ระสบภัย ไปยงั ศูนย๑พกั พิงที่ปลอดภัย การประชาสัมพันธ๑เตือนภัย อพยพเคล่ือนย๎าย จัดศูนย๑
อาหารชวํ ยเหลอื

๓) หลงั เกิดภัยพิบัติ มีการดูแลสุขภาพผ๎ูประสบภัย และผู๎ที่ได๎รับผลกระทบ สํารวจ และจัดทําข๎อมูล
สรปุ ความเสยี หาย รายงานความเสียหายใหห๎ นํวยงานท่ีเกี่ยวขอ๎ งทราบ ประสานงานเพ่ือชํวยเหลือ ผ๎ูท่ีได๎รับ
ความเดือดร๎อน ฟ้ืนฟูบูรณะสาธารณประโยชน๑ ท่ีชํารุดเสียหายให๎กลับคืนสูํสภาพเดิมโดยเร็วท่ีสุด จัดทํา
โครงการ/แผนงานการปอู งกันในระยะยาว
๖. วิธีดาเนนิ งาน

การดําเนินการของศูนย๑ปฏิบัติการฉุกเฉินอุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถลํม มีวิธีดําเนินงาน มี ๓
ข้นั ตอน ดังน้ี

๑) ก่อนเกิดเหตุภัยพิบัติ งานปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย ฝุายปกครอง สํานักปลัดเทศบาล
ดําเนินการจัดทําแผนปอู งกนั และบรรเทาสาธารณภัย ประจําปี และฝึกซ๎อมแผน ให๎แกํเจ๎าหน๎าที่ท่ีเกี่ยวข๎อง
สมาชิก อปพร. และภาคประชาชน จดั ทําแผนทท่ี ํามอื เพอื่ ตดิ ตัง้ ณ ศูนย๑ปฏิบัติการฉุกเฉินอุทกภัย วาตภัย
และดนิ โคลนถลมํ การตรวจสอบอุปกรณใ๑ นการปฏิบัติ

๒) ขณะเกิดภัยพิบตั ิ เปดิ ศูนยป๑ ฏบิ ัติการฉุกเฉินอุทกภยั วาตภัย และ ดนิ โคลนถลํม ณ หอ๎ งประชมุ เล็ก
เทศบาลตําบลปรกิ โดยมนี ายสรุ ยิ า ยขี ุน นายกเทศมนตรี เป็นผอ๎ู าํ นวยการทอ๎ งถ่ิน มีการแตํงต้ังเจ๎าหน๎าท่ี
รบั ผิดชอบฝาุ ยตําง ๆ และมกี ารบริหารจดั การในภาวะฉกุ เฉินระหวํางเกดิ ภัย ตามแผนปอู งกันและบรรเทาสา
ธารณภยั อยาํ งมรี ะบบ จัดตงั้ ศนู ย๑ชํวยเหลือผู๎ประสบภยั จดั ต้ังศูนยอ๑ าหารชํวยเหลอื ผูป๎ ระสบภยั มีแมํบ๎านจาก
ชุมชนที่ไมํประสบภัยชํวยปรุงอาหาร ติดตาม รับฟังขําวสารข๎อมูลประชาสัมพันธ๑ แจ๎งเตือนภัยเป็นระยะ ๆ
อพยพเคล่ือนย๎ายผู๎ประสบภัย ไปยังศูนย๑พักพิงที่ปลอดภัย การประชาสัมพันธ๑เตือนภัย อพยพเคลื่อนย๎าย
จดั ตงั้ ศูนยอ๑ าหารชวํ ยเหลือ การประสานงานขอความชํวยเหลอื จากหนํวยงานอ่ืน เชํน อําเภอสะเดา เทศบาล
เมอื งสะเดา และกองบังคบั การฝึกพิเศษ(คาํ ยทาํ นมุข) เพื่อขอสนบั สนนุ อปุ กรณ๑ เชํน เรือทอ๎ งแบน รถยนตใ๑ น
การขนยา๎ ยผู๎ประสบภัย เป็นต๎น

๓) หลงั เกดิ ภยั พิบัติ หลังจากประกาศส้ินสุดการเกิดเหตุการณ๑ภัยพิบัติแล๎ว เทศบาลตําบลปริก ให๎
ดําเนินการดแู ลสุขภาพผ๎ูประสบภยั และผูท๎ ไ่ี ด๎รับผลกระทบ มกี ารสํารวจ และจัดทําข๎อมูลสรุปความเสียหาย
รายงานความเสยี หายให๎หนํวยงานท่ีเก่ียวข๎องทราบ ประสานงานกับแกนนําชุมชนเพื่อให๎การชํวยเหลือ ผ๎ูท่ี
ไดร๎ บั ความเดือดร๎อน มกี ารฟ้ืนฟบู ูรณะสาธารณประโยชนท๑ ช่ี าํ รดุ เสยี หายใหล๎ ับคนื สํูสภาพเดิมโดยเรว็ ทส่ี ดุ และ
มกี จิ กรรมทาํ ความสะอาด Big cleaning โดยเจา๎ หน๎าท่ขี องเทศบาลตาํ บลปริก และประชาชนในชมุ ชน เขา๎ มา
มสี ํวนในกิจกรรมดังกลาํ ว
๗. ผลผลิต ผลลัพธ์

มีแผนในการรับกับภัยพิบตั ใิ นทุกระยะ และเกิดการออกแบบการจัดการบุคลากรของทต.ปริก เป็น ๓
กลุํม ดังน้ี การสร๎างพลังในการเป็นพ่ีเลี้ยงแกํกันและกัน (Coaching) การสร๎างพลังของความเป็นเพ่ือน
รวํ มงานเพื่อชํวยกันขับเคล่ือนองค๑กรแบบเพื่อนหนุน พี่นํา (Tandem) และ การสร๎างพลังด๎วยความเข๎าใจ
การให๎ความรู๎และการสร๎างจิตสํานึกความเป็นพลเมือง (Phumibutra) เพ่ือการจัดการภัยพิบัติ ดังนี้
Coaching ได๎แกํ ๑) นางฝาหรีดะฮ๑ มุเส็มสะเดา ๒) นางนฤมล กาญจนกําเหนดิ ๓) นายรเมศ ไพบลู ย๑สมบัติ
Tandem ได๎แกํ ๑) นายญตั ติ หมาดโสะ ๒) นายอาทร อนุมาต ๓) นายอภิรักษ๑ ยขี นุ ๑) นายสุชาติ บนิ ดุเหลม็
๒) วาํ ท่ี รต.เจษฎา หมดั เหม ๓. นายอภชิ าต ประสมพงค๑ ๔) นายสนิท แหล๏ะหล๏ะ ๕) นายทวีศักด์ิ หลังเหร๏ะ
๖) นายสญั ญา มูสา ๗) นายอสิ ระ ขวดเหรียม ๘) นายอนนั ต๑ ดอหล๏ะ Phumibutra ประกอบด๎วย ๑) นายสุ
ชาติ บนิ ดุเหลม็ ๒) วาํ ท่ี รต.เจษฎา หมดั เหม ๓. นายอภิชาต ประสมพงค๑ ๔) นายสนิท แหล๏ะหล๏ะ ๕) นาย
ทวศี กั ด์ิ หลงั เหร๏ะ ๖) นายสญั ญา มูสา ๗) นายอสิ ระ ขวดเหรยี ม และ ๘) นายอนันต๑ ดอหล๏ะ

มีการเตรียมการปูองกันและแก๎ไขการชวํ ยเหลอื และบรรเทาความเดือดรอ๎ นให๎แกํผป๎ู ระสบอุทกภัย วาต
ภัยและดินโคลนถลํม เป็นไปอยํางรวดเร็วทันตํอเหตุการณ๑และมีประสิทธิภาพ รวมถึงการฟ้ืนฟูบูรณะ
สาธารณประโยชนท๑ ชี่ ํารดุ เสยี หายใหก๎ ลับคนื สูสํ ภาพเดมิ ชมุ ชนสามารถเรียนรว๎ู ิธีการจัดการ การปรบั ตวั การ
ตระหนักไมตํ ระหนก และเตรยี มความพร๎อมรับมือกบั ภัยพิบัติท่ีเกิดขนึ้ ได๎ ชมุ ชนเกิดความปลอดภยั ในชวี ติ และ
ทรัพย๑สินและลดความสูญเสียจากภัยพิบัติ มีการจัดทําแผนปูองภัยและบรรเทาสาธารณภัย ประจําปีและ

๓๔๓

ฝกึ ซ๎อมการแผนปอู งกันและบรรเทาสาธารณภัย การจัดทาํ หลักสตู รภยั พิบัติ เพ่ือเป็นหลักสูตร ในการเรียน
การสอนของนกั เรียนโรงเรยี นเทศบาลตาํ บลปริก ในปกี ารศกึ ษา พ.ศ.๒๕๖๒
๘. ผลกระทบทเี่ กิดขึ้น

การจัดต้งั ศนู ยป๑ ฏบิ ัติการฉุกเฉนิ อุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถลํม มีผลกระทบตํอประชาชน ท้ัง ๑๓
กลมํุ วยั และมีความสอดคล๎องกบั SDGs ตัวชีว้ ดั ที่ ๑๓.๑.๑ จํานวนประเทศที่มยี ทุ ธศาสตร๑การลดความเส่ียง
จากการลดความเสีย่ งจากภัยพิบตั ิ ในระดับชาติและระดับท๎องถ่ิน ตัวชี้วัดที่ ๑๓.๑.๒ จํานวนผ๎ูเสียชีวิต สูญ
หายและผ๎ูได๎รับกระทบจากจาํ นวนผู๎เสียชวี ติ สูญหายและผู๎ได๎รับกระทบจากภัยพิบัติตํอประชากร ๑๐๐,๐๐๐
คน และเปูาประสงค๑ที่ ๑.๕ ภายในปี ๒๕๗๓ สรา๎ งภมู ิต๎านทาน และลดการเปิดรบั และความเปราะบางตํอเหตุ
รนุ แรงที่เกี่ยวข๎องกบั ภูมอิ ากาศ และภัยพบิ ตั ิทางเศรษฐกจิ สงั คมและสิง่ แวดล๎อม ให๎กับผ๎ูที่ยากจนและอยูํใน
สถานการณเ๑ ปราะบาง ซ่ึงเทศบาลตาํ บลปรกิ ไดม๎ ีการดาํ เนินงานและกิจกรรมท่ีมีความสอดคล๎องกับ SDGs
ดงั นี้ มกี ารจัดทาํ แผนพฒั นาท๎องถน่ิ ๔ ปี พ.ศ. ๒๕๖๑ – ๒๕๖๔ สนบั สนุนการพฒั นาระบบเฝูาระวงั ภัยพิบัติใน
พ้นื ท่ี ครอบคลุมทุกระยะ ได๎แกํ (๑) กํอนเกิดเหตุภัยพิบัติ (๒) ขณะเกิดภัยพิบัติ และ (๓) หลังเกิดภัยพิบัติ
นอกจากนนั้ ยังมีการสนบั สนุนให๎หนวํ ยงาน องค๑กร แกนนาํ กลุํม ผ๎นู าํ ท๎องที่ มีการประชุมวางแผน เพอ่ื ปอู งกัน
และแกไ๎ ขปัญหาภัยพบิ ัตขิ องพนื้ ที่ ในการประชุมคณะกรรมการชมุ ชน เดือนละ ๑ ครั้ง มีการสนับสนุนให๎แกน
นาํ ภาคประชาชน องคก๑ รชมุ ชน หนํวยงาน ผูน๎ าํ ท๎องท่ี รํวมกนั ซอ๎ มแผนภยั พบิ ตั ิเสมอื นจริง ตัง้ แตํการแจ๎งเหตุ
การอพยพ การชวํ ยเหลืออ่ืน ๆ ปีละ ๑ ครัง้ จํานวน ๘๐ คน ประกอบดว๎ ย คณะผ๎ูบริหารฯ สมาชิกสภาเทศบาล
แกนนําชุมชน จํานวน ๗ ชุมชน ซึ่งการฝึกซ๎อมแผนประกอบไปด๎วยภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติ โดยมีการ
ฝึกซ๎อม ณ คลองอํูตะเภา มีการสํงเจ๎าหน๎าที่เข๎ารับการฝึกอบรมในหลักสูตรท่ีเก่ียวข๎องกับการจัดการภัย
พิบัติ อยํางน๎อยปลี ะ ๑ ครัง้ การดาํ เนนิ งานและกจิ กรรมดงั กลําวของศูนย๑ฯ ทาํ ใหห๎ ลงั จากปี พ.ศ.๒๕๕๕ เป็น
ต๎นมา เมอื่ มีเหตุการณภ๑ ยั พิบัตเิ กดิ ขึ้น จงึ ไมมํ คี วามเสยี หายกับชวี ติ และทรัพย๑สิน

การดาํ เนินงานและกิจกรรม ยงั สํงผลกระทบตอํ ๕ มติ ิโครงสรา๎ งพน้ื ฐานของชมุ ชน ดังนี้ ๑) ดา๎ นสงั คม
ประชาชนมสี วํ นรํวมในการดาํ เนินการผํานกิจกรรมการเตรียมรับมือภัยพิบัติจากธรรมชาติ และคนในชุมชน
เกดิ ความรสู๎ ึกถงึ ความปลอดภัยในชวี ติ และทรพั ยส๑ ิน ในด๎านน้ีพบวาํ มีอาสาปูองกันภัยพิบัติ ๓๐ คน (ร๎อยละ
๐.๕๘ ของประชาการทง้ั หมด) มีประชาชนรํวมเฝูาระวังและเตือนภัย ๑๐๒ คน (ร๎อยละ ๑.๙๘ ของประชาการ
ท้ังหมด) มีประชาชนรํวมซํอมแซม ปรับปรุงบ๎านเรือน ๑๐๒ คน (ร๎อยละ ๑.๙๘ ของประชาการท้ังหมด) ๒)
ด๎านเศรษฐกิจ เทศบาลตําบลปริกได๎ให๎การชํวยเหลือผ๎ูประสบภัยในการดํารงชีพ เชํน อาหาร ถุงยังชีพ เงิน
ชวํ ยเหลือจากรัฐบาล และการซํอมแซมอยํูอาศัย เป็นต๎น และมีครัวเรือนประสบภัยพิบัติได๎รับเงินชํวยเหลือ
ครอบครวั ละ ๕๐๐๐ บาท/ครัวเรือน จํานวน ๑๑๓๕ ครัวเรือน (ร๎อยละ ๙๐ ของครัวเรือนทั้งหมด) ๓) ด๎าน
สภาวะแวดลอ๎ ม โดยจนท.เทศบาล (งานปอู งกนั ฯ) อปพร. ผ๎ูบริหารชุมชนได๎รับการอบรม/ซ๎อมแผนภัยพิบัติ
๘๐ คน (ร๎อยละ ๐.๑๖)และหลงั จากเกดิ เหตุการณภ๑ ยั พบิ ตั ิ เทศบาลตําบลปริก ได๎มีการฟ้นื ฟแู ละจดั การระบบ
ส่ิงแวดล๎อมชุมชนท่ีได๎รบั ผลกระทบ โดยสามารถจัดการปัญหาขยะไดอ๎ ยํางรวดเร็ว ไมมํ ขี ยะตกค๎าง และ ไมํสํง
กลิน่ เหมน็ และมีการฟืน้ ฟโู ครงสรา๎ งพืน้ ฐาน รวมทั้งส่งิ สาธารณประโยชนอ๑ ่นื ๆ ท่ไี ดร๎ บั ความเสียหายใหก๎ ลบั สูํ
สภาพเดิม ๔) ด๎านสุขภาพ ประชาชนผ๎ปู ระสบอุทกภัย ได๎รับการดูแลสุขภาพหลงั จากการเกดิ เหตอุ ยํางท่ัวถึง มี
การให๎คําปรึกษาและการดูแลอยํางใกล๎ชิดจากทีมแพทย๑และกลุํมงานจิตเวช ของโรงพยาบาลสะเดาและ
ทมี งานจากโรงพยาบาลสํงเสริมสุขภาพตาํ บล โดยผปู๎ ระสบภยั พบิ ตั ิได๎รบั การดูแลสขุ ภาพ ๔๑๒๖ คน (ร๎อยละ
๘๐) และ ๕) ดา๎ นการเมอื งการปกครอง ประชาชนเกิดความรักองค๑กรภาครัฐ เกิดการรวมพลังกัน และความ
สามัคคี มกี ารชํวยเหลือเก้อื กูลกัน

นอกจากนน้ั ในการดําเนินงานและกิจกรรมของศูนย๑ปฏิบัติการฉุกเฉินอุทกภัย วาตภัย และดินโคลน

ถลํม ยงั มีความสอดคล๎องกับรูปธรรมการสรา๎ งการเรียนร๎ตู ลอดชวี ิต ๗ กลมุํ งานพัฒนาของทต.ปริก ดังนี้ ๑)
สงั คมคนดี ในการดาํ เนินการเพื่อการจดั การภัยพิบัติ ทต.ปริก ได๎รํวมกับแกนนําชุมชน คณะกรรมการมัสยิด

ประสานความรํวมมือกันเพอ่ื แจ๎งข๎อมลู ขาํ วสารในการเตรียมรับมือกับภัยพิบัติ อีกท้ังเมื่อเหตุการณ๑ทุเลาลง
แล๎ว กม็ กี ารดาํ เนินการทาํ ความสะอาดชุมชนรํวมกัน โดยมีทุนทางสังคมที่สําคัญ คือ มัสยิดกลาง ชุมชนทํุง

ออก มสั ยดิ มูฮบิ บีน ชมุ ชนสวนหมํอน และมสั ยดิ ดาหรน อาหมัน ชมุ ชนรา๎ นใน

๓๔๔

๗.๑.๓ กลุม่ บา้ นอาสาภยั พบิ ตั ิ

แผนภาพที่ ๖.๙๙ กลุํมบ๎านอาสาภัยพบิ ตั ิ

๓๔๕

Key actors กลํุมบ๎านอาสาภยั พบิ ตั ิ
งานเด่น
ระดบั ของทุนทางสงั คม การปอู งกันภัยพบิ ัติ
ความสอดคลอ้ งกบั ๗ สงั คม
พ้นื ท่ี ระดบั เครอื ขาํ ย
ผูด้ าเนนิ งานหลกั
สงั คมปรับตัว

เทศบาลตําบลปรกิ อาํ เภอสะเดา จังหวดั สงขลา

๑. นางนฤมล กาญจนกาํ เหนดิ ตาํ แหนงํ หัวหนา๎ สาํ นักปลัดเทศบาล
เบอร๑โทรศพั ท๑ ๐๘๙-๔๖๒๘๘๕๑

๒. นายญัตติ หมาดโสะ ตาํ แหนงํ เจา๎ พนักงานปูองกันและบรรเทา
สาธารณภัย เบอร๑โทรศัพท๑ ๐๙๗-๓๔๕๐๑๖๙

๓. วําทรี ๎อยตรีเจษฎา หมดั เหม ตาํ แหนํง ผปู๎ ระสานงานกลุํมอาสา
บา๎ นภยั พิบตั ิ เบอร๑โทรศัพท๑ ๐๗๔-๒๙๘๑๓๔ )

๔. นายมหะหมัด หนมิ ุสา ตาํ แหนํง ประธานอาสาปอู งกันภัยฝาุ ยพล
เรือน (อปพร.) เบอร๑โทรศัพท๑ ๐๘๔-๑๙๓๘๗๕๘

๑. ท่มี าหรอื ฐานคดิ ของการดาเนนิ งาน

การจัดการกับปัญหาภัยพิบัติของเทศบาลตําบลปริก เกิดขึ้นเน่ืองจาก ลักษณะภูมิประเทศของ
เทศบาลตาํ บลปริก สํวนใหญํเปน็ ท่รี าบ มลี าํ คลองไหลผาํ นพนื้ ท่ี ๗ ชุมชน จํานวน ๒ สาย ในฤดูฝนเม่ือฝน
ตกตดิ ตํอกันเป็นระยะเวลานาน จะทาํ ให๎มนี ้าํ ไหลหลากและทวํ มขงั เปน็ ประจําทกุ ปี ในปี พ.ศ. ๒๕๔๓ ไดเ๎ กิด

น้าํ ทวํ มใหญํท้งั ภาคใต๎ ชมุ ชนในเทศบาลตาํ บลปริก ได๎รับผลกระทบอยํางมากด๎วยเชํนกัน ทําให๎ทรัพย๑สินและ
พืชผลทางการเกษตรของชาวบ๎านไดร๎ ับความเสยี หาย เชํน ตน๎ เนาํ ต๎นล๎ม และโรคเชือ้ ราในพืช เป็นต๎น รวมถึง
ผลกระทบในด๎านสุขภาพของคนในชุมชน มีการเจ็บปุวยด๎วยโรคตํางๆ เชํน โรคนํ้ากัดเท๎า โรคฉ่ีหนู โรค

ไข๎เลือดออก และโรคตาแดง เปน็ ต๎น เทศบาลตําบลปรกิ จงึ ตอ๎ งมกี ารเตรียมความพร๎อมในการจัดการภยั พิบัติ
ในพื้นท่ี เพื่อรองรับกับเหตุการณ๑น้ําทํวมและลดการเกิดการสูญเสีย โดยสํงเสริมให๎คนในชุมชนมาเรียนร๎ู

วิธีการจัดการภยั พิบตั แิ ละเกดิ อาสาสมคั รชํวยเหลือกัน พรอ๎ มจดั ทาํ แผนปูองกนั และบรรเทาสาธารณภัย และ
นําใชเ๎ ป็นแนวทางในการบรหิ ารจัดการภัยพบิ ตั ิ รวมไปถึงมีการระดมทรัพยากรในพื้นที่เพื่อการบริหารจัดการ
ภัยพิบัติ ทั้งน้สี ามารถสรุปเหตุการณก๑ ารเกดิ อุทกภยั และเส๎นทางการพัฒนาของกลํุมบ๎านอาสาภัยพิบัติของ

เทศบาลตาํ บลปริก ดังนี้

๓๔๖

แผนภาพท่ี ๖.๑๐๐ เส๎นทางการพฒั นากลุํมบ๎านอาสาภัยพิบัติ
พ.ศ.๒๕๔๓ ได๎เกิดอุทกภัยในพ้ืนที่เทศบาลตําบลปริก สร๎างความเสียหายจํานวนมาก เทศบาล

ตาํ บลปรกิ ซึ่งเปลีย่ นแปลงฐานะมาจากสุขาภบิ าล ตง้ั แตํปี พ.ศ.๒๕๔๒ ยังไมํมีการเตรียมพร๎อมในการรับมือ
กบั ภยั พบิ ตั ิ ขาดการเตอื นภยั และการชวํ ยเหลือผู๎สบภยั ยังเปน็ ไปอยํางไมํเปน็ ระบบ

พ.ศ.๒๕๔๗ เทศบาลตําบลปรกิ ไดม๎ กี ารดําเนินการเพือ่ ใหม๎ ีอาสาสมคั รปอู งกันภยั ฝาุ ยพลเรอื น จํานวน
๑๐ คน ตามพระราชบัญญัติปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ.๒๕๒๒ เพื่อรํวมให๎ความชํวยเหลือเจ๎า
พนักงานในการการปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย และปฏิบัติหน๎าที่อ่ืนตามที่ผู๎อํานวยการมอบหมายและ
ตามระเบียบที่กระทรวงมหาดไทยกาํ หนด

พ.ศ.๒๕๔๘ – ๒๕๕๒ เทศบาลตาํ บลปริก ได๎รบั สมัครอาสาสมัครปูองกันภยั ฝุายพลเรอื น เพิ่มเติมอีก
จํานวน ๒๐ คน รวมเป็น ๓๐ คน และกํอสร๎างอาคาร อปพร.เทศบาลตําบลปริก เม่ือปี พ.ศ.๒๕๕๒ ด๎วย
งบประมาณกํอสร๎าง จํานวนเงิน ๒๔๐,๐๐๐ บาท เพ่ือเป็นสถานท่ีปฏิบัติงานของสมาชิกอาสาปูองกันและ
บรรเทาสาธารณภยั (อปพร.)

พ.ศ.๒๕๕๓ ไดม๎ กี ารจดั ตั้งกลุํมบ๎านอาสาจัดการภัยพิบัติอยํางเป็นทางการ (เป็นกลํุมบ๎านของสมาชิก
อปพร.ท้งั ๓๐ คน) โดยมีการจัดระบบการดแู ลชํวยเหลือของ อปพร. ท้งั ๓๐ คน จาก ๓๐ ครัวเรือน ของแตํละ
โซนในชมุ ชน โดยมหี นา๎ ที่รับผิดชอบ คือ บา๎ นของอปพร. ๑ หลงั รับผิดชอบชํวยเหลือครัวเรือนใกล๎เคียง ๒๐-
๓๐ ครัวเรอื น และในระหวาํ งวนั ท่ี ๑ – ๓ พฤศจกิ ายน พ.ศ. ๒๕๕๓ ได๎เกดิ อทุ กภัยในพนื้ ท่เี ทศบาลตําบลปริก
จากเหตุการณค๑ ร้งั น้ี สมาชิกอาสาปูองกนั อาสาสมคั รปอู งกนั ภยั ฝุายพลเรือน (อปพร.) ไดป๎ ฏิบัติหนา๎ ที่ในการ
ชวํ ยเหลอื เจา๎ พนักงานในการปอู งกันและบรรเทาสาธารณภัย ชุมชน และอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ใน
การชวํ ยอพยพคนมายงั ศนู ย๑พักพิง ทีเ่ ทศบาลตาํ บลปริก ซึ่งกําหนดไว๎ ๕ จุด คือ อาคารสร๎างสรรค๑สุขภาวะ
โรงเรยี นเทศบาลตําบลปริก โรงเรียนบ๎านปริก โรงเรียนปริกใต๎ และโรงเรียนพัฒนาศาสตร๑มูลนิธิ การชํวย
รกั ษาความสงบเรยี บร๎อย การชํวยเหลือในการฟน้ื ฟโู ครงสร๎างพ้ืนฐาน การชํวยเหลอื ในการประกอบอาหาร ณ
ศูนย๑พักพิง รวมถึง การแจกจํายอาหาร ยารักษาโรค และ เข๎ารํวมฝึกซ๎อมแผนการปูองกันและบรรเทาสา
ธารณภยั เสมอื นจรงิ และการฝกึ อบรมเชงิ ปฏิบัตกิ ารท่ีเทศบาลตําบลปริกเป็นผ๎ูดําเนินการเอง นอกจากนั้น
ยังมีการสํงเข๎ารบั ฝึกอบรม ณ วิทยาลัยปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย และรํวมจัดทําแผนที่ทํามือเพ่ือใช๎
เป็นเคร่อื งมือ สาํ หรบั การชวํ ยเหลือผ๎ปู ระสบภยั การประชาสัมพนั ธ๑เตือนภยั และเฝาู ระวังภยั ท่ีอาจเกิดขึน้ อีก

๓๔๗

พ.ศ.๒๕๕๕ – ๒๕๕๖ ในวันที่ ๑ มกราคม ๒๕๕๕ เกิดอุทกภัยคร้ังใหญํอีกครั้งในพื้นที่ แตํความ
รนุ แรงและความเสยี หายมีน๎อยกวาํ ปี พ.ศ.๒๕๕๓ และจากเหตุการณใ๑ นครงั้ นี้ สมาชกิ อาสาปูองกนั อาสาสมคั ร
ปูองกนั ภยั ฝาุ ยพลเรอื น(อปพร.) ไดร๎ ํวมปฏบิ ตั ิหน๎าท่ใี นการชวํ ยเหลือเจ๎าพนักงานในการปูองกันและบรรเทา
สาธารณภยั ชุมชนและอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) ในการชํวยอพยพคนมายังศูนย๑พักพิง ณ โรงเรียน
เทศบาลตําบลปริก การชํวยรักษาความสงบเรียบร๎อย การชํวยเหลือในการฟ้ืนฟูโครงสร๎างพื้นฐาน การ
ชวํ ยเหลอื ในการประกอบอาหาร ณ ศนู ยพ๑ กั พิง รวมถึงการแจกจํายอาหาร ยารักษาโรค และเข๎ารํวมฝึกซ๎อม
แผนการปูองกนั และบรรเทา สาธารณภัยเสมอื นจริง และการฝึกอบรมเชิงปฏบิ ตั กิ ารทีเ่ ทศบาลตําบลปรกิ เปน็
ผู๎ดาํ เนนิ การเอง และการเข๎ารบั การฝึกอบรม ณ วิทยาลยั ปอู งกันและบรรเทาสาธารณภัย

พ.ศ.๒๕๕๗ – ๒๕๕๙ ไดเ๎ กิดอทุ กภยั ในพ้ืนที่เทศบาลตําบลปริก จาํ นวน ๓ ครง้ั คือ ครั้งท่ี ๑ วันท่ี ๒๒ –
๒๓ พฤศจกิ ายน พ.ศ. ๒๕๕๗ คร้ังที่ ๒ เมื่อวันที่ ๑๘ ธันวาคม และ ครั้งที่ ๓ เมื่อวันท่ี ๒๒ ธันวาคม พ.ศ.
๒๕๕๗ บรเิ วณชุมชนตลาดใต๎ – บ๎านกลาง และชมุ ชนปริกตก การเกิดอทุ กภัยท้ัง ๓ คร้ัง ไมํมีผ๎ูได๎รับบาดเจ็บ
เสยี ชีวิตหรอื พิการ ไมํมีความเสียหายของทรัพย๑สินจากเหตุการณ๑ครั้งน้ี มีสมาชิกอาสาปูองกันอาสาสมัคร
ปอู งกนั ภัยฝุายพลเรอื น (อปพร.) ปฏิบตั หิ น๎าท่ใี นการชํวยเหลอื รวํ มกับเจา๎ พนักงานในการปอู งกนั และบรรเทา
สาธารณภัย นอกจากความชํวยเหลือท่ีเกิดข้ึนแล๎ว เทศบาลตําบลปริกยังได๎มีการจัดอบรมซ๎อมแผนการ
จัดการภยั พิบัติ โดยสมาชกิ อปพร.ไดเ๎ ขา๎ รํวมฝกึ ซ๎อมแผนการปูองกันและบรรเทา สาธารณภัยเสมอื นจริง และ
การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการท่ีเทศบาลตําบลปริกเป็นผู๎จัดเอง และมีการสํงเข๎ารับฝึกอบรม ณ วิทยาลัย
ปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย อีกท้ังสมาชิก อปพร.ยังได๎เข๎ารํวมในการจัดทําแผนที่ทํามือเพ่ือใช๎เป็น
เครอ่ื งมือสาํ หรับการชวํ ยเหลือผ๎ูประสบภัย การประชาสมั พนั ธเ๑ ตอื นภัย และเฝาู ระวังภัยทอ่ี าจเกิดข้นึ อีกด๎วย

พ.ศ.๒๕๖๐ - ปัจจุบัน ในระหวํางวันท่ี ๑๓-๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐ เกิดอุทกภัยในพ้ืนที่
เทศบาลตาํ บลปรกิ มเี กษตรกรผ๎ูประสบภัยดา๎ นการเกษตร(ด๎านพชื ผลทางการเกษตร) จํานวน ๒ ราย ไมํมี
การบาดเจ็บ เสียชวี ติ หรือพิการ จากเหตุการณ๑คร้ังนี้ กลํุมบ๎านอาสาจัดการภัยพิบัติ ปฏิบัติหน๎าท่ีในการให๎
ความชํวยเหลือ ทั้งนเ้ี ทศบาลตําบลปรกิ ไดม๎ นี โยบายการจดั ตัง้ กลํุมบ๎านอาสาจัดการภยั พบิ ตั ิ โดยมสี มาชกิ จาก
อาสาสมัครปูองกันภัยฝุายพลเรือน (อปพร.) โดยต้ังเปูาไว๎ในปี พ.ศ.๒๕๖๒ จะต๎องมีสมาชิกของกลุํมบ๎าน
อาสาจดั การภัยพบิ ตั ิ จํานวน ๖๕ คน
๒. กลมุ่ ประชากรเป้าหมาย

จาํ นวนประชากร ๕,๑๕๘ คน ชาย ๒,๔๗๔ คน หญิง ๒,๖๘๔ คน ๐-๔ ปี ๓๒๔ คน (ร๎อยละ ๖.๒๘)
๕-๙ ปี ๔๓๑ คน (ร๎อยละ ๘.๓๖) ๑๐-๑๔ ปี ๔๑๗ คน (ร๎อยละ ๘.๐๘) ๑๕-๑๙ ปี ๓๘๗ คน (ร๎อยละ ๗.๕) ๒๐-
๒๔ ปี ๓๔๓ คน (รอ๎ ยละ ๖.๖๕) ๒๕-๒๙ ปี ๓๙๐ คน (รอ๎ ยละ ๗.๕๖) ๓๐-๓๔ ปี ๔๒๖คน (ร๎อยละ ๘.๒๖) ๓๕-
๓๙ ปี ๓๙๓ คน (ร๎อยละ ๗.๖๒) ๔๐-๔๔ ปี ๓๘๕ คน (รอ๎ ยละ ๗.๔๖) ๔๕-๔๙ ปี ๔๑๘ คน (ร๎อยละ ๘.๑) ๕๐-๕๔
ปี ๓๐๗ คน (ร๎อยละ ๕.๙๕) ๕๕-๕๙ ปี ๒๘๔ คน (ร๎อยละ ๕.๕๑) ผ๎ูปุวยโรคเรื้อรัง ๖๙๓ คน (ร๎อยละ ๑๓.๖๐)
หญิงตั้งครรภ๑ ๑๔ คน (รอ๎ ยละ ๐.๒๗) ผ๎ูสงู อายุ ๖๐ ปขี ึน้ ไป ๖๕๓ คน (รอ๎ ยละ ๑๒.๖๗)
๓. ผลท่ตี ้องการให้เกดิ ข้ึน

ประชาชนในชมุ ชนสามารถรับมอื ตํอภัยพิบตั ทิ างธรรมชาติ โดยการชวํ ยเหลือกนั เองของคนชมุ ชนในการ
จัดการภัยพบิ ตั ิได๎อยาํ งมีประสทิ ธภิ าพ ชุมชนสามารถพงึ่ พาตนเองได๎และมีความปลอดภยั ในชวี ิตและทรพั ยส๑ นิ
และลดความสญู เสยี จากภัยพบิ ัติท่เี กดิ ขน้ึ
๔. ข้อมลู และเคร่อื งมอื ในการดาเนนิ งาน

ขอ๎ มลู จากศูนย๑ปฏิบัติการฉุกเฉินอุทกภัย วาตภัย และดินถลํม เทศบาลตําบลปริก เชํน แผนท่ีชุมชน
ขอ๎ มลู พื้นทเ่ี สย่ี ง ขอ๎ มลู ผู๎ปุวยและผูส๎ ูงอายุในชมุ ชน เป็นตน๎ ขอ๎ มลู กลํุมประชากรเปูาหมายซ่ึงเป็นผู๎ที่ต๎องการ
ความชํวยเหลือ เชนํ ผู๎สูงอายุ คนพกิ าร และผู๎ปุวยโรคเรอ้ื รงั เป็นต๎น
๕. รูปธรรมงาน

รูปธรรมการปอู งกันภยั พบิ ตั ิ มดี งั น้ี
๑) มีการฝึกอบรมอาสาภัยพิบัติ รํวมกับวิทยาลัยปูองกันและบรรเทาสาธารณภัย เขต ๑๒ จังหวัด
สงขลา
๒) มีเครือขํายกลํุมบ๎านอาสาจัดการภัยพิบัติในชุมชน (บ๎านพี่เลี้ยง) จํานวน ๓๐ หลัง ให๎การดูแล
ชวํ ยเหลือ โดยมเี ครือขาํ ยบ๎านอาสา ๑ หลัง ตอํ ครัวเรือนใกลเ๎ คยี ง ๒๐-๓๐ ครัวเรอื น

๓๔๘

๓) มีวิทยุเคลื่อนที่สําหรับเตือนภัย และมีศูนย๑อพยพหรือพ้ืนที่สูง ได๎แกํ อาคารสร๎างสรรค๑สุขภาวะ
เทศบาลตาํ บลปริก โรงเรยี นเทศบาลตําบลปริก โรงเรียนบ๎านปริก โรงเรียนปริกใต๎ โรงเรียนพัฒนาศาสตร๑
มูลนธิ ิ และโคกสนั ติ เป็นต๎น
๖. วิธีดาเนินงาน

การทํางานของอาสาบา๎ นภัยพิบตั ิ มี ๓ ขน้ั ตอนหลกั ดงั นี้
๑) กอ่ นเกดิ เหตภุ ัยพิบตั ิ สมาชิกกลุมํ บ๎านอาสาภัยพิบตั ิ รํวมฝึกซ๎อมแผนปูองกันและบรรเทาสาธารณ

ภยั ในภาวะปกติ เพอ่ื เตรยี มรบั มอื ยามเกดิ ภยั พิบตั ิ สมาชกิ กลุมํ บา๎ นอาสาภัยพิบัติและประชาชนได๎มีสํวนรํวม
ในการจัดทําแผนท่ีทํามือ เพ่ือใช๎เป็นเคร่ืองมือสําหรับการชํวยเหลือผ๎ูประสบภัยในยามเกิดเ หตุและยังรํวม
ฝึกอบรมอาสาสมคั รปอู งกนั ภัยฝุายพลเรือน(อปพร.) รวมถึงการฝึกอบรมการใช๎วิทยุมือถือและวิทยุเครื่อง
แดง

๒) ขณะเกิดภัยพิบัติ สมาชิกกลํุมบ๎านอาสาภัยพิบัติ มีการเฝูาระวังภัยพิบัติ และรับขําวสารจาก
เครือขํายเตือนภัย และเทศบาลตําบลปริก ตลอดจนการติดตามขําวสารอ่ืน ๆ ท่ีเชื่อถือได๎ แจ๎งขําวสารแกํ
ประชาชน เพ่ือเตรยี มความพร๎อมรับมือ เรํงอพยพประชากรและทรัพย๑สินไปอยูํในท่ีปลอดภัยหรือจุดอพยพ
หลกั ทเี่ ป็นบา๎ นพกั พงิ ช่ัวคราวแกํผป๎ู ระสบภยั ชํวยเหลอื ในการประกอบอาหาร ณ ศูนย๑พักพิงหรือศูนย๑อพยพ
เทศบาลตาํ บลปรกิ

๓) หลงั เกิดภัยพิบัติ สมาชิกกลุํมบ๎านอาสาภัยพิบัติ รํวมกับ เทศบาลตําบลปริก ชํวยเยียวยาฟื้นฟู
ทางด๎านจติ ใจ และดูแลสุขภาพผป๎ู ระสบภัยและผู๎ที่ได๎รับผลกระทบ ชํวยสํารวจ และ จัดทําข๎อมูล สรุปความ
เสียหาย ชํวยเหลอื ในการฟื้นฟู บูรณะสาธารณประโยชน๑ที่ชํารุดเสียหายให๎กลับคืนสูํสภาพเดิม โดยเร็วท่ีสุด
และชวํ ยจัดทําโครงการ/แผนงานการปอู งกันในระยะยาวรํวมกับทต.ปรกิ
๗. ผลผลิต ผลลัพธ์

เทศบาลตําบลปริก มีกลํุมบ๎านอาสาภัยพิบัติจํานวน ๓๐ ครัวเรือน ประชาชนผ๎ูประสบภัยในเทศบาล
ตาํ บลไดร๎ บั การชํวยเหลอื อยํางทัว่ ถงึ และทนั ทวํ งที คนในชุมชนสามารถรับมือตํอภัยพิบัติทางธรรมชาติ โดย
การชํวยเหลือกันเองของคนชุมชน ในการจัดการภัยพิบัติได๎อยํางมีประสิทธิภาพ เพราะมีการเตรียมความ
พร๎อมรบั มอื ภยั พิบัตเิ ป็นอยํางดี ชุมชนเกิดความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย๑สินและลดความสูญเสียจากภัย
พบิ ตั ิทเ่ี กิดข้ึนได๎ เพราะกลุมํ บ๎านอาสาฯได๎รํวมกับศนู ยจ๑ ดั การภัยพิบัติ อทุ กภัยและดินโคลนถลํม ของเทศบาล
ตําบลปรกิ รํวมมือกันเฝูาระวังภัยพิบัติ ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได๎ในเบ้ืองต๎นเมื่อเกิดภัยพิบัติ กํอนที่จะ
ประสานความรวํ มมือกับหนํวยงานอืน่ เพื่อการชวํ ยเหลือ
๘. ผลกระทบท่เี กิดขนึ้

การดาํ เนินงานของกลํุมบา๎ นอาสาภัยพิบตั ิ สอดคล๎องกบั นโยบายเปาู หมายการพัฒนาท่ียง่ั ยืน (SDGs)
ข๎อที่ ๑ ยุติความยากจน ยุติความยากจนทุกรูปแบบในทุกพืน้ ที่ เปูาประสงค๑ที่ ๑.๕ ภายในปี ๒๕๗๓ สร๎างภูมิ
ต๎านทาน และลดการเปิดรับและความเปราะบางตํอเหตุรุนแรงท่ีเกี่ยวข๎องกับภูมิอากาศ และภัยพิบัติทาง
เศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล๎อม ให๎กับผู๎ที่ยากจนและอยํูในสถานการณ๑เปราะบาง ตัวชี้วัด ๑.๕.๑ จํานวน
ประชากรทีเ่ สยี ชีวติ สูญหาย และผู๎ทไ่ี ด๎รบั ผลกระทบจากภัยพบิ ัติตอํ ประชากร ๑๐๐,๐๐๐ คน ท้ังน้ีทต.ปริก มี
การดาํ เนินงานและกจิ กรรมท่ีสอดคลอ๎ งกบั เปูาประสงค๑และตัวช้วี ัดที่เก่ยี วข๎องดงั กลาํ ว โดยจัดทําแผนพัฒนา
ทอ๎ งถิ่น ๔ ปี สนับสนุนการพัฒนาระบบเฝูาระวังภยั พิบัติในพ้ืนที่ ครอบคลุม ๓ ระยะ ได๎แกํ ระยะกํอนเกิดภัย
พบิ ตั ิ ระยะเกดิ ภัยพบิ ตั ิ และระยะฟื้นฟูหลังภัยพิบัติ ในสํวนของเปูาประสงค๑ท่ี ๑๑.๕ ลดจํานวนการตายและ
จํา น ว น ค น ที่ ไ ด๎ รั บผ ล ก ร ะ ท บ แ ล ะ ลด ก า ร สู ญ เ สี ย โ ดย ต ร ง ท า ง เ ศ ร ษฐ กิ จ ที่ เ ก่ี ย ว กั บ ผลิ ต ภั ณ ฑ๑ ม ว ล ร ว ม
ภายในประเทศของโลกท่เี กิดจากภยั พิบัติ ซึ่งรวมถึงภัยพิบัติที่เก่ียวกับน้ํา โดยมํุงเปูาปกปูองคนจนและคนที่
อยํใู นสถานการณท๑ ่ีเปราะบาง ภายในปี พ.ศ. ๒๕๗๓ ทั้งนที้ ต.ปริก มีการดาํ เนินงานและกิจกรรมท่ีสอดคล๎อง
กับเปูาประสงค๑และตัวช้ีวัดท่ีเก่ียวข๎องดังกลําว โดยสนับสนุนการฝึกอบรมอาสาสมัคร เพ่ือการเฝูาระวัง
ชวํ ยเหลือ ผ๎ูประสบภัย ขนย๎ายทรพั ย๑สินอยาํ งถูกวิธี ระงบั เหตุ ท่ีเกีย่ วขอ๎ งกบั ภัยพิบัติ ทัง้ นีใ้ นพืน้ ท่ี มกี ลมํุ บ๎าน
อาสาภัยพิบตั ิจาํ นวน ๓๐ ครวั เรือน และเปูาประสงค๑ท่ี ๑๓.๑ เสริมภูมิต๎านทานและขีดความสามารถในการ
ปรับตวั ตอํ อันตรายและภัยพิบัติทางธรรมชาติท่ีเกี่ยวข๎องกับภูมิอากาศในทุกประเทศ ท้ังน้ีทต.ปริกได๎มีการ
ทํางานรวํ มกับ ศูนยจ๑ ัดการภยั พบิ ตั แิ ละอทุ กภัยฯ และเครือขํายท๎องถ่ินกบั พ้นื ท่ีใกล๎เคยี ง เพื่อการเฝูาระวังและ
จดั การภยั พิบัติ โดยมีครวั เรอื นกลมํุ เส่ยี งภยั ทตี่ ๎องได๎รับการดแู ล จาํ นวน ๑,๒๒๑ ครัวเรอื น

๓๔๙

การดาํ เนินงานละกิจกรรม ยังสงํ ผลกระทบตอํ ๕ มิติโครงสรา๎ งพ้ืนฐานของชมุ ชน ดังนี้ ๑) ด๎านสังคม
ประชาชนมีสํวนรวํ มในการเฝาู ระวงั และเตรียมความพร๎อมที่จะรับมือภัยพิบัติ เมื่อเกิดภัยแล๎วก็สามารถฟื้นฟู
ชุมชนของตนเองได๎ โดยพบวํา มีอาสาปูองกันภัยพิบัติ ๓๐ คน (ร๎อยละ ๐.๒๔ ของประชากรทั้งหมด) คนใน
ชุมชนรํวมซํอมแซม ปรับปรุงบ๎านเรือน ๑๐๒ คน (ร๎อยละ ๑.๙๘ ของประชากรท้ังหมด) ๒) ด๎านเศรษฐกิจ
กลุํมบา๎ นอาสาภยพบิ ตั ปิ ระสานความชํวยเหลือด๎านคําใช๎จํายและสวัสดิการ มีครัวเรือนประสบภัยพิบัติได๎รับ
เงินชํวยเหลือ ครอบครัวละ ๕๐๐๐ บาท/ครวั เรือน ๑๑๓๕ ครัวเรือน (๙๐%) ๓) ด๎านสิ่งแวดล๎อม โดยหลัง
เกดิ ภัยพบิ ัติ กลมํุ บา๎ นอาสาภยั พบิ ตั ิมีการปรับภูมิทัศน๑สถานที่ตํางๆให๎สะอาดปราศจากขยะ ๔) ด๎านสุขภาพ
ประชาชนท่ีเจ็บปุวยจากการผลกระทบภยั พบิ ตั ไิ ด๎รับการชวํ ยเหลือด๎านการรักษา พยาบาลอยํางทันทํวงที โดย
พบวํา ผูป๎ ระสบภยั พบิ ัตไิ ด๎รับการดแู ลสุขภาพ ๔๑๒๖ คน (๘๐%) ๕) การเมอื งการปกครอง กลมุํ อาสาภัยพบิ ตั ิ
มคี วามรํวมมอื กบั เทศบาลตําบลปรกิ ในการจัดการภัยพิบัตคิ รอบคลุมทงั้ ๓ ระยะ ซง่ึ ในระยะกํอนเกิดภัยพิบัติ
คนในชุมชนรํวมเฝูาระวังและเตือนภัย ๑๐๒ คน (ร๎อยละ ๑.๙๘ ของประชากรท้ังหมด) และมีสมาชิกใน
ครัวเรือนมีสํวนรํวมในกิจกรรมของชุมชน ๑,๒๑๒ คน (ร๎อยละ ๒๓.๕๐ ของประชากรท้ังหมด) รํวมเวที
ประชาคม/รํวมประชุมหมํบู ๎าน ๑๖๖ คน (ร๎อยละ ๑๔.๐๙ ของคนทีม่ สี วํ นรํวมกิจกรรมในชุมชน) จนท.เทศบาล
(งานปอู งกนั ฯ) อปพร. ผูบ๎ ริหารชมุ ชนไดร๎ ับการอบรม/ซอ๎ มแผนภัยพบิ ัติ ๘๐ คน (รอ๎ ยละ ๑.๕๕ ของประชากร
ท้งั หมด)

นอกจากน้ันในการดําเนินงานและกิจกรรมของกลมุํ อาสาภยั พบิ ัติ ยงั มีความสอดคลอ๎ งกับรูปธรรมการ
สรา๎ งการเรียนรตู๎ ลอดชวี ิต ๗ กลํุมงานพฒั นาของทต.ปริก ดังนี้ ๑) สังคมเอ้ืออาทร กลุํมบ๎านอาสาภัยพิบัติ
เป็นผ๎ูประสานการมีสวํ นรวํ มในการชํวยเหลอื และดแู ลสขุ ภาพของประชาชนทุกกลุํมวยั และโดยเฉพาะประชาชน
กลํุมเปราะบาง โดยมที ุนทางสงั คมท่ีสาํ คัญ ได๎แกํ กลมํุ อาสาดแู ลผพ๎ู ิการและผปู๎ ุวยจติ เวช กลุํมแมํอาสา กลุํม
อาสากู๎ชีพ EMS และโรงพยาบาลสํงเสริมสุขภาพตําบลปริก ๒) สังคมคนดี กลุํมบ๎านอาสาภัยพิบัติ รํวม
สนับสนุนใหม๎ ีการนาํ หลักสตู รเกยี่ วกับการจัดการภัยพิบัติ เพ่ือใช๎ในการเรียนการสอนของโรงเรียน เป็นการ
ปลูกฝังใหเ๎ ด็กนกั เรยี น มกี ารเรียนรแู๎ นวทางในการจัดการตนเองและชํวยเหลือบุคคลอ่ืนให๎ปลอดภัยจากภัย
พิบตั ิ สํงเสรมิ ให๎ครอบครัวของเดก็ นักเรียนรํวมเรยี นร๎ูแนวทางการจดั การภัยพบิ ตั โิ ดยการมสี ํวนรวํ มของคนใน
ชมุ ชน มที นุ ทางสังคมที่สาํ คญั คือ โรงเรียนเทศบาลตําบลปรกิ

ภาคผนวก ก