พื้นฐานสำหรับการพัฒนาสังคม

๓๒๐ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย แจ็ค หม่า” ประธาน “อาลีบาบา กรุ๊ป” (https://www.alibaba.com) ทำธุรกิจค้าปลีก ออนไลน์ไปทั่วโลก ในตลาด E-Commerce (เทียบกับคู่แข่ง เช่น JD.com) ได้เข้ามาในประเทศไทย ภายใต้ชื่อว่า Lazada ด้วยเห็นช่องว่างและโอกาสทางธุรกิจการค้าปลีกที่ประชาชนมีการใช้จ่ายในการ ซื้อสินค้าออนไลน์ผ่านโทรศัพท์มือถือมากขึ้น จึงเร่งพัฒนาปรับปรุงทำการตลาดอย่างต่อเนื่อง ส่งผล ให้มีรายได้รวม ๘.๙๙๗ ล้านล้านดอลลาร์ในปี ๒๐๑๖ และมีการวิเคราะห์ถึงธุรกิจของอาลีบาบาจะมี โครงสร้างทางธุรกิจอย่างครบวงจร อันประกอบด้วยกลุ่ม ๑) บริษัทย่อยเป็นแพลต์ฟอร์มทางการค้า สินค้าออนไลน์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ๒) ธุรกิจระบบรับชำระเงิน ๓) โฆษณา และ ๔) คลาวด์ เป็นปัจจัยสู่ความสำเร็จ มีดังนี้ Ant Financial คือ Fintech (ระบบการเงิน) ที่ให้บริการชำระเงินออนไลน์ ผ่านแพลต์ฟอร์ม Alipay และทำธุรกิจการเงินอื่น เช่น แฟลต์ฟอร์มการลงทุน Yu’ E Bao ธนาคารออนไลน์ MYbanker ประกันภัยออนไลน์ ZhongAn insurance บริษัทประเมินเครดิต Sesame Credit และแพลตฟอร์ม ให้กู้แบบบุคคลต่อบุคคล (Peer to Peer Lending) ZhaoCai Bao Cainiao Network เป็นแพลตฟอร์มด้านลอจิสติกส์ของอาลีบาบา เป็นตัวกลางเชื่อมต่อ สินค้าให้กับบริษัทขนส่งต่าง ๆ เข้ามาเพื่อรับส่งสินค้าออนไลน์ ใช้ระบบวิเคราะห์ด้วย AI เพื่อวิเคราะห์ ผลการจัดการ Logistic ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด เช่น วิเคราะห์เส้นทาง และบริหารการจัดส่งสินค้า เป็นต้น และใช้ BIG DATA วิเคราะห์ข้อมูลการขนส่งและจัดการคลังสินค้า โดยไช่เหนี่ยวเพิ่งประกาศ แผนการใหญ่ที่จะตั้ง “Global Hub” ศูนย์กระจายสินค้า ๕ แห่งทั่วโลก เพื่อเชื่อมโยงการขนส่งสินค้า ข้ามพรมแดนให้มากที่สุด ศูนย์ขนส่งสินค้า ๕ แห่งอยู่ที่ หางโจว (Hangzhou) สำนักงานใหญ่ของ Alibaba ดูไบ (Dubai) สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์กัวลาลัมเปอร์ (Kuala Lumpur) ประเทศมาเลเซียลี เกอ (Liège) ประเทศเบลเยียม และมอสโก (Moscow) ประเทศรัสเซีย รวมถึงสร้าง คลังสินค้า อัตโนมัติ Wuxi Future Park ที่มีการนำเซนเซอร์อัตโนมัติ มาใช้ควบคุมสภาพแวดล้อมภายใน คลังสินค้า ร่วมกับ IOT (Internet of Thing) และมีการนำหุ่นยนต์ มาใช้ในคลังสินค้าอีกด้วย โดยเป็น คลังสินค้าไม่ต้องใช้มนุษย์เลย๒๙๑ แจ็ค หม่า ประธาน “อาลีบาบา กรุ๊ป เดินทางเข้าพบนายกรัฐมนตรี เพื่อหารือแนวทางสร้าง ความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจไทย รวมถึงส่งเสริมการลงทุนด้านดิจิทัลฮับใน EEC จากข้อมูลสำนักข่าว ไทย๒๙๒ ระบุว่า แนวทางสร้างความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจไทย โดยเน้นธุรกิจเกษตร และมุ่งหวังให้มีการ สอนการประกอบธุรกิจ ของผู้มีรายได้น้อย ในภาคเกษตร ประชาชนได้รู้วิธีค้าขายออนไลน์ อย่างเป็น รูปธรรม และมีระบบการส่งทางโลจิสติกส์ไปจีนโดยตรง ทั้งนี้ แจ็คหม่า ได้กล่าวว่า ไทยมีศักยภาพ ๒๙๑ FINNOMENA https://www.finnomena.com/investment-reader/alibaba /?ex_id=15 ๒๙๒ สํานักข่าวไทย TNAMCOT เผยแพร่เมื่อ 19 เม.ย. 2018 BIG STORY: “แจ็ค หม่า” พบนายกฯ หารือ ลงทุน การันตีไทยอนาคตสดใส https://www.youtube.com/ watch?v=7bDb_wsPVfs

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๒๑ Fundamentals of Social Development เต็มที่ มีข้อดีหลายอย่าง ประกอบการสนับสนุนภาครัฐให้ประชาชน ใช้ระบบอีคอมเมิสให้เกิด ประโยชน์ และปรับตัวในยุคดิจิทัลให้เข้ากับประเทศไทย ๔.๐รวมทั้งเรื่อง EEC และอิคอมเมิสจะช่วย ให้ SME (ผู้ประกอบการรายย่อย) สามารถขายของได้ทั่วโลก ไม่เฉพาะแต่หมู่บ้านตนเอง แต่ข้ามเขต แดน ข้อมูลจากสำนักข่าว ThaiPBS๒๙๓ แสดงให้เห็นการใช้แอปพลิเคชันสั่งซื้อทุเรียนจากไทย ไป ประเทศจีน และการรุกตลาดออนไลน์ของนายทุนจีน เข้ามาสู่ประเทศไทย ซึ่งในประเด็นนี้ มีผู้แสดง ความเห็นว่า อาลีบาบา ลงทุนในไทยเป็นจำนวนเงินประมาณ ๑๑,๐๐๐ ล้านบาท (แต่มีกำไรรวม ประมาณ ๒๐๐,๐๐๐ ล้านบาท) ผลประโยชน์ที่จะเกิดขึ้น ได้แก่ ๑) ผู้บริโภค ทั้งคนไทยและคนจีน มี การซื้อขายสินค้าระหว่างกันโดยตรง ด้วยราคาสินค้าที่ถูกลง ๒) การจ้างงานในธุรกิจที่เกี่ยวกับ ECommerce เป็นจำนวนมาก เช่นการขนส่งพัสดุ การสร้างคลังสินค้า ๓) ธุรกิจ SME คือ โรงงาน ผู้ผลิตแบบเดิม สามารถนำเสนอสินค้าใหม่ นำเข้าสู่ตลาดออนไลน์ให้กับประชาชนหลายร้อยล้านคน ๔) อาลีบาบาได้ส่วนแบ่งจากสินค้าที่ขายได้ แจ็ค หม่า ประธาน “อาลีบาบา กรุ๊ป เดินทางเข้าพบนายกรัฐมนตรี เพื่อหารือแนวทางสร้าง ความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจไทย รวมถึงส่งเสริมการลงทุนด้านดิจิทัลฮับใน EEC เน้นธุรกิจเกษตร มุ่งหวัง ให้มีการสอนการประกอบธุรกิจ ผู้มีรายได้น้อย ในภาคเกษตร ประชาชนรู้วิธีค้าขายออนไลน์ อย่าง เป็นรูปธรรม และมีระบบการส่งทางโลจีสติกส์ไปจีนโดยตรง ทั้งนี้ แจ็คหม่า ได้กล่าวว่า ไทยมีศักยภาพ เต็มที่ มีข้อดีหลายอย่าง ประกอบการสนับสนุนภาครัฐให้ประชาชน ใช้ระบบอีคอมเมิสให้เกิด ประโยชน์ และปรับตัวในยุคดิจิทัลให้เข้ากับประเทศไทย ๔.๐ รวมทั้งเรื่อง EEC (Eastern Economic Corridor) และอีคอมเมิสจะช่วยให้ SME (ผู้ประกอบการรายย่อย) สามารถขายของได้ทั่วโลก ไม่ เฉพาะแต่หมู่บ้านตนเอง แต่ชายข้ามเขตแดน๒๙๔ สิ่งที่สังคมไทยต้องเรียนรู้และปรับตัวคือ ๑) ธุรกิจการค้าปลีกแบบดั้งเดิม ต้นทุนสูง (ปัจจัย จากวัตถุดิบการผลิต เชื้อเพลิง ค่าไฟฟ้า ดอกเบี้ย กำหนดราคาสูงฯลฯ) ทำให้สู้สินค้าต้นทุนต่ำกว่า ไม่ได้ ๒) ระบบคนกลางแบบเดิม มีผู้ส่งและผู้นำเข้า ถูกตัดออกโดยอัตโนมัติผ่านการเชื่อมโยงการซื้อ ขายสินค้าโดยตรงผ่านระบบออนไลน์ ๓) ระบบนายทุนใหญ่มีศักยภาพด้านการผลิตสินค้า บางอย่าง เหมือนกับสินค้าไทย แต่ถูกกว่า นายทุนไทยมีกำลังน้อยกว่าจึงสู้ไม่ได้ ๘.๑.๓ ทุนนิยมสมัยใหม่ส่งผลต่อวิถีชีวิตของคนอย่างไร ทุนนิยมสมัยใหม่ส่งผลต่อวิถีชีวิตในสังคมโลกและภายในสังคมไทย หลายด้าน ดังนี้ ๒๙๓ ThaiPBS เผยแพร่เมื่อ 19 เม.ย. 2018 ที่นี่ Thai PBS: แจ๊ค หม่า ยืนยันไทยมาถูกทาง Thailandผ 4.0 (19 เม.ย. 61) ttps://www.youtube.com/ watch?v=aNy 0KkA7oWY ๒๙๔ สํานักข่าวไทย TNAMCOT เผยแพร่เมื่อ 19 เม.ย. 2018 BIG STORY: “แจ็ค หม่า” พบนายกฯ หารือ ลงทุน การัผผผนตีไทยอนาคตสดใส https://www.youtube.com/watch?v=7bDb_wsPVfs

๓๒๒ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย รูปแบบการใช้ชีวิตตามกระแสการใช้เฟสบุ๊ค หลายรูปแบบซึ่งมีปัจจัยหลักจากการใช้สื่อ สมัยใหม่ ตัวอย่างเช่น วิธีทำธุรกิจบนแฟลตฟอร์มต่าง ๆ ไม่ใช่เฉพาะเฟสบุ๊ค๒๙๕ ๑) การบอกเรื่องราวเกี่ยวกับการทำธุรกิจของคุณ หรือบอกถึงสินค้า เมื่อมีคนค้นหาผ่าน SEO (Search Engine Optimization) ดังกล่าวข้างต้น จะช่วยทำให้คนค้นพบคุณในหน้าแรกของกู เกิล โดยวิธีการสร้างเพจ ตามรายละเอียดที่ การสร้าง (Create) เกี่ยวกับการแสดงผลิตภัณฑ์และ บริการของคุณเน้นแบรนด์ของคุณและเข้าถึงลูกค้า หรือเชื่อมต่อและแบ่งปันกับผู้คนในชุมชน องค์กร ทีมกลุ่มหรือสโมสรของคุณ https://www.facebook.com/pages/creation/ ๒) การใช้ประโยชน์จาก Comment ซึ่งสามารถเพิ่มรายละเอียดต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องได้ เช่น ข้อความ ตัวแสดงความรู้สึก (Emoji) ภาพถ่าย วิดีโอ ภาพเคลื่อนไว้ สติกเกอร์ (Sticker) ๓) การแสดงโฆษณาในหน้าข่าว News Feed โฆษณาที่ปรากฏที่ news feed เป็นหน้าข่าวสารต่าง ๆ รวมทั้งโฆษณาที่ผู้ใช้เฟสบุ๊คติดตามอ่านเนื้อหาต่าง ๆ การโฆษณาไปลง ที่ News Feed ต้องเชื่อมโยงกับ “เพจ” เสียก่อน) ๔) การสร้างธุรกิจของนักลงทุนเดิม อาจมีการใช้อินเตอเน็ตและเทคโนโลยีแบบเดิม ใช้ เพื่อการสื่อสารและส่งข้อมูลตามปกติโดยแบบใหม่ อาจใช้เครื่องมือที่ทันสมัยเข้ามาช่วย เช่น การ พัฒนาระบบให้บริการผ่านเว็บไซต์ หรือการทำระบบชำระเงินออนไลน์ (แทนรูปแบบชำระเงินผ่าน สำนักงานหรือเคาเตอร์) ๕) ธุรกิจด้านความบันเทิง ของนายทุนต่างชาติ ที่เข้ามามีบทบาทในสังคมไทย ผ่านการ โฆษณาออนไลน์ โดยใช้เงินโฆษณาผ่านสื่อออนไลน์ เช่น Youtube จะมีโฆษณาความยาวประมาณ ๔๑ วินาที ของเน็ตฟลิกซ์ (Netflix) บริษัทจากประเทศสหรัฐ ให้บริการสตรีมมิ่งวิดิโอออนไลน์อย่าง ถูกกฎหมาย ถูกลิขสิทธิ์ โดยลักษณะการใช้บริการเดิมคือ การเช่ายืม DVD, Bluray ของภาพยนตร์ ผ่านทางไปรษณีย์ แล้วพัฒนาเป็นการให้บริการออนไลน์ เน็ตฟลิกซ์ได้ทำเข้าสู่อุตสาหกรรมผู้ผลิตสื่อ อย่างเป็นทางการ โดยมีจุดเด่น คือ การสร้างซีรีส์ออริจินัลที่ให้บริการรับชมเฉพาะผ่านทางเน็ตฟลิกซ์ และได้เริ่มการผลิตทั้งซีรีส์และภาพยนตร์ออริจินัลเน็ตฟลิกซ์ ถึง ๑๒๖ เรื่องในปี ค.ศ. 126 ปัจจุบัน เป็นบริษัทยักษ์ใหญ่ที่มีการเปิดบริการให้รับชมสตรีมมิ่งมากกว่า ๑๙๐ ประเทศทั่วโลกและสร้าง รายได้มากกว่า ๒๑.๙ พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปีค.ศ.2017๒๙๖ สามารถรับชมเนื้อหาความบันเทิง หลากหลายสำหรับ รายการทีวี ภาพยนตร์ สารคดีที่ชนะรางวัล และอื่น ๆ อีกมากมาย ในอุปกรณ์ ต่างๆ ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตจำนวนนับพันอุปกรณ์ ด้วย Netflix โดยไม่ต้องรับชมโฆษณา (ข้อมูล https://www.netflix.com/th-en/) ๒๙๕ ๗ วิธีทำธุรกิจบน Facebook อย่างถูกต้อง https://taladpanya.com/ทำธุรกิจบน-facebook/ ๒๙๖ http://www.allofimpulsion.com/media/netflix-คือ-สวรรค์ของคนรักซีรีส์/

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๒๓ Fundamentals of Social Development ๖) ทุนนิยมสมัยใหม่แบบ Google, Youtube และ Facebook กรณีของกูเกิล ใช้ประโยชน์ จากการเก็บข้อมูลของคนทั่วโลกที่เข้าถึงข้อมูลผ่านการค้นหา (Search) และทำการจัดลำดับข้อมูล Index โดย Robot เก็บลิงค์ต่าง ๆ ทั่วโลกมาประเมิน โดยกูเกิลลงทุนทำเซิร์ฟเวอร์ ส่วนการดูรายการ ผ่าน Youtube ซึ่งเป็นเพียงระบบฝากข้อมูลภาพและเสียง ไม่เก็บค่าดูจากผู้ชม (ไม่เหมือน Netflix) แต่ใช้ผู้สร้างสื่อวิดิโอจากคนทั่วโลก สำหรับเฟสบุ๊ค กรณีที่ใช้เพื่อการโฆษณาสินค้าและบริการ จะเก็บ ค่าโฆษณา ๗) ธุรกิจ E-Commerce และค่านิยมของคนไทยกับการซื้อสินค้าออนไลน์ การซื้อสินค้า ออนไลน์เริ่มเป็นที่รู้จักโดยทั่วไป คือ Lazada นอกจากนี้ยังมีเจ้าของธุรกิจรายอื่น ๆ ที่เข้ามาทำตลาด ซื้อขาย-รับส่งสินค้าออนไลน์ เช่น Shopee, JDCentral เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีบริษัทอื่น ๆ เช่น Line เข้ามาทำธุรกิจให้บริการชำระเงิน และการทำประกัน เป็นต้น ๘) สินค้าไอที อุปกรณ์สื่อสาร เทคโนโลยีและสินค้าอื่น ๆ เช่น สินค้าที่มีเทคโนโลยีเชื่อมต่อถึง กันได้ หรือที่เรียกว่า Internet of Things (IoT) เช่น เครื่องมือสื่อสาร เชื่อมต่อกับอุปกรณ์ไฟฟ้าต่าง ๆ หรือนาฬิกาข้อมือ กล้องวงจรปิด โดรน เครื่องพิมพ์ในสำนักงาน เป็นต้น หรือ Magic Ring คือ อุปกรณ์ที่สั่งการด้วยปลายนิ้ว ทำงานผ่านระบบไร้สายหรือบลูทูธ และเชื่อมต่ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ต่าง ๆ เช่น เปลี่ยนช่องโทรทัศน์ เปลี่ยนเพลงในไอพอด ตรวจอุณหภูมิร่างกาย หรี่ไฟภายในบ้าน และ ป้องกันการถูกโจรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์๒๙๗ ๙) ระบบการสื่อสารผ่านเครือข่ายโทรคมนาคม เช่น ระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของบริษัท True, Dtac และ AIS ด้วยปัจจัยด้านการเปลี่ยนแปลงของอุปกรณ์และเทคโนโลยีใหม่ รวมการแข่งขัน ทางการตลาด ทำให้ต้องพัฒนาระบบให้มีการรองรับเครือข่ายที่สูงขึ้น เช่น ระบบ 4G LTE เป็นปัจจัย ที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการบริโภคของประชาชน เพื่อใช้ประโยชน์ได้ทุกกิจกรรม ไม่ว่าจะเป็นการเก็บ ความทรงจำทั้งภาพ เสียง และวิดีโอ ด้านความบันเทิง รวมทั้งการใช้งานแอปพลิเคชันเกมหรือด้าน การอำนวยความสะดวกใช้ชีวิตประจำวัน จากฟังก์ชัน รวมถึงฟีเจอร์ต่าง ๆ ที่มีอยู่๒๙๘ ๒๙๗ASTVผู้จัดการออนไลน์, สาวกไอทีห้ามพลาด ๑๐ เรื่องเทคโนโลยีที่ต้องจับตาในปี ๒๕๕๘, <http://www.manager.co.th/CelebOnline/ViewNews.aspx?NewsID= 9580000013376>, (๒๕๕๘) ๒๙๘ กองบรรณาธิการ. บทวิเคราะห์ภาพรวมของสมาร์ทโฟนในปีพ.ศ. ๒๕๕๘ ใครเข้าเส้นชัยหรือจอด นิ่ง. ข่าวสยามโฟน. [ออนไลน์], แหล่งที่มา. https://news.siamphone. com/news-25051.html [ ๒ มกราคม ๒๕๕๙]

๓๒๔ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ๘.๒ วิถีชีวิตของคนสมัยใหม่แบบบริโภคนิยม ๘.๒.๑ วิถีชีวิตแบบบริโภคนิยมสมัยใหม่คืออะไร คำนิยาม บริโภคนิยมสมัยใหม่ หมายถึง การใช้สื่อสมัยใหม่เพื่อการบริโภคใช้สอยใน ชีวิตประจำวัน ได้แก่ สื่อโซเซียลมีเดีย Facebook, YouTube, Instagram, Line เป็นต้น เพื่อการ สื่อสาร หรือซื้อสินค้าและบริการ รวมถึงการใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ เนื่องจากการบริโภคตาม กระแสกิเลสหรือความต้องการ มักทำให้คนขาดสติ ขาดการควบคุมตนเอง หรือพฤติกรรมการใช้สื่อ โดยไม่สุจริต เช่น การสร้างข่าวปลอม การใช้สื่อเพื่อว่าร้ายหรือโจมตีผู้อื่น เป็นต้น มักก่อให้เกิดปัญหา ทางสังคม จากข้อมูลรายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยปี ๒๕๖๐ สะท้อนให้เห็นลักษณะของวิถีชีวิตแบบบริโภคนิยมในสังคมไทยปัจจุบัน โดยมีประเด็นสำคัญ ดังนี้ -สถานที่ที่ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตโดยส่วนใหญ่ใช้อินเทอร์เน็ตมากเป็นอันดับที่ ๑ ได้แก่ บ้าน/ที่พัก อาศัย (ร้อยละ ๘๗.๖) ในปี ๒๕๕๙ การใช้อินเทอร์เน็ตลดลงในปี ๒๕๖๐ (ร้อยละ ๘๕.๖) แต่ปรากฏ การใช้อินเทอร์เน็ตระหว่างการเดินทาง เช่น บนรถไฟฟ้า ป้ายรถเมล์ เป็นต้น มากขึ้น (ร้อยละ ๒๔.๑)๒๙๙ -จากผลจากการสำรวจ ดังแสดงในภาพ ๙ พบว่า ประเภทของสื่อสังคมออนไลน์ คนไทยใน ยุคนี้ที่มีผู้ใช้งานมากเป็น ๓ อันดับแรก ได้แก่ อันดับที่ ๑ YouTube (ร้อยละ ๙๗.๑) อันดับที่ ๒ ได้แก่Facebook (ร้อยละ ๙๖.๖) และอันดับที่ ๓ ได้แก่ Line (ร้อยละ ๙๕.๘) ๓๐๐ แสดงให้เห็นการ ใช้สื่อสมัยใหม่ที่ตอบสนองต่อคนไทยเป็นจำนวน มาก แผนภาพที่ ๘.๔ การใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ของคนไทย - สำรวจพฤติกรรมการใช้อินเทอเน็ตแบ่งตามช่วงอายุ GenZ เกิดปี ๒๕๔๔ เป็นต้นไป ส่วน ใหญ่ใช้สื่อสังคมออนไลน์ ดูทีวี ดูหนัง และเล่นเกมส์ และใช้ในสถานศึกษา (ร้อยละ ๔๔.๔) GenY เกิด ๒๙๙สุรางคณา วายุภาพ, รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยปี ๒๕๖๐, สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม สำนักงานพัฒนา ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การรมหาชน) กันยายน ๒๕๖๐, หน้า ๔๓ ๓๐๐สุรางคณา วายุภาพ, รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยปี ๒๕๖๐, หน้า ๕๕.

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๒๕ Fundamentals of Social Development ปี ๒๕๒๔-๒๕๔๓ ส่วนใหญ่ใช้สื่อสังคมออนไลน์ที่ทำงาน (ร้อยละ ๕๙.๖) และระหว่างที่เดินทาง (ร้อย ละ ๒๖.๘) GenX เกิดปี ๒๕๐๘-๒๕๒๓ ส่วนใหญ่ใช้สื่อสังคมออนไลน์ประเภท Line Facebook YouTube ที่ทำงาน (ร้อยละ ๗๒.๔) Baby Boomer เกิดปี ๒๔๘๙-๒๕๐๗ ส่วนใหญ่ใช้สื่อสังคม ออนไลน์ประเภท Line, Facebook, YouTube เหมือนข้างต้น โดยใช้ที่บ้าน ที่ทำงาน และระหว่าง เดินทาง๓๐๑ การบริโภคสื่อใหม่ในกรณีเด็ก พบว่า เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงสื่อได้อย่างง่ายผ่าน Device ต่าง ๆ และเกิดผลกระทบคือ เด็กยังไม่สามารถแยกแยะเนื้อหาที่ดีและไม่ดี ได้รับเนื้อหาที่รวดเร็ว แต่ ขาดคุณภาพ แฝงความรุนแรง รวมทั้งขาดผู้ปกครองดูแลใกล้ชิด ทำให้มีพฤติกรรมบริโภคสื่อที่ไม่ เหมาะสม เด็กมีพัฒนาการบกพร่อง ดังนั้น แนวทางสำคัญคือ สอนให้เด็กใช้สื่อเป็นแบบ มีส่วนร่วม และสอนวิธีคิดไปด้วย๓๐๒ ลักษณะการบริโภคสื่อใหม่ทำให้เกิดปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ เช่นพฤติกรรมที่ชอบรังแกผู้อื่นโดยใช้ สื่อออนไลน์ พบว่า พฤติกรรมรังแกผู้อื่นมีความหลากหลาย ในกลุ่มเพศชายและเพศหญิงแตกต่างกัน เล็กน้อย การมีพฤติกรรมรังแกผู้อื่นจะส่งผลต่อการตกเป็นเหยื่อมากที่สุด ส่วนผลของการถูกรังแก ส่งผลต่อสุขภาพจิตเชิงลบ๓๐๓ ลักษณะการบริโภคสื่อใหม่กับการควบคุมอารมณ์และความรู้สึก เป็นปัจจัยให้เกิดความ ขัดแย้งและการวิวาทกันในสังคมสอดคล้องกับการศึกษาวิจัยการใช้สื่อใหม่ในกลุ่มวัยรุ่นพบว่า ความ ขัดแย้งในกลุ่มวัยรุ่นส่วนใหญ่เป็นประเด็นเกี่ยวกับความสัมพันธ์ในกลุ่มเพื่อนและคนรัก การแข่งขันใน การเรียนและสถานภาพทางสังคม เพศชายจะมีการแสดงความขัดแย้งและการวิวาทในสื่อสังคมน้อย กว่าเพศหญิง นอกจากนี้ ความขัดแย้งและการวิวาทอาจเริ่มจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนอกสื่อสังคม และ เข้าไปขยายผลในสื่อสังคม และจบลงด้วยการใช้ความรุนแรงทางกายและความสัมพันธ์ภายนอกสื่อ สังคม๓๐๔ ลักษณะการใช้สื่อสังคม (Social media) จากข้อมูลการศึกษากลุ่มของวัยรุ่น อายุระหว่าง ๑๔-๑๖ ปี ที่ใช้โปรแกรมสื่อสังคมออนไลน์ อันดับแรก คือ Facebook รองลงมาคือ ใช้โปรแกรม ๓๐๑ เรื่องเดียวกัน, หน้า ๖๕-๗๔. ๓๐๒ กานต์ เชาวน์นิรัติศัย, การประชุมวิชาการปัญญาภิวัฒน์ครั้งที่ ๔, ๙ พฤษภาคม ๒๕๕๗ สถาบันการ จัดการปัญญาภิวัฒน์: ๑.๗๒. ๓๐๓อมรทิพย์ อมราภิบาล, เหยื่อการรังแกผ่านโลกไซเบอร์ในกลุ่มเยาวชน: ปัจจัยเสี่ยงผลกระทบต่อ สุขภาพจิตและการปรึกษาบุคคลที่สาม, วิทยาการวิจัยและวิทยาการปัญญา, ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๑ (มกราคม – มิถุนายน ๒๕๕๙): ๕๙-๗๓. ๓๐๔ภูเบศร์ สมุทรจักร, กุลทิพย์ ศาสตระรุจิ, “เหวี่ยง” และ “วีน” ออนไลน์...ความขัดแย้งและการวิวาท ในสื่อสังคมของวัยรุ่น”, ความหลากหลายทางประชากรและสังคมในประเทศไทย ณ ปี ๒๕๕๘, สถาบันวิจัย ประชากรผและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล, ๒๕๕๘.

๓๒๖ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย สื่อสารพูดคุยกับเพื่อน (Chat) ได้แก่ Line ส่วนโปรแกรม Twitter, Instagram (IG) และ What app และยังมีโปรแกรม เช่น Skype, Tango, We Chat Flickr, Grindr, Jack’d, Four Square ส่วนใหญ่ วัยรุ่นใช้สื่อสังคมผ่านโทรศัพท์มือถือ แท็บเล็ตและเครื่องคอมพิวเตอร์แบบพกพา จนเรียกได้ว่าเสพติด และมีการสื่อสารแบบต่อเนื่องตลอดเวลา ส่วนใหญ่จะเป็นเพื่อการบันเทิง หรือเล่นเกมออนไลน์ และ ปัจจัยที่ส่งผลตามมา คือ การแสดงอารมณ์ ความขัดแย้ง และความก้าวร้าวของวัยรุ่นในสื่อสังคม การปลดปล่อยความรู้สึกอันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงทั้งทางร่างกายจิตใจ การเปิดเผย ตัวตนผ่านสื่อสังคม การโพสต์ข้อความแสดงความรู้สึกที่สื่อไปในทางเหงาเศร้า และมีการใช้คำพูด พาดพิงไม่ได้ออกสื่อโดยตรง เพื่อให้คนเป้าหมายรู้ตัว โดยใช้วิธี “แท็ก” หรือ “แชร์” ๓๐๕ ลักษณะของปัญหาทั่วไปที่เกิดขึ้นกับการใช้สื่อสังคมออนไลน์ เนื่องจากปัจจุบัน ผู้ใช้สื่อสังคม ออนไลน์ นิยมถ่ายรูป คลิปวิดีโอ โพสต์ข้อความลงในเฟสบุ๊ค ทวิตเตอร์ อินสตาแกรม ไลน์ เพื่อความ บันเทิง การงาน และสนองตัณหาส่วนตัว ดังนั้น เพื่อเป็นการป้องกันภัยที่อาจเกิดขึ้นจากการให้ข้อมูล ไว้ในสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งมีแนวโน้มที่มิจฉาชีพจะนำไปใช้ในทางเสียหาย คือ ๑. เลขบัตรประจำตัวประชาชน เช่น คนร้ายนำสำเนาไปใช้ในการสมัครบัตรเครดิต เพื่อเปิด ใช้โทรศัพท์มือถือ หรือเปลี่ยนแปลงรูปถ่ายเพื่อใช้ทำธุรกรรมทางการเงิน ๒. ตั๋วเครื่องบิน หรือบอร์ดดิ้งพาส ควรระวังบาร์โค้ด ซึ่งสามารถถูกนำไปใช้ประโยชน์ในการ เปิดเผยข้อมูลส่วนตัวของเรา ๓. การเช็คอินสถานที่ ข้อมูลจากเว็บไซต์ Distinctivedoors.co.uk ซึ่งทำการสำรวจข้อมูล เกี่ยวกับการเกิดอาชญากรรมในปัจจุบันพบว่า โจรกว่า ๗๕% ใช้การค้นหากลุ่มเป้าหมาย ผ่านทาง โซเชียลมีเดีย เช่น เฟสบุ๊ค ทวิตเตอร์ โฟร์สแควร์ รวมทั้งโปรแกรมสุดไฮเทคอย่าง Google Street View คือ ค้นหาตำแหน่งบ้านที่พักอาศัยของเหยื่อได้อย่างสะดวก ๔. การโพสต์หรือแชร์เพื่ออวดความร่ำรวยหรือทรัพย์สินมีค่า มีปัจจัยเสี่ยงที่ล่อให้ผู้ร้ายมุ่งเป้า มาเพื่อลักขโมยหรือชิงทรัพย์สินได้ และที่สำคัญ เมื่อมีเช็คอินอยู่ตลอดเวลา อยู่ไหน ไปที่ไหน ทำให้ มิจฉาชีพรู้ว่าไม่อยู่บ้าน ก็มีความเสี่ยงเช่นกัน ๕. การใช้คำพูดหยาบคายหรือการหมิ่นประมาท ๖. การโจมตีหรือให้ร้ายคนอื่น ซึ่งพบว่า จากกองบังคับการกองปราบปรามการกระทำ ความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ปอท.) ระบุว่า ปัจจุบันเรื่องที่ถูกร้องเรียนมากที่สุดคือ คดีเกี่ยวกับการหมิ่นประมาทต่อบุคคล ในลักษณะการโพสต์ข้อความต่อว่ากันไปมาระหว่างบุคคลหรือ กลุ่มบุคคล ด้วยคำพูดหยาบคายรุนแรงและเป็นเท็จ ทำให้เกิดความเสียหาย เข้าข่ายการกระทำ ความผิดทางอาญาฐานหมิ่นประมาทและมีความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดทาง คอมพิวเตอร์ พ.ศ.๒๕๕๐ มีโทษจำคุกไม่เกิน ๕ ปีและปรับไม่เกิน ๑ เเสนบาท ๓๐๕เรื่องเดียวกัน, หน้า ๙-๑๒.

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๒๗ Fundamentals of Social Development ๗. ภาพวาบหวิวอนาจาร ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์มีค่านิยมชอบโชว์เนื้อตัว โดยเฉพาะหนุ่มสาว ซึ่งมักมีการแชร์ภาพถ่ายของตัวเองในลักษณะที่ไม่เหมาะสม เช่น ภาพโป๊เปลือย อนาจาร”๓๐๖ ๘.๒.๒ บริโภคนิยมสมัยใหม่คืออะไร ความนิยมในบริโภคสื่อเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็นโทรศัพท์มือถือหรือคอมพิวเตอร์ รวมทั้งการใช้ งานแอปพลิเคชัน เข้ามามีความสำคัญต่อการใช้ชีวิตหลายด้าน อาทิ การใช้บริการออนไลน์ผ่าน โทรศัพท์มือถือ เป็นต้น จะเห็นได้จากอิทธิพลจากหลายด้าน ดังนี้ ๑) การทำตลาดบนสื่อออนไลน์ ในปี ๒๕๖๐ โดยใช้โทรศัพท์มือถือผ่านอินเทอร์เน็ต เพื่อเล่น เกม ติดตามข่าวสาร หรือใช้งาน Social Media มีอัตราเพิ่มมากขึ้น และมีแนวโน้มจะแซงหน้าเครื่อง คอมพิวเตอร์ หรือคอมพิวเตอร์พีชี ๒) การชำระสินค้าและบริการผ่านระบบ Mobile Wallet คือ การชำระสินค้าและบริการ ต่าง ๆ ผ่านเครื่องโทรศัพท์มือถือ ที่เริ่มมีการใช้แพร่หลาย เนื่องจากทันสมัย สะดวกและรวดเร็ว คาด ว่า ตั้งแต่ปี ๒๐๑๗ มูลค่า ในการลงสื่อออนไลน์ Social Media จะเพิ่มขึ้นและแซงหน้าสื่อหลักอย่าง โทรทัศน์ ๓) Native advertising คือ รูปแบบการโฆษณาจะมีการปรับเปลี่ยนทำให้ผู้บริโภคดูเหมือน ไม่ใช่โฆษณาทั่วไป แต่เป็นการสร้างมาเหมือนละครหรือภาพยนตร์ ๔) E-Commerce/VR Virtual Reality คือ เทคโนโลยีในแพลตฟอร์มของ Social Media เช่น Facebook Instagram Twitter เป็นการจำลองสภาพแวดล้อมต่าง ๆ จากจินตนาการ ด้วย เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ ที่สร้างประสบการณ์ที่ดีให้กับผู้บริโภค๓๐๗ อิทธิพลสื่อใหม่ที่มีต่อเด็กและเยาวชน จากการศึกษาเอกสาร รางงานที่เกี่ยวข้องมี ดังนี้ จากรายงานของ American Academy of Pediatrics (AAP) ได้ศึกษาผลกระทบของสื่อต่าง ๆ เกี่ยวกับเด็กและวัยรุ่น แสดงให้เห็นว่า ปัจจุบัน นวัตกรรมด้านเทคโนโลยีถือเป็นพลังที่เปลี่ยนแปลง และมีผลกระทบต่อเด็กและเยาวชน จากสื่อดั่งเดิม เช่น สื่อโทรทัศน์ ภาพยนตร์ เข้าสู่ยุคสื่อดิจิทัลที่ แพร่หลายไปได้ทั่วโลก จึงเรียกได้ว่า เด็กและเยาวชน เป็น “คนในยุคดิจิทัล” และ American Academy of Pediatrics (AAP) ได้ศึกษาและทดสอบพฤติกรรมการใช้สื่อ เป็นเวลากว่า ๓๐ ปี โดย ศึกษาผลกระทบของสื่อต่าง ๆ เกี่ยวกับเด็กและวัยรุ่น และใช้ข้อมูลการวิจัยตามหลักฐานเพื่อ สนับสนุนการศึกษาสื่อ เพื่อส่งเสริมการใช้สื่ออย่างมีสุขภาพดีและเป็นบวก รวมทั้งให้คำแนะนำ พื้นฐานที่เหมาะสม เช่น ให้เด็กดูโทรทัศน์ร่วมกับผู้ปกครอง ไม่ให้เด็กใช้งานสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ ๓๐๖ข่า ว โพสต ์ทูเ ด ย์อ อ น ไ ลน์, ๙ ส ิ ่ ง ห ้ า ม โ พ ส ต์ ล งโ ซ เช ี ย ล ร ู ้ ไ ว ้ ไ ม ่ ต ก เ ป็นเห ยื่อ <http://www.thaihealth.or.th/Content/>, ๒๕ ตุลาคม ๒๕๕๘. ๓๐๗IH DIGITAL, ๗ เทรนด์การตลาด สื่อออนไลน์ในปี ๒๕๖๐, <http://www. ihdigital.co.th/7-เทรนด์ การตลาด-สื่อโฆษณ/>

๓๒๘ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ก่อนนอน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการนอนที่ถูกสุขภาวะ รวมทั้งการให้ความรู้แก่ครอบครัวเกี่ยวกับ ระบบการจัดประเภทระดับการรับสื่อที่เหมาะสมสำหรับเด็กและเยาวชน ซึ่งตามรายงานของ Pew Research Study ได้รายงานว่า ในปี ๒๕๕๘ ร้อยละ ๗๓ ของเด็กและเยาวชน อายุ ระหว่าง ๑๓-๑๗ ปี มีสมาร์ทโฟนส่วนตัวและ ร้อยละ ๒๔ จะมีลักษณะการใช้โทรศัพท์มือถืออยู่ตลอดเวลา๓๐๘ และในปี ๒๕๕๘ ได้มีรายงานผลการศึกษาเกี่ยวกับอิทธิพลสื่อใหม่ที่มีต่อเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะการเรียนรู้สื่อของเด็กและเยาวชน แสดงให้เห็นถึงความกังวลของพ่อแม่เกี่ยวกับการที่เด็ก ได้รับเนื้อหาที่มีความเสี่ยง ในขณะที่เด็กและเยาวชน กำลังเผชิญกับเนื้อหาที่มีความเสี่ยงมาก โดยเฉพาะในสื่อออนไลน์ ซึ่งพ่อแม่จะมีความห่วงใยในระดับสูง เกี่ยวกับทั้งสองรูปแบบของสื่อ และ ระดับความกังวลเกี่ยวกับเนื้อหาออนไลน์ค่อนข้างสูง จากการศึกษาพบว่า เด็ก ๆ ส่วนใหญ่ใช้อินเทอร์เน็ตด้วยตนเอง (คิดเป็นร้อยละ ๗๓) มากกว่าการดูทีวี (คิดเป็นร้อยละ ๒๗) เด็กเกือบทุกวัย อายุระหว่าง ๖-๑๔ ปี (คิดเป็นร้อยละ ๘๕) เข้าถึงเนื้อหาในสื่อออนไลน์ได้ด้วยตัวเองเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งผู้ปกครองจำนวนน้อยที่สามารถควบคุมดูแล การเข้าใช้งานสื่อออนไลน์ของเด็กได้ ทั้งนี้ มีเพียงหนึ่งในสามของผู้ปกครองสามารถใช้ซอฟต์แวร์ใน อุปกรณ์เพื่อป้องกันการเข้าถึงเว็บไซต์บางแห่งได้ แต่โดยภาพรวมทั่วไป ยังมีภาวะความเสี่ยงเนื่องจาก สื่อยังมีการควบคุมดูแลน้อย จึงทำให้เกิดความกังวลต่อผู้ปกครอง ในหัวข้อหลักคือ ความรุนแรง (โดยเฉพาะในทีวี) เนื้อหาทางเพศ (โดยเฉพาะออนไลน์) โปรแกรมหรือเว็บไซต์สำหรับผู้ใหญ่ และ ภาษาที่ไม่ดี (โดยเฉพาะในทีวี)๓๐๙ นอกจากนี้ ด้านการเข้าถึงและใช้ประโยชน์ของสื่อเทคโนโลยี จากรายงานพบว่า การเข้าถึง สื่อแบบดั้งเดิมยังมีแพร่หลาย การใช้อุปกรณ์สื่อใหม่เพิ่มขึ้นและบางส่วนลดลง การใช้งานเครื่องแท็บ เล็ตและสมาร์ทโฟนได้เติบโตขึ้นอย่างชัดเจน และเกือบสามในสี่ของเด็กอายุ ระหว่าง ๖-๑๔ ปี ที่ อาศัยอยู่ในบ้าน อย่างน้อยหนึ่งมีแท็บเล็ต และหนึ่งในสอง ของเด็กอายุระหว่าง ๖-๑๔ ปี ใช้สมาร์ท โฟนได้๓๑๐ สะท้อนให้เห็นว่า ในครอบครัวหนึ่งจะมีสื่อใหม่ที่เด็กสามารถเข้าถึงและใช้งานได้ คือ เกม คอนโซล เครื่องเล่น DVD / Blu-ray, SKY TV, PVR, Apple TV รวมทั้งในบ้านจะมีอุปกรณ์อื่น ๆ ด้วย เช่น PC / แล็ปท็อป PVR บรอดแบนด์SmartTV เชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ต อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์เหล่านี้มีอิทธิพลต่อการบริโภคสื่อของเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะการ ใช้สื่อใหม่ โดยเฉลี่ยคือ ใช้อินเทอร์เน็ตในแต่ละวัน โดย เฉพาะ PC (ร้อยละ ๔๓) หรือแท็บเล็ต (ร้อย ๓๐๘“growing Up Digital: Media Research Symposium”, American Academy of Pediatrics, Oct. 1, 2015: pp.1-7. ๓๐๙Children’s Media Use Study 2015 How our children engage with media today, ๓๑๐Ibid., p.19.

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๒๙ Fundamentals of Social Development ละ ๔๖) ดูทีวีบนแท็บเล็ตทุกวัน (ร้อยละ ๑๕) ใช้ YouTube (ร้อยละ ๕๙) Instagram (คิดร้อย ๒๐) ในแต่ละวัน๓๑๑ ๘.๒.๓ บริโภคนิยมสมัยใหม่ (neo-consumerism) ส่งผลต่อวิถีชีวิตอย่างไร การบริโภคนิยมสมัยใหม่ เป็นไปเพื่อการเร่งเร้าตัณหา คือความอยากได้ อยากมี อย่างไม่มีที่ สิ้นสุดเน้นการบริโภคอย่างฟุ่มเฟือย ซึ่งขัดแย้งกับคำสอนในศาสนาพุทธที่ให้รู้จักการบริโภคที่ พอเหมาะใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายกับสิ่งที่จำเป็นในชีวิตประจำวันอย่างแท้จริง แต่สังคมบริโภคนิยมทุก วันนี้เน้นการทำสื่อโฆษณาบนออนไลน์ที่เข้าถึงตัวบุคคลได้ง่าย มีการกระตุ้นความอยากได้ในสิ่งของที่ ไม่จำเป็นอยู่ตลอดเวลา ด้วยแคมเปญ ลด แลก แจก แถม จึงส่งผลต่อวิถีชีวิตชองคนในหลายด้าน ดังนี้ ๑) การสื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ จากข้อมูลข้างต้น จะเห็นว่า พฤติกรรมการใช้สื่อ อินเทอร์เน็ตเพื่อการสื่อสารในช่วงวัยต่าง ๆ มีการเข้าถึงอย่างแพร่หลายมากขึ้น เนื่องจากรูปแบบการ ใช้ชีวิตที่มีอุปกรณ์มือถือที่อยู่ใกล้ตัว หยิบขึ้นมาใช้งานกันเป็นส่วนมาก ๒) ความเชื่อมั่นและไว้วางใจในความปลอดภัยของประชาชนต่อการให้บริการอินเทอเน็ต จากผลสำรวจสะท้อนให้เห็นว่า ผู้ใช้งานเชื่อมั่นในการใช้งานอินเทอเน็ต (ร้อยละ ๙๐) เชื่อในผู้ ให้บริการสืบค้นข้อมูล (ร้อยละ ๘๐.๖) เชื่อมั่นในบริษัทที่ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ร้อยละ ๘๐) เชื่อมั่น ในเครือข่ายสังคมออนไลน์ที่ใช้งานอยู่ (ร้อยละ ๗๘.๓) เชื่อมั่นในระบบทำธุรกรรมการเงินออนไลน์บน โทรศัพท์มือถือ (ร้อยละ ๗๔.๒)๓๑๒ ๓) ผลกระทบที่เกิดจากการใช้อินเทอร์เน็ต ส่วนใหญ่เกิดจากปริมาณโฆษณาที่แสดงขึ้นมาใน ขณะที่กำลังใช้งาน (เช่น ฟังเพลง ดูคลิปวิดีโอ หรือดูละคร) (ร้อยละะ ๖๖.๖) ถูกรบกวนด้วยอีเมลขยะ (ร้อยละ ๓๔.๒) ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับระบบ/การเชื่อมต่อ เช่น ความล่าช้าในการเชื่อมต่อ/ใช้ อินเทอร์เน็ต (ร้อยละ ๖๓.๑) การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตยาก/หลุดบ่อย (ร้อยละ ๔๓.๗)๓๑๓ ๔) รูปแบบการใช้ชีวิตและพฤติกรรมที่เปลี่นแปลงไป เช่น ๑) ระมัดระวังมากขึ้น ในการใช้ให้ ประวัติส่วนตัวเท่าที่จำเป็น ระวังการใช้คำพูดในสื่อสังคมออนไลน์ (ร้อยละ ๖๔.๑) ๒) การใช้ อินเทอร์เน็ตเพื่อความบันเทิงในรูปแบบต่าง ๆ และการมีปฎิสัมพันธ์ทางสังคม หรือทำธุรกิจ และซื้อ ของออนไลน์ (ร้อยละ ๖๓.๕) ๓) พยายามหลีกเลี่ยงไม่เปิดอีเมลที่ไม่รู้จัก แอปพลิเคชันและเว็บไซต์ บางประเภท (จะมีการขอให้อนุญาตเพื่อเข้าถึงและขอสิทธิ์ใช้งานในข้อมูลส่วนตัวของผู้อื่น) ระวังเรื่อง การเชื่อมต่อลิงค์ที่ไม่รู้จัก (ร้อยละ ๕๙) ๔) ระบบป้องกันตนเองหรือพิสูจน์ตนเอง ๒ ขั้นตอน เช่น ในจี ๓๑๑Op. cit., Children’s Media Use Study 2015, p.20. ๓๑๒สุรางคณา วายุภาพ, รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยปี ๒๕๖๐, หน้า ๖๐. ๓๑๓ เรื่องเดียวกัน, หน้า ๕๙.

๓๓๐ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เมล หรือในเฟสบุคเฟสบุ๊ค แล้วรับรหัสผ่านและ OTP (ร้อยละ ๓๔.๕) ๕) ในปี ๒๕๖๐ คนลดการซื้อ ของออนไลน์ลง (ร้อยละ ๒๒.๙)๓๑๔ ๕) สาเหตุที่ทำให้คนไทยมีพฤติกรรมบริโภคสินค้าผ่านออนไลน์ และเข้าถึงเว็บไชต์ ECommerce คือ ๑) สื่อโฆษณาต่าง ๆ ที่แฝงอยู่ในหน้าเว็บไซต์ ข้อความแจ้งเตือน สื่อออนไลน์ ๒) ดู การให้ข้อมูลสินค้าจากผู้ใช้จริง หรือการรีวิวสินค้าจากผู้ขาย ๓) ดูว่ามีส่วนลดหรือของแถม ๔) ใช้เว็บ ใซต์หลักในการสืบค้น ๕) คำแนะนำจากเพื่อน (การสอบถามผ่านระบบแชทก็มี) ๖) โฆษณาจากสื่อ กระแสหลัก ๗) ความเห็นจากดารา คนดังในโลกออนไลน์ ๘) ซื้อสินค้า/บริการทางออนไลน์ในแต่ละ ช่วงวัย ส่วนใหญ่คล้ายคลึงกัน เช่น ความสะดวก ง่าย ประหยัดเวลาและการเดินทาง เลือกโปรโมชั่นที่ ถูกใจ เช่น แจกโค้ดส่วนลด มีของแถม เป็นต้น และการได้รับสินค้าสะดวกและรวดเร็ว๓๑๕ ๖) สินค้าและบริการที่ชอบซื้อ มากที่สุดคือ แฟชั่น/เครื่องแต่งกาย รองลงมาคือ สุขภาพและ ความงาม อุปกรณ์ไอที เครื่องใช้ในบ้าน สั่งอาหารออนไลน์ (เช่น LiveMan) ท่องเที่ยว ดาวน์โหลด ข้อมูล บันเทิง ของใช้ทั่วไป อัญมณี และการเงิน/การลงทุน นอกจากนี้ จากการศึกษาเรื่องบริโภคนิยมสมัยใหม่ส่งผลต่อวิถีชีวิต ที่เกี่ยวข้อง ดังนี้ การศึกษาพฤติกรรมการใช้อินเทอร์เน็ตของเด็กและเยาวชน สะท้อนให้เห็นว่า การ เปลี่ยนแปลงของสังคมไทยในปัจจุบัน ก้าวไปสู่สังคมแบบดิจิทัล ส่งผลให้เยาวชนมีการเปลี่ยนแปลง พฤติกรรมในการใช้คอมพิวเตอร์มากขึ้น โดยเฉพาะการเล่นอินเทอร์เน็ต ทำให้เยาวชนมีการแสดง พฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงจากเดิม รวมทั้งเกิดผลกระทบทางสุขภาพทต่อกลุ่มเด็กและเยาวชน ซึ่งควร หาวิธีแก้ไขพฤติกรรมที่เป็นปัญหาในการใช้อินเทอร์เน็ตอย่างถูกต้องและป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาใน ระยะยาวต่อไป๓๑๖ เนื่องจากปัจจัยด้านการใช้สื่อสังคมออนไลน์ เช่น Facebook, Twitter, YouTube, Instagram, Line เด็กที่ใช้งานสื่อดังกล่าวยังขาดความรู้ และมีภาวะเสี่ยงต่อภัยต่าง ๆ ตลอดจนการ พิจารณาความเหมาะสมในเนื้อหา รวมไปถึง การจำกัดอายุ สำหรับเด็กที่สามารถเล่นสื่อออนไลน์ได้ การมีพระราชบัญญัติครองคุ้มเด็กอาจช่วยได้ระดับหนึ่ง แต่ผู้ปกครองควรอธิบายอันตรายและ ผลกระทบจากการใช้สื่อใหม่ เช่น สื่อโซเชียลมีเดีย เนื่องจากเด็กยังด้อยประสบการณ์และขาดความ ๓๑๔ เรื่องเดียวกัน, หน้า ๖๒. ๓๑๕ เรื่องเดียวกัน, หน้า ๘๗. ๓๑๖ภัทริกา วงศ์อนันต์นนท์, “พฤติกรรมการใช้อินเทอร์เน็ตของเด็กและเยาวชน”, วารสารพยาบาล ทหารบก Journal of The Royal Thai Army Nurses ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๒ (พ.ค. - ส.ค.) ๒๕๕๗: ๑๗๓-๑๗๘.

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๓๑ Fundamentals of Social Development รู้เท่าไม่ถึงการณ์ และความยั้งคิดหรือระมัดระวังตัว เมื่อมีการแชร์รูปภาพหรือแสดงความคิดเห็น หรือ มีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่น ๆ ผ่านสื่อใหม่๓๑๗ สรุปว่า การบริโภคสื่อสมัยใหม่ เช่น สื่อสังคมออนไลน์หรือการเข้าถึงเว็บไซต์ เพื่อทำกิจกรรม ต่าง ๆ ในชีวิต มีประโยชน์หลายด้าน เช่น การเลือกซื้อสินค้าและบริการที่ตนต้องการ ส่วนโทษคือ กรณีที่ใช้ผิดทาง เช่น ทุกข์เพราะเปรียบเทียบชีวิตกับคนอื่น ทำไมเขาดีกว่าเรา เป็นต้น อาจทำให้เกิด ภาวะความเปลี่ยนทางร่างกาย อารมณ์ และจิตใจ โดยเฉพาะวัยรุ่นปัจจุบันที่ก้าวเข้าสู่สังคมแบบ ดิจิทัล อยู่กับสภาพแวดล้อมที่มีความเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว เป็นสิ่งที่วัยรุ่นต้องได้เรียนรู้ถึงคุณและโทษ ด้วยพฤติกรรมในการใช้สื่อใหม่ที่เหมาะสม จะก่อให้เกิดปัญหามากมาย เป็นภัยอันตรายทั้งต่อตนเอง และสังคม ๘.๓ ชีวิตของมนุษย์ที่เปลี่ยนแปลงเพราะสังคมสมัยใหม่แบบทุนนิยมและบริโภคนิยม การที่มนุษย์ในสังคมสมัยใหม่แบบทุนนิยมและบริโภคนิยม ต่างให้ความสำคัญกับ “มูลค่าทาง เศรษฐกิจ” ผลที่ได้คือมนุษย์ได้สร้างความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนมนุษย์เพียงเพราะผลประโยชน์ทาง เศรษฐกิจใน ระบบทุนนิยม ก่อให้เกิดความแปลกแยกของ มนุษย์ในสังคมสมัยใหม่ขึ้นไม่มากก็น้อย มนุษย์เห็นว่า “มูลค่าทางเศรษฐกิจ” มีความสำคัญกับชีวิตของมนุษย์มากกว่า”คุณค่าของชีวิต” ชีวิต มนุษย์เป็นสิ่งเดียวกันกับธรรมชาติแยกออกจากกัน ไม่ได้และที่สำคัญ “คุณค่าของชีวิต”เปรียบเสมือน น้ำที่คอยหล่อเลี้ยงสังคมมนุษย์ให้เป็นสังคมที่มีความเป็น อารยะเป็นสังคมที่เพื่อนมนุษย์มีความรัก และเมตตาต่อกันโดยมิได้หวังผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจใด ๆ เป็นการตอบแทน จึงมีการเปลี่ยนแปลง ในหลายด้าน ดังนี้ ๘.๓.๑ เปลี่ยนแปลงแบบปัจเจก คำว่า ปัจเจก (ปัด-เจก) ตามความหมายเฉพาะศัพท์ของราชบัณฑิตยสถาน คือ เฉพาะตัว บุคคล ตามลำพังไม่มีส่วนอื่นใดเข้ามาร่วมด้วย ตัวอย่างเช่น ปัจเจกพุทธเจ้า คือ พระพุทธเจ้าที่ตรัสรู้ เฉพาะตัว (ผู้เดียว) ไม่สั่งสอนผู้อื่น คำนิยาม เปลี่ยนแปลงทางปัจเจก หมายถึง สิ่งที่ทำให้ลักษณะบางอย่างต่างไปเป็นอีก ลักษณะหนึ่งโดยเฉพาะตัวบุคคล หรือความเปลี่ยนไปของผู้ประกอบการที่เป็นทุนนิยม (เดิม) และผู้ที่ ใช้สอยสินค้าและบริการต่าง ๆ เรียกว่า ผู้บริโภคนิยม (เดิม) ตามปัจจัยกระทบของโลกดิจิทัล เช่น การ ใช้โซเชียลมีเดีย ในยุคใหม่ ผลกระทบแบบก้าวกระโดดของเทคโนโลยีสมัยใหม่และนวัตกรรมใหม่ เช่น หุ่นยนต์ หรือระบบ AI (ปัญญาประดิษฐ์) ทำให้วิถีชีวิตแบบเดิม (ทุนนิยมและบริโภคนิยม) เปลี่ยนไป และธุรกิจต่าง ๆ (ทุนนิยม) เกิดการหยุดชะงัก (Digital Disruption) ๓๑๗เปรมภัสส์ ตระกูลโชคเสถียร, 6 วิธีดูแลลูก ๆ ให้ใช้โซเชียลมีเดียอย่างปลอดภัย, http://thumbsup.in. Th/2014/09/6-tips-for-keeping-your’s-kids-safe-on-social-media/, ๓๑ สิงหาคม ๒๕๕๘.

๓๓๒ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คนในอดีตเป็นอย่างไร นับจากยุคที่มีการสื่อสารผ่านโทรเลขหรือโทรศัพท์และรับสื่อข้อมูล จากสื่อวิทยุ สื่อสารมวลชน ได้แก่ สถานีโทรทัศน์ต่าง ๆ และสื่อสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ ส่วนผู้บริหารรัฐบาล มักสื่อสารผ่านช่องทางหลัก เช่น สถานีโทรทัศน์ช่อง ๑๑ เป็นต้น โดยภาพรวม การสื่อสารสู่ประชาชน มักใช้สื่อดังกล่าว โดยมากผู้มีอำนาจในการใช้สื่อคือ กลุ่มทุนนิยม (กลุ่มที่คุมสื่อสารมวลชน กลุ่มธุรกิจ โฆษณา สินค้า อาหารและบริการอื่น ๆ) ดังนั้น คนยุคก่อนเทคโนโลยี จึงมีมุมมองทางสังคมส่วนใหญ่ แบบอนุรักษ์ และใช้ชีวิตทั่วไป ต่อมา เมื่อยุคที่มีอินเทอร์เน็ตเข้ามา คนไทยรู้จักใช้งานโดยเฉพาะการสืบค้นข้อมูลของกูเกิล (แบบเก่า) ที่เน้นเก็บคำค้นต่าง ๆ ที่พิมพ์เข้าไป (รายละเอียดดูในบทต่อไป) ทำให้เกิดการเรียนรู้โลกที่ กว้างขึ้นผ่านเครือข่ายออนไลน์ สะท้อนจากสถิติคนใช้อินเทอร์เน็ต เช่น รู้จักวิดิโอคอล รู้จักแชทใน รูปแบบต่าง ๆ เช่น แชทในไลน์เฟสบุ๊ค รู้จักการใส่ความคิดเห็น รู้จักการโพสต์ภาพ วิดิโอ และการ แชร์สาธารณะ แทนการสื่อสารปกติ (พูดคุย) ทำให้วิถีชีวิตของผู้บริโภคและทุนนิยมเปลี่ยนไปจากเดิม คนปัจจุบันเป็นอย่างไร เมื่อการพัฒนาเทคโนโลยีสมัยใหม่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วโดยเฉพาะการ ใช้ ตา หู กาย ใจ นิ้ว หรืออายาตนะ ที่มากระทบกับสื่อดิจิทัล ประชาชนในสังคมได้เรียนรู้วิธีใช้สื่อ ออนไลน์ใช้โทรศัพท์มือถือเป็นสื่อกลาง สื่อสารผ่านแอปพลิเคชัน/สื่อโซเชียลมีเดีย เรียนรู้การค้าขาย/ หารายได้ในโลกออนไลน์ เช่น ค้าขายผ่านสื่อโซเชียลมีเดีย และเพิ่มโอกาสหรือช่องทางสื่อสารใหม่ทีมี ประสิทธิภาพ ผ่านระบบออนไลน์ ใน การบริการข้อมูลวิเคราะห์ลูกค้า/ทิศทางตลาดของกูเกิล หรือ ระบบของเฟสบุ๊ค เป็นต้น ผลกระทบจากสื่อดิจิทัลที่เกิดขึ้น คือ ความเปลี่ยนแปลงทางสังคม เช่น การ ปิดกิจการของบริษัทหรือร้าน หรือการเปลี่ยนรูปแบบวงการหนังสือ จากการอ่านหนังสือพิมพ์ นิตยสาร บนกระดาษ เปลี่ยนไปอ่านบนสื่อดิจิทัล จึงมีคำถามว่า สื่อโซเชียลมีเดียมีผลกระทบอย่างไร - ปัจจุบันคนไทยส่วนใหญ่มักใช้เวลา ไปกับ Social Media โดยทั่วไป เช่น การพูดคุยเรื่องราวต่าง ๆ การใช้สื่อบันเทิงจากยูทูบ ดูหนังและ ฟังเพลง การสร้างกลุ่มโรงเรียน กลุ่มกิจกรรมและอื่น ๆ กลุ่มทุนใหญ่ในปัจจุบัน คือ กูเกิลเป็นนายทุนรายใหญ่ มีเม็ดเงินโฆษณาที่ไหลผ่านโซเชียล มีเดียหลักคือ Youtube และเฟสบุ๊ค เป็นต้น และได้ใช้ความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่ เข้า มาบริหารจัดการ เช่น Big Data, AI, Machine Learning ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่ ต่างจากเดิม เช่น ระบบ SEO (Search Engine Optimization) เห็นได้จากการโฆษณาสินค้าที่มี ประสิทธิภาพมากขึ้น (ทำให้ลูกค้าสืบค้นหาเราเจอในหน้าแรกของเว็บไซต์กูเกิล) กลุ่มทุนนิยม เช่น กลุ่มบริษัทประเภทอาหารและเครื่องดื่ม หรือกลุ่มธุรกิจออนไลน์ต่าง ๆ หัน มาให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการข้อมูลส่วนตัวของลูกค้า (โดยส่วนใหญ่ เก็บข้อมูลตามบัตร ประชาชนและเลขโทรศัพท์)

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๓๓ Fundamentals of Social Development จากการที่ประชาชนให้ความสำคัญกับการใช้สื่อโซเชียลมีเดีย สถานีโทรทัศน์ดิจิทัล ที่เป็น กระแสหลัก จำต้องเปลี่ยนแปลงตนเอง ด้วยการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารแบบคู่ขนานกันไป บนออนไลน์ เช่น ทวิตเตอร์ หรือ เฟสบุ๊ค และมักนิยมให้เน้นการติดแฮชแทคซ์ (HashTag) เป็นต้น ความเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทยในปัจจุบันด้านการสื่อสารในโลกดิจิดัลส่งผลกระทบต่อวิถี ชีวิตของคนไทยและสังคมทั่วไปในหลายมิติ ทำให้พฤติกรรมในการดำเนินชีวิตเปลี่ยนแปลงไปหรือ ปรับเปลี่ยนเพื่อให้สอดคล้องกับการเข้ามาของเทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อดิจิทัลต่าง ๆ เฉพาะใน ด้านการสื่อสารซึ่งมีอินเทอเน็ตเชื่อมต่อผ่านสื่อใหม่โดยมีสื่อใหม่ (New Media) เช่น เฟสบุ๊ค ทวิต เตอร์ ไลน์ ยูทูป เป็นต้น เครื่องมือต่าง ๆ สามารถใช้ได้กับคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ แท็บเล็ต แม็คบุ๊ค นอกจากนี้ ยังมีประโยชน์ในด้านอื่น ๆ ขึ้นอยู่กับวิธีการและการนำไปใช้เพื่อการประยุกต์ใช้ ในการเรียนการสอน เป็นต้น หรือการใช้ในเชิงทำธุรกิจออนไลน์ เช่น การขายสินค้าออนไลน์ผ่านสื่อ ออนไลน์หรือแอปพลิเคชัน เช่น @Line, Facebook, Youtube และเว็บไซต์ออนไลน์ที่ทำธุรกิจ ออนไลน์ เช่น Lazada, Shopee เป็นต้น นอกจากนี้ทำให้เกิดการสร้างกลุ่มคนที่แสดงออกถึงแนวคิดและอุดมการณ์ต่าง ๆ ทั้งที่เป็น ประโยชน์ส่วนตนและเป็นประโยชน์ส่วนรวม โดยใช้สื่อออนไลน์เผยแพร่ ทำให้เกิดแรงขับเคลื่อนทาง สังคมด้านต่าง ๆ เช่น การวิ่งของนายอาทิวราห์ คงมาลัย หรือตูน นักร้องนำวงบอดี้สแลมการรณรงค์ ร่วมบริจาคเงินคนละ ๑๐ บาท ของพี่น้องชาวไทยทั่วประเทศ นอกจากจะสร้างกระแสไปทั่วโลกแล้ว ยังสร้างจิตสำนึกความรับผิดชอบต่อสังคมและคุณธรรมจริยธรรม ความรักใคร่ สามัคคี เสียสละเอื้อ อาทรและแบ่งบัน ตามที่มีการเสนอว่า เมื่อปี ๒๕๖๐ ผ่านโครงการ “ก้าวคนละก้าว” เพื่อระดมเงิน บริจาคนำไปช่วยเหลือโรงพยาบาล ๑๑ แห่งทั่วประเทศ นักวิ่ง-นักร้องใช้เวลา ๕๕ วันในการวิ่งจาก อ.เบตง จ.ยะลา พื้นที่ปลายสุดของด้ามขวาน สู่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย เหนือสุดของประเทศ รวมระยะทาง ๒,๒๑๕ กม. ระดมเงินบริจาคจากคนไทย ทั้งประเทศได้สูงถึง ๑,๑๔๒ ล้านบาท๓๑๘ พฤติกรรมการใช้สื่อในโลกออนไลน์ของประชาชนทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงของ สื่อสารมวลชนกระแสหลัก ที่ต้องปรับตัวในสังคมดิจิทัล เช่นในภาคธุรกิจที่เกิดผลกระทบจาก ภาวะการขาดทุน เช่น การปลดพนักงานของสถานีโทรทัศน์๓๑๙ และพฤติกรรมของประชาชนที่หันไป หาสื่อใหม่มากขึ้น รวมทั้งจากการเป็นผู้ชม สามารถผันตัวเองมาเป็นคนเผยแผ่ข้อมูลข่าวสารได้เอง (ไม่มีขั้นตอนตรวจสอบ/ตรวจสอบตนเอง) การเป็นผู้ผลิตสื่อได้เองหรือหันไปใช้โฆษณาออนไลน์เพื่อทำ ๓๑๘หทัยกาญจน์ ตรีสุวรรณ (ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย), ๒,๒๑๕ กิโลเมตร แห่ง “ความเชื่อ” ของ ตูน บอดี้สแลม, แหล่งข้อมูลออนไลน์ https://www.bbc.com/thai/thailand-45351896 ๓๑๙ไทยรัฐออนไลน์“ช่อง 3 ฝ่าวิกฤติ ปลดพนักงานหลังขาดทุน หุ้นร่วง พี่น้องแยกวง”, แหล่งข้อมูล ออนไลน์ https://www.thairath.co.th/content/1436093 (๓ ธันวาคม ๒๕๖๑),

๓๓๔ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ธุรกิจเองที่มีงบประมาณน้อย มีอิสระด้านเวลาและการบริหารจัดการ เพียงแค่ต้องมีความรู้และวิธีการ จัดการเกี่ยวกับการใช้สื่อดิจิทัลอย่างถูกต้องดังนั้น สื่อใหม่โดยเฉพาะสื่อออนไลน์จึงมีบทบาทในการ กำหนดประเด็นทางสังคม สรุปได้ว่า การเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยในปัจจุบัน ก้าวไปสู่สังคมแบบดิจิทัล ส่งผลให้ใน ระดับเยาวชนซึ่งเป็นกลุ่มที่สำคัญที่สุด ได้มีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในการใช้คอมพิวเตอร์มากขึ้น การเล่นอินเทอร์เน็ตทางสื่อใหม่ โดยเฉพาะเกมออนไลน์ ส่งผลให้เยาวชนมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลง ก้าวร้าว รวมทั้งเกิดผลกระทบทางสุขภาพ เช่น ความเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย อารมณ์ และจิตใจ วัยรุ่นส่วนใหญ่ในปัจจุบันชื่นชอบการเล่นเกมออนไลน์ ที่มีความรุนแรง ซึ่งเป็นสิ่งที่ต้องเรียนรู้ถึงคุณ และโทษ อาจก่อให้เกิดปัญหามากมาย เป็นภัยอันตรายทั้งต่อตนเองและสังคม ๘.๓.๒ เปลี่ยนแปลงแบบมหภาค การเปลี่ยนแปลงแบบมหภาค หมายถึง โครงสร้างทางสังคมไทย คือ บุคคล สังคม การเมือง เศรษฐกิจ และปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องซึ่งส่งผลจากต่างประเทศ ได้เปลี่ยนวิถีชีวิตของทั้ง ผู้บริโภค และทุนนิยมไทย ตามปัจจัยของผลกระทบแบบก้าวกระโดดของเทคโนโลยีสมัยใหม่และ นวัตกรรมใหม่ ยุคที่เทคโนโลยีใหม่เติบโต เกิดแนวคิดจากบางประเทศในโลกที่ต้องการสร้างระบบโครงสร้าง สังคมดิจิทัล ด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ โดยเริ่มนำร่องด้านการเงินและธนาคาร ตั้งเป้าหมายเป็นสังคมไร้ เงินสด จึงทำให้คนในสังคมเดิม ปรับตัวและใช้เวลาเรียนรู้ จากเดิมใช้บัตรกดเงินสดปัจจุบันสามารถ ทำธุรกรรมทางการเงินผ่านโทรศัพท์มือถือได้อย่างรวดเร็ว แต่ผลที่ได้รับคือ คนถูกลดภาระงานลง (โยกย้าย/เลิกจ้าง/ตกงาน/ปิดสำนักงาน) อย่างที่กล่าวไว้ในข้างต้น คนที่ร่ำรวยส่วนน้อยในประเทศ มีบทบาทกำหนดทิศทางของสังคม ผ่านระบบความสัมพันธ์เชิงเกื้อกูลทางการเมือง ผู้มีอำนาจทางเมืองที่ผ่านยุคสมัยของความ เปลี่ยนแปลงมายาวนาน โดยภาพรวม คือ ปัจจัยจากผู้บริหารอำนาจรัฐเป็นทหาร ทำให้เกิดความ เปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจ ความเปลี่ยนรัฐธรรมนูญในการปกครองบ่อยครั้ง ทำให้เกิดความ ไม่แน่นอนและระบบบริหารรัฐไม่ได้กระจายอำนาจ และมีมาตรฐานในการบริหารส่วนต่าง ๆ ที่เกิด ประสิทธิภาพเพียงพอในการบริการประชาชน ทุนนิยมกำหนดทิศทางของสังคม และนโยบายจากภาครัฐ มีข้อสังเกตว่า ในยุคใดที่ทุนนิยมที่ มีเงินมหาศาลสนับสนุนนักการเมือง เพื่อคาดหวังผลประโยชน์ทางธุรกิจ คือ ต้องการเป็นผู้มีอำนาจใน กำหนดให้คนชั้นล่าง ได้แก่ คนจน/เกษตรกร/คนที่ค้าขายทั่วไป เป็นต้น เข้ามาสู่ระบบของตน ใน ลักษณะเป็นนักบริโภคสินค้าและบริการ คือ สามารถกำกับดูแลทรัพย์กรที่มีจากต้นทางจนถึง ปลายทาง ซึ่งอาจมีผู้ดูแลธุรกิจในส่วนชุมชนย่อยต่าง ๆ ทำให้สินค้าและบริการต่าง ๆ ในชุมชน เหมือนสายน้ำของผลประโยชน์ของคนจนไหลไปหาคนชั้นบนสุดและผู้กุมอำนาจทางการเมือง ทุน

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๓๕ Fundamentals of Social Development นิยมกับอำนาจรัฐ ที่ไปด้วยกันในลักษณะดังกล่าว จะเห็นได้ชัดเจนในยุคปัจจุบัน กลุ่มทุนที่อยู่ เบื้องหลังและให้การสนับสนุนนักการเมือง และเป็นเจ้าของสื่อ (สื่อโซเชียลมีเดีย สื่อทีวีดิจิทัล) มี บทบาทในการเผยแพร่และเอื้อประโยชน์กันอย่างชัดเจน โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ เช่น การลงทุน สร้างโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ ที่ใช้ทุนมหาศาล และสิ่งสุดท้ายคือ โลกปัจจุบันมีเทคโนโลยี สมัยใหม่และนวัตกรรมต่าง ๆ เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว มีแนวทางในการศึกษาวิจัยทางเศรษฐกิจและสังคม ในยุคดิจิทัลอย่างไร และมีแผนดำเนินที่จะให้เกิดเป็นรูปธรรมได้อย่างไร รวมทั้งศึกษาผลกระทบจาก ความเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัล ในประเทศอื่น ๆ ที่ส่งผลต่อแผนที่ตั้งไว้หรือไม่ ตามแผนการพัฒนา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติในระยะ ๒๐ ปี ผลกระทบที่เกิดขึ้นในประเทศไทย มีหลายด้านคือ การเตรียมพร้อมและการปรับตัวของเมือง เทคโนโลยีที่นำ ระบบ ๕G มาใช้ในอุตสาหกรรม สร้างปรากฎการณ์ลดใช้แรงงานไทย (ให้ทำงานบาง ช่วงเวลา เพื่อลดภาระค่าใช้จ่าย) มีการเลิกจ้างและปิดโรงงานผลิตหลายแห่ง (เนื่องจากนักลงทุนไป ลงทุนในกลุ่มอาเชียน เช่น เวียดนาม) ผลกระทบการค้าโลก ปัญหาเงินบาทแข็ง (นักลงทุนไม่กล้า ลงทุนหรือเปลี่ยนไปลงทุนในประเทศอื่น ที่มีค่าเงินถูกกว่า) ส่วนภาคอุตสาหกรรมยานยนต์ โดยภาพรวม ทิศทางในอนาคต จะเปลี่ยนไปในรูปการณ์ใช้ พลังงานสะอาด เช่น รถไฟฟ้า เป็นต้น ด้วยเหตุนี้ ประเทศไทย จำเป็นต้องเรียนรู้และปรับตัว จากใช้ รถเติมน้ำมัน อาจใช้รถที่สนับสนุนพลังทางเลือกอื่น ๆ เช่น B๒๐ หรือใช้รถยนต์ระบบเครื่องยนต์กึ่ง น้ำมันและกึ่งไฟฟ้า (ใช้น้ำมันเริ่มต้นและไฟฟ้าช่วยเก็บและส่งกระแสไฟทำให้เครื่องวิ่งได้) และความ ท้าท้ายของการใช้รถยนต์ไฟฟ้าในอนาคต คือ วัตถุดิบที่จะใช้ในการผลิตแบตเตอรี่ (จำเป็นต้องวิจัย พัฒนาการใช้พลังงานไฟฟ้าที่สามารถเก็บ/จุพลังงานไว้ใช้ได้มาก) และมีแหล่งชาร์จ/เติมพลังงานไฟฟ้า ในจุดต่าง ๆ ตามระยะทาง/พลังงานที่ใช้ไป รวมทั้งบุคลากรผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่ (กรณี บริการ/ซ่อมบำรุงเกี่ยวกับรถยนต์) ด้านการบริการรถยนต์/ขนส่งสาธารณะ ปัญหาที่ต้องปรับ เช่น การนำข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อ ใช้การบริการรถสาธารณะ (ปัจจุบันมีการติดตามรถ/จุดจอดรถ ผ่านแอปพลิเคชัน) บริการรถเทคซี่ (หยุดชะงัก) เพราะเทคโนโลยีใหม่เข้ามา เช่น Grab Taxi ปัญหาอื่น ๆ ที่มักพบในกลุ่มเทคซี่ เช่น การ คิดราคาเหมาราคา (แบบไม่กดมิเตอร์) โดยเฉพาะกลุ่มชาวต่างชาติ อาจส่งผลด้านความเชื่อมั่นในมาตรฐานบริการ และหันไปใช้ บริการสาธารณะที่ถูกกว่า การเลือกรับเฉพาะชาวต่างชาติ มีความเชื่อว่า ได้ราคาดีกว่ารับคนไทย อาจ ส่งผลต่อความเชื่อมั่นในบริการและหันไปใช้บริการอื่น ๆ ที่ดีกว่า และการเลือกรับคนในระยะสั้น ปัญหาต่าง ๆ อาจต้องอาศัยเทคโนโลยีในการช่วยวิเคราะห์ข้อมูล หรือระบบช่วยเหลืออื่น ๆ และการ ปรับทัศนคติ ทักษะความสามารถในการใช้สื่อดิจิทัล เช่น ใช้ระบบดิจิทัลในรถ เป็นต้น รวมทั้งการ ลงทะเบียนบุคคลที่ได้มาตรฐาน มีระบบความปลอดภัย ปัจจุบันจะเห็นกลุ่มคนที่ใช้รถยนต์/รถ

๓๓๖ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จักรยานต์รับจ้าง เรียนรู้การใช้ระบบค้นหา/ตรวจสอบการจราจรผ่านระบบออนไลน์ เช่น Google Map เข้ามาช่วยในการเดินทาง ผลกระทบด้านการศึกษาไทยโดยภาพรวม จำเป็นต้องปรับตัวให้ทันโลกที่เปลี่ยนไปอย่าง รวดเร็ว ควรมุ่งเน้นผลิตคนที่มีความรู้ด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่ รองรับการพัฒนาประเทศในยุคดิจิทัล ตอบโจทย์สังคมและเศรษฐกิจ สิ่งที่ท้ายคือ การผลิตหลักสูตรเฉพาะที่ตอบโจทย์ทางสังคมไทย ทำให้ ได้คนทำงานที่มีทักษะสมัยใหม่ ส่วนคนทำงานเดิม จำเป็นต้องศึกษาเรียนรู้และปรับตัว (อาจมี ผลกระทบ เช่น ถูกโยกย้าย/ฝึกงานใหม่/อาจถูกเลิกจ้าง) ในส่วนหน่วยงาน อาจถูกลดฝ่ายงานที่ ซับซ้อนลง เนื่องจากเทคโนโลยีสามารถทำแทนคนได้ มีคนทำงานน้อยลง แต่ประสิทธิภาพดีขึ้น อย่างไรก็ตามการพิจารณาปรับหลักสูตรการศึกษาใหม่ เน้นการทำหลักสูตรออนไลน์ การเรียนรู้ ทางไกล ไม่จำเป็นต้องอาศัยห้องเรียนอีกต่อไป Internet of Things หรือ IoT กระทบต่อคนไทยอย่างไร Panita Pongpaibool กล่าวถึง Internet of Things หรือ IoT ที่จะเข้ามีบทบาทในชีวิตและ สังคมไว้ สรุปได้ว่า การเกิดขึ้นของระบบ Internet of Things หรือ IoT ด้านอุตสาหกรรมมี ๕ ประเด็น๓๒๐หลักที่มองในระยะสั้นและระยะยาว คือ แนวโน้มผลักดันในช่วงแรก ๑) ยานยนต์อัตโนมัติ Next-Gen Automotive ๒) ไฟฟ้าอัจฉริยะ Smart Electronics ๓) บริการยารักษาโรคและการ ท่องเที่ยวเพื่อสุขภาพ ๔) เกษตรกรรมและไบโอเทคโนโลยี ๕) อาหาร แนวโน้มในระยะยาว ได้แก่ ๑) การใช้หุ่นยนต์ Robotics ๒) การบินและโลจิสติกส์ ๓) เชื้อเพลิงชีวภาพและชีวเคมี Biofuel & Biochemical ๔) ดิจิทัล ๕) ศูนย์กลางการรักษาพยาบาล Medical Hub เนื่องจากปัจจัยความก้าวหน้าของอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง เทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ แพลตฟอร์มและโครงสร้างทางกายภาพด้าน IoT รวมทั้งระบบที่จะนำเอาพลังงานบริสุทธิ์มาใช้ ประโยชน์และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น รถยนต์ไฟฟ้า ใช้พลังงานสะอาด ลดมลภาวะเป็นพิษใน อากาศ ลดโลกร้อน (ปัจจัยให้ฤดูกาลเปลี่ยนเป็นภัยต่อระบบนิเวศ) เป็นต้น สิ่งท้าท้ายในอนาคต คือ การสร้างสังคมดิจิทัลโดยมีภูเก็ตเป็นเมืองอัจฉริยะนำร่อง โดย สามารถควบคุมผ่านระบบ (หน้าจอแสดงผล) คือ 3D city Map ศูนย์ควบคุมเมือง city monitoring และดูแลความปลอดภัยผ่านกล้องวงจรปิด (closed circuit television หรือย่อว่า CCTV) (ระบบ เมืองอัจริยะด้านความปลอดภัย สุขภาพ การศึกษา การท่องเที่ยว การปกครองเมือง อนุรักษ์ สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ) ผลกระทบจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ การใช้ AI เข้ามาแทนที่คน มีทั้งคุณและโทษ โดยปัญหาที่กระทบต่อคน ๓๒๐ Panita Pongpaibool THE RISE OF IOT IN THAILAND Opportunities and Challenges NECTEC (กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม), Ministry of Science and Technology, Thailand

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๓๗ Fundamentals of Social Development คือ ปัญหาการว่างงานจากเทคโนโลยี ซึ่งเกิดขึ้นในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับการนำเทคโนโลยีเข้ามา ใช้ โดยสาเหตุเกิดจากปัจจัยหลายประการ เช่น ผู้ประกอบการนำหุ่นยนต์และเทคโนโลยีเข้ามาแทน แรงงานคนในภาคการผลิด แรงงานยังไม่มีทักษะด้านเทคโนโลยีที่เพียงพอ ภาคการศึกษาผลิตคน/ แรงงานไม่ตรงสายงาน (เทคโนโลยีสมัยใหม่) เป็นต้น จะเห็นได้จากกรณีศึกษาเรื่องการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในไทย กรณีตัวอย่างในภาคการเงิน ๓๒๑ สะท้อนให้เห็นบทบาทของ AI สภาพปัญหาและแนวโน้มของการใช้ AI ในสังคมไทย ว่า AI เกี่ยวข้อง กับระบบปฏิบัติการหรือชอฟต์แวร์ที่มีความชาญฉลาด ด้วยความสามารถสังเกต คาดการณ์หรือ ตอบสนองในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ผ่านการเรียนรู้เชิงลึก (เรียนรู้ของหุ่นยนต์หรือเครื่องจักร หรือ Machine Learning) ทำให้ AI สามารถทดแทนแรงงานคนได้หลายระดับ ตัวอย่างเช่น เครื่องชงกาแฟ สำเร็จรูป Google Maps ที่เรียนรู้ข้อมูลส่วนตัว เช่น สถานที่ที่เราเคยไป หรือ Chat bot ที่เรียนรู้ ข้อมูล ประวัติการสนทนา เป็นต้น ดังนั้น AI จึงเข้ามาเป็นตัวเปลี่ยนแปลงหรือขับเคลือนเศรษฐกิจโลก ทำให้ระบบบางอย่างมี ประสิทธิภาพในการจัดการมากขึ้น เช่น เครื่องจักรสื่อสารผ่านอินเทอร์เน็ต (Smart Factory) เป็นต้น ทำให้เกิดการเติบโตแบบก้าวกระโดด (ทำได้เร็วขึ้น ประหยัดขึ้น ใช้ทุนและทรัพยากรน้อยลง) และสิ่ง ท้าทายในสังคมไทยคือ ข้อกำจัดและความสามารถที่จะใช้ประโยชน์จาก AI ซึ่งยังกระจุกตัวเฉพาะใน กลุ่มโทรคมนาคมและโรงพยาบาล ขาดระบบนิเวศที่เอื้อการเรียนและพัฒนานวัตกรรม และ ฐานข้อมูลที่ต้องเรียนรู้และนำมาใช้ประโยชน์ ๓ ส่วนคือ (๑) ด้านข้อมูล (๒) ด้านแรงงาน และ (๓) ด้านวัฒนธรรมองค์กรและการให้ความสำคัญของผู้บริหาร นอกจากนี้ ยังมีปัญหาด้านการขาดแรงงาน ที่มีทักษะ ซึ่งทั่วโลกมีความต้องการของแรงงานด้าน AI มากขึ้น (อัตราแรงงานไทยที่จบการศึกษาใน กลุ่มวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี เฉลี่ย ๔ คน ใน ๑๐๐ คน) ๘.๔ วิถีชีวิตชาวพุทธที่อยู่เหนือทุนนิยมและบริโภคนิยม คำนิยาม “วิถีชีวิตชาวพุทธที่อยู่เหนือทุนนิยมและบริโภคนิยม” หมายถึง วิธีทางดำเนิน ชีวิตโดยอาศัยหลักธรรมทางพุทธศาสนา ประยุกต์ใช้กับเทคโนโลยีและนวัตกรรมสมัยใหม่ โดยเฉพาะ ด้านการเรียนรู้การใช้สื่อโซเชียลมีเดีย และเทคโนโลยีดิจิทัลและนวัตกรรมสมัยใหม่ เพื่อสร้างคุณค่า กับการใช้ชีวิตทั่วไป สังคมตามแนวพุทธ และคุณค่าทางเศรษฐกิจ แม้ว่าโลกเทคโนโลยีสมัยใหม่ จะมี ความเปลี่ยนไปอย่างไรก็ตาม การดำเนินชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคและใช้สอยวัตถุ อยู่บนพื้นฐาน คุณธรรม ทำให้ชีวิตมีความสุข ไม่เป็นทุกข์ ๓๒๑ พัชรพร ลีพิพัฒน์ไพบูลย์และ ณัฐพล เลิศเมธาพัฒน์, ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN THAILAND:CASE STUDY IN FINANCIAL SERVICES, สิงหาคม 2562 ธนาคารแห่งประเทศไทย, หน้า ๑-๓๘.

๓๓๘ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย แนวคิดการใช้ชีวิตกับการบริโภคเชิงพุทธ แสดงให้เห็นว่า บริโภคนิยมตามแนวพุทธ มี ๒ ส่วน คือ ส่วนสนับสนุนและส่วนขัดแย้ง๓๒๒ ได้แก่ หลักพุทธธรรมที่ส่งเสริมการบริโภค คือ ๑) หลักโยนิโส มนสิการ ๒) หลักอินทรีย์สังวร ๓) หลักสติสัมปชัญญะ ๔) หลักโภชเน มัตตัญญุตา ๕) หลัก มัชฌิมาปฏิปทา ๖) หลักสันโดษ ๗) หลักคิหิสุข ๘) หลักวัฒนมุข ๙) หลักทิฎฐิธัมมิกถัตประโยชน์ และ ส่วนที่ขัดแย้ง/ตรงกันข้ามกับหลักการบริโภค คือ ๑) ตัณหา ๒) อกุศลมูล และ ๓) อบายมุข การบริโภคใช้สอยตามแนวพุทธ ด้านการบริโภคใช้สอยวัตถุในชีวิตประจำวัน (ตามหลักอปัณณกปฏิปทา ๓๓๒๓ ทางที่ไม่ ผิดพลาด ไม่สร้างทุกข์) มี ๓ ส่วนคือ การควบคุมอารมณ์หรือการยับยั่งในตนเองก่อน ซึ่งตามปกติการ ใช้สื่อ เช่น สื่อโซเชียลมีเดีย สัมพันธ์กับการการใช้ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ โดยระวังไม่เกิดอกุศล ความ พอดีหรือรู้ประมาณในการใช้กินและการใช้วัตถุ ต้องพิจารณาคุณค่าและความสำคัญก่อน บางครั้ง ขึ้นอยู่กับมุมมองของคนอาจมองต่าง ๆ กัน เหมือนของแพง ต้องดีและมีคุณค่ามากกว่าของถูกจริง หรือไม่ หรืออาหารที่หรูหรา อาจกลับมามองใหม่ว่า คุณค่าอาหารอยู่ที่การพอดีในการกิน พอให้ชีวิต อยู่ได้ กินไม่ให้เกิดโรค เกิดทุกข์ตามแนวคิดเชิงพุทธเห็นว่า อาหารควรเคี้ยวให้ละเอียด จะส่งเสริม สุขภาพ/ทำให้อายุยืน (ปริณตโภชี (บริโภคสิ่งที่ย่อยง่าย)๓๒๔ ตามหลักพระพุทธศาสนา การเร่งเร้าขยันหมั่นเพียร (ปลุกความมุ่งมั่นในตัว) ช่วยให้รู้สึก ตื่นตัวอยู่ตลอดเวลา รู้เท่าทันทุนนิยม เนื่องจากโลกมีความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทางเทคโนโลยี การใช้ชีวิตอยู่ ต้องมีกำลังใจ สร้างความหวังในตนเองด้วยการพัฒนาตนเองและสร้างคุณค่าต่อผู้อื่น (คาดหวังจากคนอื่น อาจทำให้ท้อแท้ เช่น โทษการเมือง โทษเศรษฐกิจไม่ดี เป็นต้น) ไม่อยู่แบบท้อแท้ กับสิ่งที่ตนเองได้หรือมีไม่เหมือนคนอื่น (จิตมีกิเลสนิวรณ์) ควรทำจิตให้เกิดกุศล สร้างคุณค่าให้เกิดขึ้น ในตนเองเพื่อเป็นประโยชน์ต่อสังคม สำหรับการใช้ชีวิตที่อยู่เหนือทุนนิยม ตามแนวคิดเชิงพุทธให้ความสำคัญกับการอยู่ร่วมกัน (สารณียธรรม ๖ คือธรรมที่ทำให้เกิดความสามัคคีหลักการอยู่ร่วมกัน๓๒๕) จำเป็นต้องช่วยเหลือกันทุก ด้าน ด้วยคำแนะนำ ตักเตือนและมองด้วยความหวังดี เพื่อส่งเสริมให้เกิดคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ด้วยการ ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ และแบ่งบันประโยชน์สู่สาธารณชน (สาธารณโภคิตา ได้ของสิ่งใดมาก็แบ่งปัน กัน คือ เมื่อได้สิ่งใดมาโดยชอบธรรม) ๓๒๒นคร จันทราช, พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี และคณะ, การศึกษาเชิงประยุกต์หลักพุทธธรรมกับการ แก้ปัญหาบริโภคนิยมของวัยรุ่น จังหวัดอุบลราชธานี วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร ปีที่ ๕ ฉบับพิเศษ ๓๒๓ พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, ข้อ ๑๒๘ หน้า ๑๐๘-๑๐๙. ๓๒๔ พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, ข้อ ๒๕๐ หน้า ๑๘๓. ๓๒๕ พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, ข้อ ๒๗๓ หน้า ๒๐๐-๒๐๑.

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๓๙ Fundamentals of Social Development ส่วนการใช้ชีวิตแบบที่ไม่พึงพิงวัตถุนิยมมากนักและไม่อาศัยกลุ่มทุนนิยม โดยมองหาคุณค่า ของมนุษย์คือความสุขอยู่กับความพอเพียง การใช้ทุนทางธรรมชาติในการเลี้ยงชีวิต และมีความรู้ใน การบริหารชีวิต ประกอบกับการสร้างเครื่องมือที่เอื้อประโยชน์กับชีวิต เช่น ระบบน้ำแบบธรรมชาติ ระบบกำจัดขยะ เป็นต้น ตัวอย่างคนในปัจจุบัน เช่น คุณโจน จันได ซึ่งพูดในเวที Ted Talk โดยชวน เราให้หันกลับไปสู่รากเหง้าของความเป็นมนุษย์ ไม่ปล่อยชีวิตไปตามกระแสบริโภคนิยม๓๒๖ ๘.๕ บทสรุปสังคมสมัยใหม่แบบทุนนิยมและบริโภคนิยม ในระบบทุนนิยมจำต้องเกี่ยวข้องกับการเงิน การธนาคาร การตลาดหรือการซื้อขายในระบบ เศรษฐกิจ ทุกคนที่มีความสามารถและกำลังในการผลิตสินค้าและบริการ ต้องอาศัยต้นทุน คือ ความรู้ ทรัพย์สิน และสิ่งมีค่าต่าง ๆ เพื่อแลกเปลี่ยนและซื้อขาย แต่ในปัจจุบันโลกเปลี่ยนแปลงไป ทำให้ทุน อาจไม่ใช่ทรัพย์หรือวัตถุ แต่เป็นข้อมูลหรือองค์ความรู้ที่ผสานกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ ที่มีความชาญ ฉลาดในการคำนวณ เช่น AI เป็นต้น ข้อมูลจึงนำกลับมาเป็นมูลค่าที่มหาศาล เหมือนกูเกิลมีข้อมูล ประชากรทั่วโลก ทำให้ทราบพฤติกรรมลูกค้าและช่องทางในการขยายธุรกิจโฆษณามากขึ้น นอกเหนือจากการใช้ทุนเพื่อหามูลค่าธุรกิจ การใช้มูลค่าจากทุนที่คุณค่าของความเป็นมนุษย์ (มนุษย์เป็นสัตว์ประเสริฐที่ฝึกตนได้สูงสุด) ในเรื่องการใช้ทุนสร้างชีวิตหรือประกอบอาชีพให้ เจริญรุ่งเรือง จนถึงประสบผลสำเร็จเป็นเศรษฐี เช่น อนาถปิณฑิกะ มุ่งเน้นการประกอบอาชีพสุจริต มี ศีลและมีปัญญา รวมทั้งบำเพ็ญประโยชน์ทางสังคม ตามหลักการว่า คนมีปัญญาทรามจะมีแต่ความ เสื่อม ไม่มีความเจริญ เนื่องจากความเสื่อม ได้แก่ ขาดศรัทธา ขาดความละอาย ขาดความเกรงกลัว ต่อบาป ขาดการใฝ่ศึกษา มีความเบื่อหน่ายเกียจคร้าน ประมาทหรือขาดสติ ด้านการบริโภค เช่น การใช้อินเทอเน็ตผ่านเทคโนโลยีสมัยใหม่ ได้สร้างผลกระทบต่อการ ดำเนินชีวิตในหลายด้าน ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างเห็นได้ชัด อาทิ ค่านิยมการชอบซื้อของออนไลน์ ค่านิยมการใช้อุปกรณ์ไอทีที่มีคุณสมบัติที่สูงขึ้น ส่วนการใช้ชีวิตเชิงพุทธ มองการบริโภคนิยมด้วยการ ใช้สติปัญญาและหลักธรรม เช่น ๑) หลักโยนิโสมนสิการ ๒) หลักอินทรีย์สังวร ๓) หลักสติสัมปชัญญะ ๔) หลักโภชเน มัตตัญญุตา ๕) หลักมัชฌิมาปฏิปทา ๖) หลักสันโดษ ๗) หลักคิหิสุข ๘) หลักวัฒนมุข และ ๙) หลักทิฎฐิธัมมิกถัตประโยชน์ เป็นต้น ๓๒๖โจน จันใด. การใช้ทุนทางธรรมชาติในการเลี้ยงชีวิต http://m.youtube.com /watch?v=LovmKL QcQw4 (เข้าถึง ๑๗ พฤจิกายน ๒๕๖๓)

๓๔๐ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ทดสอบความรอบรู้ท้ายบท ๑. จงอภิปรายวิถีชีวิตของคนสมัยใหม่แบบทุนนิยม ๒. จงอภิปรายวิถีชีวิตของคนสมัยใหม่แบบบริโภคนิยม ๓. จงอภิปรายชีวิตของคนที่เปลี่ยนแปลงไปเพราะสังคมสมัยใหม่แบบทุนนิยมและบริโภค นิยม ๔. “รศ. ดร.วิวัฒน์ชัย อัตตถากร”คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหาร ศาสตร์ (นิด้า) เตือนรัฐบาลยึดทฤษฎี “เสรีนิยมใหม่” (Neoliberalization: marketization, privatization, deregulation, budget-cut/austerity and stabilization) ระวังพาชาติล่ม๓๒๗ ท่าน คิดว่าเป็นไปได้หรือไม่ เนื่องจาก กลุ่ม G-7 กลุ่ม G-20 และกลุ่ม G -10 ที่เกิดใหม่ทั่วโลกนำไปใช้ใน การพัฒนาการเงินการคลังเพื่อบริหารและพัฒนาประเทศของตนจนล้ำหน้าชาติอื่น ๆ และหลักธรรม ใดของพระพุทธศาสดาจะช่วยกอบกู้วิกฤตินี้ได้ (หากเกิดขึ้น / ทำไมคนก่อไม่แก้แต่ให้คนรับกรรมแก้) จงอธิบายพอสังเขป ๕. หากท่านเป็นทายาท แจค หม่า หรือ ทายาท มาร์ค ซัคเกอร์เบอร์ก หรือทายาทกระทิง แดงที่ต้องเผชิญการต่อต้านหรือขาดความไว้วางใจจากสังคม (ไทยและโลก) ท่านจะรักษาองค์กรไว้ อย่างไรพร้อมกับพัฒนาองค์กรให้ก้าวหน้าอย่างมั่นคงแบบพุทธทายาท โดยที่ท่านมีทุนมหาศาล หรือ ไม่มีทุนแม้แต่เบี้ยเดียว จงอธิบายพอสังเขป ๓๒๗ ผู้จัดการออนไลน์. “เสรีนิยมใหม่” (Neoliberalization: marketization, privatization, deregulation, budget-cut/austerity and stabilization) ระวังพาชาติล่ม. https://mgronline.com/ onlinesection/detail/ 9620000111204 (๒๐ พ.ย. ๒๕๖๒)

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๔๑ Fundamentals of Social Development เอกสารอ้างอิงประจำบท ๑. ภาษาไทย ก. ข้อมูลปฐมภูมิ พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, ข้อ ๑๒๘ หน้า ๑๐๘-๑๐๙. พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, ข้อ ๒๕๐ หน้า ๑๘๓. พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, ข้อ ๒๗๓ หน้า ๒๐๐-๒๐๑. พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต), พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม, ข้อ ๒๗๓ หน้า ๒๐๐-๒๐๑. ข. ข้อมูลทุติยภูมิ กองบรรณาธิการ. ‘แจ๊คหม่า’. กรุงเทพธุรกิจออนไลน์. (๖ กันยายน ๒๕๕๙). กองบรรณาธิการ. บทวิเคราะห์ภาพรวมของสมาร์ทโฟนในปีพ.ศ. ๒๕๕๘ ใครเข้าเส้นชัยหรือจอด นิ่ง. สยามโฟน[ออนไลน์], แหล่งที่มา. https://news.siamphone.com/news25051.html. [๒ มกราคม ๒๕๕๙]. กานต์ เชาวน์นิรัติศัย, การประชุมวิชาการปัญญาภิวัฒน์ครั้งที่ ๔, สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์: ๑.๗๒.๙ พฤษภาคม ๒๕๕๗). กูเกิล เสิร์ช – วิกิพีเดีย https://g.co/kgs/WR3DtF ชอฟแวร์ คือ กูเกิลโครม ใช้สืบค้นและเปิด หน้าต่างดูข้อมูลต่างๆ ข่าวโพสต์ทูเดย์ออนไลน, 9 สิ่งห้ามโพสต์ลงโซเชียล รู้ไว้ไม่ตกเป็นเหยื่อ <http://www. thaihealth.or.th/content/>, ๒๕ ตุลาคม ๒๕๕๘. คู่มือของคุณสำหรับตัวจัดการธุรกิจบน เข้าถึง Facebook https://www.facebook.com/ business/learn/ how-business-manager-works/guide (เมื่อ ๑๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๓). เจ็ดวิธีทำธุรกิจบน Facebook อย่างถูกต้อง. https://taladpanya.com/ทำธุรกิจบน-facebook/. (เข้าถึงเมื่อ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๓). โจน จันใด. การใช้ทุนทางธรรมชาติในการเลี้ยงชีวิต http://m.youtube.com /watch?v=Lovm KLQcQw4. (เข้าถึง ๑๗ พฤจิกายน ๒๕๖๓). ไทยพีบีเอส/ThaiPBS. ที่นี่ Thai PBS: แจ๊ค หม่า ยืนยันไทยมาถูกทาง Thailand 4.0. https:// www.Youtube.com/watch?v=aNy0KkA7oWY. (เผยแพร่เมื่อ ๑๙ เมษายน ๒๕๖๑). ไทยรัฐออนไลน์. บริบัทที่ประกอบธุรกิจประเภทเหล้า เบียร์ อาหารกำไรถ้วนหน้า. https:// www.thairath.co.th/news/ business/market-business/1284022. (๑๗ พฤษภาคม ๒๕๖๑).

๓๔๒ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ไทยรัฐออนไลน์“ช่อง ๓ ฝ่าวิกฤติ ปลดพนักงานหลังขาดทุน หุ้นร่วง พี่น้องแยกวง”, แหล่งข้อมูล ออนไลน์ https://www.thairath.co.th/content/1436093. (๓ ธันวาคม ๒๕๖๑). นคร จันทราช, พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี และคณะ, การศึกษาเชิงประยุกต์หลักพุทธธรรมกับการ แก้ปัญหาบริโภคนิยมของวัยรุ่น จังหวัดอุบลราชธานี วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร ปีที่ ๕ ฉบับพิเศษ (๒๕๖๑), น. ๔๕๗-๔๖๘. เปรมภัสส์ ตระกูลโชคเสถียร, ๖ วิธีดูแลลูกๆ ให้ใช้โซเชียลมีเดียอย่างปลอดภัย, http:// thumbsup.in.th/2014/09/6-tips-for-keeping-your’s-kids-safe-on-social-media/. (๓๑ สิงหาคม ๒๕๕๘.). ผู้จัดการออนไลน์. “เสรีนิยมใหม่” (Neoliberalization: marketization, privatization, dere gulation, budget-cut/austerity and stabilization) ระวังพาชาติล่ม. https://mgr online.com/onlinesection /detail/ 9620000111204. (๒๐ พ.ย. ๒๕๖๒). พัชรพร ลีพิพัฒน์ไพบูลย์และ ณัฐพล เลิศเมธาพัฒน์, ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN THAILAND: CASE STUDY IN FINANCIAL SERVICES, (ธนาคารแห่งประเทศไทย, สิงหาคม ๒๕๖๒) หน้า ๑-๓๘. พัชรสุทธิ์ สุจริตตานนท์ และ ฉัตร คำแสง.นวัตกรรมไทย หายไปไหน?.การสัมมนาทางวิชาการ ประจำปี ๒๕๖๐ ของธนาคารแห่งประเทศไทยในหัวข้อ “เศรษฐกิจ คิดใหม่” (ออนไลน์) แหล่งที่มา. https://www.bot.or.th/BOTSymposium2017. (ในวันที่ ๑๘-๑๙ กันยายน ๒๕๖๐). ภัทริกา วงศ์อนันต์นนท์, “พฤติกรรมการใช้อินเทอร์เน็ตของเด็กและเยาวชน”, วารสารพยาบาล ทหารบก Journal of The Royal Thai Army Nurses ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๒ (พ.ค. - ส.ค.) ๒๕๕๗: ๑๗๓-๑๗๘. ภูเบศร์ สมุทรจักร, กุลทิพย์ ศาสตระรุจิ, “เหวี่ยง” และ “วีน” ออนไลน์...ความขัดแย้งและการ วิวาทในสื่อสังคมของวัยรุ่น”, ความหลากหลายทางประชากรและสังคมในประเทศไทย ณ ปี ๒๕๕๘, (สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล, ๒๕๕๘.) หน้า ๙-๑๒. กองบรรณาธิการ. ร้อยอันดับบริษัทในประเทศไทยที่มีรายได้สูงสุด ประจำปีงบการเงิน ๒๕๕๙ https://www.ba-na-na.net/100-อันดับบริษัทในประเทศไทย. (๒๕๕๙). ส่วนงานดัชนีและสำรวจ. รายงานผลการสำรวจมูลค่าพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ในประเทศไทย ปี ๒๕๕๙ Value of E-Commerce Survey in Thailand ๒๕๕๙, (สำนักยุทธศาสตร์ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจ และสังคม, ๒๕๕๙), หน้า ๑-๑๐.

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๔๓ Fundamentals of Social Development สำนักงานปลัดกระทรวง. รายงานผลการสำรวจมูลค่าพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ในประเทศไทย ปี ๒๕๕๙ (กระทรวงพานิชย์, ๒๕๕๙), หน้า ๒๘, ๓๐, ๓๒, ๔๗ และ ๖๐. วรศักดิ์ มหัทธโนบล, พุทธโคดม: บทวิเคราะห์ทางการเมือง สังคม และเศรษฐกิจ, เอกสารวิชาการ ฉบับย่อ ฉบับที่ ๒ /๒๕๕๗ คลังปัญญา วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต https://www.slide share.net/Klangpanya/2-47811895 (๒๕๕๗). วีระยุทธ กาญจน์ชูฉัตร ทุนนิยมไทยไปทางไหนดีhttps://www.the101.world/capitalism-way-to-go/ (เข้าถึงเมือ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๓). สำนักข่าวไทย TNAMCOT BIG STORY: “แจ็ค หม่า” พบนายกฯ หารือลงทุน การันตีไทยอนาคต สดใส https://www.youtube.com/watch?v=7bDb_wsPVfs (เผยแพร่เมื่อ ๑๙ เมษายน ๒๕๖๑). สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. ทุนนิยม เข้าถึง http://www.royin.go.th/?knowledgesทุนนิยมสังคมนิยม (เมื่อ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๓). สำนักงานสร้างเสริมกิจการเพื่อสังคมแห่งชาติ (สกส.) ความโปร่งใสของเพจ– TSEO https://www. Facebook.com /tseopress/videos/10150160553967787/? Type=2&theater. (เข้าถึงเมื่อ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๓). สุรางคณา วายุภาพ. รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยปี ๒๕๖๐, สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การรมหาชน) กันยายน ๒๕๖๐), หน้า ๔๓. สุรางคณา วายุภาพ, รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยปี ๒๕๖๐, (๒๕๖๐) หน้า ๕๕, ๖๐,๖๕-๗๔, ๘๗. หทัยกาญจน์ ตรีสุวรรณ (ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย), ๒,๒๑๕ กิโลเมตร แห่ง “ความเชื่อ” ของ ตูน บอดี้สแลม, แหล่งข้อมูลออนไลน์ https://www.bbc.com/thai/thailand-45351896. (เข้าถึงเมื่อ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๖๓). อมรทิพย์ อมราภิบาล, เหยื่อการรังแกผ่านโลกไซเบอร์ในกลุ่มเยาวชน: ปัจจัยเสี่ยงผลกระทบต่อ สุขภาพจิตและการปรึกษาบุคคลที่สาม, วิทยาการวิจัยและวิทยาการปัญญา, ปีที่ ๑๕ ฉบับ ที่ ๑ (มกราคม – มิถุนายน ๒๕๕๙): ๕๙-๗๓. ๒. ภาษาอังกฤษ a) Primary Sources b) Secondary Sources

๓๔๔ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ASTVผู้จัดการออนไลน์, สาวกไอทีห้ามพลาด ๑๐ เรื่องเทคโนโลยีที่ต้องจับตาในปี ๒๕๕๘, ผู้จัดการ ออนไลน์<http://www.manager.co.th/CelebOnline/ViewNews.aspx?NewsID=9580 000013376>, (๒๕๕๘). Children’s Media Use Study. How our children engage with media today, (2015), pp.19 -20. Facebook Business, accessed to https://th-th.facebook.com/business/goals/startonline-business on (19 November 2020). FINNOMENA, accessed to https://www.finnomena.com/investment-reader/alibaba /?ex_id=15 on (19 November 2020). Growing Up Digital: Media Research Symposium, American Academy of Pediatrics, Oct. 1, 2015: pp.1-7. SERIES LOVERS, accessed to http://www.allofimpulsion.com/media/netflix-คือ-สวรรค์ ของคนรักซีรีส์/ on (19 November 2020). IH DIGITAL, ๗ เทรนด์การตลาด สื่อออนไลน์ในปี ๒๕๖๐, <http://www. ihdigital.co.th/7-เท รนด์การตลาด-สื่อโฆษณ/>. (๒๕๖๐). MARK ZUCKERBERG, A privacy-focused vision for social networking, [online], Source. https://www.facebook.com/notes/mark-zuckerberg/a-privacy-focused-visionfor-social-networking/ 10156 700570096634/ (7 March 2019). Panita Pongpaibool. THE RISE OF IOT IN THAILAND Opportunities and Challenges NECTEC. (กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม) , Ministry of Science and Technology, Thailand. Search Engine Optimization, accessed to https://support.google.com/webmasters/ answer/ 7451184? hl=th on (19 November 2020). Social Enterprises in Thailand, accessed to https://www.sethailand.org/en/about-en/ on (19 November 2020).

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๔๕ Fundamentals of Social Development ประวัติผู้เขียน ดร. สายน้ำผึ้ง รัตนงาม (Dr. Sainumpung Rattanangam) ๑. ตำแหน่ง อาจารย์ อาจารย์ประจำหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดไร่ขิง พระอารามหลวง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ที่อยู่ปัจจุบัน: คอนโด เดอะไลน์ จตุจักร-หมอชิต เลขที่ ๙๘๘/๒๒ ชั้น ๘ ถนนพหลโยธิน แขวงจอมพล เขตจตุจักร กรุงเทพฯ ๑๐๙๐๐ มือถือ ๐๘๑ ๘๖๗ ๙๑๐๕ ๒. ประวัติการศึกษา ๒.๑ พธ.ด. (พระพุทธศาสนา) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๕๖ ๒.๒ พธ.ม. (พุทธศาสตร์และศิลปะแห่งชีวิต), มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ.๒๕๕๒ ๒.๓ ศศ.ม. (พัฒนาสังคม), สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) พ.ศ.๒๕๔๘ ๒.๔ ศศ.บ. (นิเทศศาสตร์), สถาบันราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยาพ.ศ.๒๕๓๔ ๓. ประสบการณ์ทำงาน ๒๕๓๐ – ต.ค. ๒๕๔๐ ผู้สื่อข่าว ๒๕๔๐ – ปัจจุบัน สายงานประชาสัมพันธ์และการสื่อสาร โดยมีตำแหน่งงานตามลำดับ ดังนี้ - นักประชาสัมพันธ์งานการสื่อสาร - นักวิเคราะห์ระบบงานสื่อสารในภาวะวิกฤต - ผู้จัดการทีมพัฒนางานประชาสัมพันธ์ . - นักจิตวิทยาและนักสังคมสงเคราะห์ กระทรวงยุติธรรม - คณะทำงานการประชาสัมพันธ์ งานวิทยานิพนธ์ดีเด่น มจร. ประจำปี ๒๕๕๔-๒๕๕๘ (จำนวนทั้งสิ้น ๕ ปี) - ที่ปรึกษาด้านการสื่อสาร สถานปฎิบัติธรรม เสถียรธรรมสถาน

๓๔๖ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ๔. ประสบการณ์ด้านการสอน ๔.๑ ระดับปริญญาตรีบรรยายวิชา พระไตรปิฎกวิเคราะห์ ๔.๒ ระดับปริญญาโท บรรยายวิชา ธรรมนิเทศ ศาสตร์สมัยใหม่ และจิตวิทยาเชิงพุทธ ๔.๓ ระดับปริญญาเอก บรรยายวิชา ศาสตร์สมัยใหม่ ๕. ภาระงานในความรับผิดชอบ ๕.๑ ประสบการณ์การบรรยายในระดับปริญญาเอก ภาคพิเศษมหาวิทยาลัยมหาจุฬาฯ เรื่อง “การรู้เท่าทันสื่อใน ศตวรรษ ที่ ๒๑” ในวันที่ ๑๐ กันยายน ๒๕๕๘ ณ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๒ ประสบการณ์การบรรยายในระดับปริญญาเอก ภาคพิเศษมหาวิทยาลัยมหาจุฬาฯ เรื่อง “พระพุทธศาสนากับอาชีพสื่อมวลชน” ในวันที่ ๑๖ กรกฎาคม ๒๕๕๘ ณ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๓ ประสบการณ์การบรรยาย ให้ บุคลากรทางการแพทย์ สถาบันประสาทวิทยา ในหัวข้อ เรื่อง “การวางจิตก่อนตาย” ในวันที่ ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๕๘ ณ สถาบันประสาทวิทยา ๕.๔ ประสบการณ์การบรรยาย ให้ หลักสูตรปริญญาเอกภาคพิเศษ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาฯ เรื่อง “การรู้เท่าทันสื่อในศตวรรษที่ ๒๑” ในวันที่ ๑๐ กันยายน ๒๕๕๘ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๕ ประสบการณ์การบรรยาย ให้ หลักสูตรปริญญาโทภาคพิเศษ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาฯ เรื่อง “การวางจิตก่อนตายในพระพุทธศาสนา” ในวันที่ ๑๓ กันยายน ๒๕๕๘ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๖ ประสบการณ์การบรรยาย ให้ โครการพัฒนาทักษะด้านการสื่อสารและการใช้สื่อเพื่อ สร้างคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนอาชีวะศึกษาให้กับผู้บริหารและครูผู้ปฎิบัติการในสถาบันอาชีวะ ศึกษา หัวข้อ “การรู้เท่าทันสื่อเพื่อจัดการศึกษา” ในวันที่ ๑๐ มีนาคม ๒๕๕๙ ณ ธรรมศาลา เสถียร ธรรมสถาน รามอินทรา ๕.๗ สอนวิชาธรรมนิเทศ (เจ้าของวิชา) ให้กับระดับปริญญาโท หลักสูตรพุทธศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสตร์และศิลปะแห่งชีวิต รุ่นที่ ๘ ในวันที่ ๒๐ สิงหาคม ถึง ๑๑ กันยายน ๒๕๕๙ ณ ห้องเรียน เสถียรธรรมสถาน รามอินทรา ๕.๘ ประสบการณ์การบรรยายในระดับปริญญาโท หลักสูตร พุทธศาสตร์มหาบัณฑิต ภาค พิเศษรุ่น ๒๙ ในรายวิชา พระไตรปิฎกวิเคราะห์ ในวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๕๙ ณ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส อ น พื้ น ฐ า น ส ำ ห รั บ ก า ร พั ฒ น า สั ง ค ม ๓๔๗ Fundamentals of Social Development ๕.๙ ประสบการณ์การบรรยายในระดับปริญญาโท หลักสูตร พุทธศาสตร์มหาบัณฑิต ภาค พิเศษ ในรายวิชาศาสตร์สมัยใหม่ ในวันที่ ๑๑ ธันวาคม และวันที่ ๑๘ ธันวาคม ๒๕๕๙ ณ บัณฑิต วิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๑๐ ประสบการณ์การบรรยายในระดับปริญญาโท หลักสูตร พุทธศาสตร์มหาบัณฑิต ภาค พิเศษ รุ่น ๒๙ ในหัวข้อ การเขียนเพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา ณ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหา จุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๑๑ ประสบการณ์การบรรยายในระดับปริญญาโท ปี ๒ หลักสูตร พุทธศาสตร์มหาบัณฑิต ภาคพิเศษ รุ่น ๒๙ ในรายวิชา จิตวิทยาเชิงพุทธ ในวันที่ ๑๙ สิงหาคม และวันที่ ๒๖ สิงหาคม ๒๕๖๐ ณ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่า พระจันทร์ ๕.๑๒ ประสบการณ์การบรรยาย ให้กับ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ กระทรวงวัฒนธรรม ในการอบรมเชิงปฏิบัติการการผลิตสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ในวันที่ ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ ณ โรงเรียน วัดธาตุทอง กรุงเทพ ๕.๑๓ ประสบการณ์การบรรยาย ให้กับ ระดับปริญญาโท ปี ๑ หลักสูตร พุทธศาสตร์ มหาบัณฑิต ภาคพิเศษ รุ่น ๓๐ ในรายวิชาศาสตร์สมัยใหม่ ในวันที่ ๑๐ ธันวาคม ๒๕๖๐ ณ บัณฑิต วิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๑๔ ประสบการณ์การบรรยาย ให้กับ ระดับปริญญาตรี คณะมนุษยศาสตร์ English Program ในรายวิชาการสื่อสาร ในหัวข้อ วิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ในวันที่ ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วังน้อย อยุธยา ๕.๑๕ ประสบการณ์การบรรยาย ให้กับ ระดับปริญญาโท ปี ๑ หลักสูตร พุทธศาสตร์ มหาบัณฑิต ภาคพิเศษ รุ่น ๓๐ ในรายวิชาศาสตร์สมัยใหม่ ในหัวข้อ พุทธวิธีการรู้เท่าทันสื่อ ในวันที่ ๑๗ ธันวาคม และ วันที่ ๒๔ ธันวาคม ๒๕๖๐ ณ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ท่าพระจันทร์ ๕.๑๖ ประสบการณ์การบรรยาย อบรมเชิงปฏิบัติการหลักสูตร “ครูหัวใจโพธิสัตว์...พุทธ วิธีการรู้เท่าทันสื่อใหม่” ให้กับสำนักคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) ในหัวข้อ พุทธวิธีการรู้เท่า ทันสื่อใหม่ ให้กับครูอาชีวะทั่วประเทศ ในวันที่ ๒๔ เมษายน ๒๕๖๑ ณ เสถียรธรรมสถาน รามอินทรา ๖. ประสบการณ์ทำงานด้านการวิจัย ๖.๑ ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสตร์และศิลปะแห่งชีวิต ๗. งานวิจัย

๓๔๘ ด ร . ส า ย น้ ำ ผึ้ ง รั ต น ง า ม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ๗.๑ งานวิจัยเรื่อง ผลของการเลี้ยงดูเด็กวิถีพุทธตามโครงการจิตประภัสสรตั้งแต่นอนอยู่ใน ครรภ์ของเสถียรธรรม ๒๕๕๘ (ทุนวิจัยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม) ๗.๒ งานวิจัยเรื่อง พุทธวิธีการรู้เท่าทันสื่อใหม่สำหรับเยาวชนเขตกรุงเทพมหานคร ๒๕๖๐ (ทุนวิจัยสถาบันวิจัยพุทธศาสตร์) ๘. เขียนบทความทางพระพุทธศาสนา ๘.๑ “ผลของการเลี้ยงดูเด็กวิถีพุทธตามโครงการจิตประภัสสรตั้งแต่นอนอยู่ในครรภ์ของ เสถียรธรรม” พิมพ์ในวารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย “Buddhism in The Digital Era” ๑๕ กันยายน ๒๕๖๐. ๘.๒ “พุทธวิธีการรู้เท่าทันสื่อใหม่สำหรับเยาวชนเขตกรุงเทพมหานคร” พิมพ์ใน วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยปีที่ ๖ ฉบับที่ ๓ กรกฎาคม-กันยายน ๒๕๖๑. ๘.๓ “ความเข้าใจ......สื่อดิจิทัลเชิงพุทธ”. บทความทางวิชาการ ในการประชุมวิชาการระดับ นานาชาติ ครั้งที่ ๔ ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, (๑๗ พฤษภาคม ๒๕๖๓) : B.E.2562