มหาจักรีวงศ์ บรมราชาภิเษก

มหาจกั รีวงศบ์ รมราชาภิเษก 199
พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร ทรงเครื่องบรมขตั ตยิ ราชภูษติ าภรณ์ ทรงพระมาลาเสา้ สงู
เสดจ็ ออกเกยหนา้ พระทวารเทเวศรรกั ษา ประทบั พระท่ีนั่งราชยานพดุ ตานทองเสด็จพระราชดำ� เนนิ โดยขบวนราบใหญไ่ ปยังวัดพระศรีรัตนศาสดาราม

เพ่อื ทรงประกาศพระองคเ์ ป็นพทุ ธศาสนปู ถมั ภก

200 มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภิเษก
พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมพิ ลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร ขณะประทับพระราชยานพดุ ตานทอง
ยาตราขบวนผา่ นตกึ ส�ำนกั พระราชวังกอ่ นเลี้ยวออกประตพู ิมานไชยศรี

มหาจกั รวี งศ์บรมราชาภเิ ษก 201
สมเดจ็ พระนางเจ้าสริ ิกิต์ิ พระบรมราชนิ ีนาถ พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง ประทับเฝ้าทูลละอองธลุ พี ระบาท
พรอ้ มดว้ ยสมเด็จพระนางเจ้าร�ำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลท่ี ๗ และพระบรมวงศานวุ งศ์ฝ่ายใน ณ ตึกสำ� นักพระราชวงั

202 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร
ประทบั พระท่ีน่ังราชยานพดุ ตานทองเทียบเกยหลงั วัดพระศรีรตั นศาสดาราม

มหาจกั รีวงศ์บรมราชาภิเษก 203
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู ิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงจดุ ธปู เทยี นถวายราชสกั การะและถวายตน้ ไม้ทองเงิน

บูชาพระพทุ ธมหามณรี ตั นปฏมิ ากร พระพทุ ธยอดฟา้ จฬุ าโลกย์ และพระพุทธเลศิ หล้านภาไลย แล้วทรงสมาทานศีล
จากน้ัน มพี ระราชดำ� รสั ประกาศพระองค์เป็นพุทธศาสนปู ถัมภกต่อท่ชี ุมนุมสงฆ์ ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรตั นศาสดาราม

204 มหาจกั รีวงศ์บรมราชาภเิ ษก
พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร เสด็จพระราชดำ� เนนิ โดยขบวนราบใหญ่
จากเกยหลงั วดั พระศรีรัตนศาสดารามไปยังเกยพระท่นี ั่งอาภรณพ์ ิโมกขป์ ราสาท เสดจ็ ข้นึ สูพ่ ระท่นี ง่ั ดุสติ มหาปราสาท
ทรงจดุ ธปู เทียนเครอ่ื งราชสกั การะถวายบังคมพระบรมอฐั แิ ละพระอัฐิสมเด็จพระบรมราชบพุ การี

มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภิเษก 205

วันเสาร์ ที่ ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ เป็นวันเฉลิมพระราชมณเฑียร เวลาค่�ำ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
และสมเดจ็ พระนางเจา้ ฯพระบรมราชนิ ีเสดจ็ พระราชดำ� เนนิ จากพระทน่ี ง่ั ไพศาลทกั ษณิ ไปยงั พระทน่ี งั่ จกั รพรรดพิ มิ านโดยประทกั ษณิ
รอบพระมหามณเฑียร ประกอบริ้วขบวนพระอนุวงศ์และผู้เน่ืองในราชสกุลที่เป็นสตรีเชิญเครื่องราชูปโภคและเคร่ืองเฉลิม
พระราชมณเฑยี ร พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหลวงทิพยรตั นกริ ิฏกลุ ินี ทูลเกล้าฯ ถวายพระแส้หางชา้ งเผือก พระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ
พระองค์เจ้าประดิษฐาสารี ทูลเกล้าฯ ถวายจ่ันหมาก และท้าววรคณานันท์ (ม.ร.ว.แป้ม มาลากุล) ทูลเกล้าฯ ถวายกุญแจ
พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ทรงเอนพระองคบ์ รรทมบนพระแทน่ เปน็ พระฤกษ์ จากนนั้ ทรงรบั พระพรจากพระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ
กรมหลวงทิพยรตั นกริ ฏิ กลุ ินี

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเดจ็ พระนางเจา้ สริ ิกติ ์ิ พระบรมราชินนี าถ
พระบรมราชชนนพี ันปหี ลวง เสดจ็ พระราชดำ� เนินประทกั ษณิ รอบพระราชมณเฑียร

ร้ิวขบวนเชิญเครื่องเฉลิมพระราชมณเฑียรและเครือ่ งราชปู โภค

206 มหาจกั รีวงศบ์ รมราชาภเิ ษก
พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู ิพลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร ทรงฉลองพระองคส์ ีมงคลประจำ� วันตามโบราณราชประเพณี

ซ่งึ ตรงกบั วนั เสาร์ คือฉลองพระองคไ์ หมดนิ้ ทองสีน�้ำเงินเขม้ พระภูษาไหมด้นิ ทองสกี รมทา่ ถุงพระบาทแพรสนี ำ้� เงนิ แก่ และฉลองพระบาทไหมทองสนี ้ำ� เงินแก่
ในโอกาสน้ี เจา้ พนกั งานทลู เกลา้ ฯ ถวายขนั ดอกพกิ ลุ เงนิ พกิ ลุ ทอง และเหรยี ญสลงึ แดส่ มเดจ็ พระนางเจา้ สริ กิ ติ ์ิ พระบรมราชนิ นี าถ พระบรมราชชนนพี นั ปหี ลวง

ส�ำหรับถวายพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร ทรงโปรย

มหาจกั รีวงศ์บรมราชาภิเษก 207

วันอาทติ ย์ ท่ี ๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั และสมเดจ็ พระนางเจา้ ฯ พระบรมราชนิ ี
เสด็จออกท้องพระโรงกลางพระท่ีน่ังจักรีมหาปราสาท ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เอกอัครราชทูตอังกฤษในฐานะผู้แทน
คณะทตู ถวายพระพรชยั มงคล ครนั้ ถงึ เวลาเยน็ เสดจ็ พระราชดำ� เนนิ ยงั พระทน่ี ง่ั สทุ ไธสวรรยป์ ราสาท ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ
ให้คณะบุคคลต่างๆ ถวายพระพรชัยมงคล แล้วเสด็จออกสีหบัญชรทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทย
ถวายพระพรชยั มงคลในนามแห่งอาณาประชาราษฎรชาวไทยทง้ั ปวง จากนัน้ เสด็จพระราชดำ� เนินไปยงั พระทน่ี ั่งไพศาลทักษณิ
ทรงรับดอกไม้ธูปเทียนจากท้าววรคณานันท์ในนามข้าราชการหญิงในราชส�ำนัก แล้วเสด็จออกพระท่ีนั่งอมรินทรวินิจฉัย
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเฉลิมพระนามสมเด็จพระสังฆราช ตั้งสมณศักดิ์พระราชาคณะเพ่ือพระราชสิริสวัสด์ิและ
ราชธรรมานสุ รณ์ ทรงรบั ดอกไมธ้ ปู เทยี นในการพระราชพธิ บี รมราชาภเิ ษกจากพระบรมวงศานวุ งศแ์ ละขา้ ราชการ แลว้ ทรงสดบั
พระธรรมเทศนามงคลสตู ร รตั นสตู ร และเมตตสูตร

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร และสมเดจ็ พระนางเจ้าสิรกิ ติ ิ์ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนพี ันปหี ลวง เสด็จออกทอ้ งพระโรงกลางพระทีน่ ั่งจักรมี หาปราสาท ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ
ให้เอกอัครราชทตู อังกฤษในฐานะผ้แู ทนคณะทูตกราบบังคมทลู พระกรุณาถวายพระพรชยั มงคล

208 มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภิเษก
คณะบคุ คลต่าง ๆ เข้าเฝา้ ทูลละอองธุลีพระบาท ถวายพระพรชยั มงคล ณ ท้องพระโรงพระที่นงั่ สทุ ไธสวรรยป์ ราสาท

มหาจักรีวงศบ์ รมราชาภิเษก 209
พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเดจ็ พระนางเจา้ สิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง เสด็จออก ณ สีหบญั ชรพระที่นงั่ สุทไธสวรรยป์ ราสาท ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ
ใหอ้ าณาประชาราษฎร์เข้าเฝา้ ทูลละอองธลุ พี ระบาทถวายพระพรชัยมงคล

210 มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจรญิ าณวโร)

ถวายพระธรรมเทศนามงคลสตู ร รัตนสตู ร และเมตตสตู ร

มหาจกั รีวงศ์บรมราชาภิเษก 211

วนั จนั ทร์ ท่ี ๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หวั และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี
ทรงรบั ดอกไม้ธูปเทยี นของสตรีบรรดาศกั ด์ทิ ีท่ ูลเกลา้ ฯ ถวายเนอ่ื งในงานพระราชพธิ เี ฉลิมพระราชมณเฑยี ร ณ พระทนี่ ่ังไพศาล
ทักษิณ จากนั้นเสด็จออก ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยในการสถาปนาพระฐานันดรศักด์ิพระบรมราชวงศ์ตามราชประเพณี
ทีส่ มเดจ็ พระมหากษตั ริยาธริ าชทรงปฏิบตั เิ น่ืองในการพระราชพิธบี รมราชาภิเษก ได้แก่ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระชยั นาท
นเรนทร พระวรวงศเ์ ธอ กรมหมนื่ พิทยลาภพฤฒิยากร พระวรวงศ์เธอ พระองคเ์ จา้ วิวัฒนไชย และพระวรวงศ์เธอ พระองคเ์ จ้า
นักขตั รมงคล แลว้ ทรงสดับพระธรรมเทศนาเทวตาทสิ นกถา ทศพธิ ราชธรรม และจกั รวรรดวิ ัตร

พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ
สถาปนาพระวรวงศเ์ ธอ พระองค์เจ้าธานนี วิ ัต เปน็ พระวรวงศเ์ ธอ กรมหม่ืนพทิ ยลาภพฤฒยิ ากร

212 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภมู พิ ลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจา้ สิริกิติ์ พระบรมราชนิ นี าถ
พระบรมราชชนนีพนั ปหี ลวง ทรงจุดธูปเทยี นเคร่อื งทรงธรรมสดบั พระธรรมเทศนา

มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภิเษก 213
สมเดจ็ พระสงั ฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ครั้งทรงสมณศักดทิ์ ส่ี มเดจ็ พระวชริ ญาณวงศ์ สมเดจ็ พระสงั ฆราช

ถวายพระธรรมเทศนาเทวตาทิสนกถา ทศพธิ ราชธรรม และจกั รวรรดวิ ตั ร



มหาจักรีวงศบ์ รมราชาภิเษก 215

พระบาทสมเดจ็ พระปรเมนทรรามาธบิ ดศี รสี ินทรมหาวชริ าลงกรณ
มหศิ รภูมพิ ลราชวรางกรู กิตสิ ิรสิ มบรู ณอดุลยเดช สยามนิ ทราธเิ บศรราชวโรดม บรมนาถบพติ ร

พระวชิรเกล้าเจา้ อยูห่ ัว

216 มหาจกั รวี งศ์บรมราชาภเิ ษก

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธบิ ดีศรสี ินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกลา้ เจ้าอยหู่ ัว

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระราชโอรสใน
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรม
ราชินีนาถ พระบรมราชชนนพี นั ปหี ลวง เสด็จพระราชสมภพเมือ่ วนั จันทร์ ที่ ๒๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๕ ทรงพระนามเดมิ วา่
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ บรมจักรยาดิศรสันตติวงศ เทเวศรธ�ำรงสุบริบาล อภิคุณูปการมหิตลาดุลเดช
ภมู พิ ลนเรศวรางกรู กติ ตสิ ริ สิ มบรู ณสวางควฒั น์ บรมขตั ตยิ ราชกมุ าร ตอ่ มา ทรงไดร้ บั การสถาปนาเปน็ สมเดจ็ พระบรมโอรสาธริ าช
เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร สิริกิติยสมบูรณสวางควัฒน์ วรขัตติยราชสันตติวงศ์ มหิตลพงศอดุลยเดช
จกั รนี เรศยพุ ราชวสิ ทุ ธ สยามมกฎุ ราชกมุ าร เมอ่ื พ.ศ. ๒๕๑๕ เมอื่ สมเดจ็ พระบรมชนกนาถเสดจ็ สวรรคตจงึ ไดเ้ สดจ็ เถลงิ ถวลั ยราช
สมบตั เิ ปน็ พระมหากษตั รยิ ร์ ชั กาลท่ี ๑๐ แหง่ พระบรมราชจกั รวี งศ์ ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ใหป้ ระกอบพระราชพธิ บี รมราชาภเิ ษก
เมื่อวันเสาร์ ท่ี ๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ ๙
ในเบือ้ งแรกไดม้ กี ารพลกี รรมตักน้�ำจากสถานทศี่ ักดสิ์ ิทธ์ิทวั่ ราชอาณาจักรไทย จำ� นวน ๑๐๘ แห่ง เมอ่ื วันเสาร์ ท่ี ๖
เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๒ เพ่อื นำ� มาเขา้ พธิ ีทำ� นำ้� อภิเษก ณ พระอารามส�ำคัญตามภูมภิ าค ในวันจันทร์ ที่ ๘ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๒
จากนัน้ จึงเชญิ น้ำ� อภิเษกดังกลา่ วมาประกอบพธิ เี สกนำ้� อภเิ ษกรวม ณ วดั สุทัศนเทพวราราม ในวนั พฤหัสบดี ที่ ๑๘ เมษายน
พ.ศ. ๒๕๖๒ กอ่ นแหเ่ ชิญไปเก็บรักษาไว้ ณ พระอโุ บสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในวนั ศุกร์ ท่ี ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๒
ครนั้ ถงึ กำ� หนดตงั้ การพธิ จี ารกึ พระสพุ รรณบฏั พระปรมาภไิ ธย ดวงพระบรมราชสมภพ และแกะพระราชลญั จกรประจำ�
รชั กาล เจา้ พนกั งานไดต้ งั้ แตง่ มณฑลพระราชพธิ ี ณ พระอโุ บสถวดั พระศรรี ตั นศาสดาราม โดยวนั จนั ทร์ ที่ ๒๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๒
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พลเรือเอก หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์ ทรงเป็นประธานในพิธีเจริญพระพุทธมนต์เย็น รุ่งข้ึน
วันอังคาร ที่ ๒๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๒ เป็นวันจารึกพระสุพรรณบัฏและแกะพระราชลัญจกรประจ�ำรัชกาล ตลอดจน
พระสพุ รรณบฏั พระนามาภไิ ธยและพระนามพระบรมวงศท์ จี่ ะทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ สถาปนาในพระราชพธิ บี รมราชาภเิ ษก
อนึง่ ในวันพธุ ที่ ๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพระราชพธิ ีราชาภเิ ษกสมรส
กับพลเอกหญงิ สทุ ิดา วชิราลงกรณ์ ณ อยุธยา ณ ห้อง ว.ป.ร. พระท่นี ่ังอมั พรสถาน พระราชวงั ดุสิต พรอ้ มกันนีไ้ ดส้ ถาปนา
พลเอกหญิง สทุ ดิ า วชริ าลงกรณ์ ณ อยุธยา พระอัครมเหสเี ป็นสมเดจ็ พระราชินีสทุ ิดา

๙ ดูรายละเอียดการพระราชพิธบี รมราชาภิเษกพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธบิ ดศี รสี นิ ทรมหาวชริ าลงกรณ พระวชริ เกลา้ เจ้าอยูห่ วั ใน “ที่ ๘/๒๕๖๒
หมายกำ� หนดการพระราชพธิ จี ารกึ พระสพุ รรณบฏั ดวงพระบรมราชสมภพ และแกะพระราชลญั จกรประจำ� รชั กาลในพระราชพธิ บี รมราชาภเิ ษก พทุ ธศกั ราช ๒๕๖๒,”
ราชกจิ จานเุ บกษา เล่ม ๑๓๖ ตอนที่ ๑๒ ข (๓ พฤษภาคม ๒๕๖๒): ๑๗ - ๑๘.; “ท่ี ๑๐/๒๕๖๒ หมายก�ำหนดการพระราชพิธบี รมราชาภเิ ษก พุทธศักราช ๒๕๖๒,”
ราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ๑๓๖ ตอนท่ี ๑๓ ข (๔ พฤษภาคม ๒๕๖๒): ๑ - ๖๙.; “ที่ ๓๓/๒๕๖๒ หมายก�ำหนดการเสดจ็ พระราชดำ� เนนิ เลยี บพระนครโดยขบวนพยหุ ยาตรา
ทางชลมารคเนื่องในพระราชพธิ บี รมราชาภเิ ษก พุทธศกั ราช ๒๕๖๒,” ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๗ ตอนท่ี ๓ ข (๑๖ มกราคม ๒๕๖๓): ๗ - ๓๓.

มหาจกั รีวงศบ์ รมราชาภเิ ษก 217

วนั พฤหสั บดี ที่ ๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ อนั เปน็ วนั กอ่ นเรม่ิ พระราชพธิ ี
บรมราชาภิเษก สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระราชินี เสด็จพระราชด�ำเนิน
ไปถวายราชสกั การะพระบรมราชานสุ รณ์ พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั
ณ พระลานพระราชวังดุสิต และปฐมบรมราชานุสรณ์ สะพานพระพุทธยอดฟ้า
กบั ทรงสกั การะศาลหลกั เมอื งตลอดจนศาลเทพารกั ษ์ จากนน้ั เสดจ็ พระราชดำ� เนนิ
ไปทรงบวงสรวงสิ่งศักด์ิสิทธิ์ ณ พระท่ีนั่งไพศาลทักษิณและพระท่ีน่ังจักรพรรดิ
พมิ าน ภายในพระบรมมหาราชวัง

เสดจ็ พระราชดำ� เนนิ ไปถวายบงั คมพระบรมราชานสุ รณ์
ณ พระลานพระราชวังดสุ ิต

ทรงวางพ่มุ ดอกไม้ ทรงจดุ ธปู เทยี นถวายราชสกั การะพระบรมรปู พระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกล้าเจา้ อย่หู ัว

218 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
เสดจ็ พระราชด�ำเนินไปถวายบงั คมปฐมบรมราชานสุ รณ์ สะพานพระพทุ ธยอดฟา้

มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก 219
เสดจ็ พระราชด�ำเนนิ ไปยงั ศาลหลกั เมอื ง ทรงสกั การะพระหลกั เมืองและเทพารกั ษ์

220 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
ทรงสกั การะเทวดารกั ษาพระบวรเศวตฉัตร ณ พระท่นี ั่งอัฐทิศอทุ มุ พรราชอาสน์

มหาจักรวี งศ์บรมราชาภเิ ษก 221
ทรงสักการะพระสยามเทวาธิราช ณ พระท่นี ่งั ไพศาลทกั ษิณ

222 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
ทรงจุดธูปเทียนสกั การะเทวดารักษาพระมหาเศวตฉตั ร ณ พระที่น่งั ภทั รบฐิ

มหาจกั รีวงศบ์ รมราชาภเิ ษก 223
ทรงจดุ ธปู เทยี นถวายราชสกั การะพระบรมอฐั ิ พระอฐั ิ สมเดจ็ พระบรมราชบพุ การี ณ หอพระธาตมุ ณเฑยี ร

224 มหาจักรีวงศ์บรมราชาภเิ ษก

ทรงจดุ ธปู หางทีเ่ คร่ืองบวงสรวงสังเวย ณ ทอ้ งพระโรงหน้า พระท่นี ง่ั จกั รพรรดพิ มิ าน

วนั ศุกร์ ท่ี ๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ เม่อื เจา้ พนักงานเตรียมการตง้ั แต่งทหี่ มูพ่ ระมหามณเฑยี ร กับทั้งทีพ่ ระอโุ บสถ
วดั พระศรรี ตั นศาสดาราม และทโ่ี รงพธิ พี ราหมณ์ ณ ศาลาสหทยั สมาคม พรอ้ มทงั้ ไดเ้ ชญิ พระสพุ รรณบฏั ดวงพระบรมราชสมภพ
และพระราชลัญจกรประจ�ำรัชกาลจากพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม มาประดิษฐาน ณ พระแท่นมณฑล ในพระท่ีน่ัง
ไพศาลทักษิณ ตามราชประเพณี จากนั้น เวลา ๑๖.๐๐ น. สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระราชินี เสด็จพระราชด�ำเนิน
มายังหมพู่ ระมหามณเฑียรในพิธีจดุ เทยี นชยั ประกาศการพระราชพิธบี รมราชาภิเษก การทลู เกลา้ ฯ ถวายใบสมติ และการสดบั
พระสงฆเ์ จรญิ พระพทุ ธมนต์ เนื่องในการพระราชพิธีบรมราชาภเิ ษก
อนง่ึ ณ โรงพธิ พี ราหมณ์ ศาลาสหทยั สมาคม พราหมณพ์ ธิ จี ะไดเ้ รม่ิ ทำ� พธิ เี ตรยี มนำ�้ เทพมนตร์ และพระสงั วาลพราหมณ์
ธรุ �ำ สำ� หรับการพระราชพิธบี รมราชาภเิ ษก

มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก 225
พลอากาศเอก สถติ ยพ์ งษ์ สุขวมิ ล เลขาธิการพระราชวงั เชญิ พระสพุ รรณบัฏ ดวงพระบรมราชสมภพ

และพระราชลัญจกรประจ�ำรัชกาลขึ้นพระราชยานกงท่เี กยหลังวดั พระศรรี ตั นศาสดาราม
ขบวนเคร่อื งสงู กลองชนะ คู่แห่ เชิญพระสุพรรณบฏั ดวงพระบรมราชสมภพ และพระราชลัญจกรประจำ� รชั กาล

ยาตราไปตามถนนหนา้ ศาลาสหทัยสมาคม

226 มหาจกั รีวงศบ์ รมราชาภเิ ษก
ขบวนเครอ่ื งสูง กลองชนะ คู่แห่ เชญิ พระสพุ รรณบัฏ ดวงพระบรมราชสมภพ และพระราชลัญจกรประจำ� รัชกาล

ยาตราไปตามถนนอมรวิถไี ปยงั เกยหน้าพระทวารเทเวศรรักษาเพอื่ เชิญพระสพุ รรณบัฏ ดวงพระบรมราชสมภพ และพระราชลัญจกรประจำ� รชั กาล
ไปประดิษฐานบนพระแท่นมณฑล ณ พระทน่ี ง่ั ไพศาลทกั ษิณ

มหาจักรีวงศบ์ รมราชาภิเษก 227
พลอากาศเอก สถติ ย์พงษ์ สุขวมิ ล เลขาธกิ ารพระราชวัง เชญิ พระสุพรรณบฏั ดวงพระบรมราชสมภพ

และพระราชลญั จกรประจำ� รชั กาลขน้ึ ประดษิ ฐานบนพระแท่นมณฑล
พระสพุ รรณบฏั ดวงพระบรมราชสมภพ และพระราชลัญจกรประจำ� รัชกาลประดษิ ฐานบนพานแว่นฟ้ามคี ลมุ ปกั บนพระแทน่ มณฑล

228 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
ทรงจดุ เทยี นพระมหามงคล เทียนเทา่ พระองค์ และธูปเทยี นเครอ่ื งนมัสการบูชาพระรตั นตรยั

พระพทุ ธรปู ประจ�ำพระชนมวารสมเดจ็ พระบรู พมหากษัตริยาธิราช ประดษิ ฐานบนพระทน่ี ่ังบุษบกมาลามหาจักรพรรดิพมิ าน

มหาจักรวี งศ์บรมราชาภเิ ษก 229
ทรงประเคนพัดรองท่รี ะลึกพระราชพธิ ีบรมราชาภิเษกแดส่ มเดจ็ พระอรยิ วงศาคตญาณ (อมั พร อมฺพโร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรณิ ายก

และพระสงฆ์ ๙๕ รปู ณ พระท่ีน่งั ไพศาลทกั ษิณ
ทรงจุดธูปเทยี นเคร่อื งนมัสการบชู าพระรตั นตรัยทพ่ี ระแทน่ มณฑล

230 มหาจกั รวี งศ์บรมราชาภเิ ษก
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมั พร อมฺพโร) สมเดจ็ พระสงั ฆราช สกลมหาสงั ฆปรณิ ายก ทรงจดุ เทยี นชัยในตู้เทยี นชยั ณ พระท่นี ัง่ อมรนิ ทรวินจิ ฉยั
พระมหาราชครูพิธศี รวี สิ ทุ ธคิ ุณ ประธานพระครูพราหมณ์ ทลู เกล้าฯ ถวายน้�ำเทพมนตรท์ ีพ่ ระหัตถ์ด้วยพระมหาสังข์พธิ ี ถวายใบสมิตทรงปัดพระองค์
แลว้ พระราชทานคืนพระมหาราชครพู ธิ ีศรวี สิ ุทธิคณุ ประธานพระครูพราหมณ์ รบั ไปทำ� พธิ ตี ่อไป

มหาจักรีวงศบ์ รมราชาภิเษก 231
ทรงจุดธูปเทียนบชู าพระสยามเทวาธริ าช ณ พระที่นง่ั ไพศาลทักษณิ

พระสยามเทวาธริ าชและพระสุรัสวดีประดิษฐานในพระวมิ าน

232 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
เทวดานพเคราะห์และเทวรปู อธิไทโพธิบาตตงั้ ลอ้ มรอบพระท่นี ั่งอฐั ทิศอทุ มุ พรราชอาสน์

มหาจักรีวงศ์บรมราชาภเิ ษก 233
ผ้จู ะถวายน้�ำอภเิ ษกและโหรหลวงน่งั บูชาเทวดาประจำ� ทิศรอบพระท่นี ั่งอฐั ทศิ อทุ มุ พรราชอาสน์

234 มหาจกั รีวงศ์บรมราชาภเิ ษก

วนั เสาร์ ที่ ๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ เมือ่ ได้มหาพชิ ยั มงคลฤกษบ์ รมราชาภเิ ษกแล้ว สมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัวทรงฉลอง
พระองค์เศวตพัสตร์ขลิบทองเสด็จพระราชด�ำเนินยังมณฑปพระกระยาสนานประทับเหนือต่ังอุทุมพรราชอาสน์แปรพระพักตร์
สทู่ ศิ บรู พา ทรงวกั นำ�้ จากพระครอบพระมรุ ธาภเิ ษก รชั กาลท่ี ๑ สรงพระนลาฏ แลว้ สรงสหสั ธาราอนั เจอื ดว้ ยนำ้� เบญจสทุ ธคงคา
ในแม่น้�ำส�ำคัญทั้ง ๕ ของราชอาณาจักรไทย รวมท้ังน�้ำ ๔ สระ ในจังหวัดสุพรรณบุรี ซ่ึงเคยเป็นน�้ำสรงพระมุรธาภิเษก
สมเดจ็ พระมหากษตั รยิ าธริ าชตามราชประเพณีมาแต่โบราณกาล ครั้นแล้วสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช
สกลมหาสงั ฆปริณายก พระอนุวงศ์ และพราหมณ์ถวายน้�ำพระพุทธมนต์และนำ้� เทพมนตร์ ตามล�ำดับ
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเครื่องบรมขัตติยราชภูษิตาภรณ์ ทรงฉลองพระองค์ครุย สายสะพายนพรัตน์ราชวราภรณ์
สายสร้อยจุลจอมเกล้า ประทับเหนือพระท่ีนั่งอุทุมพรราชอาสน์ภายใต้พระบวรเศวตฉัตร แปรพระพักตร์สู่บูรพาทิศเป็นปฐม
ผแู้ ทนทศิ ทง้ั ๘ ทลู เกลา้ ทลู กระหมอ่ มถวายนำ้� อภเิ ษกและนำ้� เทพมนตรโ์ ดยทกั ษณิ าวรรต จากนน้ั พระมหาราชครพู ธิ ศี รวี สิ ทุ ธคิ ณุ
ประธานพระครูพราหมณ์ น้อมเกล้าฯ ถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตร แล้วเสด็จพระราชด�ำเนินโดยร้ิวขบวนไปประทับ
เหนือพระที่นั่งภัทรบิฐภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตรทรงรับเคร่ืองประกอบพระบรมราชอิสริยยศ จากน้ันพระบาทสมเด็จ
พระเจา้ อยหู่ วั มีพระปฐมบรมราชโองการพระราชทานอารกั ขาแกป่ ระชาชนชาวไทยว่า “เราจะสืบสาน รกั ษา และตอ่ ยอด และ
ครองแผ่นดินโดยธรรม เพ่ือประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป” และทรงหลั่งทักษิโณทกต้ังพระราชสัตยาธิษฐานจะทรง
ปฏิบัติพระราชกรณียกจิ ครองราชอาณาจกั รไทยโดยทศพิธราชธรรมจริยา
จากน้ัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อาลักษณ์อ่านประกาศพระบรมราชโองการ
สถาปนาสมเด็จพระราชินีให้ทรงด�ำรงราชฐานันดรศักดิ์เป็นสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี พร้อมทั้งพระราชทานเคร่ือง
ประกอบพระราชอสิ รยิ ยศ ครนั้ เวลา ๑๔.๐๐ น. พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ทรงเครอ่ื งบรมขตั ตยิ ราชภษู ติ าภรณ์ ฉลองพระองคค์ รยุ
สายสะพายนพรัตน์ราชวราภรณ์ สายสร้อยจุลจอมเกล้า เสด็จออกพระท่ีน่ังอมรินทรวินิจฉัยประทับเหนือพระท่ีน่ังพุดตาน
กาญจนสิงหาสน์บนพระราชบัลลังก์ภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตร ทรงพระมหาพิชัยมงกุฎ เหล่าพระบรมวงศานุวงศ์
คณะรัฐมนตรี ขา้ ราชการทหาร ต�ำรวจ พลเรือน ประชาชนทกุ หมู่เหล่า สมาชกิ สภานติ ิบญั ญตั ิแห่งชาติ และข้าราชการตลุ าการ
กราบบังคมทลู พระกรุณาถวายพระพรชัยมงคล
ในการเสด็จออกมหาสมาคมวันนี้ เจ้าหน้าที่ได้เทียบพระที่น่ังราเชนทรยานท่ีเกยพระที่นั่งดุสิดาภิรมย์ เทียบรถยนต์
พระทนี่ งั่ ท่ีหนา้ พระที่นง่ั จกั รมี หาปราสาท ในพระบรมมหาราชวงั และเทียบเรือพระที่น่งั สพุ รรณหงสท์ ี่ท่าราชวรดฐิ
ครั้นถึงเวลา ๑๖.๐๐ น. พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัว ทรงเคร่ืองบรมขัตตยิ ราชภษู ิตาภรณ์ ทรงฉลองพระองคค์ รยุ
สายสะพายนพรตั นร์ าชวราภรณ์ สายสรอ้ ยจลุ จอมเกลา้ ทรงพระมาลาเสา้ สงู ประทบั พระราชยานพดุ ตานทองเสดจ็ พระราชด�ำเนนิ
โดยขบวนพระบรมราชอสิ รยิ ยศจากเกยหนา้ พระทวารเทเวศรรกั ษาไปเทยี บเกยหลงั วดั พระศรรี ตั นศาสดาราม เสดจ็ ขน้ึ พระอโุ บสถ
ในการประกาศพระองคเ์ ปน็ พทุ ธศาสนปู ถมั ภก แลว้ จงึ เสดจ็ พระราชดำ� เนนิ ไปถวายบงั คมพระบรมรปู สมเดจ็ พระบรู พมหากษตั รยิ าธริ าช
ณ ปราสาทพระเทพบิดร จากนั้นประทับพระท่ีน่ังพุดตานทองเสด็จพระราชด�ำเนินโดยขบวนพระบรมราชอิสริยยศจากเกย
หลงั วดั พระศรรี ตั นศาสดารามไปเทยี บเกยพระทน่ี ง่ั อาภรณพ์ โิ มกขป์ ราสาทเสดจ็ เขา้ พระทนี่ ง่ั ดสุ ติ มหาปราสาทเพอื่ กราบถวายบงั คม
พระบรมอัฐิ พระอัฐิ สมเดจ็ พระบรมราชบพุ การี
อนึง่ กอ่ นการพระราชพธิ ีเฉลมิ พระราชมณเฑียร เจา้ พนกั งานตง้ั บายศรแี ก้ว ทอง เงิน พราหมณเ์ บิกแว่นเวยี นเทยี น
ข้าราชบริพารในพระองคร์ บั แวน่ เวียนเทยี นสมโภชหมูพ่ ระมหามณเฑยี รตามโบราณราชประเพณี
ครั้นได้พระฤกษ์เฉลิมพระราชมณเฑียร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงฉลองพระองค์เฉลิมพระราชมณเฑียร
ทรงพระสังวาลนพรัตน์ราชวราภรณ์ พระสังวาลพระนพ และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จเข้าร้ิวขบวนเชิญ
เครอ่ื งพระราชพธิ เี ฉลมิ พระราชมณเฑยี รเวยี นประทกั ษณิ รอบพระราชมณเฑยี ร จากนน้ั เสดจ็ ขนึ้ พระทน่ี งั่ จกั รพรรดพิ มิ าน แลว้ เสดจ็
พระราชด�ำเนนิ ยงั พระแท่นลดหนา้ พระแท่นราชบรรจถรณ์ ทรงรบั พระแสข้ นหางช้างเผือก จ่นั หมากทองคำ� และกุญแจทองคำ�
แลว้ ทรงเอนพระองคบ์ รรทมบนพระแท่นราชบรรจถรณเ์ ปน็ พระฤกษ์

มหาจกั รีวงศบ์ รมราชาภิเษก 235
ทรงจดุ ธปู เทยี นเคร่อื งนมสั การบูชาพระรัตนตรยั ณ พระทนี่ งั่ อมรนิ ทรวนิ ิจฉัย
ทรงจดุ ธปู เทยี นเครอ่ื งนมัสการบูชาพระรตั นตรัยท่พี ระแท่นมณฑล ณ พระที่นงั่ ไพศาลทกั ษิณ

236 มหาจักรวี งศ์บรมราชาภิเษก
สมเดจ็ พระอริยวงศาคตญาณ (อมั พร อมฺพโร) สมเดจ็ พระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ประธานสงฆ์ถวายศลี
รว้ิ ขบวนน�ำเสดจ็ จากพระทนี่ งั่ ไพศาลทกั ษิณไปยังมณฑปพระกระยาสนาน ณ ชาลาพระที่นง่ั จกั รพรรดิพิมาน

มหาจักรีวงศ์บรมราชาภเิ ษก 237
ทรงเศวตพัสตร์ ทรงสะพักขาวขลิบทอง ทรงจุดธปู เงิน เทียนทอง สงั เวยเทวดากลางหาว

ประทับเหนอื อทุ มุ พรราชอาสน์ สรงพระมรุ ธาภเิ ษกตามราชประเพณี

238 มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภิเษก
เสดจ็ ขนึ้ มณฑปพระกระยาสนาน ประทับเหนืออทุ ุมพรราชอาสน์
แปรพระพักตรส์ ่ทู ศิ บรู พา พลอากาศเอก สถติ ย์พงษ์ สขุ วมิ ล
เลขาธิการพระราชวงั ไขสหัสธาราอันเจือด้วยนำ�้ เบญจสุทธคงคา
และนำ้� ศกั ด์ิสิทธจิ์ าก ๔ สระในจังหวดั สุพรรณบุรี

สมเดจ็ พระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมพฺ โร) สมเด็จพระสงั ฆราช สกลมหาสงั ฆปริณายก ถวายนำ้� พระพทุ ธมนต์
ดว้ ยพระครอบพระกรง่ิ รชั กาลท่ี ๔ ท่พี ระปฤษฎางค์

มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภิเษก 239
พระมหาราชครพู ธิ ศี รวี สิ ุทธิคณุ ประธานพระครูพราหมณ์ ทูลเกลา้ ฯ ถวายนำ้� เทพมนตร์ดว้ ยพระเต้าเบญจคพั ย์รชั กาลท่ี ๑

พระมหาสงั ขเ์ พชรใหญ่ พระมหาสงั ข์เพชรนอ้ ย พระมหาสงั ข์พธิ ีพราหมณ์ ทรงรบั ใบมะตมู ทรงทดั แล้วทูลเกลา้ ฯ
ถวายน�้ำเทพมนตรด์ ว้ ยพระมหาสังขท์ อง พระมหาสังขน์ าก พระมหาสงั ข์เงิน พระมหาสงั ข์งา พระมหาสังขส์ ัมฤทธ์ิ พระครอบเฟือง

แลว้ ทูลเกล้าฯ ถวายแหวนใบกระถนิ ทรงสวมทพ่ี ระอนามิกา (น้วิ นาง)
หมอ่ มเจ้าฑิฆัมพร ยคุ ล ทูลเกลา้ ฯ ถวายพระเตา้ ทองเกลยี้ ง ทรงรบั พระเต้ารดพระองค์ท่พี ระองั สาซ้าย - ขวา

240 มหาจกั รีวงศบ์ รมราชาภเิ ษก
พลเรือเอก หม่อมเจา้ ปุสาณ สวสั ดวิ ตั น์ ทูลเกลา้ ฯ ถวายนำ้� อภเิ ษก ณ ทิศบูรพา (ตะวนั ออก) เป็นปฐม

พระมหาราชครพู ธิ ศี รีวสิ ุทธคิ ณุ ประธานพระครูพราหมณ์ ทลู เกลา้ ฯ ถวายนำ้� เทพมนตรด์ ้วยพระครอบเฟอื ง (สมั ฤทธ์)ิ
และพระมหาสงั ขป์ ระจำ� ทิศทพ่ี ระหตั ถ์ขวา แลว้ ทรงรับใบมะตูมทรงทัด (ทิศปฐมทศิ เดยี ว)

มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก 241
พลเอก เปรม ตณิ สูลานนท์ ประธานองคมนตรี ทูลเกลา้ ฯ ถวายนำ�้ อภิเษก ณ ทศิ หรดี (ตะวันตกเฉยี งใต้)

พลเอก ประยุทธ์ จันทรโ์ อชา นายกรัฐมนตรี ทลู เกล้าฯ ถวายนำ�้ อภเิ ษก ณ ทศิ ประจิม (ตะวันตก)

242 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
พระมหาราชครพู ิธีศรีวิสทุ ธิคุณ ประธานพระครพู ราหมณ์ กล่าวเวทสรรเสริญเปิดศวิ าลยั ไกรลาส

มหาจกั รีวงศ์บรมราชาภเิ ษก 243
พระมหาราชครพู ธิ ีศรวี สิ ุทธคิ ณุ ประธานพระครพู ราหมณ์ ทลู เกลา้ ฯ ถวายพระมหาพิชยั มงกฎุ ทรงรบั แล้วทรงสวม

244 มหาจกั รวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
พระมหาราชครูพิธีศรีวสิ ุทธคิ ุณ ประธานพระครูพราหมณ์ ทลู เกล้าฯ ถวายพระแสงขรรคช์ ยั ศรี ทรงรับ
แล้วเจ้าพนกั งานเชิญไวบ้ นโต๊ะข้างพระทีน่ ง่ั ภทั รบิฐเบื้องซ้าย

มหาจักรีวงศ์บรมราชาภิเษก 245
พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หวั ทรงเครือ่ งบรมขตั ตยิ ราชภูษิตาภรณ์ ทรงพระมหาพชิ ัยมงกฎุ ประทบั เหนือพระที่น่งั ภทั รบิฐภายใตน้ พปฎลมหาเศวตฉัตร

แวดลอ้ มดว้ ยข้าราชบรพิ ารฝ่ายหน้าเชญิ เคร่อื งประกอบพระบรมราชอิสริยยศ

246 มหาจกั รวี งศ์บรมราชาภเิ ษก
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั ทรงหลง่ั นำ้� พระมหาสงั ขแ์ กส่ มเดจ็ พระนางเจ้าฯ พระบรมราชนิ ี

เน่ืองในการสถาปนาสมเดจ็ พระราชินีใหท้ รงด�ำรงฐานนั ดรศกั ดเิ์ ปน็ สมเดจ็ พระนางเจ้าฯ พระบรมราชนิ ี

มหาจักรีวงศบ์ รมราชาภเิ ษก 247
พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หวั พระราชทานเครื่องราชอิสรยิ าภรณ์อนั เปน็ โบราณมงคลนพรัตน์ราชวราภรณ์

แก่สมเดจ็ พระนางเจ้าฯ พระบรมราชนิ ี

248 มหาจักรวี งศบ์ รมราชาภเิ ษก
พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ทรงเคร่อื งบรมขตั ตยิ ราชภูษิตาภรณ์ ฉลองพระองคค์ รยุ สายสะพายนพรตั นร์ าชวราภรณ์ สายสร้อยจลุ จอมเกลา้
ทรงพระมหาพชิ ัยมงกุฎ ประทับเหนอื พระท่นี ง่ั พุดตานกาญจนสิงหาสนบ์ นพระราชบลั ลงั กภ์ ายใตน้ พปฎลมหาเศวตฉัตร
เนอ่ื งในการเสด็จออกมหาสมาคมทรงรับการถวายพระพรชัยมงคล ณ พระทีน่ ง่ั อมรนิ ทรวนิ ิจฉัย