แผนการจัดการเรียนรู้วิชาภาษาไทย ม.2 ภาคเรียนที่ 2

ใบความรู้ เรื่อง หลกั การเขียนเรยี งความ

ความหมายของเรยี งความ
เรยี งความ เป็นงานเขยี นชนิดหนง่ึ ทผ่ี เู้ ขียนมีจดุ ประสงค์จะถา่ ยทอด

ความรู้ ความคดิ ทรรศนะ ความรูส้ ึก ความเข้าใจออกมาเปน็ เร่อื งราว ดว้ ยถอ้ ยคำสำนวนท่เี รียบเรยี งอยา่ ง
ชดั เจนและทว่ งทำนองการเขียนทนี่ า่ อา่ น

การเลือกเร่อื งทีจ่ ะเขียนเรยี งความ
หากจะต้องเป็นผู้เลอื กเรอื่ งเอง ควรเลอื กตามความชอบหรอื ความถนดั ของตนเอง

การค้นคว้าหาขอ้ มูลอาจทำไดโ้ ดยการคน้ คว้าจากหนงั สือ นิตยสาร วารสาร อินเทอร์เน็ต หรือส่ืออ่ืน ๆ

ประเภทของเรือ่ งทจ่ี ะเขียนเรียงความ
๑. เร่ืองทเี่ ขียนเพอ่ื ความรู้
๒. เรือ่ งท่เี ขยี นเพอื่ ความเขา้ ใจ
๓. เรอ่ื งที่เขียนเพอ่ื โนม้ นา้ วใจ

องคป์ ระกอบของเรียงความ
เรยี งความมอี งค์ประกอบ ๓ ส่วน คือ คำนำ เน้อื เรอื่ ง และสรุป งานเขียนทกุ ประเภทจะต้องประกอบด้วย

องค์ประกอบสามส่วนนี้ ดงั จะได้กลา่ วถึงรายละเอยี ดขององคป์ ระกอบพร้อมกับกลวิธีการเขียนตอ่ ไปนี้
๑. คำนำ เป็นสว่ นหนง่ึ ของเรียงความสว่ นแรกที่มหี นา้ ทเี่ ปดิ ประเด็นเข้าส้เู รอื่ ง เปน็ การบอกใหผ้ ้อู ่าน

ทราบวา่ ผูเ้ ขียนจะเขยี นเรอ่ื งอะไร เพื่อชกั นำให้คนสนใจอา่ นเนอ้ื เรือ่ งต่อไป คำนำเปน็ สว่ นที่สำคญั ส่วนหนึง่ ของ
เรยี งความเพราะเป็นสว่ นชว่ ยดึงดดู ใหผ้ ้อู ่านหันมาสนใจเรือ่ งราวท่ีเขยี น ผู้อ่านจะอ่านเรื่องต่อไปหรือไม่กอ็ ยทู่ ค่ี ำนำ
นนั้ เอง

๒. เนอื้ เร่อื ง หรือ เนอื้ ความ เปน็ สว่ นท่สี ำคัญทีส่ ดุ ของการเขียนเรียงความ เพราะเป็นส่วนที่เสนอความรู้
ความคดิ ความเข้าใจทรรศนะหรือความรสู้ ึกของผ้เู ขียนให้แจ่มแจ้งโดยอาจจะยกอทุ าหรณ์ สภุ าษิต และ
ประสบการณ์ของผเู้ ขียนมาสนับสนนุ เรอ่ื งทเ่ี ขยี นได้

นักเรยี นจะต้องคดิ กอ่ นเป็นขน้ั แรกวา่ จะเลือกเขียนเร่ืองอะไร มีวัตถุประสงคแ์ ละมีขอบเขตในการเขียน
กว้างหรือแคบเพียงใด เมอื่ คิดวางแผนเป็นลำดับดังกลา่ วแล้ว กเ็ ร่มิ เขียนโครงเรอื่ งเพ่ือ
เปน็ แนวทางในการเขยี น

ขั้นตอนต่อไปคอื การเรยี งเนอ้ื หาไปตามโครงเร่ืองท่ีไดก้ ำหนดไว้ โครงเรอื่ งทก่ี ำหนดไวเ้ ป็นขอ้ ๆ นัน้ กค็ ือ
เนอ้ื หาในย่อหน้าหนง่ึ ๆ น้ันเอง เม่ือจะขยายความแต่ละหวั ข้อกย็ ่อมจะไดย้ อ่ หน้าทีม่ ีเนื้อหา
เปน็ เอกภาพและมนี ้ำหนกั และถา้ เขยี นแต่ละย่อหน้ามปี ระโยคใจความสำคญั และมีประโยคขยายความท่ี
สนับสนนุ ประโยคใจความสำคัญอยา่ งชดั เจนแลว้ เรียงความเร่ืองนนั้ กจ็ ะเปน็ เรียงความที่มเี นอ้ื หาสมบรู ณ์
เรยี งความแต่ละเรอ่ื งจะมีย่อหนา้ เรื่องเทา่ ใดก็ได้ แต่เป็นไปไม่ไดท้ ่ีเรียงความเรอ่ื งหนงึ่ จะมีย่อหน้าเนอ้ื เรอ่ื งเพยี งย่อ
หน้าเดยี ว

ในการเขียนเรียงความนนั้ การใช้ถอ้ ยคำภาษาเปน็ ส่ิงสำคญั มาก นักเรยี นจะต้องพิถพี ถิ ัน
ในการใช้ภาษา ภาษาท่ใี ช้ตอ้ งเป็นภาษาแบบเป็นทางการ กลา่ วคอื ภาษาจะถกู ตอ้ งตามหลกั การเขียน
มกี ารเลอื กสรรถอ้ ยคำมาเรยี บเรียงใหก้ ะทัดรดั ชัดเจนอา่ นเข้าใจงา่ ย ราบรน่ื สละสลวย และมลี ีลา
การเขียนทีน่ า่ สนใจ

๓. สรุป เป็นส่วนสุดท้ายของเรยี งความท่ีผเู้ ขียนจะเน้นความรู้ ความคิดหลกั หรือประเดน็ สำคัญของเรื่องท่ี
เขยี นอกี คร้ังหนึง่ การสรปุ นับวา่ มสี ่วนสำคัญเท่ากับคำนำ เพราะเปน็ สว่ นชว่ ยเสริมให้เรยี งความมีคุณค่าข้ึน

การวางโครงเรอื่ งก่อนเขยี น
เมอื่ ได้หัวขอ้ เรื่องแล้ว ตอ้ งวางโครงเรื่องโดยคำนึงถงึ การจดั การจดั ลำดบั หวั ข้อเรื่องทจ่ี ะเขยี น

ให้สัมพนั ธ์ต่อเนอ่ื งกนั เช่น
- จัดลำดับหวั ขอ้ ตามเวลาที่เกดิ
- จัดลำดับหวั ข้อจากหน่วยเลก็ ไปสูห่ นว่ ยใหญ่
- จัดลำดบั ตามความนยิ ม

โครงเรอ่ื งของงานเขยี นควรจัดหมวดหม่ขู องแนวคิดสำคญั เพอ่ื เป็นแนวทางในการเขยี น
โครงเรือ่ งเปรยี บเสมอื นแปลนบา้ นผสู้ ร้างบา้ นจะต้องใชแ้ ปลนบา้ นเปน็ แนวทางในการสรา้ งบ้าน
การเขียนโครงเร่ืองจงึ มีความสำคญั ทำให้ผ้เู ขยี นเรียงความเขยี นไดต้ รงตามจุดประสงคท์ ี่ตัง้ ไว้
ถ้าไม่เขียนโครงเรอ่ื งหรือไมว่ างโครงเรอ่ื งเรียงความอาจจะออกมาไมต่ รงตามท่ผี เู้ ขียนตอ้ งการ

การเขียนย่อหน้า
การยอ่ หนา้ เป็นสิ่งจำเป็นอกี อยา่ งหนึ่ง เพราะจะช่วยใหผ้ ู้อา่ นอา่ นเข้าใจง่ายและอ่านได้เรว็

มีชอ่ งวา่ งใหไ้ ด้พักสายตา ผูเ้ ขยี นเรียงความไดด้ ีต้องรูห้ ลักในการเขียนย่อหน้า และนำย่อหน้าแตล่ ะย่อหน้ามา
เช่ือมโยงให้สัมพันธก์ ัน ในยอ่ หนา้ หน่ึง ๆ ต้องมีสาระเพียงประการเดียว ถา้ จะขึ้นสาระสำคัญใหมใ่ หเ้ ขยี นในยอ่ หน้า
ต่อไป ดังน้นั การยอ่ หน้าจะมากหรือนอ้ ย ขึน้ อยู่กบั สาระสำคัญท่ีตอ้ งการเขยี น
ถึงในเน้อื เร่อื ง แตอ่ ย่างน้อยเรยี งความต้องมี ๓ ยอ่ หน้า คือย่อหนา้ ท่ีเปน็ คำนำ เนอ้ื เร่อื ง และสรปุ

การเช่ือมโยงย่อหน้า
การเชอ่ื มโยงยอ่ หนา้ ทำใหเ้ กิดสมั พนั ธภาพระหวา่ งยอ่ หนา้ เรยี งความเร่อื งหนึ่งย่อมประกอบดว้ ยย่อหนา้

หลายยอ่ หน้าการเรียงลำดับยอ่ หน้าตามความเหมาะสมจะทำให้ขอ้ ความเกยี่ วเนอ่ื งเป็นเรอ่ื งเดียวกนั วธิ ีการ
เชื่อมโยงยอ่ หน้าแต่ละย่อหนา้ กเ็ ชน่ เดยี วกนั กบั การจดั ระเบียบความคิดในการวางโครงเรือ่ งซึ่งมีดว้ ยกนั ๔ วธิ ีคือ

๑. การลำดบั ย่อหนา้ ตามเวลาอาจลำดับตามเวลาในปฏิทนิ หรือตามเหตุการณท์ ่เี กิดข้ึนกอ่ นไปยัง
เหตุการณท์ ี่เกดิ ขึน้ ภายหลงั

๒. การลำดับยอ่ หนา้ ตามสถานทเี่ รยี งลำดับขอ้ มูลตามสถานท่หี รือตามความเปน็ จรงิ ท่เี กดิ ขึ้น
๓. การลำดับยอ่ หน้าตามความสำคญั เรยี งลำดบั ตามความสำคัญมากที่สดุ สำคญั รองลงมาไปถงึ สำคัญ

นอ้ ยที่สดุ
๔. การลำดบั ย่อหนา้ ตามเหตุผล อาจเรียงลำดบั จากเหตุไปหาผลหรอื ผลไปเหตุ

ตัวอยา่ งเรียงความ (แสดงให้เหน็ คำนำ เน้อื เรอื่ ง และสรุปท่ีชดั เจน)

เรียงความเรือ่ ง “พอ่ ของฉัน”

พระคุณพอ่ ยิ่งใหญห่ าใดเปรียบ ถ้าจะเทยี บคงเทียมฟา้ นภากว้าง

รักของพ่อยิง่ ใหญไ่ มจ่ ดื จาง ทำทุกอยา่ งเพอ่ื ลกู รักจกั ได้ดี

คำว่า “พ่อ” เป็นคำสนั้ ๆ แตม่ ีความหมายลกึ ซึ้ง มคี ุณค่าทางดา้ นจิตใจ เพราะพ่อคือผู้ใหก้ ำเนิด ให้ชวี ติ

แกผ่ ทู้ ีเ่ ป็นลูกทกุ คน

พอ่ ของฉันชื่อนายนิรนั ดร์ จันทร์เอยี ด อาชพี รับราชการ ครอบครวั ของเราเป็นครอบครวั ท่ีอบอุ่นและมี

ความสุขมาก ไม่เคยมีปัญหาใด ๆ ให้ทกุ คนในครอบครัวตอ้ งเดือดร้อน เนอ่ื งจากพ่อของฉนั เป็นหวั หน้าครอบครัวที่

มีความรบั ผดิ ชอบเปน็ เยีย่ ม ทง้ั ในฐานะสามที ่ีดีของภรรยาและพ่อท่ดี ขี องลูก

ดงั คำกล่าวทว่ี ่า “แหวนดเี พราะหัว ครอบครัวดีเพราะผนู้ ำ”

พอ่ เป็นคนรกั ครอบครัวมาก พ่อบอกว่าความรักและความอบอนุ่ ในครอบครัวเปน็ ส่ิงทไี่ ม่ต้องซอ้ื ไม่ต้อง

ลงทนุ ทุกครอบครวั สามารถช่วยกันทำใหเ้ กดิ ข้นึ ได้ เวลาทว่ี ่างจากหนา้ ท่กี ารงานของพ่อ

จึงเป็นเวลาของครอบครัว พ่อคอยดูแลเอาใจใสฉ่ ันอยา่ งใกลช้ ิด เมอื่ ฉันมปี ัญหาบุคคลทีอ่ ยู่เคียงขา้ ง

และชว่ ยเหลอื ฉันไดค้ อื พอ่ พ่อเปรยี บเสมือนเทวดาประจำบ้านท่จี ะบนั ดาลให้ความทุกข์หมดไป

พ่อพดู เสมอวา่ หากทกุ คนในครอบครวั เกดิ ความตระหนักและปฏิบตั ติ ามบทบาทหน้าท่ีของตนเองแลว้ ชวี ติ

ครอบครัวก็จะราบร่นื สงบสขุ ถ้าครอบครัวดี สังคมกจ็ ะดี และสง่ ผลให้ ประเทศชาติดีตามไปดว้ ย

พ่อเป็นแบบอยา่ งทดี่ ีในการดำเนินชวี ติ พอ่ มัธยัสถ์ รู้จักใช้จ่าย สิ่งของทพ่ี อ่ ซอ้ื ลว้ นแล้ว

เกดิ ประโยชน์สงู สดุ ทัง้ สิน้ ฉนั ไดซ้ มึ ซบั ไดท้ ำตามส่ิงดี ๆ ทพี่ อ่ ปฏบิ ตั ิใหเ้ ห็นจนกระทัง่ ทกุ วันน้ี มคี นพดู ว่า “แบบ

ดกี ว่าบอก” “ตวั อย่างท่ดี ีมีค่ายง่ิ กว่าคำสัง่ สอน” ฉนั เชือ่ แลว้ วา่ คำพูดนีเ้ ป็นความจริง

ในการทำงานพ่อไมเ่ คยบกพรอ่ งในหน้าที่ พ่อบอกเสมอวา่ เพอ่ื นรว่ มงาน เปรียบเสมือนบุคคลในครอบครวั ท่ีเรา

ต้องชว่ ยเหลอื ตอ้ งเสียสละและแบง่ ปนั รจู้ ักเอาใจเขามาใส่ใจเรา พอ่ จงึ เป็นทรี่ ักใคร่

และช่ืนชมมาโดยตลอด

ในช่วงที่ครอบครวั ของเรามพี อ่ เปน็ เสาหลัก บ้านมแี ต่ความสุข พอ่ ยอมลำบากเหน็ดเหน่อื ยเพ่ือใหล้ กู ได้

สขุ สบาย ยามที่ฉนั เจ็บไขไ้ ดป้ ่วยพ่อจะดแู ลไม่เคยห่างสายตาด้วยความรกั ความเปน็ ห่วง

รกั ของพ่อเปน็ รกั ทีย่ ่ิงใหญ่ พอ่ ทำไดท้ กุ อย่างเพ่อื ลูก ในบน้ั ปลายชวี ติ ของพอ่ เมอ่ื พ่อลม้ ปว่ ย พ่อพยายามชว่ ยเหลอื

ตนเอง ไมเ่ คยทำตัวให้เปน็ ภาระของคนในบา้ น ไม่เคยย่อท้อต่อความเจ็บป่วย พ่อสอนเสมอว่าหากชีวติ ยงั ไม่ส้ินก็

ใหด้ น้ิ รนตอ่ สู้จนถงึ ที่สุด พ่อเปน็ นกั สูท้ ่ีฉนั ยกย่องและเทดิ ทูน เพราะพ่อสูจ้ นลมหายใจสดุ ท้ายที่พ่อมีอยู่

ณ วันนี้ เวลาน้พี อ่ จากฉันและครอบครัวไปแลว้ อย่างไมม่ ีวนั กลบั แม้รา่ งกายของพ่อจะดบั สูญ แตค่ ุณ

งามความดีทพ่ี อ่ ทำไว้ยังคงอยู่ให้ครอบครัว ใหเ้ พ่ือนรว่ มงานไดร้ ะลกึ ถึง ทกุ วนั นี้ฉนั สามารถยืนอยู่ในสังคมได้อย่าง

สงา่ งาม เพราะฉันเป็นลกู ไมท้ หี่ ลน่ ไม่ไกลตน้ ดงั คำคมท่ีว่า “ลูกจะชัว่ จะดอี ยทู่ ี่พ่อแม”่ ฉันเช่ือว่าหากผทู้ ีเ่ ป็นพ่อทกุ

คนปฏิบตั ิไดเ้ ช่นเดียวกับพอ่ ของฉนั ปัญหาต่าง ๆ ท่ีเกิดข้ึนในครอบครัว

ในสังคมท่ีเป็นข่าวให้เห็นอยบู่ ่อย ๆ ก็จะลดนอ้ ยลงหรอื อาจจะหมดไปในที่สดุ ฉนั มนั่ ใจวา่ ขณะนี้คนดี ๆ เชน่ พ่อ

ของฉัน ท่านจะตอ้ งสสู่ ุคติภพแล้วอย่างแน่นอน

ปา่ นฉะนีพ้ ่อจะอยู่ สถานใด

จงรบั คำอวยชยั ลกู ด้วย

ใหพ้ ่อสุขสดใส หมดทุกข์

วอนเทวาจงชว่ ย พ่อสู่สรวงสวรรค์

เดก็ หญงิ กีรตกิ านต์ จนั ทร์เอียด
โรงเรียนอนุบาลปัตตานี

สำนักงานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาปตั ตานี เขต 1

ใบงาน เร่ือง การเขยี นเรยี งความ

ตอนท่ี ๑ คำชี้แจง : ให้นกั เรียนอธิบายความหมาย ส่วนประกอบ และเขยี นโครงเรือ่ งของเรียงความ
ทนี่ กั เรียนจะเขียนลงในแผนผงั ความคิด

เรียงความ หมายถงึ
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................

องค์ประกอบของการเขียนเรยี งความ

……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
………………………………………………………………
……………………………………………………………… ………………………………………………………………
………………………………………………………………

………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………

ชือ่ …………………………………………………………………ชนั้ ……………เลขท.่ี .........

แผนผังความคดิ
ตอนท่ี 2 คำช้แี จง : ใหน้ กั เรียนเขยี นโครงเรื่องของเรยี งความลงในแผนผังความคดิ ตามหัวข้อ “การศึกษาของ
เดก็ ไทย”

เร่อื ง.............................................................................................................

ใบงานเรื่อง เรียงความของฉนั
คำช้แี จง : ให้นักเรียนเขียนเรยี งความตามหวั ข้อที่ครูกำหนด โดยใชโ้ ครงเร่อื งจากการเรียนในชว่ั โมง
ทีแ่
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................