60ปี สุเมธาจารย์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

60 ปี สเุ มธาจารย์

อนุสัญญาภาษีซ้อน เช่น อนสุ ญั ญาภาษซี อ้ นระหวา่ งประเทศไทยกบั สิงคโปร์ ก�ำ หนดให้อ�ำ นาจ
ในการจดั เกบ็ ผลไดจ้ ากทนุ โดยเฉพาะกรณกี ารโอนหนุ้ บรษิ ทั แกป่ ระเทศถน่ิ ทอี่ ยมู่ อี �ำ นาจในการ
จดั เกบ็ ซง่ึ ในกรณดี งั กลา่ วอาจเปน็ ชอ่ งวา่ งใหน้ กั ลงทนุ รายใหญใ่ ชช้ อ่ งทางนี้ ในการเลย่ี งหรอื หนี
ภาษใี นประเทศไทยได้ กรมสรรพากรก็ควรน�ำ มาพิจารณาเพ่ือเจรจาตกลงแก้ไขอนสุ ัญญาภาษี
ซอ้ นในคราวเดยี วกัน

deriving more than 50 per cent of their value directly or indirectly from immovable property
situated in the other Contracting State may be taxed in that other State except share held by
a person who holds, directly or indirectly, interests representing less than 10 per cent of all
ดาวน์โหลthดeจาiกnรtะeบreบstTsUiDnCaโดcยomนาpยaอnรา่yมifดtวhงaจันt ทcรo์ mpany is a REIT.”

300

กระดาษไข

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

301

60 ปี สุเมธาจารย์

กระดาษไข

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

302

Everlasting Friendship with
Professor Dr. Sumet Sirikunchoat

It was in 1995 that I have for the first time met Professor Dr. Sumet
Sirikunchoat. At that time he was a doctor course government-sponsored student
at the Keio University in Japan. And I was an associate professor at the Senshu
University and a part time lecturer at the Keio University. I felt at first glance that
he was a reliable excellent person. He was tranquil and elegant, but quite eager
in his study. I believed that he might be a reincarnation of Buddha. And, of course,
this I think. Thereafter we were bound together by the strong friendship then.

At that time he was writing a doctoral thesis in Japanese under the title
of “A Research on the Withholding Taxes”. The problem of the withholding
tax is one of the most difficult themes in the tax law study. He challenged
courageously to work on this issue, he finished his dissertation in a short term.
Everyone knows that a foreigner can’t usually write his article in foreign language
other than his or her mother language without any hardships. But he overcame
such difficulty. His brilliant work does not lose the value now either. A Japanese
most popular tax law textbook, so-called the Bible in the Japanese tax law,
cites quite often his dissertation.

In the private we visited many places in Japan together. In 1994
I invited him to my home town, Nara. Nara was an old capital in Japan and
it has many sightseeing places. We have visited many temples and shrines.
ดาวน์โหลIดhจoากpระeบบthTaUtDCfaโmดยoนuายsอtรeา่ มmดpวงlจeนั sทรin์ Nara could give him good impressions, because

303

60 ปี สุเมธาจารย์

he is a reverent Buddhist. Also we have enjoyed African foods in Nara. That was
the first time that we ate crocodile and kangaroo meats. Now in Tokyo anywhere
we can eat exotic cuisines like Islamic or West African cuisine. But there
were very few such restaurants at that time in Japan. The curious contrast
between the old Japanese culture and the exotic African cuisine was very
interesting for us.

In 2013 I and my wife visited the Thammasat University. My wife has
visited Thailand at several times. But for me it was the first time. He and his
disciple, a lecturer Mr.Keerakiat Pratai, gave us a big welcome. I audited his
lecture. Of course and regrettably, I could not speak Thai, and then I could not
understand his teaching. But I was impressed by his polite, sincere manner. I am
convinced that many students admittedly respect him. And I enjoyed also Thai
foods in a school canteen at the Thammasat University. Especially, I was
interested in there being yakisoba, i.e. Japanese style pan-fried noodles, in the
school canteen. The school cafeteria at the Keio University has also constantly
Thai curries and sometimes Pad Thai (ผัดไท). These are good examples of
the economic and cultural globalization.

He led master course students in January, 2015 and visited my
university, the Keio University. Then we held a symposium, “JAPAN - THAILAND
TAX LAW SYMPOSIUM”, at the Keio University. In tax law research, between the
Keio University and the Thammasat University, a very close relation is being
effectively built based on our friendship. Of course, he has visited many times
Japan officially, because he is a member of the Japan Tax Law Society, the most
authoritative society of tax law professors and lawyers in Japan.

As mentioned above, our friendship between him and me is very tight
and forever. In this year he will retire from the Thammasat University. Not only
our friendship, but also the tight relationship in tax law research between the

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

304

Everlasting Friendship with Professor Dr. Sumet Sirikunchoat

Keio University and the Thammasat University, however, does never retire. It will
be succeeded by the next generation. I strongly wish that his spirit and his idea
which he has developed as a pioneer of tax law in Thailand will be succeeded
to the young scholars and students. Great (not little!) and often fills the purse!

I'll give sincerely Professor Dr. Sumet Sirikunchoat some words of
congratulation about the celebration of the sixtieth birthday, as most Japanese
usually do so. I and my wife wish Professor Dr. Sumet Sirikunchoat continued
success and health.

Prof. Norihisa YOSHIMURA
Keio University

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

305

Best regards for
Prof. Dr. Sumet Sirikunchoat’s

60th birthday

from Tokyo

On the top of the bookshelf of my office I can see a book titled “Study
of Withholding Tax: from the comparative points of view between Thailand
and Japan”. It is the fruit of Sumet-san’s (We call Prof. Sumet Sirikunchoat
in this way in Japan) great efforts in Japan. With this thesis, he obtained the
doctorate degree at Keio University and was awarded “The 7th Sozei-Shiryokan
Prize” in 1998.

As one of his close friends in Japan, I would like to celebrate his 60th
birthday from Tokyo. The 60th birthday is called “KANREKI” in Japan, which
means “retuning to the start-point”. I hope that his new start will be challenging
and exciting for his life !

Sumet-san and I first met in 1994 as students of a doctoral course at
Keio University, whose supervisor was Prof. Konosuke Kimura. Since then we have
been good colleagues and friends working in a common field. Despite cultural
and linguistic difference, Sumet-san was loved and respected by every colleague,
as he was not only a hard worker but also a person with sense of humour and
warm-hearted smile. I have never seen him angry or never heard him saying bad
things about others. I suppose that he had a hard time in those days because
the Japanese Yen was strong and he had to leave his beloved wife and son for
a long time. However, he had a strong will and wish to complete his doctorate
thesis in Tokyo, never gave up and had done it perfectly !

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

306

Best regards for Prof. Dr. Sumet Sirikunchoat’s 60th birthday

Keio University was founded in 1858 by Yukichi Fukuzawa, whose
portrait can be seen in a 10,000 JPY note. This great economist & pedagogue
strongly expected his students to open eyes and minds to the world with
fresh and brand-new ideas. The University’s motto is “Independence and
Self-Confidence”. In such an open-minded and sophisticated atmosphere,
Sumet-san studied hard and created a good relation with his colleagues.

When we were both students at Keio University, we had lunch together
every Friday after the seminar of tax law. Watai-san (now professor of Keio
University) and Koizumi-san (now working at the consulting company) also joined
us and enjoyed discussing and chatting. We were all motivated for academic
career but at the same time had some worries about the future because we
were all in an unstable situation. Without this Friday- lunch- meeting, our lives
in those day could have been much harder and heavier.

Since he returned to Bangkok in 1997, he often visited Tokyo. Several
years ago he visited me with his wife, who is a public prosecutor, and his son,
who is now a medical student. Sumet-san and I are getting older and now
thinking about our next generation’s future. Luckily, Thammasat University and
my university Meiji Gakuin University have an academic relationship, and
I strongly wish to do my best in order to promote this academic relationship
with Sumet-san for scholars of the next generation in both countries !

Yumi Nishiyama
Professor of Meiji Gakuin University, Tokyo

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

307

ครู...ผูเ้ ปดิ โลกกว้างแก่ศิษย์

ปลายปี 2554 ขณะอยู่ช้ันปีที่ 4 ผมได้มีโอกาสเข้าเรียนวิชากฎหมายการคลังและ
ภาษีอากร ในส่วนกฎหมายภาษีอากรที่ อ.สุเมธเป็นผู้บรรยาย ท่านได้เปิดโลกทางกฎหมาย
การคลังและภาษีอากรแก่ผมโดยพิจารณาทฤษฎีทางการคลังตั้งแต่ยุคคลาสสิคถึงปัจจุบัน
อย่างลึกซึ้งเพื่อเช่ือมไปถึงบทบาทของภาษีอากร ไม่เพียงแต่รากฐานทางทฤษฎีที่ อ.สุเมธปูให้
กบั ศษิ ย์ ทา่ นยงั น�ำ นโยบายของรฐั บาลในขณะนน้ั มาวเิ คราะหป์ ระกอบดว้ ย แนน่ อนวา่ ในขอ้ สอบ
ปลายภาคท่านก็ได้เน้นย้ําและเปิดกว้าง โดยการนำ�ข่าวสารเกี่ยวกับนโยบายรัฐบาล เพ่ือให้
นักศกึ ษาวเิ คราะหก์ ับหลกั ทฤษฎี ซงึ่ มีไมม่ ากนักในการศกึ ษาระดบั ปรญิ ญาตรี

จรงิ ๆ แล้ว การพบ อ.สเุ มธคร้งั แรกของผม ต้องยอ้ นไปเมอื่ ผมอยูช่ น้ั ปที ี่ 3 แล้วไดร้ ับ
คัดเลอื กเป็นตัวแทนคณะไปแขง่ ตอบปัญหาทศ่ี าลภาษีอากร โดยทา่ น อ.สุเมธ ได้มาตวิ เข้มให้
1 ครง้ั แนวทางของทา่ นคอื ท่านจะใช้การถามเพือ่ ขดั เกลาให้ความคิดของผมมีความละเอยี ด
สามารถแยกแยะแต่ละกรณีท่ีมีผลทางภาษีแตกต่างกัน นับเป็นจุดเริ่มต้นจุดหนึ่งที่ทำ�ให้ผม
ชน่ื ชอบกฎหมายสาขานีม้ านับแต่นั้น

หลังจากจบการศึกษา ผมได้เข้าศึกษาระดับปริญญาโทในสาขากฎหมายภาษีต่อท่ี
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทำ�ให้ผมได้มีโอกาสศึกษากับ อ.สุเมธอีกคร้ังในหลากหลายวิชาทั้ง
ภาษีเงินได้ ภาษกี ารบรโิ ภค และภาษีอากรระหว่างประเทศ อ.สเุ มธยังคงเป็นครทู ่ีสอนใหศ้ ิษย์
รู้จักการคิดวิเคราะห์ด้วยตนเอง ยกตัวอย่างในหลายแง่มุมเพื่อขัดเกลาให้มีความคิดท่ีละเอียด
และชัดเจน ประกอบกับการนำ�เหตุการณ์บ้านเมืองมาวิเคราะห์ นอกจากนี้ ผมรู้สึกช่ืนชมใน
ความสามารถของทา่ นทม่ี ีความรู้ในหลากหลายสาขาวิชาในด้านภาษีอกี ดว้ ย

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

308

คร.ู ..ผูเ้ ปดิ โลกกว้างแก่ศษิ ย์

เอกลักษณ์ประการหน่ึงของอ.สุเมธ
คือทุก ๆ ปี ท่านจะหาบทความต่างประเทศ
ในประเดน็ ทท่ี ันสมัย เพ่อื เปดิ โลกทางความคดิ
แก่ศิษย์อยู่เสมอ แล้วให้ศิษย์นำ�มาต่อยอด
พฒั นาและวเิ คราะหเ์ พมิ่ เตมิ ในรปู แบบรายงาน
นอกจากน้ี ผมยังประทับใจงานช้ินหน่ึงท่ี
อ.สุเมธ มอบหมายในวิชาภาษีเงินได้ คืองาน
ปรทิ ัศนบ์ ทความ ซ่งึ ผมไมเ่ คยทำ�มาก่อน แต่งานนฝ้ี ึกใหผ้ มหาขอ้ มลู ในเรื่องนั้น ๆ อย่างละเอยี ด
ลึกซง้ึ ทกุ แงท่ กุ มมุ และเขยี นเพอ่ื วิจารณง์ านชน้ิ หนึง่ ๆ นับว่าเป็นงานรปู แบบหนึ่งท่ไี มง่ า่ ยเลย
แตก่ ท็ า้ ทายอยา่ งมาก

ตอ่ มา เมื่อผมเข้ามาเป็นอาจารยป์ ระจำ� อ.สเุ มธ ได้เปดิ โลกทศั นแ์ ละใหโ้ อกาสแก่ผม
ทีย่ ังไม่บรรลนุ ิติภาวะในทางวิชาการอยา่ งมากมาย อ.สุเมธ ยังมกั มอบหมายงานเพ่ือฝกึ ฝนผม
ใหม้ ีประสบการณ์ ไดท้ ดลองท�ำ ส่งิ ใหม่ ๆ อยเู่ สมอ ท่านใหโ้ อกาสผมไปร่วมกจิ กรรมโปรแกรม
ภาคฤดรู อ้ นที่ Southwest University of Political Science ทป่ี ระเทศจนี ประมาณสองสปั ดาห์
ซ่ึงเปิดโลกแก่ผมอย่างมาก เพราะไม่เคยไปต่างประเทศยาว ๆ เลยสักคร้ัง ทำ�ให้ผมได้เพื่อน
ท้งั อเมรกิ า ยโุ รป และเอเชยี มากมาย ไดโ้ อกาสพูดสปีชภาษาองั กฤษคร้ังแรกในชวี ิต นับวา่ ทา่ น
ไดเ้ ปดิ โลกในตา่ งแดนใหผ้ มมากมายทเี ดยี ว อกี ประการหนงึ่ ทที่ า่ นเนน้ ยา้ํ กบั ผมและศษิ ยค์ นอน่ื
คือให้ฝึกฝนการเดินทาง การเอาตัวรอด การแก้ปัญหาด้วยตัวเองในต่างแดน ซ่ึงจะช่วยเพ่ิม
ศกั ยภาพในตวั เองมากขึ้น

แลกเปลย่ี นความรู้กบั Prof. Keh-Chang Gee ท่ี ชว่ ย อ.สเุ มธจดั โปรแกรมภาคฤดูร้อน
ดาวนโ์ หลดจากระบบNTaUtiDoCnaโดl ยTaนiาwยaอnร่าUมnดivวeงจrsันitทyร์ ใหน้ ักศึกษาจากมหาวิทยาลัยคู่สัญญา

309

60 ปี สเุ มธาจารย์

นอกจากนี้ คำ�สอนหน่ึงท่ีสำ�คัญที่ท่านแนะนำ�ผมเสมอคือ การเป็นนักวิชาการควรมี
มติ รในทางวชิ าการ ทา่ นแนะน�ำ ใหผ้ มรจู้ กั กบั Prof. Yoshimura ซงึ่ เปน็ เพอื่ นของทา่ นสมยั เรยี น
ทญี่ ปี่ นุ่ และเปน็ อาจารยด์ า้ นภาษที มี่ หาวทิ ยาลยั เคโอโดยไดร้ บั ประทานอาหารและพาทอ่ งเทยี่ ว
ครั้งเมอ่ื Prof. Yoshimura มาเท่ียวเมอื งไทยพร้อมภรรยา และเมือ่ นกั ศึกษาปรญิ ญาโทสาขา
ภาษีจัดไปดูงานท่ีประเทศญี่ปุ่น อ.สุเมธ ได้ให้โอกาสผมในการไปพูดบรรยายให้อาจารย์
และนักศึกษาญ่ีปุ่นฟังในเรื่อง ร่างกฎหมายภาษีมรดกของไทย อันเป็นการเปิดประสบการณ์
ทางวชิ าการในตา่ งประเทศครั้งแรกของผม และในกิจกรรมน้ีทา่ นก็แนะน�ำ ให้ผมรูจ้ ักกับ Prof.
Nishiyama ซ่ึงเปน็ tutor ของท่านขณะเรียนท่ีญ่ปี ุ่น และเปน็ ผเู้ ชีย่ วชาญดา้ นภาษกี ารบริโภค
ของญปี่ ุ่น รวมถงึ มีโอกาสได้รู้จัก Prof. Urushi ทเ่ี ปน็ อาจารย์ดา้ นเศรษฐศาสตรท์ ม่ี หาวิทยาลัย
โอซากา้ อีกดว้ ย

นอกจากการเป็นลูกศิษย์ทั้งระดับปริญญาตรีและโท การเป็นสมาชิกสาขาวิชา
กฎหมายภาษีร่วมกันแล้ว อ.สุเมธ ยังกรุณารับเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ โดยท่านได้
แนะนำ�ฐานขอ้ มูลทเ่ี ก่ยี วข้อง รวมทั้งแนะน�ำ ตงั้ คำ�ถามในประเดน็ ตา่ ง ๆ เพื่อท�ำ ใหว้ ทิ ยานิพนธ์
ของผมมีประเด็นที่ชัดเจน ครอบคลุมมากที่สุด
และ อ.สุเมธ ยงั ให้ค�ำ ปรึกษาในเร่อื งการวางแผน
ศึกษาต่อต่างประเทศ การเป็นนักวิชาการท่ีดี
และที่สำ�คัญที่สุดดังท่ีกล่าวในบทความน้ีคือ
ท่านเป็น “ครู” ท่ีเปิดโลกท้ังในแง่การใช้ชีวิต
และในแง่วิชาการให้ผมอย่างมาก รวมถึงเป็น
แรงบนั ดาลใจใหก้ บั ผมในการเปน็ นกั วชิ าการภาษี
จากซา้ ย : Prof. Nishiyama, อ.สุเมธ, ท่มี ที ั้งความรอบร้แู ละลึกซึ้งอีกด้วย
Prof. Urushi, Prof. Yoshimura, ผม

ในโอกาสน้ี ผมขอรำ�ลึกถึงพระคุณของ อ.สุเมธ ท่ีช่วยเปิดโลกท้ังทางวิชาการและ
แง่มุมการใช้ชีวติ ใหผ้ มตลอดระยะเวลาหลายปที ีผ่ ่านมาครับ

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์ ดว้ ยความรกั และเคารพ
กีระเกียรติ พระทัย
310

ระลกึ คุณอาจารย์

ผมไดร้ จู้ กั กบั ทา่ นอาจารยส์ เุ มธครง้ั แรกเมอ่ื ตอนศกึ ษาอยใู่ นชน้ั ปรญิ ญาตรปี ี 4 ซงึ่ ทา่ น
ได้ให้ความกรุณาอบรมส่ังสอนผมและเพ่ือนร่วมทีมในการเข้าแข่งขันตอบปัญหากฎหมายภาษี
อากรในระดบั ชนั้ อดุ มศกึ ษา ในการแขง่ ขนั ครงั้ นน้ั ผมและเพอื่ นรว่ มทมี จะประสบความส�ำ เรจ็ ได้
รบั รางวลั ชนะเลศิ ไมไ่ ดเ้ ลยหากขาดซง่ึ การดแู ลเอาใจใสแ่ ละการพราํ่ สอนของทา่ นอาจารยส์ เุ มธ

ในการศึกษาชั้นปริญญาโท ท่านอาจารย์สุเมธเป็นแรงบันดาลใจของผมในการเลือก
ศกึ ษาในสาขากฎหมายภาษอี ากร ซง่ึ หากใครไดเ้ คยรบั การอบรมสง่ั สอนจากทา่ นแลว้ จะสามารถ
รับร้ไู ด้เลยวา่ ทา่ นเปน็ ผ้ทู รงในความรแู้ ละเป็นปราชญ์ทางดา้ นกฎหมายภาษอี ากรอยา่ งแทจ้ รงิ
ซง่ึ สง่ิ เหลา่ นเี้ กดิ ขนึ้ จากการรกั ในสงิ่ ทที่ �ำ ประสบการณท์ ม่ี มี าอยา่ งยาวนาน รวมทง้ั ความพยายาม
ในการแสวงหาความรทู้ ่มี ีอยู่เสมอของทา่ นอาจารย์ ทา่ นอาจารยม์ ักย้ําเตือนเสมอว่า การศกึ ษา
ท่ีแท้จริงเกิดจากตัวนักศึกษาเอง หากเราไม่ใส่ใจหรือแสวงหาความรู้ เราย่อมไม่อาจเป็นนัก
กฎหมายทีด่ ไี ด้ คำ�สอนดังกลา่ วนีท้ ำ�ให้ผมได้ตระหนกั ถงึ การหมั่นเอาใจใส่ในการหาความรู้ดา้ น
ภาษอี ยตู่ ลอดเวลา นอกจากน้ี ในการจดั ท�ำ วทิ ยานพิ นธข์ องผมในชนั้ ปรญิ ญาโทนนั้ ทา่ นอาจารย์
สเุ มธยังเป็นผู้ท่คี อยให้ค�ำ ชแ้ี นะ และใหว้ ทิ ยาทานแก่ผมมาโดยตลอด

ในการเลอื กเส้นทางวชิ าชีพในฐานะทนายความกฎหมายภาษีอากรน้ัน ท่านอาจารย์
สุเมธเปน็ ผ้ทู ีค่ อยให้กำ�ลงั ใจและใหก้ ารสนับสนนุ แกผ่ มมาโดยตลอด อาจกล่าวไดว้ า่ ผมไม่อาจ
มที กุ วนั นไี้ ดเ้ ลยหากผมไมไ่ ด้รับการอบรมบม่ สอน รวมท้ังความกรุณาเมตตาจากทา่ นอาจารย์

ในการน้ี ผมขอร�ำ ลกึ ถงึ พระคณุ ของอาจารย์ผปู้ ระดจุ วชิ าความรู้ ผู้อบรมสง่ั สอน ผ้ใู ห้
ความรกั ความเมตตา และผเู้ ปรยี บเสมอื นพอ่ คนหนง่ึ ของผม ผมขอใหท้ า่ นอาจารยม์ แี ตค่ วามสขุ
ความเจริญ และเป็นทีร่ กั ของนกั ศกึ ษาตลอดไป

ดว้ ยรกั และเคารพ
เช่ียวชาญ ลิม้ นพคุณ
ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอทรา่นมาดยวคงจวันาทมร์กฎหมายภาษอี ากร บรษิ ทั เบเคอร์ แอนด์ แม็คเค็นซ่ี จำ�กดั

311

บทความร�ำ ลึกถึง
ศาสตราจารย์ ดร. สุเมธ ศริ ิคณุ โชติ

ตลอดระยะเวลา 4 ปี ที่ไดเ้ รยี นภาษกี บั อาจารยส์ ุเมธ ศริ คิ ณุ โชติ ต้าไดเ้ รียนรอู้ ะไร
มากมาย แน่นอนทีส่ ดุ คอื วชิ าการเกย่ี วกบั ภาษี วิธีการทำ�งานด้านวชิ าการ การสรา้ งแนวความ
คดิ ใหเ้ ปน็ ระบบ การด�ำ เนนิ ชวี ติ ทเ่ี รยี บงา่ ยแตห่ นกั แนน่ แตส่ งิ่ ทส่ี ำ�คญั ทส่ี ดุ ทตี่ า้ ไดร้ บั ตลอดระยะ
เวลาทเ่ี รียนจนถึงปจั จุบันวันน้คี ือความหมายของคำ�วา่ “คร”ู

ทกุ คร้งั ท่เี จอกนั อาจารยม์ ักจะทักทายดว้ ยรอยยม้ิ และคำ�พดู ส้นั ๆ “สวัสดี ต้า” เปน็
ค�ำ ทีป่ ระทบั ใจมากที่อาจารยจ์ �ำ ชอ่ื เลน่ ได้ และยังจำ�ไดด้ ว้ ยวา่ ชีวิตได้ด�ำ เนนิ ไปอย่างไร

แม้ว่าในขณะท่ีเรียนต้องยอมรับว่าต้าไม่ใช่นักศึกษาแนวหน้าของห้อง เรียนบ้างเล่น
บ้างหลับบ้าง แต่อาจารย์ก็ยังคงเมตตารับเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาในการทำ�วิทยานิพนธ์ คอย
กระต้นุ ในยามท่ีเหนอื่ ยลา้ ใหก้ ำ�ลังใจในยามทีท่ ้อแท้ ใหค้ �ำ ช่นื ชมในวันทีท่ �ำ ได้ดี

หลายครัง้ ท่ตี อ้ งทำ�งานร่วมกัน อาจจะมีความเหน็ ไม่ตรงกันบ้าง แต่อาจารย์ก็เปดิ ใจ
รบั ฟังความเหน็ ทุกอยา่ ง เพอ่ื ใหง้ านออกมาดีตามศักยภาพ

เห็นไดว้ ่าความประพฤติอนั งดงามในฐานะ “คร”ู ของท่านอาจารย์สุเมธ ศริ คิ ณุ โชติ
สอดคลอ้ งกบั หลกั “กลั ยาณมติ ตาธรรม” คอื คณุ ลกั ษณะของครทู ด่ี ตี ามหลกั ค�ำ สอนในพระพทุ ธ
ศาสนาซึ่งมี 7 ประการ ดงั น้ี

1. ปิโย - น่ารัก หมายความว่า บุคคลใดท่ีเป็นครูน้ันจะต้องเป็นผู้ท่ีน่ารัก ศิษย์ได้
พบเห็นแล้วอยากเข้าไปพบ สบายใจเมื่อได้พบปะกับอาจารย์ผู้นั้น มีเมตตาหวังดีต่อเด็กเสมอ
ยิม้ แย้ม แจม่ ใส ไมบ่ ึ้งตึงท้งั เวลาสอนและนอกเวลาสอน ใหค้ วามสนิทสนมกบั ศิษยต์ ามควรแก่
กาลเทศะ พูดจาอ่อนหวานสมานใจ เอาใจใส่อบรมสง่ั สอนศษิ ยใ์ ห้เกิดความรูอ้ ย่างแทจ้ ริง เม่ือ
เด็กมีความทุกข์ ครใู ห้ความเอาใจใสค่ อยปลอบประโลมให้ก�ำ ลังใจ

2. ครุ - น่าเคารพ หมายความวา่ บุคคลทเ่ี ปน็ ครนู ้ันตอ้ งเปน็ ผ้ปู ระพฤตติ นเหมาะสม

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

312

บทความร�ำ ลกึ ถงึ ท่าน อ.สเุ มธ ศริ คิ ุณโชติ

แกฐ่ านะของความเป็นครู กระทำ�ตนเป็นแบบอย่างแก่ศษิ ย์ทง้ั พฤตกิ รรมทางกาย วาจา ใจ
3. ภาวนีโย – น่าเจริญใจหรือน่ายกย่อง หมายความว่ากระทำ�ตนให้เป็นที่เจริญ

น่ายกย่องของศิษย์และบุคคลทั่วไป มีความรู้และภูมิปัญญาอย่างแท้จริง มีคุณธรรมควรแก่
การกราบไหวบ้ ูชาของศิษยเ์ สมอ เปิดรับความรู้ใหม่ ๆ เช่ือกฎแห่กรรม เปน็ ผรู้ กั ษาศลี ควบคมุ
จิตดว้ ยสมาธิ

4. วตั ตา - มรี ะเบยี บแบบแผน หมายความวา่ ครตู อ้ งกระท�ำ ตนใหเ้ ปน็ บคุ คลทเี่ คารพ
กฎระเบยี บ มีระเบียบแบบแผน ขณะเดยี วกนั ก็อบรมตักเตอื นศิษย์ใหเ้ ปน็ ผมู้ ีระเบยี บ

5. วจนกั ขโม - อดทนต่อถอ้ ยค�ำ หมายความวา่ ครจู ะต้องอดทนตอ่ คำ�พดู ของศิษย์
ที่มากระทบความรู้สึก ครูต้องพร้อมรับฟังข้อซักถาม ให้คำ�ปรึกษาหารือ แนะนำ� ไม่เบื่อ ไม่
ฉุนเฉยี ว

6. คมั ภรี ญั จะ กถงั กตั ตา - แถลงเรอ่ื งไดอ้ ยา่ งลกึ ซงึ้ หมายความวา่ ครจู ะตอ้ งมคี วาม
สามารถในการสอน ใชค้ �ำ พดู ในการอธบิ ายเรอื่ งราวตา่ ง ๆ ไดอ้ ยา่ งแจม่ แจง้ มคี วามรอบรใู้ นเรอื่ ง
ทจี่ ะพูด

7. โน จัฏฐาเน นิโยชเย - ไมช่ ักน�ำ ศิษย์ไปในทางเสื่อม หมายความว่า ไม่ชักน�ำ ศิษย์
ไปในทางทีต่ า่ํ ทรามใด ๆ สิง่ ใดเปน็ ความเส่อื มโทรมทางจติ จะไม่ชกั นำ�ศิษย์ไปทางนัน้ ในขณะ
เดยี วกันครูตอ้ งหลกี เลย่ี งสง่ิ ท่ีเป็นอบายมขุ ทงั้ ปวง

เมื่อกล่าวมาถึงตรงน้ี ผอู้ ่านคงไดเ้ หน็ ถึงความเปน็ ครูผยู้ ง่ิ ใหญ่ ของท่านอาจารย์สุเมธ
ศิริคุณโชติ ที่ทุ่มเทกำ�ลังกาย กำ�ลังใจ กำ�ลังสมอง เพ่ือพัฒนางานด้านวิชาการ ผลิตนักคิด
นกั ท�ำ โดยไมเ่ หน็ดเหนือ่ ย

ขอขอบพระคุณอาจารย์มากนะคะ ความเมตตาของอาจารย์ ต้ายังคงระลึกถึงเสมอ
หากมีสิ่งใดที่ศิษย์คนนี้พอจะช่วยบรรเทาให้อาจารย์สบายกาย สบายใจได้บ้าง ขอให้อาจารย์
อย่าไดก้ งั วลท่ีจะถามหา ตา้ ยินดีนะคะ

ขออาราธนาสงิ่ ศกั ดส์ิ ทิ ธใิ์ นสากลโลก บญุ กศุ ลของตา้ ไดท้ �ำ มาแลว้ ทง้ั อดตี จนถงึ ปจั จบุ นั
จงรวมกันเป็นตบะเดชะ ภาวะปัจจัย เกื้อหนุนให้อาจารย์มีแต่ความสุข ปราศจากความทุกข์
คดิ สิง่ ใดในทางท่ชี อบท่ีควรสมปรารถนาทกุ ประการ สขุ ภาพแขง็ แรงนะคะ

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์ ธัญญมาศ เลาหว์ ีระพานิช
313

บทรำ�ลกึ แด่
ศาสตราจารย์ ดร. สเุ มธ ศริ คิ ณุ โชติ

ผมกับท่านอาจารย์ ดร. สุเมธ ศิริคุณโชติ เราต่างก็เป็นศิษย์เก่าของมหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ และต่างก็เคยรับราชการที่กรมสรรพากร ในฐานะหน่วยงานจัดเก็บภาษีหลัก
ของประเทศ ผมได้มีโอกาสพบกับท่านอาจารย์ ดร. สุเมธ ในขณะที่เราทั้งคู่ได้รับราชการที่
กรมสรรพากร หลังจากท่ีท่านอาจารย์ ดร. สุเมธ ได้เลือกท่ีจะฝากอนาคตไว้กับมหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ ในฐานะอาจารย์ประจำ� ผมก็ได้เป็นผู้เจรจาจัดทำ�อนุสัญญาภาษีซ้อนของ
กรมสรรพากร และได้ลาออกจากกรมสรรพากรไปเป็นที่ปรึกษาภาษีระหว่างประเทศ ซ่ึงได้มี
โอกาสใช้ประสบการณ์ท่ีถนัดจากการเจรจาจัดทำ�อนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศต่าง ๆ และ
ต่อมาได้รับเชิญจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยการเสนอแนะของท่าน
อาจารย์ ดร. สุเมธ ให้เป็นอาจารย์ผู้บรรยายพิเศษในวิชากฎหมายภาษีอากรระหว่างประเทศ
หลกั สตู รชน้ั ปรญิ ญาโท มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ตงั้ แตป่ กี ารศกึ ษา 2545 - 2556 โดยบรรยาย
ร่วมกับทา่ นอาจารย์ ดร. สเุ มธ ศิรคิ ุณโชติ และ ทา่ นอาจารย์ ดร. พนติ ธรี ภาพวงศ์ ซึ่งผบู้ รรยาย
ท้ังสามท่าน ต่างก็เคยมปี ระสบการณ์เปน็ ข้าราชการกรมสรรพากร มากอ่ น ท�ำ ให้การเรียนการ
สอนวิชาน้ีมีเน้ือหาอัดแน่นด้วยภาคทฤษฎีและกรณีศึกษาจากประสบการณ์ภาคปฏิบัติของ
ผู้ร่วมบรรยายทั้งสามท่าน ผมจึงต้องขอขอบคุณท่านอาจารย์ ดร. สุเมธ ท่ีท่านเป็นผู้มีส่วน
สนับสนุนและพัฒนาให้การเรียนการสอนในสาขากฎหมายภาษีอากร ของคณะนิติศาสตร์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีความสมบรู ณ์ในเนอ้ื หาและสอดคล้องกบั ความเป็นไปในภาคธุรกจิ
ทม่ี ีการพัฒนาไปอย่างไมห่ ยุดนง่ิ อกี ทงั้ มสี ่วนชว่ ยผลติ มหาบัณฑิต ในสาขากฎหมายภาษีอากร
ระหว่างประเทศ ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่ีมีคุณภาพเป็นจำ�นวนมากให้แก่ภาคธุรกิจ
และสังคมประเทศที่กำ�ลังเร่งพัฒนา แต่ยังขาดแคลนบุคลากรในด้านกฎหมายภาษีอากร
ดาวน์โหลรดะจหากวร่าะงบปบรTะUเDทCศโดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์
314

บทความรำ�ลกึ แด่อาจารย์ ดร. สเุ มธ ศิรคิ ุณโชติ

การเรียนการสอนในสาขากฎหมายภาษีอากรของมหาวิทยาลัยช้ันนำ�หลายๆแห่งใน
ประเทศไทย อาจารย์ประจำ�ที่รับผิดชอบการสอนสาขาวิชาภาษีอากรนั้น ส่วนใหญ่มักจะเป็น
นักวิชาการ ซึ่งอาจไม่มีภูมิหลังหรือประสบการณ์จริงภาคปฏิบัติทั้งในฐานะผู้บริหารจัดเก็บ
ภาษี หรือท่ีปรึกษาภาษีอากร จึงนับเป็นจุดแข็งและโชคดีของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่มี
บคุ ลากรอยา่ งทา่ นอาจารย์ ดร. สเุ มธ ศริ คิ ณุ โชติ ซง่ึ มปี ระสบการณภ์ าคปฏบิ ตั จิ ากกรมสรรพากร
มาก่อน และยังมีความเป็นนกั วชิ าการอกี ดว้ ย ดังนั้น หากผมจะกลา่ วว่า ท่านอาจารย์ ดร. สุเมธ
นับเป็นบุคลากรที่ทรงคุณค่าและนับเป็นเสาหลักด้านภาษีอากรท่านหน่ึงของมหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ ก็คงไม่ผิด

อ.ธนภณ แก้วสถติ ย์
อาจารยผ์ ู้รว่ มบรรยายพิเศษ วชิ ากฎหมายภาษอี ากรระหว่างประเทศ
กรรมการและอาจารยท์ ป่ี รึกษาวิทยานพิ นธ์ สาขากฎหมายภาษีอากรระหวา่ งประเทศ

16 เมษายน 2558

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

315

ศาสตราจารย์ ดร. สุเมธ ศิรคิ ณุ โชต.ิ ..
“ครู” ผ้เู ปน็ “ต้นแบบ”

การรับราชการนับว่าเปน็ การเดนิ ทางอันยาวนานในเสน้ ทางแหง่ ชวี ติ แต่เส้นทางอนั
ยาวนานดังกล่าวท�ำ ใหแ้ ต่ละคนไดผ้ า่ นบทพสิ ูจนท์ ี่หลากหลาย เส้นทางราชการในฐานะ “ครู”
ถอื ไดว้ า่ เปน็ เสน้ ทางแหง่ เกยี รตยิ ศซงึ่ น�ำ ความภาคภมู ใิ จมาสตู่ นเองและคณุ คา่ ตอ่ สงั คม ครเู ปรยี บ
เสมือนเปลวเทียนส่องทางเพื่อนำ�แสงสว่างในการสร้างทรัพยากรบุคคลท่ีมีคุณค่าให้แก่สังคม
การก้าวเดินในเส้นทางราชการเพ่ือให้ถึงกำ�หนดแห่งวาระเป็นเรื่องปกติธรรมดาสำ�หรับผู้ท่ีรับ
ราชการครอู าจารยท์ ว่ั ไปแตก่ ารประคบั ประคองตนเองใหเ้ ปน็ ไปอยา่ งมเี กยี รตยิ ศศกั ดศ์ิ รที เ่ี ปย่ี ม
ไปดว้ ยจติ วญิ ญาณของความเปน็ ครูที่ดเี พอื่ เปน็ “ตน้ แบบ” ของสังคมนัน้ ไมใ่ ช่เรือ่ งท่จี ะกระทำ�
ไดโ้ ดยงา่ ยส�ำ หรบั ทุกคน ศาสตราจารย์ ดร. สเุ มธ ศริ ิคุณโชติ ถือว่าเปน็ ผู้ทีผ่ า่ นบทพิสูจน์ของ
การเป็น “ตน้ แบบ” ของ “ครู” ไดอ้ ย่างสง่างาม

อาจารยส์ เุ มธเปน็ บคุ คลทไี่ ดร้ บั การยอมรบั วา่ เปน็ ผทู้ อ่ี ยใู่ นล�ำ ดบั ตน้ ๆ ของผเู้ ชย่ี วชาญ
ดา้ นกฎหมายภาษอี ากรของไทยโดยเฉพาะในสว่ นทเ่ี กย่ี วกบั กฎหมายภาษอี ากรระหวา่ งประเทศ
(International Taxation Law) ชอื่ เสียงของท่านเป็นท่ียอมรบั อยา่ งกวา้ งขวาง กระผมเองได้
ประจกั ษช์ ดั ในความเชย่ี วชาญของทา่ นเมอ่ื ครงั้ ทย่ี งั ด�ำ รงต�ำ แหนง่ ผพู้ พิ ากษาศาลภาษอี ากรกลาง
ได้มีโอกาสอ่านตำ�รา บทความและผลงานทางวชิ าการของท่านมาอยา่ งต่อเน่อื ง หน่งึ ในนนั้ คือ
ค�ำ อธบิ ายกฎหมายภาษอี ากรระหวา่ งประเทศทท่ี า่ นเปน็ ผเู้ ขยี น ต�ำ ราเลม่ นน้ี บั ไดว้ า่ เปน็ ตน้ แบบ
ของต�ำ ราดา้ นกฎหมายภาษอี ากรระหวา่ งประเทศของไทย และไดม้ กี ารอา้ งองิ ต�ำ ราของทา่ นกนั
อย่างแพร่หลาย รวมท้ังกระผมเองก็ได้ใช้เป็นแนวทางในการพิจารณาและพิพากษาคดีในศาล
ภาษีอากรกลางด้วย

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

316

ศาสตราจารย์ ดร. สุเมธ ศริ คิ ุณโชต.ิ .. “คร”ู ผู้เป็น “ตน้ แบบ”

ต่อมาเม่ือกระผมได้มีโอกาสร่วมงานกับอาจารย์สุเมธในการสอนกฎหมายภาษีอากร
ในฐานะเป็นอาจารย์พิเศษของคณะนติ ศิ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กไ็ ด้มโี อกาสบรรยาย
รวมทงั้ เปน็ ทป่ี รกึ ษาและกรรมการสอบวทิ ยานพิ นธร์ ว่ มกนั มาตอ่ เนอ่ื งเปน็ เวลาหลายปที ำ�ใหย้ ง่ิ
ประจกั ษช์ ดั วา่ ทา่ นเปน็ อาจารยท์ เ่ี ตม็ เปยี่ มไปดว้ ยความรคู้ วามสามารถ ไมเ่ พยี งแตเ่ ปน็ ครทู ศี่ กึ ษา
คน้ ควา้ และสอนเนอื้ หาความรทู้ างวชิ าการเทา่ นน้ั แตท่ า่ นยงั ด�ำ รงตนเปน็ แบบอยา่ งทน่ี า่ ยกยอ่ ง
ท่านดำ�เนินชวี ติ ประจ�ำ วันอยา่ งสมถะ ให้เกยี รติ รับฟัง และเคารพในเหตุผลของทกุ คน ในวาระ
การเกษียณอายุราชการของอาจารย์ซ่ึงเป็นไปตามกำ�หนดแห่งเวลาน้ัน กระผมขอเรียนความ
รู้สึกจากใจว่า วิถีความเป็นครูท่ีน่ายกย่องและเป็นต้นแบบท่ีดีสำ�หรับครูอาจารย์ท้ังหลายของ
ทา่ นนนั้ จะคงอยใู่ นจติ ส�ำ นกึ ของทกุ คนทไ่ี ดส้ มั ผสั กบั อาจารยส์ เุ มธครบั การเกษยี ณอายเุ ปน็ เพยี ง
วาระท่ที างราชการก�ำ หนดไว้ แต่มไิ ดห้ มายความว่าอาจารย์จะหมดวาระของการท�ำ งานในเสน้
ทางวชิ าการที่จะก้าวเดินตอ่ ไป กระผมเช่ือมนั่ ว่าอาจารยย์ งั คงเป็นทพี่ ึง่ ของศิษยแ์ ละเป็น “ครู”
ผู้เป็น “ต้นแบบ” ท่ีจะใช้ความรู้ความสามารถให้เป็นคุณูปการแก่แวดวงการศึกษาและสังคม
ต่อไป

ประภาศ คงเอียด
ท่ปี รึกษากฎหมายกระทรวงการคลงั

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

317

ศาสตราจารย์ ดร. สเุ มธ ศริ ิคณุ โชติ

เมื่อทางคณะผู้จัดทำ�หนังสือท่ีทางคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้จัด
ทำ�ข้ึนเพื่อแสดงมุทิตาจิตเน่ืองในโอกาสท่ีท่านศาสตราจารย์ ดร. สุเมธ ศิริคุณโชติ มีอายุครบ
60 ปี ไดก้ รณุ าให้ผมไดม้ ีส่วนรว่ มในการถ่ายทอดเร่ืองราวเก่ียวกับทา่ นอาจารยส์ ุเมธฯ ผมรสู้ กึ
เป็นเกียรติและขอขอบคุณทางคณะผู้จัดทำ�เป็นอย่างย่ิง ผมน้ันได้มีโอกาสทำ�งานใกล้ชิดท่าน
อาจารย์สุเมธในหลายมติ ิ ผมจึงขอเล่าถึงทา่ นอาจารยส์ เุ มธฯ ใน 3 ฐานะ อันได้แก่ ครกู ฎหมาย
นักวิจัย และนักกฎหมายภาษีอากร

ท่านอาจารยส์ ุเมธ...ครูกฎหมาย
แม้ว่าในช่วงที่ผมเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรี ที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ ผมไมไ่ ดม้ โี อกาสเรยี นหนงั สอื ในชนั้ เรยี นกบั ทา่ นอาจารยส์ เุ มธ เพราะเปน็ ชว่ งเวลา
คาบเกย่ี วกับช่วงเวลาท่ที ่านอาจารยส์ เุ มธฯ เดนิ ทางไปทำ�วิจยั ในต่างประเทศ แต่ผมกไ็ ด้เปน็ ลกู
ศิษย์ของท่านอาจารย์สุเมธฯ จากที่ท่านได้กรุณาให้ผมเป็นผู้ร่วมวิจัยร่วม ในการวิจัยเร่ือง
“บทบาทของศาลภาษอี ากรในการคมุ้ ครองสทิ ธิของผ้เู สยี ภาษีอากรในศตวรรษที่ 21” เพื่อ
นำ�เสนอต่อศาลภาษีอากรกลาง ในปี พ.ศ. 2552 ตลอดจนการที่ท่านชักชวนให้ผมมาเป็น
ผู้บรรยายพิเศษร่วมกับท่านในหลักสูตรระดับปริญญาโท ท่ีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ และยังไดเ้ ปน็ กรรมการสอบวิทยานพิ นธ์ระดับปริญญาโทและปรญิ ญาเอกทค่ี ณะ
นติ ศิ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ รว่ มกบั ท่านอีกหลายครัง้
ในทุก ๆ โอกาสที่ได้ทำ�งานร่วมกับท่านทำ�ให้ผมได้รับรู้และสัมผัสถึงความเป็นครู
กฎหมายที่น่ายกย่องของท่าน ท่านอาจารย์สุเมธจะรับฟัง ตักเตือน เมตตาและให้โอกาสกับ
ลูกศิษยท์ กุ ๆ คนเสมอ สำ�หรับผมแม้ท่านจะกรณุ าให้เกยี รตเิ รยี กผมว่า “อาจารยว์ นิ จิ ” เสมอ

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

318

ศาสตราจารย์ ดร. สุเมธ ศริ ิคณุ โชติ

ในการสนทนา แตผ่ มกถ็ อื วา่ ตวั เองนน้ั เปน็ ลกู ศษิ ยท์ ไ่ี ดร้ บั ความเมตตามากจากทา่ นอาจารยส์ เุ มธ
เปน็ อยา่ งมาก เพราะนอกจากทา่ นจะรบั ฟงั ความเหน็ อยา่ งทปี่ ฏบิ ตั เิ ปน็ ปกตกิ บั นกั ศกึ ษาทกุ คน
ท่านยังถ่ายทอดความรู้และแนวคิดทางกฎหมายภาษีอากรให้ผมผ่านการหารืองาน หรือแม้
การพูดคุยกับท่าน ซ่ึงความเห็นของท่านในหลายเรื่องน้ันผมก็ได้นำ�ไปปรับใช้และพยายาม
ผลักดันให้เกิดการแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย ตามที่ตัวเองพอจะมีกำ�ลัง เช่นเร่ืองการอุทธรณ์
ภาษอี ากรตามประมวลรษั ฎากร หรอื ความเหน็ ทวี่ า่ เงนิ เพม่ิ ตามประมวลรษั ฎากรนนั้ มกี ารลงโทษ
ปนอยูด่ ว้ ยมากจนอาจไมเ่ ปน็ ธรรมกบั ผเู้ สียภาษอี ากรในหลายกรณี เปน็ ตน้

ทา่ นอาจารยส์ เุ มธ...นกั วจิ ยั
ในเรอ่ื งความเปน็ นกั วจิ ยั ทชี่ า่ํ ชองของทา่ นอาจารยส์ เุ มธนน้ั คงเหน็ เปน็ ทปี่ ระจกั ษจ์ าก
การทีท่ ่านไดร้ บั พระมหากรุณาธคิ ุณโปรดเกล้าฯ ใหด้ ำ�รงต�ำ แหนง่ ศาสตราจารย์ และในฐานะท่ี
ผมได้เคยร่วมเปน็ ผ้วู จิ ัยในคณะวจิ ัยที่ท่านอาจารยส์ เุ มธฯ เปน็ หัวหน้าคณะผวู้ จิ ัย ทา่ นเป็นผ้ทู ี่มี
แนวคิดริเริ่มและทันสมัยในการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณมาสนับสนุนการวิจัยทางนิติศาสตร์ ซ่ึง
นับว่าเป็นประโยชน์ในทางวิชาการเป็นอย่างมาก นอกจากน้ีท่านยังมีศิลปะในการบริหาร
จัดการการวิจัยที่นุ่มนวล แต่ก็มีประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผลตามเป้าหมายของการวิจัย
เป็นอยา่ งดี
ท่านอาจารยส์ ุเมธ...นกั กฎหมายภาษอี ากร
การที่ท่านอาจารยส์ ุเมธเคยรบั ราชการอยูก่ รมสรรพากร กระทรวงการคลงั เป็นเวลา
หลายปีก่อนที่จะโอนมาเป็นอาจารย์ที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทำ�ให้ท่าน
เป็นนกั กฎหมายภาษอี ากรทม่ี ีมากกวา่ ความรตู้ ามตำ�รา เพราะทา่ นจะมคี วามชา่ํ ชองและเข้าใจ
ในทางปฏบิ ตั ิเกี่ยวกับกฎหมายภาษีอากรเปน็ อยา่ งดอี ีกด้วย ซึง่ นบั ว่าเป็นโชคของนักศึกษาที่มี
โอกาสไดม้ ีครทู ่ีมีความจัดเจนในด้านกฎหมายภาษีอากรรอบด้านเชน่ น้ี ดว้ ยความสามารถของ
ท่านทำ�ให้ผู้ใหญ่หลายท่านในกรมสรรพากร กระทรวงการคลัง จะไปขอรับฟังความเห็นทาง
กฎหมายของท่านอยูเ่ สมอ ๆ
นอกจากนบ้ี ทบาทของทา่ นอาจารยส์ เุ มธ ยงั โดดเดน่ ในฐานะนกั กฎหมายทมี่ จี ดุ ยนื จะ
ดำ�รงไว้ซ่ึงความถูกต้องและเป็นธรรมของสังคม ดังเช่น ท่ีท่านเคยออกมาวิพากษ์การเสียภาษี
ของผมู้ ีอำ�นาจในบา้ นเมอื งอยา่ งตรงไปตรงมาตามหลักวิชาการ หรือ กรณที ท่ี ่านให้ความเห็นท่ี

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

319

60 ปี สุเมธาจารย์

แหลมคมในเรื่องการจัดเก็บภาษีมรดก ภาษีท่ีดินและส่ิงปลูกสร้าง โดยไม่ได้ทำ�ไปตามกระแส
สังคม เป็นตน้

จากทกุ ๆ บทบาททก่ี ล่าวมาของมาของท่านศาสตราจารย์ ดร.สเุ มธ ศิรคิ ณุ โชติ คงจะ
ไมเ่ ปน็ การเกนิ ไปทจ่ี ะกลา่ ววา่ ทา่ นเปน็ ทง้ั นกั วชิ าการ นกั กฎหมาย และครกู ฎหมายทนี่ า่ ยกยอ่ ง
คนหนงึ่ ของสังคมไทย

จากลกู ศิษยค์ นหนงึ่ ด้วยความเคารพยิง่
ดร. วินจิ วิเศษสวุ รรณภมู ิ

นักวิชาการภาษชี �ำ นาญการพเิ ศษ
ส�ำ นกั บรหิ ารภาษธี รุ กิจขนาดใหญ่ กรมสรรพากร

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

320

ศาสตราจารย์ ดร. สเุ มธ ศิริคณุ โชติ
ทผ่ี มรจู้ ัก

ผมกับท่านอาจารย์สุเมธเข้ามารับราชการในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในเวลา
ไล่เล่ียกัน จนทำ�ให้เราได้ไปเข้ารับการอบรมปฐมนิเทศอาจารย์ใหม่รุ่นเดียวกันพร้อม ๆ กับ
ดร. สมจติ ต์ เซอรซ์ ันซี และ ศ.ดร. อ�ำ นาจ วงศ์บณั ฑติ จากนัน้ ท่านอาจารย์สุเมธกับผมกไ็ ดร้ บั
ทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศญ่ีปุ่นในปีเดียวกัน ออกเดินทางในเวลาไล่เล่ียกัน ท้ายที่สุดเราท้ัง
สองคนกจ็ บการศกึ ษาในปเี ดยี วกนั จากมหาวทิ ยาลยั เดยี วกนั จากระยะเวลา 20 กวา่ ปที รี่ จู้ กั กนั
มา ท่านอาจารย์สเุ มธมีคุณลักษณะท่โี ดดเดน่ น่าเคารพนบั ถืออยู่หลายประการ แต่ส่งิ ที่ผมเห็น
ว่าเป็นคุณสมบัติอันสำ�คัญประจำ�ตัวที่ทำ�ให้ท่านประสบความสำ�เร็จเจริญก้าวหน้าในหน้าที่
ราชการจนได้รับต�ำ แหนง่ ศาสตราจารย์ ดังจะเลา่ สูก่ นั ฟงั ต่อไปน้ี

ท่านอาจารย์สเุ มธเปน็ นักสู้ครับ ที่สำ�คญั เป็นนกั ส้ทู ี่มคี วามอดทน มานะบากบั่น และ
เหนอื สง่ิ อนื่ ใดคอื มคี วามสมา่ํ เสมอในการท�ำ งานวชิ าการ ขอ้ เทจ็ จรงิ ในเรอ่ื งดงั กลา่ วนป้ี รากฏตอ่
ผมอย่างชัดเจนเมื่อครั้งที่ท่านได้รับทุนไปศึกษาต่อท่ีประเทศญ่ีปุ่นน่ันเอง ในช่วงเวลาดังกล่าว
นนั้ มสี ถานการณ์อยา่ งหนง่ึ ทีผ่ มเชือ่ วา่ หากหลาย ๆ คนเจอเขา้ ประสบเข้ากับตวั เอง อาจจะต้อง
ยกธงขาวหรอื ถอยทพั กลบั หรอื อาจตอ้ งเลอื่ นเวลาการศกึ ษาออกไป นน่ั คอื ทา่ นเปน็ นกั เรยี นทนุ
พอ่ ลกู ออ่ นครบั อนั ทจ่ี รงิ แมว้ า่ ทา่ นจะสามารถคาดการณไ์ ดว้ า่ จะมสี ถานการณใ์ นอนาคตอนั ใกล้
ทจี่ ะเกดิ ภาวะเชน่ น้ี แตถ่ งึ กระนน้ั กต็ ามเมอ่ื บตุ รชายของทา่ นเพงิ่ คลอดมาไดไ้ มน่ านใกลเ้ คยี งกบั
เวลาท่ีท่านจะต้องเดินทางไปต่างประเทศ ผมเช่ือว่าในภาวการณ์เช่นน้ัน ย่อมมีเรื่องราวความ
วติ กกงั วลนานานบั ประการทถ่ี าโถมเขา้ มายงั ตวั ทา่ นเปน็ จ�ำ นวนมาก ลองพจิ ารณาเปรยี บเทยี บ
งา่ ย ๆ ครบั ไมว่ า่ ใครกต็ ามทอ่ี ยใู่ นสถานะของพอ่ ลกู ออ่ น แมท้ า่ นจะออกจากบา้ นไปท�ำ งานตาม
ปกติ ท่ีบ้านก็ยังจะมีภรรยามีญาติพ่ีน้องหรือสามารถจัดหามีพี่เล้ียงเด็กมาคอยช่วยเหลือดูแล
แต่ทา่ นก็อดไม่ไดห้ รอกครบั ทจ่ี ะคิดถึงหรือแมแ้ ต่วติ กจริตกังวลไปตา่ ง ๆ นานา อยู่เมอื งไทยยงั
ดาวน์โหลโดทจราศกรัพะบทบ์กTลUับDมCาโบดย้านนาไยดอ้งร่าา่ มยดๆวงจกันทลรา์ งวันอาจจะแว่บกลับมาถ้าระยะทางไม่ไกลมากนัก ตกเย็น

321

60 ปี สเุ มธาจารย์

ยังสามารถที่จะรีบกลับบ้านมาดูลูกตัวน้อย ๆ แต่กับสถานการณ์สองพันสามพันกิโลเมตรใน
สภาพแวดล้อมท่ีเทคโนโลยีการส่ือสารมีได้เพียงแค่การรับฟังเสียงและยังมีค่าใช้จ่ายสูง จะไม่
ก่อให้เกิดภาวะความกังวลใจได้หรืออย่างไร และยิ่งเมื่อนึกถึงว่าจะต้องอยู่ต่อไปอีกประมาณ
3 – 5 ปี เพือ่ จบการศกึ ษา แมท้ ่านจะไมเ่ คยปริปากบ่นให้ทราบ แต่เรากส็ มั ผัสได้ว่าเปน็ ความ
วิตกกังวลภายใต้ความรับผิดชอบที่ท่านอาจารย์สุเมธสามารถต่อสู้กับส่ิงต่าง ๆ เหล่าน้ีจน
ผ่านขา้ มไปได้

นอกไปจากนี้ เม่ือเข้าศึกษาในปีแรกท่านต้องอยู่ในสถานะของนักศึกษาวิจัยของ
มหาวทิ ยาลยั วาเซดะทจี่ ะตอ้ งเขา้ ชน้ั เรยี นรว่ มกบั นกั ศกึ ษาปรญิ ญาโทและปรญิ ญาเอกเพอ่ื เตรยี ม
ตัวสอบเข้าศึกษาต่อในปลายปีการศึกษา ซ่ึงแม้ท่านจะจบการศึกษาระดับปริญญาโทจาก
จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลัยแล้วก็ตาม แตร่ ะบบการศกึ ษาของมหาวิทยาลัยวาเซดะ (เชน่ เดียวกบั
มหาวิทยาลยั อนื่ ทั่วไป) ซึง่ กำ�หนดใหท้ า่ นตอ้ งเข้าศกึ ษาในระดบั ปริญญาโทก่อนจึงจะเขา้ ศึกษา
ตอ่ ในระดับปริญญาเอกได้ เมอื่ ทา่ นผ่านการสอบคัดเลือกในปลายปี นนั่ มีนัยสำ�คัญวา่ ทา่ นอาจ
จะต้องอยู่ในประเทศญป่ี นุ่ อีกอยา่ งน้อย 5 ปี อยากลองให้นกึ ถงึ ความเป็นพอ่ ลกู อ่อนครับ จะ
ตอ้ งอยู่อีก 5 ปี มนั มคี วามหมายเพียงไร มันจะรบกวนสภาวะจิตใจแค่ไหนเพียงไร แตท่ า่ นก็มิได้
ย่อท้อครับ จนในปีถัดมาท่านจึงได้ตัดสินใจมาสอบเข้าศึกษาระดับปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัย
เคโอ และท่านก็ได้รับการตอบรับให้เข้าศึกษาต่อระดับปริญญาเอกโดยไม่ต้องศึกษาระดับ
ปรญิ ญาโท น่ันหมายความวา่ ท่านสามารถยน่ ระยะเวลาลงไปไดอ้ กี 1 - 2 ปี และทม่ี หาวทิ ยาลยั
เคโอน้ีเอง ท่านได้ใช้ความสามารถและความมานะอุตสาหะอย่างสม่ําเสมอศึกษาจนจบระดับ
ปริญญาเอกได้ภายในเวลาเพียง 3 ปี (อันท่ีจริงแล้วท่านใช้เวลาไม่ถึงสามปีหรอกครับ น่าจะ
ประมาณสองปคี รงึ่ เทา่ นนั้ อกี ครงึ่ ปเี ปน็ ระยะเวลาการรอฟงั ผลการพจิ ารณาของกรรมการตรวจ
วิทยานิพนธ)์ ซ่งึ มีนกั ศึกษาจำ�นวนนอ้ ยมากท่ีจะกระท�ำ ไดเ้ ช่นนี้ เพราะนกั ศึกษาโดยท่ัว ๆ ไป
หรอื สว่ นใหญจ่ ะมคี วามวบู วาบสงู ออ่ นไหวตอ่ สงิ่ เรา้ รอบขา้ ง ขาดสมาธใิ นการศกึ ษาคน้ ควา้ เขยี น
งาน อะไรแวบ่ เข้าสมองมาหนอ่ ยกไ็ ปแล้วครับ

ความสำ�เรจ็ ดงั กลา่ วขา้ งตน้ จะเกดิ ขนึ้ ไมไ่ ด้ หากทา่ นอาจารยส์ เุ มธไมม่ คี วามเปน็ นกั สู้
ลำ�พังสภาพการณ์ส่วนตัวท่ีเป็นพ่อลูกอ่อนก็นับว่าหนักหนาสาหัสมากแล้ว ยังจะต้องเผชิญกับ
แบบธรรมเนยี มประเพณที างการศกึ ษาทอี่ าจจะไมย่ ดื หยนุ่ ไมเ่ ออื้ อำ�นวยเทา่ ใดนกั ไมร่ วมถงึ การ
ตอ้ งเสาะหาท่เี รียนใหม่ (รวมทัง้ ทุนการศกึ ษาทีจ่ ะมาสนบั สนุนการเรยี น เพราะทนุ เดิมก�ำ หนด
ดาวน์โหลใดหจศ้ ากกึ รษะบาบทม่ีTUหDาCวโิทดยยานลายยั อวราา่ มเซดดวงะจทนั ทีก่ รำ�์ หนดให้เทา่ นั้น) อีกท้ังการที่ทา่ นสามารถศึกษาจนจบได้ใน

322

ศาสตราจารย์ ดร. สุเมธ ศิริคณุ โชติ ท่ีผมร้จู กั

ระยะเวลาเพยี งสามปี ยอ่ มแสดงให้เห็นว่าท่านจะต้องใช้ความพยายาม ความมานะอตุ สาหะท่ี
สูงมากเพียงไร และเมอ่ื ท่านกลับมาท่านก็ไดใ้ ชค้ ุณสมบัตคิ ณุ ลกั ษณะประจำ�ตัวเดยี วกนั นี้เองที่
น�ำ พาทา่ นไปสคู่ วามเตบิ โตในทางวชิ าการจนไดร้ บั ต�ำ แหนง่ ศาสตราจารยท์ างนติ ศิ าสตร์ อนั เปน็
ขอ้ เทจ็ จรงิ ทปี่ ระจกั ษแ์ กท่ งั้ เพ่ือนรว่ มงาน นักศึกษา และลกู ศิษย์ลกู หาของทา่ นเปน็ อยา่ งดี

และคุณสมบัติอีกประการท่ีสำ�คัญซึ่งผมคิดว่ามีส่วนไม่น้อยในการทำ�ให้ท่านประสบ
ความสำ�เรจ็ ในการศกึ ษาและหน้าทกี่ ารงานน่นั ก็คือ ความเปน็ ผมู้ โี ลกทศั นช์ วี ทศั นท์ ี่กวา้ งขวาง
มีความต้องการที่จะเรียนรู้ส่ิงใหม่อยู่เสมออย่างไม่ปิดกั้นตัวเอง นักเรียนไทยในหลาย ๆ คน
ทไี่ ดเ้ คยพบปะพดู คยุ สนทนากบั ทา่ นอาจารยส์ เุ มธยนื ยนั สงิ่ ทผี่ มกลา่ วถงึ ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี ประโยชน์
ของการไปศกึ ษาตอ่ ในตา่ งประเทศนนั้ ทกุ ทา่ นคงทราบดวี า่ ไมล่ �ำ พงั แคก่ ารศกึ ษาคน้ ควา้ ในสาขา
วิชาท่ีเราสนใจเท่านั้น แต่ท่ีสำ�คัญไม่น้อยไปกว่ากันคือการได้เรียนรู้สภาพสังคม สภาพการใช้
ชีวิตของผู้คนในสังคมท่ีเราไปฝังตัวอยู่ในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ๆ ท่านอาจารย์สุเมธไม่เคยปล่อย
เวลาว่างที่มีอยู่ไม่มากนักให้เปล่าประโยชน์ ท่านศึกษาเรียนรู้จากสิ่งรอบข้างไม่ว่าจะเป็นจาก
หนังสือ จากการเดินทางท่องเที่ยว จากส่ิงแวดล้อมรอบกาย และจากผู้คนรอบข้าง ท่านเป็น
คนกลา้ ทจี่ ะเผชิญกบั ส่งิ ใหม่ ๆ กล้าทจ่ี ะลอง กล้าทจ่ี ะเส่ียง และยอมรบั ผลของมนั ที่จะเกิดขึ้น
ผมคดิ วา่ คณุ สมบตั ใิ นการเปน็ ผมู้ โี ลกทศั นช์ วี ทศั นอ์ นั กวา้ งขวางเปน็ คณุ สมบตั พิ น้ื ฐานส�ำ คญั ของ
การเป็นนักวชิ าการ เพราะจะท�ำ ใหเ้ ราตระหนกั อย่เู สมอว่ามีอีกหลาย ๆ อย่างในโลกน้ีท่เี ราไม่รู้
มอี ีกหลาย ๆ อยา่ งในโลกนีท้ ี่เราไม่รจู้ กั ความรู้ที่เราค้นพบ ความรูท้ เ่ี ราเช่ือวนั นอ้ี าจจะผดิ ก็ได้
อาจจะมีคนอื่นท่ีคิดแตกต่างไปแต่ถูกต้องเหมาะสมมากกว่าท่ีเราคิดเราเช่ือก็เป็นได้ ผมเช่ือว่า
คณุ ลักษณะพืน้ ฐานเชน่ นี้ผสานรวมเขา้ กับความเปน็ นกั สู้ ความเปน็ ผูม้ มี านะบากบั่นและความ
สมํ่าเสมอมั่นคงในการทำ�งานเป็นส่วนสำ�คัญยิ่งท่ีทำ�ให้ท่านอาจารย์สุเมธเจริญก้าวหน้าในชีวิต
ความเปน็ นักวิชาการแนวหนา้ สาขานติ ศิ าสตร์จวบจนทกุ วนั นี้

ในโอกาสทที่ า่ นครบเกษยี ณอายรุ าชการในวาระน้ี ส�ำ หรบั ทา่ นแลว้ กเ็ ปน็ เพยี งการเดนิ
ทางมาถงึ จดุ หนงึ่ ของเวลาเท่าน้ัน ผมยงั เช่อื วา่ ทา่ นจะไม่หยุดน่งิ ท้ังในการเรยี นรู้และการศึกษา
ค้นคว้าทางวิชาการ ท่ีสำ�คัญผมเช่ือโดยส่วนตัวว่าสำ�หรับท่านแล้วไม่มีคำ�ว่าเกษียณอายุในทาง
วชิ าการอยา่ งแนน่ อน ผมขออวยพรใหท้ า่ นมสี ขุ ภาพทดี่ ี มคี วามสขุ กบั การเรยี นรู้ และการใชช้ วี ติ
ของนกั วชิ าการตลอดไปครบั

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์ วรี วัฒน์ จันทโชติ
323

60 ปี สุเมธาจารย์

พ่ีเมธ

เม่ือผู้เขียนสำ�เร็จการศึกษามาจากประเทศอังกฤษใหม่ ๆ ทางคณะนิติศาสตร์ได้รับ
อาจารยใ์ หมแ่ ละผเู้ ขยี นไดห้ อ้ งท�ำ งานใกล้ ๆ อาจารยท์ า่ นนน้ั ทราบเบอื้ งตน้ วา่ อาจารยท์ า่ นนนั้
เชี่ยวชาญด้านกฎหมายภาษีอากรและจบมาจากคณะนิติศาสตร์ จุฬาฯ ซ่ึงถือเป็นความแปลก
ของสังคมคณะนิติศาสตร์ในสมัยน้ัน เนื่องจากอาจารย์ส่วนใหญ่ มักจบการศึกษามาจากคณะ
นิตศิ าสตร์ ธรรมศาสตร์ ทราบช่อื ในภายหลงั วา่ อาจารยท์ ่านนั้น ชือ่ อ.สเุ มธ (พีเ่ มธ)

เม่ือเจอพ่ีเมธ ตอนแรกผู้เขียนมีความรู้สึกไม่ต้อนรับ เพราะคิดว่าพ่ีเมธคงเหมือน
อาจารยค์ นอนื่ ๆ ทมี่ าเปน็ อาจารยป์ ระจ�ำ แตท่ �ำ งานสอนเปน็ งานอดเิ รก และใชเ้ วลาอยสู่ �ำ นกั งาน
ที่ปรึกษากฎหมายเป็นหลัก ผู้เขียนถูกปลูกฝังให้มีทัศนคติต่อต้านพฤติกรรมดังกล่าว แต่เมื่อ
ผเู้ ขยี นใกลช้ ดิ พเ่ี มธมากขน้ึ ทำ�ใหอ้ คตทิ ม่ี ตี อ่ พเ่ี มธเปลย่ี นไปเปน็ ชน่ื ชมและนบั ถอื แทน เนอ่ื งจาก
พเี่ มธเป็นนกั วชิ าการและอาจารยท์ ดี่ ีทีส่ ดุ คนหนึ่งเท่าทผี่ เู้ ขียนรจู้ ัก กล่าวคอื เป็นทั้งนกั ค้นคว้า
รับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง ใส่ใจในการสอน และยังเพรียบพร้อมด้วยจริยวัตรของความ
เป็นครู อย่างแทจ้ รงิ ตอ่ เม่ือเวลาผา่ นไป จึงทำ�ให้ผเู้ ขยี นไดเ้ ปลีย่ นทศั นคติใหมว่ ่าสถานท่ีศกึ ษา
ทต่ี า่ งกนั อาจปลูกฝังแนวคิดทางวชิ าการท่ีต่างกนั แต่นสิ ยั ใจคอและจรยิ วตั รไมเ่ ก่ียวกบั สถาบัน
การศกึ ษา เปน็ เรอ่ื งของแตล่ ะคนโดยแท้

แม้ว่ามุมมองของพี่เมธและผู้เขียนจะแตกต่างกันเสียเป็นส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะในเชิง
วชิ าการหรอื นสิ ยั ใจคอ แตท่ เ่ี หมอื นกนั คอื ลกั ษณะการใชช้ วี ติ โดยเราทงั้ คชู่ อบเดนิ ทางทอ่ งเทย่ี ว
ซ่ึงต่อมาได้กลายเป็นคู่หูท่องเท่ียวด้วยกันตลอด และที่ประทับใจอยู่ทริปหน่ึงที่ทำ�ให้รู้จักนิสัย
ใจคอพี่เมธไดเ้ ปน็ อยา่ งดี คือ ทริปทีไ่ ปเทีย่ วเดินเขาหิมาลัยดว้ ยกนั ในทริปนั้นเปน็ ความฝนั ของ
ผู้เขียนที่จะไปเดินเขาหิมาลัยสักครั้งหนึ่งในชีวิต เพื่อจะได้เห็นป่าหิมพานต์และย้อนมามองว่า
เราเปน็ มดปลวกตวั หนึง่ เท่านัน้ เมือ่ เทยี บกบั ธรรมชาติ ผ้เู ขยี นไดช้ ักชวนเพ่ือน ๆ อยู่ถงึ ห้าปจี ึงมี
เพ่ือนตกลงไปด้วยแค่สามคน ยังขาดอีกหน่ึงคนจึงยังไม่ได้ไปเสียที ตอนแรกไม่กล้าชวนพี่เมธ

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

324

พ่เี มธ

เพราะคดิ ว่าพ่ีเมธแกแ่ ล้วและรปู รา่ งผอม ๆ คงไมช่ อบการไปเทีย่ วแบบลำ�บาก แต่เม่อื เอ่ยปาก
ชวนพีเ่ มธตอบตกลงทนั ทีและระหว่างการเดินเขาหมิ าลัยอยู่ 10 กวา่ วนั แม้ว่าพเี่ มธจะอาวโุ ส
ทส่ี ดุ แตพ่ เ่ี มธแสดงใหเ้ หน็ วา่ เตรยี มตวั พรอ้ มทสี่ ดุ และใจถงึ ทส่ี ดุ การไปทอ่ งเทย่ี วดว้ ยกนั ครง้ั นน้ั
ทำ�ให้ผู้เขียนรู้จักนิสัยใจคอพี่เมธมากขึ้น และเปลี่ยนทัศนคติจากเดิมมาเป็นนับถือในหัวใจอัน
เปน็ นกั ส้ขู องพี่เมธอยา่ งเตม็ ร้อย

ผู้เขียนอยู่ห้องทำ�งานใกล้ ๆ พี่เมธกว่าสามสิบปี นานกว่าอยู่ร่วมกับพ่ีน้องร่วมสาย
โลหิต เมื่อทราบว่าพี่เมธใกล้เกษียณก็ใจหาย เพราะห้องทำ�งานไม่ใกล้เหมือนเดิมแล้วอย่างไร
ก็ตามแม้อาจเจอกันน้อยลงแต่ความนับถือต่อพี่เมธเยี่ยงพ่ีน้องร่วมสายโลหิตคงไม่น้อยลงตาม
ระยะทาง เพราะเม่อื คนหนง่ึ คนใดได้หวั ใจเราไว้แลว้ แม้กายหา่ งกันดว้ ยระยะทางแตค่ นนั้นอยู่
กบั เราในหวั ใจตลอดเวลา

นบั ถือพ่เี มธด้วยใจจริงครบั

สหธน รตั นไพจิตร

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

325

บทร�ำ ลกึ งานเกษียณ
ศ.ดร. สุเมธ ศริ คิ ุณโชติ

ผมรู้จักพี่สุเมธฯ คร้ังแรกตอนท่ีผมเร่ิมทำ�งานเมื่อปี 2530 ที่กองกฎหมาย กรม
สรรพากร สมัยน้ันกรมสรรพากรยังต้ังอยู่ละแวกบางลำ�พู วันแรกท่ีผมเข้าทำ�งานก็ได้พบกับ
พีส่ ุเมธฯ ซึ่งทา่ นเปน็ นิตกิ รอยทู่ ก่ี องกฎหมายในสมยั นั้น

ผมมโี อกาสไดร้ ว่ มงานกบั ทา่ น เวลาทม่ี ปี ญั หาในการท�ำ งานผมจะปรกึ ษาและขอความ
รู้จากท่าน ทำ�ให้มีความสนิทสนมกับท่านในฐานะรุ่นพี่รุ่นน้องท่ีทำ�งานร่วมกัน ช่วงนั้นผมก็มี
โอกาสไดร้ ่วมสงั สรรคก์ ับท่านอยู่หลายคร้งั คร้ันเมือ่ ผมท�ำ งานมาไดร้ ะยะหนึง่ ในช่วงปี 2535 พี่
สเุ มธฯ กไ็ ดโ้ อนยา้ ยไปเปน็ อาจารย์ท่คี ณะนติ ิศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์

อยา่ งไรกต็ ามผมยงั มโี อกาสไดเ้ จอพส่ี เุ มธฯ อยหู่ ลายครงั้ หลงั จากทพี่ สี่ เุ มธฯ โอนยา้ ย
ไป ผมไดร้ บั ทราบวา่ ทา่ นไดท้ นุ การศกึ ษาไปเรยี นตอ่ ในระดบั ปรญิ ญาเอก ทมี่ หาวทิ ยาลยั เคโอะ
(Keio University) ประเทศญี่ปุ่น กระท่งั ปี 2541 ผมกไ็ ด้มีโอกาสไปศกึ ษาตอ่ ท่ปี ระเทศญี่ปุ่น
ณ มหาวิทยาลัยเดียวกับท่าน ซึ่งในปีน้ันพ่ีสุเมธฯ เรียนจบแล้ว แต่ท่านได้เดินทางกลับไป
มหาวทิ ยาลยั ทญ่ี ป่ี นุ่ ในปนี น้ั เพอื่ กลบั ไปรบั รางวลั ประเภทวทิ ยานพิ นธด์ เี ดน่ ทเี่ ขยี นขน้ึ โดยภาษา
ญป่ี นุ่ และไดร้ บั เงนิ รางวลั ตอบแทนเปน็ จ�ำ นวนทส่ี งู มาก รางวลั ดงั กลา่ วชาวตา่ งชาตนิ อ้ ยรายนกั
ทจ่ี ะไดร้ บั รางวลั เชน่ นี้ ซงึ่ เปน็ สงิ่ ทผ่ี มประทบั ใจอยา่ งหนงึ่ เพราะรสู้ กึ ภาคภมู ใิ จทม่ี คี นไทยไปสรา้ ง
ชอื่ เสยี งไว้ อกี ทงั้ ในขณะทผ่ี มศกึ ษาตอ่ อยกู่ ไ็ ดม้ โี อกาสพบและเปน็ ลกู ศษิ ยข์ องอาจารยท์ า่ นหนง่ึ
ซงึ่ ถือว่าเปน็ ปรมาจารย์ทางด้านภาษขี องประเทศญปี่ นุ่ คือ Professor Konosuke KIMURA
ซึ่งท่านเป็นอาจารย์ท่ีปรึกษาของพี่สุเมธฯ ด้วย เม่ืออาจารย์รู้ว่าผมสนิทกับพี่สุเมธฯ ท่านก็ได้
เล่าเรื่องของพสี่ ุเมธฯ ให้ผมฟังบอ่ ย ๆ ทา่ นได้ใหก้ ารยกย่องพี่สเุ มธฯ อยา่ งมากในลกั ษณะทวี่ า่
พี่สุเมธฯ เป็นนักศึกษาดีเด่นของท่าน ซ่ึงโดยท่ัวไปแล้วคนญี่ปุ่นจะยกย่องคนยาก ซึ่งเป็นส่ิงท่ี
ดาวน์โหลผดมจปากรระะบทบบั TใUจDใCนตโดวั ยพนีส่ ายุเมอรธา่ ฯม ดอวยงจา่ นั งทมรา์ ก
326

บทรำ�ลกึ งานเกษยี ณ ศ.ดร. สุเมธ ศริ คิ ณุ โชติ

นอกจากนผี้ มยงั ประทบั ใจในความรทู้ ห่ี ลากหลายของพสี่ เุ มธฯ ทง้ั ทางดา้ นภาษาและ
ทางด้านวชิ าการ ในด้านภาษาพ่ีสุเมธฯ มีความเก่งทั้งภาษาจีนและภาษาญ่ีปุ่น ท่านได้ศึกษา
และท�ำ ขอ้ สอบภาษาจนี ของประเทศจนี (ไตห้ วนั ) ผา่ นทางไปรษณยี ์ ซงึ่ ความสามารถทางภาษา
จนี ของทา่ น เปน็ พน้ื ฐานทท่ี �ำ ใหท้ า่ นศกึ ษาภาษาญปี่ นุ่ ไดง้ า่ ยขน้ึ หลกั ฐานทแี่ สดงใหเ้ หน็ ถงึ ความ
สามารถทางภาษาทหี่ ลากหลายของทา่ น สามารถสงั เกตไดจ้ ากงานเขยี นของทา่ นทนี่ อกจากจะ
มีการอ้างอิงต�ำ ราภาษาองั กฤษแล้ว ยงั ไดม้ ีการอา้ งอิงถงึ ตำ�ราภาษาจนี และภาษาญ่ีปุ่นอีกดว้ ย

จากความสามารถทห่ี ลากหลายของพสี่ เุ มธฯ ทก่ี ลา่ วแลว้ นน้ั ท�ำ ใหพ้ ส่ี เุ มธฯ มมี มุ มอง
ที่หลากหลายและส่งผลให้งานวิชาการของพ่ีสุเมธฯ เป็นงานมีความผสมผสานระหว่างความรู้
วทิ ยาการของทางโลกตะวันตกและโลกตะวนั ออก เนอ่ื งจากท่านไดศ้ กึ ษาค้นควา้ หาขอ้ มูลจาก
ต�ำ ราของทงั้ สองฝง่ั ซงึ่ สง่ิ นเ้ี ปน็ ลกั ษณะเดน่ ของทา่ น เพราะโดยทวั่ ไปบางคนอาจอา่ นไดแ้ ตต่ �ำ รา
ตะวนั ตก แต่ลมื คดิ ว่าฝ่ังตะวนั ออกมีหลกั การและวิธคี ดิ อย่างไร

ในแงช่ วี ติ การท�ำ งานหลงั จากทีท่ า่ นไดโ้ อนย้ายไปอย่ทู ่ีมหาวิทยาลยั ธรรมศาสตรแ์ ล้ว
ผมยงั ไดม้ โี อกาสท�ำ งานดา้ นวชิ าการกบั ทา่ นอยู่ เชน่ งานวจิ ยั เรอื่ งของภาษธี รุ กรรมการเงนิ หรอื
ภาษีเกยี่ วกบั ตลาดเงิน เปน็ ตน้ ทา่ นเป็นคนทีจ่ ริงจงั กับการทำ�งานมากเวลาผมมปี ัญหาทตี่ ดิ ขดั
ในการทำ�งานเกี่ยวกับปัญหาทางด้านวิชาการ ผมจะไปพบหรือบางคร้ังก็โทรศัพท์ปรึกษาท่าน
พ่สี เุ มธฯ ก็จะใหข้ อ้ คดิ หลาย ๆ เรือ่ ง

สว่ นในแง่ชวี ติ ท่วั ไปของทา่ นแลว้ นนั้ ทา่ นเป็นคนท่ีมีความสนุกสนาน และบางครง้ั ท่ี
ผมมโี อกาสไปสังสรรค์กบั ทา่ น พ่สี เุ มธฯ จะมเี กร็ดความรเู้ ลก็ ๆ น้อย ๆ และมกุ ตลกมาเล่าให้
เพอื่ น ๆ ฟังอยูห่ ลายเรือ่ ง ซง่ึ จากการทีไ่ ดส้ ัมผสั กับชีวติ สว่ นตัวของพ่ีสุเมธฯ เหน็ ได้วา่ พ่ีสุเมธฯ
เปน็ บคุ คลท่ีมีมมุ มองในแง่บวกและมุมมองแปลกใหม่ซ่งึ หลายคนคาดไม่ถึง ครอบครวั ของทา่ น
ถือได้ว่าเป็นครอบครัวที่อบอุ่นและมีความสุขครอบครัวหนึ่ง ภรรยาของพี่สุเมธฯ เป็นอัยการ
เป็นพ่ีผหู้ ญงิ ทีน่ า่ รกั นิสยั ดี และลูกของท่านก็เป็นแพทย์

สาโรช ทองประค�ำ

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

327

ศาสตราจารย์ ดร. สุเมธ ศริ คิ ุณโชติ
The Great Teacher

“The mediocre teacher tells. The good teacher explains. The su-
perior teacher demonstrates. The great teacher inspires.” กล่าวโดย William
Arthur Ward นักเขียนชาวอเมริกันท่ีมีช่ือเสียงด้านการสร้างแรงบันดาลใจ คุณสมบัติของ
อาจารยท์ ด่ี ีจากค�ำ กล่าวของ Ward ทำ�ให้ผเู้ ขียนนกึ ถงึ ศาสตราจารย์ ดร.สุเมธ ศิริคุณโชติ ผเู้ ป็น
ท้ังอาจารย์และผู้ร่วมงานของผู้เขียน เพราะท่านเป็นอาจารย์ที่ให้ความรู้แก่นักศึกษาด้วยการ
สอน การอธบิ าย ทา่ นยงั ปฏบิ ตั ติ นเปน็ แบบอยา่ งของนกั กฎหมายและนกั วชิ าการทดี่ แี ละทสี่ �ำ คญั
ทา่ นเปน็ อาจารยท์ ส่ี ง่ เสรมิ และสรา้ งแรงบนั ดาลใจใหแ้ กน่ กั ศกึ ษาในการพฒั นาตนเองและพฒั นา
งานวชิ าการ ในทัศนะของผเู้ ขียน อาจารยส์ ุเมธจึงเปน็ “The great teacher” ตามคำ�กลา่ ว
ของ Ward

ในฐานะทเ่ี ปน็ ลกู ศษิ ยข์ องทา่ น ในสมยั ทผี่ เู้ ขยี นยงั ศกึ ษาอยใู่ นระดบั ปรญิ ญาตรที คี่ ณะ
นิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผู้เขียนไดม้ โี อกาสได้เรยี นวชิ า น.451 กฎหมายการคลัง
และการภาษีอากร ซึง่ เป็นวิชาบังคบั ช้นั ปที ่ี 4 กบั ท่านอาจารยส์ เุ มธ ทา่ นบรรยายในวชิ านอี้ ยู่
4 ครง้ั โดยทา่ นบรรยายในสว่ นของความรเู้ บอ้ื งตน้ เกยี่ วกบั กฎหมายภาษอี ากร แตท่ ที่ �ำ ใหข้ า้ พเจา้
รู้สึกประทับใจและมีความสนใจในวิชาน้ีมากขึ้น ก็ตรงที่ท่านบรรยายถึงความสำ�คัญของภาษี
ระบบเศรษฐกิจกับการจัดเก็บภาษีและโครงสร้างทางภาษีทำ�ให้ผู้เขียนเห็นความสำ�คัญของ
วิชากฎหมายการคลัง โดยเฉพาะอย่างยง่ิ กฎหมายภาษอี ากร หลงั จากน้นั ผเู้ ขียนไดม้ โี อกาสได้
กลับมาเรียนกับท่านอีกคร้ังหนึ่งในระดับปริญญาโท สาขากฎหมายภาษี ในปี 2544 ซึ่งเป็น
ปีแรกที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้เปิดการเรียนการสอนในสาขากฎหมาย
ภาษอี ากร ผู้เขียนจงึ เป็นนักศึกษาปรญิ ญาโท สาขากฎหมายภาษรี ุ่นแรกทท่ี ่านอาจารย์สเุ มธได้
ดาวน์โหลดดูแจาลกกระาบรบเรTียUDนCในโดรยะนดายับอปร่ารมิญดวญงจานั โททรก์ ับท่านอาจารย์สุเมธ ทำ�ให้ผู้เขียนได้มีโอกาสได้ปรึกษา
328

บทรำ�ลึก

หารอื กบั ทา่ นในดา้ นวชิ าการอยบู่ อ่ ยครง้ั ไมเ่ ฉพาะความรใู้ นหอ้ งเรยี นทผ่ี เู้ ขยี นไดร้ บั จากอาจารย์
สเุ มธ ท่านยังเปดิ โอกาสให้นักศกึ ษาไดส้ อบถามประเดน็ ปัญหาต่าง ๆ และใหค้ วามเปน็ กนั เอง
กบั นกั ศึกษา ท�ำ ให้พวกเรากลา้ ท่ีจะไปพบเพ่อื พดู คยุ และขอคำ�แนะน�ำ จากท่านอยู่บ่อย ๆ จำ�ได้
ว่าท่านพาพวกเราไปเลี้ยงอาหารเย็นท่ีร้านอาหารในมหาวิทยาลัยเพื่อต้องการให้ทำ�ความรู้จัก
และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างนักศึกษากับอาจารย์ด้วย ท่านไม่ได้ช่วยทำ�ให้เราฉลาดขึ้น
อย่างเดียว ท่านยังนำ�เราไปในทศิ ทางที่ถูกต้องเหมาะสมด้วย กลา่ วคอื อาจารย์สุเมธคอยชี้แนะ
ไมเ่ พยี งแตเ่ รอื่ งเรยี น แตย่ งั รวมถงึ การใหก้ �ำ ลงั ใจและเปน็ ทปี่ รกึ ษาในเรอ่ื งตา่ ง ๆ ชแ้ี นะแนวทาง
ในการแกไ้ ขปญั หา ... ผเู้ ขยี นและเพอ่ื นรว่ มรนุ่ จงึ ไดล้ งความเหน็ เปน็ เสยี งเดยี วกนั วา่ ทา่ นอาจารย์
สุเมธเป็นที่พ่ึงยามยาก (ในการทำ�วิทยานิพนธ์) ของพวกเรา ! ความเมตตากรุณาที่ท่านมีต่อ
ลกู ศษิ ย์ เป็นส่ิงทผ่ี ู้เขียนจดจำ�ได้ขึ้นใจและสำ�นึกในพระคุณของทา่ นตลอดมา

ในฐานะผู้ร่วมงาน ผู้เขียนได้มีการโอกาสมาเป็นอาจารย์ประจำ�ที่คณะนิติศาสตร์
มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ โดยสงั กดั ภาควชิ ากฎหมายมหาชนและสาขาวชิ ากฎหมายภาษซี งึ่ เปน็
ภาควิชาและสาขาวิชาเดียวกับท่านอาจารย์สุเมธ เม่ือผู้เขียนจบการศึกษากลับมาจากต่าง
ประเทศ ท่านอาจารย์สเุ มธไดเ้ ปิดโอกาสให้ผู้เขยี นไดม้ าบรรยายในวิชาบณั ฑติ สัมมนากฎหมาย
ภาษี (ปัจจุบันคือ วิชาสัมมนากฎหมายภาษี) และได้ให้โอกาสในการเป็นกรรมการสอบ
วิทยานพิ นธ์ในเลม่ ทที่ ่านเปน็ อาจารย์ที่ปรกึ ษา สิ่งท่ีผู้เขียนสงั เกตจากการสอบวิทยานพิ นธข์ อง
นักศึกษาท่ีอาจารย์สุเมธเป็นที่ปรึกษา คือ ท่านพยายามส่งเสริมให้นักศึกษาคิดให้รอบคอบถึง
ผลดีผลเสียจากการนำ�เสนอมาตรการทางกฎหมายหรือมาตรการทางภาษีอย่างหนึ่งอย่างใด
และส่งเสริมให้นักศึกษาค้นคว้าให้มากข้ึน คิดวิเคราะห์ให้กว้างข้ึน ท่านสร้างแรงบันดาลใจให้
กบั นักศกึ ษาพฒั นางานเขยี นใหไ้ กลกว่าเดิม ใหด้ ียิง่ ขึน้ ไปอกี น่ีคือ เรอื่ งแรกทผ่ี ู้เขยี นไดจ้ ากการ
ทำ�งานรว่ มกับท่านซึ่งกท็ ำ�ใหผ้ เู้ ขยี นนำ�มาปรบั ใช้เมอ่ื มีโอกาสเปน็ อาจารย์ทีป่ รกึ ษาวทิ ยานพิ นธ์
ด้วย เร่ืองทสี่ องทผี่ เู้ ขียนประทบั ใจในตวั ท่านอาจารย์สเุ มธเป็นอยา่ งมาก คือ “การไม่หวงวิชา
ไม่หวงอาชีพ” ในการทำ�งานร่วมกับอาจารย์สุเมธ ท่านไม่ได้คิดว่าผู้เขียนเป็นอาจารย์เด็ก
จบใหม่ แต่ท่านได้ให้เกียรติกับผู้เขียนเหมือนเป็นอาจารย์เช่นเดียวกับท่าน อาจารย์สุเมธเป็น
คนใจกวา้ งและไมอ่ คตใิ ด ๆ มาปะปนกบั การท�ำ งาน ทา่ นใหโ้ อกาสในการเขา้ สวู่ ชิ าหรอื การท�ำ งาน
วิชาการอน่ื ๆ กับอาจารย์รนุ่ ใหมท่ ุกคน เช่น สนับสนุนใหอ้ าจารย์ใหม่ทำ�วจิ ัย เป็นวิทยากรงาน
สมั มนาวชิ าการ เปน็ ตน้ ขอเพยี งแตอ่ าจารยร์ นุ่ ใหมม่ คี วามบากบน่ั พยายามใหส้ มกบั โอกาสทไ่ี ด้
ดาวน์โหลรดับจากแรมะบ้ใบนปTUัจDจCุบโันดยผนู้เขายียอนร่ามมาดรวับงจตนั ำ�ทแร์ หน่งบริหารเป็นผู้อำ�นวยการบัณฑิตศึกษา ซ่ึงต้องทำ�งาน

329

60 ปี สเุ มธาจารย์

ใกล้ชิดกับภาควิชาและสาขาวิชา ผู้เขียนรู้สึกสบายใจทุกครั้งท่ีทำ�งานกับอาจารย์สุเมธซึ่งเป็น
หัวหน้าสาขากฎหมายภาษี ไม่ว่าจะเป็นการประชุมภาควิชาหรือสาขาวิชา ไม่ว่าจะเป็นการ
ประชมุ คณะกรรมการบัณฑติ ศกึ ษา แม้บางคร้งั ในการประชุม ความเหน็ ของทา่ นกบั ผเู้ ขยี นจะ
ไม่ได้เป็นไปในแนวเดียวกัน แต่ท่านอาจารย์สุเมธไม่เคยถือตนข่มว่าท่านเป็นอาจารย์ของ
ผู้เขียนเลยแม้แต่น้อย ท่านเป็นผู้ที่รับฟังท่ีปราศจากอคติและยอมรับความเห็นต่าง เพราะซึ่ง
บ่อยครั้งความเห็นท่ีแตกต่างของท่านก็นำ�ไปสู่ข้อคิดดี ๆ ในการแก้ไขปัญหาและการพัฒนา
คณะนติ ิศาสตร์ตอ่ ไป

ในวาระทีศ่ าสตราจารย์ ดร. สเุ มธ ศริ คิ ณุ โชติ มอี ายคุ รบ 60 ปี และจะเกษยี ณอายุ
ราชการ ผู้เขยี นขอถอื โอกาสน้ีกราบขอบพระคณุ ท่านด้วยใจจริง ท่ที า่ นเมตตาและให้โอกาสใน
การท�ำ งานแกผ่ เู้ ขยี นมาโดยตลอด ผเู้ ขยี นจะจดจ�ำ ทา่ นเปน็ แบบอยา่ งของ “คร”ู ทเ่ี ปยี่ มไปดว้ ย
ความเมตตากรุณาตอ่ ลูกศษิ ย์ และเป็นแบบอยา่ งของ“อาจารย”์ ทีใ่ ห้เกยี รติและความใจกว้าง
ต่อเพื่อนร่วมวิชาชีพ... ดีใจที่ได้เป็นลูกศิษย์อาจารย์สุเมธและได้ร่วมงานกับอาจารย์มาตลอด
สบิ กว่าปีค่ะ

สุปรียา แกว้ ละเอยี ด



ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

330

แด่อาจารยส์ เุ มธ

ภาคท่ี ๑ เม่อื ผมเป็นนักศึกษา

ผมเจออาจารย์ท่าน ตอนผมน้นั อยูป่ ีส่ี
เรียนคลังและภาษี วิชาท่ีตวั บงั คับ
เปน็ วชิ าตัวแรก ที่ทา่ นแจกงานมาจบั
สนกุ เลยขอรับ เปน็ งานขับเคลือ่ นปัญญา
ส่ังให้ไปสบื คน้ ไปดนั้ ดน้ หาปัญหา
วิเคราะหเ์ กาะต�ำ รา แลว้ ทำ�มาเปน็ รายงาน
รายงานไดร้ อ้ ยเรียง ใชว่ ่าเพียงสอบไล่ผ่าน
ถอื ว่าเปน็ ตำ�นาน ไดเ้ ขียนอ่านงานค้นจริง
ผ้เู รียนไดฝ้ ึกฝน ใชน่ ง่ั ทนเรยี นน่งิ นิ่ง
ส�ำ ราญวิจารณต์ ิง ล้วนเปน็ ส่ิงประสบการณ์
งานเสร็จไม่เฉยเมย ส่งเมลเลยท่านก็อา่ น
ตรวจโดยพสิ ดาร แล้ววิจารณ์งานทกุ คน
ขอ้ น้ีประทับใจ เรียนแบบใหม่ท่านให้ฝน
เขม็ แหง่ ปญั ญาตน จะได้พ้นอวชิ ชา
ทา่ นให้เรยี นรูเ้ อง อย่างกริ่งเกรงในปญั หา
เรยี นจบหลักสูตรมา ไดว้ ิชามาติดกาย
พระคุณได้ลขิ ติ ตอ่ ชวี ิตศษิ ยท์ ้งั หลาย
นกึ อย่มู ิรู้วาย กเ็ พราะได้ท่านสอนเอย

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

331

60 ปี สุเมธาจารย์

ภาคท่ี 2 เมอ่ื ผมเปน็ ผ้รู ่วมงาน

มาจะกล่าวบทไป เมอ่ื ผมไดเ้ ป็นอาจารย์ท�ำ งานน่ี
อยคู่ ณะกฎหมายสบายดี มากด้วยไมตรีมมี า
อาจารยส์ เุ มธกค็ นหนง่ึ ช่างน่าซ้งึ ในใจไมก่ งั ขา

ทัง้ ประชุมรว่ มงานการนานา ไดป้ รึกษามากมายไดจ้ ำ�นรรจ์
ทา่ นไมเ่ คยถอื ตัววา่ เป็นครู ไม่ขม่ ขวู่ างมาดใหห้ วาดหวนั่

มีอะไรวา่ มากว็ ่ากัน สารพนั จริงใจได้สบาย
เมอ่ื บวชผมก็อุตส่าห์เมตตามา ขน้ึ ศาลารว่ มงานการทั้งหลาย
เวียนโบสถแ์ หน่ าคคนมากมาย ยงั จ�ำ ได้ท่านอย่ปู ลายทา้ ยขบวน

อยคู่ ณะกจ็ ะแจ้งในใจจิต ให้แงค่ ดิ นึกไปกไ็ ด้หวน
แนะนำ�โน่นนีน่ ั่นท่านชช้ี วน หลายเรอื่ งใชแ่ ตล่ ้วนวิชาการ
สว่ นใหญเ่ รือ่ งนอกคอกกฎหมาย ท่านใสใ่ จเปิดประเดน็ เฟน้ สรรหา
คุยแล้วสบายใจในวญิ ญาณ์ แลกเปลีย่ นเมตตาน่าภิรมย์

คุยเรอื่ งการกนิ ถงึ ศิลปะ มหาภารตะกบ็ อกผม
ลา่ สดุ ริมทะเลน่งั รบั ลม ท่านกบั ผมคยุ คุยไปไดป้ รัชญา

เวลาผา่ นไปไม่หยุดน่ิง เรว็ จรงิ วิง่ ไปไม่กลบั หา
เราล้วนต่างถกู กลืนดว้ ยเวลา อนั คุณคา่ ของชวี ติ คิดอย่างไร
เราจะฝนั เราจะใฝส่ งิ่ ใดบ้าง จะอย่อู ย่างคาดหวงั ต้งั ธงไหม
มนุษย์เกิดมาแลว้ ไม่แคลว้ ไป ความสขุ คือส่ิงใดตา่ งได้มอง

ผมคดิ ว่านคี่ ืออีกมมุ หน่งึ ยงั ตราตรึงซงึ้ ใจใส่สมอง
ผมไดต้ ง้ั สตดิ ำ�รติ รอง เปน็ การเรยี นนอกห้องเป็นของดี
ในวาระโอกาสท่านแซยิด ขอต้ังจติ รอ้ ยกลอนอักษรศรี
ขอคุณพระไตรรตั นส์ วัสดี ขอใหม้ ีมาชว่ ยอำ�นวยชัย
ให้อาจารย์กนิ อ่ิมนอนพรม้ิ หลับ ขาแขง้ ยังขยับเขยอื้ นไหว

เดินเหินเบกิ บานส�ำ ราญใจ อันโรคภยั อยา่ มบี ีฑา
ผมขอจบกลอนสุนทรร่าย ขอทงิ้ ทา้ ยจบถ้วนกระบวนท่า
ขออวยพรแบบจีนท่ีท�ำ มา ขอกลา่ ววา่ “อายยุ ืน หม่นื ๆ ป”ี

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์ อานนท์ มาเม้า

332

กระดาษไข

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

333

60 ปี สุเมธาจารย์

กระดาษไข

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

334

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์ ประวตั ิ
และผลงาน

335

ว่าง

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

ศาสตราจารย์ ดร.สุเมธ ศิรคิ ณุ โชติ

ดา้ นครอบครัว นางทรรศนิ ศริ คิ ณุ โชติ
นายจริงสวตั น์ ศริ คิ ุณโชติ
ค่สู มรส
บตุ ร

ดา้ นการท�ำ งาน

งานบริหาร

- หัวหนา้ สาขาวิชากฎหมายภาษี หลกั สตู รนิตศิ าสตรมหาบณั ฑติ
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2544-2547, 2550-2551, และ 2556-ปจั จุบนั
- หัวหนา้ ภาควชิ ากฎหมายพาณิชยแ์ ละธรุ กิจ คณะนิติศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2552-2554
- กรรมการสถาบนั กฎหมายภาษศี กึ ษา คณะนิตศิ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์
- ประธานสาขากฎหมายภาษีอากรธุรกิจ หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตทาง
กฎหมายธรุ กจิ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2548 – 2550
- บรรณาธิการวารสารนติ ศิ าสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ปี 2541 และ 2551

งานสอน

ระดบั ปริญญาตรี
- วิชากฎหมายการคลังและภาษีอากร
- วิชากฎหมายภาษีอากร

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

337

60 ปี สเุ มธาจารย์

ระดบั ปริญญาโท
- วิชากฎหมายภาษอี ากรช้นั สงู
- วิชากฎหมายและการวางแผนภาษอี ากร
- วิชากฎหมายภาษีอากรระหวา่ งประเทศ

งานวชิ าการ

การฝกึ อบรม
- ดูงานการบงั คบั ใชก้ ฎหมายกองทุนส�ำ รองเล้ยี งชีพของสิงคโปร์
วนั ท่ี 1-31 ตุลาคม 2528
- เขา้ รับการฝึกอบรมเรื่องการจัดเกบ็ ภาษอี ากรจากบรษิ ัทข้ามชาติ
จดั โดยกรมสรรพากรร่วมกบั GERMAN FOUNDATION FOR INTERNATIONAL
DEVELOPMENT วันท่ี 12-31 มกราคม และ 5-16 ตลุ าคม 2530
อน่ื ๆ
-

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

338

ผลงานของอาจารย์

หนังสอื และตำ�รา

- ภาษอี ากรตามประมวลรษั ฎากร. เรอื นแกว้ การพมิ พ,์ แกไ้ ขปรบั ปรงุ ใหมท่ กุ ปตี ง้ั แต่
2532 (ผลงานร่วมในชอ่ื กลุม่ นักวชิ าการภาษีอากร)
- กฎหมายภาษอี ากรระหวา่ งประเทศ. พมิ พค์ รั้งที่ 3. วิญญูชน, 2554.
- ภาษอี ากรส�ำ หรบั การท�ำ ธรุ กรรมตราสารหน.ี้ สมาคมตลาดตราสารหนไี้ ทย, 2550.
- อากรแสตมป์. พิมพค์ รงั้ ที่ 2. โรงพิมพ์เรือนแกว้ การพมิ พ์, 2550.
-『源泉徴収所得税法の研究』成文堂、1998。(267頁)
(Gensenchoushuu shotoku zeihou no kenkyu. Seibundou, 1998.
Japanese language 267 pages. / ปัญหากฎหมายภาษีเงนิ ได้หัก ณ ท่จี ่าย.
เซอบิ นุ โด, 2541. ภาษาญปี่ นุ่ 267 หนา้ ต�ำ ราเลม่ นี้ได้รับรางวัลจากสถาบันขอ้ มูล
ภาษอี ากร ประเทศญป่ี นุ่ (Sozeishiryoukan, Japan) Oct.27, 1998)
- ค่มู อื ศึกษากฎหมายภาษีอากร (ถามตอบ 80 ปัญหา). วญิ ญชู น, 2534

งานวจิ ยั

- “บทบาทของศาลภาษีอากรในการคุ้มครองสิทธิของผู้เสียภาษีอากรในศตวรรษ
ท่ี 21.” งานวิจัยเสนอตอ่ ศาลภาษอี ากรกลาง. เรอื นแก้วการพมิ พ์, 2552. (ผลงาน
รว่ ม สเุ มธ ศริ คิ ณุ โชตแิ ละคณะ - ผรู้ บั มอบหมายจากสถาบนั วจิ ยั และใหค้ �ำ ปรกึ ษา
ดาวนโ์ หลดจากระบบ T UDแCหโดง่ ยมหนาายวอทิรา่ ยมาดลวัยงจธนั รทรรม์ ศาสตร์)

339

60 ปี สเุ มธาจารย์

- “การแกไ้ ขปรบั ปรงุ หรอื ยกเลกิ กฎหมายอากรแสตมป.์ “งานวจิ ยั เสนอตอ่ ศนู ยว์ จิ ยั
กฎหมายและการพัฒนาคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ มูลนิธิ
เพื่อสนับสนุนการพัฒนาวิชาการทางนิติศาสตร์. เอกสารถ่ายสำ�เนา. 2551.
(ผลงานรว่ ม สุเมธ ศริ คิ ณุ โชติ และคณะ)
- “ภาษเี งนิ ไดจ้ ากการซอ้ื ทรพั ยส์ ิน.” รวมบทความวิชาการประจำ�ปี คร้งั ที่ 2 พ.ศ.
2549. คณะนติ ิศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร,์ 2550. 249-279.
- “การยกเว้นและการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพ่ิมเกี่ยวกับธุรกิจน้ํามันปาล์ม.” งาน
วิจัยโดยการมอบหมายของสถาบันวิจัยและให้คำ�ปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ เสนอตอ่ บรษิ ทั ชมุ พรอตุ สาหกรรมปาลม์ นาํ้ มนั จ�ำ กดั (มหาชน), 2550.
34 หน้า (ไม่รวมภาคผนวก, ผลงานรว่ มกบั กำ�ธร สริ ิชตู ิวงศ)์ .
- “ผลการบงั คบั ใช้พระราชบัญญตั กิ ารประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542.”
งานวิจัยโดยการมอบหมายของสถาบันวิจัยและให้คำ�ปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์ เสนอตอ่ กรมพฒั นาธรุ กจิ การคา้ กระทรวงพาณชิ ย,์ 2548. 212 หนา้
(ไมร่ วมภาคผนวก, ผลงานร่วม ประสทิ ธิ เอกบตุ ร และคณะ).
- “การใหเ้ อกชนเขา้ รว่ มงานหรอื ด�ำ เนนิ การจดั หาประโยชนใ์ นทรี่ าชพสั ด.ุ ” งานวจิ ยั
โดยการมอบหมายของสถาบนั วจิ ยั และใหค้ �ำ ปรกึ ษาแหง่ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์
เสนอต่อกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง, 2545. 109 หน้า (ไม่รวมภาคผนวก,
ผลงานร่วม สเุ มธ ศิริคุณโชติ และคณะ).
- “ประสทิ ธภิ าพการใชท้ รพั ยากรทด่ี นิ ของรฐั : มมุ มองทางกฎหมาย.“ งานวจิ ยั เสนอ
กรมที่ดิน กระทรวงมหาดไทย, 2543. (ผลงานร่วม ภิรมย์ จ่ันถาวร และคณะ)

บทความ

- “กฎหมายภาษีมรดกของประเทศญ่ีปุ่น.” วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์. 44:1: (มีนาคม 2558). น.148-174. (ผลงานร่วมกับ ภชิสา
เขมวราภรณ์)

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

340

ผลงานของอาจารย์

- “การเขา้ สรู่ ะบบภาษมี ลู คา่ เพม่ิ ของรา้ นคา้ ยาสบู .”วารสารนติ ศิ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั
ธรรมศาสตร์. 43:4 (ธนั วาคม 2557). น. 702-731. (บทความวิจยั )
- “การจัดระเบียบความรู้ในสาขากฎหมายภาษี.” รพี 2557. คณะนิติศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร,์ 2557. น.47-56.
- “ภาษอี าเซยี น.” รพี ’55. คณะนติ ิศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์, 2555.
น.102-107.(บนั ทกึ การสมั ภาษณ์)
- “บตั รภาษี : ศกึ ษาการคมุ้ ครองสทิ ธขิ องผรู้ บั โอนบตั รภาษโี ดยสจุ รติ .” รวมบทความ
งานสัมมนาวิชาการประจำ�ปี ปี พ.ศ. 2555. คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์, 2557. น. 583-638.
- “ห้องสมุดเพอื่ ส่งเสรมิ งานวจิ ัยทางนิติศาสตร์.” วารสารนิติศาสตร์ มหาวทิ ยาลัย
ธรรมศาสตร.์ 40:2 (มถิ นุ ายน 2554). น.414-425.
- “ปริทัศน์หนังสือเร่ือง เดอะ ลาสเลกเชอร์.” วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร.์ 37:4 (ธันวาคม 2551). น.811-817.
- “การตีความสนธิสัญญาภาษีซ้อน.” รพี ’50. คณะกรรมการเนติบัณฑิต สมัย
ที่ 59, 2550. น. 134-144. (บทความแปล)
- “มาตรการภาษอี ากรส�ำ หรบั ตราสารทางการเงนิ .” วารสารภาษี บญั ชแี ละกฎหมาย
ธรุ กิจ (กุมภาพนั ธ์ 2545) 52-55, (กรกฎาคม 2545) 57-63.
- “สถาบันงานวิจัยและวรรณกรรมทางภาษีอากรในประเทศญ่ีปุ่น.” วารสารภาษี
บญั ชีและกฎหมายธุรกจิ . (ธันวาคม 2542) 45-49.
- “การปรบั ปรงุ โครงสรา้ งกรมสรรพากร : ขอ้ สงั เกตบางประการ.” สรรพากรสาสน์ .
(สิงหาคม 2540) 83-95.
- “วสิ ยั ทศั นเ์ กย่ี วกบั ภาษอี ากรของหมองโู บราณ.” รวมบทความในโอกาสครบรอบ
72 ปี ศาสตราจารย์ ดร.ปรีดี เกษมทรัพย์. คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร์, 2543. น.99-102.

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

341

60 ปี สุเมธาจารย์

- “ภาษีเงนิ ไดค้ รึ่งปขี องสามภี รยิ า.” วารสารภาษี บญั ชแี ละกฎหมายธรุ กจิ . 3: 35
(สิงหาคม 2540) 22-30.
- “ข้อคดิ เหน็ บางประการจากการไปศึกษาวิจยั กฎหมายทีป่ ระเทศญป่ี นุ่ .” วารสาร
นติ ศิ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร.์ 27:2 (มิถนุ ายน 2540). น.374-377.
- “บทคัดยอ่ งานวิจยั ทางนิติศาสตร์ เร่ืองแนวความคิดของภาษีเงินไดห้ กั ณ ทจ่ี ่าย
ของไทย และเรื่องพัฒนาการของระบบและแนวความคิดของภาษีเงินได้หัก
ณ ที่จ่าย : ศึกษาเปรียบเทียบไทย-ญี่ปุ่น.”วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร.์ 27:2 (มิถุนายน 2540). น.544-547.
- 「源泉徴収所得税の訴訟への訴訟参加ー日本とタ
イの比較を中心としてー」法学政治学論究30号
(1996) 65-104頁。
- 「源泉徴収所得税の『確定』概念ー日本とタイの
比較を中心としてー」法学政治学論究29号 (1996)
217-248頁。
- 「戦後日本の源泉徴収義務者の納税義務者に対す
る支払請求権ータイのそれとの比較を中心として
ー」法学政治学論究28号(1996)185-244頁。
- 「戦前における日本の源泉徴収所得税の概念
と制度の展開ータイのそれとの比較を中心と
してー」法学政治学論究26号(1995)203-283頁。
- 「タイ源泉徵收所得税の概念」法学政治学論究
24号(1995)451ー496頁。
- “เงินได้จากแหล่งนอกประเทศกับการเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา.” สรรพากร
สาส์น. (กันยายน 2536) 117-156.

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

342

ผลงานของอาจารย์

- “ค�ำ อธบิ ายภาษมี ลู คา่ เพมิ่ .” เอกสารประกอบการสมั มนาเรอ่ื งกฎหมายภาษมี ลู คา่
เพ่มิ วนั ที่ 9 ธนั วาคม 2534. คณะนติ ศิ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร,์ 2534.
น. 50-72.
- “ความหมายและผลทางกฎหมายของค�ำ วา่ ภาษอี ากร.” รพ’ี 33. สมาคมนติ ศิ าสตร์
มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ (2533) 15-22.
- “ขายอสงั หาริมทรัพยเ์ พ่ือหากำ�ไร.” สรรพากรสาสน์ . (ธันวาคม 2533) 9-16.
- “ขายหรือค้าอสังหาริมทรัพย.์ ” สรรพากรสาสน์ . (ตลุ าคม 2533) 23-35.
- “ซอ้ื ทด่ี นิ ราคาสงู เพอ่ื เลย่ี งภาษ.ี ” วารสารสมาคมเศรษฐศาสตรธ์ รรมศาสตร.์ 1 : 1
(กรกฎาคม-สงิ หาคม 2533) 27-29.
- “แรงงานไทยในต่างประเทศเสียภาษีเงินได้ในประเทศไทยอย่างไร.” วารสาร
ธรรมนติ ิ เอกสารภาษีอากร. 9 : 100 (มกราคม 2533) 40-45.
- “เบยี้ ประกนั ชวี ติ แบบตลอดชพี ลดหยอ่ นไดห้ รอื ไม.่ ” สรรพากรสาสน์ . (กรกฎาคม
2532) 45-54.
- “คลื่นกระทบของภาษมี ลู ค่าเพมิ่ : ปจั จัยลดหรือเพมิ่ ตน้ ทุนการประกอบธุรกิจ.”
จุฬาลงกรณ์วารสาร. 1 : 2 (มกราคม-มีนาคม 2532) 48-69. (ผลงานร่วมกับ
พล ธรี คุปต์).
- “รายได้อันมีลักษณะเป็นการลงทุน.” สรรพากรสาส์น. (สงิ หาคม 2531) 13-20.
- “การคำ�นวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาหัก ณ ที่จ่ายตามมาตรา 40 (4) แห่ง
ประมวลรษั ฎากร.” สรรพากรสาสน์ . (มถิ นุ ายน 2531) 31-46.
- “ปญั หาภาษกี ารคา้ ของสหกรณแ์ ทก็ ซ.่ี ” สรรพากรสาสน์ . (เมษายน 2531) 29-40.
- “บิลเลยี ดกับภาษกี ารค้า.” สรรพากรสาสน์ . (ธนั วาคม 2530) 43-49.
- “การยกเลกิ การประเมนิ ภาษอี ากรโดยกรมสรรพากร.” สรรพากรสาสน์ . (พฤศจกิ ายน
2529) 35-39.

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

343

60 ปี สุเมธาจารย์

- “ขายสินค้านอกบัญชี เสียภาษีการค้าอัตราใด.” สรรพากรสาส์น. (กรกฎาคม
2529) 23-36.
- “การคืนค่าภาษีการค้าตามคำ�วินิจฉัยของคณะกรรมการ.” สรรพากรสาส์น.
(พฤษภาคม 2529) 11-22.
- “ภาษีเงินได้กับมูลนิธิ ข้อคิดเห็นบางประการ.” สรรพากรสาส์น. (กรกฎาคม-
สิงหาคม 2528) 79-93.

ฯลฯ

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

344

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

345

60 ปี สุเมธาจารย์

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

346

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

347

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

กระดาษไข

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์