วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ปีที่ 14 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม-สิงหาคม 2562)

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 145

of the Stock Exchange of Thailand at 95% confidence level. However, the changes in Thai Baht-U.S. Dollar
exchange rate, one of the controlled variables, demonstrated significant influence on the changes in foreign
trading volume. A depreciation of Thai Baht against U.S. Dollar leads to an increase in foreign trading volume
and vice versa. Finally, the change in SET index does not affect the trading volume of foreign investors. The
estimation is without auto- and serial correlation problems. It does not contain heteroskedasticity and there
is no correlation among variables.

Table 1 Regression Estimation

Note 1: CHG_BUY_SELL = percentage changes in foreign trading volume of the Stock Exchange of Thailand on the day after FOMC announcement,
EXPECTED = percentage of expected changes in Fed funds rate, UNEXPECTED = percentage of unexpected changes in Fed funds rate, CHG_EXC_T_1
= percentage changes in Thai Baht-U.S. Dollar exchange rate on the day after FOMC announcement, CHG_SET_T_1 = percentage changes in SET
index on the day after FOMC announcement
Note 2: * denote level of confidence at 95%.

This finding seems partially contradictory to previous literatures on the international transmission
of U.S. monetary policy (Ammer, et al., 2010; Berument & Ceylan, 2010; Bruno & Shin, 2015; Burns et al.,
2014; Byrne & Fiess, 2011; Dahlhaus & Vasishtha, 2014; Eichengreen & Gupta, 2015; Hausmann & Wongswan,
2011; Rey, 2015; Ricci & Shi, 2016; Wongswan, 2009). Though some of the earlier researches have reported
the significant impact of U.S. monetary policy on global markets, the variables employed in those studies
vary. Hausmann and Wongswan (2011), for instance, examined the impact on interest rates and exchange
rates. Dahhl and Vasishtha (2014) based their study on the net portfolio flows in 23 emerging markets while
Bruno and Shin (2015) examined the impact specifically on cross-border banking sector flows. This study
specifically examined the impact of the FOMC announcement on changes in foreign trading volume. The
significant influence of Thai Baht-Dollar exchange rate and the foreign trading volume reported in this study
offers contributing supports for prior studies which demonstrated empirical evidences that the Thai Baht-
Dollar exchange rate is one of the critical factors in determining capital flows and foreign investment in
Thailand (Jiwapibantanakit 2003; Pumruang, 2005; Srinual, 2010; Teerachotetanakul, 2010). In the present
study, a depreciation of Thai Baht against U.S. dollar leads to an increase in foreign trading while an
appreciation of Thai Baht decreases foreign trading volume. The relationship might be explained by the
currency speculation which was discussed in earlier studies.

146 | ปที ่ี 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) พล ดารงพงษ์ และ บษุ บาวรรณ มหารกั ขกะ

Conclusion and Recommendation
This study examined the impact of U.S. monetary policy on the trading volume of foreign

investors of the Stock Exchange of Thailand. There have been prior researches regarding the international
effect of U.S. monetary policy on international economy and there are papers discussing the response of
Thai financial market to the announcement of FOMC in terms of stock market returns, exchange rates, and
interest rates. Thus, it is worth taking an analysis specifically of the effects of U.S. policy announcement on
foreign investment activity since the capital flow contributes to growth and stability of a country’s financial
market. The foreign trading volume in the Stock Exchange of Thailand was analyzed using regression
estimation based on expected and unexpected changes in federal funds target rates. The exchange rate
between Thai Baht and U.S. Dollar and the SET index were included in the model as controlled variables.
Empirical results suggested that the expected and unexpected changes in the federal funds target rates do
not affect the foreign trading volume in the Stock Exchange of Thailand. However, the Thai Baht-U.S. Dollar
exchange rate plays role in the trading activity of foreign investors.

The findings imply policy implication in capital flows management and risk control. The results
presented here demonstrate a vital role of exchange rate on foreign trading activities. If the foreign capital
flows in to the country are for speculative purpose, the risks associated with the activity must be taken with
caution. Excessive speculative funds might overheat the financial market and deteriorate economic stability.
The responsive market tightening policy to raise in interest rates might further stimulate market a

ctivities. On the other hand, a sudden drop in foreign trading or a large foreign capital outflows
when Thai Baht appreciates might pause financial activities and weaken Thai baht leaving the economy
sluggish.

As a guideline to future research, even though this study does not confirm the impact of U.S.
monetary policy on the foreign trading volume in the Stock Exchange of Thailand, it should be noted that
there are several measures of foreign investment activities and capital flows. These measures should be
considered to further evaluate the impact of foreign country’s monetary policy to contribute towards both
policy and economic implication which are necessary for financial market and economic development.

Reference
Agbloyor, E. K., Abor, J. Y., Adjasi, C. K., & Yawson, A. (2014). Private capital flows and economic growth in

Africa: the role of domestic financial markets. Journal of International Financial Markets,
Institutions and Money, 30, 137-152. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2014.02.003
Ahmed, S., & Zlate, A. (2014). Capital flows to emerging market economies: a brave new world. Journal of
International Money and Finance, 48(B), 221-248.
https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2014.05.015
Ammer, J., Vega, C., & Wongswan, J. (2010). International transmission of U.S. monetary policy shocks:
evidence from stock prices. Journal of Money, Credit and Banking, 42(S1), 179-198.
https://doi.org/10.1111/j.1538-4616.2010.00333.x
Bernanke, B. S., & Blinder, A. S. (1992). The Federal funds rate and the channels of monetary
transmission. American Economic Review, 82(4), 901-921. Retrieved from
https://ideas.repec.org/a/aea/aecrev/v82y1992i4p901-21.html
Bernanke, B. S., & Gertler, M. (1995). Inside the black box: the credit channel of monetary
policy transmission. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 27-48. https://doi.org/10.1257/jep.9.4.27

วารสารวจิ ยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 147

Bernanke, B. S., & Gertler, M. (2000). Monetary Policy and Asset Price Volatility. NBER Working Papers
No. 7559. https://doi.org/10.3386/w7559

Bernanke, B. S., & Kuttner, N. K. (2005). What explains the stock market's reaction to Federal Reserve
policy? The Journal of Finance, 60(3),1221-1257. https://doi.org/10.1111/j.1540-
6261.2005.00760.x

Berument, H. & Ceylan, N. B. (2010). The effects of anticipated and unanticipated Federal funds target rate
changes on domestic interest rates: international evidence. International Review of Applied
Financial Issues and Economics, 2, 328-340. Retrieved from
https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=199318

Bruno, V., & Shin, H. S. (2015). Capital flows and the risk-taking channel of monetary policy. Journal of
Monetary Economics, 71, 119-132. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2014.11.011

Burns, A., Kida, M., Lim, J. J., Mohapatra, S., & Stocker, M. (2014). Unconventional Monetary Policy
Normalization in High-Income Countries: Implications for Emerging Market Capital Flows
and Crisis Risks. Policy Research Working Paper. https://doi.org/10.1596/1813-9450-6830

Byrne, P. J., & Fiess, N. (2011). International Capital Flows to Emerging and Developing Countries:
National and Global Determinants. SIRE Discussion Papers, Scottish Institute for Research in
Economics, University of Glasgow. Retrieved from
https://core.ac.uk/download/pdf/6659892.pdf

Canova, F. (2005). The transmission of US shocks to Latin America. Journal of Applied Econometrics,
20(2), 229-251. https://doi.org/10.1002/jae.837

Choong, C., Baharumshahb, A. C., Yusop, Z. & Habibullah, M. S. (2010). Private capital flows, stock market
and economic growth in developed and developing countries: a comparative analysis. Japan
and the World Economy, 22(2), 107-117. https://doi.org/10.1016/j.japwor.2009.07.001

Chortareas, G., & Noikokyris, E. (2017). Federal reserve's policy, global equity markets, and the local
monetary policy stance. Journal of Banking & Finance, 77(C), 317-327.
https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2016.04.026

Chuanchai, N. (1997). Factors Affecting the Foreign Capital Flows in the Stock Exchange Market of
Thailand. Unpublished master’s thesis, Kasetsart University, Faculty of Economics. Retrieved
from http://www.thaithesis.org/detail.php?id=27492

Cook, T., & Hahn, T. (1988). The information content of discount rate announcements and their effect on
market interest rates. Journal of Money, Credit and Banking, 20(2), 167-180. https://doi.org/
10.2307/1992108

Dahlhaus, T., & Vasishtha, G. (2014). The Impact of U.S. Monetary Policy Normalization on Capital
Flows to Emerging-Market Economies. Bank of Canada Working Paper, Retrieved from
http://hdl.handle.net/10419/123742

Edelberg, W., & Marshall, D. (1996). Monetary policy shocks and long-term interest rates. Economic
Perspectives-Federal Reserve Bank of Chicago, 20, 2-28. Retrieved from
file:///C:/Users/Design/Downloads/epmar96a-pdf%20(1).pdf

Ehrmann, M., & Fratzscher, M. (2005). Exchange rates and fundamentals: new evidence from real-time
data. Journal of International Money and Finance, 24(2), 317-341.
https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2004.12.010

Eichengreen, B., & Gupta , P. (2015). Tapering talk: The impact of expectations of reduced Federal Reserve
security purchases on emerging markets. Emerging Markets Review, 25(C), 1-15.
https://doi.org/10.1016/j.ememar.2015.07.002

148 | ปีที่ 14 ฉบับที่ 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) พล ดารงพงษ์ และ บษุ บาวรรณ มหารักขกะ

Evans, C. L., & Marshall, D. A. (1998). Monetary policy and the term structure of nominal interest rates:
evidence and theory. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 49(1), 53-111.
https://doi.org/10.1016/S0167-2231(99)00004-4

Fiordelisi, F., Galloppo, G., & Ricci, O. (2014). The effect of monetary policy interventions on interbank
markets, equity indices and G-SIFIs during financial crisis. Journal of Financial Stability, 11, 49-
61. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2013.12.002

Gurkaynak, R. S., Sack, B. P., & Swanson, E. T. (2004). Do Actions Speak Louder Than Words? The
Response of Asset Prices to Monetary Policy Actions and Statements. FEDS Working Paper
No. 2004-66. Retrieved from https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=633281

Hausman, J., & Wongswan, J. (2011) Global asset prices and FOMC announcements. Journal of
International Money and Finance, 30(3), 547-571.
https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2011.01.008

Jiwapibantanakit, J. (2003). Factor Affecting on Foreign Capital Movement in The Stock Exchange of
Thailand. Unpublished master’s thesis, Kasetsart University, Faculty of Economics. Retrieved
from https://www.regis.ku.ac.th/cpcmns/kugradNew/mis/gr_student.php?student_id=42671735

Kashyap, K. A., Stein, C. J., & Wilcox, W. D. (1996). Monetary policy and credit conditions: evidence from
the composition of external finance: reply. The American Economic Review, 86(1), 310-314.
Retrieved from http://www.jstor.org/stable/2118272

Kim, S. (2001). International transmission of U.S. monetary policy shocks: evidence from VAR's. Journal of
Monetary Economics. 48(2), 339-372. https://doi.org/10.1016/S0304-3932(01)00080-0

Kodres, L. E. & Pritsker, M. (2002). A rational expectations model of financial contagion. The Journal of
Finance, 57(2), 769-799. https://doi.org/10.1111/1540-6261.00441

Koepke, R. (2018). Fed Policy Expectations and Portfolio Flows to Emerging Markets. Journal of
International Financial Markets, Institutions and Money, 55, 170-194.
https://doi.org/10.1016/j.intfin.2018.03.003

Krueger, T. J., & Kuttner, N. K. (1996). The Fed funds futures rate as a predictor of Federal Reserve policy.
Journal of Futures Markets, 16(8), 865-879. https://doi.org/10.1002/(SICI)1096-
9934(199612)16:8<865::AID-FUT2>3.0.CO;2-K

Kuttner, K. (2001). Monetary policy surprises and interest rates: evidence from the Fed funds futures
market. Journal of Monetary Economics, 47(3), 523-544. https://doi.org/10.1016/S0304-
3932(01)00055-1

Kyle, S. A., & Xiong, W. (2001). Contagion as a wealth effect. The Journal of Finance, 56(4), 1401-1440.
https://doi.org/10.1111/0022-1082.00373

Lee, J. (2006). The impact of federal funds target changes on interest rate volatility. International Review
of Economics & Finance, 15(2). 241-259. https://doi.org/10.1016/j.iref.2004.11.005

Mehra, Y. P. (1996). Monetary policy and long-term interest rates. FRB Richmond Economic Quarterly,
82(3). 27-49. Retrieved from https://ssrn.com/abstract=2125935

Mingkhwanrungrueng, W. (1997). Factor Affecting Foreign Portfolio Investment Mobility in Thailand.
Unpublished master’s thesis, Kasetsart University, Faculty of Economics. Retrieved from
https://www.regis.ku.ac.th/cpcmns/kugradNew/mis/gr_student.php?student_id=37675840

Mishkin, F. S. (2001). Monetary Policy Strategy: Lessons from the Crisis. NBER Working Papers No. 16755,
Retrieved from http://www.nber.org/papers/w16755

วารสารวิจยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 149

Pumruang, S. (2005). The Study of Factors Affecting on Foreign Portfolio Investment in The Stock
Exchange of Thailand. Unpublished master’s thesis, Srinakharinwirot University, Faculty of
Economics. Retrieved from
http://newtdc.thailis.or.th/result.aspx?Ntk=subject_facet1%7Csubject_facet&Ntt=%u0e01%u0e3
2%u0e23%u0e25%u0e07%u0e17%u0e38%u0e19%7C%u0e15%u0e25%u0e32%u0e14%u0e2b
%u0e25%u0e31%u0e01%u0e17%u0e23%u0e31%u0e1e%u0e22%u0e4c&Nto=

Punzi, M. T. & Chantapacdepong, P. (2017). Spillover Effects of Unconventional Monetary Policy in Asia
and the Pacific. ADBI Working Paper 630. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2894756

Rey, H. (2015). Dilemma not Trilemma: The Global Financial Cycle and Monetary Policy
Independence. NBER Working Paper No. 21162. Retrieved from
http://www.nber.org/papers/w21162

Ricci, L. A., & Shi, W. (2016). Trilemma or Dilemma: Inspecting the Heterogeneous Response of Local
Currency Interest Rates to Foreign Rates. IMF Working Paper No. WP/16/75, Retrieved from
https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2016/wp1675.pdf

Ricci, O. (2015). The impact of monetary policy announcements on the stock price of large European
banks during the financial crisis. Journal of Banking & Finance, 52, 245-255.
https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2014.07.001

Srinual, T. (2010). Factors affecting the foreign private capital flows. Unpublished master’s thesis,
Bangkok University, Faculty of Business Administration.
http://dspace.bu.ac.th/bitstream/123456789/392/1/tassanee_srin.pdf

Stock Exchange of Thailand. (2017). Trading Volume Report [data file]. Retrieved from
http//www.setsmart.com

Surarassamee, P. (2009). The response of Thai financial markets to Target Fed Funds Rates
Announcement. Unpublished master’s thesis, Chulalongkorn University, Faculty of Economics.
http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/17327

Tan, K. & Shrestha, K. (1998). The Impact of Fed Funds Rate Target Changes on the Asian Stock
Market – Empirical Evidence. Center for Research in Financial Services Working Paper N0. 96-
05. Retrieved from
http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.17.3608&rep=rep1&type=pdf

Tangchetcharung, J. (2010), Factors affecting foreign investment flow to Thai equity market,
the Stock Exchange of Thailand (SET). Unpublished master’s thesis, Chulalongkorn University,
Faculty of Economics. Retrieved from
http://beyond.library.tu.ac.th/cdm/singleitem/collection/thesis/id/3926/rec/5

Taylor, J. B. (1995). The monetary transmission mechanism: an empirical framework. Journal of Economic
Perspectives, 9(4), 11-26. https://doi.org/10.1257/jep.9.4.11

Teerachotetanakul, S. (2010). Factors affecting foreign net worth of foreign investors in the Stock
Exchange of Thailand. Unpublished master’s thesis, University of Thai Chamber of Commerce,
Faculty of Business Administration. Retrieved from
http://eprints.utcc.ac.th/2029/2/2029fulltext.pdf

Wadhanapatee, S., Bialowas, P., & Phuangsup, W. (2012). Tests of market efficiency in the Stock Exchange
of Thailand in the perspective of US monetary policy announcements. Suddhiparitad Journal,
79, 109 –130.

Wongswan, J. (2006). Transmission of information across international equity markets. The Review of
Financial Studies, 19(4), 1157–1189. https://doi.org/10.1093/rfs/hhj033

150 | ปีที่ 14 ฉบับท่ี 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) พล ดารงพงษ์ และ บษุ บาวรรณ มหารักขกะ

Wongswan, J. (2009). The response of global equity indexes to U.S. monetary policy announcements.
Journal of International Money and Finance, 28(2), 344-365.
https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2008.03.003

Xu, P. & Yang, J. (2011). U.S. monetary policy surprises and international securitized real estate markets.
The Journal of Real Estate Finance and Economic, 43(4), 459–490.
https://doi.org/10.1007/s11146-009-9215-x

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ | 151

ประสทิ ธิภาพความรบั ผิดชอบตอ่ สังคมของมหาวิทยาลัยราชภฏั
ฉันธะ จนั ทะเสนา1*

Received : April 21, 2019
Revised : June 7, 2019
Accepted : August 1, 2019

บทคดั ย่อ
การศึกษานี้เสนอการวัดประสิทธิภาพความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย โดยใช้วิธีเส้นล้อมกรอบข้อมูล (Data

Envelopment Analysis : DEA) ด้วยแบบจาลอง BCC (Banker, Charnes & Cooper, 1984) ใชป้ ัจจยั ผลิตสองชนดิ คือ งบประมาณ
แผ่นดินต่อหัวนักศึกษา และจานวนบุคคลากรรวม ผลผลิตแปดชนิด คือ ประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณ (ฉันธะ จันทะเสนา,
2561) และอีก 7 ชนิดจากปัจจัยความรับผิดชอบต่อสังคมของ จอย ทองกล่อมสี (2555) เก็บข้อมูลจากนักศึกษา และบุคลากร ของ
มหาวทิ ยาลัยราชภัฏ 9 แห่งในภาคกลาง

ผลการศึกษา พบว่า มหาวิทยาลัยท่ีมีประสิทธิภาพมากที่สุด คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม มหาวิทยาลัยราชภัฏ
หมู่บา้ นจอมบึง และมหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี การศึกษาในอนาคตเสนอให้ศกึ ษามหาวิทยาลยั ราชภัฏท้งั หมด เพอ่ื จะได้ทราบถึง
ประสทิ ธิภาพท่แี ท้จริงของมหาวทิ ยลัยราชภัฏแตล่ ะแหง่

คาสาคัญ : ประสทิ ธิภาพ ความรับผดิ ชอบต่อสังคม มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏ

1 รองศาสตราจารย์ สาขาวชิ าเศรษฐศาสตร์ คณะวทิ ยาการจัดการ มรภ.วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์
* ผูน้ พิ นธห์ ลกั e-mail: [email protected]

152 | ปที ่ี 14 ฉบบั ท่ี 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) ฉันธะ จันทะเสนา

THE EFFICIENCY OF SOCIAL RESPONSIBILITY OF RAJABHAT UNIVERSITY

Chanta Jhantasana1*

Abstract
This study propose to measure the efficiency of social responsibility of university using Data

Envelopment Analysis (DEA) by BCC model (Banker, Charnes & Cooper, 1984). The two inputs are the government
budget per student and number of total university personel. The eight outputs are efficiency of expenditure
spending (Jhantasana, 2018) and others seven outputs from social responsibility indicators (Joy Tongkomsi, 2555).
Data were collected from students and personels of nine Rajabhat universities in the central region.

The data envelopment analysis (DEA) measures the efficiencies of Rajabhat university within the range
of less than or equal to one. The efficiency universities are determine an efficiency frontier. If the efficiencies are
measured within the range of greater than or equal to one, then the worst performances of Rajabhat university
are determine an inefficiency frontier. The result show efficiency university are Nakhon Pathom Rajabhat University,
Muban Chonbeuang Rajabhat University and Kanchanaburi Rajabhat University. For all Rajabhat university obtain
the real efficiency scores thus we propose to study all Rajabhat university in Thailand

Keywords : Efficiency, Social Responsibility, Rajabhat University

1 Associate, Professor, Economics Branch, Management science, Valayaalongkorn Rajabhat University, in royal patronage Patumtani,
* Corresponding author, e-mail: [email protected]

152 | ปที ี่ 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) ฉันธะ จนั ทะเสนา

บทนา
การพัฒนาองค์กรในอดีตนิยมมุ่งเน้นยอดขาย ส่วนแบ่งการตลาดและกาไรสูงสุด ซึ่งอาจเอาเปรียบผู้เกี่ยวข้องบ้าง แต่

องคก์ รยุคใหมต่ อ้ งรบั ผิดชอบตอ่ สังคมและส่ิงแวดล้อม คือ ดาเนนิ กิจการอยา่ งมคี ณุ ภาพ ประสทิ ธิภาพและคุณธรรม ไม่สร้างผลลบต่อผู้
มีส่วนได้เสียทุกกลุ่มท้ังผู้ถือหุ้น พนักงาน ลูกค้า คู่ค้า และชุมชน คือ การดาเนินงานขององค์กรต้องส่งเสริมส่ิงแวดล้อมท่ีดี เป็นการ
พฒั นาอยา่ งยง่ั ยนื ทั่วองค์กร คือ ต้องรบั ผิดชอบต่อสงั คม

มหาวทิ ยาลัยเป็นองค์กรหลักของสังคม ความรบั ผิดชอบต่อสังคมของมหาวทิ ยาลัยจึงสาคญั เพราะเปน็ พลังทาใหส้ ังคมอยู่
เย็นเปน็ สุข โดยผลติ บัณฑิตเก่งดีมสี ขุ เข้าสู่สังคม ไพบลู ย์ วฒั นศริ ธิ รรม3เสนอวา่ ถ้ามหาวิทยาลยั สามารถผลติ บัณฑติ ที่มีความดี (ทาคณุ
ไมท่ าโทษ) มีความสามารถ (คิด,ทา,จัดการ, ปฏสิ ัมพันธ์ด)ี และมคี วามสุข (กาย,ใจ,ปัญญา) สงั คมจะได้บุคคลากรที่มีความรับผิดชอบ
ต่อสังคม ทาให้สังคมโดยรวมดีข้ึนและเป็นสุข ความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยเป็นไปเพ่ือประโยชน์สุขแห่งมหาชน เพ่ือ
ความสุขแห่งมหาชน หรือ พหุชนะหิตายะ พหุชนะสุขายะ (เกษม วัฒนชัย, 2553) “การส่งเสริมหลักธรรมมาภิบาลในมหาวิทยาลัย
ควรดาเนินกิจกรรมเก่ียวกับความรับผิดชอบต่อสังคมด้วย ซ่ึงมีความสาคัญรองจากธร รมาภิบาล คือ ธรรมาภิบาลเป็นแขนขาให้
มหาวทิ ยาลัยเดินสู่เป้าหมาย สว่ นความรับผิดชอบต่อสังคมเป็นจติ วิญญาณของมหาวิทยาลัย บคุ คลากรของมหาวิทยาลัยทุกระดับจึง
ต้องมีสานึกรับผิดชอบต่อสังคม โดยทุกกิจกรรมต้องกาหนดว่าตอบสนองต่อปัญหาบ้านเมืองอย่างไร พัฒนาบ้านเมืองอย่างไร เมื่อ
มหาวิทยาลัยจัดการภายในองคก์ รแล้วต้องก้าวไปสู่สังคมโดยมีความรบั ผิดชอบต่อสังคมเปน็ ทิศทาง ถ้าดาเนินเพียงเรือ่ งธรรมาภิบาล
แตไ่ ม่มีความรับผิดชอบต่อสงั คมมารองรับ ทิศทางของมหาวทิ ยาลยั จะไขวเ้ ขว ดงั นยิ มกลา่ วกันว่ามหาวิทยาลยั อยู่บนหอคอยงาช้างไม่
สนใจบ้านเมือง เพราะมหาวิทยาลัยไม่ได้ใชค้ วามรบั ผิดชอบต่อสังคมมากาหนดทิศทางของมหาวิทยาลัย แต่ถ้ามหาวิทยาลัยนาความ
รบั ผดิ ชอบต่อสังคมมากาหนด จะได้ทศิ ทางที่เป็นประโยชน์”(เกษม วัฒนชัย, 2553, หนา้ 7) มหาวทิ ยาลัยจึงตอ้ งมที ้ังธรรมาภบิ าลและ
ความรับผิดชอบต่อสังคมคู่กันไป ด้วยธรรมาภิบาลเป็นเรื่องภายในมหาวิทยาลัย ความรับผิดชอบต่อสังคมเป็นเรื่องครอบคลุมทั้ง
ภายนอกและในมหาวิทยาลัย ปัจจบุ ันผมู้ สี ่วนไดเ้ สยี และภาครัฐให้ความสนใจปัญหาธรรมาภิบาลของมหาวิทยาลัยราชภฏั มากขึ้น แต่
แนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคมยังอาจใหม่ต่อผู้เกี่ยวข้อง ปกติมหาวิทยาลยั ราชภฏั ดาเนนิ การเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคมตามพันธ
กิจการจัดการศึกษา แต่ด้วยปัญหาหลายประการรวมถึงปัญหาธรรมาภิบาล อาจทาให้การดาเนินการความรับผิดชอบตอ่ สังคมยงั ไม่
เด่นชัดนัก คือ อาจยังไม่เห็นความสาคัญ ไม่เป็นระบบ และครอบคลุมเท่าที่ควร ปัจจุบันหน่วยงานต่าง ๆ ของรัฐพยายามศึกษาและ
แสดงให้สังคมเข้าใจถึงความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย เพื่อให้มหาวิทยาลัยตระหนักถึงภารกิจที่ต้องดาเนินการและจัด
การศึกษาอยา่ งเกดิ ประโยชน์สงู สดุ ต่อสังคม

Vallaeys (2008) เสนอว่าความรับผิดชอบของมหาวิทยาลัยประกอบด้วยส่ีด้าน คือ หน่ึงความรับผิดชอบต่อสังคมของ
มหาวิทยาลยั ทเ่ี กยี่ วกบั สภาพแวดล้อมการทางาน การจดั การทรัพยากรมนุษย์ ขบวนการประชาธปิ ไตยภายในองค์กร และส่งิ แวดล้อม
สองความรับผิดชอบต่อการจัดการศึกษา และวิธีการสอนเป็นต้น สามความรับผิดชอบต่อสังคมเกี่ยวกับผลผลิต และการเผยแพร่
ความรู้ การวิจัย ปรัชญา และสี่ความรับผิดชอบต่อสังคมด้านการมีส่วนร่วมของสังคม คือ มหาวิทยาลัยควรมีบทบาทหน้าที่เกินกว่า
เรอื่ งการศกึ ษา การสรา้ งความรู้ และการเผยแพรค่ วามรู้ (Arik & Penn (2012) สังคมมีความคาดหวงั ต่ออดุ มศึกษามาก มหาวิทยาลัย
จงึ ไมค่ วรทาหนา้ ที่เพียงผลิตบัณฑิต วจิ ัย และบริการวิชาการต่อสงั คม แต่ต้องแสดงความรบั ผิดชอบต่อสังคม โดยสรา้ งกลไกช่วยฟ้ืนฟู
เศรษฐกิจ สร้างสันติภาพ มีบทบาทนาในการพัฒนา และสร้างการเปล่ียนแปลงสู่สังคม โดยการสร้างพื้นฐานการวิจัยและนวัตกรรม
รวมถึงผลติ พลเมืองโลกทีม่ ีความรับผดิ ชอบและมีจรยิ ธรรม ทาหนา้ ที่เป็นคลงั ปัญญา (Think Tank) ให้แกส่ งั คม มกี ารสือ่ สารกับสังคม
หรือเป็นผู้เชีย่ วชาญรับใช้องค์กรอื่น ๆ ไม่ใช่เป็นหอคอยงาช้าง ดงั น้นั การจัดการเรียนการสอนควรสร้างให้นักศึกษาตระหนัก ในการมี
ส่วนร่วมรับผิดชอบต่อสังคม และที่สาคัญคือสถาบันอุดมศกึ ษาต้องใสใ่ จประเด็นความเสมอภาคในโอกาสทางการศึกษา และช่วยลด
ปัญหาการเสยี เปรยี บทางสงั คม (UNESCO, 2009)

วตั ถุประสงคข์ องการวจิ ัย
วดั ประสิทธิภาพความรับผดิ ชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยโดยศึกษาเปรยี บเทียบประสทิ ธิภาพความรับผดิ ชอบต่อสังคม

ของมหาวทิ ยาลัยราชภฎั 9 แหง่ ในเขตภมู ิศาสตร์ภาคกลาง

3 http://www.gotoknow.org/posts/433059

วารสารวจิ ยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ | 153

วิธดี าเนนิ การวจิ ยั
1. ประชากร ตัวอย่าง และสถานทเ่ี กบ็ ข้อมลู
ประชากรของการศึกษานี้คือผู้มีสว่ นได้เสียของมหาวิทยาลยั ราชภัฏได้แก่ บุคลากรและครอบครัว นักศึกษา

ผู้ปกครอง บริษัทคู่ค้า องค์กรบริหารส่วนปกครองท้องถ่ินท่ีตั้งและพื้นที่บริการการศึกษาของมหาวิทยาลัย การศึกษาสมรรถนะหรือ
ประสิทธิภาพนนั้ สมควรศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏทั้งหมด เพอื่ เปรียบเทียบประสิทธิภาพหรือสมรรถนะ แตด่ ว้ ยข้อจากัดของเวลาและ
งบประมาณจงึ เลือกมหาวิทยาลัยราชภฏั ที่ตั้งอยู่ในภาคกลางจานวน 9 มหาวทิ ยาลยั ดงั นี้ 1. มหาวทิ ยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
(ARU) 2. มหาวทิ ยาลัยราชภัฏราไพพรรณี (RPRU) 3. มหาวทิ ยาลัยราชภฏั ราชนครนิ ทร์ (RRU) 4. มหาวทิ ยาลัยราชภัฏเทพสตรี (TRU)
5. มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ (VRU) 6. มหาวิทยาลัยราชภฏั เพชรบุรี (PBRU) 7. มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏ
กาญจนบรุ ี (KRU) 8. มหาวิทยาลยั ราชภฏั นครปฐม (NPRU) และ9. มหาวิทยาลัยราชภฏั หม่บู า้ นจอมบึง (MCRU)

จานวนประชากรประมาณ α คน4 จานวนตัวอย่างกรณีท่ีไม่ทราบจานวนประชากรของผู้มีส่วนได้เสียแต่ละ
มหาวิทยาลัย และใช้ตารางแสดงขนาดของกลุ่มตัวอย่างที่ความเช่ือม่ันของผลการวจิ ัยที่รอ้ ยละ 95 และระดับความคลาดเคลือ่ นที่ยอม
ให้เกิดข้ึนร้อยละ 5 จานวนตัวอย่างขั้นต่า 400 คน การศึกษาน้ีเก็บจากจากมหาวิทยาลัยราชภัฏแหง่ ละ 200 คน จากบุคลากร 100
และนักศกึ ษา 100 จานวนตัวอยา่ งเทา่ กบั 1,800 คน โดยใช้วธิ สี มุ่ ตวั อยา่ งบังเอิญ คอื พบบคุ ลากรและนกั ศึกษาจะให้ทาแบบสอบถาม

2. ตัวแปรที่ศกึ ษา เชน่ ตัวแปรลกั ษณะประชากร ได้แก่ เพศ อายุ ระดับการศึกษา ประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน ตวั แปร
ท่เี ป็นปัจจัยผลิต (Inputs) คือ 1.จานวนงบประมาณทัง้ หมดเฉลี่ยตอ่ หวั นักศึกษา 2.จานวนบุคคลากรทั้งหมดและผลผลิต (Outputs) 1.
คะแนนประสทิ ธิภาพธรรมาภบิ าล 2. องค์ประกอบการดูแลแก้ปัญหา ชมุ ชนและสังคม 3.องคป์ ระกอบการวิจัยเพื่อพฒั นาชุมชนและ
สังคม 4. องค์ประกอบการใช้นวัตกรรมเพื่อพัฒนาชุมชนและสังคม 5.องค์ประกอบการจัดการส่ิงแวดล้อมเพ่ือพัฒนาชุมชน 6.
องคป์ ระกอบการสง่ เสรมิ ศลิ ปวฒั นธรรม 7.องคป์ ระกอบการบริหารแบบมสี ่วนร่วมและ 8.องคป์ ระกอบจรยิ ธรรมทางวิชาการ

3. วิธศี ึกษา:
การวัดประสิทธิภาพโดยวิธีเส้นล้อมกรอบข้อมูล (Data Envelopment Analysis: DEA) การศกึ ษานี้ใช้วิธีการวัด

ประสิทธิภาพ ท่ีพิจารณาเปรียบเทียบปัจจัยผลิต (Inputs) และผลผลิต (Outputs) วิธีเส้นล้อมกรอบข้อมูลเสนอโดย Charnes,
Cooper & Rhodes (1978) เปน็ วธิ ปี ระเภทนอนพาราเมติก (non-parametric) ไม่ใชร้ ปู แบบฟงั ช่ัน แตใ่ ชเ้ ทคนคิ โปรแกรมเชงิ เส้นตรง
สามารถใช้ปัจจัยและผลผลิตหลายชนิดเข้าร่วมวิเคราะห์ได้ โดยใช้ข้อมูลภาคตัดขวาง (Cross-section) การศึกษาน้ีวัดประสิทธิภาพ
ความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยราชภฏั ปี 2560 โดยท่ัวไปคะแนนประสิทธิภาพวัดจากคา่ ถ่วงน้าหนักเฉล่ียของผลผลิตต่อ
ปจั จัยผลติ ดังน้ี

คะแนนประสทิ ธิภาพ = weighted _ sum _ of _ outputs (1)

weighted _ sum _ of _ inputs

การวัดปัจจัยผลิต: งบประมาณต่อหัวนักศึกษา คือจานวนงบประมาณท้ังหมดคืองบประมาณจากเงินแผ่นดนิ ที่ไดร้ ับจาก
รฐั บาลในแตล่ ะปี และงบประมาณจากเงินรายได้ต่อจานวนนักศึกษารายปี จานวนบุคลากรท้งั หมด คือจานวนบคุ ลากรประจาท้ังสาย
วิชาการและสายสนับสนุนรายปี

การวดั ผลผลิต : 1.คะแนนประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณของวทิ ยาลัยราชภฏั ได้จาก ฉนั ธะ จนั ทะเสนา (2561) เป็น
คะแนนของปี 2557 -2558 และคะแนน องคป์ ระกอบการดแู ลแก้ปัญหา ชุมชนและสงั คม องคป์ ระกอบการวิจยั เพื่อพัฒนาชุมชนและ
สังคม องค์ประกอบการใช้นวัตกรรมเพื่อพัฒนาชมุ ชนและสังคม องค์ประกอบการจัดการสิ่งแวดล้อมเพ่ือพัฒนาชุมชน องค์ปร ะกอบ
การสง่ เสรมิ ศิลปวฒั นธรรม องคป์ ระกอบการบรหิ ารแบบมีส่วนร่วม และองคป์ ระกอบจริยธรรมทางวิชาการ ใช้ตวั บ่งช้ีของ จอย ทอง
กลอ่ มศรี (2555) แบบสอบถามเก็บเม่ือตุลาคม 2560

ประสิทธภิ าพความรบั ผิดชอบต่อสงั คมใช้วิธีเส้นล้อมกรอบข้อมูล(DEA) เชน่ เดยี วกัน คือ ถา้ กาหนดให้วัดประสิทธภิ าพธรร
มาภิบาลของมหาวทิ ยาลัยราชภัฏ 9 แหง่ โดยมีปจั จยั ผลติ 2 ชนดิ และผลผลติ 8 ชนิดดงั สมการท่ี (2)

4 เนอื่ งจากไมท่ ราบจานวนผ้มู สี ่วนไดเ้ สยี ทัง้ หมดของมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ทศี่ กึ ษาอย่างชดั เจน

154 | ปีที่ 14 ฉบับที่ 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) ฉันธะ จนั ทะเสนา

8
 vi ykp
k 1
max 2

 u j xij
j 1

8
 vk yki
k 1
s.t. 2 1 i

 u j x ji
j 1

vi ,u j  0 k, j (2)

โดย
k = 1 ถงึ 8 (จานวนผลผลิต)
j = 1 ถงึ 2 (จานวนปจั จยั ผลติ )

i = 1 ถงึ 9 (จานวน DMU: มหาวิทยาลยั ราชภฏั )
yki = จานวนผลผลติ k ท่ผี ลติ โดยราชภัฏ i

xji = จานวนปัจจยั ผลติ j ที่.ท่ใี ช้โดยราชภัฏ i

vk = นา้ หนกั ท่มี ีต่อผลผลติ k

uj = น้าหนกั ท่ที มี่ ตี ่อปจั จยั ผลิต j

4. แบบสอบถาม
แบบสอบถามใชข้ ้อมลู ตามการศกึ ษาของ จอย ทองกล่อมศรี ซ่ึงข้อมูลท่ไี ด้จะใชเ้ ป็นผลผลิตของการวัดประสิทธภิ าพ

ผลการวจิ ยั
1. ลกั ษณะข้อมูลประสทิ ธภิ าพการใช้จ่ายงบประมาณ
ความเท่ียงของแบบบสอบถามวัดโดยวิธีสัมประสทิ ธ์ิอัลฟ่าดงั ตารางที่ 2 ซึ่งทุกตวั แปรมคี ่าค่อนข้างสงู มากกว่า 0.7 อาจ

เพราะแบบสอบถามได้จดั ทาไว้อย่างดแี ล้ว

ตารางท่ี 2 ค่าความเท่ียงแบบสอบถามของแตล่ ะตวั แปร

ตัวแปร สมั ประสิทธเิ์ อลฟ่า

การวจิ ัยเพอ่ื พฒั นาชุมชนและสงั คม 0.930
การใชน้ วตั กรรมเพอ่ื พัฒนาชมุ ชนและสงั คม 0.918
การจดั การส่งิ แวดลอ้ มเพือ่ พฒั นาสงั คม 0.940
การสง่ เสริมศิลปวฒั นธรรม 0.951
การบริหารแบบมสี ว่ นรว่ มจานวน 0.938

จริยธรรมทางวิชาการ 0.955

2. ลักษณะเส้นล้อมกรอบข้อมูล
รูปภาพเส้นล้อมกรอบข้อมูลแสดงถึงความสัมพันธ์ของปัจจัยผลิตแต่ละชนิดกับผลผลิตแต่ละชนิดของแต่ละ

มหาวิทยาลัย สถาบนั ใดผลติ บนเส้นล้อมกรอบข้อมูลแสดงว่าสามารถใช้ปัจจัยผลติ ชนิดน้ันผลิตผลผลติ ชนดิ น้ันได้อย่างมีประสทิ ธิภาพ
ทีส่ ดุ ตามแบบจาลอง BCC (1984) แบบผลตอบแทนต่อขนาดคงที่ (Costant return to scale) รปู ภาพเสน้ ล้อมกรอบข้อมูลแสดงไป
ตามผลผลิต 8 ชนิดโดยแกนตั้งเป็นผลผลิต แกนนนอนเป็นปัจจัยผลิตสองชนิด เช่นรูปภาพ 1 ก. แกนตั้งคือประสิทธิภาพการใช้จ่าย

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 155

งบประมาณ แกนนอน คือ งบประมาณแผ่นดนิ ตอ่ หัวนักศึกษา รูปภาพ 1 ข. แกนต้งั คอื ประสิทธภิ าพการใช้จ่ายงบประมาณ แกนนอน
คือ จานวนบุคลากรรวม แสดงความสมั พันธต์ ามผลผลติ ดังนี้

2.1 ความสัมพนั ธข์ องผลผลิตและคะแนนประสิทธิภาพการใช้จา่ ยงบประมาณ
ภาพท่ี 1 (ก) วัดประสิทธิภาพกรณีงบประมาณแผน่ ดินต่อหัวนกั ศึกษา เปน็ ปัจจัยผลิต และคะแนนประสิทธิภาพ

การใช้จ่ายงบประมาณเป็นผลผลิต พบว่า มหาวทิ ยาลัยที่มปี ระสิทธภิ าพมากสดุ ทีผ่ ลติ บนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คอื มหาวิทยาลัยราช
ภัฏนครปฐม (NPRU) รูปภาพ 1 (ข) วัดประสิทธิภาพกรณี จานวนบุคลากรเป็นปัจจัยผลิต กับคะแนนประสิทธิภาพการใช้จ่าย
งบประมาณเป็นผลผลิต พบว่า มหาวิทยาลยั ที่มปี ระสิทธภิ าพสงู สุด คอื มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏหมู่บา้ นจอมบงึ (MCRU) มหาวทิ ยาลัยราช
ภฏั เพชรบรุ ี(PBRU) และ มหาวิทยาลัยราชภฏั นครปฐม (NPRU) ซงึ่ การผลิตตั้งอยู่บนเสน้ ลอ้ มกรอบข้อมูล

ภาพที่ 1 (ก,ข)

2.2 ความสัมพนั ธ์ของผลผลติ และองค์ประกอบการดแู ลแก้ปญั หา ชมุ ชนและสังคม
ภาพท่ี 2 (ก) วัดประสทิ ธิภาพกรณี งบประมาณแผ่นดินต่อหัวนักศึกษาเป็นปัจจยั ผลติ และคะแนนองค์ประกอบ

การดูแลแก้ปัญหา ชุมชนและสังคมเป็นผลผลิต พบว่า มหาวิทยาลัยท่ีมีประสิทธิภาพมากสุด ท่ีผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม (NPRU) และมหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณี (RBRU) รูปภาพ 2 (ข) วัด
ประสทิ ธิภาพกรณีจานวนบคุ ลากรรวมเป็นปัจจยั ผลิต และคะแนนองค์ประกอบการดูแลแกป้ ัญหา ชมุ ชนและสังคมเป็นผลผลิต พบว่า
มหาวิทยาลัยท่ีมีประสิทธิภาพมากสุด ผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง ( MCRU) และ
มหาวิทยาลยั ราชภฏั ราไพพรรณี (RBRU)

ภาพท่ี 2 (ก,ข)

156 | ปีที่ 14 ฉบบั ท่ี 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) ฉนั ธะ จนั ทะเสนา

2.3 ความสมั พนั ธข์ องผลผลติ และองค์ประกอบการวิจัยเพ่อื พฒั นาชุมชนและสงั คม
ภาพที่ 3 (ก) วัดประสิทธภิ าพกรณีงบประมาณแผ่นดินต่อหัวนกั ศึกษา และคะแนนการวิจัยเพื่อพฒั นาชุมชนและ

สังคมเป็นผลผลิต พบว่า มหาวิทยาลัยที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
(NPRU) และ มหาวทิ ยาลัยราชภัฏราไพพรรณี (RBRU) รูปภาพ 3 (ข) แสดงมหาวทิ ยาลัยที่ใช้จานวนบุคลากรรวมเป็นปัจจัยผลิต และ
คะแนนการวจิ ัยเพ่ือพฒั นาชุมชนและสังคมเป็นผลผลติ พบวา่ มหาวทิ ยาลยั ท่มี ปี ระสทิ ธภิ าพมากที่สุด ผลติ บนเส้นลอ้ มกรอบข้อมลู คือ
มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏนครปฐม (NPRU) และ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏเพชรบุรี (RBRU)

ภาพท่ี 3 (ก,ข)

2.4 ความสัมพนั ธข์ องผลผลิตและองคป์ ระกอบการใชน้ วัตกรรมเพื่อพฒั นาชุมชนและสังคม
ภาพที่ 4 (ก) วัดประสิทธิภาพกรณีงบประมาณแผ่นดินต่อหัวนักศึกษาเป็นปัจจัยผลิต และคะแนนการใช้

นวัตกรรมเพื่อพัฒนาชุมชนและสังคมเป็นผลผลิต พบว่า มหาวิทยาลัยที่มีประสิทธิภาพมากท่ีสุดผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม (NPRU) และ มหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณี (RBRU) รูปภาพ 4 (ข) วัดประสิทธิภาพกรณีจานวน
บุคลากรรวมเปน็ ปัจจัยผลิต และคะแนนการใช้นวตั กรรมเพือ่ พฒั นาชุมชนและสงั คมเป็นผลผลิต พบวา่ มหาวทิ ยาลยั ทม่ี ปี ระสิทธิภาพ
มากที่สุดซึ่งผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง (MCRU) และ มหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณี
(RBRU)

ภาพท่ี 4 (ก,ข)

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 157

2.5 ความสมั พันธ์ของผลผลติ และองคป์ ระกอบการจดั การสิ่งแวดล้อมเพื่อพัฒนาชุมชน
ภาพท่ี 5 (ก) วัดประสิทธิภาพกรณี ใช้งบประมาณแผ่นดินต่อหัวนักศึกษาเป็นผลผลติ และคะแนนการจัดการ

ส่ิงแวดล้อมเพ่ือพัฒนาชุมชน พบว่า มหาวิทยาลัยที่มีประสิทธิภาพมากท่ีสุดซึ่งผลิตบนเส้นล้อมกรอบขอ้ มูล คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏ
นครปฐม (NPRU) และ มหาวิทยาลยั ราชภัฏราไพพรรณี (RBRU) รูปภาพ 5 (ข) วัดประสทิ ธิภาพกรณที ี่ใช้ปัจจยั ผลิต จานวนบุคลากร
รวมกับคะแนนการจดั การสิ่งแวดล้อมเพ่ือพัฒนาชุมชน พบว่า มหาวทิ ยาลัยท่ีมปี ระสิทธิภาพมากทสี่ ุดซึ่งผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล
คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง (MCRU) มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี (KRU)และ มหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณนี
(RBRU)

ภาพที่ 5 (ก,ข)
2.6 ความสมั พนั ธข์ องผลผลติ และองคป์ ระกอบการสง่ เสริมศลิ ปวฒั นธรรม

ภาพที่ 6 (ก) วัดประสทิ ธภิ าพกรณใี ชง้ บประมาณแผ่นดินต่อหัวนักศึกษาเป็นปัจจัยผลติ และคะแนนการสง่ เสริม
ศิลปวัฒนธรรมเป็นผลผลิต พบว่า มหาวิทยาลัยที่มีประสิทธิภาพมากท่ีสุดผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏ
นครปฐม (NPRU) มหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณี (RBRU) และ มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ (VRU) รูปภาพ 6 (ข) วัด
ประสิทธิภาพกรณีจานวนบุคลากรรวมเป็นปัจจัยผลิต และคะแนนการส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม เป็นผลผลิต พบว่า มหาวิทยาลัยท่ีมี
ประสิทธิภาพมากที่สุดผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง (MCRU) และมหาวิทยาลัยราชภัฏรา
ไพพรรณนี (RBRU)

ภาพที่ 6 (ก,ข)

158 | ปีท่ี 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) ฉนั ธะ จนั ทะเสนา

2.7 ความสัมพันธ์ของผลผลติ และองคป์ ระกอบการบรหิ ารแบบมีสว่ นรว่ ม
ภาพที่ 7 (ก) วัดประสิทธิภาพกรณีใช้ปัจจัยงบประมาณแผ่นดินต่อหัวนักศึกษา เป็นผัจจัยผลิต กับ คะแนนการ

บริหารแบบมสี ่วนร่วมเป็นผลผลิต พบว่า มหาวิทยาลัยที่มีประสิทธิภาพมากทีส่ ดุ ผลติ บนเส้นล้อมกรอบข้อมลู คอื มหาวทิ ยาลัยราชภัฏ
นครปฐม (NPRU) มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ (VRU) และ มหาวิทยาลัยราชภัฏราไพพรรณี (RBRU) รูปภาพ 7 (ข) วัด
ประสิทธิภาพกรณีใช้จานวนบุคคลากรรวมเป็นปัจจัยผลิต กับผลผลิตคะแนนการบริหารแบบมีส่วนร่วม พบว่า มหาวิทยาลัยที่มี
ประสทิ ธภิ าพมากที่สุดผลิตบนเส้นล้อมกรอบข้อมูล คือ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏหมบู่ ้านจอมบึง (MCRU) และ มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ราไพ
พรรณี (RBRU)

ภาพที่ 7 (ก,ข)

2.8 ความสัมพันธข์ องผลผลติ และองคป์ ระกอบจรยิ ธรรมทางวชิ าการ
ภาพที่ 8 (ก) วดั ประสทิ ธิภาพกรณีใช้งบประมาณแผน่ ดินตอ่ หัวนักศึกษาเป็นปัจจยั ผลติ และคะแนนจรยิ ธรรมทาง

วชิ าการเปน็ ผลผลติ พบวา่ มหาวิทยาลัยทม่ี ปี ระสิทธิภาพมากท่สี ุดซึง่ ผลิตบนเส้นล้อมกรอบขอ้ มลู คอื มหาวทิ ยาลัยราชภัฏหม่บู า้ นจอม
บงึ (MCRU) มหาวทิ ยาลัยราชภัฏกาญจนบรุ ี (KRU) และมหาวทิ ยาลัยราชภฏั ราไพพรรณี (RBRU) รปู ภาพ 8 (ข) วัดประสทิ ธภิ าพกรณี
ใชจ้ านวนบคุ ลากรรวมปัจจยั การผลิต และคะแนนจรยิ ธรรมทางวชิ าการเปน็ ผลผลติ พบวา่ มหาวทิ ยาลัยทีม่ ีประสิทธิภาพมากที่สุดผลิต
บนเสน้ ลอ้ มกรอบข้อมูล คอื มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม (NPRU) มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ (VRU) และมหาวิทยาลัยราช
ภฏั ราไพพรรณี (RBRU)

ภาพท่ี 8 (ก,ข)

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ | 159

3. ประสิทธิภาพความรับผดิ ชอบต่อสงั คม
คะแนนประสิทธิภาพเป็นการวัดเปรียบเทียบระหว่างหน่วยวัดหรือมหาวิทยาลัยที่ศึกษา โดยมหาวิทยาลัยที่มี

ประสิทธิภาพมากที่สุดมีคะแนนประสิทธิภาพเท่ากับหน่ึง มหาวิทยาลัยอื่นท่ีมีประสทิ ธิภาพน้อยกว่าจะมีคะแนนประสิทธิภาพต่ากว่า
ในแต่ละมหาวิทยาลัยจะเปรยี บเทยี บผลผลิตสองชนิดกับปัจจัยการผลิตแปดชนิด ปัจจัยผลิต คือ งบประมาณแผ่นดินต่อหัวนักศึกษา
และจานวนบุคลากรรวม และผลผลิต คือ คะแนนประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณของแต่ละมาวทิ ยาลัย คะแนนองค์ประกอบการ
ดูแลแก้ปัญหา ชุมชนและสังคม คะแนนองค์ประกอบการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชนและสังคม คะแนนองค์ประกอบการใช้นวัตกรรมเพื่อ
พฒั นาชุมชนและสังคม คะแนนองค์ประกอบการจดั การส่ิงแวดล้อมเพ่ือพัฒนาชมุ ชน คะแนนองคป์ ระกอบการส่งเสริมศิลปวฒั นธรรม
คะแนนองค์ประกอบการบริหารแบบมีส่วนร่วม และองค์ประกอบจริยธรรมทางวิชาการ สรุปรวมจากหัวข้อ 2.1 -2.8 พบว่า
มหาวิทยาลยั ราชภฏั 9 แหง่ มีคะแนนประสทิ ธภิ าพความรบั ผดิ ชอบต่อสังคมดงั ตารางที่ 3 การศกึ ษานีว้ ัดประสิทธภิ าพด้วยวิธีเส้นล้อม
กรอบข้อมูล ซึ่งวัดเปรียบเทียบกันเองของหน่วยวัด โดยมหาวิทยาลัยที่มีประสิทธิภาพมากท่ีสุดจะมีประสิทธิภาพเท่ากับหน่ึง
มหาวิทยาลัยทม่ี ีประสทิ ธิภาพดอ้ ยกวา่ จะมปี ระสิทธภิ าพลดลงไปตามลาดับ

มหาวทิ ยาลยั ทมี ีประสทิ ธภิ าพความรับผิดชอบสังคมสงู สุดมปี ระสทิ ธภิ าพเท่ากับ 1 คือ มหาวทิ ยาลัยราชภฏั ราไพ
พรรณี (RBRU) มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม (NPRU) และ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง (MCRU) มหาวิทยาลัยที่มี
ประสิทธิภาพรองลงมา คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี (PBRU) มีคะแนนประสิทธิภาพเท่ากับ 0.96 มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
(TRU) มีคะแนนประสิทธิภาพเท่ากับ 0.91 มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ (VRU) มีคะแนนประสิทธิภาพเท่ากับ 0.89
มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี (KRU) มีคะแนนประสิทธิภาพเท่ากับ 0.86 มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์ (RRU) มีคะแนน
ประสิทธิภาพเท่ากับ 0.82 โดยมหาวิทยาลัยท่ีมีประสิทธิภาพความรับผิดชอบทางสังคมน้อยที่สุด คือ มหาวิทยาลั ยราชภัฏ
พระนครศรอี ยธุ ยา (ARU) มคี ะแนนประสิทธภิ าพเทา่ กับ 0.68

ตารางท่ี 3 คะแนนประสิทธภิ าพความรับผดิ ชอบตอ่ สังคมของมหาวิทยาลัยราชภฏั 9 แห่ง

มหาวิทยาลัย คะแนนประสิทธิภาพความรับผิดชอบตอ่ สงั คม

1 มหาวิทยาลัยราชภฏั พระนครศรอี ยุธยา (ARU) 0.68
2 มหาวทิ ยาลนั ราชภฏั ราไพพรรณี (RBRU) 1
3 มหาวทิ ยาลัยราชภฏั ราชนครินทร์ (RRU) 0.82
4 มหาวทิ ยาลัยราชภฏั เทพสตรี (TRU) 0.91
5 มหาวิทยาลยั ราชภฏั วไลยอลงกรณ์ (VRU) 0.89
6 มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี (PBRU) 0.96
7 มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั กาญจนบุรี (KRU) 0.86
8 มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั นครปฐม (NPRU) 1
9 มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏหม่บู ้านจอมบงึ (MCRU) 1

อภิปราย และเสนอแนะ
การศึกษานีเ้ สนอวิธีวดั ประสทิ ธภิ าพความรบั ผดิ ชอบต่อสังคม ดว้ ยวธิ วี ิเคราะหเ์ ส้นล้อมกรอบข้อมูล มีปัจจัยผลิตสองชนิด

และผลผลติ 8 ชนิด องค์กรหนง่ึ จะมปี ระสิทธภิ าพดีกว่าอีกแห่งถ้าใช้ปัจจัยผลติ เท่ากันแตไ่ ดผ้ ลผลิตมากกว่า หรือไดผ้ ลผลิตเทา่ กนั แต่ใช้
ปัจจยั ผลติ น้อยกว่า ผลผลติ 2- 8 ได้จากแบบสอบถามผมู้ ีส่วนได้เสียของมหาวิทยาลัยแต่ละแหง่ ท่ีคะแนนไม่มีความแตกต่างกันมากนัก
ปัจจัยที่มีน้าหนกั ทาให้คะแนนประสทิ ธิภาพแตกต่างกันขึ้นอยูก่ ับปัจจัยผลติ ของมหาวทิ ยาลยั แตล่ ะแหง่ คอื มหาวิทยาลัยทีม่ ตี น้ ทนุ เฉล่ีย
ตอ่ หัวนักศกึ ษาตา่ และมจี านวนบุคลากรน้อยกว่า แนวโน้มมีประสทิ ธิภาพมากกวา่ ถ้าคะแนนผลผลติ ใกลเ้ คียงกัน

การวัดประสิทธิภาพเป็นการเปรียบเทียบกับมหาวิทยาลัยที่มีประสิทธิภาพมากท่ีสุดของกลุ่มตัวอย่างท่ีศึกษา ดังนั้นจะ
ทราบประสิทธิภาพท่ีแท้จริงของมหาวิทยาลัยราชภัฏแต่ละแห่งได้ชัดเจนข้ึนถ้าศึกษาประสิทธิภาพของมหาวิทยาลัยราชภัฏทั้ง หมด
นอกจากนัน้ ผ้ตู อบแบบสอบถามเป็นผู้มีสว่ นไดเ้ สียของมหาวิทยาลยั แตล่ ะแห่ง คอื นกั ศกึ ษาและบคุ ลากรของมหาวิทยาลยั แห่งนั้นตอบ
แบบสอบถามได้เฉพาะมหาวิทยาลัยตน จึงไม่สามารถตอบแบบสอบถามเปรียบเทียบผลผลิตของมหาวิทยาลัยทั้งเก้าแห่งได้ ซึ่งไม่
สามารถดาเนินการเช่นน้ันได้เพราะมิได้เป็นผู้มีส่วนไดเ้ สยี ของมหาวิทยาลัยอ่ืน ๆ แมค้ ะแนนที่ได้รับจากแบบสอบถามของการศึกษามี
ความนา่ เชือ่ ถอื แต่เปน็ ข้อมูลท่ไี ด้จากการสารวจทัศนคติและความคดิ เห็น ซึ่งผู้มีส่วนไดเ้ สียของแต่ละมหาวิทยาลัยอาจมีการรบั รเู้ ร่ืองท่ี

160 | ปีที่ 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) ฉนั ธะ จันทะเสนา

ศกึ ษาแตกตา่ งกัน ดงั น้นั การศกึ ษาในอนาคต อาจพิจารณานาคะแนนอ่ืนทบ่ี ่งชี้ถงึ ความรับผดิ ชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยมาใช้เป็น
ผลผลิต เช่น การรายงานความยงั่ ยืน (Sustainability report) ทีป่ ัจจุบันมหาวทิ ยาลัยท่ัวโลกเร่ิมตื่นตัวดาเนินการ และมมี หาวทิ ยาลัย
ไทย 2-3 แห่งได้จัดทารายงานดังกล่าวแล้ว รายงานดังกล่าวแสดงถึงความรับผิดชอบของมหาวิทยาลัยในองค์รวมทั้งด้านสังคม
เศรษฐกจิ สงิ่ แวดลอ้ ม และการศกึ ษา โดยเฉพาะการรายงานแบบ GASU (Sammalisto et al, 2017) คะแนนของรายงานได้จากการ
ประเมินของผ้มู ีสว่ นได้เสียที่พิจารณาให้คะแนนจากหลกั ฐานเชงิ ประจกั ษ์มิใชเ่ ป็นการสารวจทัศนคติหรอื ความคดิ เห็น

เอกสารอา้ งองิ
เกษม วัฒนชยั . (2553). แนะนานายกสมภามหาวิทยาลัย. จดหมายข่าว ธรรมาภิบาลมหาวิทยาลัย. ปที ี่2, ฉบบั ท่ี 2.
ฉันธะ จันทะเสนา และคณะ (2561). ประสิทธิภาพการใชจ้ ่ายงบประมาณและการยุบรวมมหาวทิ ยาลัยราชภัฏ. วารสารพฒั นบริหาร

ศาสตร์ 58(2), 78-99.
จอย ทองกลอ่ มสี (2555).การพัฒนาตัวบง่ ชีค้ วามรับผิดชอบต่อสังคมของสถาบนั อุดมศึกษาไทยตามหลกั ธรรมาภบิ าล. วิทยานิพนธ์

ปริญญาเอก, จุฬาลงกรณม์ หาวิทยาลัย. http://www.thai-explore.net/documents/vdo_1266_271.pdf
Arik, M. & Penn, D.A. (2012). Economic Contributions of Middle Tennessee State University to the Local

Community: http://capone.mtsu.edu/berc/pdfs/mtsuimpact08.pdf [1 กนั ยายน 2560]
Banker, R.D., Charnes, A., & Cooper, W.W. (1984). Some models for estimating technical and scale inefficiencies in

data envelopment analysis, Management Science, 30, 1078 – 1092.
Sammalisto, K., Lozano, R., Abid, M. & Fobbe, L. (2017). Sustainability report of the university of Gävle 2017.

(Online)
https://www.hig.se/download/18.574aecb1602248a6fb53218/1513154865012/University+of+G%C3%A4
vle+GASU_GRI+report+2017.pdf [15 กันยายน 2560]
UNESCO. (2009). Societal Commitment and Social Responsibility. Retrieved from
http://www.unesco.org/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/ED/ED/pdf/WCHE_2009/FINAL%20COMMUNIQUE%2
0WCHE%202009.pdf 5/3/2012. [15 กนั ยายน 2560]
Vallaey, F. (2008). Responsabilidad Social Universitaria: Una Nueva Filosofía de Gestión Ética e Inteligente
para las Universidades. Revista Educación Superior y Sociedad: nueva Época, 13(2), 193-220.

วารสารวิจยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 161

วธิ กี ารป้องกันและแกไ้ ขปญั หาแรงงานตา่ งด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมืองผิดกฎหมาย
ของหนว่ ยงานภาครฐั ดา้ นจงั หวดั สระแกว้

กานตม์ ณี ไวยครุฑ1*

Received : April 29, 2019
Revised : May 17, 2019
Accepted : August 1, 2019

บทคดั ย่อ
การวจิ ยั นี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาวิธกี ารปอ้ งกันปญั หาแรงงานข้ามชาติชาวกมั พูชาเขา้ เมืองผิด

กฎหมายของหน่วยงานภาครฐั ด้านจังหวัดสระแก้ว 2) เพื่อศึกษาการแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาตชิ าวกัมพชู า
เขา้ เมืองผดิ กฎหมายของหน่วยงานภาครัฐ ด้านจงั หวดั สระแก้ว เปน็ การวิจัยเชิงคุณภาพ ผใู้ ห้ข้อมลู สาคัญได้แก่
ผูบ้ ังคบั บัญชาหน่วยงานทป่ี ฏิบตั ิงานด้านการป้องกันการเข้าเมืองผิดกฎหมาย เครื่องมือท่ใี ช้ในการเกบ็ รวบรวม
ข้อมลู แบบสัมภาษณ์ การเก็บข้อมูลผู้วจิ ัยทาการตดิ ต่อประสานงานกับผู้ให้ข้อมูลสาคัญและทาการนัดหมายผู้ให้
ข้อมูลสาคัญแต่ละคนโดยจัดทาเปน็ ตารางนัดหมาย ระบุวัน เวลาและสถานท่ีหลังจากน้ันทาการสัมภาษณ์แบบ
เจาะลกึ และทาการสรปุ วเิ คราะหผ์ ลตามประเดน็ ต่าง ๆ และนาเสนอข้อมลู ในรูปความเรียงตามวัตถุประสงค์

ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการลักลอบของแรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชาสามารถจาแนกได้ 2
รูปแบบ คือรูปแบบแรก แรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชามีใบอนุญาตที่ถูกกฎหมายแล้วทิ้งเอกสารในภายหลัง
รูปแบบที่สองคือการลักลอบหลบหนีเข้าเมืองผิดกฎหมาย ถึงแม้เจ้าหน้าที่รัฐจะมีวิธีการในการป้องกันรูปแบบ
ต่างๆ เช่น การกาหนดจุดผ่านแดนถาวร การตั้งด่านตรวจ การลาดตระเวนและ การใช้เทคโนโลยีช่วยในการ
ป้องกันการเข้ามาของแรงงานชาวกัมพชู าแล้วก็ตาม แต่การลกั ลอบก็ยังเกิดข้ึน ดงั นน้ั หน่วยงานท่ีรบั ผดิ ชอบจึง
ค้นหาวิธีการแก้ไขปัญหาด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การทามวลชนสัมพันธ์ท้ังฝั่งประเทศไทยและฝ่ังกัมพชู าที่มพี น้ื ท่ี
ติดแนวชาวแดน การนาแรงงานผิดกฎหมายเข้าสู่ระบบ การเพิ่มโทษสาหรับผู้ประกอบการเป็นตน้ ผลจากการ
ดาเนนิ การของภาครัฐไทยดังกลา่ วส่งผลใหป้ รมิ าณการลักลอบลดน้อยลง

คาสาคญั : การป้องกันและแก้ไขปัญหา เขา้ เมืองผดิ กฎหมาย จงั หวัดสระแก้ว

1 อาจารยห์ มวดวิชาศึกษาทั่วไป งานวิชาศกึ ษาทว่ั ไป มหาวทิ ยาลยั ราชภัฎวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ จงั หวดั ปทมุ ธานี
* ผนู้ พิ นธห์ ลกั e-mail: [email protected]

162 | ปีท่ี 14 ฉบับที่ 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) กานต์มณี ไวยครุฑ

PREVENTION AND PROBLEM SOLUTIONS ON CAMBODIAN ILLEGAL IMMIGRATION
THE GOVERNMENT AT SAKAEOW PROVINCE

Kanmanee Waiyakrut1*

Abstract
The purpose of this research study was to investigate methods of prevention and

problem solutions caused by Cambodian illegal immigration. The qualitative research method
was designed. Key informants included administrators working on prevention of illegal
immigration. The research instrument for data collection was the interview form. Data collection
was done by the researchers. Individual key informants were contacted; scheduled for date,
time and place; and in-depth interviewed. The information gained from the interview was
concluded and analyzed for several main issues. Finally, the findings were presented in an essay
form composed and organized relevant to the research purpose.

The major finding revealed that Cambodian illegal immigration could be divided into
two major forms. First, legal Cambodian migrants ignored to renew their work permits after
expiration. Second, Cambodians migrated illegally. Despite Thai officials’ various prevention
methods were practiced - setting permanent border crossing, setting check points, patrolling,
and utilizing of technology to prevent Cambodian illegal migrants; illegal immigration still occurs.
As a result, responsible offices seek for various methods of problem solutions: mass relation
practicing both at Thai and Cambodian borders, assisting illegal labor into a legal system,
increasing penalties for entrepreneur and traders, for example. The results performed by the
Thai government sector decreased illegal immigration.

Keywords : Prevention and Problem Solutions, illegal immigration, Sakaeow Province

1 Lecturer in General Education Program, Valaya Alongkorn Rajabhat University under the Royal of

Patronage, Pathum Thani, Thailand
* Corresponding author, e-mail: [email protected]

วารสารวิจยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 163

บทนา
ประเทศไทยได้เผชญิ กบั บริบทของการเปลยี่ นแปลงภายใตก้ ระแสโลกาภิวัตนใ์ นหลากหลายมติ ิ ซง่ึ มี

ผลกระทบท้งั ท่ีเปน็ โอกาสและข้อจากดั หรือภยั คุกคาม โดยเฉพาะอย่างย่ิงจากการรวมตัวของกลุ่มเศรษฐกิจ จาก
การเปลยี่ นแปลงทางเทคโนโลยอี ย่างกา้ วกระโดด จากการเปล่ียนแปลง ทางสงั คมการเคลือ่ นยา้ ยคนอย่างเสรี ได้
ก่อให้เกดิ อาชญากรรมทางเศรษฐกิจประเภทต่างๆ โดยเฉพาะการคา้ มนุษย์ ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวได้นามา
ซ่ึงอาชญากรรมรูปแบบใหม่ เช่น เรื่องการค้ามนุษย์ ท่ีรัฐจะต้องห้ามการค้ามนุษย์ และมีบทลงโทษท่ีเหมาะสม
เพยี งพอท่ีจะยับยั้งขบวนการค้ามนษุ ย์ รวมถึงการดาเนินการทถ่ี ูกตอ้ งเหมาะสมต่อเหยือ่ ของการค้ามนุษย์

จากเหตกุ ารณ์เดือนพฤษภาคม 2557 เกดิ ปรากฏการณ์การกวาดล้างแรงงานข้ามชาติทีห่ ลบหนีเข้า
เมอื งมาทางานในประเทศไทยจานวนมากนั้น สง่ ผลให้ชาวกัมพูชาท่ีลักลอบเข้ามาทางานในประเทศไทยมีความ
ตน่ื ตระหนกและเดินทางกลับประเทศเปน็ จานวนมากนับแสนคน และหลังจากเหตุการณ์นั้นไม่นานประเทศไทย
ก็ถูกลดระดับความน่าเช่ือถือเมื่อวันท่ี 27 กรกฎาคม 2558 โดยกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกาได้
เผยแพร่

รายงานประจาปี เรอื่ งสถานการณ์การค้ามนุษย์ ประจาปี 2558 โดยประเทศไทยถูกจดั อนั ดับอยู่ใน
บญั ชกี ลมุ่ ท่ี 3 (Tier 3) ซ่งึ เป็นกลมุ่ ประเทศท่ีมีสถานการณ์การคา้ มนุษย์ในระดับเลวร้ายที่สุด แมป้ ระเทศไทยได้
ดาเนินมาตรการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายที่เก่ียวกับการค้ามนุษย์และการประสานงานระหว่างหน่วยงานการ
ปราบปรามการค้ามนุษย์ แต่ในช่วงเวลาของการทารายงาน ประเทศไทยมิได้ดาเนินการที่จาเป็นอย่างเพียง
พอทจ่ี ะบรรลุผลความกา้ วหน้าในการแก้ไขปัญหาค้ามนุษย์ (แผนปอ้ งกนั ปราบปรามการคา้ มนุษย์,2559 : 2)

ดังนั้นจึงส่งผลเสียต่อภาพลักษณ์ของประเทศไทยเป็นอย่างมาก รวมท้ังส่งผลเสียในด้านเศรษฐกจิ
คือถูกกดี กันทางการคา้ ในการสง่ สินค้าออกนอกประเทศ และในภาคธุรกจิ ที่พงึ่ พาแรงงานข้ามชาติก็ประสบภาวะ
ขาดแคลนแรงงาน ซึ่งทาใหร้ ัฐบาลไทยจาเปน็ ต้องเร่งแกไ้ ขปญั หานีโ้ ดยเร็ว

ถงึ แม้รัฐบาลไทยจะพยายามทีจ่ ะแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาตลิ ักลอบหลบหนีเข้าเมืองแล้วกต็ ามแต่
ปัญหานี้ก็ยังประสบอยู่พบได้จากสถิติในการจับกุมด้านจังหวัดสระแก้วสามารถจับกุมแรงงานข้ามชาติผิด
กฎหมายได้ถึง 407 รายด้วยกัน (ผู้พิมพ์รายงานว่าท่ี ร.ต.อ.(ญ)สายสุนีย์ คาสิงห์ รายงานคดีความตาม
พระราชบญั ญตั ิ ตารวจภูธรจังหวดั สระแกว้ ตารวจภูธรภาค 2,(2558 : 4-5)

ดังน้ันจาเป็นอย่างย่ิงท่ีจะต้องทาการศึกษาวิธีการป้องกันและแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติชาว
กมั พูชาเข้าเมืองผดิ กฎหมายของหน่วยงานภาครฐั ด้านจงั หวัดสระแก้ว เนอ่ื งจากจังหวัดสระแก้วเป็นจังหวัดที่มี
แรงงานข้ามชาตชิ าวกัมพชู าลักลอบหลบหนเี ข้าเมืองมากที่สุด เนื่องจากเป็นจังหวัดทม่ี ีพรหมแดนตดิ กบั ประเทศ
กัมพูชาถึง 165 ตารางกิโลเมตร ด้วยกัน ผลจากการศึกษาจะทาให้ค้นพบจุดอ่อนในด้านการป้องกันและแก้ไข
ปัญหา ซึ่งข้อค้นพบเหล่านี้จะนามาซึ่งการปรับปรุงการพัฒนาให้การดาเนินการในด้านการป้องกันและแก้ไข
แรงงานขา้ มชาติเข้าเมืองผดิ กฎหมายไปในทศิ ทางทดี่ ขี ึน้

วตั ถปุ ระสงค์ของการวิจัย
1. เพอ่ื ศกึ ษาวิธีการป้องกันแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมืองผดิ กฎหมายของเจ้าหน้าทร่ี ัฐ ด้าน

จงั หวดั สระแก้ว
2. เพื่อศึกษาวิธีการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมืองผิดกฎหมายของเจ้าหน้าทร่ี ัฐ

ดา้ นจงั หวดั สระแกว้

164 | ปที ี่ 14 ฉบบั ท่ี 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) กานตม์ ณี ไวยครฑุ

วิธดี าเนินการวิจัย
การศึกษาวิธีการป้องกันและการแก้ไขแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมือง โดยผิดกฎหมาย ด่าน

จงั หวัดสระแก้ว
ประชากรผ้ใู ห้ข้อมูล
ประชากรท่ีใช้ในการศึกษาผู้บังคับบัญชาหรือตัวแทนผู้บังคับบัญชาหน่วยงานท่ีทาหน้าที่ในการ

ป้องกันแรงงานต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมาย ประกอบด้วย กองกาลังบูรพา จานวน 1 นาย ทหารพรานที่ 12
จานวน 1 นาย ทหารพรานท่ี 13 จานวน 1 นาย ตารวจตระเวนชายแดนท่ี 12 จานวน 1 นาย ตารวจตรวจคน
เขา้ เมืองจังหวัดสระแก้ว จานวน 1 นาย ตารวจภูธรจงั หวดั สระแกว้ จานวน 1 ราย และปกครองจังหวดั สระแก้ว
จานวน 1 นาย รวมจานวน 7 นาย

แหลง่ ข้อมลู /ผใู้ หข้ ้อมลู สาคัญ
1. แหลง่ ขอ้ มูลปฐมภูมิ

ผู้ให้ข้อมูลสาคัญ ได้แก่ ผู้บังคับบัญชาหรือตัวแทนผู้บังคับบัญชาหน่วย งานละ 1 ราย
ประกอบด้วย กองกาลังบูรพา กรมทหารพรานที่ 12 กรมทหารพรานที่ 13 ตารวจตระเวนชายแดน 12 ตารวจ
ตรวจคนเข้าเมือง และตารวจภูธรและปกครองจังหวัดสระแก้ว ใชว้ ิธีการเลือกแบบจาเพาะเจาะจง (purposive
sampling) จานวน 7 ราย

2. แหล่งข้อมลู ทตุ ยิ ภมู ิ ได้แก่
2.1 ประกาศ คาส่งั ตา่ ง ๆ ที่เกย่ี วขอ้ ง
2.2 แผนการดาเนนิ งานของหน่วยงาน
2.3 บทความ ตารา เอกสาร และรายงานผลการศึกษาวิจัยทเี่ กี่ยวข้อง

เครื่องมอื ท่ใี ช้ในวิจัย
เพื่อให้เป็นท่ีเชื่อถือ และสามารถนาไปอ้างองิ ได้คณะผู้วจิ ัยได้กาหนดขั้นตอนในการสร้างเคร่ืองมือ
ดงั นี้
1. สร้างแบบสมั ภาษณ์กงึ่ โครงสรา้ ง ซง่ึ มีประเด็นในการสัมภาษณ์ ดังน้ี

1.1 วิธกี ารป้องกันแรงงานต่างด้าวชาวกมั พชู าเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายของหน่วยงาน
1.2 ปญั หาในการปอ้ งกนั แรงงานตา่ งด้าวชาวกัมพูชาเขา้ เมืองโดยผดิ กฎหมายของหน่วยงาน
1.3 แสดงความคดิ เห็นเกย่ี วกับการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวชาวกมั พูชาเข้าเมอื ง โดยผดิ กฎหมาย
2. นารา่ งประเด็นสัมภาษณ์เสนอท่ปี รกึ ษาเพอื่ ตรวจสอบและแก้ไข
3. นาประเด็นสัมภาษณ์ที่ปรับปรุงแล้วเสนอผู้เชี่ยวชาญเพื่อตรวจสอบความถูกต้องและปรับปรงุ อีก
ครัง้
4. นาประเด็นสัมภาษณ์ใช้เป็นเคร่ืองมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล เคร่ืองมือที่ใช้ในการเก็บขอ้ มูล
ได้แก่ คณะผู้วิจัย เทปบันทึกเสียง กล้องถ่ายภาพ การจดบันทึกและแบบสัมภาษณ์ โดยผู้ดาเนินก ารศึกษา
สัมภาษณ์ เจา้ หนา้ ท่ีรฐั โดยเนื้อหามคี วามครอบคลุมกรอบแนวคดิ การวิจัยสามารถตอบคาถามตามวัตถปุ ระสงค์
ของการศกึ ษา
การสมั ภาษณ์ได้ยดึ ถือหลกั การ ดังนี้
1. กาหนดจุดมุ่งหมายและข้ันตอนการสัมภาษณ์ให้ชัดเจน ข้อมูลที่ต้องการ ลักษณะ หรือรูปแบบ
การสัมภาษณ์และปิดการสัมภาษณ์ เพ่ือให้ได้ข้อมูลทีค่ รบถ้วน สมบูรณ์ วิเคราะห์งา่ ย โดยกาหนดประเดน็ และ
คาถามไวล้ ว่ งหน้า

วารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ | 165

2. การเตรียมการของผู้สัมภาษณ์ ความพร้อมของวัสดุอุปกรณ์การศึกษาเก่ียวกับเร่ืองที่ต้องการ
สมั ภาษณใ์ หก้ วา้ งขวางเพยี งพอ

3. การคัดสรรผู้ให้ข้อมูลสาคัญ โดยคัดเลือกผู้รหู้ รือมีข้อมลู ท่ีต้องการจะทราบอย่างแท้จริง
4. ขณะสมั ภาษณ์ ตอ้ งสรา้ งความสัมพันธค์ ุ้นเคย และเป็นกนั เองกับผู้ให้ข้อมูลสาคัญเพ่ือให้เขามั่นใจ
แน่ใจ และให้ความร่วมมอื ในการตอบคาถามอย่างจรงิ ใจ
5. สรา้ งบรรยากาศทีส่ ่งเสรมิ ให้ผู้ใหข้ ้อมูลสาคญั อยากตอบคาถามและอยากพดู คยุ ด้วย แตก่ ารถาม
หรอื พูดคยุ ดว้ ยจะไม่เป็นการช้นี าคาตอบ
6. คาถามท่ีใช้สัมภาษณ์ต้องจัดเรียงไว้ตามลาดับก่อนหลัง ลักษณะคาถามที่ใช้ไม่ควรเป็นคาถาม
บงั คับ ถ้าตอบโดยตรงไม่ได้จะตอบอ้อม ๆ กไ็ ด้
7. ใช้ภาษาท่เี หมาะสมกบั ผใู้ หข้ ้อมูลสาคญั
8. ดาเนินการจดบันทึกอย่างระมัดระวัง โดยไม่สร้างความราคาญหรือสร้างความหวาดระแวงกับ
ผใู้ ห้ข้อมลู สาคัญ
9. บรรยากาศในการสมั ภาษณ์ จะสร้างความเป็นอิสระปราศจากสิ่งรบกวนท้ังหลายให้มากที่สดุ ถ้า
เป็นไปไดผ้ ้สู มั ภาษณจ์ ะจัดเปน็ สถานท่เี ฉพาะ เพอ่ื สะดวกในการพูดคุยยิง่ ขนึ้
การเก็บรวบรวมข้อมูล
ในข้ันตอนนี้คณะผูว้ ิจัยกาหนดแนวทางการเก็บรวบรวมข้อมลู ดงั นี้
1. คณะผู้วิจัยทาการติดต่อประสานงานกับผูใ้ หข้ ้อมูลสาคัญโดยคดั เลือกเฉพาะเจ้าหน้าที่ที่มีความ
เต็มใจในการใหข้ ้อมลู สาคญั และทาการนัดหมาย ผใู้ หข้ ้อมูลสาคัญแตล่ ะคนโดยจัดทาเป็นตารางนัดหมาย ระบวุ นั
เวลาและสถานท่ี
2. ดาเนนิ การสัมภาษณ์ และบนั ทกึ ข้อมลู ที่ไดจ้ ากการสัมภาษณ์ลงในแบบสัมภาษณ์
3. นาแบบสมั ภาษณท์ ่ไี ดร้ บั คนื มาตรวจสอบความถูกตอ้ งและความสมบูรณ์ ของการตอบคาถาม
4. นาแบบสัมภาษณท์ ่ีตรวจสอบแล้วไปวิเคราะหข์ ้อมลู
การวิเคราะหข์ อ้ มูล
1. ตรวจสอบความสมบูรณ์ของข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ หากมีข้อมูลที่ไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ให้
ดาเนินการเก็บรวบรวมขอ้ มูลจนกว่าจะครบถว้ นสมบูรณ์
2. เรยี บเรียงและจาแนกข้อมลู ตามความมุ่งหมายของการวิจัย
3. วิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์ตามประเด็นสาคัญต่าง ๆ ตามจุดมุ่งหมายของการวิจัย โดย
การพรรณนาเชิงวเิ คราะห์

ผลการวิจัย
การศึกษาวิธีการป้องกันและการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย

ดา้ นจงั หวดั สระแก้ว ผูใ้ หข้ อ้ มลู สาคัญ ไดแ้ ก่ ตวั แทนผู้บังคบั บัญชาหน่วยงานละ 1 ราย ประกอบดว้ ย กองกาลัง
บูรพา กรมทหารพรานที่ 12 กรมทหารพรานท่ี 13 ตารวจตระเวนชายแดน 12 ตารวจตรวจคนเข้าเมือง
ตารวจภธู รและปกครองจงั หวดั สระแก้ว ใช้วธิ กี ารเลือกแบบจาเพาะเจาะจง (purposive Sampling) จานวน 7
ราย โดยการสร้างแบบสมั ภาษณ์กง่ึ โครงสร้าง ซ่งึ มีประเดน็ ในการสมั ภาษณ์ ดงั น้ี

1. วิธกี ารป้องกนั แรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเขา้ เมืองผิดกฎหมายของหน่วยงาน
2. การแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวชาวกัมพชู าเขา้ เมืองโดยผิดกฎหมาย

166 | ปีที่ 14 ฉบับท่ี 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) กานตม์ ณี ไวยครฑุ

ผลการสัมภาษณ์ปรากฎดงั นี้
ผู้ให้ข้อมูลสาคญั คนที่ 1 เจา้ หนา้ ท่ที หารกองกาลงั บูรพา
วิธกี ารปอ้ งกัน
1. การป้องกันโดยการต้ังจุดตรวจตรวจเอกสารหลักฐาน จากช่องทางการเดินทางเข้ามาประเทศ
ไทย คอื 1) จดุ ผ่านแดนถาวรบ้านคลองลึก 2) จดุ ผอ่ นปรนตาพระยา 3) จดุ ผอ่ นปรนหนองปรือ 4) จุดผ่อนปรน
บา้ นเขาดิน
2. หน่วยงานได้ทาการป้องกันในช่องทางนี้โดยการต้ังจุดตรวจย่อยตลอดแนวชายแดน จานวน
ประมาณ 100 จุดตรวจ เนอื่ งจากประเทศไทยบริเวณเขตพ้ืนท่ีจังหวดั สระแก้วมีพรมแดนติดกับประเทศกัมพูชา
ถงึ 165 กโิ ลเมตร ซ่ึงโดยเฉลยี่ ตอ่ พนื้ ท่ีคือ 1.65 กโิ ลเมตรต่อ 1 จดุ ตรวจใช้เจา้ หนา้ ที่ 3 – 5 คนต่อจดุ ตรวจ
3. การป้องกนั โดยการมกี ารตดิ ตงั้ กลอ้ ง CCTV ใชโ้ ดนในการตรวจตราในมมุ สูง
4. การปอ้ งกันโดยการใช้มวลชนสัมพันธแ์ ละสายข่าวซึ่งเป็นการขอความร่วมมือกับชุมชนเขตแนว
พรมแดนให้ชว่ ยเปน็ สายขา่ วใหก้ ับหน่วยงาน
การแกไ้ ขปญั หา
มาตรการในการดาเนินการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างดา้ วหลบหนีเข้าเมอื ง ดังน้ี
1. ควบคมุ แรงงานในพ้ืนทใ่ี หม้ คี วามจรงิ จงั มากข้ึน เป็นไปตามการบงั คับใชก้ ฎหมาย
2. ประชาสัมพันธ์แจ้งใหแ้ รงงานท่ีประสงค์จะเดินทางเขา้ มาทางานในประเทศไทย ดาเนินการให้
ถกู ตอ้ งตามกฎหมายและใชเ้ อกสารหลกั ฐานตามท่ีกาหนด ซ่ึงฝ่ายไทยไดด้ าเนนิ การจัดทาคูม่ อื สาหรบั แรงงานต่าง
ด้าวท่ีเขา้ มาทางานในประเทศไทย
3. นาปญั หาการใชบ้ ตั รผา่ นแดน (Border Pass) ที่จดุ ผ่อนปรนทางการค้าเขา้ สูก่ ารประชุมรว่ มของ
ผู้วา่ ราชการจงั หวัดชายแดนของท้ังสองประเทศ เพ่ือพจิ ารณาและดาเนนิ การเสนอให้กับหน่วยเหนอื
4. ดาเนินการ ตั้งจุดตรวจไม่ประจาท่ี การปิดล้อม/ ตรวจค้นและการลาดตระเวนบริเวณพ้ืนท่ี
ล่อแหลมท่ีคาดว่าจะเป็นพื้นที่พักคอย เส้นทางลาเลียงแรงงานต่างด้าวหลบหนีเข้าเมือง โดยมุ่งเน้นการ
ดาเนินการต่อผนู้ าพา ขบวนการนาพา
ผ้ใู ห้ขอ้ มูลสาคญั คนที่ 2 เจ้าหน้าทตี่ ารวจตรวจคนเขา้ เมือง
วิธีการปอ้ งกัน
เจา้ หน้าทต่ี ารวจตรวจคนเข้าเมือง วธิ ีในการปอ้ งกนั ส่วนใหญ่ใช้ระบบสารสนเทศช่วยในการควบคุม
การเข้าเมือง โดยผู้ที่จะผ่านแดนเขา้ มาในประเทศไทยจะตอ้ งมเี อกสารแสดงตนโดยดงั นี้
1. หนังสือเดินทาง (Passport) โดยแรงงานจะต้องมีหนังสือเดินทางหรือเอกสารใช้แทนหนังสือ
เดินทาง (CI) ซ่ึงจะได้รับอนุญาตใหอ้ ยู่ในประเทศไทย ครั้งละ 2 ปี รวมแล้วไม่เกิน 4 ปีและจะต้องมีใบอนุญาต
ทางาน
2. หนังสือผ่านแดน (Border Pass) จากมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันท่ี 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558
เห็นชอบแนวทางการดาเนินการจดั ระบบการจา้ งคนต่างด้าวสญั ชาติเมียนมา ลาว และกัมพชู า ทเ่ี ขา้ มาทางานใน
ลักษณะไป – กลบั หรือตามฤดูกาลเพื่อแก้ไขปญั หาการขาดแคลนแรงงานในพืน้ ทช่ี ายแดน และพื้นที่เขตพัฒนา
เศรษฐกจิ พเิ ศษ ซ่งึ ความตกลงระหว่างรัฐบาลแห่งราชอาณาจักรไทยกับรัฐบาลแหง่ ราชอาณาจักรกัมพชู าว่าด้วย
การข้ามแดนระห่างประเทศทั้งสอง เม่อื วันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2558 เพ่ิมวัตถปุ ระสงค์ของบตั รผ่านแดนเป็น
เอกสารท่ีใช้แทนหนังสือเดินทางสารับการขออนุญาตทางานตามมาตรา 14 แห่งพระราชบัญญตั ิการทางานของ
คนต่างด้าว พ.ศ. 2551 ข้ันตอนการดาเนนิ การดังนี้

วารสารวจิ ยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 167

2.1 คนต่างด้าวถือบัตรผ่านแดนท่ีประเทศต้นทางออกให้โดยเดินทางเข้ามาในราชอาณาจักร
ทางจุดผา่ นแดนถาวร

2.2 สานักงานตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดสระแก้วอนุญาตในบัตรผ่านแดนเป็นระยะเวลา 30 วัน
ตอ่ ครั้ง เมื่อครบกาหนด 30 วัน คนตา่ งดา้ วตอ้ งเดินทางกลบั ออกไปนอกอาณาจักรและกลบั เขา้ มาใหม่

2.3 หากใบอนุญาตทางานหมดอายุให้คนต่างด้าวเดินทางกลับออกไปนอกอาณาจักรและ
เดินทางกลับเข้ามาในราชอาณาจักรโดยถือบัตรผ่านแด นเข้ามาทางจุดผ่านแด นถาวรมาเพื่อ ขอรับใบอ นุญาต
ทางาน (ตท.15)ใหม่

2.4 สานักงานสาธารณสุขจังหวัดสระแก้วออกใบอนุญาตทางาน (ตท.15) ให้แก่คน ต่างด้าว
โดยคนตา่ งด้าวชาระคา่ ธรรมเนียมตามอตั ราทกี่ าหนดไวใ้ นกฎกระทรวงฯ ฉบบั ทอี่ อกตามความในพระราชบัญญัติ
การทางานของคนตา่ งด้าว พ.ศ. 2551 (การยืน่ คาขอฉบบั ละ 100 บาท ค่าธรรมเนียมใบอนญุ าตทางานไม่เกนิ 3
เดือน ฉบบั ละ 225 บาท)

3. บัตรผ่านแดนช่ัวคราวกัมพูชา (Temporary Border Pass) โดยใช้ควบคู่กับบัตรควบคุมพิเศษ
(Immigration Card) การควบคุมแรงงานไปเช้าเย็นกลับเดมิ จังหวัดสระแก้วมีปัญหาในการควบคุมแรงงานแบบ
ไปเช้าเย็นกลับในพ้ืนท่ี จุดผ่านแดนถาวร และจุดผ่อนปรนทางการค้า เนื่องจากในการควบคุมใช้เพียงบัตรผ่าน
แดนช่วั คราวท่ีออกโดย ตรวจคนเข้าเมืองกมั พูชา ประกอบกับการจดบันทึกของทางเจ้าหนา้ ที่ฝง่ั ไทย เท่าน้ันใน
การควบคุมชาวกัมพูชาทีเ่ ขา้ ออกในช่องทางตา่ งๆ แต่ไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าชาวกัมพูชาเหล่านั้นได้เดินทาง
กลับไปในกัมพูชาหรือไม่ และเน่ืองจากการเข้าออกโดยเฉพาะในตลาดโรงเกลือมีชาวกัมพูชาเข้ามาคา้ ขายเปน็
จานวนมากในแตล่ ะวนั

จุดผ่านแดนถาวรบ้านคลองลึก (ตรวจคนเข้าเมืองอรัญประเทศ) จึงได้สร้างระบบบัตรผ่านแดน
ชัว่ คราวร่วมกับบัตร Immigration Card ซ่งึ มี Barcode กากบั ขึน้ มาใชส้ าหรับการเคล่ือนย้ายแรงงานผ่านด่าน
ทาให้ตรวจคัดกรองข้อมูลได้ในเวลา 7 วินาที ต่อคน สามารถเคล่ือนย้ายแรงงานเข้าออกได้สูงสุด ได้ถึงวันละ
80,000 คน ไรป้ ญั หาเข้าทางานไม่ทันหากเปิดเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ รปู แบบบัตรนไ้ี ด้ประสานความร่วมมือกับ
ทางฝ่ังราชการจังหวัดบันเตียเมียนเจีย ประเทศกัมพูชา (ใช้ได้เฉพาะผู้ผ่านด่านโรงเกลือและคลองลึกเท่านั้น)
สาหรับบัตร Immigration Card จะมีการบันทึกข้อมูลตัวตนและถ่ายภาพหน้าของผู้ถือไว้ด้วย ทาให้มีข้อมูลท่ี
น่าเชอ่ื ถอื ในการควบคุมการเดินทางผา่ นด่านได้ ทั้งน้ีหากเป็นเดก็ ทอี่ ายุต่ากวา่ 13 ปี จะตอ้ งเดนิ ทาง

พร้อมผู้ปกครองและต้องทาบัตรมีภาพถ่ายพร้อมกับตัวผู้ปกครองด้วย เพื่อป้องกันปัญหาด้าน
การค้ามนุษย์เน่ืองจากที่ผ่านมาพบว่ามีการเดนิ ทางเข้ามาขอทานเร่ร่อนอยู่ในประเทศไทย เป็นปัญหาท่ีรัฐต้อง
แก้ไข

การแกไ้ ขปัญหา
สาหรับการแก้ไขปัญหานั้นคงจะต้องเป็นระดับรัฐบาลคุยกันเพราะ ณ วันน้ีเราต้องยอมรับว่าเรามี
ความต้องการแรงงานอย่างมาก หากเรายดึ หลักปฏิบัติตามกฎหมายท่ีมีอยู่และรัฐบาลไม่มีการผ่อนผันเป็นวาระ
แล้วนั้นสง่ ผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจแน่นอน ดังนนั้ จาเป็นอย่างย่ิงทรี่ ะดับรัฐบาลต่อรฐั บาลต้องร่วมกันแก้ไข
ปญั หาตวั อย่างเช่นกรณีบตั รประจาตัวคนซ่ึงไม่มีสัญชาตไิ ทย (บตั ร สชี มพู) คนกลุ่มน้ียงั มีสถานะเปน็ ผ้เู ขา้ เมืองผิด
กฎหมาย หากมกี ารรว่ มมือกันระหว่างรฐั โดยใหเ้ จ้าหน้าที่ทางฝ่ังกัมพูชาโดยสถานทูตจดั ทา One Stop Service
ทาการออกบตั รใหเ้ พียงในเวลาไม่กี่วันก็น่าจะเสร็จ แตท่ ง้ั นี้ ไมม่ ีความร่วมมือรัฐบาลไทยจึงต้องแก้ไขปัญหาด้วย
วิธีการขยายเวลาเพราะถา้ ไม่ขยายเวลากลุ่มแรงงานกล่มุ นก้ี ต็ ้องโดนจบั อีก ดงั นัน้ จึงจาเปน็ ตอ้ งขยายเวลาเพื่อให้

168 | ปีที่ 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) กานต์มณี ไวยครุฑ

แรงงาน กลุ่มน้ีออกมารายงานตัวเพ่ือจะได้ไม่เป็นแรงงานเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายและจะได้ไม่ส่งผลกระทบ
ตอ่ ประเทศไทย

ผสู้ มั ภาษณ์คนที่ 3 ทหารพรานท่ี 13
วิธใี นการปอ้ งกนั
1. มกี ารลาดตระเวนตลอดแนวชายแดนท่ีรับผิดชอบตลอด 24 ช่วั โมง จัดต้งั จุดตรวจ 21 จดุ ในเขต
พ้นื ทีร่ ับผิดชอบ มกี ารซมุ่ เขา้ ตรวจบรเิ วณช่องทางทแี่ รงงานจะเข้ามาแต่แรงงานกย็ งั มชี ่องที่จะลักลอบเข้ามาโดย
เขาจะอาศยั จังหวะและเวลาทีจ่ ะลกั ลอบเข้ามาโดยมแี รงจงู ใจอยูด่ ้านใน
2. การนาระบบนาระบบเทคโนโลยสี ารสนเทศมาใช้ใช้ระบบแม็กโดน เดยร์ งิ พารามอเตอร์มาใช้ใน
การลาดตระเวนและการใช้กลอ้ ง CCTV ชว่ ยในการปอ้ งกัน
3. การประชาสัมพันธ์เพ่ือสนองต่อนโยบายของกองกาลังบูรพาเพราะหน่วยงานทหารพรานท่ี 13
ขึ้นตรงกับกองกาลังบูรพาวิธีการประชาสัมพันธ์ คือ ให้ผู้ประกอบการนาแรงงานเข้าสู่ระบบให้ถูกต้องตาม
กฎหมาย แต่วิธีนี้ก็ยังไม่สามารถตอบสนองตามนโยบายได้ เน่ืองจากเม่ือนายจ้างนาแรงงานเข้าสู่ระบบแล้วแต่
แรงงานก็ยังหลบหนีไปทางานที่อื่นอีกจึงเป็นปจั จัยทค่ี วบคมุ อยาก
การแก้ปัญหา
1. สกดั กัน้ ไม่ใหเ้ ข้าในราชอาณาจักร โดยการบงั คบั ใช้กฎหมายอย่างเครง่ ครัด ลดจานวน จุดผ่อน
ปรนในลักษณะประเพณีปฏิบัติ การทาข้อตกลงระหว่างประเทศให้ยึดผลประโยชน์ประเทศชาติเป็นหลัก
ฐานข้อมูลต้องทันสมัยตรวจสอบคนเข้าออกราชอาณาจักรได้ และการคา้ ขายตามแนวชายแดนต้องมีขอบเขตที่
ชัดเจน
2. จดั ระเบียบคนตา่ งดา้ วท่ีเข้ามาในราชอาณาจักร โดยยอมเอาใตด้ ินขึ้นมาบนดิน หรอื การยอมให้
พวกเข้าเมืองผดิ กฎหมายออกมารายงานตัวโดยไม่ผดิ กฎหมาย เพอื่ ให้เจา้ หน้าทีจ่ ัดระเบยี บก่อนทจ่ี ะเข้มงวดจัด
กุมตา่ งด้าวทีเ่ ขา้ เมอื งผดิ กฎหมายตอ่ ไปเพือ่ ที่จะผลักดันออกนอกประเทศ สานกั งานตรวจคนเข้าเมืองต้องมี ศูนย์
ข้อมูล IT และต้องเชื่อมโยงข้อมูลกับกระทรวงมหาดไทย กระทรวงแรงงาน และด่านตรวจคนเข้าเมือง ท่ัว
ประเทศได้ และการออกกฎหมายเอ้ือประโยชน์ให้ผู้ประกอบการที่ตั้งโรงงานตามแนวชาแดน เพ่ือไม่ให้กลุ่ม
แรงงานตา่ งด้าวทะลักเข้ามาในเมอื ง
3. เมือ่ จัดระเบียบเสร็จต้องเขม้ งวดในการกวดขนั ปราบปรามจบั กมุ โดยการบังคบั ใช้กฎหมายอย่าง
จรงิ จังและแกไ้ ขกฎหมายใหม้ บี ทลงโทษหนกั ขน้ึ
4. สถานทีค่ วบคุมควรสรา้ งความไม่สะดวกให้กบั ผ้กู ระทาผิดกฎหมายหลบหนีเขา้ เมอื ง
5. มาตรการผลักดันส่งกลับไปนอกราชอาณาจักร โดยประสานส่งกลับประเทศต้นทางเพ่ือไม่ให้
ลกั ลอบเขา้ มาไดอ้ ีก
6. เม่ือผลักดันแรงงานผิดกฎหมายออก รัฐบาลต้องติดต่อกับรัฐบาลหรือ G to Go เพื่อจัดส่ง
แรงงานทถี่ กู กฎหมายเขา้ มาชดเชยต่อไป
ผู้สัมภาษณค์ นที่ 4 เจ้าหนา้ ทท่ี หารพรานท่ี 12
วิธใี นการป้องกัน
เจ้าหน้าท่ีทหารพรานที่ 12 วิธีในการป้องกันในการสกัดก้ันแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายน้ัน ทาง
หน่วยได้รับมอบหมายจาก ทบ. เป็นลาดับช้ัน เพื่อดาเนินการสกัดกั้นแรงงานต่างด้าวผิดผิดกฎหมาย และ
สนับสนุนการแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวในทุกกลไกตามท่ีได้รับมอบจากรัฐบาล และ คสช. โดย ทบ. ไดจ้ ดั ทา
คาสง่ั การป้องกันและสกดั ก้นั แรงงานต่างด้าวหลบหนเี ข้าเมืองทางบก และใหห้ นว่ ยดาเนนิ การ ดงั นี้

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 169

1. การจัดต้ังจุดตรวจ/จุดสกัดตามช่องทางสาคัญรวม 79 จุด แบ่งจุดตรวจออกเป็น 4 ประเภท
ได้แก่ จุดตรวจหลกั 16 จดุ จดุ ตรวจยอ่ ย 28 จดุ จดุ สกดั 27 จุด และด่านตรวจ 8 ด่าน

2. การเพ่มิ ความถี่ การลาดตระเวน/เฝา้ ตรวจบรเิ วณพน้ื ที่ล่อแหลม/ช่องทางสาคัญ ตามฐานข้อมูล
ดา้ นการขา่ วท่ีคาดว่าแรงงานต่างด้าวอาจใช้เป็นเส้นทางในการลกั ลอบ

3. การปดิ ล้อม/ตรวจคน้ พื้นที่เปา้ หมายบริเวณแนวชายแดน
4. การใชม้ าตรการข่าวเชงิ รุก เพ่อื พิสูจนท์ ราบและนาไปสู่การจบั กุมผนู้ าพา
5. การปฏิบัติการในการประชาสัมพันธ์ร่วมกับส่วนราชการ เพื่อให้ทราบถึงบทลงโทษของการ
กระทาผิดกฎหมายและปลุกจิตสานึกใหป้ ระชาชน/ผู้ประกอบการ เห็นถึงความจาเป็น และเข้ามามีส่วนรว่ มใน
การป้องกนั /แก้ไขปัญหา
การแก้ไขปญั หา
การแก้ปัญหาการปฏิบตั งิ านตามภารกิจเกย่ี วกับการป้องกันแรงงานผิดกฎหมาย
1. ควรเพมิ่ มาตรการการเฝ้าตรวจ โดยการเพม่ิ จุดตรวจ ด่านตรวจ ใหค้ รอบคลุมพ้นื ที่ หรอื เส้นทาง
ของผลู้ กั ลอบ
2. ควรให้ผู้นาท้องถิ่นติดตาม และยืนยันบุคคลท่ีเข้ามาพักอาศัย หรือประกอบอาชีพ หรือบุคคล
แปลกหนา้ ที่เขา้ มาในพนื้ ท่ี หากตรวจพบให้แจ้งเจา้ หนา้ ทีฝ่ า่ ยความมั่นคงทราบ เพอ่ื ดาเนนิ การตอ่ ไป
3. กาหนดบทลงโทษทีร่ ุนแรง และเด็ดขาดกบั เจา้ หน้าที่รฐั ท่ีมผี ลประโยชน์ รวมทง้ั ผ้นู าพา
4.กาหนดหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องในการดาเนินงาน โดยให้เชื่อมกับหน่วยงานด้านความมัน่ คงดว้ ยกนั
เช่น ปปง. เพอ่ื ให้มีการตรวจสอบเส้นทางด้านการเงิน เป็นต้น
5. ประสานประเทศเพ่ือนบ้าน ให้มีการทบทวนระบบ มาตรการการผ่านแดน เช่น การทา
PASSPORT,BORDER PASS ใหม้ ีความสะดวกมากขึ้น เพือ่ เปน็ แรงจงู ใจให้แรงงานตา่ งดา้ วดาเนินการให้
6. ให้มกี ารใชม้ าตรการข่าวเชงิ รุก เพื่อนาไปสู้การจับกมุ ขบวนการนาพา
7. ประชาสัมพันธ์ให้ทราบถึงปัญหาของการปล่อยปละละเลยให้มีการกระทาผิดอาทิ อาจเป็น
สาเหตุให้มีอาญากรรมข้ามชาติเข้ามาแฝงตัวในประเทศเราได้ โรคระบาดที่จะมีมากข้ึน ภาระอาชญากรรมใน
รูปแบบตา่ ง ๆ ทปี่ ระเทศตอ้ งรบั มอื ในอนาคต
ผสู้ ัมภาษณค์ นท่ี 5 เจา้ หน้าที่ตารวจตะเวนชายแดน
วธิ ีในการป้องกนั
1. การป้องกนั โดยการตัง้ จุดตรวจ
2. การลาดตระเวน
3. การสร้างมวลชนสร้างกับชุมชน โดยให้ชุมชนเป็นผู้ช่วยในการส่งข่าวสารเกี่ยวกับการลักลอบ
หลบหนเี ข้าเมอื งผิดกฎหมาย หากใครสามารถให้เบาะแสได้จะมีรางวัลนาจบั เป็นตน้
สาหรับปัญหาในการป้องกันแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายของหน่วยงาน
ปญั หาจากวธิ ีการป้องกันโดยการตั้งจดุ ตรวจและการลาดตระเวน ยังมีชอ่ งวา่ งใหแ้ รงงานทค่ี ดิ จะลักลอบหลบหนี
เข้ามาได้ เน่ืองจากบุคคลกลุ่มเหล่านี้จะคิดหาช่องทางหลบหนีให้พ้นจากจุด แนวท่ีตั้งจุดตรวจหรอื ลาดตระเวน
จึงเป็นการยากต่อการปอ้ งกนั แตก่ ็ยงั เปน็ วิธที ่ีใชใ้ นการป้องปรามไดย้ งั ใชส้ าหรบั จบั กุมได้อยู่
การแกไ้ ขปญั หา
การแกไ้ ขปญั หาแรงงานตา่ งดา้ วชาวกัมพชู าเข้าเมอื งโดยผดิ กฎหมาย เนื่องจากกฎหมายของประเทศ
เราบทลงโทษยังน้อย จึงทาให้ทั้งผู้ประกอบการและแรงงานเข้ามาทางานอย่างผิดกฎหมาย รวมทั้งกลุ่ม

170 | ปที ี่ 14 ฉบับท่ี 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) กานตม์ ณี ไวยครุฑ

ขบวนการลักลอบยังคานึงถึงประโยชน์มากกว่าท่ีเกรงกลัวกฎหมาย มีความเห็นว่าควรเพ่ิมโทษสาหรบั ผู้กระทา
ผิด

ผูส้ มั ภาษณค์ นท่ี 6 เจา้ หน้าทตี่ ารวจภธู ร
วธิ ใี นการป้องกัน
1. ป้องกันโดยการต้ังจุดตรวจ จะทาการตรวจรถตู้ รถบัสโดยสาร ทั้งขาเข้าและขาออก โดยการ
ตรวจบัตรผ่านแดน และหนังสือเดินทาง ส่วนมากจะพบแรงงานผิดกฎหมายประเภทไม่มีบัตรผ่านแดนหรือ
หนงั สือเดนิ ทางในขากลบั เข้ามาสระแก้วจะออกไปยังประเทศกมั พูชา โดยแรงงานกลุ่มนจ้ี ะรอการสง่ กลบั ต่อ
2. ป้องกันโดยการจัดสายตรวจตามพื้นที่ โดยท่ัวไปหากพบเบาะแสจะทาการตรวจสอบหากผิด
กฎหมายจะทาการจบั กมุ ดาเนนิ คดตี ่อไป
การแกไ้ ขปญั หา
การแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย ประเทศเรามีความต้องการ
กาลงั แรงงานจานวนมากเน่ืองจากเศรษฐกิจเจรญิ มาก ประกอบกบั คา่ แรงของประเทศไทยสูงกว่าประเทศกัมพูชา
มาก จึงทาให้แรงงานชาวกัมพูชาอยากที่จะเข้ามาทางานในประเทศไทยประกอบกับผู้ประกอบการในประเทศ
ไทยก็ไม่อยากมีต้นทุนการผลิตท่ีสูงจึงทาให้มีการลักลอบเกิดขึ้น ดังน้ันวิธีท่ีจะไม่ให้มีการลักลอบเข้าเมืองผิด
กฎหมายวิธีท่ีจะทาให้ปัญหาหมดไปคือความตระหนักของผู้ประกอบการและแรงงานว่าถ้าทาผิดกฎจะส่งผล
กระทบต่อเศรษฐกจิ และสงั คม นอกจากนน้ั แล้วควรเพม่ิ โทษผูก้ ระทาผดิ ใหม้ ีโทษมากกวา่ เดิม
ผู้สัมภาษณ์คนที่ 7 เจ้าหน้าท่ีปกครองจงั หวัดสระแก้ว
วธิ ีการในการป้องกัน
เน่ืองจากหน่วยงานปกครองจังหวัดสระแก้วเป็นหน่วยงานเสริมในด้านการป้องกันแรงงานตา่ งดา้ ว
เข้าเมืองผิดกฎหมาย มีวิธีในการป้องกันแรงงานเข้าเมืองผิดกฎหมายโดยใช้ผู้นาชุมชน และอาสาสมัครประจา
อาเภอ ตาบล ช่วยสนับสนุนหน่วยงานท่ีทาหน้าที่ในการป้องกนั การเขา้ เมืองผิดกฎหมาย โดยการรว่ มตง้ั จุดสกัด
กั้นหรือร่วมในการตงั้ จดุ ตรวจกรณีทไี่ ด้รบั การประสานงานจากหน่วยงานมา นอกจากนั้น แล้วยงั มหี น้าท่ีในการ
สืบหาขา่ วในพน้ื ทีน่ นั้ ๆ ที่อาจกอ่ ความไมส่ งบในพื้นท่ีได้
ปญั หาในการป้องกนั แรงงานต่างด้าวเข้าเมืองผดิ กฎหมายทีท่ าให้วิธีการในการป้องกนั ของหน่วยงาน
ไมบ่ รรลุ มดี ังน้ี
1. ผ้นู าชมุ ชนหรือผู้มีอิทธพิ ลอยู่ในขบวนการลักลอบแรงงานเข้าเมืองผิดกฎหมาย
2. สายข่าวในชุมชนไม่ให้ความรว่ มมือเพราะถือประโยชนส์ ่วนตนมากกวา่ ส่วนรวม
3. ประชาชนในเขตพนื้ ทชี่ ายไดไ้ ม่ใหค้ วามร่วมมือกับภาครัฐ
4. ค่าแรงในประเทศไทยสูงกว่าประเทศกัมพูชา
การแก้ไขปัญหา
การแก้ไขปัญหาแรงงานตา่ งดา้ วเข้าเมืองผิดกฎหมาย คือ ควรเพิ่มบทลงโทษทางกฎหมายและเลิก
อะลุ่มอลว่ ยใหก้ บั แรงงานท่เี ข้ามาแบบผิดกฎหมาย

การอภิปรายการวิจัย
การศึกษาคร้ังนี้ “วิธีการป้องกันและแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชาเข้าเมืองผิดกฎหมาย

ของหนว่ ยงานภาครฐั ด้านจงั หวดั สระแกว้ มวี ตั ถุประสงค์ 1) เพอื่ ศกึ ษาวธิ กี ารปอ้ งกันปญั หาแรงงานข้ามชาติชาว
กมั พูชาเขา้ เมอื งผิดกฎหมายของหน่วยงานภาครฐั ดา้ นจงั หวัดสระแกว้ 2) เพ่อื ศึกษาการแก้ไขปัญหาแรงงานข้าม

วารสารวิจยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 171

ชาติชาวกัมพูชาเข้าเมืองผิดกฎหมายของหน่วยงานภาครฐั ดา้ นจงั หวัดสระแก้ว พบวา่ วธิ ีการป้องกันและแก้ไข

ปัญหาพบว่าแก้ปัญหาแรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชาเข้าเมืองผิดกฎหมาย ด้านจังหวัดสระแก้ว พบว่า การแก้ไข

ปัญหาแรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชาเขา้ เมืองผดิ กฏหมายน้ันควรมีการร่วมกันแก้ปญั หาทั้งฝ่ังประเทศไทยและฝ่ัง

ประเทศกัมพูชาสกัดกั้นไม่ให้เข้าในราชอาณาจักร โดยการบังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัด ลดจานวนจุดผ่อน

ปรนในลักษณะประเพณีปฏิบัติ การทาข้อตกลงระหว่างประเทศให้ยึดผลประโยชน์ของประเทศชาติเป็นหลัก

ค ว ร มี ก า ร เ พ่ิ ม โ ท ษ ใ ห้ กั บ ผู้ ลั ก ล อ บ ห ล บ ห นี เ ข้ า เ มื อ ง แ ล ะ ก ร ะ บ ว น ก า ร ลั ก ล อ บ ห ล บ ห นี เ ข้ า เ มื อ ง ร ว ม ท้ั ง

ผ้ปู ระกอบการท่ใี ช้แรงงานผิดกฏหมาย สอดคล้องกับผลการศึกษาของ ปิยะศักดิ์ พงศอ์ มั พรศกั ดา (บทคัดย่อ)

ได้ทาการศึกษาเรื่องปัญหาแรงงานต่างด้าวชาวพม่าที่ขายบริการทางเพศ :กรณีศึกษาจังหวัดระนอง มี

วตั ถุประสงค์ในการวจิ ัยเพอื่ แสดงหาแนวทางในการแก้ไขและป้องกันแรงงานตา่ งดา้ วหญงิ ชาวพม่าท่หี ลบหนีเข้า

เมืองมาขายบริการทางเทศแล้วส่งผลต่อการดารงชีวติ อย่างปกติสุข ผลการศึกษาพบวา่ แนวทางการแก้ไขปัญหา

และการป้องกัน จากคาบอกกล่าวให้ข้อคิดเห็นและการเสนอแนวทางของผู้ให้ ข้อมูลหลัก พบว่าต้องการให้

หน่วยงานภาครัฐในท้องถิ่นร่วมมือช่วยกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาและป้องกัน โดยเฉพาะได้เน้นไปที่ เจา้ หน้าท่ี

ตารวจให้ปฏิบัติงานเข้มงวดและเดด็ ขาดตามบทบัญญัติของกฎหมาย มีการบังคับใช้กฎหมายอย่าง เคร่ ง ครัด

สาหรับในระดบั รัฐบาลมีการกล่าวถึงน้อยมากเพยี งแตบ่ อกว่าต้องการให้รฐั บาลดูแลสั่งการตามลาดับการบังคับ

บัญชาให้ เจ้าหน้าท่ีรัฐในท้องถิ่นปฏิบัติงานโดยชอบธรรม ไม่คานึงถึงผลประโยชน์ส่วนตน และให้ประชาชน

ด้วยกันเป็นหูเป็นตา ช่วยเหลือการทางานของเจ้าหน้าที่รัฐในส่วนของผู้วิจัยได้ให้ข้อเสนอแนะท่ีสาคัญเป็น

แนวทางในการแก้ไขปัญหาและป้องกัน ด้วยมาตรการดังต่อไปนี้ 1. มาตรการหลกั ประกอบด้วย มาตรการปอง

กัน มาตรการควบคุม มาตรการปราบปราม มาตรการผลักดันส่งกลับ และมาตรการส่งเสริมศีลธรรมและ

จริยธรรม 2. มาตรการเสริม ประกอบด้วย มาตรการประชาสัมพันธเชิงรุกและมาตรการสรา้ งภาพลักษณะคน

ไทยทีด่ ี

นอกจากน้ันแล้วผลการศึกษาของผู้วิจัยพบว่า การแก้ไขปัญหาโดยการร่วมมอื กันระหว่างรัฐโดยให้

เจา้ หน้าท่ที างฝง่ั กัมพูชาสถานทูตจดั ทา One Stop Service ทาการออกบตั รให้เพียงในเวลาไม่กี่วันก็นา่ จะเสร็จ

แต่ทงั้ น้ี ไมม่ ีความร่วมมือรฐั บาลไทยจงึ ต้องแกไ้ ขปัญหาด้วยวิธีการขยายเวลาเพราะถ้าไมข่ ยายเวลากลมุ่ แรงงาน

กลุ่มน้ีก็ต้องโดนจับอีก ดังนั้น จึงจาเป็นต้องขยายเวลาเพื่อให้แรงงาน กลุ่มน้ีออกมารายงานตัวเพ่ือจะได้ไม่เป็น

แรงงานเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายและจะได้ไม่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย ซ่ึงสอดคล้องกับผลการศึกษาของ

เรืองเดช นวสันติ (บทคัดย่อ: 2556) ศึกษาเร่ืองมาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองแรงงานต่างด้าวผิด

กฎหมายท่ีเข้ามาทางานในประเทศไทยเพื่อปรับให้เป็นแรงงานถูกกฎหมาย ผลการศึกษาพบว่า ควรมีระบบ

One Stop Service ตั้งแต่กระบวนการพิสูจน์สัญชาติ การตรวจลงตรา การขอใบอนุญาตทางานและจัดให้มี

เจ้าหน้าท่รี ับผิดชอบโดยตรง การรักษาพยาบาลควรมีการเข้าระบบประกันสังคมและหรือควรออกกฎหมายการ

คมุ้ ครองแรงงานต่างด้าวที่ผดิ กฎหมายที่เข้ามาทางานในประเทศไทยเพื่อปรับใหแ้ รงงานถูกกฎหมายโดยเฉพาะ

เพอ่ื ให้คนทางานดงั กลา่ วเขา้ มาอย่ใู นระบบทถ่ี กู ต้องนอกจากนั้นยงั สอดคล้องกับผลการศึกษาของ กานต์

มณี ไวยครุฑ (186:2557) พบว่าในด้านนโยบายและการจัดการภาครัฐ ควรมีการเปล่ียนแปลง ปรับปรุงให้

สอดคล้องกับบริบทของสังคมเศรษฐกิจท่ีเปล่ียนไป เช่น กฎหมายข้อจากัดเร่ืองอาชีพของคนต่างด้าว ควรลด

ขัน้ ตอนในการนาเขา้ แรงงานต่างด้าวอยา่ งถูกกฎหมาย

172 | ปที ี่ 14 ฉบบั ท่ี 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) กานตม์ ณี ไวยครุฑ

สรปุ ผลการวจิ ัย
สรุปผลการวิจัยจากผู้ให้ข้อมูลสาคัญ จานวน 7 ท่าน ประกอบด้วย ผู้บังคับบัญชากองกาลังบูรพา

ผบู้ ังคับบญั ชากรมทหารพรานที่ 12 ผูบ้ ังคับบัญชากรมทหารพรานท่ี 13 ผู้บังคับบัญชาตารวจตระเวนชายแดน
ท่ี 12 ผู้บังคับบัญชาตารวจตรวจคนเข้าเมือง ผู้กากับสถานีตารวจภูธรเขาสิงโตและหัวหน้าสานักงานปกครอง
จังหวัดสระแก้ว สรุปไดด้ ังนี้

วิธกี ารป้องกนั
1. การตรวจเอกสารหลักฐานการเข้าเมือง ประกอบด้วย หนังสอื เดนิ ทาง(Passport) หนังสอื ผ่าน
แดน (Border Pass) และบตั รผา่ นแดนช่วั คราวกมั พชู า (Temporary Border Pass)
2. การป้องกันโดยการตัง้ จดุ ตรวจ เนือ่ งจากประเทศไทยบรเิ วณเขตพ้ืนทีจ่ ังหวดั สระแก้วมีพรมแดน
ตดิ กับประเทศกัมพูชาถงึ 165 กิโลเมตร มชี ่องทางการเดินทางเข้ามาประเทศไทยถึง 4 ช่องทางด้วยกันคอื 1) จดุ
ผา่ นแดนถาวรบา้ นคลองลกึ 2) จดุ ผอ่ นปรนตาพระยา 3) จดุ ผอ่ นปรนหนองปรอื 4) จดุ ผ่อนปรนบา้ นเขาดนิ ซง่ึ
จุดผ่านแดนทั้ง 4 จุดนี้จะทาการทาการตรวจสอบเอกสารหลักฐาน และช่องที่ 5) ช่องทางธรรมชาติ ช่องทางน้ี
หน่วยงานได้ทาการป้องกันโดยการตั้งจุดตรวจตลอดแนวชายแดน จานวนประมาณ 100 จุดตรวจโดยเฉลยี่ ตอ่
พื้นทค่ี ือ 1.65 กโิ ลเมตรตอ่ 1 จุดตรวจ โดยใชเ้ จา้ หน้าท่ี 3 – 5 คนตอ่ จดุ ตรวจ
3. การลาดตระเวนตลอดแนวชายแดนที่รับผิดชอบตลอด 24 ช่ัวโมง จัดต้ังจุดตรวจ 21 จุดในเขต
พน้ื ท่รี ับผิดชอบ มีการซุ่มเข้าตรวจบริเวณชอ่ งทางที่แรงงานจะเข้ามาแตแ่ รงงานกย็ งั มีช่องที่จะลักลอบเข้ามาโดย
เขาจะอาศัยจังหวะและเวลาทจี่ ะลกั ลอบเขา้ มาโดยมีแรงจูงใจอยู่ด้านใน
4. นาระบบแมก็ โดน เดย์รงิ พารามอเตอร์มาใช้ในการลาดตระเวนและการใช้กล้อง CCTV ช่วยใน
การตรวจตราในมุมสูงแตเ่ ทคโนโลยีในการป้องกันด้วยวิธีนี้ก็ยังไม่ได้ผล 100% เพราะหากเห็นส่ิงผิดสังเกตก็ไม่
สามารถจบั กมุ ได้ทันทีแตใ่ ชใ้ นการป้องปรามไดร้ ะดบั หนง่ึ
5. การป้องกันโดยการใช้มวลชนสัมพันธ์และสายข่าวซ่ึงเปน็ การขอความรว่ มมือกับชุมชนเขตแนว
พรมแดนใหช้ ว่ ยเปน็ สายขา่ วใหก้ ับหน่วยงาน
ถงึ แมจ้ ะมีวธิ ีในการปอ้ งกันต่างๆ จากทกี่ ล่าวมาข้างตน้ แล้วแตก่ ารลกั ลอบเข้าเมืองของแรงงานขา้ ม
ชาติชาวกัมพูชากย็ ังมีปรากฎให้เห็นอยู่ จากการสมั ภาษณท์ าใหท้ ราบวา่ ปัญหาในการป้องกันแรงงานขา้ มชาติ
ชาวกมั พูชาเขา้ เมืองผดิ กฎหมายน้ันมสี าเหตุมาจากหลายด้านด้วยกัน
การแกไ้ ขปัญหา
แก้ปัญหาแรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชาเข้าเมืองผิดกฎหมาย ด่านจังหวัดสระแก้ว พบว่า การแก้ไข
ปัญหาแรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชาเขา้ เมืองผดิ กฏหมายน้ันควรมีการร่วมกันแก้ปญั หาท้ังฝ่ังประเทศไทยและฝั่ง
ประเทศกมั พชู า ซง่ึ ควรมีวธิ ีการแกป้ ญั หาดังน้ี
1. ควรมีการจัดระเบยี บคนตา่ งด้าวทเ่ี ขา้ มาในราชอาณาจักร โดยยอมใหแ้ รงงานขา้ มชาตเิ ขา้ เมืองผิด
กฎหมายออกมารายงานตวั โดยไมผ่ ดิ กฎหมาย เพอ่ื ให้เจ้าหนา้ ทจี่ ัดระเบียบแรงงานให้อยูใ่ นระบบ
2. มีการประสานงานกันระหวา่ งประเทศไทยและประเทศกัมพูชา ใหม้ ีการทบทวนระบบ มาตรการ
การผ่านแดน เช่น การทา Passport , Border Pass ใหม้ ีค่าใชจ้ ่ายท่ีถกู ลงและสะดวกมากขนึ้
3. มีการประสานงานกันระหว่างประเทศไทยและประเทศกัมพูชา ในการแก้ไขปัญหาเรื่องบัตร
ประจาตัวคนซึ่งไม่มสี ัญชาติไทย โดยให้สถานทตู กัมพชู าจัดทา One Stop Service ในประเทศไทย ทาการออก
บัตรใหค้ นเหลา่ น้ี

วารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 173

4. สกัดก้ันไม่ให้เข้าในราชอาณาจักร โดยการบังคับใช้กฎหมายอย่างเครง่ ครดั ลดจานวนจุดผ่อน
ปรนในลักษณะประเพณีปฏบิ ัติ การทาข้อตกลงระหว่างประเทศให้ยึดผลประโยชนข์ องประเทศชาตเิ ป็นหลัก

5. ควรมีการเพิ่มโทษให้กับผู้ลักลอบหลบหนีเข้าเมืองและกระบวนการลักลอบหลบหนีเข้าเมือง
รวมทั้งผู้ประกอบการที่ใช้แรงงานผิดกฏหมาย

6. ควรมกี ารเพิ่มมาตรการเฝ้าตรวจ โดยการเพ่ิมจดุ ตรวจ ด่านตรวจ ให้ครอบคลมุ พื้นท่หี รอื เส้นทาง
ของผู้ลกั ลอบหลบหนเี ข้าเมือง

7. ผู้นาท้องถ่ินจะต้องติดตาม และยืนยันบุคคลที่เข้ามาพักอาศัย หรือประกอบอาชีพในพ้ืนท่ีของ
ตนเองและหากพบขอ้ พิรุทควรแจง้ เจ้าหนา้ ท่ีฝ่ายความมั่นคงเพ่ือดาเนินการตอ่

8. ควรมีการจัดทาศูนยข์ ้อมูลเพื่อเช่ือมโยงข้อมูลให้กับทุกหน่วยงานที่มีความเกี่ยวข้องกับแรงงาน
ข้ามชาติ

9. ควรมกี ารประชาสัมพันธแ์ จ้งใหป้ ระชาชนเห็นถึงความสาคัญของปัญหาการลักลอบหลบหนีเข้า
เมือง ว่าอาจเป็นเหตุให้มีอาชญากรรมข้ามชาติแฝงตัวในประเทศไทยได้ และอาจนาโรคระบาดต่างๆเข้ามา
รวมทง้ั อาจส่งผลใหป้ ระเทศไทยถกู ลดอนั ดับความนา่ เชื่อถือในด้านตา่ งๆ

ขอ้ เสนอแนะ
ขอ้ เสนอแนะเพ่อื นาผลการวิจัยไปใช้
1. ควรมกี ารเพิ่มจานวนอัตรากาลังท่ดี ูแลตามแนวชายแดนใหม้ ากข้ึน
2. ควรมเี ครื่องมอื ในการตรวจหนังสือเดนิ ทางให้กบั เจ้าหนา้ ที่ทุกจุดตรวจเพราะจากการศึกษาทาให้

ทราบวา่ กรณีปลอมแปลงหนงั สือเดนิ ทางเจา้ หนา้ ท่ีจดุ ตรวจอน่ื จะไม่ทราบนอกจากจุดผา่ นแดนถาวรเน่ืองจากไม่
มีเคร่อื งมอื ในการตรวจสอบ

3. ในดา้ นของนโยบายภาครัฐควรมกี ารปรบั ปรงุ กฎหมายและข้อจากัดในการนาแรงงานข้ามชาติเข้า
ส่รู ะบบโดยการลดข้นั ตอนในการนาเข้าแรงงานข้ามชาติอย่างถูกกฎหมาย และสามารถแจง้ ความต้องการแรงงาน
ข้ามชาติไปใหท้ างการของประเทศน้ันๆ ได้โดยตรง ไม่ตอ้ งแจง้ ผ่านกระทรวงแรงงานตามบันทกึ ความเขา้ ใจ

4. ควรนาแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายทั้งหมดมาเป็นแรงงานต่างด้าวถูกกฎหมายและให้กรม
สวัสดิการและคุ้มครองแรงงานมีบทบาทในการคุ้มครองแรงงานอย่างครบถ้วนเพ่ือป้องกันมิให้องค์การค้าโลก
สามารถกลา่ วอา้ งถึงการจ้างแรงงานทาสหรอื การไมเ่ คารพสทิ ธมิ นุษยชนซึง่ อาจส่งผลกระทบต่อการสง่ ออกสินค้า
ของไทยในอนาคต

5. ควรมกี ารเจรจาระหว่างรัฐเรื่องการปรบั ลดค่าใช้จ่ายในหนังสือเดินทางของแรงงานชาวกัมพูชา
เพราะจากการศกึ ษาทาใหท้ ราบวา่ ปญั หาหนง่ึ ที่ทาใหเ้ กิดการ

กิตติกรรมประกาศ
การวิจยั เร่ือง “วิธกี ารป้องกันและแก้ไขปัญหาแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาเข้าเมืองผิดกฎหมายของ

หนว่ ยงานภาครัฐ ดา้ นจงั หวดั สระแกว้ ” ได้รบั ทนุ สนบั สนุนจากมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรม
ราชูปถัมภ์ งบประมาณแผ่นดิน โดยผ่านสานักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ผู้วิจัยขอขอบพระคุณ รศ.ดร.
เตอื นใจ ป่ินเกดิ และ ดร.ไชยา กฏุ าคาร ท่คี าแนะนาปรึกษา ทาใหง้ านวจิ ยั ครั้งนีส้ าเร็จไดด้ ว้ ยดี

174 | ปีท่ี 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) กานต์มณี ไวยครุฑ

เอกสารอ้างองิ
กานต์มณี ไวยครฑุ . (2556). แนวทางการพัฒนาระบบการบรหิ ารจัดการแรงงานตา่ งดา้ วชาวกมั พูชา ในเขต

พ้ืนทจี่ งั หวดั สระแกว้ .มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ.์
แผนป้องกนั ปราบปรามการค้ามนษุ ย์ตารวจภูธร. (2559). กองกากับการตารวจภธู รจงั หวัดสระแก้ว.
ปยิ ะศกั ด์ิ พงศ์อมั พรศักดา.(2554).ปญั หาแรงงานต่างด้าวชาวพม่าท่ีขายบริการทางเพศ :กรณศี กึ ษาจงั หวัด

ระนอง.วิทยานพิ นธ์หลักสตู รรฐั ศาสตรมหาบณั ฑิต สาขาการจัดการทรัพยากรเพ่ือความมั่นคง คณะ
รฐั ศาสตรแ์ ละนติ ิศาสตร์.มหาวทิ ยาลยั บรู พา.
เรืองเดช นวสนั ติ.(2556).มาตรการทางกฎหมายในการค้มุ ครองแรงงานต่างด้าวผดิ กฎหมายทเ่ี ข้ามาทางาน
ใ น ป ระ เท ศ ไ ทยเพื่อป รับ ใ ห้เป็นแรงงาน ถูก กฎ หมาย .วิทย านิพนธ์ห ลักสูต ร ป ริญญานิติศ าสตร
มหาบัณฑิต สาขานติ ศิ าสตร์ คณะนิตศิ าสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลยั ธุรกจิ บัณฑิตย.์
สายสนุ ีย์ คาสงิ ห์.(2558).รายงานคดีความตามพระราชบญั ญัติ ตารวจภูธรจงหวัดสระแกว้ .ตารวจภูธรภาค 2.

วารสารวจิ ัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 175

มุมมองของผู้บริหารต่อการรักษาสิ่งแวดลอ้ มของพนกั งาน
โรงแรมระดบั 5 ดาวในเขตเมืองพทั ยา จังหวดั ชลบุรี

ไพรชั หนูเผือก1* เพชรรตั น์ โล้วิชากรตกิ ลุ 2

Received : April 1, 2019
Revised : June 7, 2019
Accepted : August 1, 2019

บทคดั ยอ่
งานวิจยั น้ีเป็นงานวจิ ยั เชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงคเ์ พอ่ื ศกึ ษามุมมองของผบู้ ริหารโรงแรม ระดบั 5

ดาว ในเขตเมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี จานวน 5 แห่ง ที่มีต่อบทบาทการรักษาสิ่งแวดล้อมของพนักงาน ผล
การศึกษาพบว่า (1) ในดา้ นบทบาทและศักยภาพการปฏบิ ตั ิงาน, การเสรมิ สร้างแรงจูงใจในการทางาน และจิต
สาธาร ณะ ของพนักงานร ะ ดับ ป ฏิบัติการ ไม่ส่งผลทางต รงต่อผลการ ดาเ นินงานด้านการ สนับ สนุนการ รักษา
สิ่งแวดล้อมของธุรกิจโรงแรมในเขตพัทยา (2) นโยบายด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการจัดการ
สง่ิ แวดล้อมของโรงแรมระดับ 5 ดาว ในเขตเมืองพัทยา มนี โยบายทชี่ ดั เจนและได้รบั ความรว่ มมือจากพนักงานใน
องค์กรเป็นอย่างดี และ (3) ความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรักษา
สิง่ แวดล้อมของโรงแรมในเขตพัทยา พบวา่ การทากิจกรรมเพ่ือแสดงความรบั ผิดชอบต่อสังคม เปน็ กิจกรรมหน่ึง
ท่ีทาให้องค์กรมีส่วนร่วมต่อส่วนรวม และสร้างคุณประโยชน์ใหแ้ ก่ชุมชน โดยคานึงถึงสังคมส่วนรวมเปน็ สาคัญ
โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ในดา้ นการอนุรักษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละรักษาสง่ิ แวดล้อม

คาสาคัญ : การอนุรกั ษ์ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละรักษาสิง่ แวดล้อม, ความรับผดิ ชอบตอ่ สังคม, พทั ยา,
โรงแรม 5 ดาว

1 นกั ศกึ ษามหาบณั ฑติ สาขาบรหิ ารธุรกิจ มหาวทิ ยาลัยนานาชาตแิ สตมฟอรด์ เขตคลองเตย กรุงเทพฯ 10110
2 อาจารยป์ ระจาหลักสตู รบริหารธุรกจิ มหาบัณฑิต บัณฑติ วิทยาลยั มหาวิทยาลยั นานาชาติแสตมฟอรด์ เขตคลองเตย กรงุ เทพฯ

10110 e-mail: [email protected]
* ผ้นู ิพนธห์ ลัก e-mail: [email protected]

176 | ปที ี่ 14 ฉบับท่ี 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) ไพรชั หนเู ผือก และ เพชรรตั น์ โลว้ ชิ ากรติกลุ

EXECUTIVES’ PERSPECTIVES ON ENVIRONMENTAL CONSERVATION OF EMPLOYEES’ ROLES
AT THE 5-STAR HOTELS IN PATTAYA CITY, CHONBURI TOWARDS

Phairath Noopueak1* Petcharat Lovichakorntikul2

Abstract
This qualitative research aims to study the executives’ perspectives on environmental

conservation of employees’ roles at the 5-star hotels in Pattaya City, Chonburi Province totally
5 hotels. It was found that (1) role and potential of employees in operation, motivational
enhancement, and public mind of operation level employees do not directly affect
environmental conservation supporting operation of hotels in Pattaya, (2) policy on natural
resources conservation and environmental management of 5-star hotels in Pattaya City,
Chonburi Province has clearly expressed and received good collaboration from hotel
employees, and (3) social responsibility towards natural resources and environment
conservation is one of the activities to participate in the social network and is beneficial to
community at large.

Keywords : Natural Resources and Environment Conservation, Social Responsibility, Pattaya,
Five-star Hotel

1 Graduate Student, Stamford International University, Khlong Toei, Bangkok 10110,
2 Faculty of Business Administration Program, Graduate School, Stamford International University,

e-mail: [email protected]
* Corresponding author, e-mail: [email protected]

วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ | 177

บทนา
ในปจั จบุ นั นี้ การเปลยี่ นแปลงทางสภาวะอากาศนอกจากจะส่งผลกระทบต่อวถิ ีการดาเนินชีวิตของ

ทกุ คนแล้วยงั ส่งผลกระทบต่อการท่องเทีย่ วอีกด้วย เนื่องจากแหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ ท่ีมีความหลากหลายท้ังโดย
สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ระบบนิเวศ ตลอดจนขดี ความสามารถในการปรับตัวเพื่อรองรบั นักท่องเท่ียวที่ทวี
จานวนเพ่มิ ขึ้นทุกภมู ิภาคท่ัวโลก ทาให้ระดับความรนุ แรงทเ่ี กิดขนึ้ จากการเปล่ียนแปลงสภาพภูมิอากาศในแต่ละ
พื้นท่ีมีความแตกต่างกัน สาหรับแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ เช่น การส่องสัตว์ในยามค่าคืน การดาน้าชม
ปะการงั แหลง่ น้าตกและนา้ พรุ ้อน เป็นต้น จะมรี ะดับความออ่ นไหว (sensitivity) ตอ่ การเปล่ียนแปลงของสภาพ
ภูมิอากาศมาก นอกจากนี้แหล่งท่องเท่ียวในประเทศไทยกาลังเผชิญกับสถานการณ์ปัญหาทรัพยากรธรรมชาติ
และสิง่ แวดลอ้ มท่ีถูกทาลายลงมากในช่วงที่ผ่านมา ทงั้ ปัญหาเร่ืองพ้ืนทป่ี ่าไม้ทลี่ ดลง มลพิษทางอากาศ และทาง
นา้ ปญั หาขยะทไ่ี ม่ได้รับการจัดการทีถ่ ูกต้อง ปัญหาการลักลอบทง้ิ กากของเสีย และการปล่อยก๊าซเรอื นกระจก
ที่สูงขึน้ (กรรณกิ าร์ ธรรมพานชิ วงค์, 2561) ซงึ่ ทผ่ี ่านมารัฐบาลไทยใหค้ วามสาคัญกับการเร่งรดั พฒั นาเศรษฐกิจ
เพียงดา้ นเดียว สง่ ผลให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดลอ้ มถูกทาลายอย่างมาก จนกระทั่งแผนพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 11 (2555-2559) จึงได้เห็นความสาคัญและมีแนวทางการปรับปรุงพัฒนา
ทรพั ยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดลอ้ ม โดยสง่ เสรมิ ให้องคก์ รปกครองส่วนท้องถ่นิ และประชาชนเข้ามามสี ่วนร่วมใน
การแก้ไขปัญหาร่วมกัน มุ่งเนน้ การพฒั นาคนโดยการฝึกอบรมให้มีความรแู้ ละตระหนักถึงความสาคัญของปัญหา
สิ่งแวดล้อมและร่วมกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเน่ือง (ณัฐวรรธน์ สุนทรวริทธิโชติ,
2556)

ในส่วนของประเทศไทยแนวความคิดทางด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมนั้นถูกนามาเป็นส่วนหน่ึงของ
นโยบายระดับประเทศไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานภาครัฐและเอกชน องค์กรระหว่างประเทศ อุตสาหกรรมทุกด้าน
โดยเฉพาะอุตสาหกรรมการบริการและการท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมที่พักแรม ซ่ึงนอกจากจะเป็น
ภาคอตุ สาหกรรมการบริการอย่างหนงึ่ ที่ใช้พลังงานอย่างมากแล้วยงั ส่งผลกระทบตอ่ ส่ิงแวดล้อมในหลาย ๆ ดา้ น
อาทิเชน่ การใชท้ รัพยากรต่าง ๆ การปลอ่ ยของเสียและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในชุมชน (นงลักษณ์ นามลทา,
2556)

สาหรบั สถานการณ์การทอ่ งเทย่ี วจังหวัดชลบุรี ในปี 2559 มรี ายไดจ้ ากการทอ่ งเที่ยว 2.06 แสนลา้ น
บาท เพ่ิมขนึ้ จากปี 2558 ทีม่ รี ายได้ 1.33 แสนล้านบาท หรอื เพ่ิมข้ึน 54.01% โดยมีนกั ท่องเทย่ี ว 16.2 ลา้ นคน
เพิ่มขน้ึ จากปี 2558 ที่มนี กั ท่องเทย่ี วประมาณ 11.7 ลา้ นคน หรือเพมิ่ ขนึ้ 38.41% ท้งั นจี้ ากจานวนท่ีเพิ่มขึ้นน้ัน
มาจากการปรับฐานข้อมูลห้องพักในพื้นที่ จาก 42,887 หอ้ งในปี 2558 ขน้ึ เปน็ 62,102 ห้องในปี 2559 และมี
อัตราการเข้าพักเฉล่ีย 3.42 วัน มีค่าใช้จ่ายเฉล่ีย 4,150 บาท/คน/วัน ขณะท่ีพัทยาเป็นแหล่งท่องเที่ยวอันดบั
หน่ึงของจังหวัดชลบุรี โดยในปี 2559 มีรายได้ประมาณ 1.98 แสนล้านบาท มีนักท่องเท่ียว 13.6 ล้านคน โดย
นกั ท่องเทย่ี วทีเ่ ข้ามาพทั ยาเป็นคนไทย 35% และตา่ งชาติ 65% โดยมีชาวจนี เดินทางเขา้ มามากท่ีสดุ ในปี 2559
มนี กั ทอ่ งเท่ยี วชาวจนี ประมาณ 2.5 ลา้ นคน และในชว่ งครึ่งปแี รกของปี 2560 มนี กั ท่องเที่ยวมาทพี่ ัทยาประมาณ
8 ลา้ นคนแลว้ (ประชาชาตธิ รุ กิจออนไลน์, 2560)

ปัจจัยที่เอื้ออานวยให้กิจกรรมการท่องเที่ยวของชลบุรีเติบโตอย่างต่อเนื่อง มิได้มีเฉพาะความ
หลากหลายของแหลง่ ท่องเทยี่ วเทา่ น้ัน หากแต่ยงั เกดิ ขนึ้ จากปัจจัยแวดล้อมอกี หลายประการ อนั ได้แก่ นโยบาย
ส่งเสริมของส่วนกลางและทางจังหวัด รวมถึงความร่วมมือจากผู้ประกอบการภาคเอกชน นอกจากน้ีชลบุรียังมี
โครงข่ายการคมนาคมขนส่ง โรงแรมระดับห้าดาว ร้านอาหารทะเล สปา สนามกอล์ฟ ฯลฯ ที่ล้วนทันสมัย
สะดวกรวดเรว็ ในการเดนิ ทาง และการใหบ้ รกิ ารที่อบอนุ่ ประทับใจมีมาตรฐานระดับสากล จงึ ช่วยเพ่ิมความมั่นใจ

178 | ปีท่ี 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) ไพรชั หนเู ผอื ก และ เพชรรตั น์ โลว้ ิชากรติกลุ

ในการเดินทางมาเยือนของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและตา่ งประเทศ โดยเฉพาะแม่เหล็กสาคัญท่ีสามารถดงึ ดดู
นักทอ่ งเท่ยี วจากท่ัวโลกได้ก็คือ “เมืองพทั ยา” ซ่งึ ไดช้ ื่อว่าเป็นเมืองท่องเที่ยวทางชายทะเล มีแสงสเี สียงทไี่ ม่เคย
หลบั ใหล เมอื งพทั ยาได้รับการพัฒนาอย่างรวดเร็วและก้าวสู่เวทโี ลกอย่างทัดเทียมนานาประเทศ โดยมีความโดด
เดน่ ทางดา้ นธรรมชาตแิ ละกจิ กรรมบนั เทงิ ทเี่ ป็นฐานกลยทุ ธ์ท่ีสาคัญ

ดังนั้น ผู้ศึกษาจึงมุ่งศึกษาในด้านผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติในการปฏิบัติงานของ
พนักงานระดับปฏิบัติการในธุรกิจโรงแรม และเพ่ือหาแนวทางในการปฏิบัติงานด้านการสนับสนุน รักษา และ
การอนุรักษ์สงิ่ แวดล้อมของธรุ กจิ โรงแรมในเขตเมืองพัทยา จงั หวดั ชลบรุ ี

วัตถุประสงค์ของการวจิ ัย
1. เพอ่ื ศึกษาถึงนโยบายและมุมมองของผบู้ รหิ ารที่มตี ่อบทบาทการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ

รักษาส่งิ แวดล้อมของพนกั งานโรงแรม ระดบั 5 ดาว ในเขตเมืองพทั ยา จงั หวดั ชลบุรี
2. เพ่ือศึกษาแนวทางในการปฏบิ ัติงานของพนักงานโรงแรม ระดับ 5 ดาว ในเขตเมอื งพทั ยา จังหวดั

ชลบุรที ม่ี ตี อ่ การอนุรักษท์ รพั ยากรธรรมชาติและรักษาสิ่งแวดล้อมของพนกั งานโรงแรม ระดบั 5 ดาว ในเขตเมือง
พัทยา จงั หวดั ชลบุรี

วธิ ดี าเนินการวิจยั
ขอบเขตด้านเน้ือหา การวิจัยในครั้งน้ีเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ที่ได้

ทาการศึกษาถึงนโยบายและมุมมองของผู้บรหิ ารโรงแรม ระดับ 5 ดาว ในเขตเมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี ที่มีต่อ
บทบาทในการอนุรักษท์ รัพยากรธรรมชาติและรกั ษาสิง่ แวดล้อมของพนักงานโรงแรมในด้าน (1) การปฏบิ ัติงาน
ของพนักงานระดับปฏิบตั ิการในแผนกต้อนรับส่วนหน้า, แผนกบริการอาหารและเคร่ืองดมื่ , แผนกแมบ่ ้าน และ
แผนกวิศวกรรมซ่อมบารงุ (2) ผลกระทบและขอ้ บังคบั การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรกั ษาสง่ิ แวดล้อม และ
(3) ความรับผิดชอบต่อสังคม ในด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรักษาส่ิงแวดล้อมของพนักงานระดับ
ปฏบิ ัตกิ ารในธุรกจิ โรงแรมระดับ 5 ดาว ในเขตเมอื งพทั ยา

ขอบเขตด้านผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informant) สาหรับการวิจัยเชิงคุณภาพในคร้ังนี้ ประกอบด้วย
ผ้บู รหิ ารโรงแรม ระดบั 5 ดาว ในเขตเมืองพัทยา จังหวดั ชลบรุ ี จานวน 5 แหง่ ท่ตี ง้ั อย่ใู นเขตพัทยาเหนือ พัทยา
กลาง และพัทยาใต้ ไดแ้ ก่ โรงแรมดสุ ติ ธานี พทั ยา (พัทยาเหนือ), โรงแรมฮิลตัน พทั ยา (พัทยากลาง), โรงแรมบา
ราคดู า พทั ยา (พทั ยาใต)้ , โรงแรมรอยัลคลิฟ พัทยา กรุ๊ป (พทั ยาใต้ เขาพระตาหนัก), และโรงแรมอนิ เทอร์คอน
ติเนนทอล พัทยา รสี อร์ท (พัทยาใต้ เขาพระตาหนกั )

การวิเคราะห์ขอ้ มลู
ในการวจิ ยั คร้ังนี้ผ้วู จิ ัยดาเนินการวิเคราะหข์ ้อมูล ดังน้ี
1. การลดทอนข้อมูล (Data Reduction) ผู้วิจัยได้เรียบเรียงข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ผู้บริหาร
โรงแรม ระดบั 5 ดาวในเขตเมอื งพัทยา รวมทัง้ หมด 5 ทา่ น
2. การจัดระเบยี บขอ้ มลู (Data Display) ผวู้ จิ ัยไดน้ าข้อมลู ทไี่ ดจ้ ากการลดทอนข้อมูลแล้วมาจดั เป็น
หมวดหมู่ โดยจาแนกตามประเด็นทส่ี มั ภาษณ์
3. การหาข้อสรุปและตีความ (Conclusion and Interpretation) ผู้วิจัยได้ตรวจสอบความถูกต้อง
ของข้อมูล โดยพิจารณาความสอดคล้องและความแตกตา่ งของข้อมูลท่ีได้จากการจัดระเบียบข้อมูล หาข้อสรุป
และตีความในรปู แบบการพรรณนาตามแนวคดิ การวิจัยเชิงคุณภาพ

วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 179

4. การสรุปผลการวิจัยเชิงคุณภาพ (Conclusion of Qualitative Research) ผู้วิจัยพยายามหา
ความหมายของข้อมลู ทีไ่ ด้จากการศึกษาและเกบ็ รวบรวมข้อมลู มาสร้างระบบความคดิ และอภิปรายผลท่ไี ด้จาก
การศึกษา

ผลการวจิ ัย
จากการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผูบ้ รหิ าร จานวน 5 ท่านของโรงแรมระดบั 5 ดาว

ในเขตเมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี ถึงนโยบายและมุมมองที่มีต่อบทบาทของพนักงานระดับปฏิบัติการในแผนก
ต้อนรับส่วนหน้า, แผนกบริการอาหารและเครื่องด่ืม, แผนกแม่บ้าน และแผนกวิศวกรรมซ่อมบารุง ได้ผลสรุป
ของข้อคาถามการวิจยั ดงั น้ี

1. ปัจจัยด้านบทบาทและศักยภาพการปฏิบัติงาน, การเสริมสร้างแรงจูงใจในการทางาน และจิต
สาธารณะ สง่ ผลต่อการอนุรักษท์ รัพยากรธรรมชาติและการรกั ษาส่ิงแวดล้อมของธุรกิจโรงแรมในเขตเมืองพัทยา

จากทัศนะของผู้บริหารโรงแรม 5 ดาว ในเขตเมืองพัทยา จานวน 5 ท่าน โดยสรุปพบว่า การ
ปฏิบัติงานของพนักงานโรงแรมทุกคนดาเนินงานตามนโยบายและข้อกาหนดที่โรงแรมได้กาหนดไว้ให้เป็นแนว
การปฏิบัติงานอยา่ งชัดเจน ซึ่งเปน็ ส่งิ ทพ่ี นักงานทุกคนตอ้ งปฏิบตั ติ ามอยา่ งเครง่ ครัด ท้งั นก้ี ารปฏบิ ตั ติ ามแนวทาง
น้ัน ๆ พนกั งานได้ตระหนักถึงประโยชนท์ ่ีพนกั งานจะไดร้ บั สว่ นในเร่อื งบทบาทและศักยภาพในการทางาน ทาง
โรงแรมมกี ารประเมินผลโดยวัดจาก Key Performance Indicator (KPI) ของพนักงานเพ่อื นามาพิจารณาในการ
เลอ่ื นข้นั เลอื่ นตาแหนง่ และปรบั เพิม่ ค่าตอบแทนเปน็ เกณฑป์ กตมิ าตรฐานเช่นองคก์ รทั่ว ๆ ไป

สาหรับการสร้างแรงจูงใจในการทางานนั้น มาจากการกระตุ้นยอดขายและการให้บริการที่ดีแก่
ลกู คา้ เพราะพนกั งานโรงแรมนอกจากจะได้รบั คา่ ตอบแทนเป็นเงนิ เดือนแลว้ ยงั ไดส้ ่วนแบ่งจาก Service Charge
ที่คานวณจากรายได้ที่ลูกค้ามารับบริการท่ีโรงแรม ซึ่งในส่วนน้ีบางครั้งมียอดสูงกว่าเงินเดือนเสียอีก จึงเป็น
สิ่งจูงใจใหพ้ นกั งานตง้ั ใจปฏิบัตงิ านใหด้ ที สี่ ุด เพื่อให้ลูกค้าเกดิ ความพึงพอใจสูงสุด

ในส่วนของเรื่องจิตอาสาต่อการอนุรักษท์ รพั ยากรธรรมชาติและการรักษาสง่ิ แวดลอ้ มน้นั เป็นส่งิ
ที่พนักงานตระหนักดีว่าเป็นส่ิงที่ต้องทาอยู่แล้ว ดังนั้น ทางโรงแรมจึงไม่ได้มีข้อบังคับว่าพนักงานต้องรักษา
ส่งิ แวดล้อมหากไม่ทาตามจะมีผลกระทบโดยตรงต่อพนักงาน ซ่งึ ในทางปฏิบตั นิ ั้น ทางโรงแรมได้ขอความร่วมมือ
จากพนกั งานให้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ส่วนรวม นอกจากนยี้ ังจดั ทาป้ายรณรงค์เพื่อเชิญชวนและย้าเตือนจติ สานึก
ของพนกั งานอกี ด้วย พนกั งานจงึ ปฏบิ ตั โิ ดยไม่ได้มงุ่ หวังว่าตนจะไดร้ บั ประโยชน์ตอบแทน แต่พนกั งานกลับมองท่ี
ภาพรวมมากกว่าว่าองค์กรจะได้รับผลกระทบอย่างไรหากทุกคนไมร่ ่วมกันอนรุ ักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรักษา
ส่ิงแวดล้อม อย่างไรก็ตามพนักงานในองค์กรทุกคนก็รว่ มมือรว่ มใจกันปฏบิ ัตติ ามป้ายรณรงค์ทโ่ี รงแรมขอความ
ร่วมมือด้วยความยินดีและเต็มใจ ซ่ึงส่ิงเหล่านี้ล้วนเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ดีและได้พิสูจน์ให้เห็นว่าส่ิงที่
พนักงานได้ประพฤติปฏิบัติตนเช่นนี้ น่ันคือการสนับสนุนและการรักษาสิ่งแวดล้อมขององค์กรที่มีต่อสังคม
สว่ นรวม

2. นโยบายด้านการอนุรกั ษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการจัดการสง่ิ แวดล้อมของโรงแรมในเขตเมอื ง
พัทยา

จากทัศนะของผู้บริหารโรงแรม 5 ดาว ในเขตเมืองพัทยา จานวน 5 ท่าน โดยสรุป พบว่า เป็น
เรื่องท่ีชัดเจนอยู่แล้วว่า หากพนักงานขาดการเอาใจใส่ต่อการอนุรักษ์ธรรมและรักษาส่ิงแวดล้อม อันจะส่งผล
กระทบต่อโรงแรม ทางโรงแรมก็ย่อมดาเนินการรณรงค์ให้พนักงานสนใจและเอาใจใส่ในเร่ืองของการรักษา
สิ่งแวดล้อมให้มากขึ้น เพราะเป็นสิ่งท่ีพนักงานทุกคนต้องปฏิบัติตามนโยบายของโรงแรม เช่น การใช้ซ้าของ

180 | ปีท่ี 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) ไพรัช หนเู ผอื ก และ เพชรรัตน์ โลว้ ิชากรตกิ ลุ

กระดาษรีไซเคิล การประหยดั น้า การประหยัดไฟ เปน็ ต้น แต่เท่าทีผ่ า่ นมาพนกั งานโรงแรมทุกคนต่างเอาใจใส่ใน
เรอ่ื งการรักษาส่ิงแวดล้อมเป็นอย่างมาก เนอ่ื งมาจากข่าวสารภายนอกทพี่ นกั งานได้รบั การรว่ มมอื ร่วมใจของคน
ในสังคมท่ีช่วยกันสร้างกระแสความตืน่ ตัว และมีการรณรงค์อย่างแพร่หลายในเรอ่ื งนี้ ทาให้การดาเนินงานของ
โรงแรมเป็นไปตามที่วัตถุประสงค์ที่กาหนดไว้ เพราะในท่ีสุดแล้วผลกระทบที่เกิดข้ึนจากการไม่อนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติ และการไม่รกั ษาส่ิงแวดล้อม ไมไ่ ดส้ ง่ ผลกระทบต่อโรงแรมเพียงอย่างเดียว แต่กลับสง่ ผลต่อ
พนกั งานทุกคนในองคก์ รเช่นกนั และยังส่งผลตอ่ สังคมและชมุ ชนโดยรอบอีกด้วย

หากพนักงานทุก ๆ คนของโรงแรม และทุก ๆ โรงแรมในเขตพัทยาไม่ดาเนินการในเรื่องการ
อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการรักษาสิ่งแวดล้อม ย่อมส่งผลให้พัทยาเป็นเมืองท่ีไม่น่าอยู่ ไม่น่ามาเท่ียว มี
สภาพแวดล้อมท่ีไม่ดี จานวนนักท่องเทย่ี วลดลง ซง่ึ จะสง่ ผลกระทบด้านลบเปน็ วงกวา้ ง ดงั น้นั พนักงานทุกคนจึง
เอาใจใส่ และให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี ส่งผลให้โรงแรมไม่ต้องทาการรณรงค์อย่างเข้มข้นหรือออกมาเป็น
ขอ้ กาหนดหรอื นโยบายให้พนกั งานต้องปฏบิ ัติตามแต่อยา่ งใด แต่เกดิ จากจติ สานกึ ภายในของพนักงานทุกคน

อยา่ งไรกต็ าม ส่ิงตา่ ง ๆ เหลา่ น้พี นักงานในโรงแรมต่างให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี แต่สาหรบั การ
ให้บริการลูกค้าน้ัน ทางโรงแรมไม่สามารถไปแนะนาตักเตือนลูกค้าได้โดยตรง เช่น การใช้กระดาษชาระอย่าง
ประหยัด การประหยดั พลังงานไฟฟา้ โดยไมเ่ ปดิ ไฟหรอื เครอ่ื งปรับอากาศทิ้งไว้ การประหยัดพลงั น้าโดยไมเ่ ปล่ียน
ผ้าปูเตียง ผ้าเช็ดตัว รวมทั้งการใช้น้าจากฝักบัวอาบน้าแทนอ่างอาบน้า เป็นต้น แต่สิ่งท่ีโรงแรมทาได้ก็คือการ
จัดทาป้ายรณรงค์และขอความร่วมมือจากลูกค้าให้ช่วยกันอนรุ ักษ์พลังงานและทรพั ยากรธรรมชาติ เพือ่ สง่ ตอ่ ส่ิง
ทีม่ ีคุณคา่ ท่ีนบั วนั จะร่อยหรอหมดไปเพอ่ื ให้ร่นุ ลูกรุ่นหลานมีใช้กนั ต่อไป

3. ความรับผดิ ชอบตอ่ สังคมในด้านการอนรุ ักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรักษาสงิ่ แวดล้อมของโรงแรม
ในเขตเมอื งพัทยา

การดาเนินงานของโรงแรมต้องอาศัยความเข้าใจของชุมชน องค์กร สังคม รวมถึง ลูกค้า
ผู้รับบริการ ซ่ึงการสร้างกิจกรรม Corporate Social Responsibility (CSR) เป็นการคืนกาไรให้กับชุมชน
โดยรอบหรือแม้กระทง่ั ผู้มีส่วนได้ส่วนเสยี กับองค์กร การทากิจกรรมเพอ่ื แสดงความรบั ผิดชอบต่อสังคม จึงเป็น
กิจกรรมหนึ่งท่ีทาให้องค์กรมสี ่วนรว่ มตอ่ ส่วนรวม และสรา้ งประโยชน์ให้แกช่ มุ ชน โดยคานึงถงึ ผลประโยชน์สงั คม
ส่วนรวมเป็นสาคญั หากองค์กรใดองคก์ รหนึ่งใหค้ วามสาคญั ด้านการแสดงความรบั ผิดชอบตอ่ สงั คมหรอื ทีเ่ รียกว่า
CSR นอ้ ย ไม่เพียงแต่ชมุ ชนรอบ ๆ เหล่านน้ั จะไม่ใหค้ วามไว้วางใจในการอยู่ร่วมกันเท่านั้น แต่ยังหมายถึงลูกค้า
ขององค์กรเหล่าน้ันอีกด้วย แต่การแสดงความรับผิดชอบต่อสังคมของโรงแรมท้ัง 5 แห่งนั้น ส่วนใหญ่ไม่ได้
สนบั สนนุ เป็นตัวเงิน เพราะทุกคนคิดว่าการให้เงินไม่ได้ก่อให้เกิดการมีส่วนร่วมทีด่ ตี ่อชุมชนและสงั คม ตลอดจน
ลกู คา้ ของโรงแรม

ดังนั้นโรงแรมจึงได้คิดกิจกรรมต่าง ๆ ที่ทาให้ชุมชนและสังคม รวมถึงผู้รับบริการได้มีกิจกรรม
รว่ มกนั เพ่อื สรา้ งความตน่ื เต้นและดึงดดู ความสนใจ และทีส่ าคัญคอื สร้างใหท้ ุกคนได้ตระหนักถึงความสาคัญของ
การรบั ผดิ ตอบตอ่ สังคมในดา้ นการอนุรกั ษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการรักษาส่ิงแวดล้อม ซ่งึ ใหผ้ ลตอบรบั ท่ีดีกว่า
และส่งผลลัพธ์ที่มีประสิทธิผลมากกว่าเช่นกัน การแสดงความรับผิดชอบตอ่ สังคม จึงต้องสร้างความเข้าใจและ
ความหวงั ในด้านกระบวนการการชดเชยให้กบั ส่ิงแวดลอ้ ม และคืนความสุขใหแ้ ก่ชุมชนและสังคมท้ังโดยทางตรง
และทางออ้ ม ไมว่ า่ จะเป็นการควบคุมการถ่ายเทของเสยี จากโรงแรม การขจดั มลพษิ การใชท้ รพั ยากรธรรมชาติ
อย่างประหยัดและรคู้ ุณค่า และที่สาคัญคือการสร้างจิตสานึกที่ดดี ้วยการมีความรับผิดชอบตอ่ สังคม สิ่งเหล่าน้ี
เป็นเสมอื นการซ้ือใจลูกค้าผู้มารับบริการ เข้าพักทโี่ รงแรม ทาให้ชุมชนและสังคมได้รับรู้ถงึ การทโี่ รงแรมมีความ
รบั ผิดชอบตอ่ สังคมส่วนรวมมาโดยตลอด ถือวา่ เป็นสิง่ ท่ีมีความสาคัญเป็นอย่างยิง่ ในดาเนินธรุ กิจโรงแรม

วารสารวิจยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 181

สรปุ และอภิปรายผลการวิจัย
เนื่องจากในองค์กรธุรกิจนั้นมักจะมีระบบการประเมินผลการปฏิบัติงานของพนักงานด้วยระบบ

Management by Objective (MBO), Key Performance Indicator (KPI) หรือในปัจจุบันน้ีเร่ิมนิยมใชร้ ะบบ
Objective and Key Result (OKR) ซ่ึง Google ได้เร่ิมใช้มานานกว่า 10 ปีแล้ว สาหรับในเมืองไทยในวงการ
Startup หรือผปู้ ระกอบการขนาดเล็กทต่ี ้องการความคล่องตัวในการวัดและประเมินผล และสามารถตอบโจทย์
กับชีวติ การทางานของคนยคุ ใหมท่ ่ีตอ้ งการเห็นผลในเวลาอันรวดเร็ว สามารถปรับปรุงแกไ้ ขไดท้ ันเหตุการณ์ จึง
ทาให้การประเมินผลด้วยวิธี OKR เป็นท่ีรู้จักมากขึ้นตามลาดับ อย่างไรก็ตามเน่ืองจากโรงแรมระดับ 5 ดาวใน
เขตพทั ยาทั้ง 5 แหง่ นั้น ต่างก็มีวิธีการประเมินและวัดผลการปฏิบัติงานของพนักงานด้วยวิธีการแบบ KPI อยา่ ง
เป็นระบบอยู่แล้ว ดงั น้ัน ลักษณะการปฏบิ ตั ิงานของพนักงานในวงรอบปกติจึงมตี ัวช้ีวดั และข้อกาหนดที่ชัดเจน
เพ่ือนามาประกอบการพิจารณาเลื่อนข้ัน เลื่อนตาแหน่ง และปรับระดับคา่ ตอบแทนในที่สุด จึงทาให้พนักงาน
ตั้งใจปฏิบัติงานอย่างเคร่งครัด ทางานเต็มศักยภาพ รวมท้ังมีการเสริมสร้างแรงจูงใจในการทางานโดยดูจาก
ยอดขายและรายได้ทเี่ ปน็ ตวั ช้วี ัดตามผลงานท่ีแท้จรงิ

สาหรับในเรื่องการมจี ิตสาธารณะน้ัน ทางโรงแรมไม่ได้กาหนดเป็นข้อบังคบั แต่อยา่ งใด เพยี งแต่ขอ
ความรว่ มมือจากพนักงานด้วยการทาป้ายรณรงค์เชิญชวนให้ทุกคนได้รบั ทราบและปฏิบตั ิตาม การปฏิบัติเช่นน้ี
ทาใหพ้ นักงานมองเห็นว่าสิง่ ใดจะเป็นประโยชน์ต่อการทางานและส่วนรวม โดยทเ่ี ขาจะไดร้ บั ผลตอบแทนอย่างไร
จึงกล่าวได้ว่าปัจจัยเหลา่ นี้ไม่ส่งผลต่อการดาเนินงานด้านการสนับสนุนการอนุรักษ์ทรพั ยากรธรรมชาติและการ
รกั ษาสงิ่ แวดล้อมของธุรกิจโรงแรม แต่กลบั เปน็ สิ่งที่พนกั งานได้ตระหนกั และเรียนรูด้ ้วยตนเองว่าต้องทา เป็นการ
มองภาพกว้างทาเพื่อส่วนรวม ดังน้ัน สิ่งที่พนักงานปฏิบัติเองน้ันแหละ คือส่ิงสนับสนุนให้เกิดการอนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติและรักษาสิ่งแวดล้อมร่วมกัน ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาของพิทยพรหมกันต์ นันทะเสน
(2555) ท่ีมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพการทางาน การสร้างความประทับใจให้ลูกค้า และการทางานเป็น
ทมี งานต่อคุณภาพด้านการบริการของพนักงานระดับปฏิบัติการ ในธุรกิจโรงแรมจังหวัดภูเกต็ ซ่งึ ทาการทดสอบ
สมมุติฐานด้วยการวิเคราะห์การถดถอย (Regress Analysis) พบว่าพนักงานระดับปฏิบัติการในธุรกิจโรงแรม
ต้ังแต่ 3 – 5 ดาว จานวน 405 คน ใหค้ วามสาคัญต่อการทางานเป็นทีม การสรา้ งความประทับใจให้ลูกค้า โดย
สง่ ผลต่อคุณภาพการบริการด้วยระดบั นยั สาคัญทางสถิติ 0.05 ในทางกลับกันการปฏิบัติงานของพนักงานระดับ
ปฏิบตั กิ ารไมไ่ ดใ้ ห้ความสาคัญต่อด้านศักยภาพการทางานของพนักงาน การวางแผนการทางาน การปฏบิ ัติงาน
ตรงตามวัตถุประสงค์ การตรวจสอบ/ตรวจทาน และการแก้ไขปัญหาอย่างเหมาะสม ด้วยระดับนัยสาคัญทาง
สถิติ 0.05

สาหรับประเด็นนโยบายเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการจัดการส่ิงแวดล้อมใน
โรงแรมนั้น ในทศั นะและมมุ มองของผูบ้ ริหารโรงแรม 5 ดาว ในเขตเมืองพทั ยาทง้ั 5 แหง่ ตา่ งเหน็ พ้องตรงกันว่า
นโยบายสาคัญขององคก์ รควรจะถูกกาหนดโดยระดับบรหิ าร ในกรณีท่ีการปฏิบัติงานของพนักงานท่ีขาดความ
เอาใจใสใ่ นด้านการอนรุ ักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการจดั การสงิ่ แวดล้อมซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการดาเนินงาน
และภาพลักษณ์ของโรงแรม ทางโรงแรมก็ต้องมีนโยบายที่ชัดเจนเพื่อรณรงค์ให้พนักงานให้ความใส่ใจในเรื่อง
ดังกล่าว เพราะเป็นสิ่งที่พนักงานทุกคนต้องปฏิบัติตามนโยบายขององค์กรนั่นเอง แต่ที่ผ่านมาพนักงานทุกคน
ของโรงแรมต่างเอาใจใส่และให้ความสาคัญในเร่อื งการรักษาสง่ิ แวดล้อมเป็นอย่างมาก ทงั้ นเ้ี นือ่ งมาจากข่าวสาร
จากภายนอกทั้งภาครัฐและองค์กรตา่ ง ๆ ได้ประชาสัมพนั ธเ์ พ่ือใหป้ ระชาชนไดต้ ระหนักในปัญหานแี้ ละขอความ
ร่วมมือ จึงทาให้พนักงานสนใจ และเข้าใจในเร่ืองน้ีเป็นอย่างดี ทาให้การดาเนินงานของโรงแรมเป็นไปตามที่
วตั ถุประสงค์ท่วี างไว้ทกุ ประการ เพราะทกุ คนต่างรดู้ ีว่าผลกระทบทีเ่ กดิ ข้ึนจากการไมร่ ักษาสิ่งแวดล้อมใหด้ ีน้นั มิ

182 | ปีท่ี 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) ไพรัช หนเู ผือก และ เพชรรัตน์ โล้วิชากรติกลุ

เพียงแต่ส่งผลกระทบต่อโรงแรมเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อการงานและอาชีพของพนักงานทุกคนในองค์กรอีกด้วย
รวมทงั้ ยังส่งผลต่อสังคมและชุมชนต่อไป ซง่ึ สอดคล้องกับการศึกษาของบวรพจน์ หริ ัณยรศั มีกลุ (2553) ท่ีกล่าว
ว่าสิ่งแวดล้อมมีความสาคัญต่อมนุษย์อย่างย่ิง ก่อให้เกิดประโยชน์มากมายต่อสังคม รวมท้ังอุตสาหกรรมการ
ทอ่ งเทีย่ วและโรงแรม อย่างไรก็ตามการดาเนินการของธรุ กิจโรงแรมสามารถสง่ ผลกระทบต่อสงิ่ แวดล้อมด้วย ใน
รูปแบบการใชท้ รัพยากรนา้ พลังงานไฟฟ้า การคมนาคม รวมทง้ั การใชผ้ ลติ ภณั ฑ์ทสี่ ง่ ผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อมใน
ภายหลัง เช่น ขยะประเภทต่าง ๆ ทาให้เกิดสิ่งปฏิกูลปริมาณมาก เป็นต้น ดังน้ันธุรกิจโรงแรมควรร่วมมือกัน
รบั ผิดชอบในปญั หาดังกล่าว โดยการเขา้ ร่วมโครงการหรือกิจกรรมต่าง ๆ เก่ียวกบั การอนุรักษ์ส่ิงแวดล้อมและท่ี
สาคัญควรจดั อบรมเพ่อื ใหค้ วามรเู้ ก่ียวกบั ส่ิงแวดล้อม สรา้ งจติ สานกึ และความตระหนักรู้ เพอ่ื ส่งเสรมิ ให้พนกั งาน
ในองคก์ รมพี ฤตกิ รรมการคัดแยกขยะมูลฝอยอยา่ งถูกตอ้ งและจริงจัง

จากการสมั ภาษณใ์ นประเด็นการแสดงความรับผิดชอบต่อสงั คมโดยตอบแทนสงั คมในรูปแบบท่ีเป็น
ตัวเงินและจัดสรรเวลาในแต่ละโครงการเพ่ืออนรุ ักษ์ทรพั ยากรธรรมชาติและการรกั ษาสิ่งแวดล้อมนั้น พบว่าการ
ดาเนินงานในด้านน้ีของโรงแรมตอ้ งอาศัยความเข้าใจของทุกคนในองค์กร ชุมชน สังคม รวมถึงผู้รับบริการ ซ่ึง
การสร้างกิจกรรม CSR เป็นการคนื กาไรใหก้ ับชุมชนโดยรอบ หรอื แมก้ ระทั่งผู้มสี ่วนได้ส่วนเสียกบั องค์กร การทา
กิจกรรมด้านการแสดงความรับผิดชอบต่อสังคม จึงเป็นกิจกรรมหนึ่งที่ทาให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการสร้าง
สาธารณประโยชน์ให้แก่ชุมชนใกล้เคียง โดยคานึงถงึ ผลประโยชน์ของส่วนรวมเป็นสาคัญ หากองค์กรใดองคก์ ร
หน่งึ ให้ความสาคัญในด้าน CSR นอ้ ย ไมเ่ พียงแตช่ ุมชนท่ีจะไม่ให้ความไว้วางในการอยรู่ ่วมกันขององค์กร แตย่ ัง
รวมไปถึงลูกค้าผูม้ าบริการจากองค์กรอีกด้วย ซึง่ การแสดงความรบั ผิดชอบต่อสงั คมของโรงแรมในเขตเมืองพัทยา
สว่ นใหญ่น้นั มักไม่สนับสนุนเป็นตัวเงินเพราะการใหเ้ งินไมไ่ ด้ก่อให้เกดิ การมีส่วนร่วมทีด่ ขี ององค์กร ชมุ ชน และ
สังคม รวมถงึ ผรู้ บั บริการในทีส่ ุด ทางโรงแรมจึงคดิ ออกแบบเป็นกิจกรรมต่าง ๆ เพอื่ ใหท้ ุกภาคสว่ นได้ทากิจกรรม
ร่วมกนั สรา้ งความตื่นเต้น ดึงดูดความสนใจและตระหนักถึงความสาคัญของการรบั ผดิ ตอบต่อสังคมในด้านการ
อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการรักษาส่ิงแวดล้อมของทางโรงแรมมากกว่าการให้เป็นตวั เงิน ซึ่งไม่ส่งผลต่อ
สังคมที่อยู่ และแขกผู้มารับบริการ ซึ่งสอดคล้องกับการศึกษาของ Martin et al (2008, p. 203) จากการวิจัย
พบว่ากลุ่มตัวอย่างท่ีเลือกมา 20 บริษัท มีเพียง 4 บริษัทเท่าน้ันที่ดาเนินงานได้ครอบคลุมท้ัง 6 ด้าน ซึ่งได้แก่
ด้านเศรษฐกิจ, ด้านสภาพแวดล้อม, ด้านสังคม, ด้านสิทธิมนุษยชน, ด้านชุมชน และด้านความรับผิดชอบต่อ
ผลิตภัณฑ์ และยงั พบอกี วา่ บริษทั ในอังกฤษมีแนวโนม้ ทจ่ี ะรักษาสภาพแวดล้อมใหด้ ี รวมถงึ การกาจัดมลพิษ,การ
ปล่อยกา๊ ซและการดาเนนิ งานอ่นื ๆ ท่เี กย่ี วขอ้ งกบั ส่ิงแวดล้อม นอกจากนย้ี ังพบว่านโยบายที่สาคญั ของบริษัทคือ
การใหค้ วามสาคัญกับพนักงานโดยมุง่ เน้นให้มีสภาพแวดล้อมการทางานท่ีปลอดภยั และมีความเหมาะสม ในด้าน
สิทธิมนษุ ยชนบริษัทส่วนใหญ่จะกาหนดนโยบายให้พนักงานทาด้านด้วยความสมัครใจเพ่ือใหเ้ กดิ ความพึงพอใจ
ในการทางาน

ขอ้ เสนอแนะ
1. องค์กรควรส่งเสริมให้พนักงานได้รับค่าตอบแทนหรือส่ิงจูงใจท่ีเป็นตัวเงินหรือไม่ใช่ตัวเงินเพื่อ

กระตนุ้ ให้พนกั งานตระหนกั ถงึ ความสาคญั และความสามารถในการปฏบิ ตั งิ านดา้ นการรักษาสง่ิ แวดล้อม
2. องค์กรควรส่งเสริมพนักงานส่วนในองค์กรเป็นกลุ่มผู้รักษาส่ิงแวดล้อมอย่างแท้จริงและจริงจัง

ตอ่ เนือ่ ง โดยกาหนดแผนการดาเนนิ งานดา้ นการรกั ษาสิง่ แวดลอ้ มท่ีชดั เจนและนามาปฏิบตั ไิ ด้จรงิ

วารสารวิจัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 183

3. พนักงานทุกคนในองคก์ รต้องมจี ิตอาสาในการร่วมแรงร่วมใจกันอนุรักษ์ รกั ษา ลดปัญหาจากการ
ทาลายทรัพยากรธรรมชาติ โดยการทาตวั เปน็ “ตัวอย่างท่ีดี” และช่วยกันส่งตอ่ “จิตสานึก” น้ีให้กับลูกค้าของ
โรงแรมต่อไป

4. องค์กรควรสนับสนุนให้มีการแบ่งสรรรายไดจ้ ากการแปรรูปและการขายขยะรไี ซเคิล เพื่อนามา
จัดตง้ั เปน็ กองทุนสวสั ดิการ หรอื เงินสนบั สนนุ กิจกรรมต่าง ๆ ภายในองค์กร เช่น การเลีย้ งสังสรรค์ประจาปี หรอื
การแข่งกีฬาเช่ือมความสามัคคี ตลอดจนการจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์สิ่งอานวยความสะอาดตา่ ง ๆ เช่น ถังขยะแยก
ประเภท เพอ่ื สนบั สนุนการทางานเพอ่ื สว่ นรวมของพนกั งานในองคก์ ร

5. องค์กรควรแสดงความรับผิดชอบต่อสังคมโดยการตอบแทนสังคม ซ่ึงอาจจัดตั้งในรูปแบบ
โครงการเพอื่ อนรุ ักษ์ รกั ษาและบารุงส่ิงแวดล้อม โดยให้พนกั งานในองค์กรได้ดาเนินกจิ กรรมรว่ มกับชมุ ชน สงั คม
ประชาชน และหน่วยงานของภาครัฐเพ่ือให้เกิดผลสมั ฤทธเิ์ ป็นรูปธรรม

ขอ้ เสนอแนะ
ข้อเสนอแนะในการทาวิจัยคร้งั ต่อไป
1. ควรมกี ารศกึ ษาและรณรงคใ์ ห้โรงแรมทุกระดบั ในเขตเมืองพัทยา จังหวดั ชลบรุ ีให้ความสนใจและ

ตระหนักในบทบาทที่สาคัญเพ่ือช่วยกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรักษาสิ่งแวดล้อม เพ่ือทาให้ “พัทยา”
เป็นเมืองต้นแบบของการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษท์ รัพยากรธรรมชาติ

2. ในการศึกษาคร้ังต่อไป ควรศึกษาว่าทาอย่างไรจึงจะสร้างกระแสให้ลูกค้าของโรงแรมมีแนวคิด
ดา้ นการอนรุ ักษ์ทรพั ยากรธรรมชาติและรกั ษาสง่ิ แวดลอ้ ม เพ่อื ใหเ้ กดิ ความรว่ มมอื จากทุกภาคส่วน

3. อาจทาการศึกษาเร่ืองนี้ด้วยวธิ ีการวจิ ัยเชิงปฏิบตั ิการ (Action Research) เพ่ือศกึ ษาหาแนวทาง
และเชอื่ มโยงไปสูก่ ารธารงรกั ษาทรัพยากรธรรมชาติอย่างย่งั ยืนต่อไป

กิตติกรรมประกาศ
วิทยานพิ นธฉ์ บับน้ีสาเร็จลงได้ ด้วยความกรุณาอย่างยิ่งจากอาจารยท์ ี่ปรึกษาวทิ ยานิพนธ์ ท่ไี ดก้ รุณา

ให้ความรู้ คาปรึกษา คาแนะนา ตลอดจนตรวจแก้ไขข้อบกพร่องต่าง ๆ ด้วยความเอาใจใส่เป็นอย่างยิ่ง จน
วทิ ยานพิ นธ์ฉบบั นี้สาเร็จสมบรู ณไ์ ด้ ผูศ้ กึ ษาขอกราบขอบพระคุณเป็นอยา่ งสูงไว้ ณ ที่นี้

ขอกราบขอบพระคุณ อาจารย์ ดร.เพชรรัตน์ โล้วิชากรติกุลที่กรุณาให้คาแนะนา แก้ไขและ
ตรวจสอบเน้ือหาข้อมูลทั้งหมด จนทาให้การศึกษาค้นคว้าคร้ังน้ีสมบูรณ์ในที่สุด ขอขอบพระคุณ อาจารย์และ
เจ้าของงานวิชาการต่าง ๆ ที่ผู้ศึกษาได้อ้างถึง ผู้มีส่วนเก่ียวข้องทุกท่าน ที่ได้ให้ความอนุเคราะห์อานวยความ
สะดวก และให้ความรว่ มมือเปน็ อย่างยง่ิ ในการสัมภาษณ์เชิงลึกเพ่อื เกบ็ ขอ้ มูลไดค้ รบถ้วนเป็นอย่างดี

คุณค่าและประโยชน์อันพึงมีจากการศึกษาค้นคว้าฉบับน้ี ผู้ศึกษาค้นคว้าขอมอบความดีให้แด่ผู้มี
พระคุณทุกท่าน อันมบี ดิ า มารดา เป็นต้น

เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ ธรรมพานชิ วงค์. (2561) เปลยี่ นส่งิ แวดล้อมสีเทาด้วยโมเดลการพัฒนาสีเขียว, สถาบันวจิ ัยเพื่อการ

พัฒนาประเทศไทย. (13 มีนาคม 2561). สบื คน้ จาก https://tdri.or.th/2018/03/green-growth-
model/.
กีรติกานต์ ศรขี วัญ, (ผอู้ านวยการฝ่ายปฏิบัติการ โรงแรม ฮลิ ตัน พัทยา). (2559). สมั ภาษณ์, 4 กรกฎาคม.

184 | ปที ่ี 14 ฉบบั ท่ี 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) ไพรัช หนูเผอื ก และ เพชรรัตน์ โล้วิชากรติกลุ

ณฐั วรรธน์ สุนทรวรทิ ธิโชติ. (2556). การศกึ ษาสภาพปัญหาส่ิงแวดล้อมในเขตตาบลสามบัณฑิต กรณีศกึ ษา
ปจั จยั ที่มีผลต่อการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดล้อมของประชาชน. วจิ ยั มหาวิทยาลัย
ราชภัฏพระนครศรอี ยธุ ยา.

นงลักษณ์ นามลทา. (2556). ปัจจัยที่มีอิทธิพลตอ่ นกั ท่องเที่ยวชาวกรุงเทพมหานครในการตัดสนิ ใจเลือกใช้
บริการรีสอร์ทเชิงอนุรักษท์ รพั ยากรธรรมชาติในอาเภอหวั หิน จังหวัดประจวบครี ีขันธ์. บัณฑิต
วิทยาลัย มหาวทิ ยาลยั นานาชาติแสตมฟอร์ด.

บวรพจน์ หิรัณยรัศมีกุล. (2553). แนวทางการปฏิบัติงานของพนักงานโรงแรมในการลดภาวะโลกร้อนใน
กรงุ เทพมหานคร. วิทยานพิ นธ์ปรญิ ญามหาบณั ฑิต มหาวิทยาลยั นเรศวร พษิ ณโุ ลก.

สานักงานการท่องเท่ียวแห่งประเทศไทย (ททท.). ท่องเท่ียวชลบุรีโตไม่หยุด 2.2 แสนล้าน พัทยาบูม “ไทย
แลนดท์ ราเวลมาร์ท” บิ๊กอีเวนตร์ ับ EEC. (28 กนั ยายน 2560). ประชาชาตธิ ุรกิจออนไลน์. สบื ค้น
จาก https://www.prachachat.net/local-economy/news-47062.

พิทยพรหมกันต์ นันทะเสน. (2555). การศึกษาความพร้อมด้านศักยภาพการทางาน การสร้างความ
ประทับใจให้ลูกค้าและการทางานเป็นทีมงานต่อคุณภาพด้านการบริการของพนักงานระดับ
ปฏิบัติการในธุรกิจโรงแรมจังหวัดภูเก็ต. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยนเรศวร
พษิ ณโุ ลก.

มาลาศรี บัวชุม, (เจ้าหน้าที่อาวุโสฝ่ายทรัพยากรบุคคล โรงแรมดุสิตธานี พัทยา). (2559). สัมภาษณ์, 20
กรกฎาคม.

สมชาย ครใู หญน่ ้อย, (ผชู้ ว่ ยผู้จดั การแผนกอาหารและเครื่องด่มื โรงแรม อินเตอรค์ อนตเิ นนตลั พัทยา รีสอร์ท).
(2559). สัมภาษณ์, 11 กรกฎาคม.

Martin et al., (2008) Testicular dysgenesis syndrome and the estrogen hypothesis : a
quantitative meta-analysis. Environ Health Perspect, 116-203.

วารสารวิจยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ | 185

การส่อื สารบุคลิกภาพและแนวทางแกไ้ ขภาพลกั ษณข์ องศลิ ปนิ ดาราต่อสอ่ื มวลชนในภาวะวกิ ฤต
รศั มิ์รวี หมนั่ ประพฤต1ิ * ธรรญธร ปัญญโสภณ2

Received : April 3, 2019
Revised : May 21, 2019
Accepted : August 1, 2019

บทคดั ย่อ
การศึกษาวจิ ยั ครง้ั น้ีมีวตั ถุประสงค์ คือ 1) เพอื่ ศึกษาวิธกี ารสื่อสารบุคลิกภาพทีด่ ขี องศลิ ปินดาราเมื่อ

ปรากฏตัวต่อสื่อมวลชน และ 2) เพื่อศึกษาแนวทางการแก้ไขภาพลกั ษณ์ของศิลปินดาราต่อสือ่ มวลชนในภาวะ
วิกฤต งานวิจัยน้ีเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยสัมภาษณ์ข้อมูลเจาะลึกศิลปินดาราที่ประสบปัญหาเรื่อง
ภาพลักษณ์ และผู้จัดการศิลปินในวงการบันเทิงไทย จากนั้นนาข้อมูลมาวิเคราะห์และเสนอข้อมูลด้วยการ
พรรณนาวเิ คราะห์

ผลการวิจยั พบว่า วิธกี ารสอ่ื สารบคุ ลิกภาพท่ีดีของศิลปินดาราเมอ่ื ปรากฏตัวต่อสื่อมวลชน ได้แก่ 1)
การแต่งกาย เสื้อผ้าท่ีเหมาะสม 2) ความเป็นตัวของตัวเอง จริงใจ ไม่ปรุงแต่ง 3) มีมารยาท สัมมาคารวะ เป็น
มิตร 4) รักษาระดับความเสมอต้นเสมอปลาย ด้านแนวทางการแก้ไขภาพลักษณ์ของศิลปินดาราต่อส่ือมวลชน
ในภาวะวิกฤต ได้แก่ 1) ศิลปินเงียบ นิ่งเฉย ไม่ให้ข่าว 2) องค์กร ผู้จัดการและศิลปินร่วมแถลงข่าวชี้แจง
ข้อเท็จจรงิ ต่อหน้าสือ่ มวลชน 3) ศิลปนิ ใชโ้ ซเชียลมีเดียเปน็ พ้ืนท่ใี นการแกไ้ ขภาพลักษณ์

คาสาคัญ : การส่ือสาร บุคลกิ ภาพ ภาพลักษณ์ ศิลปนิ ดารา ภาวะวิกฤต

1 อาจารยป์ ระจาคณะนิเทศศาสตร์ สาขาวชิ านิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลยั วงษ์ชวลติ กลุ จังหวดั นครราชสีมา
2 ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ สาขาบรอดแคสติง้ และวารสารศาสตร์ดจิ ทิ ัล มหาวิทยาลยั กรุงเทพ e-mail : [email protected]
* ผู้นพิ นธ์หลกั e-mail : [email protected]

186 | ปที ี่ 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) รศั มร์ิ วี หมั่นประพฤติ และ ธรรญธร ปัญญโสภณ

THE COMMUNICATION FOR PERSONALITY AND SOLUTIONS TO THE IMAGE
OF STAR ARTISTS IN CRISIS IN THE MEDIA

Rushlawee Munpraprut1* Tanyatorn Panyasopon2
Abstract

The research had two purposes: 1) To study how to communicate good personality
of the star artists when appearing to the media, and 2) to examine the guidelines for solutions
to the images of star artists in the media crisis. The research was qualitative, using in-depth
interviews with eight star artists facing the image crisis, and one artist manager. The data was
analyzed and presented with descriptive analysis.

The results showed that to communicate good personality of the star artists when
appearing in the media was 1) to dress with appropriate clothing 2) have a sense of self, be
sincere, and no pretending 3) to have good manner, respect, and friendliness and 4) to maintain
a level of consistency. As for guidelines for the solutions to the images of star artists in the
media crisis, 1) star artists used a silence tactic, and no excuses 2) organizations, managers and
star artists attended the press conference, and 3) star artists used social media as an image
deal.

Keywords : Communication, Personality, Images, Star Artist, Crisis in the media

1 Lecturer, Faculty of Communication Arts Vongchavalitkul University, Nakhon Ratchasima
2 Assistant professor, Broadcasting and Digital Journalism Bangkok University, Bangkok

e-mail : [email protected]
* Corresponding author,e-mail : [email protected]

วารสารวจิ ยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ | 187

บทนา
ในยุคท่ีข้อมูลข่าวสารมีความสาคัญ กระบวนการส่ือสารจึงเป็นสิ่งที่จาเป็นในสังคมเพราะทาให้

เข้าถึงข้อมูลต่าง ๆ ท่ีต้องการ และทาให้ส่งข่าวสารไปยังผู้อื่นได้อย่างรวดเร็ว (วนาวัลย์ ดาตี้ , 2553) ซึ่ง
กระบวนการสง่ ข่าวสารจากผู้ส่งไปยงั ผู้รบั มีวัตถุประสงค์เพื่อชักจูงใหผ้ ู้รบั ข่าวสารมีปฏิกิรยิ าตอบสนองกลับมา
โดยคาดหวังให้เปน็ ไปตามท่ผี ูส้ ง่ ตอ้ งการ

ปจั จบุ ันเครือข่ายสังคมออนไลน์ (social network) ถือเปน็ เทคโนโลยีสมัยใหม่ทีเ่ ข้ามามีบทบาทใน
หลาย ๆ วงการ ท้ังวงการบันเทิง เศรษฐกิจ การเมืองและสังคม ซ่ึงถูกนาเสนอข้อมูลผ่านเฟซบุ๊ก (Facebook)
ทวิตเตอร์ (Twitter) อินสตาแกรม (Instagram) และ บล็อก (Blog) อย่างไรก็ตาม ส่ือสังคมออนไลน์เป็นเร่ือง
ใหมส่ าหรับสงั คมไทยทีต่ ้องอาศัยการเรียนรู้และปรับปรุงไปด้วยกัน โดยมีขอ้ ควรระวังเร่ืองของความรวดเร็วกับ
ความถูกต้อง และเร่ืองความเปน็ ส่วนตัวกับพ้ืนท่ีสาธารณะ (นนทรัฐ ไผ่เจริญ, 2557) ซ่ึงหากมีการขุดคุ้ยข้อมลู
ส่วนตัวของศิลปินดาราจากสื่อออนไลน์มากเกินไป จะทาให้ภาพลักษณ์เสียหายได้ เพราะภาพลักษณ์มี
ความสาคัญตอ่ บคุ คลในวงการบันเทิงอยา่ งมาก การสรา้ งภาพลกั ษณท์ ่ีดี คอื การประชาสมั พันธท์ ่สี ร้างสรรค์และ
มีสาระ มีการพัฒนาอยู่เสมอ ซ่ึงประกอบด้วยการสร้างความประทับใจ การส่งเสริม การป้องกันภาพลักษณ์ที่
เปลีย่ นแปลงไดต้ ลอดเวลา โดยการแกไ้ ขภาพลักษณ์จะทากต็ อ่ เมื่อต้องการแก้ไขภาพลักษณท์ ่ีเป็นแง่ลบในสายตา
ของประชาชน หรอื กรณีวกิ ฤตของศิลปินที่จาเป็นตอ้ งวางแผนป้องกนั และควรมีการเตรียมพร้อมเสมอ (จุตมิ าศ
เกลย้ี งเกลา, 2556)

การบริหารการส่ือสารในภาวะวิกฤต มีความหมายครอบคลมุ ถงึ การบริหารจัดการข้อมูลข่าวสารและ
การดาเนินการประชาสัมพันธ์ในภาวะวิกฤต โดยจะต้องรักษาช่ือเสียง ภาพลักษณ์ และความน่าเชื่อถือของ
องค์กร หรือ สถาบนั นั้นไว้ จาเปน็ จะต้องเข้าใจถึงธรรมชาติของภาวะวิกฤต ดงั น้นั การรบั มือเหตุการณ์วิกฤตท่ี
เกดิ ขน้ึ ต้องพจิ ารณาด้วยความรอบคอบว่าเหตุการณ์ทเี่ กิดขึ้นนั้นมคี วามรุนแรงมากนอ้ ยเพยี งใด หากเหตุการณไ์ ม่
รุนแรงก็ควรที่จะตัดสินใจและดาเนินการแก้ไขปัญหาในรูปแบบการชี้แจงได้ทันที แต่ถ้าไม่มีอานาจท่ีจะรับมือ
หรอื ไมส่ ามารถตดั สนิ ใจได้ ควรรับเร่อื งและรีบตรวจสอบขอ้ มูลหรือปรกึ ษาผ้ทู ี่มีอานาจในระดบั ทส่ี ูงขึ้นต่อไป โดย
ไมค่ วรละเลยปัญหาทไี่ ม่รนุ แรงดังกลา่ ว (กรมประชาสัมพนั ธ,์ 2545: 9-13)

ในบทความวิจัยน้ี ผวู้ ิจยั ตอ้ งการศึกษาถึงวิธีการสื่อสารของศิลปินดาราในวงการบันเทิงไทย ทงั้ การ
ส่ือสารระหว่างบุคคล และการสื่อสารด้านของบุคลิกภาพ ซึ่งเป็นส่วนสาคัญที่ทาให้ดาราเป็นที่รัก เป็นท่ีนิยม
ชมชอบของสื่อมวลชนและสาธารณชนได้อย่างยาวนาน รวมไปถึงศกึ ษาแนวทางการแก้ไขภาพลกั ษณ์ของศิลปิน
ดาราเมือ่ เกดิ ภาวะวกิ ฤต เพอื่ นามาเป็นเทคนิคในการรบั มือกบั ปัญหาได้อยา่ งมืออาชีพ

วตั ถปุ ระสงค์ของการวิจัย
1. เพ่อื ศกึ ษาวิธีการส่อื สารบุคลิกภาพที่ดขี องศิลปนิ ดาราเม่ือปรากฏตัวต่อส่ือมวลชน
2. เพื่อศกึ ษาแนวทางการแก้ไขภาพลักษณ์ของศลิ ปินดาราต่อสอื่ มวลชนในภาวะวิกฤต

วิธีการดาเนนิ การวิจยั
การวจิ ัยในหวั ขอ้ "การสือ่ สารบุคลิกภาพและแนวทางแกไ้ ขภาพลักษณ์ของศิลปินดาราต่อสื่อมวลชน

ในภาวะวิกฤต" น้ี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ซึ่งได้ทาการเก็บข้อมูลจากแหล่งข้อมูลท่ี
เป็นบุคคลผ้ใู ห้ขอ้ มูลหลกั (Key Informants) ประกอบด้วยศลิ ปนิ ดาราท่เี คยประสบกับภาวะวิกฤต และผ้จู ดั การ
ดารา ที่มีประสบการณ์มากว่า 10 ปี รวมทั้งหมด 9 คน และเคยมีประสบการณ์การส่ือสารด้านบุคลิกภาพและ

188 | ปีที่ 14 ฉบับท่ี 1 (พฤษภาคม – สงิ หาคม พ.ศ. 2562) รศั มิร์ วี หม่ันประพฤติ และ ธรรญธร ปญั ญโสภณ

การแกไ้ ขภาพลักษณต์ ่อสื่อมวลชน การวจิ ัยใชก้ ารสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) โดยมีแบบสัมภาษณ์
แบบมโี ครงสร้างเป็นเครื่องมือวิจัย เมอ่ื ได้ข้อมูลมาผู้วิจัยนาข้อมูลมาวิเคราะห์และเสนอข้อมลู ด้วยการพรรณนา
วเิ คราะห์

แหลง่ ขอ้ มลู และการเก็บรวบรวมขอ้ มลู
แหลง่ ข้อมูลทนี่ ามาศกึ ษา แบง่ ออกเปน็ 2 สว่ น คอื (1) เอกสาร ได้แก่ แนวคิดและทฤษฎกี ารส่ือสาร
การสร้างภาพลกั ษณ์ รวมถึงเทคนคิ ให้การบริหารดแู ลศิลปนิ และการแก้ไขปญั หา และงานวจิ ยั ท่เี กี่ยวขอ้ ง (2) ผทู้ ี่
ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ศิลปิน (เป็นทั้งนักร้องและดารา) ดารา และผู้จัดการดาราท่ีมีประสบการณ์ในการสร้าง
บุคลิกภาพที่ดีเม่ือปรากฏต่อหน้าสื่อมวลชน รวมถึงมีแนวทางการแก้ไขปัญหาภาพลักษณ์เมื่อเกิดภาวะวิกฤต
จานวน 9 คน ผ้วู จิ ัยขอใช้นามแฝงเพื่อเป็นการรักษาชื่อเสียงผู้ท่ีให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ 1) ดาราชาย อายุ 40 ปี 2)
ศลิ ปินชาย อายุ 34 ปี 3) ดาราชาย อายุ 32 ปี 4) พิธีกรชาย อายุ 37 ปี 5) ดาราชาย อายุ 39 ปี 6) อดตี นางงาม
และดารา อายุ 26 ปี 7) ศิลปินหญงิ อายุ 35 ปี 8) ศิลปนิ ลกู ทุง่ หญิง อายุ 31 ปี และ 9) คุณชมพกู าณ วนสั กรณ์
ผ้จู ดั การดารา
การวเิ คราะหแ์ ละการนาเสนอข้อมูล

การวิเคราะห์ข้อมูลท่ีได้จากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลรายบุคคล และ
นาเสนอในเชิงพรรณนาวิเคราะห์ เพอื่ ตอบวัตถปุ ระสงค์ 2 ข้อคือ 1) เพื่อศกึ ษาวิธีการสื่อสารบุคลิกภาพที่ดีของ
ศิลปนิ ดาราเมื่อปรากฎตัวต่อสื่อมวลชน 2) เพื่อศกึ ษาแนวทางการแก้ไขภาพลักษณข์ องศิลปนิ ดาราต่อสื่อมวลชน
ในภาวะวิกฤต โดยวิเคราะห์จากประเภทของปัญหา กระแสความสนใจของสังคม และความพร้อมของศิลปิน
ดารา

ผลการวจิ ัย
1. วธิ กี ารสอื่ สารบคุ ลิกภาพทีด่ ีของศิลปินดาราเม่ือปรากฏตัวต่อสอื่ มวลชน ผลการวจิ ัยพบวา่
1.1 การแตง่ กาย เสอ้ื ผา้ ที่เหมาะสม
เป็นการแสดงออกถึงบุคลิกภาพที่ดีของศิลปินดารา ซึ่งเป็นส่ิงแรกที่จะต้องดูแลให้ดูดีอยู่

เสมอตามที่ ดวงพร คานูญวัฒน์ และวาสนา จันทร์สวา่ ง (2536:83-86) ท่ีกล่าววา่ บคุ ลกิ ภาพทีเ่ หมาะสมเป็นข้อ
สาคัญท่ีสุดในการสร้างภาพลักษณ์ เพราะจะเปน็ ส่ิงแรกท่ีกระทบกับความรู้สึกของคนส่วนใหญ่ก่อให้เกิดความ
ประทบั ใจ ความนิยมเลื่อมใส นา่ เชอ่ื ถือมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับการแสดงออก ไม่ว่าจะเป็นลักษณะท่าที การ
แต่งกายท่ีเหมาะสมกับกาลเทศะ ซง่ึ ดาราชาย อายุ 40 ปี (สมั ภาษณ์ 11 กนั ยายน 2561)ได้แสดงความคดิ เหน็ ว่า
“ตอนเข้าวงการใหม่ ๆ แตง่ กายสบายเกนิ ไป จนผู้ใหญ่แนะนาวา่ ใหท้ าตัวเปน็ ตัวอย่างแก่น้อง ๆ จะตอ้ งดดู ตี ั้งแต่
ออกจากบ้าน ให้เหมาะกับสถานที่ที่เราไปเพ่ือให้เกิดความน่าเช่ือถือและภาพลักษณ์ของตัวเอง” เช่นเดียวกับ
ศลิ ปินชาย อายุ 34 ปี (สัมภาษณ์ 15 กนั ยายน 2561) ทกี่ ล่าวว่า “เปน็ ดาราก็ต้องดูดีอยู่เสมอ ทง้ั ทรงผม หน้าตา
เส้อื ผา้ การแต่งตวั เพอื่ ใหแ้ ฟนคลับทีพ่ บเหน็ เกิดความประทับใจไมผ่ ดิ หวัง”

1.2 ความเปน็ ตวั ของตวั เอง จริงใจ ไมป่ รงุ แตง่
ภาพลกั ษณ์จะได้รับอิทธิพลมาจากการเปดิ เผยตัวเอง และการแสดงความเป็นตัวของตัวเอง

ซึ่งเป็นบุคลิกภาพส่วนตัวโดยจะมีลักษณะแสดงออกตามความจริง (เสรี วงษ์มณฑา, 2541:20) เช่นเดียวกับ
ศิลปินชาย อายุ 34 ปี (สัมภาษณ์ 15 กันยายน 2561) ท่ีกล่าวว่า “ปัจจุบันโลกเปล่ียนไปแล้ว ดาราที่ดีต้องไม่
สร้างภาพ เป็นตัวเองใหช้ ัดเจน เพราะทุกวันนปี้ ระชาชนจะช่ืนชมศิลปินดาราท่ีมคี วามเป็นตัวของตัวเอง ไม่ปรุง

วารสารวิจยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตร์ | 189

แต่ง มีความเป็นธรรมชาติ มีไลฟ์สไตล์แบบไหนก็แสดงออกไปแบบน้ัน แตต่ ้องอยูบ่ นพ้ืนฐานความดี ช่วยเหลือ
รบั ผิดชอบต่อสังคม”

1.3 มมี ารยาท สัมมาคารวะ เป็นมติ ร
เป็นพ้ืนฐานของศิลปินดาราเพราะจะส่งผลให้มีบุคลิกภาพท่ีดี เป็นที่รักกับผู้พบเห็น สุนัน

จนั ทรโมลี (2546) กล่าววา่ บุคลิกภาพมีความสาคัญท่ีจะชว่ ยทาให้บุคคลประสบความสาเร็จหรือความล้มเหลว
ในอาชีพได้ การปรับปรุงกิริยาท่าทาง ควรสุภาพ อ่อนโยน เหมาะสมกบั กาลเทศะ เช่น การไหวเ้ พื่อแสดงความ
เคารพ หรอื แสดงการทกั ทายตามวฒั นธรรมไทย เชน่ เดียวกับคุณชมพกู าณ วนัสกรณ์ ผ้จู ัดการดารา (สัมภาษณ์
25 กันยายน 2561) ได้แสดงความคิดเห็นว่า “เร่ืองการไหว้เป็นสิ่งสาคัญ ดาราต้องมีวิธีการสื่อสารบุคลิกภาพ
บ่มเพาะ ปลกู ฝงั เร่อื งวัฒนธรรม ซงึ่ ภาพลักษณ์ที่ดีของดาราอันดับแรก คอื ตอ้ งรู้จกั เด็กรจู้ ักผู้ใหญ่ นอบน้อมถ่อม
ตน มีสัมมาคารวะ ทุกวันนี้ดาราใหม่ ๆ ชอบทาตัวแบบดาราต่างประเทศ คิดว่ามีแฟนคลับเยอะแล้วจะทาตัว
อยา่ งไรก็ได้ ซึ่งไม่ใช่วิธที ถ่ี ูกต้อง”

1.4 รกั ษาระดับความเสมอต้นเสมอปลาย
ศิลปินดาราท่ีปฏิบัติตนด้วยความเสมอต้นเสมอปลาย เป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นถึงความต้ังใจ

ซึ่งนอกจากจะเป็นการสร้าง ภาพลกั ษณ์ทดี่ ีแล้วยังสร้างความประทับใจ และสามารถรกั ษาความสัมพันธ์ที่ดีใน
ระยะยาวกบั สื่อมวลชนและผู้ท่ีทางานร่วมกันดว้ ย McNally & Speak 2003, อา้ งใน วลิ ินดา นนทมาตร์ (2557)
ไดก้ ลา่ วถึง ปัจจยั สาคญั ในการสรา้ งบุคลกิ ภาพของแบรนดบ์ คุ คลใหแ้ ข็งแรง ประกอบไปดว้ ย แบรนด์บุคคลตอ้ งมี
ความแตกต่าง มีความชัดเจน และมีความสม่าเสมอ เช่นเดียวกับศิลปินหญิง อายุ 35 ปี (สัมภาษณ์ 5 ตุลาคม
2561) ท่ีกล่าวว่า “ทาตัวให้เหมือนเดิม เสมอต้นเสมอปลาย นิสัยไหนดีก็แสดงออกเหมือนเดิม อะไรท่ีไม่ดีก็
ปรับปรงุ ให้ดี” ด้านดาราชาย อายุ 32 ปี (สัมภาษณ์ 20 กนั ยายน 2561) แสดงความคิดเห็นว่า “วยั รุ่นมองดารา
เป็นแบบอย่าง เราก็ควรที่จะประพฤติตัวให้เป็นต้นแบบท่ีดี รักษาระดับความเสมอต้นเสมอปลาย ไม่ทาข่าว
เสยี หายและต้องแสดงความรับผดิ ชอบตอ่ สังคม”

2. แนวทางการแกไ้ ขภาพลกั ษณข์ องศิลปินดาราต่อสื่อมวลชนในภาวะวิกฤต ผลการวิจยั พบวา่
2.1 ศลิ ปินเงยี บ น่ิงเฉย ไมใ่ ห้ข่าว
เพอ่ื ปอ้ งกันไม่ให้เกิดความเสียหาย ศิลปินดาราท่ีไม่พร้อมเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวบางอย่างท่ี

เกีย่ วข้องกบั ภาวะวกิ ฤตทีเ่ กดิ ขนึ้ ศิลปินดาราจะใชว้ ธิ ีการเงียบ น่ิงเฉย แทนการให้ข้อมลู ต่อส่อื เพ่ือไม่ให้เกิดความ
กระทบกระเทือนต่อตนเองและบุคคลท่ี 3 ซ่ึง ขวัญเรือน กิตติวัฒน์ (2531) กล่าวว่า พฤติกรรมการปกปิด
(Covert Behavior) เป็นลักษณะของการติดต่อสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ในสังคม หมายถึง เป็นพฤติกรรมการ
สอ่ื สารท่ไี มส่ ามารถสงั เกตเห็นได้จากภายนอก เกดิ จากกระบวนการภายในบคุ คลซึ่งเกยี่ วข้องกบั ระดับสติปัญญา
จิตใจ อารมณ์ ความรู้สึก เป็นต้น พฤติกรรมการสื่อสารในรปู แบบดงั กล่าวนี้ จัดว่าเป็นพฤติกรรมภายในซึ่งมิได้
แสดงออกมาอย่างเปิดเผยให้สังเกตเห็นได้อย่างชัดเจน เช่นเดียวกบั ศลิ ปนิ ลูกทุ่งหญิง อายุ 31 ปี (สัมภาษณ์ 17
กันยายน 2561) ได้กล่าวว่า “ส่วนตัวจะเลือกใช้วิธีน่ิงเฉย เพราะสุดท้ายแล้ว ทุกคนก็เห็นว่าส่ิงที่คนอื่นสร้าง
กระแสข้ึนมา ไม่เป็นความจริง ย่ิงในยุคโซเชียลแบบน้ีมีนักเลงคีย์บอร์ดเยอะมาก การน่ิงเป็นสิ่งที่ดีที่สุดให้ทุก
อยา่ งพิสจู น์ด้วยผลงานและความเปน็ จริงว่าตัวตนของเราเป็นอย่างไร”

2.2 องคก์ ร ผู้จดั การและศลิ ปนิ ร่วมแถลงข่าวช้ีแจงข้อเท็จจริงต่อหน้าสอ่ื มวลชน
เม่ือเกิดภาวะวิกฤต (Crisis) ความพร้อมด้านการสื่อสารมีความสาคัญอย่างมาก ไม่ว่าจะ

เปน็ ความรวดเรว็ ในการตอบสนองเหตกุ ารณ์ เกบ็ รวบรวมขอ้ มูลสาคญั ท่เี ป็นประโยชน์เพ่ือเผยแพรผ่ ่านสื่อกระแส
หลักและสื่อสังคมออนไลน์ (Online Social Media) (อภิชัจ พุกสวัสดิ์, 2558) ซ่ึงคุณชมพูกาณ วนัสกรณ์

190 | ปีที่ 14 ฉบบั ที่ 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) รศั มริ์ วี หม่นั ประพฤติ และ ธรรญธร ปัญญโสภณ

ผจู้ ดั การดารา (สมั ภาษณ์ 25 กันยายน 2561) ไดแ้ สดงความคิดเห็นว่า “ถ้าข่าวท่เี กิดขึน้ เป็นเรื่องจรงิ ดาราทต่ี ก
เปน็ ข่าวต้องให้ขอ้ มูลความจรงิ กับสื่อมวลชน ถา้ ผดิ ก็ต้องยอมรบั โดยหาเหตุผลอธิบายและซักซอ้ มถามตอบก่อน
ให้สัมภาษณ์จริง” ด้านพิธีกรชาย อายุ 37 ปี (สัมภาษณ์ 20 กันยายน 2561) ได้แสดงความคิดเห็นว่า “วิธีการ
สื่อสารเพื่อแก้ไขภาพลกั ษณ์ คือ การให้สัมภาษณ์ข้อมูลที่เป็นความจรงิ ถ้าทาผิดก็ต้องรับผิด ไม่ควรโกหก กล้า
ทากลา้ รับ เพราะถ้ามารูค้ วามจริงทีหลังเราอาจจะโดนทับถม คนไทยเป็นสังคมท่ใี หโ้ อกาส อย่ทู ว่ี า่ จะแก้ไขตัวเอง
อย่างไรในอนาคต” เช่นเดียวกับอดีตนางงามและดารา อายุ 26 ปี (สัมภาษณ์ 1ตุลาคม 2561) ได้แสดงความ
คิดเห็นว่า “ภาวะวิกฤตที่เจอตอนน้ันถือว่าหนักพอสมควร แต่เราต้องแสดงสปิรติ เพื่อแสดงความรับผดิ ชอบตอ่
สังคม จึงไดต้ ดั สินใจปรึกษาผู้ใหญ่ หลงั จากนั้นจงึ ไดต้ ้งั โต๊ะแถลงข่าวพร้อมเชญิ สื่อมวลชน สว่ นตัวคดิ ว่าการแถลง
ขา่ วเปน็ วธิ ที ดี่ ที ส่ี ุดเพราะทาให้ข่าวถูกนาเสนอไปในทศิ ทางที่ถูกตอ้ งและรับรู้พรอ้ มกัน

2.3 ศลิ ปนิ ใชโ้ ซเชียลมีเดยี เปน็ พ้ืนทีใ่ นการแกไ้ ขภาพลักษณ์
พฤติกรรมการส่ือสารเป็นเคร่ืองส่ือความหมาย โดยอาศัยกระบวนการถ่ายทอดและ

แลกเปลยี่ นขา่ วสาร ความรสู้ ึกนึกคิด ทศั นคติ ตลอดจนประสบการณร์ ะหว่างกันและกัน เพื่อวัตถุประสงค์หลัก
คือ ความเข้าใจร่วมกัน (ขวัญเรือน กิตติวัฒน์, 2531) โดยปัจจุบันสื่อสังคมออนไลน์มีการใช้วิดีโอเฟซบุ๊ก

(Facebook) อินสตาแกรม (Instagram) ทวิตเตอร์ (Twitter) เป็นตัวช่วยในการสร้างเครือข่ายทางสังคม นา

ข่าวสารไปสู่สังคมได้อย่างกว้างขวางและรวดเรว็ เมื่อแบรนด์มีความชัดเจนแข็งแรงพอแล้ว ควรรักษาคุณภาพ
ความเป็นตัวตนไว้ให้ได้มากที่สดุ (เสริมยศ ธรรมรักษ์, 2554) เช่นเดียวกับศิลปนิ ดาราเมื่อได้สรา้ งความนิยมได้
มากพอแล้ว จะหนั มาเลือกใช้โซเชียลส่วนตัว อยา่ งอนิ สตาแกรม หรือ เฟซบุก๊ เปน็ ช่องทางในการส่ือสาร เพราะ
สะดวก สร้างการรับรทู้ ี่รวดเร็ว ถูกตอ้ ง เพราะขอ้ มูลออกมาจากตัวศลิ ปินดาราเอง ซง่ึ ด้านดาราชาย อายุ 39 ปี
(สมั ภาษณ์ 22 กนั ยายน 2561) ไดแ้ สดงความคดิ เห็นวา่ “วธิ แี กไ้ ขภาวะวิกฤตสมัยนี้ดา้ นการส่ือสารกบั สาธารณะ
ชนมนั งา่ ยขึ้น นกั ขา่ วเองกต็ ้องการข่าว ซึ่งเราเองก็สามารถอธบิ ายข้อเท็จจริงต่าง ๆ ผา่ นโซเชยี ลส่วนตัวได้ แตก่ ็

ต้องขึ้นอยู่กับเหตุการณ์ สถานการณ์ด้วย” เช่นเดียวกับศลิ ปินลกู ทุ่งหญิง อายุ 31 ปี (สัมภาษณ์ 17 กันยายน

2561) ได้แสดงความคิดเห็นว่า “สื่อโซเชียลแทบจะเป็นสิ่งท่ีดาราใช้ส่ือสารหลัก ถ้ามีเร่ืองราวเกิดขึ้น เราไม่
จาเปน็ ต้องออกไปแถลงข่าวชี้แจง้ แบบที่ผ่านมา แต่เราสามารถเขยี นอธิบายเร่ืองราวทั้งหมดผ่านโซเชียลซ่ึงเป็น
พ้นื ทส่ี ่วนตวั ของเรา ถือว่าเปน็ วิธีการแกป้ ัญหาที่เร็วทีส่ ุด ดที สี่ ดุ และเขา้ ใจมากทส่ี ุด”

สรปุ และอภปิ รายผลวิจัย
1. วิธีการส่ือสารบุคลิกภาพท่ีดขี องศลิ ปินดาราเมื่อปรากฏตวั ต่อสือ่ มวลชน ผลการวจิ ัยพบวา่

1.1 บคุ ลิกภาพทีด่ ีของศลิ ปินดาราอันดับแรก คอื การแต่งกาย เสื้อผา้ หนา้ ผม ทีจ่ ะต้องดูแลให้ดู
ดีอยู่เสมอ ซึ่งสอดคล้อง กับผลการวิจัยของ สุประสิทธ์ สิทธิอารีย์ (2543) ที่กล่าวว่า บุคลิกภาพส่วนตัวที่
เหมาะสมซึ่งถือว่าเป็นข้อท่ีสาคัญท่ีสุดในการสร้างภาพลักษณ์เพราะเป็นสิ่งแรกที่คนได้พบเห็น จะเกิดความ
ประทบั ใจ ความนา่ เชื่อถอื ความช่นื ชมยนิ ดีไดม้ ากน้อยเพยี งใดข้ึนอยูก่ บั การแสดงออกของบุคลกิ ลักษณะ กิริยา
ท่าทาง การพูดจา การแต่งกายซ่ึงสงิ่ เหลา่ นี้สามารถมองเห็นได้ชัด

1.2 ความเปน็ ตัวของตัวเอง ไม่ปรุงแต่ง ต้องมนั่ ใจในเน้ือแท้ของตัวเอง สอดคล้องกบั ผลการวิจัย
ของ เกียรติญา สายสน่ัน (2552:84) ที่พบวา่ การสร้างภาพลักษณข์ องนักแสดงนั้น ควรนาเสนอโดยนาส่ิงท่ีเป็น
ความจริงที่แท้จรงิ ออกมาสู่สายตาประชาชน ซ่งึ ไม่เปน็ การฝนื ความร้สู ึกของนักแสดง ต้องไมท่ าสิ่งท่ีไมใ่ ชต่ ัวตนท่ี
แท้จริงเพือ่ สร้างภาพ

วารสารวิจยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 191

1.3 มีมารยาท สัมมาคารวะ เป็นมิตร ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ สุประสิทธ์ิ สิทธิอารีย์
(2543:21-22) ท่พี บวา่ บุคลกิ ภาพของศิลปินท่ีมีกิริยามารยาทดี พูดจาไพเราะและมคี วามศรัทธาในการทางาน
รว่ มกับบคุ คลในองค์กรจะเปน็ ที่ประทับใจแก่ทุกฝ่ายท่ีได้ร่วมงานด้วยการแสดงออกที่เหมาะสมและมีการแสดง
ความสัมพันธ์อย่างถูกต้อง ติดต่อสื่อสารด้วยความจริงใจตรงไปตรงมา เพราะความจริงใจเป็นสมบัติท่ีมคี ่าอย่าง
หน่งึ ของศิลปิน

1.4 รักษาระดับความเสมอตน้ เสมอปลาย ทาตัวเป็นตวั อย่างท่ดี ี ไมท่ าขา่ วเสยี หาย แสดงความ
รับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ ณจิต ดีปานวงศ์ (2539:22) พบว่า หากศิลปินคนใดสามารถ
รกั ษาคณุ ภาพของผลงานตนเองให้มมี าตรฐาน หรอื พัฒนาอยา่ งสม่าเสมอและดูตนเองในเรอ่ื งของความประพฤติ
ไม่ให้เสียหายศลิ ปินคนน้ันก็จะมีชื่อเสยี งเป็นทนี่ ยิ มของคนฟงั

2. แนวทางการแกไ้ ขภาพลกั ษณข์ องศิลปินดาราต่อสื่อมวลชนในภาวะวิกฤต ผลการวจิ ัยพบว่า
2.1 ศลิ ปินเงียบ น่งิ เฉย ไมใ่ หข้ ่าว เพ่ือปอ้ งกันไม่ใหเ้ กิดความเสยี หาย สอดคลอ้ งกับแนวคิดของ

Joe Simpson (อา้ งใน นิชนันท์ คงศรี, 2558) กลา่ วว่า ผู้จัดการควรควบคุมดูแลศิลปินในการออกสื่อ การออก
ส่ือที่มากเกนิ ไปจนมีผลกระทบต่อภาพลกั ษณ์น้ัน อาจจะทาลายความเป็นมืออาชีพของตัวศลิ ปินได้ ดังนั้น ศลิ ปนิ
จะทาสิ่งใดควรมีการเตรียมตัวอยา่ งดี และรสู้ กึ ดกี ับสิ่งทีต่ นทาด้วย

2.2 องค์กร ผู้จัดการ และศิลปินร่วมแถลงข่าวชี้แจงข้อเท็จจริงต่อหน้าสื่อมวลชน ซ่ึงสอดคล้อง
กับแนวคิดของ เสรี วงษ์มณฑา (2541:19-20) ว่าการแก้ไขปัญหาในการส่ือสาร ต้องมีการเสาะแสวงหาข้อมูล
ข้อเท็จจริงท่ีเป็นบวก และพยายามทาในส่ิงที่เป็นลบให้หายไป ด้วยการนาเอาเหตุผลข้อเท็จจริงต่าง ๆ ท่ี
น่าเชื่อถือมาอธิบาย ก็จะสามารถเปล่ียนความรู้สึกจากลบให้กลายเป็นบวกได้ หรือ ถ้าปัญหาที่เกิดขึ้นใหญ่เกนิ
กว่าท่ีศิลปินจะออกมาแก้ไข องค์กรต้องมีการจัดงานแถลงข่าวให้ผู้บริหารออกมาชี้แจงข้อเท็จจริง และแก้ไข
ความเขา้ ใจผดิ ทั้งหมด

2.3 การใชส้ ่อื โซเชียล เช่น อินสตาแกรม (instagram) เฟซบุ๊ก (Facebook) ซงึ่ เป็นพื้นทส่ี ่วนตัว
ของศิลปินดารา เพ่ือแก้ไขภาพลักษณ์และให้ข้อมูลเมื่อเกิดภาวะวิกฤต เนื่องจากผู้รับสื่อในปัจจุบันนิยมใช้ส่ือ
ออนไลนม์ ากขึ้น ซึ่งสอดคลอ้ งกับผลการวจิ ัยของ ภาสกร จติ รใคร่ครวญ และ ยบุ ล เบญ็ จรงค์กิจ (2553) พบว่า
เครือข่ายสังคมออนไลน์อย่างเฟซบุ๊ก ทวติ เตอร์ กาลงั มีแนวโน้มในการใชง้ านสูงขึน้ โดยบริบททางสังคมด้านการ
สื่อสารออนไลน์ การมีปฏิสัมพันธ์ ความเป็นส่วนตัว และ เทคโนโลยีของสื่อใหม่มีความสัมพันธ์กับระดับการ
นาเสนอตวั ตนต่อสงั คม

ขอ้ เสนอแนะ
1. ผวู้ ิจัยควรศึกษาเพมิ่ เติมถงึ แนวทางการดาเนินชวี ติ ของศิลปินดารา หลังประสบภาวะวิกฤตวา่ มีวิธี

ปฏบิ ัติตนอย่างไรเพอ่ื ให้สามารถกลับมามีผลงาน และชอ่ื เสียงในวงการบันเทิงไดเ้ หมอื นเดมิ
2. การวิจยั คร้งั นี้ เปน็ การสมั ภาษณ์กลมุ่ ศิลปินดาราและผจู้ ัดการดาราท่ปี ระสบกับภาวะวิกฤต และ

เคยมีประสบการณ์ในการแก้ไขภาพลักษณ์ของตนเองด้วยวิธีการตา่ ง ๆ ในครั้งต่อไป ผู้วิจัยจึงควรจะสัมภาษณ์
สื่อมวลชนเพิ่มเติมถึงกระบวนทางานของศิลปินดารากบั สื่อมวลชนเพ่ือจะได้เป็นข้อสนบั สนุนทางด้านการสร้าง
ภาพลกั ษณไ์ ด้อย่างถูกต้อง

192 | ปที ่ี 14 ฉบับท่ี 1 (พฤษภาคม – สิงหาคม พ.ศ. 2562) รศั ม์ิรวี หมั่นประพฤติ และ ธรรญธร ปญั ญโสภณ

กติ ติกรรมประกาศ
ผู้วิจัยขอขอบพระคุณผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธรรญธร ปัญญโสภณ อย่างสูงที่ได้ให้คาแนะนา

ปรึกษาและข้อคิดเห็นต่าง ๆ ด้วยดมี าโดยตลอด และขอขอบคุณกลุ่มตัวอย่างศิลปินดาราทุกท่าน และผู้จดั การ
ดาราทส่ี ละเวลาในการสมั ภาษณ์ พรอ้ มเปดิ เผยข้อมลู ส่วนตัวแก่ผทู้ าวจิ ัย กระทั่งงานวิจยั เสรจ็ สมบรู ณ์

เอกสารอ้างอิง
กรมประชาสัมพันธ์. (2545). คมู่ อื การปฎบิ ตั ิงานประชาสัมพนั ธใ์ นภาวะวกิ ฤต.ิ กรงุ เทพฯ: ม.ท.พ.
เกียรตญิ า สายสน่ัน. (2552). การสร้างภาพลกั ษณ์ของนักแสดงไทยผา่ นสือ่ มวลชน. สารนพิ นธ์วารสาร

ศาสตร์มหาบณั ฑิต. คณะวารสารศาสตรแ์ ละสื่อสารมวลชน,มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์.
ขวัญเรอื น กิตติวฒั น์. (2531). พลศาสตร์ของการส่อื สาร. กรุงเทพมหานคร :

มหาวทิ ยาลัยสุโขทยั ธรรมาธริ าช.
จุติมาศ เกลี้ยงเกลา และพรทพิ ย์ เยน็ จะบก. (2556). การศึกษาภาพลกั ษณ์ของกล่มุ ศลิ ปนิ นักรอ้ งเกาหลใี ต้

ผา่ นส่ือใหมแ่ ละพฤติกรรมแฟนคลบั . กรุงเทพฯ : มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร์.
ณจิต ดีปานวงศ์ (2539). อิทธิพลอวจั นภาษาของนกั รอ้ งแกรมม่เี อน็ เตอร์เทนเมนทต์ ่อเยาวชน. วิทยานพิ นธ์

ปรญิ ญามหาบัณฑติ ภาควิชาการประชาสัมพนั ธ์ คณะนเิ ทศศาสตร์บัณฑิตวิทยาลัย จฬุ าลงกรณ์
มหาวทิ ยาลัย.
ดวงพร คานญู วัฒน, และวาสนา จันทรสวาง. (2536). ส่อื สาร…การประชาสัมพนั ธ. กรุงเทพฯ : ท.ี พ.ี พร้ินท์.
นนทรัฐ ไผ่เจรญิ (2557). การศึกษาการใช้เครอื ขา่ ยสงั คมออนไลน์ (Social Network) เพื่องานขา่ ว :
กรณศี ึกษาแผนกข่าวภาษาลาว สานักข่าววทิ ยเุ อเชียเสรี สานักงานประเทศไทย. สารนพิ นธ์
หลกั สูตรปรญิ ญาการศึกษามหาบัณฑติ สาขาวชิ าเทคโนโลยีการศึกษา. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิ
โรฒประสานมิตร.
นชิ นันท์ คงศร.ี (2558). การจัดการศิลปนิ ในธรุ กจิ บนั เทงิ . รายงานโครงการเฉพาะบคุ คลปริญญามหาบัณฑติ ,
สาขาวชิ าการบริหารส่ือสารมวลชน คณะวารสารศาสตร์และส่ือสารมวลชน
มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์.
ภาสกร จติ รใครค่ รวญ และยบุ ล เบญ็ จรงค์กิจ. (2553). เทคโนโลยขี องสื่อใหม่และการนาเสนอตัวตนตอ่
สงั คมกบั พฤตกิ รรมการส่อื สารบนเครือขา่ ยสงั คมออนไลน์. วทิ ยานิพนธ์นเิ ทศศาสตร์มหาบัณฑิต.
จุฬาลงกรณม์ หาวิทยาลยั .
วนาวัลย์ ดาต้.ี (2553). กลยุทธก์ ารสอ่ื สารภาพลกั ษณข์ ององค์กร : กรณศี กึ ษา บรษิ ทั ประกันชวี ติ
พิษณโุ ลก. มหาวทิ ยาลัยนเรศวร.
วลิ ินดา นนทมาตร์. (2557). การสร้างแบรนดบ์ คุ คลในธุรกจิ เพลงลกู ทงุ่ กรณศี ึกษา หญงิ ลี ศรีจมุ พล. การ
คน้ ควา้ อสิ ระปรญิ ญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลยั กรุงเทพ.
สุนนั จันทรโมลี. (2546). เอกสารประกอบการเรียนการสอนวชิ า การพฒั นาบุคลกิ ภาพ รหัส 2201-2316.
วิทยาลยั บริหารธรุ กจิ และการทองเทย่ี วกรงุ เทพ. สานกั งานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร.
สุประสิทธ์ สทิ ธิอารยี ์ (2543). การส่ือสารตลาดของธรุ กจิ เทปเพลง เพอ่ื การสร้างภาพลกั ษณ์ศิลปินเพลง :
กรณีศึกษา บริษทั โดโจซติ ้ี จากดั . วทิ ยานพิ นธ์มหาบณั ฑติ คณะวารสารศาสตร์และ
สือ่ สารมวลชน. มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร.์

วารสารวิจยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตร์และสงั คมศาสตร์ | 193

เสริมยศ ธรรมรักษ์. (2554). การสร้างแบรนด์บุคคล : ป้ันคนให้เป็นแบรนด์. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย
กรุงเทพ.

เสรี วงษม์ ณฑา. (2541). ภาพพจน์...สาคัญไฉน. กรุงเทพฯ : ธรี ะฟิล์มเทก็ ซ์.
อภชิ ัจ พกุ สวสั ด์ิ. การส่ือสารในภาวะวกิ ฤตขององค์กร. (2558) สบื คน้ วนั ท่ี 5 กันยายน 2561. จาก

https://www.smartsme.co.th/content/18430.