224 ภาพที่ 61 ฉากน าการแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย ภาพที่ 62 ฉากที่ 1 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย
225 ภาพที่63 ฉากที่ 1 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย ภาพที่ 64 ฉากที่ 1 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย
226 ภาพที่ 65 ฉากที่ 1 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย ภาพที่ 66 ฉากที่ 2 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย
227 ภาพที่ 67 ฉากที่ 2 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย ภาพที่ 68 ฉากที่ 3 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย
228 ภาพที่ 69 ฉากที่ 3 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย ภาพที่ 70 ฉากที่ 3 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย
229 ภาพที่ 71 ฉากที่ 3 การแสดงสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา: ผู้วิจัย 2.3) รับฟังข้อเสนอแนะของคณะกรรมการและผู้ทรงคุณวุฒิได้แก่ 1) ศาสตราจารย์ ดร.ชมนาด กิจขันธ์ 2) รองศาสตราจารย์ ดร.จินตนา สายทองค า 3) รองศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย จันทร์สุวรรณ์ 4) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เฉลิมชัย ภิรมย์รักษ์ 5) ดร.ชนัย วรรณลี ภาพที่ 72 รับฟังข้อเสนอแนะของคณะกรรมการและผู้ทรงคุณวุฒิ ที่มา: ผู้วิจัย
230 ภาพที่ 73 รับฟังข้อเสนอแนะของคณะกรรมการและผู้ทรงคุณวุฒิ ที่มา: ผู้วิจัย 2.1.2 การเผยแพร่ออนไลน์ของละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร การเผยแพร่ผ่านช่องทางเว็บไซต์ออนไลน์ โดยมีข้อมูลการเผยแพร่ผ่านช่องทางยูทูป (YouTube)ดังตารางต่อไปนี้ ตารางที่ 33 การเผยแพร่ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร วัน เดือน ปี ชื่อผลงาน/ผู้เผยแพร่/ช่องทางการเผยแพร่ รหัส QR 25 กุมภาพันธ์ 2566 ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร เผยแพร่โดย น้อย โขนยักษ์ Website: https://youtu.be/gGaKMqPPv9U มีการรับชม 2,566 ครั้ง 25 กุมภาพันธ์ 2566 ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร เผยแพร่โดย ไพบูลย์ ปานเอี่ยม Website: https://www.youtube.com/watch?v=lPSiQ_sWBLo มีการรับชม 150 ครั้ง ที่มา: ผู้วิจัย
231 จากตารางจะเห็นว่า ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ได้รับ ความสนใจจากผู้ชมที่ร่วมรับชมผ่านช่องทางยูทูป (YouTube) ทั้งสิ้น 2,600 ครั้ง (ข้อมูล ณ วันที่ 7 เมษายน 2566)จากการรับชมผู้วิจัยได้ท าแบบสอบถามการประเมินคุณภาพและความคิดเห็นของ ผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ดังจะน าเสนอข้อมูลในหัวข้อ 4.2.2 การประเมินคุณภาพและความคิดเห็นของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร 2.1.3 อุปสรรคที่พบในการเผยแพร่ผลงานละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร จากการน าเสนอผลงานสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2566 ผู้วิจัยพบปัญหาในการแสดงดังรายละเอียดตารางต่อไปนี้ ตารางที่ 34 อุปสรรคในการเผยแพร่ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ล าดับที่ ปัญหา/อุปสรรคที่พบ แนวทางการแก้ไขในครั้งต่อไป 1 ไมค์ (Wireless) ของผู้แสดงติดขัดเนื่องจากการ รับส่งสัญญาณขัดข้อง ก่อนหน้าการแสดงผู้วิจัย ได้ทดสอบไมค์ (Wireless) ของผู้แสดงทุกคน ซึ่งเกิดเหตุการณ์ที่เหนือการควบคุมของผู้วิจัย ในกา รแสดงค รั้งต่อไป ค วรห า โรงละครที่มีเครื่องเสียงที่มีคุณภาพ 2 คีย์การร้องเพลงของพระเอกต่ าไป ปรับคีย์การร้องของพระเอกให้สูงขึ้น เพื่อเพิ่มอรรถรสของผู้ชม 3 การแสดงฉากที่ 2 ห้องคุมขังนักโทษประหาร การด าเนินเรื่องขาดความเชื่อมโยงก่อนเข้า การแสดง การแสดงฉากที่ 2 ห้องคุมขังนักโทษ ป ระห า ร เพิ่มเติมฉากพระเอก น าง เอกอยู่ ค น ล ะ ที่ ร้ อง เพ ลง บรรยายความทุกข์ในใจที่พระเอก ตั ด สิ นใจยอมรับโทษป ระห า ร พ ร ะ เ อ ก ก็ คิ ด ถึ ง น าง เ อกใ น ห้องคุมขัง ก่อนที่นางเอกจะเข้าไป พบพระเอกในห้องคุมขัง ที่มา: ผู้วิจัย
232 จากตารางจะเห็นว่า ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตา มแนวทางละครหลวงวิจิตร พบปัญหา 2 ประเด็น คือ ไมค์ (Wireless) ของผู้แสดงติดขัด ผู้วิจัยพบว่าปัญหาหลักคือคุณภาพของ เครื่องเสียงที่ติดตั้งภายในโรงละครไม่ได้คุณภาพทั้งที่ตรวจเช็คระบบตลอดเมื่อแสดงจริงเกิดปัญหาซ้ า เหนือการควบคุมของผู้วิจัยเท่านั้น ปัญหาคีย์การร้องเพลงของพระเอกต่ าไป แนวทางการแก้ไขปัญหา คือ ปรับคีย์การร้องของพระเอกให้สูงขึ้น และปัญหาการด าเนินเรื่องขาดความเชื่อมโยงก่อนเข้าการ แสดง แก้ปัญหาโดยการเพิ่มเติมฉากพระเอกนางเอกอยู่คนละที่ร้องเพลงบรรยาย ในการแสดงครั้ง ต่อไป 2.2 การประเมินคุณภาพและความคิดเห็นของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้เผยแพร่ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ทั้งในรูปแบบ การเผยแพร่การแสดงสด วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2566 ณ โรงละครขนาดเล็กชั้น 7 วิทยาลัยนาฏศิลป และการเผยแพร่การแสดงผ่านสื่อออนไลน์YouTubeได้จัดท าแบบประเมินคุณภาพผลงานละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ซึ่งมีรายละเอียดแบบสอบถามดังนี้ ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม ตอนที่ 2ความพึงพอใจของผู้ชมการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1) แนวคิดการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 2) รูปแบบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 3) องค์ประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ได้แก่ บทละคร ผู้แสดง ดนตรีและเพลงประกอบการแสดง ลีลาท่าทางประกอบการแสดงเครื่องแต่งกาย ฉากและอุปกรณ์การแสดง 4)องค์รวมของผลงาน ความคิดเห็น และข้อเสนอแนะเพิ่มเติม จากการที่ผู้วิจัยได้เผยแพร่ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร และได้ ท าแบบประเมินคุณภาพผลงานละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร สามารถสรุปผล การประเมินละครจากผู้ชม ได้ตามรายละเอียดตารางต่อไปนี้
233 ตารางที่35 สรุปผลการประเมินละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการ หัวข้อ ประเมิน ข้อค าถาม ระดับความพึงพอใจ จ านวน (คน) ค่า เฉลี่ย แปลค่า มาก ที่สุด (5) มาก (4) ปาน กลาง (3) น้อย (2) น้อย ที่สุด (1) 1. แนวคิด การแสดง 1. 1 ก ารแ สดง สื่อถึง ความรักชาติและความ เสียสละความสุขส่วนตน เพื่อส่วนรวม 47 3 50 4.94 มาก ที่สุด 1.2 การแสดงผสมผสาน เทคโนโลยีร่วมสมัย ด้วย การน าจอ LED สร้าง ฉากให้เกิดความสมจริง ในการแสดงได้อย่างดี 48 2 50 4.96 มาก ที่สุด 1.3 แนวคิดในการสร้ าง รู ป แ บ บ ก า ร ล ะ ค ร มี ค ว า ม แ ป ล ก ใ ห ม่ ที่ น่าสนใจ 45 3 2 50 4.86 มาก ที่สุด 2. รูปแบบ การแสดง 2.1 มีการน ารูปแบบการ แสดง “ละครพูด ละคร ร้อง และละครพันทาง” มาบูรณาการใช้กับละคร ได้อย่างเหมาะสม 41 5 4 50 4.72 มาก ที่สุด 2. 2 ก ารแ สดง ยัง คง อัตลักษณ์ ละครหลวง วิจิตรได้อย่างชัดเจน 48 2 50 4.96 มาก ที่สุด
234 ตารางที่35 สรุปผลการประเมินละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการ (ต่อ) หัวข้อ ประเมิน ข้อค าถาม ระดับความพึงพอใจ จ านวน (คน) ค่า เฉลี่ย แปลค่า มาก ที่สุด (5) มาก (4) ปาน กลาง (3) น้อย (2) น้อย ที่สุด (1) 3. องค์ประกอบ การแสดง 3 . 1 เ ค้ าโ ค รง เ รื่ อ ง และบทละครมีเนื้อห า ที่น่าสนใจ มีความคิด ส ร้ า ง ส ร ร ค์ สื่ อ ถึ ง ว ร ร ณ ก ร ร ม เ รื่ อ ง เลือดขัตติยาได้ชัดเจน 45 5 0 0 0 50 4.90 มาก ที่สุด 3.2 บทละครช่วง “บทเจรจา และบทร้อง” มีคว าม สอดคล้องเหมาะสมกับ การแสดง 46 4 50 4.92 มาก ที่สุด 3.3 บทละครใช้ภ าษ า เรียบง่ายเสนอข้อคิดสู่ ผู้ชมได้อย่างชัดเจนตรง ประเด็น ด้านผู้แสดง 3.4 การคัดเลือกผู้แสดง มีบุคลิกภาพ และทักษะ การแสดงเหมาะสมกับ บทบาทตัวละคร 48 2 50 4.96 มาก ที่สุด 3. 5 ผู้แ สดง ส ามาร ถ ถ่ายทอดเรื่องราว และ อารมณ์ตามบทบาทไ ด้ อย่างดี 47 3 50 4.94 มาก ที่สุด
235 ตารางที่35 สรุปผลการประเมินละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการ (ต่อ) หัวข้อ ประเมิน ข้อค าถาม ระดับความพึงพอใจ จ านวน (คน) ค่า เฉลี่ย แปลค่า มาก ที่สุด (5) มาก (4) ปาน กลาง (3) น้อย (2) น้อย ที่สุด (1) 3.6 องค์รวมของผู้แสดง มี ค ว า ม เ ห ม า ะ ส ม สามารถโน้มน้าวผู้ชมให้ สนใจติดตามการแสดง ได้อย่างต่อเนื่อง 48 2 50 4.96 มาก ที่สุด ด้านดนตรี และเพลงประกอบการแสดง 3.7 เพลงในการแสดง เหมาะสมกับอ ารมณ์ และสอดคล้องกับก าร ด าเนินเรื่อง 45 3 2 50 4.86 มาก ที่สุด 3.8 การน าเสียงประกอบ (Sound Effects) มาใช้ ร่ วมกับก ารแ สดงเพิ่ม อรรถรสสู่ผู้ชม 43 4 3 50 4.80 มาก ที่สุด 3.9 เพลงยโสธร สามารถ ส ร้ างค ว ามฮึ กเหิ ม สู่ ความรักชาติได้อย่างดี 49 1 50 4.98 มาก ที่สุด ด้านลีลาท่าทางประกอบการแสดง 3.10 การออกแบบลีลา ท่ าท าง ข อง ผู้แ สดง ที่ ประกอบด้วยท่าก าแบ ท่ าธ รรมช าติ แ ล ะท่ า นาฏศิลป์มีความเหมาะสม 46 3 1 50 4.96 มาก ที่สุด
236 ตารางที่35 สรุปผลการประเมินละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการ (ต่อ) หัวข้อ ประเมิน ข้อค าถาม ระดับความพึงพอใจ จ านวน (คน) ค่า เฉลี่ย แปลค่า มาก ที่สุด (5) มาก (4) ปาน กลาง (3) น้อย (2) น้อย ที่สุด (1) 3.11 การออกแบบลีลา ท่ าร า ชุด ระบ ายโสธ ร มีความแปลกใหม่ สวยงาม พร้อมเพรียง 48 2 50 4.96 มาก ที่สุด 3. 1 2 ร ะ บ า ย โ ส ธ ร สามารถสะท้อนแนว คิด การสร้างระบ าตามรูปแบบ ละครหลวงวิจิตรได้อย่ าง ชัดเจน 47 2 1 50 4.92 มาก ที่สุด ด้านเครื่องแต่งกาย 3. 13 ก ารส ร้ าง ส รรค์ เครื่องแต่งกาย มีความ เหมาะสมกับเนื้อเรื่อง 45 3 2 50 4.86 มาก ที่สุด 3. 14 เ ค รื่อง แ ต่งกาย มีค ว ามสอดคล้องกับ แนวคิดเรื่องเลือดขัตติยา 46 2 2 50 4.88 มาก ที่สุด 3. 15 เ ค รื่อง แ ต่งกาย มีความสวยงามในการ ใช้สีการออกแบบทรงผม เครื่องประดับสอดคล้อง กับบทบาทตัวละคร 48 2 50 4.96 มาก ที่สุด ด้านฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดง 3.16 น าสื่อเทคโนโลยี สมัยใหม่มาบูรณาการใช้ ออกแบบฉากประกอบ การแสดงได้อย่างเหมาะสม 49 1 50 4.98 มาก ที่สุด
237 ตารางที่35 สรุปผลการประเมินละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการ (ต่อ) หัวข้อ ประเมิน ข้อค าถาม ระดับความพึงพอใจ จ านวน (คน) ค่า เฉลี่ย แปลค่า มาก ที่สุด (5) มาก (4) ปาน กลาง (3) น้อย (2) น้อย ที่สุด (1) 3.17 ฉากประกอบการ แสดงมีความเสมือน จริง สอดคล้องกับบทละคร 47 2 1 50 4.92 มาก ที่สุด 3.18 ฉากและอุปกรณ์ ป ร ะ ก อ บ ก า ร แ ส ดง ส่งเ ส ริมเนื้อเ รื่องให้มี ความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น 46 4 50 4.92 มาก ที่สุด 4. องค์รวมของ ผลงาน 4 .1 แ น ว คิ ด ใ น ก า ร สร้างสรรค์งานถ่ายทอด สู่การแสดงได้อย่างชัดเจน 49 1 50 4.98 มาก ที่สุด 4.2 ระยะเวลาที่ใช้แสดง มีความเหมาะสม 45 3 2 50 4.86 มาก ที่สุด 4.3 การใช้พื้นที่ในการ แ สดงมีค ว ามสัมพัน ธ์ สอดคล้องกับท่าทาง จังหวะ เพลง และเครื่องแต่งกาย 47 2 1 50 4.92 มาก ที่สุด 4.4 องค์ประกอบก าร แสดงมีความสอดคล้อง เหมาะสมกันอย่างเป็น เอกภาพ 48 1 1 50 4.94 มาก ที่สุด 4.5 การแสดงส่งผลให้ ท่านตระหนักถึงค ว าม รักชาติ ความเสียสล ะ แ ล ะค ว ามสุข ส่ วน ตน เพื่อส่วนรวม 48 2 50 4.96 มาก ที่สุด ที่มา: ผู้วิจัย
238 จากตารางที่ 35ผลการประเมินความพึงพอใจของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการ ผ่านการเก็บข้อมูลด้วยแอพพลิเคชั่น Google Forms พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุดในทุกด้าน โดยผู้วิจัยสามารถสรุปผลการประเมินซึ่งปรากฏ รายละเอียด ดังนี้ ผลการประเมินความพึงพอใจของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง หลวงวิจิตรวาทการผ่านการเก็บข้อมูลด้วยแอพพลิเคชั่น Google Forms พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ใน ระดับมากที่สุดในทุกด้าน โดยเรียงล าดับจากค่าเฉลี่ยรวมจากมากไปหาน้อย กล่าวสรุปได้ดังนี้ การประเมินด้านองค์รวมของผลงาน มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 5 ประเด็นย่อย ได้แก่ แนวคิดในการสร้างสรรค์งานถ่ายทอดสู่การแสดงได้อย่างชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.98 การแสดงส่งผลให้ท่านตระหนักถึงความรักชาติ ความเสียสละ และความสุขส่วนตน เพื่อส่วนรวม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 องค์ประกอบการแสดงมีความสอดคล้องเหมาะสมกันอย่าง เป็นเอกภาพ มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 การใช้พื้นที่ในการแสดงมีความสัมพันธ์สอดคล้องกับท่าทาง จังหวะเพลง และเครื่องแต่งกาย มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ระยะเวลาที่ใช้แสดงมีความเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 และผลการประเมินรวมด้านองค์รวมของผลงาน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.93 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด การประเมินด้านแนวคิดการแสดง พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็นย่อย ได้แก่ การแสดงผสมผสานเทคโนโลยีร่วมสมัยด้วยการน าจอ LED สร้างฉากให้เกิด ความสมจริงในการแสดงได้อย่างดี มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 รองลงมาคือ การแสดงสื่อถึงความรักชาติ และความเสียสละความสุขส่วนตนเพื่อส่วนรวม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 และแนวคิดในการสร้าง รูปแบบการละครมีความแปลกใหม่ที่น่าสนใจ มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 และผลการประเมิ น รวมในด้านแนวคิดการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด การประเมินด้านองค์ประกอบการแสดง แบ่งได้ 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ด้านบทละคร 2) ด้านผู้แสดง 3) ด้านเพลงและดนตรีประกอบการแสดง 4) ด้านลีลาประกอบการแสดง 5) ด้านเครื่องแต่งกาย 6) ด้านฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดง โดยผู้วิจัยได้ก าหนดคุณลักษณะ ของประเด็นย่อยที่ใช้ในการประเมินองค์ประกอบดังกล่าว ปรากฏรายละเอียด ดังนี้
239 ด้านผู้แสดง พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ การคัดเลือกผู้แสดง มีบุคลิกภาพ และทักษะ มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 ผู้แสดงสามารถถ่ายทอด เรื่องราวและอารมณ์ตามบทบาทได้เป็นอย่างดี มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 องค์รวมของ ผู้แสดงมีความเหมาะสม สามารถโน้มน้าวให้ผู้ชมสนใจ ติดตามการแสดงได้อย่างต่อเนื่อง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 และผลการประเมินรวมด้านผู้แสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.95 ด้านเครื่องแต่งกาย พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ การสร้างสรรค์เครื่องแต่งกายมีความเหมาะสมกับเนื้อเรื่อง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 เครื่องแต่งกายมีความสอดคล้องกับแนวคิดเรื่อง เลือดขัตติยา มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.88 เครื่องแต่งกาย มีความสวยงามในการใช้สีออกแบบทรงผม เครื่องประดับสอดคล้องกับบทบาทของตัวละคร มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 และผลการประเมินรวมด้านเครื่องแต่งกาย มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 ด้านฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดง พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ น าสื่อเทคโนโลยีสมัยใหม่มาบูรณาการใช้ออกแบบฉากประกอบการแสดง ได้อย่างเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.98 ฉากประกอบการแสดงมีความเสมือนจริงสอดคล้องกับ บทละคร มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดงส่งเสริมเนื้อเรื่อง ให้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 และผลการประเมินด้านฉากและอุปกรณ์ ประกอบการแสดงมีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 ด้านเพลงและดนตรีประกอบการแสดง พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ เพลงยโสธร สามารถสร้างความฮึกเหิมสู่ความรักชาติได้อย่างดี มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.98 เพลงในการแสดงเหมาะสมกับอารมณ์และสอดคล้องกับการด าเนินเรื่อง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 การน าเสียงประกอบ (Sound Effect) มาใช้ร่วมกับการแสดงเพิ่มอรรถรสสู่ผู้ชม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.80 และผลการประเมินรวมด้านเพลงและดนตรีประกอบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ด้านลีลาประกอบการแสดง พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ การออกแบบลีลาท่าร า ชุด ระบ ายโสธร มีความแปลกใหม่ สวยงาม พร้อมเพรียง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 ระบ ายโสธร สามารถสะท้อนแนวคิดการสร้างระบ าตามรูปแบบละครหลวงวิจิตร ได้อย่างชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 การออกแบบลีลาท่าทางของผู้แสดงที่ประกอบด้วยท่าก าแบ
240 ท่าธรรมชาติ และท่านาฏศิลป์มีความเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90 และผลการประเมินรวม ด้านลีลาประกอบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ด้านบทละคร พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 3 ประเด็นย่อย ได้แก่ บทละครช่วง “บทเจรจา และบทร้อง” มีความสอดคล้องเหมาะสมกับการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 เค้าโครงเรื่องและบทละครมีเนื้อหาที่น่าสนใจ มีความคิดสร้างสรรค์สื่อถึงวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาได้ชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90 บทละครใช้ภาษาเรียบง่ายเสนอข้อคิดสู่ผู้ชม ได้อย่างชัดเจนตรงประเด็น มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.88 และผลการประเมินรวมด้านบทละคร มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90 จากคุณลักษณะของประเด็นที่ใช้ในการประเมินองค์ประกอบย่อยทั้ง 6 ด้าน ของประเด็นด้านองค์ประกอบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด การประเมินด้านรูปแบบการแสดง พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 2 ประเด็นย่อย ได้แก่ การแสดงยังคงอัตลักษณ์ ละครหลวงวิจิตรได้อย่างชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 และมีการน ารูปแบบการแสดง “ละครพูด ละครร้อง และละครพันทาง” มาบูรณาการ ใช้กับละครได้อย่างเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.74 และผลการประเมินรวมด้านรูปแบบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.85 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด จากผลการประเมินรวมทั้ง 4 ด้าน ประกอบด้วย 1) แนวคิดการแสดง 2) รูปแบบ การแสดงและการร้องเพลง 3) องค์ประกอบการแสดง 4) องค์รวมของผลงาน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด ผลการตอบแบบสอบถามความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากแบบสอบถามปลายเปิด เพื่อให้ผู้ชมได้กรอกความคิดเห็นและเสนอแนะอย่างอิสระเกี่ยวกับ ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตาม แนวทางละครหลวงวิจิตร ผ่านแอพพลิเคชั่น Google Forms ผู้วิจัยขอยกตัวอย่างความคิดเห็น และข้อเสนอแนะจากผู้ชม ดังตารางต่อไปนี้
241 ตารางที่ 36 ตารางแสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากผู้ชม อาชีพ ระดับการศึกษา ความคิดเห็น ครู อาจารย์ สูงกว่าปริญญาตรี 1) ขอแสดงความชื่นชมในการสร้างสรรค์ละคร 2) อยากให้ละครมีความยาวมากกว่านี้ 3) ทุกอย่างดีมากค่ะ งดงาม สมมง 4) เป็นกา รน าเสนอกา รแสดงที่กระชับแต่ ไม่เสียค วามเดิม สาม า รถรู้ถึงความเสียสละ ความสุขส่วนตัวให้กับประเทศชาติ ปริญญาตรีหรือเทียบเท่า 1) ชอบ ชื่นชมผู้แสดง เพลงเพราะ การแต่งกาย สวยงาม เทคนิคทันสมัยขึ้นไม่ต้องยกฉาก 2) อยากให้ขยายปมในเหตุการณ์นั้น ๆ ให้ชัดเจน กว่านี้ เพราะมันดูสรุปไม่ค่อยได้ใจความ 3) ช่วงรอยต่อยังมีความเงียบที่เกิดเดทแ อร์ ถ้ามีจังหวะที่สอดคล้อง ดนตรีรับระหว่างฉากจะ สมบูรณ์แบบมาก นักเรียน นักศึกษา มัธยมศึกษาหรือเทียบเท่า 1) สนุก น่าสนใจ น่าติดตาม 2) อยากไปชมการแสดงสด ดูในยูทูปฉากสวยมาก พระเอกหล่อสมกับบท นางเอกสวยร้องเพลง ดีมาก 3) ชอบดูละค รหลวงวิจิต ร เพลงทุกเพ ลง มีค วามหมาย อยากให้จัดแสดงในโรงละคร แห่งชาติ
242 ตารางที่ 36 ตารางแสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากผู้ชม (ต่อ) อาชีพ ระดับการศึกษา ความคิดเห็น บุคคลภายนอก สูงกว่าปริญญาตรี 1) ชอบนางเอกและพระเอก ถ้ามีแสดงอีกจะมา ชมค่ะ 2) อยากให้ละครมีความยาวมากกว่านี้ 3) อยากได้ชมการแสดงทั้งเรื่อง 4) เวลาที่จ ากัด40 นาที สามารถน าจุดเด่นของ เลือดขัตติยามาอย่างน่าชื่นชม อยากชมแบบเต็ม เรื่องให้ยาวกว่านี้ 5) เพลงไพเราะมาก ๆ นางเอกร้องดีมาก ๆ พระเอกหล่อ ปริญญาตรีหรือเทียบเท่า 1) เคยอ่านแต่นิยาย เอาม าท าเป็นละค ร แนวใหม่ ชอบ ระบ าและฉาก ดูต่างจากบท โทรทัศน์ สรุปเรื่องได้เร็วและเข้าใจ ที่มา: ผู้วิจัย จากตารางที่ 36 พบว่า ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากผู้ชมให้ความสนใจ ด้านรูปแบบการแสดงที่มีความแปลกใหม่ในการใช้จอ LED มีแนวคิดแปลกใหม่ที่คงความเดิมไ ว้ได้ อย่างชัดเจน รวมถึงผู้แสดง เครื่องแต่งกาย และฉากประกอบการแสดงมีความสมบูรณ์สวยงาม
243 3. องค์ความรู้ใหม่ที่ได้รับจากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร องค์ความรู้ใหม่ที่ได้รับจากการสร้างสรรค์ ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร การประกอบสร้างละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัย ได้ศึกษาถึง ทฤษฎีการแปลงวรรณกรรมและทฤษฎีการละคร รวมถึงแนวคิดการสร้างสรรค์ละครของนักวิชาการ ต่างๆ น ามาวิเคราะห์ในการสร้างองค์ความรู้ด้านการสร้างละคร ที่เป็นสิ่งใหม่ส าหรับผู้วิจัยในการลง มือท า ด้วยท างานเบื้องหน้าคือผู้แสดงและฝีกซ้อม พี่ต้องท าตามผู้ก ากับเสมอมา เมื่อผู้วิจัยตกผลึก ทางความคิดในหัวข้อวิทยานิพนธ์เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร จึงลงมือเริ่ม กระบวนการสร้างสรรค์จนพบองค์ความรู้ดังนี้ 3.1 องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดขึ้นต่อตนเอง สิ่งที่ได้รับความรู้ในการลงมือด าเนินการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตร ท าให้ผู้วิจัยได้เข้าใจถึงช่วงเวลาที่หลวงวิจิตรวาทการ ได้สร้างละครในแนวทางของท่าน คือ เรื่อง เลือดสุพรรณเป็นเรื่องแรก ท่านต้องเผชิญกับปัญหามากมาย จากบริบททางสังคมในสมัยนั้น อีกทั้งปัญหาภายในองค์กรที่ต้องเริ่มท าละครแนวใหม่แตกต่างจากละครร าแบบเดิมในข้อนี้จึงเป็นแรง บันดาลใจให้ผู้วิจัยได้ศึกษาถึงวิธีสร้างสรรค์ละครและด าเนินตามหลวงวิจิตรวาทการ ผู้มีคุณูปการ ต่อการวางรากฐานของการศึกษานาฏศิลป์ ตลอดจนสร้างละครปลุกใจรักชาติที่รู้จักกันใ นนาม ละครหลวงวิจิตรมาเป็นแนวทางในการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 3.1.1 ในฐานะผู้อ านวยการสร้าง ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้ร่วมงานกับบุคลากรหลายฝ่ายซึ่งถือว่าการร่วมงานกับบุคลากรหลายฝ่ายท าให้เกิดเครือข่าย (Connection) ที่หลากหลายอาทิ การติดต่อสื่อสารกับฝ่ายเทคนิค แสงสี ท าให้เกิดความรู้และเข้าใจ ได้เรียนรู้ไปกับการใช้แสงสีบนเวที การวางแผนอย่างมีระบบจะท าให้ การด าเนินงานราบรื่นเป็นไป ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ ถึงแม้กระบวนการวางแผนจะวางไว้ดีแล้วก็ยังพบปัญหาให้แก้ไขอย่าง ต่อเนื่องอยู่เสมอ ผู้อ านวยการสร้างจะต้องเป็นผู้วางแผน และจ าเป็นต้องมีความรู้ทุกขั้นตอน ของกระบวนการสร้างละคร ผู้อ านวยการสร้างต้องรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่นเพื่อน ามาปรับใช้ ในการท างานให้มีประสิทธิภาพ
244 3.1.2 ในฐานะผู้ก ากับการแสดง ผู้วิจัยได้เรียนรู้จากการสอบถาม สัมภาษณ์ ผู้ที่เคยท า หน้าที่ก ากับการแสดง เพื่อน ามาปรับใช้ท าให้ทราบว่าผู้ก ากับต้องมีความรู้และมีจินตนาการในการ สร้างละครเป็นอย่างดี ภาพจินตนาการของผู้ก ากับต้องถ่ายทอดให้นักแสดงตลอดจนผู้ร่วมงานด้านอื่น ๆ เข้าใจและรับรู้ตรงกันสิ่งที่ส าคัญอีกประการ คือ ผู้ก ากับต้องท าให้ผู้ร่วมงานตลอดถึงทีมนักแสดง เชื่อในศักยภาพของตน ว่าจะน านักแสดงไปในทิศทางใด บางครั้งนักแสดงที่มีประสบการณ์สามารถ ช่วยผู้ก ากับวางแผนในการแสดงได้เป็นอย่างดี ทั้งนี้ผู้ก ากับต้องกล้าคิดกล้าตัดสินใจ และต้องยอมรับ ความคิดเห็นของผู้อื่นด้วยเช่นกัน ไม่ควรแสดงอารมณ์ดุดันเมื่อเกิดความผิดพลาด ต้องแก้ไขปัญหา ด้วยสติและความอ่อนน้อม 3.1.3 ในฐานะผู้เขียนบทละคร ผู้วิจัยได้เรียนรู้ขั้นตอนการสร้างบทละครเรื่ อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร โดยอ่านวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา ของ ลักษณวดี โดยละเอียดย่อเรื่อง น าไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านการท าบทละคร เมื่อได้บทละครแล้วผู้วิจัย ยังต้องปรับอีกหลายครั้ง เพื่อหาจุดเริ่มต้นของปัญหาในการด าเนินเรื่อง สร้างปมปัญหา และคลี่คลาย ปมปัญหา ตามแบบละครตะวันตกโดยน าทฤษฎีการละครเข้ามาใช้ในการท าบทการแปลงวรรณกรรม ที่มีความยาว 2 เล่ม มาเป็นการแสดงสมบูรณ์ในเวลา 40 นาที นับเป็นเรื่องที่ท้าทายและยากล าบาก ที่จะท าให้ผู้ชมเกิดความเข้าใจ ผู้วิจัยจึงต้องขยายความในบทเจรจา ประการส าคัญคือต้องคงไว้ซึ่ง แนวทางของละครหลวงวิจิตร ที่ต้องแทรกบทเจรจาเน้นถึงความเสียสละเพื่อประเทศชาติอยู่เป็นระยะ ซึ่งผู้วิจัยได้พิจารณาเพิ่มเติมให้ครบถ้วนตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 3.1.4 ในฐานะผู้ก ากับเวที ผู้วิจัยได้องค์ความรู้ในด้านการจัดการบนเวที โดยมอบหมาย ให้ผู้ช่วยฝึกบุคลิกภาพนักแสดงแอ็คติ้งโค้ช (Acting Coach) เป็นผู้ช่วยก ากับเวทีโดยรับฟังจากผู้วิจัยที่ มีหน้าที่ก ากับการแสดง ผู้ก ากับเวทีจะช่วยให้ภาพที่เกิดขึ้นบนเวทีตรงตามที่ผู้ก ากับต้องการซึ่งจาก การท างานในครั้งนี้ผู้วิจัยพบว่าผู้ก ากับเวทีสามารถช่วยคุมส่วนย่อยบนเวทีอาทิ ก าหนดต าแหน่ง ผู้แสดง ก าหนดต าแหน่งของอุปกรณ์ฉาก มีอ านาจในการอ านวยการ ขณะมีการแสดง ดังนั้นผู้ก ากับเวที และผู้ก ากับการแสดงต้องหาแนวทางร่วมในการปรับแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆ บนเวทีตามผู้ก ากับ การแสดงเห็นสมควร 3.1.5 ในฐานะผู้ออกแบบองค์ประกอบการแสดง ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้ด าเนินการออกแบบองค์ประกอบการแสดงทั้งหมดด้วยตนเองได้รับองค์ ความรู้ดังนี้
245 1) การออกแบบสร้างสรรค์ดนตรีประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตาม แนวทางละครหลวงวิจิตร โดยน าดนตรีที่ต่างจากละครหลวงวิจิตรแบบเดิมคือดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Music) และเสียงสังเคราะห์ เดิมละครหลวงวิจิตรใช้ดนตรีไทยและดนตรีสากล ผู้วิจัยได้ มีส่วนในการสร้างสรรค์ดนตรีและเพลงประกอบการแสดงด้วยวงอิเล็กทรอนิกส์ดังนี้ 1.1) ก าหนดร่างท านองเพลงด้วยการร้องท านองเพลงให้นักดนตรีฟัง 1.2) ประพันธ์เพลงโดยโปรแกรม Cubase Pro11 1.3) บันทึกตัวโน้ตด้วยโปรแกรม Sibelius Software7.5 ได้แก่ เพลงดาราแห่ง อโณทัย เพลงดวงดารา เพลงยโสธร 2) การออกแบบสร้างสรรค์ลีลาท่าทางประกอบการแสดงการออกแบบสร้างสรรค์ ลีลาท่าทางประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยพบว่า การออกแบบท่าทางนั้นจะต้องให้เข้ากับแนวทางละครหลวงวิจิตร กล่าวคือ ใช้ทางธรรมชาติร้อยละ 50 ท่าทางก าแบร้อยละ 25 ท่าทางนาฏศิลปไทยร้อยละ 25 การน าเสนอให้เห็นรูปแบบของละครหลวง วิจิตรที่ชัดเจนในระยะเวลาอันจ ากัด ผู้วิจัย ได้สร้างสรรค์ระบ าชุดยโสธรแสดง ถึงการใช้ท่าธรรมชาติ ท่าก าแบ ท่านาฏศิลป์ไทย ตามรูปแบบละครหลวงวิจิตร มีการแปรแถวหลายรูปแบบ สร้างความ เพลิดเพลินจากการชมการแสดงการแสดงนอกจากรูปร่างหน้าตาของผู้แสดง จ านวนของผู้แสดงทักษะ การร่ายร า ดนตรี เพลงร้อง เครื่องแต่งกาย และยังน าองค์ความรู้หลักการทางด้านทัศนศิลป์เข้ามาใช้ ในการออกแบบแถวได้เป็นอย่างดี เช่น การแปรแถวตามรูปแบบเรขาคณิต ซึ่งมีความหลากหลาย สามารถสร้างความน่าสนใจให้กับการแสดงมีการตั้งซุ้มเพิ่มจุดสนใจแก่ผู้ชม อีกทั้งเพิ่มการตีธงเข้ามา ประกอบระบ า ซึ่งไม่เคยปรากฏในละครหลวงวิจิตร การออกแบบลีลาท่าทางประกอบการแสดงในครั้งนี้ผู้วิจัยได้องค์ความรู้ใหม่ในเรื่อง การฝึกใช้ร่างกายโดยแอ็คติ้งโค้ช (Acting Coach) ดูพระเอกนางเอกมีพื้นฐานของการเป็นผู้แสดง ละครร า ดังนั้นวิธีการจัดระเบียบในร่างกายเป็นปัญหาที่ท าให้ผู้แสดงไม่สามารถเข้าถึงบทบาทอย่าง ลึกซึ้ง กระบวนการฝึกของแอ็คติ้งโค้ช (Acting Coach ) จะช่วยให้นักแสดงมีความผ่อนคลาย ก่อน การฝึกซ้อมจะมีการยืดกล้ามเนื้อเพื่อให้ร่างกายได้ผ่อนคลายจากนั้นเริ่มฝึกหัดมีวิธีการดังนี้ 1) ทลายก าแพง (lce Breaking) การละลายพฤติกรรมระหว่างนักแสดง กับผู้ก ากับเพื่อสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างกัน 2) สอบถามพูดคุยข้อมูลส่วนตัวของนักแสดงเพื่อหาจุดเชื่อมโยงกับตัวละคร
246 3) ปรับทัศนคติของนักแสดงที่มีต่อศิลปะการแสดงละครให้มีจุดร่วมเดียวกัน 4) วิเคราะห์ภูมิหลังของตัวละครเป้าหมาย ความต้องการ เหตุการณ์ก่อนหน้า ฉากที่แสดง 5) ให้นักแสดงท าความเข้าใจตัวละครที่สวมบทบาท ด้วยการอ่านบทไปทีละประโยค และหาเหตุผลการกระท าของตัวละคร 6) ให้นักแสดงท าความเข้าใจหน้าที่ของตัวละครในแต่ละช่วงบทละคร ด้วยการหาเหตุและผลของการกระท าของตัวละคร 7) สร้างความสัมพันธ์ระหว่างนักแสดงในบทบาทของตัวละคร โดยเชื่อมโยง ตัวละครให้เข้ากันทั้งเรื่อง 8) พูดคุยบทละครระหว่างผู้ก ากับและนักแสดง เพื่อหาแรงจูงใจ หาเหตุผลรวม ถึงจังหวะการพูด การใช้พื้นที่ของตัวละคร 9) ปรับระเบียบร่างกายของนักแสดงเมื่ออยู่ในบทบาทของตัวละคร และฝึกการ ใช้เสียงการควบคุมเสียงของนักแสดงบนเวที 10) ร้อยเรียงภาพรวมตัวละครทั้งเรื่องของนักแสดงด้วยการต่อบทของตัวละคร ตามที่ได้ฝึกซ้อมมา 11) ฝึกซ้อมละครทั้งเรื่องเข้ากับองค์ประกอบละคร ทั้งฉาก แสง เสียง พื้นที่เวที และปรับแก้ไขการแสดงของนักแสดงจนสมบูรณ์ ซึ่งวิธีนี้ผู้วิจัยไม่เคยได้รับการฝึกหัดจากแอ็คติ้งโค้ช(Acting Coach ) มาก่อนนับเป็น การเรียนรู้ที่ก่อให้เกิดประสบการณ์และองค์ความรู้ใหม่ร่วมกับนักแสดง 3) การออกแบบสร้างสรรค์เครื่องแต่งกายในละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร การออกแบบเครื่องแต่งกายต้องวิเคราะห์ยุคสมัยและเชื้อชาติของตัวละครตลอดจน ฐานันดรศักดิ์ของตัวละครดังนั้นละครเรื่องนี้ผู้วิจัยได้ศึกษาถึงเนื้อเรื่อง ยุคสมัย พบว่าเรื่องราวเป็น จินตนาการของผู้ประพันธ์ไม่ได้บอกยุคสมัย หรือเชื้อชาติ ผู้วิจัยจึงออกแบบได้อย่างอิสระ ให้เมือง ยโสธรและเขมรัฐ อยู่ในดินแดนที่มีความอุดมสมบูรณ์ผสมผสานระหว่างอารยธรรมตะวันตกและ ตะวันออก เน้นความสวยงามและความคล่องตัวในการแสดง สิ่งส าคัญของการออกแบบเครื่องแต่ง กายนั้นต้องไม่เป็นอุปสรรคในการเคลื่อนไหว การร้อง การร าตลอดจน การเลือกสีของเครื่องแต่งกาย ต้องให้เข้ากับบุคลิกภาพของตัวละครและแสงสีบนเวที
247 4) การออกแบบสร้างฉากประกอบการแสดงในละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตร การสร้างฉากด้วยการใช้จอภาพ LED (Light Emitting Diode) ต้องค านึงถึงความ ละเอียดของจอภาพ ผู้ออกแบบต้องค านึงถึงขนาดจอภาพ การสร้างฉากเป็นภาพเคลื่อนไหวต้องอาศัย ผู้มีประสบการณ์ในการออกแบบ ภาพที่ปรากฏบนจอ LED ต้องไม่ข่มตัวแสดง กล่าวคือ ฉากต้องมี สัดส่วนที่สมดุลกับเวทีและตัวแสดง ถ้าฉากมีสเกล (Scale) ที่สูง กว้าง จะข่มตัวแสดงให้กลืนหายไป กับภาพฉากบนจอ บางครั้งอาจเพิ่มอุปกรณ์ประกอบฉากเข้าไปเพื่อให้เกิดความสมจริง เช่น แท่นหินที่ นั่งในฉากที่1 บันไดวางพานมงกุฎ ให้นางเอกเดินขึ้นไปสวมมงกุฎบนชั้นที่มีความสูงกว่าพื้นเวที ท้องพระโรงเมืองยโสธรฉากที่3 เป็นต้น 3.2 องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดต่อวิชาชีพนาฏศิลป์ จากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้เรียนรู้ ถึงกระบวนการสร้างสรรค์ละครตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มีเนื้อหาเรื่องการเสียสละความรัก เพื่อส่วนรวมและประเทศชาติ มักจบลงด้วยโศกนาฏกรรม สร้างความสะเทือนใจแก่ผู้ชมได้รับ ประโยชน์ต่อวิชาชีพนาฏศิลป์ ดังนี้ 1) ได้มอบนวัตกรรมการแสดงตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้พบว่าวรรณกรรมเรื่องอื่นที่มีเนื้อหาด้านความเสียสละเพื่อส่วนร วม และประเทศชาติสามารถน ามาแปลงวรรณกรรมสู่บทละครตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการได้ ดังเช่น ละครเรื่องเลือดขัตติยา ของลักษณวดี เนื้อหาด้านความรักสามัคคีในชาติ เมื่อน าวรรณกรรมมา วิเคราะห์ และหาแก่นของเรื่องที่น าเสนอความรักของชายหญิงซึ่งเป็นเรื่องที่ใกล้ตัว เนื่องจากปัจจุบัน คนไม่ซึมซับความรักชาติ บ้านเมือง อาจมาจากสภาพสังคมและเศรษฐกิจ การรับชมละครเพียงครั้ง เดียวคงไม่สามารถเกิดความรักชาติได้ เพียงให้ผู้ชมซึมซับพฤติกรรมของตัวละคร ด้านการเสียสละ เพื่อส่วนรวมมาปรับใช้ในชีวิต 2) พบแนวการร้องแบบใหม่ ที่ไม่ปรากฏในละครหลวงวิจิตรแบบเดิมคือเทคนิคการร้อง สอดประสาน แบบเคาน์เตอร์พอย (Counter Point) ร้องแบบเนื้อเดียวกัน ท านองเดียวกัน แต่คนละระดับเสียง ร้องแทรกคนละเนื้อร้อง ร้องแทรกแบบเนื้อร้องเดียวกัน 3) ได้สร้างประสบการณ์และทักษะด้านการแสดงแก่นักแสดงรุ่นใหม่เพื่อน าไปถ่ายทอด ตามกระบวนการฝึกหัดที่ผู้วิจัยได้น าการฝึกหัดแบบละครเวทีโดยแอ็คติ้งโค้ช (Acting Coach) ร่วมกับ
248 การฝึกหัดตามแบบนาฏศิลป์ไทย อีกทั้งใช้ว้อยซ์เทรนนิ่ง (Voice Training) ฝึกหัดการเปล่งเสียงร้อง และพูดเพื่อน าไปบูรณาการในวิชาการละครต่อไป
บทที่ 5 สรุป อภิปราย และข้อเสนอแนะ จากกระบวนการสร้างสรรค์ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร สู่การน าเสนอต่อสาธารณชนในรูปแบบการแสดงและรูปแบบออนไลน์ ผู้วิจัยขอสรุปรายละเอียด การสร้างสรรค์ตามวัตถุประสงค์ของวิทยานิพนธ์ ดังนี้ 1. สรุป 1.1 การสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1.2 ผลการประเมินคุณภาพและความคิดเห็นของผู้ชมที่มีต่อละคร เรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1.3 องค์ความรู้ใหม่ที่ได้รับจากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร 2. อภิปรายผล 3. ข้อเสนอแนะ 1. สรุป การสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยสร้างขึ้นจากบท วรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา ของลักษณวดีหรือคุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ปีพุทธศักราช 2555 น าค วามเสียสละความรักเพื่อประโยชน์ต่อส่วนรวม และประเทศชาติซึ่งการสร้างละครที่มีเนื้อหาสอดคล้องกับละครหลวงวิจิตรที่ได้รับใช้บ้านเมือง ในด้านการปลูกต้นรักชาติให้กับคนไทยมาแล้วละครหลวงวิจิตรได้รวมศาสตร์ของละครพูด ละครร้อง และละครพันทาง กล่าวคือได้การเจรจามาจากละครพูด ได้การร้องเพลงประกอบการแสดงละครจาก ละครร้อง และการแต่งกายมาจากละครพันทาง น ามาสร้างสรรค์เพื่อให้คนรุ่นปัจจุบันได้รับชมละคร หลวงวิจิตรในรูปแบบใหม่
250 ผู้วิจัยได้ศึกษาวรรณกรรมเรื่องเลือดขัตติยาของลักษณวดี งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับละคร หลวงวิจิตร บทละครของหลวงวิจิตรวาทการ และสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านนาฏศิลป์ที่เคยมีส่วนร่วมแสดง ในละครหลวงวิจิตร ผู้เชี่ยวชาญทางด้านการออกแบบเครื่องแต่งกาย ผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านดนตรีไทย และดนตรีไทยสากล โดยยึดหลักการสร้างสรรค์จากแนวคิดและทฤษฎีต่าง ๆ ที่ได้ศึกษามา ก าหนด ขอบเขตในการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร สร้างเพลงประกอบ ละครด้วยดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Music)และการใช้เสียงสังเคราะห์พร้อมกับเครื่องดนตรี เพอร์คัสชั่น (Percussion Music) ประกอบการแสดง คัดเลือกผู้แสดง ถ่ายทอดและฝึกซ้อมการแสดง สร้างเครื่องแต่งกายของตัวละครและนางระบ า สร้างฉาก แสง สี เสียง อุปกรณ์ประกอบการแสดง จัดการแสดงโดยเชิญผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิมาประเมินคุณภาพ คือ แบบประเมินคุณภาพแบบมี โครงสร้าง เครื่องบันทึกเสียง กล้องถ่ายภาพ กล้องถ่ายวิดีทัศน์ และแบบสอบถามประเมินคุณภาพ จากผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิ 8คน เกี่ยวกับความคิดที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตร 1.1 การสร้างสรรค์ละครเรื่องเลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1.1.1 แนวคิดและรูปแบบการแสดง เมื่อปี พ.ศ. 2475 เกิดความเปลี่ยนแปลงการปกครองประเทศภายใต้การน าของ คณะรัฐบาล จอมพล ป. พิบูลสงคราม ในขณะที่บ้านเมืองมีความแตกแยกทางความคิด คนในชาติ ขาดความปรองดอง จอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้มอบหมายให้หลวงวิจิตรวาทการหาวิธีการให้คนไทย มีความรักชาติ เสียสละเพื่อส่วนรวม หลวงวิจิตรวาทการจึงใช้วิธีการปลูกต้นรักชาติให้คนไทยเข้าถึง ได้ง่ายและเป็นภาพความทรงจ าที่ดีที่สุด ด้วยการแต่งละครและเพลง ซึ่งประสบความส าเร็จอย่างดี ในขณะนั้น ในปัจจุบันเหตุการณ์การแตกแยกทางความคิดได้เกิดขึ้นกับคนในชาติ ผู้วิจัยจึงน า แนวทางละครปลุกใจรักชาติของหลวงวิจิตรวาทการมาสร้างละครให้คนรุ่นปัจจุบันได้รู้จัก และตระหนักถึงความเสียสละความสุขส่วนตัวเพื่อส่วนรวม จากการศึกษาบทวรรณกรรมเรื่องต่างๆ พบว่า วรรณกรรมเรื่อง เลือดขัตติยา ของลักษณวดี (คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์) ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ปีพุทธศักราช 2555 มีเนื้อหาให้ตัวละครเสียสละความรักเพื่อประเทศชาติ อีกทั้งพบว่า คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์ มีความชื่น ชอบงานเขียนของหลวงวิจิตรวาทการ ด้วยมีอุดมการทางการเมืองที่คล้ายกัน เคยเขียนบทความ
251 ทางการเมืองนามปากกา “ลักษณวดี”ของคุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์ โดยน ามาจากตัวละครในนวนิยาย ของหลวงวิจิตรวาทการที่คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์ ชื่นชอบอีกด้วย วรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยามีการน ามาจัดท าเป็นบทละครโทรทัศน์หลายครั้ง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2521 จัดท าโดยสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 ปี พ.ศ. 2526 จัดท าโดย สถานีโทรทัศน์ทีวีสีช่อง 3 แต่ไม่ได้ออกอากาศ ด้วยเหตุผลทางการเมือง ในปีพ.ศ. 2546จัดท าโดย สถานีโทรทัศน์ช่อง one31 ปีพ.ศ. 2556คุณถกลเกียรติ วีรวรรณ ได้จัดแสดงในรูปแบบละครเวที The Musical ในครั้งนี้ผู้วิจัยได้น าวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาของลักษณวดี มาสร้างสรรค์ เป็นละครตามแนวทางละครหลวงวิจิตร เพื่อให้เห็นว่า ละครหลวงวิจิตร มีจุดส าคัญในการกระตุ้น ความรักชาติ การเสียสละความสุขของตนเองเพื่อส่วนรวม สามารถน าแนวคิดนี้มาประกอบสร้าง กับวรรณกรรมเรื่องอื่น ๆได้เช่นกัน ผู้วิจัยได้น าเนื้อเรื่องวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา ในส่วนที่เป็นจุดส าคัญของเรื่อง คือ ความรักของอโณทัยนายทหารราชองครักษ์กับเจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีมาน าเสนอด้านการเสียสละ ความสุขของตนเองเพื่อส่วนรวมเพื่อหน้าที่ต่อแผ่นดิน ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตรนั้น สร้างขึ้นเพื่อให้คนรุ่นปัจจุบันได้เข้าถึงละครหลวงวิจิตร รวมถึงมีการจัดแสดงน้อยครั้ง เนื่องจากคนปัจจุบันเน้นความรวดเร็วของละครต้องการความบันเทิงที่เป็นเหตุการณ์ ทันยุคทันสมัย ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร จึงน าความรักของหนุ่มสาวซึ่งเป็นเรื่องใกล้ตัว ของทุกคนมาน าเสนอด้านความเสียสละ การด าเนินเรื่องด้วยการจบด้วยโศกนาฏกรรมตามหลัก จิตวิทยาของหลวงวิจิตรวาทการที่ละครมักจะจบด้วยโศกนาฏกรรม เพื่อเป็นภาพจ าที่สะเทือนใจแก่ ผู้ชม สิ่งส าคัญที่สะท้อนภาพให้ผู้ชมเกิดจินตนาการกระตุ้นความเป็นไปของตัวละคร คือบทละครที่ สามารถสื่อให้ผู้ชมน าพฤติกรรมตัวละครไปปรับใช้หรือเป็นข้อเตือนใจในการด าเนินชีวิต 1.1.2 องค์ประกอบการแสดง 1) บทละคร ในการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยก าหนดกระบวนการสร้างบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ดังนี้ 1.1)ศึกษาโครงเรื่อง เนื้อเรื่อง ตัวละคร บุคลิกของตัวละครจากวรรณกรรมเรื่อง เลือดขัตติยาจนเกิดความเข้าใจ
252 1.2) วิเคราะห์การวางเค้าโครงเรื่องที่จะน ามาสร้างสรรค์โดยเพื่อพิจารณา แก่นส าคัญของเรื่อง 1.3) วางโครงเรื่อง (Plot) เฉพาะส่วนส าคัญที่น ามาจัดแสดงโดยร้อยเรียง ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของตัวละครสู่การน าเสนอตามรูปแบบการแสดงละครหลวงวิจิตร 1.4) น าโครงเรื่องปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการประพันธ์บทละคร คือ อาจารย์เกษม ทองอร่าม ผู้เชี่ยวชาญนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ 1.5) เรียบเรียงเนื้อหาของละคร เขียนเป็นเรื่องย่อ โดยระบุฉาก เหตุการณ์ และตัวละครอย่างชัดเจน ผ่านการเรียงล าดับภาพในความคิด (Story Board) 1.6) จัดท าบทละครจากนั้นผู้วิจัยพิจารณา ตัด เติม แต่งแล้วน ามาเรียบเรียงใหม่ อีกครั้งให้เกิดความสมบูรณ์ 1.7) ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านบทละครทางด้านการประพันธ์บทละคร 2) ดนตรีประกอบการแสดง ในการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยออกแบบเพลงและดนตรีประกอบการแสดงซึ่งมีความส าคัญมากในการสร้างละคร ดนตรีเป็นส่วนหนึ่งที่ท าให้ละครเกิดความสมบูรณ์เสริมสร้างอารมณ์และบรรยากาศเชื่อมโยง สถานการณ์ของฉากต่าง ๆ ให้กลมกลืน เมื่อเพิ่มบทร้องเข้าไปในท านองเพลง อาจเป็นการเล่าเรื่อง หรือการเจรจาโต้ตอบของตัวละคร แทนการด าเนินเรื่องด้วยบทเจรจา ในการสร้างสรรค์ครั้งนี้ผู้วิจัย เลือกใช้ดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Music) โดยใช้ดนตรีไทยและดนตรีสากลมาบรรเลงในการ แสดงละคร การสร้างเพลงและดนตรีใช้วิธีร้องท านองเพลงให้นักดนตรีฟังเพื่อหาแนวทางในการสร้างเพลง และบันทึกโน้ต เพลงที่สร้างสรรค์ใหม่จ านวน 3 เพลง คือ เพลงดาราแห่งอโณทัยเพลงดวงดารา และเพลงยโสธร ทั้งนี้การสร้างสรรค์ดนตรีด้วยการจ าลองเสียงเครื่องดนตรีไทยและสากลมาช่วย ปรับแต่งแนวเสียงท านองหลักด้วยการใช้โปรแกรมคิวเบสโปร์ 11(Cubase pro 11)และบันทึกโน้ตด้วย โปรแกรมซิบีเลียสซอฟต์แวร์ 7.5 (Sibelius Software 7.5) โดยมีแนวทางการร้องที่ผู้วิจัยสร้างสรรค์ ขึ้นใหม่ คือ แนวการร้องแบบสอดประสานที่ไม่ปรากฏในการแสดงละครหลวงวิจิตร และการร้อง แบบเคาร์เตอร์ (Counter) คือการร้องสอดประสานระหว่างเสียง 2เสียง ในโน้ตที่ต่างกัน
253 3) ผู้แสดง การคัดเลือกผู้แสดง ผู้วิจัยได้ถอดบทบาทพระเอกนางเอกและตัวละคร ส าคัญตัวอื่น ๆ จากวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาของลักษณวดี โดยวิเคราะห์จากเนื้อเรื่องเป็นหลัก ประกอบกับการศึกษาหลักการคัดเลือกผู้แสดงของหลวงวิจิตรวาทการ พบว่า หลวงวิจิตรวาทการให้ ความส าคัญในเรื่องของน้ าเสียงพูดและเจรจา ต้องมีน้ าเสียงกว้างชัด พูดอักขระควบกล้ าและสามารถ ร้องเพลงได้ สรุปได้ดังนี้ 3.1) เป็นผู้มีความสามารถทางด้านการร้องเพลง 3.2) เป็นผู้ที่มีรูปร่าง หน้าตา ผิวพรรณ และบุคลิกภาพที่เหมาะสม 3.3) เป็นผู้ที่มีพื้นฐานทางด้านนาฏศิลป์และการแสดงตามบทบาท 3.4) เป็นผู้มีประสบการณ์การแสดง สามารถแสดงอารมณ์ได้อย่างดี 3.5) เป็นผู้มีความจ าและไหวพริบปฏิภาณที่ดี 4) ลีลานาฏศิลป์การออกแบบลีลาท่าทางในการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร แบ่งได้ 3ลักษณะ คือ 4.1) ท่าทางธรรมชาติคืออากัปกิริยาของมนุษย์ที่ไม่มีการปรุงแต่ง เช่น การยืน เดิน ร้องไห้ หัวเราะ 4.2) ท่าทางก าแบ คือ การเลียนแบบธรรมชาติของมนุษย์ที่ได้รับการปรุงแต่ง มากกว่ากิริยาอาการปกติ เช่น ท่าไว้มือ ท่าทางอก ท่าประสานมือแนบอก 4.3) ท่านาฏศิลป์ คือ การใช้หลักการทางด้านนาฏศิลป์เข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น การตั้งวง การจีบ การประเท้า ซอยเท้า ในการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัย ได้ก าหนดสัดส่วนลีลานาฏศิลป์ในการแสดงดังนี้ ใช้ท่าธรรมชาติ ร้อยละ 50 ในการด าเนินเรื่อง ท่าแบบก าแบ ร้อยละ 25 ในการแสดงอากัปกิริยาของตัวละคร และท่าทางนาฏศิลป์ไทย ร้อยละ 25 ในระบ ายโสธร 5) เครื่องแต่งกายการออกแบบเครื่องแต่งกายผู้วิจัยได้วิเคราะห์และตีความจากบท วรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาซึ่งผู้แต่งไม่ได้กล่าวถึงเชื้อชาติเพียงแต่เป็นดินแดนในจินตนาการ ล้อมรอบไปด้วยความอุดมสมบูรณ์จากบทวร รณกรรมผู้วิจัย ตีความหมายของจินตนากา ร คือ เป็นดินแดนของวัฒนธรรมที่ผสมผสานระหว่างตะวันออกและตะวันตก วัสดุของการจัดท า เครื่องแต่งกายจะเน้นลวดลายที่สวยงามสดใส มีความสง่างามอยู่ในเนื้อผ้า เนื่องจากเป็นดินแดน
254 ที่มั่นคงอุดมสมบูรณ์ มีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ การเลือกใช้สีเสื้อผ้าของตัวละคร ผู้วิจัยเลือกใช้สี และปฏิกิริยาต่ออารมณ์ของเครื่องแต่งกายซึ่งเป็นองค์ประกอบในการสร้างงาน การออกแบบเครื่องแต่งกาย สามารถสรุปได้ดังนี้ 1) วิเคราะห์บุคลิกภาพตัวละครจากบทวรรณกรรมเรื่อง เลือดขัตติยา 2)ก าหนดแบบร่างเครื่องแต่งกาย 3) ออกแบบเครื่องแต่งกาย โดยใช้ทฤษฎีสีและปฏิกิริยาต่ออารมณ์ของ เครื่องแต่งกายเป็นตัวก าหนด 4) ปรึกษาผู้มีประสบการณ์ทางด้านการออกแบบเครื่องแต่งกาย 6) การใช้พื้นที่เวทีและฉากในการแสดง 6.1) ฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดง การออกแบบฉากและอุปกรณ์ ประกอบการแสดง มีความส าคัญในการเสริมให้การแสดงมีความสมจริง เป็นรูปธรรมให้ผู้ชมเกิด ความเข้าใจในเนื้อเรื่องมากยิ่งขึ้น ในการสร้างสรรค์อุปกรณ์ประกอบการแสดงละครเรื่ อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร มีขั้นตอนดังนี้ 1) อ่านวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา เพื่อวิเคราะห์ถึงรายละเอียดอุปกรณ์ ที่ส าคัญในแต่ละฉาก 2)จัดหาและด าเนินการสร้างอุปกรณ์ให้ตรงตามบทละคร 3) ปรับแก้ไขฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดงให้เกิดความจริง นอกจากนี้ผู้วิจัยได้เพิ่มแท่นหินนั่งริมธารน้ าตก แท่นที่นั่งในห้องคุมขัง บันได ปูพรมแดง พานใส่มงกุฎเพชร ธงสมาพันธรัฐ ตลอดจนแก้ไขตกแต่งธงสมาพันธรัฐให้สวยงาม ตามค าแนะน าหลังการประชุมสนทนากลุ่มย่อย(Focus Group) 6.2) การใช้พื้นที่เวทีในการแสดง การสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร การเลือกใช้สถานที่ส าหรับแสดงมีความส าคัญในการออกแบบ การแสดง พื้นที่บนเวที ส่งผลต่อการก าหนดรูปแบบและองค์ประกอบการแสดงด้านอื่น ๆ บนเวที การจัดวางตัวละครต้องสอดคล้องตามลักษณะพฤติกรรมของแต่ละตัว การออกแบบพื้นที่ในการแสดง แบ่งวิธีออกเป็น 6 ส่วน ส่วนกลางทั้งหน้าและหลัง จะเป็นส่วนที่เด่นชัดที่สุด มักจะเป็นต าแหน่งของ ผู้แสดงน า การออกแบบร่าง สตอรี่บอร์ด (Story Board) นักแสดงจะรับรู้ต าแหน่งการเคลื่อนที่ของ ตัวเอง ทั้งนี้การใช้พื้นที่เวทีต้องค านึงถึงความสมดุล และผู้ชมต้องเห็นภาพที่เกิดขึ้นบนเวทีอย่างทั่วถึง
255 6.3) การออกแบบแสง จากการศึกษาความรู้เรื่องแสงในการสร้างละคร พบว่า แสงมีหน้าที่ 3 ประการ คือ ให้ความสว่าง บอกเวลา สร้างอารมณ์ การออกแบบแสงในละครเรื่องเลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ใช้เทคนิค 2 ลักษณะ 1)สร้างบรรยากาศในเรื่องและสร้างอารมณ์ของตัวละคร 2)แสงช่วยในการเลือกภาพ เช่น ใช้การดับไฟมืดมุมหนึ่ง เพื่อกา รเปลี่ย น อุปกรณ์ฉากเข้ามา ให้ผู้ชมสนใจจุดไหนมองข้ามไปจุดใด ผู้วิจัยได้ปรับใช้ไฟที่มีใ นโรงละครขนาดเล็กของวิทยาลัยนาฏศิลป แบ่งได้3 ลักษณะ ได้แก่ ไฟหน้า (Fresnel) ไฟข้าง (Praled) ไฟสร้างบรรยากาศ และไฟหลัง (Profileled) ซึ่งไฟทั้ง 3 ลักษณะนี้ สามารถสร้างบรรยากาศ ส่งเสริมอารมณ์ของนักแสดง และที่ส าคัญคือไม่ก่อให้เกิดเงารบกวนภาพการแสดงบนเวที 1.2 ผลการประเมินคุณภาพ และความคิดเห็นของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้ก าหนดน าเสนอผลงานสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตรต่อสาธารณชน ในวันเสาร์ที่ 25 กุมภาพันธ์ 2566 ณ โรงละครขนาดเล็ก ชั้น 7 วิทยาลัย นาฏศิลป และเผยแพร่การแสดงผ่านสื่อออนไลน์ช่องยูทูป (YouTube) ได้รับความสนใจจากผู้ชม เป็นจ านวนมาก รวมผู้รับชมผ่านช่องยูทูป (YouTube) ทั้งสิ้น 2,700ครั้ง (ข้อมูล ณ วันที่ 11เมษายน 2566) จากการรับชมนี้ผู้วิจัยได้ให้ผู้ชมได้ตอบแบบประเมินคุณภาพผลงานละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ประเด็นการประเมินคุณภาพแบ่งออกเป็น 4ด้าน คือ ด้านแนวคิด การแสดง ด้านรูปแบบการแสดง ด้านองค์ประกอบการแสดง และด้านองค์รวมของผลงาน โดยใช้แบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) และแบบแสดงความคิดเห็น และข้อเสนอแนะแบบปลายเปิด สรุปได้ว่า ผู้ชมจ านวน 50 คน มีความคิดเห็นพึงพอใจต่อละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรในระดับมากที่สุดทุกด้าน ดังรายละเอียดต่อไปนี้ ผลการประเมินความพึงพอใจของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตรผ่านการเก็บข้อมูลด้วยแอพพลิเคชั่น Google Forms พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ใน ระดับมากที่สุดในทุกด้าน โดยเรียงล าดับจากค่าเฉลี่ยรวมจากมากไปหาน้อย กล่าวสรุปได้ดังนี้
256 การประเมินด้านองค์รวมของผลงาน มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 5 ประเด็นย่อย ได้แก่ แนวคิดในการสร้างสรรค์งานถ่ายทอดสู่การแสดงได้อย่างชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.98 การแสดงส่งผลให้ท่านตระหนักถึงความรักชาติ ความเสียสละ และความสุขส่วนตนเพื่อส่วนรวม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 องค์ประกอบการแสดงมีความสอดคล้องเหมาะสมกันอย่างเป็นเอกภาพ มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 การใช้พื้นที่ในการแสดงมีความสัมพันธ์สอดคล้องกับท่าทาง จังหวะเพลง และเครื่องแต่งกาย มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ระยะเวลาที่ใช้แสดงมีความเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 และผลการประเมินรวมด้านองค์รวมของผลงาน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.93 เมื่อแปลค่าแล้ว อยู่ในระดับมากที่สุด การประเมินด้านแนวคิดการแสดง พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็นย่อย ได้แก่ การแสดงผสมผสานเทคโนโลยีร่วมสมัยด้วยการน าจอ LED สร้างฉากให้เกิด ความสมจริงในการแสดงได้อย่างดี มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 รองลงมาคือ การแสดงสื่อถึงความรักชาติ และความเสียสละความสุขส่วนตนเพื่อส่วนรวม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 และแนวคิดในการสร้าง รูปแบบการละครมีความแปลกใหม่ที่น่าสนใจ มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 และผลการประเมินรวม ในด้านแนวคิดการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด การประเมินด้านองค์ประกอบการแสดง แบ่งได้ 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ด้านบทละคร 2) ด้านผู้แสดง 3) ด้านเพลงและดนตรีประกอบการแสดง 4) ด้านลีลาประกอบการแสดง 5) ด้านเครื่องแต่งกาย 6) ด้านฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดง โดยผู้วิจัยได้ก าหนดคุณลักษณะ ของประเด็นย่อยที่ใช้ในการประเมินองค์ประกอบดังกล่าว ปรากฏรายละเอียด ดังนี้ ด้านผู้แสดง พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ การคัดเลือกผู้แสดง มีบุคลิกภาพ และทักษะ มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 ผู้แสดงสามารถถ่ายทอด เรื่องราวและอารมณ์ตามบทบาทได้เป็นอย่างดี มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 องค์รวมของผู้แสดง มีความเหมาะสม สามารถโน้มน้าวให้ผู้ชมสนใจ ติดตามการแสดงได้อย่างต่อเนื่อง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 และผลการประเมินรวมด้านผู้แสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.95 ด้านเครื่องแต่งกาย พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ การสร้างสรรค์เครื่องแต่งกายมีความเหมาะสมกับเนื้อเรื่อง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 เครื่องแต่งกาย มีความสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องเลือดขัตติยา มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.88 เครื่องแต่งกายมีความสวยงาม
257 ในการใช้สีออกแบบทรงผม เครื่องประดับสอดคล้องกับบทบาทของตัวละคร มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 และผลการประเมินรวมด้านเครื่องแต่งกาย มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 ด้านฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดง พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ น าสื่อเทคโนโลยีสมัยใหม่มาบูรณาการใช้ออกแบบฉากประกอบการแสดง ได้อย่างเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.98 ฉากประกอบการแสดงมีความเสมือนจริงสอดคล้อง กับบทละคร มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ฉากและอุปกรณ์ประกอบการแสดงส่งเสริมเนื้อเรื่องให้มี ความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 และผลการประเมินด้านฉากและอุปกรณ์ ประกอบการแสดงมีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.94 ด้านเพลงและดนตรีประกอบการแสดง พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ เพลงยโสธร สามารถสร้างความฮึกเหิมสู่ความรักชาติได้อย่างดี มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.98 เพลงในการแสดงเหมาะสมกับอารมณ์และสอดคล้องกับการด าเนินเรื่อง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.86 การน าเสียงประกอบ (Sound Effect) มาใช้ร่วมกับการแสดงเพิ่มอรรถรสสู่ผู้ชม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.80 และผลการประเมินรวมด้านเพลงและดนตรีประกอบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ด้านลีลาประกอบการแสดง พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 3 ประเด็น ได้แก่ การออกแบบลีลาท่าร า ชุด ระบ ายโสธร มีความแปลกใหม่ สวยงาม พร้อมเพรียง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 ระบ ายโสธร สามารถสะท้อนแนวคิดการสร้างระบ าตามรูปแบบละครหลวงวิจิตร ได้อย่างชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 การออกแบบลีลาท่าทางของผู้แสดงที่ประกอบด้วยท่าก าแบ ท่าธรรมชาติ และท่านาฏศิลป์มีความเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90 และผลการประเมินรวม ด้านลีลาประกอบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 ด้านบทละคร พบว่ามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 3 ประเด็นย่อย ได้แก่ บทละครช่วง “บทเจรจา และบทร้อง” มีความสอดคล้องเหมาะสมกับการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 เค้าโครงเรื่องและบทละครมีเนื้อหาที่น่าสนใจ มีความคิดสร้างสรรค์สื่อถึงวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาได้ชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90 บทละครใช้ภาษาเรียบง่ายเสนอข้อคิดสู่ผู้ชม ได้อย่างชัดเจนตรงประเด็น มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.88 และผลการประเมินรวมด้านบทละคร มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90
258 จากคุณลักษณะของประเด็นที่ใช้ในการประเมินองค์ประกอบย่อยทั้ง 6 ด้าน ของประเด็นด้านองค์ประกอบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.92 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด การประเมินด้านรูปแบบการแสดง พบว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทั้ง 2 ประเด็นย่อย ได้แก่ การแสดงยังคงอัตลักษณ์ ละครหลวงวิจิตรได้อย่างชัดเจน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.96 และมีการน ารูปแบบการแสดง “ละครพูด ละครร้อง และละครพันทาง” มาบูรณาการใช้กับ ละครได้อย่างเหมาะสม มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.74 และผลการประเมินรวมด้านรูปแบบการแสดง มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.85 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด จากผลการประเมินรวมทั้ง 4 ด้าน ประกอบด้วย 1) แนวคิดการแสดง 2) รูปแบบ การแสดงและการร้องเพลง 3) องค์ประกอบการแสดง 4) องค์รวมของผลงาน มีค่าเฉลี่ย (̅) เท่ากับ 4.90 เมื่อแปลค่าแล้วอยู่ในระดับมากที่สุด 1.3 องค์ความรู้ใหม่ที่ได้รับจากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร องค์ความรู้ใหม่ที่ได้รับจากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร มีรายละเอียดดังนี้ 1.3.1 องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดกับตนเอง สิ่งที่ได้รับความรู้ใหม่คือกระบวนการสร้างสรรค์หน้าที่ต่างๆในการประกอบสร้าง ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ในฐานะผู้อ านวยการสร้าง ผู้สร้างงานได้เครือข่าย (Connection)กับบุคลากร ด้านต่างๆ ที่ให้ความช่วยเหลือแลกเปลี่ยนความรู้ในการสร้างสรรค์ละคร ร่วมกันวางแผนอย่างเป็น ระบบให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ ผู้อ านวยการสร้างต้องรู้ทุกขั้นตอนในการด าเนินงาน และต้อง เป็นผู้รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น ในฐานะผู้ก ากับการแสดง ผู้วิจัยได้น าประสบการณ์ที่เคยสัมภาษณ์ผู้ที่ก ากับ การแสดงมาปรับใช้ในการสร้างงาน ผู้ก ากับต้องมีความรู้ ความเข้าใจในบทละครสามารถถ่ายทอด จินตนาการให้ผู้แสดง และผู้ร่วมงานด้านอื่นๆให้เข้าใจตรงกัน ผู้ก ากับการแสดงต้องมีการตัดสินใจที่ดี ลงมือท าให้ทีมงานเห็นถึงศักยภาพของผู้ก ากับว่าจะน าพานักแสดงไปในทิศทางใด คุณสมบัติที่ส าคัญ อีกประการคือต้องแก้ไขปัญหาทุกอย่างด้วยสติ และความอ่อนน้อม
259 ในฐานะผู้เขียนบทละครผู้วิจัยได้ศึกษาวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาของลักษณวดี โดยละเอียดย่อเรื่องน าไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญในการท าบทละคร ด้วยระยะเวลา 40 นาที ในการ น าเสนอเต็มรูปแบบ ท าให้ต้องปรับแก้อีกหลายครั้ง เพื่อให้คนดูเข้าใจถึงเนื้อเรื่อง ผู้วิจัยได้ขยายความ แต่งเติมบท และคงไว้ซึ่งแนวทางของหลวงวิจิตรวาทการที่ต้องแทรกบทเจรจาถึงความเสียสละ เพื่อชาติบ้านเมืองในบทละคร เป็นระยะๆ ในฐานะผู้ก ากับเวทีผู้วิจัยได้องค์ความรู้ด้านบริหารจัดการบนเวที โดยแบ่งหน้าที่ มอบหมายให้ผู้ฝึกบุคลิกภาพของนักแสดง แอ็คติ้งโค้ช (Acting Coach) เป็นผู้ช่วยก ากับด้านเวที รับค าสั่งจากผู้ก ากับการแสดง ก ากับภาพที่เกิดขึ้นบนเวทีตรงตามความต้องการของผู้ก ากับการแสดง ผู้ก ากับเวทีมีอ านาจหน้าที่อ านวยการในขณะที่มีการแสดง ในฐานะผู้ออกแบบองค์ประกอบการแสดง 1) กา รออกแบบสร้างสรรค์ดนตรีประกอบการแสดง โดยใช้เครื่องดนตรี อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Music)และเสียงสังเคราะห์ ซึ่งเป็นดนตรี ที่ต่างจากละครหลวงวิจิตร แบบเดิมคือใช้ดนตรีไทยและดนตรีสากล มีวิธีสร้างสรรค์ดังนี้ 1.1)ก าหนดร่างท านองเพลงด้วยกันร้องท านองให้นักดนตรีฟัง 1.2) ประพันธ์เพลงด้วยโปรแกรมคิวเบสโปร์11(Cubase Pro 11) 1.3) บันทึกโน้ตด้วยโปรแกรมซีบีเลียส (Sibelius Software7.5) 2) การออกแบบสร้างสรรค์ลีลาท่าทางประกอบการแสดง ผู้วิจัยได้ใช้ท่าธรรมชาติ ร้อยละ 50 ท่าทางก าแบร้อยละ 25 และท่าทางนาฏศิลป์ไทยร้อยละ 25 โดยปรากฏชัดเจนในระบ า ยโสธร การใช้ท่าทางประกอบการแสดงทั้ง 3 แบบตามรูปแบบของละครหลวงวิจิตร มีการแปรแถว ที่หลากหลายเพื่อความเพลิดเพลินจากการรับชม น าองค์ความรู้ในด้านทัศนศิลป์มาใช้ในการออกแบบแถว เสริมด้วยการตีธงเข้ามาร่วมในระบ า ซึ่งไม่เคยปรากฏในละครหลวงวิจิตร 3) การออกแบบสร้างสรรค์เครื่องแต่งกาย ผู้วิจัยได้วิเคราะห์ยุคสมัย และเชื้อชาติ ของตัวละครตลอดจนฐานันดรศักดิ์ของตัวละครผู้วิจัยได้ออกแบบเครื่องแต่งกายในละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร รูปแบบผสมผสานตะวันตกและตะวันออกเน้น ความสวยงาม ตามฐานะของตัวละคร และความคล่องตัวของผู้แสดง ไม่เป็นอุปสรรคต่อการ เคลื่อนไหวของผู้แสดง
260 4) การออกแบบสร้างฉากประกอบการแสดงการสร้างฉากด้วยการฉายภาพผ่านจอ LED (Light Emitting Diode) ผู้ออกแบบต้องมีความช านาญในการค านวณสเกล (Scale) ความสูง ความกว้างของจอภาพ ถ้าจอภาพไม่ได้ขนาดที่เหมาะสมจะข่มตัวละครให้หายไปกับภาพหลัง ดังนั้นต้องวัดขนาดของจอภาพและค านวนความละเอียดของจอภาพให้เหมาะสมกับพื้นที่เวที 1.3.2 องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดต่อสังคม 1) ได้มอบนวัตกรรมการแสดงละครตามแนวทางหลวงวิจิตร พบว่ายังมีวรรณกรรม ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความเสียสละเพื่อส่วนรวมและประเทศชาติที่สามารถน าวรรณกรรมมาแปลงเป็นบท ละครตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการเช่น วรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาของลักษณวดี 2) พบแนวทางร้องใหม่ที่ไม่เคยปรากฏในละครหลวงวิจิตร คือแนวทางการร้อง สอดประสานแบบเคาน์เตอร์(CounterPoint) 3) ได้สร้างประสบการณ์และทักษะด้านการแสดงแก่นักแสดงรุ่นใหม่เพื่อน าไป ถ่ายทอดตามกระบวนการฝึกหัดของละครเวที(Acting Coach) ร่วมกับการใช้วอยซ์สเทรนนิ่ง (Voice Training) เพื่อน าไปบูรณาการในวิชาการละครต่อไป 2. อภิปรายผล จากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรวาทการ มีแนวคิด สร้างสรรค์ละครที่ปลูกฝังความเสียสละ ผ่านการแปลงวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา มีแก่นเรื่องเกี่ยวกับ ความรักชาติเสียสละความรักส่วนตัวเพื่อประเทศชาติซึ่งเป็นวัตถุประสงค์หลักของละครหลวงวิจิตร สอดคล้องกับ ประอรรัตน์ บูรณมาตร์ (2523) ที่กล่าวถึงละครหลวงวิจิตรว่า เป็นละครที่มีแก่นเรื่องในเรื่อง ในด้านการปลูกฝังความรักชาติการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยก าหนดใช้ฉากด้วยการใช้ภาพมัลติมีเดีย ผ่านจอ LED (Light Emitting Diode) ให้เห็นถึง ความสมจริงและมีความรวดเร็วในการเปลี่ยนฉาก ซึ่งไม่เคยปรากฏในละครหลวงวิจิตรมาก่อน ดังที่ชญาดา รุ่งเต่า (2549) กล่าวถึงแนวคิดการสร้างฉากมัลติมีเดียในละครเวทีพบว่า การสร้างฉาก ด้วยมัลติมีเดียมีความน่าสนใจท าให้ผู้ชมเกิดทัศน คติด้านบ วกต่อการ รับชม ช่วยสื่อสาร ด้านจินตนาการต่อผู้ชมได้ชัดเจน สมจริงมากยิ่งขึ้น
261 ทั้งนี้จากการศึกษาบทเพลงของหลวงวิจิตรวาทการ ผู้วิจัยมีแนวทางเดียวกับการวิเคราะห์ เพลงของหลวงวิจิตรวาทการเช่นเดียวกับ สุธีศักดิ์ ภักดีเทวา (2541) ในประเด็นเน้นค าร้องที่เป็น ท านองไทยมีส่วนน้อยเท่านั้นที่เป็นเพลงไทยผสมตะวันตกแสดงให้เห็นว่า ผู้ประพันธ์ยังคงยึดท านอง เพลงไทยเป็นหลัก มีแบบฟอร์มและการพัฒนาที่โดดเด่น หลวงวิจิตรวาทการได้น ามาปรับใช้จนเป็น บทเพลงที่มีลักษณะพิเศษและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวอย่างยิ่ง ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตร ได้มีการสร้างสรรค์เพิ่มเติมให้มีความแปลกใหม่ของแนวการร้องสอดประสานแบบ เค้าเตอร์พอยท์(Counter Point) เกรียงไกร ฟูเกษม (2556) ศึกษากระบวนการสร้างสรรค์ละครเวที กล่าวถึงการเปลี่ยนแปลง มโนทัศน์หรือแนวคิดของนักแสดงพบว่าการสื่อสารในการสร้างสรรค์ละครเวที นักแสดงต้องท า การวิเคราะห์แก่นความคิดของบทละคร วิเคราะห์รูปแบบการน าเสนอเพื่อสื่อความคิดของเรื่อง เป็นหลัก ให้นักแสดงเกิดความเข้าใจแก่นความคิดการออกแบบ เน้นกระบวนการวิเคราะห์ตนเอง และผู้อื่น สอดคล้องกับกระบวนการฝึกหัดนักแสดงละครเวที แอ็คติ้งโค้ช (Acting Coach) ในการ สร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ได้ถ่ายทอดพฤติกรรมของตัวละคร ผ่านการเจรจา ดนตรีและเพลงร้อง ด้วยแนวคิดการเสียสละความรักเพื่อชาติ สอดคล้องกับ ณรงค์ชัย ปิฎกรัชต์(2562) ที่กล่าวว่า ผู้สร้างสรรค์น าสิ่งแวดล้อมทางกลางครอบครัว เกิดแรงบันดาล ใจสร้างสรรค์งานเพื่อต่อยอดจากสิ่งที่มีอยู่ก่อนต่อยอดไปสู่ความงดงามที่เพิ่มมากขึ้นอันจะส่งผล ต่อกลุ่มชนและประเทศชาติ มาสร้างสรรค์ต่อยอดเป็นเรื่องใหม่ด้วยกันน าวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา ของลักษณวดี มาสร้างสรรค์เป็นละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร สอดคล้องกับ ชมนาด กิจขันธ์(2564) กล่าวถึงงานสร้างสรรค์ใหม่ควรเกิดประโยชน์ต่อสังคม นอกเหนือจากความบันเทิง ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร เป็นการน าวรรณกรรมที่มีความ สนุกสนานเรื่อง เลือดขัตติยาของลักษณวดี มีเนื้อหากล่าวถึง ความรักต่างชนชั้นของเจ้าหญิงผู้สูงศักดิ์ กับทหารราชองครักษ์ผู้มีความภักดี ต่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ยอมสละชีวิตเพื่อชาติบ้านเมืองซึ่งเนื้อหา ดังกล่าวได้สอดคล้องกับแนวคิดการท าละครปลุกใจรักชาติของหลวงวิจิตรวาทการ จึงน าวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยามาสร้างสรรค์เป็นบทละครตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ซึ่งมีกระบวนการแปลง วรรณกรรมสอดคล้องกับ นราพร สังข์ชัย (2551) ในเรื่องการสร้างบทละครเวทีจากบทดั้งเดิม
262 หรือแปลงจากบทละครต่างประเทศ การดัดแปลงต้องเก็บแก่นหลักของเรื่องไว้ แต่เพิ่มรายละเอียดได้ ผู้เขียนต้องคงรายละเอียดของบทประพันธ์ไว้ การล าดับการด าเนินเรื่องราวตามเหตุการณ์ การตัดต่อบทละคร มีความจ าเป็นเพื่อให้การแสดงละครด าเนินเรื่องด้วยความรวดเร็วกระชับ โดยยังรักษาโครงเรื่องสอดคล้องกับ สมศักดิ์ บัวรอด (2558) สรุปได้ดังนี้ดังนี้ ในการตัดทอน ย่อบท ตัดต่อต้องระวังอย่าบิดเบือนเรื่องเดิมให้เสียไป ตัดต่อต้องมีความรักด้านขนบการแสดงละคร ลีลาท่าร า และการจัดการแสดงละครดีพอจึงจะเขียนบทออกมาให้สอดคล้องท่าร าได้ การดัดแปลง หรือตัดต่อ บทละครสะท้อนให้เห็นถึงความคิดสร้างสรรค์และคุณค่าของบทละครนั้น ๆ รวมถึงพัฒนา ละครให้ปรากฏเป็นละครรูปแบบใหม่ ละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ก าหนดตัวละคร วางโครงเรื่อง ตัวละคร ตลอดจนสร้างฉากน าในการเปิดเรื่องปูพื้นฐานด้วยการเล่าเรื่องราวความเป็นมาของตัวละคร สอดคล้องกับแนวคิดและทฤษฎีโพเอติกา ของอริสโตเติล (2550) ความส าคัญกับบทละคร ประกอบด้วยโครงเรื่องที่มีความขัดแย้ง เพิ่มความยุ่งยากไปสู่ทางเลือกที่อาจทวีความรุนแรงไปสู่ จุดสูงสุดของเรื่องและคลี่คลายลง ปัญหาของตัวละครคือตอนที่ฝ่ายตรงข้ามพยายามสืบหาความลับ ระหว่างอโณทัยกับดารา อโณทัยเป็นผู้สั่งการฆ่าทหารจากเมืองเขมรัฐ ที่เป็นอันตรายแก่เมืองยโสธร และความลับที่ดารากับอโณทัยมีความรักให้กันเกินกว่าทหารราชองครักษ์กับเจ้านาย และเหตุการณ์ คลี่คลายปมปัญหาด้วยการยอมรับผิดของอโณทัย เพื่อช่วยให้ข่าวลือและเหตุการณ์ต่าง ๆ สงบลง ด้วยการตัดสินโทษประหารชีวิต การก าหนดขั้นตอนการออกแบบการแสดงมีการวางโครงเรื่องลงในสตอรี่บอร์ด(StoryBoard) เพื่อให้ผู้ร่วมงานทุกฝ่ายมีความเข้าใจตรงกันตามจินตนาการของผู้ก ากับซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎี นาฏยประดิษฐ์ ของสุรพล วิรุฬรักษ์(2547) เพื่อบอกถึงต าแหน่งตัวละครว่าจะเกิดอะไรขึ้นในฉากนั้น ๆ การออกแบบเครื่องแต่งกายเป็นส่วนส าคัญไม่น้อยกว่าองค์ประกอบด้านอื่น ๆ สีต่างๆ ที่น ามาประกอบสร้างเครื่องแต่งกายในละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรนั้น แต่ละสีส่งผลต่ออารมณ์ความรู้สึกของตัวละครในเชิงจิตวิทยาสีแดงให้ความรู้สึกอันตราย สีเขียว ให้ความรู้สึกปลอดภัย สีน้ าเงินให้ความรู้สึกสุขุม สง่างาม สีขาวให้ความรู้สึกสะอาด บริสุทธิ์ สีด า ให้ความรู้สึกเข้มแข็ง ลึกลับ สีชมพูให้ความรู้สึกอ่อนโยน นุ่มนวลอ่อนหวาน สีทองให้ ความรู้สึก หรูหรา โอ่อ่า สอดคล้องกับ อลงกต หาญชนะ(2560) ในการเลือกใช้สีสร้างเครื่องแต่งกาย
263 3. ข้อเสนอแนะ จากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้สร้างสรรค์ ผลงานละครตามวัตถุประสงค์ที่ก าหนดไว้ ทั้งนี้ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะจากผลการวิจัยเพื่อเป็นประโยชน์ ด้านการสร้างสรรค์ ด้านวิชาการ หรือประโยชน์อื่น ๆ ต่อไป ดังนี้ 3.1 ข้อเสนอแนะในการน างานวิจัยไปใช้ ควรตรวจสอบความพร้อมของระบบเสียงในโรงละครประกอบการพิจารณาในการเลือก สถานที่ส าหรับจัดแสดง 3.2 ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไป 3.2.1 ควรพัฒนาแนวทางสร้างละครในด้านความรัก ความสามัคคี ของคนในชาติ ตามแนวทางของหลวงวิจิตรวาทการ ด้วยการน าบทภาพยนตร์ หรือวรรณกรรมเรื่องอื่น ๆ โดยผ่าน การแปลงวรรณกรรมมาจัดแสดง เพื่อต่อยอดละครหลวงวิจิตร 3.2.2 จากชื่อเมืองในบทวรรณกรรม คือ เมืองยโสธร และเขมรัฐ ตลอดจนชื่อตัวละครที่ มีความเป็นไทย อาจน าเสนอด้วยการแปลงวรรณกรรมโดยใช้ภาษา และการแต่งกายตามท้องถิ่นแถบ ตะวันออกเฉียงเหนือ
บรรณานุกรม กฤษรา (ซูไรมาน) วริศราภูริชา. (2551). งานฉากละคร 1. กรุงเทพฯ: ส านักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย. เกรียงไกร ฟูเกษม. (2556). กระบวนการสร้างสรรค์ละครเวทีเพื่อการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลง มโนทัศน์ของนักแสดง. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพมหานคร. เฉลียว พันธุ์สีดา. (2520). หลวงวิจิตรวาทการและงานด้านประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ: เฟื่องอักษร. ชญาดา รุ่งเต่า. (2549). การใช้พื้นที่และมัลติมีเดียของคณะละครเวทีร่วมสมัยในเทศกาลละคร กรุงเทพ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพมหานคร. ชนัญชิดา บุญเหาะ และน้ าผึ้ง ปัทมะลางคุล (2561). “กลวิธีการเสนอความคิดเรื่องความรักชาติ ในนิราศรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกฎุเกล้าเจ้าอยู่หัว” วารสารมนุษยศาสตร์, 25(2), กรกฎาคม – ธันวาคม, 322 - 351. ชมนาด กิจขันธ์ และคณะ. (2564). นาฏศิลป์สร้างสรรค์กับการพัฒนาวิทยฐานะของครู. วารสาร พัฒนศิลป์วิชาการ, 5(1), มกราคม- มิถุนายน, 1 - 14. ชะลูด นิ่มเสมอ. (2559). องค์ประกอบของศิลปะ. กรุงเทพฯ: สายธุรกิจ. เชียงใหม่นิวส์. (2563). ละครเรื่อง “เจ้าหญิงแสนหวี”. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2563 จาก https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/1460082 ณรงค์ชัย ปิฎกรัตน์. (2562). ทฤษฎีการสร้างสรรค์ศิลป์. วารสารวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 6(2), กรกฎาคม – ธันวาคม, 234 – 248. ณรงค์ศักดิ์ จุนเจือ. (2561). ละครหลวงวิจิตรวาทการ เรื่อง อานุภาพพ่อขุนรามค าแหง ในพุทธศักราช 2497. ศิลปนิพนธ์ปริญญาบัณฑิต สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์, นครปฐม. ทม ยัน ตี ( 2 5 6 4 ) . ชี วป ร ะ วัติ . [อ อนไ ลน์]. สืบค้น เมื่ อ วันที่ 1 ธัน ว าคม 2 5 6 4, จ าก https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%97%E0%B8%A1%E0%B8%A2%E0%B8% B1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%B5
265 ไทยบันเทิง. (2559). ภาพยนตร์ประวัติศาสตร์ เรื่อง พระเจ้ากรุงธนบุรี . [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2565 จาก https://thaibunterng.fandom.com/th/wiki/ นพมาศ แววหงส์. (2554). องค์ประกอบของบทละครในปริทัศน์ศิลปะการละคร. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. นราพร สังข์ชัย. (2551). การเขียนบทละครโทรทัศน์: กระบวนการคิดสร้างสรรค์และเทคนิค. กรุงเทพฯ: ส านักพิมพ์มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย. น้อย โขนยักษ์. (2561). ละครหลวงวิจิตรวาทการ เรื่อง อานุภาพพ่อขุนรามค าแหง ตอน สามศร ลอบปลงพระชนม์พ่อขุนรามค าแหง. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 29 มีนาคม 2565 จาก https://youtu.be/ZVjUTO7rHQs นิด้าโพล. (2563). ชูสามนิ้วและผูกโบว์ขาวในโรงเรียน. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2563 จาก https://nidapoll.nida.ac.th/survey_detail?survey_id=155 นิตยา จามรมาน. (ม.ป.ป.) คู่มือการสอนการแต่งกายและการแต่งหน้า. ม.ป.ท: ม.ป.พ. นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2538). โขน คาราบาว น้ าเน่า และหนังไทย. กรุงเทพฯ: มติชน. ประอรรัตน์ บูรณมาตร์. (2528). หลวงวิจิตรวาทการกับบทละครประวัติศาตร์. กรุงเทพฯ: ส านักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. โรม บุญนาค. (2564). ศึกถลางวีรสตรีหนีจากคุกมากู้เมือง. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2565 จาก https://mgronline.com/onlinesection/detail/9640000028530 วิจิตรวาทการ, หลวง. (2498). การจูงจิตที่ใช้ทางการเมือง. กรุงเพทฯ: วรรธนะวิบูลย์. วิจิตรวาทการ, หลวง. (ม.ป.ป). ตายดาบหน้า. ม.ป.ท: ม.ป.พ. วิจิตรวาทการ, หลวง. (ม.ป.ป.) เบญจเพส. ม.ป.ท: ม.ป.พ. สตอรี่บอร์ด. (2565). การเขียน Story Board. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://bupphachart.wordpress.com/2018/07/09/131/ สมศักดิ์ บัวรอด. (2558). การสร้างละครร า. กรุงเทพฯ: ฝ่ายธุรกิจมัลติมิเดียเพื่อการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนสุนันทา. สุธีศักดิ์ ภักดีเทวา. (2541). การวิเคราะห์เพลงในละครเพลงของพลตรีหลวงวิจิตรวาทการ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศรีนครรินทรวิโรฒ, กรุงเทพมหานคร.
266 สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2547). หลักการแสดงนาฏยศิลป์ปริทรรศน์. กรุงเทพฯ: ส านักพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. เสถียร พันธรังสี. (2505). วิจิตรวาทการอนุสรณ์ เล่ม 2. กรุงเทพฯ: รัชดารมณ์การพิมพ์. อลงกต หาญชนะ. (2560). ทฤษฎีสี. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2563 จาก https://homegame9.wordpress.com/%E0%B8%97%E0%B8%A4%E0%B8%A9 %E0%B8%8E%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B5/ bobbibrown19. (2554). มหาเทวี หลวงวิจิตรวาทการ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2565 จาก https://www.youtube.com/watch?v=HLhvWskT9IM RMUTT Channel. (2560). การแสดงละครเวที เรื่อง อานุภาพแห่งความเสียสละ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2565 จาก https://youtu.be/HU_lSPKFyhI
บุคลานุกรม นฤมัย ไตรทองอยู่. ผู้เชี่ยวชาญด้านนาฏศิลป์ไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์. (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 3 ธันวาคม 2564, 18 มกราคม 2566. บ ารุง พาทยกุล. ผู้เชี่ยวชาญด้านดุริยางคศิลป์ไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์. (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 1 ธันวาคม 2565. พหลยุทธ กนิษฐบุตร. รองอธิการบดีสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์. (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 14 มกราคม 2566. ยุทธ อุทยานินทร์. หัวหน้าหลักสูตรวิชาศิลปะและธุรกิจการแสดง คณะมนุษย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัย หอการค้าไทย (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 16 มกราคม 2566, 23 ธันวาคม 2565. รัตติยะ วิกสิตพงศ์. ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ปีพุทธศักราช 2560 (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 17 มกราคม 2566. ลัดดา ศิลปบรรเลง. (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 30 ตุลาคม 2564 สถาพร นิยมทอง. นักวิชาการด้านดุริยางค์สากล ส านักการสังคีต กรมศิลปากร. (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 26 ตุลาคม 2564, 15 ธันวาคม 2565. เสาวณิต วิงวอน. นักวิชาการวรรณคดี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 2 พฤศจิกายน 2564. วิจิตรา (รังสิยานนท์) วิจิตรวาทการ. ทายาทหลวงวิจิตรวาทการ. (ผู้ให้สัมภาษณ์) ฤดีชนก คชเสนี. (ผู้สัมภาษณ์) เมื่อ 31 พฤศจิกายน 2564.
ภาคผนวก
269 ภาคผนวก ก บทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร
270 บทละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางหลวงวิจิตรวาทการ จัดแสดง ณ โรงละครขนาดเล็ก ชั้น 7 อาคารนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ วันที่25 กุมภาพันธ์ 2566 เกษม ทองอร่าม และฤดีชนก คชเสนีจัดท าบท ดร.ปิยวัชร์ สุทธิวนิช ประพันธ์บทร้อง ชัยพร สว่างวรรณ์และเชษฐพงศ์รอตฤดีบรรจุเพลง/ดนตรี ตัวละคร เจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารี นางสาวลักษิกา สุภาโชค อโณทัย นายธนพล สุขสมรูป เจ้าชายไชยันต์ นายศิริชัย นาคพุฒ เจ้าฟ้าหญิงแขไขจรัส นางสาวนงนภัส ขจรมาลี เสนาบดีการคลัง นายวุฒิชัย นราแก้ว เสนาบดีกลาโหม นายศุภกร อบจันทร์ฉาย ทหาร นายพงศ์พัฒน์ ปาริชาติรัตนกุล นายสิทธิโชค สุ่มประดิษ นายธนินธร บุญจุ้ย นายภูมิพัฒน์ แร่อร่าม นายจักรินทร์ พงษ์สมบัติ นายธีรพล วรรณโพธิ์พร นางก านัล นางสาวสาวิณี พันธุ์แตง นางสาวรุ่งนภา หอมกลาง นางสาวสุกฤตา เลิศไชยกิจ นางสาวจุฑาทิพย์ เจนจบธุรกิจ นางสาวเนตรอัปสร อินทร์พรับ นางสาวภานรินทร์ สุขาบูรณ์ นางสาวปฐมาวดีธิมาทาน นางสาวรมิดา จันทร์ฝอย
271 ฉากน า ในดินแดนสุพรรณภูมิ ประกอบด้วยแคว้นน้อยใหญ่ แคว้นที่มีความรุ่งเรือง คือ แคว้นยโสธร และเขมรัฐ มีอ านาจความเจริญทางด้านทหารเท่าเทียมกัน ยโสธรมีความมั่งคั่งเพราะภูมิประเทศ มีความอุดมสมบูรณ์ เขมรัฐจึงต้องการครอบครองดินแดนเพื่อขยายอ านาจ ภายใต้สงครามระหว่าง แคว้นที่ก าลังสร้างความแตกแยกให้กับแผ่นดิน ความรักต้องห้ามระหว่างเลือดขัตติยะกับนายทหาร ราชองครักษ์ได้เกิดขึ้น เจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีเกิดมาพร้อมภาระหน้าที่ต่อแผ่นดิน หากแต่ดารา ไม่เคยต้องการต าแหน่งและอ านาจใด ๆ นอกจากเป็นดาราของอโณทัยคนรักผู้เป็นทหารองครักษ์ ของราชกุมารสิทธิประวัติ รัชทายาทแห่งแคว้นยโสธรที่หลงรักดารามานาน อโณทัยรู้ถึงความต่างชั้น ระหว่างตนและดารา จึงผลักดันให้ดาราอภิเษกสมรสกับเจ้าชายสิทธิประวัติ และช่วยก าจัดอุปสรรค ความรักของเจ้าชายไชยันต์รัชทายาทแคว้นศัตรูอย่างเขมรัฐที่ก าลังชิงต าแหน่งผู้น าสมาพันธรัฐกับ ยโสธร เจ้าชายไชยันต์จ าต้องอภิเษกกับเจ้าฟ้าหญิงแขไขจรัส ญาติผู้พี่ของดารา เพื่อผลประโยชน์ ทางการเมือง ทั้งคู่สะสมความโกรธแค้นต่ออโณทัยและดารา รอคอยวันที่จะแก้แค้นและยึดเอา แผ่นดินยโสธร นี่คือเรื่องราวของรักแท้ที่ต้องเสียสละ เพื่อหน้าที่ค้ าจุนแผ่นดินและหัวใจอันเป็นที่รัก ฉากที่ 1 สายธารที่ฉ่ าเย็น ดนตรีท าเพลงดาราแห่งยโสธร - เจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารียืนหันหลังอยู่ในฉาก - - เปิดม่าน - - อโณทัยออกเข้าเฝ้า - - เจรจา - อโณทัย (คุกเข่า) หม่อนฉันมาตามพระราชเสาวนีย์แล้วพะยะค่ะ ดารา (ค่อย ๆ หันมาช้า ๆ) ลุกขึ้นเถิด...อโณทัย อโณทัย (ค่อย ๆ ลุกขึ้นยืนอยู่ในอาการสงบนอบน้อม) ดารา หญิงอยากจะย้อนเวลาไปที่เกาะกลางทะเลสาบ อโณทัย ครั้งนั้น หม่อมฉันยังไม่รู้ ว่าพระองค์คือเจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีแห่งยโสธร เราทั้งสองจึงให้ค าสัญญากันตามประสา...ว่าพระองค์จะเป็นราชินี ดารา และอโณทัยจะเป็นทหารราชองครักษ์ของราชินี
272 อโณทัย ทหารองครักษ์คนนี้จะเป็นผู้ปกป้องราชบัลลังก์ และองค์ราชินีรัชทายาทด้วยชีวิต ดารา ในที่สุด อโณทัยก็ได้เป็นผู้บัญชาการทหารมหาดเล็ก แต่ขณะนี้ ดาราไม่ต้องการที่จะรับ ต าแหน่งราชินี ดาราต้องการจะเป็น ดาราที่เคยเที่ยวเล่นกับอโณทัยอย่างมีความสุข ตามประสา... อโณทัย โปรดอย่าทรงคิดเช่นนั้นพะยะค่ะ พระองค์ไม่ได้ท าเพื่อพระองค์เอง แต่ทรงท า เพื่อยโสธร พระองค์ทรงทราบดีอยู่แล้ว ว่าเขมรัฐต้องการที่จะยึดครองอ านาจ คิดรวมตัวเป็นสมาพันธรัฐ ยโสธรมีทางเดียว คือ ต้องขึ้นเป็นผู้น าสมาพันธรัฐเท่านั้น ซึ่งเป็นหน้าที่ของพระองค์ ราชินีแห่งยโสธร ดารา แล้วท าไมต้องเป็นเรา อโณทัย เพราะไม่มีงานใดที่จะหนักเกินไปส าหรับพระองค์ ตอนนี้ทุกแคว้นรู้อยู่แล้ว ว่าผู้ที่จะขึ้นเป็นผู้น าสมาพันธรัฐนั้น ถ้าไม่อยู่ที่เขมรัฐก็ต้องอยู่ที่ยโสธร หากแต่ไม่แน่ใจ ว่าใครเป็นผู้ควบคุมอ านาจต่างหาก ยโสธรเสียเปรียบเขมรัฐที่ว่า... ดารา เราเป็นหญิง อโณทัย ผู้หญิงอย่างพระองค์ หม่อมฉันมั่นใจอยู่เสมอ ว่าไม่มีงานใด ที่จะหนักเกินไปส าหรับ พระองค์ พระองค์ทรงรู้ทุกอย่างและท าได้ทุกอย่าง ดารา แต่... อโณทัย แต่ทิพยรัตน์ดารา พระองค์จะเป็นดวงดาราของอโณทัยตราบชั่วนิจนิรันดร์ ดนตรีท าเพลงดาราแห่งยโสธร ร้องเพลงดาราแห่งยโสธร อโณทัย ดารา เอ๋ยดารา ทอแสงส่องท้องนภาเวหาหน สะพรั่งพราววาววับจับกมล ยามได้ยลดลโพยมโฉมดารา ดารา อโณ เอ๋ยอโณทัย รุ่งนภาสว่างไสวในเวหา อรุโณทัยผสานมั่นค าสัญญา จะพิทักษ์รักษาดาราราย อโณทัย เจ้าสูงส่งองค์รัชทายาท คงมิอาจมาดมนัสจรัสฉาย ดารา แต่ดาราดวงนี้มีใจกาย มิอาจคลายความรักประจักษ์จินต์ อโณทัย โอ้ดวงดาวพราวพร่างกลางทรวงจิต ดารา อรุณรุ่งอบอุ่นจิตคิดถวิล
273 พร้อมกัน สองดวงจิตสนิทแน่นพื้นแผ่นดิน มิรู้สิ้นความรักประจักษ์พยาน - เจ้าชายไชยันต์เจ้าหญิงแขไขจรัส เสนาบดีและทหารออก - - เจรจา - แขไขจรัส (เกรี้ยวกราด) ดารา - ดารา อโณทัย ตกใจหันมาตามเสียง อโณทัยลดเข่าลง - ดารา พี่หญิง แขไขจรัส (เดินมาหาอโณทัย) นี่สินะ ต้นตอข่าวลือความสนิทสนมของหญิงดารากับท่าน ผู้บัญชาการ ไชยันต์ หึ...นี่มันกบฏชัด ๆ นี่หรือคือเบื้องหลังความจงรักภักดีของท่านผู้บัญชาการ อโณทัย (จ้องมองไชยันต์ด้วยความนิ่งเฉย คุมสถานการณ์) แขไขจรัส เพราะเจ้ารู้ ว่าหญิงดาราเป็นราชินีแห่งยโสธรและจะได้ขึ้นเป็นผู้น าสมาพันธรัฐ เจ้าจึงหมายใจจะเด็ดดอกฟ้า เพื่อต้องการความเป็นใหญ่ ได้คุมอ านาจของยโสธร รวมไปถึงสมาพันธรัฐ ใช่ไหมอโณทัย ไชยันต์ เจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารี พระชายาแห่งองค์รัชทายาทยโสธร พระสวามีที่อภิเษกได้ ไม่กี่วัน ก็สิ้นพระชนม์ อ่อ...เช่นนั้นทหารราชองครักษ์ขององค์รัชทายาทจึงต้อง พามาปลอบใจเช่นนั้นเอง (หัวเราะ) อโณทัย กระหม่อม เพียงปรารถนาที่จะให้คนที่กระหม่อมภักดี ได้สถิตอยู่ในที่สูงสุดนั้นเป็นพอ มิเคยคิดที่จะต้องการอ านาจความเป็นใหญ่ อย่างที่พระองค์กระท า ไชยันต์ ปากดีนักนะ ท่านผู้บัญชาการ ดูสิ ว่าจะปากดีไปได้สักเท่าไหร่ เพราะดูจากจดหมาย ที่ท่านเขียนถึงเจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีพระชายาแห่งยโสธร หรือว่าที่ผู้น า สมาพันธรัฐ น่าจะเป็นหลักฐานส าคัญในการวางแผนฆ่าคนที่เป็นฝ่ายตรงข้ามกับท่าน หรือแม้แต่ข้อความฝากถึงคนรักอย่างซาบซึ้ง ดารา (เอ่ยปากพูด) แขไขจรัส คนจิตใจอ ามหิตอย่างเจ้า ฆ่าคนไม่เลือกหน้า แม้กระทั่งผู้บริสุทธิ์