124 ตารางที่7ข้อเสนอแนะของผู้ทรงคุณวุฒิการประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group) (ต่อ) ที่มา: ผู้วิจัย จากตารางผู้วิจัยสรุปได้ว่า ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรมีความ น่าสนใจ สามารถน าเสนอแนวคิดกระบวนการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ที่น ามาต่อยอดของละครหลวงวิจิตร ได้เป็นอย่างดีนับเป็นการสืบทอด อนุรักษ์ พัฒนา ละครหลวงวิจิตรได้อย่างสมบูรณ์ ข้อเสนอแนะ ในประเด็นส าคัญที่ได้รับจากคณะกรรมการ ผู้วิจัยได้ด าเนินการปรับแก้ไขตามข้อเสนอแนะ ของผู้ทรงคุณวุฒิจากการประชุมสนทนากลุ่มย่อย (Focus Group) ดังรายละเอียดต่อไปนี้ 4.11) ปรับแก้ไขละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรตามข้อเสนอแนะ ของผู้ทรงคุณวุฒิดังรายละเอียดตารางต่อไปนี้ ล าดับ ชื่อ นามสกุล ต าแหน่งผู้ทรงคุณวุฒิ ข้อเสนอแนะ 7 นางพัชรา บัวทอง ข้าราชการบ านาญ ส านักการสังคีต กรมศิลปากร - ชื่นชมผู้สร้างสรรค์ละครที่สามารถสื่อถึง รูปแบบการแสดงละครหลวงวิจิตรในลักษณะ รูปแบบใหม่ได้น่าสนใจมาก มีการเพิ่มรูปแบบ การร้องที่แตกต่างไปจากของเดิมได้เป็น อย่างดี 8 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุลชาติ อรัณยะนาค ผู้เชี่ยวชาญด้านนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ - เป็นการแสดงละครที่ท าให้เห็นมิติใหม่ ของการแสดงละครหลวงวิจิตร
125 ตารางที่ 8การปรับแก้ไขละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรตามข้อเสนอแนะ ของผู้ทรงคุณวุฒิประชุมสนทนากลุ่มย่อย (Focus Group) ที่มา: ผู้วิจัย 4.12) น าเสนอละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรต่อสาธารณชน ณ โรงละครขนาดเล็กชั้น 7 อาคารนาฏศิลป์ไทยวิทยาลัยนาฏศิลป และเผยแพร่ในรูปแบบสื่อออนไลน์ 4.13) ประเมินประสิทธิภาพความพึงพอใจและความคิดเห็นของผู้ชมหลังการชมการแสดง ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร โดยให้ผู้ชมประเมินความพึงพอใจจาก แบบสอบถามจ านวน 80 คน ซึ่งแบบสอบถามประเมินความพึงพอใจและความคิดเห็นของผู้ชมเป็น แบบสอบถามมาตราประมาณค่า (Rating Scale) มีเกณฑ์ในการให้คะแนนความพึงพอใจดังนี้ ระดับความพึงพอใจมากที่สุด 5 คะแนน ระดับความพึงพอใจมาก 4 คะแนน ระดับความพึงพอใจปานกลาง 3 คะแนน ระดับความพึงพอใจน้อย 2 คะแนน ระดับความพึงพอใจน้อยที่สุด 1 คะแนน มีการแปลค่าระดับความพึงพอใจ ประมวลผลวิเคราะห์ข้อมูลโดยค านวณค่าสถิติเบื้องต้น (ค่าเฉลี่ย) ก าหนดเกณฑ์ดังนี้ ล าดับ ข้อเสนอแนะ จากผู้ทรงคุณวุฒิ การด าเนินการปรับแก้ไข 1 ควรตกแต่งหัวเสาธงให้มีความ สวยงาม ผู้วิจัยด าเนินการปรับแก้ไข โดยกา รใช้วัสดุ อุปกรณ์ ในการประดิษฐ์หัวเสาธงให้มีความงดงาม เหมาะสม 2 การปรับระดับเสียงเพลงให้เบากว่า เสียงการเจรจาของตัวละคร เพื่อให้ เกิดความโดดเด่นของตัวละคร ผู้วิจัยด าเนินการปรับแก้ไข โดยการใช้โปรแกรม Cubase pro 11 ปรับลดระดับเสียงให้มีความ เหมาะสม 3 บุคลิกภาพของตัวละคร ผู้วิจัยได้เชิญครูสอนการแสดง มาปรับบุคลิกภาพ ของตัวละคร ให้มีความเข้าใจกับบทบาทมากขึ้น
126 ตารางที่ 9การแปลค่าระดับความพึงพอใจ ที่มา: ผู้วิจัย 5. การตรวจสอบข้อมูล การศึกษาข้อมูลชั้นปฐมภูมิ โดยการสัมภาษณ์ข้อมูลจากผู้ทรงคุณวุฒิแล้วน ามาตรวจสอบ ข้อมูลอย่างละเอียดว่าตรงกับข้อมูลทุติยภูมิ หรือ เอกสารที่เคยปรากฏมาแล้วหรือไม่ ซึ่งข้อมูลที่ได้ จากการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์ ผู้วิจัยได้ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล โดยพิจารณาจากแหล่งข้อมูลที่ได้รับ จากนั้นด าเนินการตรวจสอบอีกครั้งเพื่อความถูกต้องของข้อมูล รวมถึงรวบรวมน าเสนอให้อาจารย์ที่ปรึกษางานวิจัยได้ร่วมตรวจสอบข้อมูลอีกครั้ง 6. การวิเคราะห์ข้อมูล ผู้วิจัยได้รวบรวมข้อมูลที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้องรวมถึงข้อมูล จากเครื่องมือทุกประเภทที่ใช้ในงานวิจัยน ามาจ าแนกข้อมูลจัดหมวดหมู่ของแต่ละประเภทที่ก าหนดไว้ และท าการวิเคราะห์ข้อมูลดังนี้ 6.1 จัดกลุ่มเอกสารที่วิเคราะห์ออกเป็นกลุ่มข้อมูลต่างๆ 6.2 น าข้อมูลที่ได้จากการจัดกลุ่มเอกสารมาวิเคราะห์ข้อมูลสรุปประเด็นที่เกี่ยวข้อง 6.2.1 ประเด็นเกี่ยวกับละครหลวงวิจิตร 6.2.2 ประเด็นเกี่ยวกับแนวทางการสร้างสรรค์ละคร 6.2.3 ประเด็นเกี่ยวกับการสร้างสรรค์ ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ค่าเฉลี่ย แปลค่า 4.51 – 5.00 มากที่สุด 3.51 – 4.50 มาก 2.51 – 3.50 ปานกลาง 1.51 – 2.50 น้อย 1.00 – 1.50 น้อยที่สุด
127 6.3 วิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์แบบบันทึกข้อมูลในการประชุมสนทนากลุ่มย่อย ของผู้ทรงคุณวุฒิแบบสอบถาม โดยการประมวลผลวิเคราะห์ข้อมูลเชิงตีความสร้างข้อสรุปองค์ความรู้ ที่ปรากฏในการวิจัยครั้งนี้ 7. การสรุปและน าเสนอข้อมูล จากการศึกษา ผู้วิจัยน าข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลโดยการเขียน เชิงพรรณนาวิเคราะห์ จากนั้นท าการสรุปผลการสร้างสรรค์และการวิจัย จัดท ารูปเล่มฉบับสมบูรณ์ เผยแพร่ผลการวิจัยในรูปแบบการแสดงและบทความวิจัยตามล าดับ
บทที่ 4 ผลการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร จากบทที่ 3 ผู้วิจัยได้กล่าวถึงรายละเอียดในการด าเนินการวิจัย รวมถึงการวางแนวทางการ สร้างสรรค์ละคร ในบทนี้ผู้วิจัยจึงน าเสนอผลการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตรซึ่งมีรายละเอียดในการสร้างสรรค์การปรับปรุงแก้ไข ตลอดจนน าเสนอข้อมูลในการ ประเมินคุณภาพละคร โดยแบ่งเนื้อหาตามวัตถุประสงค์ของวิทยานิพนธ์ ดังนี้ 1. การสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1.1 แนวคิดและรูปแบบการแสดง 1.2 องค์ประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1.2.1 บทละคร 1.2.2 ดนตรีประกอบการแสดง 1.2.3 ผู้แสดง 1.2.4 ลีลานาฏศิลป์ 1.2.5 เครื่องแต่งกาย 1.2.6 การใช้พื้นที่เวทีและฉากในการแสดง 2. กา รป ระเมินคุณภาพ และค วามคิดเห็นของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 2.1 การเผยแพร่ผลงานละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 2.2 การประเมินคุณภาพและความคิดเห็นของผู้ชมที่มีต่อละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 3. องค์ความรู้ใหม่ที่ได้รับจากการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 3.1 องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดขึ้นต่อตนเอง 3.2 องค์ความรู้ใหม่ที่เกิดต่อวงการวิชาชีพนาฏศิลป์
129 1. กระบวนการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1.1 แนวคิดและรูปแบบการแสดง สถานการณ์ปัจจุบันมีการแตกแยกทางความคิด คนในชาติมีความขัดแย้งแบ่งฝ่ายกัน อย่างชัดเจน เยาวชนโดนปลุกเร้าทางความคิดให้คล้อยตาม ผู้วิจัยจึงน าละครหลวงวิจิตรที่มีเนื้อหา ให้คนไทยรู้จักหน้าที่ของตน มีความเสียสละเพื่อส่วนรวมและประเทศชาติ ซึ่งเคยรับใช้บ้านเมืองมาแล้ว ในยุค จอมพล ป.พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี โดยน าวรรณกรรมที่มีความสนุกสนาน แก่นของเรื่อง คือความรักระหว่างชายหญิงที่ต้อง เสียสละความสุขส่วนตัวเพื่อประเทศชาติ บทประพันธ์ของลักษณวดี (คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์) ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์ ปี พ.ศ. 2555 เมื่อศึกษาประวัติและการท างานของคุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์ พบว่า ท่านได้ศึกษาแนว การเขียนบทความทางการเมือง ตลอดจนแนวทางการเขียนวรรณกรรมโดยมีหลวงวิจิตรวาทการ เป็นต้นแบบ นามปากกา โรสลาเลน ก็เป็นชื่อของนางเอกในนวนิยายของหลวงวิจิตรวาทการอีกด้วย ละคร เรื่องเลือดขัตติยา ได้เคยน ามาสร้างเป็นละครโทรทัศน์และละครแนวมิวสิเคิล (Musical) ในครั้งนี้ผู้วิจัยน ามาสร้างสรรค์ในแนวละครหลวงวิจิตร ชื่อว่าละครเรื่อง เลือดขัตติยาตาม แนวทางละครหลวงวิจิตร โดยน าเทคโนโลยีสมัยใหม่มาผสมผสานประกอบการแสดงในครั้งนี้ และยืนยันว่าละครหลวงวิจิตรสามารถน ามาพัฒนาต่อยอด คุณธรรมด้านความรักและเสียสละ เพื่อประเทศชาติ ให้เข้าถึงผู้ชมในยุคปัจจุบัน ละครหลวงวิจิตร เป็นละครรูปแบบใหม่ที่เกิดขึ้นจากการบูรณาการทางความคิดของ หลวงวิจิตรวาทการซึ่งมีลักษณะดังนี้ 1) มีเนื้อหาแสดงให้เห็นเกี่ยวกับการปลุกใจรักชาติ 2) มีความสอดคล้องกับการเมืองการปกครองของประเทศไทย 3) เป็นละครรูปแบบผสมผสานระหว่างการใช้ดนตรีไทยและวงดนตรีสากลร่วมบรรเลง ด้วยกันรวมถึงการขับร้องเพลงไทยเดิมและขับร้องไทยสากล 4) เป็นละครที่แฝงข้อคิด แนวปลุกใจรักชาติ ส่งผลให้คนเกิดความรักชาติบ้านเมือง และความเสียสละ 5) ใช้นักแสดงเป็นจ านวนมาก 6) มีจุดมุ่งหมายปลุกใจให้คนไทยเกิดความส านึกในหน้าที่ของตนที่พึงมีต่อประเทศชาติ
130 7) การแสดงใช้ทั้งท่าทางธรรมชาติ ท่าก าแบ และท่าทางนาฏศิลป์ไทยผู้แสดงมีบทเจรจา และขับร้อง 8) มีลักษณะการแต่งกายตามเชื้อชาติ จากการศึกษาข้างต้น ท าให้ผู้วิจัยน าลักษณะส าคัญของการแสดงละครหลวงวิจิตร มาสร้างแนวคิดการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ได้ดังนี้ 1) แนวทางการแสดงละครปลุกใจรักชาติของหลวงวิจิตรวาทการ สาระส าคัญของละครหลวงวิจิตร มุ่งเน้นการปลุกใจ ส่งเสริมความรักชาติ ดังนั้นผู้วิจัยจึงเกิดแนวคิดที่จะส่งเสริมความรักชาติผ่านละครเรื่อง เลือดขัตติยา โดยน ามาสร้าง เป็นละครแนวปลุกใจรักชาติของหลวงวิจิตรวาทการ เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบันประเทศ ที่มีความหลากหลายทางความคิดบางครั้งก่อให้เกิดความขัดแย้งจนขาดความสามัคคี ดังนั้นผู้วิจัย ในฐานะของการเป็นคนไทยคนหนึ่งจึงมีความมุ่งหมายในการสร้างละครที่สะท้อนและปลูกฝังให้เห็นถึง หน้าที่ของทุกคนที่ต้องมีความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ ตลอดจนมีความสามัคคีปรองดองกัน ในชาติ เสียสละความสุขส่วนตัวเพื่อประเทศชาติอีกทั้งเป็นการตระหนักในคุณค่าของละครปลุกใจรักชาติ แนวทางละครหลวงวิจิตรให้กลับมาสร้างความรักชาติในยุคปัจจุบัน 2) บูรณาการศาสตร์การแสดงละครรูปแบบต่าง ๆ จากการศึกษารูปแบบการแสดงละครหลวงวิจิตร พบว่า เป็นละครรูปแบบใหม่ที่มี เนื้อหาปลุกใจรักชาติ เนื้อเรื่องส่วนใหญ่น ามาจากประวัติศาสตร์ทั้งไทยมาเสริมแต่งให้เกิดสุนทรีย ทางการละครกระบวนท่าร าที่ผสมผสานระหว่างท่าทางธรรมชาติและท่าทางนาฏศิลป์ไทย นอกจากนี้ ยังพบว่ามีลักษณะการแต่งกายตามเชื้อชาติ ดังนั้นผู้วิจัยจึงเกิดแนวคิดในการบูรณาการศาสตร์ การแสดงละครรูปแบบต่าง ๆ ประกอบด้วย ละครพูด ละครร้อง ละครพันทาง ซึ่งการสร้างสรรค์ละครครั้งนี้ จะน าลักษณะส าคัญของละครทั้ง 3 รูปแบบข้างต้นมาผสมผสานกัน ปรากฏลักษณะรูปแบบส าคัญ ในละครดังตารางต่อไปนี้
131 ตารางที่ 10ลักษณะรูปแบบส าคัญที่ปรากฏในละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ประเภทละคร ลักษณะส าคัญที่น ามาใช้ ลักษณะส าคัญที่ปรากฏในละคร เรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ละครพูด การพูดรูปแบบบทร้อยแก้ว การพูดในบทละครเป็นบทร้อยแก้วและการสื่อสาร ถึงผู้ชมด้วยค าพูดที่ไม่ซับซ้อนสื่อความเข้าใจได้ ทันทีในการเจรจาด าเนินเรื่อง ละครร้อง การขับร้องผ่านบทร้อย กรอง และกลอนสุภาพ ประกอบการแสดง ใช้ในการขับร้องประกอบการแสดงและขับร้อง เพลงปลุกใจ ประกอบจังหวะดนตรีที่มีท่วงท านอง ที่ปลุกเร้าให้เกิดความสนุกสนานเร้าใจ ละครพันทาง การแต่งกายตามแบบ เชื้อชาติ เครื่องแต่งกายที่แต่งตามเชื้อชาติ โดยแสดงให้เห็น ถึงตัวละครที่มีเชื้อชาติ ฐานะ สอดคล้องกับเนื้อ เรื่องและสถานการณ์ ที่มา: ผู้วิจัย 3) ใช้วงดนตรีไทยและวงดนตรีสากลประกอบการแสดง ละครหลวงวิจิตร เป็นการรวมวงดนตรีไทยและวงดนตรีสากล เพื่อใช้ในการแสดง ของละครหลวงวิจิตร ด าเนินเรื่องด้วยการเจรจาเป็นส่วนใหญ่ใช้เพลงในการบรรยายเหตุการณ์ หลวงวิจิตรวาทการได้เป็นผู้มอบหมายให้ อาจารย์มนตรี ตราโมท เป็นผู้บรรจุท านองเพลงไทยเดิม เพลงที่บรรจุลงไปในนั้นมักจะสอดคล้องกับบรรยากาศของเรื่อง โดยหลวงวิจิตรวาทการเริ่มน าเพลง ไทยสากลซึ่งบรรเลงโดยวงดนตรีสากลเข้ามาผสมกับวงดนตรีไทยซึ่งเป็นสิ่งใหม่ในการแสดงละครร้อง ละครพูดในสมัยนั้น คือ ถ้าใช้วงดนตรีสากลก็จะใช้สากลตลอดเรื่องไม่มีเครื่องดนตรีไทยมาผสม แต่ละครของหลวงวิจิตรวาทการจะพิจารณาความเหมาะสมว่าเพลงใดเหมาะกับดนตรีประเภทใด แต่มิได้หมายถึงการน าดนตรีไทยและสากลบรรเลงร่วมกัน วงดนตรีแต่ละประเภทใช้ในโอกาสของการบรรเลงที่ต่างกัน โดยจะใช้วงปี่พาทย์ ส่วนวงเครื่องสายมีเครื่อง ดีด สี ตี เป่า ส าหรับวงมโหรีเป็นวงผสมระหว่างวงเครื่องสาย บางโอกาส ใช้ไม้นวมตี เพื่อให้เกิดเสียงนุ่มนวลอ่อนหวาน ละครบางเรื่องต้องเพิ่มเครื่องดนตรีพิเศษ คือเครื่องดนตรี
132 ที่ใช้ออกภาษา เพื่อบอกถึงลักษณะพิเศษของเชื้อชาติต่อละครในเรื่อง เช่น ใช้ตะโพนมอญ ในเรื่องเบญจเพส กลองจีน หรือ ขิม ในเรื่องพระเจ้ากรุงธน เป็นต้น วงดนตรีสากล วงดนตรีสากลที่ใช้บรรเลงในการแสดงละครหลวงวิจิตร คือวงออเคสตรา (ORCHESTRA) หรือวงดุริยางค์สากลซึ่งจัดเป็นวงดนตรีขนาดใหญ่ใช้เครื่องดนตรีและผู้เล่นจ านวนมาก อาจใช้เครื่องดนตรีถึง 100 ชิ้นหรือมากกว่านั้นขึ้นอยู่กับโอกาสและสถานที่วงออเคสตราใช้บรรเลงเพลง ชั้นสูงจะต้องเลือกเพลงที่ดีและนักดนตรีที่มีฝีมือตลอดจนผู้ควบคุมวงหรือผู้อ านวยการเพลง 4) เนื้อเรื่องการแสดงจากวรรณกรรมประเภทนวนิยายของลักษณวดี เรื่อง เลือดขัตติยา จากการศึกษาค้นคว้าผู้วิจัยพบว่า วรรณกรรมเรื่อง เลือดขัตติยา บทประพันธ์ ของลักษณวดี เป็นวรรณกรรมที่ได้รับความนิยมมาก ในรูปแบบนวนิยายที่มีเนื้อร้องที่แสดงให้เห็นถึง ความสามัคคีปรองดอง การมีคุณธรรมในการด ารงชีวิตในทางที่ถูกที่ควร ประชาชนมีความจงรักภักดี กับการครองราชบัลลังก์ของราชินีที่ต้องต่อสู้กับกลทางการเมืองของฝ่ายตรงกันข้าม ที่มีความคิดเห็น ขัดแย้งกัน จนในที่สุดก็สามารถผ่านพ้นวิกฤติด้วยความเสียสละของผู้จงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์แก่นของเรื่อง คือ การเสียสละความรักระหว่างหญิงชายเพื่อชาติบ้านเมืองมีความสุข สงบภายใต้การปกครองราชบัลลังก์ ได้รับการเผยแพร่ในลักษณะสื่อสิ่งพิมพ์ การแสดงละครเวที การแสดงโทรทัศน์ วรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยาได้รับเลือกน ามาใช้เป็นบทโทรทัศน์ในปี พ.ศ. 2551 ทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 9 ปี พ.ศ. 2526 ทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 (ไม่ได้ออกอากาศ) พ.ศ.2546 ทางสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ต่อมาในปี พ.ศ. 2557 น าจัดแสดงเป็นละครเวที ประเภทเดอะมิวสิคัล ณ โรงละครรัชดาลัยเธียเตอร์ จึงเป็นนวนิยายที่มีเนื้อหาน่าสนใจ น าเสนอสู่ผู้ชม ในหลายรูปแบบ ผู้วิจัยจึงมีแนวคิดที่จะน าวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา เนื้อเรื่องแสดงถึงความรัก ชาติมาสู่รูปแบบการแสดงละครหลวงวิจิตร เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบันที่สังคมไทย มีความแตกแยกทางความคิดของคนในชาติ ต่างคนต่างต้องการอ านาจในการปกครองประเทศมุ่งที่ จะเอาชนะฝ่ายตรงข้ามด้วยการปลุกปั่นยุยงให้คนในชาติเกิดความสับสนจนเกิดความแตกสามัคคี โดยยึดแนวปลูกฝังความรักชาติ และเป็นการสนองต่อยุทธศาสตร์ชาติ ปี พ.ศ. 2560-2579 ด้านที่ 1 การจัด การศึกษาเพื่อความมั่นคงของสังคมและประเทศชาติ ตลอนจนตอบสนองคุณลักษณะอันพึงประสงค์ 8 ประเภท ในหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ปรับปรุง พ.ศ. 2560 ในเรื่องชาติ ศาสนาพระมหากษัตริย์ และรักความเป็นไทย
133 จากลักษณะส าคัญของละครหลวงวิจิตร ท าให้ผู้วิจัยสรุปแนวคิดในการสร้างสรรค์ ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ดังนี้ ภาพที่ 37 การสร้างแนวคิดละครเรื่องขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ที่มา:ผู้วิจัย 1.2 องค์ประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร 1.2.1 บทละคร ในการสร้างสรรค์ละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัย ก าหนดกระบวนการสร้างบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ดังนี้ 1) ศึกษาโครงเรื่อง เนื้อเรื่อง ตัวละคร บุคลิกของตัวละคร จากวรรณกรรมเรื่อง เลือดขัตติยา จนเกิดความเข้าใจ 2) วิเคราะห์การวางเค้าโครงเรื่องที่จะน ามาสร้างสรรค์ โดยเพื่อพิจารณาแก่นส าคัญ ของเรื่อง 3) วางโครงเรื่อง (Plot) เฉพาะส่วนส าคัญที่น ามาจัดแสดงโดยร้อยเรียงให้เห็นถึง ความสัมพันธ์ของตัวละครสู่การน าเสนอตามรูปแบบการแสดงละครหลวงวิจิตร แนวคิดละครเรื่องเลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร แนวทางการแสดงละครปลุกใจ รักชาติของหลวงวิจิตรวาทการ ใช้วงดนตรีไทยและวงดนตรีสากล ประกอบการแสดง บูรณาการศาสตร์การแสดงละคร รูปแบบต่าง ๆ เนื้อเรื่องการแสดงจากวรรณกรรม ประเภทนวนิยายของลักษณวดี เรื่อง เลือดขัตติยา
134 4) น าโค รงเรื่องป รึกษ าผู้ท รงคุณวุฒิท างด้านกา รป ระพันธ์บทละค ร คือ อาจารย์เกษม ทองอร่าม ผู้เชี่ยวชาญด้านนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ 5) เรียบเรียงเนื้อหาของละคร เขียนเป็นเรื่องย่อ โดยระบุฉาก เหตุการณ์ และตัวละคร อย่างชัดเจน ผ่านการเรียงล าดับภาพในความคิด (Story Board) 6) จัดท าบทละครจากนั้นผู้วิจัยพิจารณา ตัด เติม แต่งแล้วน ามาเรียบเรียงใหม่อีกครั้ง ให้เกิดความสมบูรณ์ 7) ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านบทละครทางด้านการประพันธ์บทละคร จากขั้นตอนข้างต้น ผู้วิจัยได้ท าการศึกษาวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา ซึ่งวรรณกรรมนั้น มีเนื้อเรื่องแก่นหลักในประเด็นของการเสียสละความรักส่วนตัวเพื่อส่วนรวม แต่ในละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตรนี้ เมื่อได้แก่นหลักที่ต้องการน าเสนอ ผู้วิจัยจึงวางโครงเรื่องให้กระชับครอบคลุมเรื่องราว เหตุการณ์ส าคัญต่าง ๆ ที่จะสื่อให้ผู้ชมรู้เรื่องราว ของละครให้ชัดเจน โดยกระบวนการวางโครงเรื่องนั้นผู้วิจัยได้ศึกษาข้อมูลจากเอกสารและพิจารณา ความเชื่อมโยงในหลักการต่าง ๆ ซึ่ง อริสโตเติล ได้กล่าวถึงการวางโครงเรื่องไว้ว่า“ความส าคัญกับบท ละคร ประกอบด้วยโครงเรื่องที่มีความขัดแย้ง เพิ่มความยุ่งยากไปสู่ทางเลือกที่อาจทวีความรุนแรง ไปสู่จุดสูงสุดของเรื่องและคลี่คลายลง”(นพมาศ แววหงส์, 2550, น. 4)
135 และ นราพร สังข์ชัย ได้อธิบายเรื่องการสร้างบทละครเวทีมีการท าบทจากบทดั้งเดิม (Original) ไว้ว่า การสร้างบทละครเวทีมีการท าบทจากบทดั้งเดิม (Original) หรือแปลจาก บทละค รต่างป ระเทศ และมีกา รดัดแปลงจากบทละค ร ( Adaptation) ซึ่งวิธีการน าบทละครดั้งเดิมมาดัดแปลงมีวิธีการ คือ การสร้างโครงเรื่อง การสร้าง ตัวละคร การก าหนดเวลา ฉาก และสถา นที่ การด าเนินเรื่อง การบรรยาย และบทสนทนา (นราพร สังข์ชัย, 2551, น. 170) จากแนวคิดข้างต้น ผู้วิจัยก าหนดโครงเรื่องละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตร มีฉากน าเป็นการเปิดเรื่อง ด าเนินเรื่อง และปิดเรื่อง ที่กระชับครอบคลุมเนื้อหา ของละครทั้งหมด ตามที่คณะกรรมการบริหารหลักสูตรศิลปดุษฎีบัณฑิตได้ก าหนดระยะเวลาในการ น าเสนอผลงานสร้างสรรค์ 40 นาทีในการน าเสนอผลงาน ดังนั้นผู้วิจัยจึงก าหนดโครงเรื่องที่ชัดเจน และด าเนินการให้ผู้ประพันธ์บทละครได้สร้างบทละครตามระยะเวลาที่ก าหนด ประกอบด้วย ฉากน า บรรยายเหตุการณ์ความสัมพันธ์ของตัวละครก่อนน าเข้าสู่การแสดง ฉากที่ 1 ด าเนินเรื่องด้วยพระเอกและนางเอกพูดคุยกันในฉากที่เป็นบรรยากาศ ทุ่งหญ้า มีล าธาร ซึ่งเป็นฉากเปิดเรื่อง ฉากที่ 2 สื่ออารมณ์เศร้าจากการต้องพลัดพรากจากกันชั่วนิรันดร์ถ่ายท อด ความเสียสละ ความรักเพื่อหน้าที่ให้ผู้ชมได้ซาบซึ้งถึงพฤติกรรมตัวละครมากยิ่งขึ้น แก้ไขปรับทางร้อง เพลงดวงดาราให้มีแนวประสานมากขึ้น ฉากที่ 3 ท้องพระโรงเมืองยโสธร ฉากนี้นางเอกเดินขึ้นบันไดเพื่อสวมมงกุฎในเวลา เดียวกันมีเสียงพระเอกโดนประหารชีวิต สื่อถึงอารมณ์โศกเศร้าของนางเอกที่เสียสละความรักส่วนตัว เพื่อส่วนรวม จากข้อมูล เมื่อผู้วิจัยจัดท าบทละครโดยค านึงถึงสิ่งส าคัญในการจัดท าบทละคร คือ ภาพสะท้อนที่ให้ผู้ชมได้รับสาระจากการชมละคร อาจได้แนวคิดที่กระตุ้นจิตส านึกให้เข้าใจ และเกิดความสะเทือนใจในพฤติกรรมของตัวละครน าไปสู่การพัฒนาพฤติกรรมที่ดีขึ้น บทละครที่ดี มักจะท าให้ผู้ชมคิดต่อไปถึงสิ่งที่ได้รับจากตัวละครน าไปปรับใช้ในชีวิต ดังนั้นผู้วิจัยได้ศึกษาการตัดต่อ
136 บทละคร ซึ่ง สมศักดิ์ บัวรอด ได้กล่าวถึงการตัดต่อบทละครไว้ว่า“การตัดต่อกลอนบทละคร มีความจ าเป็นอย่างมาก เพื่อให้การแสดงละครด าเนินเรื่องเหตุการณ์ไปด้วยความรวด เร็ว กระชับ แต่ต้องรักษาโครงเรื่องเอาไว้” (สมศักดิ์ บัวรอด, 2558, น. 73) ผู้วิจัยจึงตัดต่อบทละครโดยค านึงถึงเวลาของการแสดงให้เหมาะสมกับโอกาส ที่น ามาใช้ ในเวลาแสดงไม่เกิน 40 นาที และระวังไม่ให้บิดเบือนจากวรรณกรรมเดิม ข้อความในบทเจรจา ต้องมีความชัดเจนกระชับ มีความเชื่อมโยงกับพฤติกรรมตัวละครอย่างชัดเจน นอกจากนี้ผู้วิจัยได้สรุปทฤษฎีนาฏยประดิษฐ์ของ สุรพล วิรุฬห์รักษ์ (2547) ในการ ร่างการออกแบบการแสดงหรือการทดลองวาดสตอรี่บอร์ด (StoryBoard) เพื่อก าหนดทิศทาง ในการแสดงให้กับนักแสดงได้เข้าใจมากขึ้น และได้มีการปรับปรุงแก้ไขเมื่อเริ่มฝึกซ้อมบางฉาก ต้องเปลี่ยนแปลงตามสภาพของเวทีที่ใช้ในการแสดง รวมถึงการศึกษาทฤษฎีการสร้างสรรค์ศิลป์ ของ ณ รงค์ชัย ปิฎกรัชต์ (2562) ที่สรุปได้ว่า น าม าสนับสนุนเรื่องการสร้างสรรค์เกิดจาก สภาพแวดล้อมหรือครอบครัว ซึ่งผู้วิจัยได้ซึมซับละครหลวงวิจิตรมาจากครอบครัวตั้งแต่จ าควา มได้ และได้เห็นถึงการฝึกซ้อม กระบวนการก ากับการแสดงจากคุณหญิงประภาพรรณ วิจิตรวาทการ (ภรรยาหลวงวิจิตรวาทการ) ท าให้เกิดแรงบันดาลใจในการสืบสานและต่อยอดละครหลวงวิจิตรวาทการ ให้เข้าถึงคนในปัจจุบันได้ จากการศึกษาแนวคิดสาระของการแสดงนาฏศิลป์สร้างสรรค์ ของ ชมนาด กิจขันธ์ (2564) เรื่องที่น ามาสร้างสรรค์ควรเป็นเรื่องใหม่ที่ดูแปลกตา และเกิดประโยชน์ต่อสังคมสามารถ น าไปประยุกต์ใช้นอกเหนือจากความบันเทิง ซึ่งผู้วิจัยได้น าแนวคิดนี้มาสนับสนุนให้ผู้ชมได้น า พฤติกรรมของตัวละครเรื่องการเสียสละความรักเพื่อประโยชน์ของส่วนรวม และประเทศชาติ ในการสร้างสรรค์บทละครผู้วิจัยได้แนวทางในการสร้างสรรค์บทละครจากความเดิม ในวรรณกรรมมาวิเคราะห์ตีความ ตามเค้าโครงเรื่องหาประเด็นส าคัญในการด าเนินเรื่องเพื่อสร้าง บทละครตามแนวทางละครหลวงวิจิตร และได้มีการปรับแก้ไขบทละครระหว่างการซ้อมตามล าดับ การสร้างสรรค์บทละครครั้งนี้ถือได้ว่าเป็นสิ่งใหม่ที่ผู้วิจัยคิดและสร้างสรรค์ การสร้างสรรค์บทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้มี การปรับแก้ไข 3 ครั้ง เนื่องจากความเชื่อมโยงของเหตุผลในการเสียสละชีวิตของพระ เอก เพื่อประเทศชาติยังไม่ชัดเจน การตัดทอนบทเพื่อให้อยู่ในระยะเวลา 40 นาที ตามที่คณะกรรมการ ก าหนดท าให้พบปัญหาเมื่อท าการฝึกซ้อม ดังนี้
137 จากการสร้างสรรค์บทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร เมื่อได้บทละครฉบับสมบูรณ์ (ร่าง) ผู้วิจัยมีการปรับแก้ไขและพัฒนาบทละครดังรายละเอียดต่อไปนี้ 1) การปรับปรุงและพัฒนาบทละครครั้งที่ 1 1.1) บทละครในฉากที่ 1 สายธารที่ฉ่ าเย็น ผู้ประพันธ์และผู้วิจัยด าเนินการ สร้างสรรค์บทละครซึ่งมีเค้าโครงเรื่องมาจากวรรณกรรม เรื่อง เลือดขัตติยา หลังจากการฝึกซ้อมพบว่า ควรเพิ่มบทเจรจาในการด าเนินเรื่องให้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น รวมถึงการเพิ่มท านองเพลงก่อนบท เจรจา รายละเอียดการปรับแก้ไขครั้งที่ 1 ดังตารางที่ 11 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร ฉากที่ 1 ท้องทุ่งหญ้าที่งดงาม ดนตรีท าเพลง ...................... - ทิพย์ดารายืนหันหลังอยู่ในฉาก - แขไขจรัส: (เกรี้ยวกราด) อโณทัย - อโณทัย ดารา ตกใจ ดาราหันมาตามเสียง อโณทัยลดเข่าลง - ดารา: เสด็จพี่ แขไขจรัส: (เดินมาหาอโณทัย) บังอาจ...... ไม่รู้จักที่ต่ าที่สูง อโณทัย: (จ้องมองแขไขจรัส) ฉากที่ 1 สายธารที่ฉ่ าเย็น ดนตรีท าเพลงดาราแห่งยโสธร - เจ้าหญิงทิพยดารากุมารี เดินออกพร้อมกับหยุด นั่งพักบนแท่นหินริมน้ า - แขไขจรัส: (เกรี้ยวกราด) ดารา - ดารา อโณทัย ตกใจหันมาตามเสียง อโณทัยลด เข่าลง - ดารา: พี่หญิง แขไขจรัส: (เดินมาหาอโณทัย) นี่สินะ ต้นตอข่าว ลือความสนิทสนมของหญิงดารากับ ท่านผู้บัญชาการ อโณทัย: (จ้องมองไชยันต์ด้วยความนิ่งเฉย คุมสถานการณ์)
138 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร แขไขจรัส: เพราะเจ้ารู้ว่า ทิพยดารากุมารี คือ รัชทายาท ต่อไปในอนาคตต้องได้ เป็นราชินีแห่งยโสธร เจ้าจึงหมาย ใจจะเด็ดดอกฟ้า เพื่อต้องการ ความเป็นใหญ่ ได้คุมอ านาจของ ยโสธรทั้งหมด ใช่ไหมอโณทัย อโณทัย: กระหม่อมรักเพราะรัก รักอย่าง ปรารถนาที่จะให้คนที่กระหม่อมรัก ได้สถิตอยู่ในที่สูงสุดนั้นก็พอ มิได้ ต้องการเป็นใหญ่อย่างที่พระองค์คิด แขไขจรัส: เพราะเจ้ารู้ ว่าหญิงดาราเป็นราชินี แห่งยโสธรและจะได้ขึ้นเป็นผู้น า สมาพันธรัฐ เจ้าจึงหมายใจจะเด็ด ดอกฟ้า เพื่อต้องการความเป็นใหญ่ ได้คุมอ านาจของยโสธร รวมไปถึง สมาพันธรัฐใช่ไหมอโณทัย ไชยันต์: หึ...นี่มันกบฏชัด ๆ นี่หรือคือเบื้องหลัง ความจงรักภักดีของท่านผู้บัญชาการ อโณทัย: กระหม่อม เพียงปรารถนาที่จะให้คน ที่กระหม่อมภักดี ได้สถิตอยู่ในที่สูงสุด นั้นเป็นพอ มิเคยคิดที่จะต้องการ อ านาจความเป็นใหญ่อย่างที่พระองค์ กระท า
139 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร แขไขจรัส: ไม่จริง คนมีจิตใจอ ามหิตอย่างเจ้า ฆ่าคนไม่เลือกหน้า แม้กระทั่งผู้ บริสุทธิ์ อโณทัย: คนพวกนั้นสมควรตาย เพราะพวก มันเป็นกบฏ ต้องการที่จะล้มล้าง ราชบัลลังก์ และต้องการดินแดน ยโสธร ไชยันต์: ปากดีนักนะ ท่านผู้บัญชาการ ดูสิ ว่าจะ ปากดีไปได้สักเท่าไหร่ เพราะดูจาก จดหมายที่ท่านเขียนถึงเจ้าหญิงทิพย รัตน์ดารากุมารีพระชายาแห่งยโสธร หรือว่าที่ผู้น าสมาพันธรัฐ น่าจะเป็น หลักฐานส าคัญในการวางแผนฆ่าคนที่ เป็นฝ่ายตรงข้ามกับท่าน หรือแม้แต่ ข้อความฝากถึงคนรักอย่างซาบซึ้ง แขไขจรัส: เพราะเจ้ารู้ ว่าหญิงดาราเป็นราชินี แห่งยโสธรและจะได้ขึ้นเป็นผู้น า สมาพันธรัฐ เจ้าจึงหมายใจจะเด็ด ดอกฟ้า เพื่อต้องการความเป็นใหญ่ ได้คุมอ านาจของยโสธร รวมไปถึง สมาพันธรัฐใช่ไหมอโณทัย ไ ช ยั น ต์: เ จ้ า ห ญิง ทิพย รัตน์ด า ร ากุม า รี พระชายาแห่งองค์รัชทายาทยโสธร พ ร ะ ส ว ามีที่อภิ เษกได้ไม่กี่ วันก็ สิ้นพระชนม์ อ่อ....เช่นนั้นทหารราช องครักษ์ขององค์รัชทายาทจึงต้องพา มาปลอบใจเช่นนั้นเอง (หัวเราะ) อโณทัย: กระหม่อม เพียงปรารถนาที่จะให้คน ที่กระหม่อมภักดี ได้สถิตอยู่ในที่ สูงสุดนั้นเป็นพ อ มิเคยคิด ที่จะ ต้องการอ านาจความเป็นใหญ่อย่างที่ พระองค์กระท า
140 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร แขไขจรัส: เจ้ายอมรับใช่ไหมว่าเจ้าเป็นคนฆ่า อ ามหิตสิ้นดี (หันมาพูดกับดารา) น้องหญิง ท าไมไปมีใจให้แก่คน อ ามหิตเยี่ยงนี้ ดารา: (ดาราจะเอ่ยปากพูดอโณทัยชิงพูดก่อน) ไชยันต์: ปากดีนักนะ ท่านผู้บัญชาการ ดูสิ ว่าจะปากดีไปได้สักเท่าไหร่ เพราะดู จากจดหมายที่ท่านเขียนถึงเจ้าหญิง ทิพยรัตน์ดารากุมารีพระชายาแห่ง ยโสธร ห รือว่าที่ผู้น าสมาพันธรัฐ น่าจะเป็นหลักฐานส าคัญในการ วางแผนฆ่าคนที่เป็นฝ่ายตรงข้ามกับ ท่าน หรือแม้แต่ข้อความฝากถึงคนรัก อย่างซาบซึ้ง ดารา: (เอ่ยปากพูด) แขไขจรัส: คนจิตใจอ ามหิตอย่างเจ้า ฆ่าคน ไม่เลือกหน้า แม้กระทั่งผู้บริสุทธิ์ อโณทัย: คนพวกนั้นสมควรตาย เพราะพวกมัน ก่อการกบฏคิดลอบปลงพระ ชนม์ พระชายา ต้องกา รที่จะล้มล้าง ราชบัลลังก์ กระหม่อมเป็นทห า ร ราชองครักษ์แห่งยโสธรย่อมต้องท า หน้าที่ปกป้องแผ่นดินด้วยความภักดี ดารา: ท่านผู้บัญชาการ ท่านรู้เรื่องอะไ ร เกี่ยวกับแผนการลอบปลงพระชนม์ ในครั้งนี้บ้าง
141 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร อโณทัย: กระหม่อมพระย่ะค่ะ พระองค์หญิง ดารามิได้เป็นเช่นนั้น กระหม่อมสร้าง เรื่องขึ้นมาเองและบังคับพระองค์ หญิงดารา.....ต้อง...ต้องรักกระหม่อม มิเช่นนั้น...เธอต้อง.... แขไขจรัส: ทหาร จับอโณทัยไว้ (ทหารเข้า จับกุมอโณทัยมิได้ขัดขืน) อโณทัย: กระหม่อมเฝ้าตามข่าวคราวก่อนงาน ราชพิธี สืบจนพบว่าผู้น าที่ท ากา ร ลอบปลงพระชนม์ในครั้งนี้ (เสียงดัง และเข้มแข็ง) คือท่านเสนาบดีการคลัง เสน าบดีฯ: (แสดงท่าทางพิรุธ) พระอาญามิ พ้นเกล้า ทุกเรื่องที่กล่าวมาข้าบาท ไม่รู้เรื่อง อโณทัย: หลักฐานนั้นชี้ชัดอยู่แล้วว่าท่านร่วมมือ วางแผนลอบปลงพระชนม์ในครั้งนี้ บอกมาใครที่เป็นคนสั่งการ หากท่าน ไม่บอกท่านจะต้องรับโทษแต่เพียง ผู้เดียว ดารา: ว่าอย่างไ รท่านเสนาบดีการคลัง ใครคือผู้ที่อยู่เบื้องหลังการสั่งกา ร ทั้งหมด อโณทัย: ท่านก็เห็นว่าจุดจบของผู้ที่มันก่อการ กบฏเป็นอย่างไร และผู้ที่สั่งการมันก็ คงไม่ไว้ชีวิตท่านเป็นแน่ (ตะคอก) บอกออกมา! แขไขจรัส: (เสียงดัง) หยุดได้แล้ว หยุดท าการขู่ เข็ญท่านเสนาบดีคลังเดียวนี้นะ ท่าน มีหลักฐานอะไร ม าป รักปร าท่าน เสนาบดี
142 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร อโณทัย: หามิได้พะยะค่ะ ทุกคนควรจะได้ฟัง ความจริงเสียที เบื้องหลังแผนปลง พ ร ะ ชนม์พ ร ะช าย า (หั นไ ปห า เสนาบดีการคลัง) พูดออกมาท่าน เสนาบดี ถึงท่านจะปกป้องผู้ที่กระท า ผิดอย่างไร ท่านก็ต้องโดนรับโทษ อยู่ดี (เสียงดังขั้นสุด) พูดออกมา ดารา: พูดออกมาเถอะท่านเสนาบดีโทษหนัก จะได้กลายเป็นเบา เสนาบดีฯ: เจ้าชายไชยันต์และเจ้าฟ้าหญิงแขไข จรัสพะยะค่ะ - ทุกคนนิ่ง ตกใจและมองที่เจ้าชายไชยันต์ และเจ้าฟ้าหญิงแขไขจรัส - ดารา: พูดต่อไปท่านเสนาบดีคลัง เสนาบดีฯ: เจ้าชายไชยันต์และเจ้าฟ้าหญิงแขไข จรัสว่าจ้างให้กระหม่อมสืบข่าว จากยโสธร และส่งข่าวไปยังเขมรัฐ ทั้งสองพระองค์คือผู้ที่อยู่เบื้องหลัง ทั้งหมด ไชยันต์: เจ้า (ชี้ไปที่เสนาบดีการคลัง) ดารา: ทห า รจับตัวเจ้าชายไชยันต์และ เจ้าฟ้าหญิงแขไขจรัส - ทห า รเข้ามาจับกุมตัวเจ้าชายไชยันต์และ เจ้าฟ้าหญิงแขไขจรัส - แขไขจรัส: เจ้าท าแบบนี้ไม่ได้นะหญิงดารา
143 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร แขไขจรัส: ท าไมหญิง เมื่อมันบังคับ ข่มขู่หัวใจ หญิง ซึ่งต่อไปจะต้องเป็นราชินีแห่ง นครยโสธรที่ยิ่งใหญ่ หากเป็นเช่นนั้น จริง มันสมควรตาย ทหาร..น าตัวไอ้ กบฏไปคุมขังไว้เดี๋ยวนี้ ดารา: ไม่มีเหตุผลใดเลยเจ้าพี่ ที่จะสามารถ ลบล้างความผิดที่ท่านกระท า แขไขจรัส: ถ้าเช่นนั้น มันก็ต้องรับโทษด้วยเช่นกัน หญิงดารา ท่านผู้บัญชาการของเจ้า ฆ่าคนบริสุทธิ์ไปกี่คนแล้วหล่ะ ไชยันต์: ใช่ กฎมนเทียรบาลของยโสธรใครที่ฆ่าคน ก็ต้องตายตกไปตามกัน ท่านผู้บัญชาการ ฆ่าไปกี่คนแล้วหล่ะ ไม่เคยสอบสวนเลย ด้วยซ้ า อีกประการหนึ่งเจ้าทั้งสองลักลอบ คบหากันฉันชู้สาวและจะครองยโสธร เพื่อเสวยสุขกันสองคน อโณทัย: หามิได้พะยะค่ะ กระหม่อมรักและ ความสุขที่จะมองเห็นดาราอยู่บนท้องฟ้า มิต้องการที่จะอาจเอื้อมอันใด กระหม่อม ยอมรับผิดแต่เพียงผู้เดียว พระชายา ไม่เคยมีใจให้ และโทษของกระหม่อม ที่ควรได้รับ ก็คือประหารชีวิตพะยะค่ะ ดารา: ทุกคนจงฟัง การตัดสินกรณีลอบปลง พระชนม์เรา พระชายาแห่งยโสธร ผู้กระท าผิดดังนี้ เจ้าคุณเสนาบดีการ คลังแห่งยโสธร ประพฤติทุจริตต่อ แผ่นดินยโสธร ตัดสินโทษให้ถอด ต าแหน่งเสนาบดี ริบทรัพย์สินทั้งหมด และเนรเทศออกจากแผ่นดินยโสธร เอาตัวออกไป
144 ตารางที่ 11 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร - ทห า รน าตัวเสนาบดีคลังออกจากฉาก - เจ้าชายไชยยันตร์แห่งเขมรัฐและ เจ้าฟ้าหญิงแขไขจรัสผู้อยู่เบื้องหลัง แผนการลอบปลงพระชนม์ ตัดสิน โทษให้ถอดพระยศทั้งหมด และ เนรเทศทั้งสองพระองค์ออกนอก เขตแดนสมาพันธรัฐ เอาตัวออกไป - ทหารน าตัวเจ้าชายไชยันต์และเจ้าฟ้าหญิงแขไขจรัส ออกจากฉาก - ผู้บัญชาการทหารอโณทัย มีความผิดโทษฐาน กบฏ และอาจเอื้อมหมิ่นเกียรติ ขัตติยะแห่งยโสธร ผิดอาญาขั้น ร้ายแรง ตัดสินโทษ...ให้ประหารชีวิต ที่มา: ผู้วิจัย จากตารางที่ 11 ผู้วิจัยได้ปรับปรุงบทละครครั้งที่ 1 โดยเพิ่มบทเจรจาขยาย เหตุการณ์การด าเนินเรื่องให้มีความชัดเจนและความโดดเด่นของตัวละคร ซึ่งหลังจากน าบทละคร ที่ได้จากการปรับปรุงแก้ไขครั้งที่ 1 ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิพบว่า ยังขาดการเชื่อมโยงของบทละคร ผู้วิจัยจึงปรับปรุงแก้ไขครั้งที่ 2ดังรายละเอียดต่อไปนี้ 2) การปรับปรุงและพัฒนาบทละครครั้งที่ 2 2.1) บทละครในฉากที่ 1 ผู้วิจัยด าเนินการปรับปรุงแก้ไขบทโดยเพิ่มเสียงดนตรี จากเสียงสังเคราะห์ในบทเจรจา เพื่อให้การแสดงมีความสมจริงมากยิ่งขึ้น 2.2) บทละครในฉากที่ 2 ผู้วิจัยด าเนินการปรับปรุงแก้ไขบทโดยการปรับบท เจรจาให้มีความเข้าใจมากขึ้น เพิ่มบทเจรจาจากบทเดิมครั้งที่ 1 ให้มีความเชื่อมโยงกัน และเพิ่ม ท านองเพลงก่อนเข้าฉากบทเจรจา รายละเอียดการปรับแก้ไขครั้งที่ 2ดังตารางที่ 12
145 ตารางที่ 12 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 2 ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร ฉากที่ 1 ทุ่งหญ้าที่งดงาม ฉากที่ 2 ดนตรีท าเพลง ...................... - อโณทัยนั่งอยู่ในฉาก - - ดาราอยู่ในชุดปิดบังเดินเข้ามาในฉากพบ ผู้คุม - ดารา: (ประชด) ถามเขาซิว่า เขาจะอนุญาต ให้เยี่ยมไหม อโณทัย: (ถอนหายใจยาว) ถ้าเป็นผู้หญิงที่ชื่อ ดาราละก็ เข้ามาได้ เพราะเธอเป็น คนคนเดียวที่ฉันร าลึกถึง ดารา: (หักใจ) เราต้องจากกันแล้วสินะ อโณทัย: (ถอนหายใจยาว) ถ้าอย่างนั้น ดารา ช่วยไปกราบทูลเจ้าหญิงรัชทายาทที เถ อ ะ ว่ า ห า ก จ ะเห็น แก่ค วาม จงรักภักดีของคนหนึ่งแล้ว ขอให้ ประหารเขาในเวลานั้น ฉากที่ 1 สายธารที่ฉ่ าเย็น ใช้เสียงสังเคราะห์ประกอบค าเจรจาในตอนที่ อโณทัยพูดถึงเบื้องหลังการลอบปลงพระชนม์ คือ ท่านเสนาบดีคลัง (ใช้เสียงจากเครื่องประกอบจังหวะโดยการเล่นสด) ฉากที่ 2 ดนตรีท าท านองเพลงดวงดารา - อโณทัยนั่งอยู่ในฉาก - - ดาราอยู่ในชุดปิดบังเดินเข้ามาในฉากพบผู้คุม - ดารา: (ประชด) บอกเขาซิ ว่าเขาจะอนุญาต ให้เข้าพบไหม อโณทัย: (ถอนหายใจยาว) ถ้าเป็นผู้หญิงที่ชื่อ ดาราละก็ เข้ามาได้ เพราะเธอเป็น คนเดียวที่ฉันร าลึกถึง ดารา: (หักใจ) ดาราต้องยอมรับใช่ไหม อโณทัย: ด า ร าช่วยไปกร าบทูลพระร าชินี เถิดว่า หากเห็นแก่ความจงรักภักดี ของอโณทัย ขอให้ป ระห า รเขา ในเวลานั้น ที่มา: ผู้วิจัย จากตารางที่ 12 ผู้วิจัยได้ปรับปรุงบทละครครั้งที่ 2 โดยเพิ่มเสียงสังเคราะห์ ในบทละครฉากที่ ให้มีความสมจริง และเพิ่มบทเจรจาในบทละครฉากที่ 2 เพื่อให้การด าเนินเรื่อง มีความเชื่อมโยงกัน เมื่อด าเนินการฝึกซ้อมครั้งต่อมาพบว่า การแสดงที่เปิดด้วยฉากที่ 1 โดยไม่มีการเล่า
146 เหตุการณ์ก่อนนั้น ท าให้การเข้าถึงเนื้อเรื่องขาดความเข้าใจ ผู้วิจัยจึงปรับปรุงแก้ไขครั้งที่ 3 ดังรายละเอียดต่อไปนี้ 3) การปรับปรุงและพัฒนาบทละครครั้งที่ 3 3.1) บทละครฉากน า ด าเนินการปรับปรุงแก้ไขบทโดยเพิ่มการบรรยาย เหตุการณ์การด าเนินเรื่องก่อนเข้าฉากที่ 1 รวมถึงการแนะน าตัวละคร น าเสนอผ่านการฉายภาพ ขึ้นจอ LED เป็นลักษณะภาพเคลื่อนไหว 3.2) บทละครในฉากที่ 3 ผู้วิจัยด าเนินการปรับปรุงแก้ไขบทในช่วงท้าย คือ ขยายบทเจรจาของนางเอกให้มีความกระชับและเข้าใจมากขึ้น รายละเอียดการปรับแก้ไขครั้งที่ 3 ดังตารางที่ 13
147 ตารางที่ 13 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 3 ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร ฉากน า ไม่มีการน าเข้าสู่การแสดง ฉากน า ในดินแดนสุพรรณภูมิ ประกอบด้วยแคว้นน้อยใหญ่ แคว้นที่มีความรุ่งเรือง คือ แคว้นยโสธร และเขมรัฐ มีอ านาจความเจริญทางด้านทหารเท่าเทียมกัน ยโสธรมีความมั่งคั่งเพราะภูมิประเทศมีความอุดม สมบูรณ์ เขมรัฐจึงต้องการครอบครองดินแดน เพื่อขยายอ านาจ ภายใต้สงครามระหว่างแคว้น ที่ก าลังสร้างความแตกแยกให้กับแผ่นดิน ความรัก ต้องห้ามระหว่างเลือดขัตติยะกับนายทหารราช องครักษ์ได้เกิดขึ้น เจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารี เกิดมาพร้อมภาระหน้าที่ต่อแผ่นดิน หากแต่ดารา ไม่เคยต้องการต าแหน่งและอ านาจใด ๆ นอกจาก เป็นดาราของอโณทัยคนรักผู้เป็นทหารองครักษ์ ของราชกุมารสิทธิประวัติ รัชทายาทแห่งแคว้น ยโสธรที่หลงรักดารามานาน อโณทัยรู้ถึงความ ต่างชั้นระหว่างตนและดารา จึงผลักดันให้ดารา อภิเษกสมรสกับเจ้าชายสิทธิประวัติ และช่วย ก าจัดอุปสรรคความรักของเจ้าชายไชยันต์รัช ทายาทแคว้นศัตรูอย่างเขมรัฐที่ก าลังชิงต าแหน่ง ผู้น าสมาพันธรัฐกับยโสธร
148 ตารางที่ 13 การปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 3 (ต่อ) ก่อนการปรับแก้ไขบทละคร หลังการปรับแก้ไขบทละคร ฉากที่ 3 ท้องพระโรงเมืองยโสธร - ดนตรีท าเพลง - (เสียงอโณทัยในเวที “อย่าร้องไห้ ดารา..อย่า ร้องไห้”....) (เสียงดาราในเวที “รอก่อน อโณทัย...รอก่อน.. อีกไม่นานนักหรอกเราจะได้พบกัน...รอก่อน”) เจ้าชายไชยันต์จ าต้องอภิเษกกับเจ้าฟ้าหญิง แขไขจรัส ญาติผู้พี่ของดารา เพื่อผลประโยชน์ ท างกา รเมือง ทั้งคู่สะสมค วามโกร ธ แ ค้ น ต่ออโณทัยและดารา รอคอยวันที่จะแก้แค้น และยึดเอาแผ่นดินยโสธร นี่คือเรื่องราวของรักแท้ ที่ต้องเสียสละ เพื่อหน้าที่ค้ าจุนแผ่นดินและหัวใจ อันเป็นที่รัก ฉากที่ 3 ท้องพระโรงเมืองยโสธร ดนตรีท าเพลงยโสธร - ตัดเสียงอโณทัยออก- - เสียงดาราในเวที “รอก่อนนะอโณทัย ดาราจะ ท าหน้าที่ปกป้องแผ่นดินของเรา เพื่ออโณทัย ถึงเวลาดาราจะ ต ามไปอยู่เคียงข้างอโณทัย ตลอดกาล” ที่มา: ผู้วิจัย จากการปรับปรุงและพัฒนาบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละค ร หลวงวิจิตร จ านวน 3ครั้ง พบว่า มีการแก้ไขบทละครทั้งหมด5 ประเด็น สรุปได้ดังตารางต่อไปนี้
149 ตารางที่ 14 สรุปการปรับแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ ปัญหาที่พบ การปรับปรุงแก้ไข 1 บทเจรจาในการด าเนินเรื่องขาดความ ชัดเจน ไม่มีท านองเพลงก่อนเริ่ มบท เจรจาในการเปิดฉาก ประพันธ์บทละครส่วนที่เป็นบทเจรจาโดยการ ปรับแก้ไขและเพิ่มเติมให้การด าเนินเรื่อง มีความชัดเจน 2 บทเจรจาในฉากที่ 1 ขาดความสมจริง และบทเจรจาในฉากที่ 2 ขาดความ เชื่อมโยงในการด าเนินเรื่อง เพิ่มเสียงสังเคราะห์ในบทเจรจาให้มีความ สมจริงมากยิ่งขึ้น และปรับบทเจรจาจากบท เดิมครั้งที่ 1 ให้มีความเชื่อมโยงกัน 3 ไม่มีฉากน าก่อนการแสดง และบทเจรจา ในฉากที่ 3 ยังขาดความสะเทือนใจผู้ชม เพิ่มการบรรยายเหตุการณ์การด าเนินเรื่อง ก่อนเข้าฉากที่ 1 รวมถึงการแนะน าตัวละคร น า เสน อผ่ า น ก า รฉ ายภ าพขึ้ น จอ LED เป็นลักษณะภาพเคลื่อนไหว และขยายบท เจรจาในช่วงท้ายของฉากที่ 3 สร้างความ สะเทือนใจมากขึ้น ที่มา: ผู้วิจัย จากการปรับปรุงแก้ไขบทละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร น าสู่บท ละครฉบับสมบูรณ์ ซึ่งผู้วิจัยขอน าเสนอในภาคผนวก ก ล าดับต่อไป 1.2.2 ดนตรีประกอบการแสดง จากการที่ผู้วิจัยศึกษาระดับดุษฎีบัณฑิต รายวิชาปราชญ์ศิลปิน มีโอกาสได้ศึกษากับ อาจารย์สราวุธ เลิศปัญญานุช ในการสร้างสรรค์ดนตรีประกอบการแสดง จึงเกิดแนวคิดในการใช้ ดนตรีอิเล็กทรอนิกส์(Electronic Music) หรือเทคโนโลยีดนตรีแบบครบวงจร น าเสนอความร่วมสมัย ในการสร้างเพลงร้องและดนตรีประกอบ เดิมละครหลวงวิจิตรใช้ทั้งวงดนตรีไทยและวงดนตรีสากล แต่ในปัจจุบันเราสามารถใช้วงดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Music)แทนการใช้วงออร์เคสตรา หรือวงปี่พาทย์มาบรรเลง ซึ่งการสร้างสรรค์เพลงและดนตรีประกอบการแสดง ผู้วิจัยใช้วิธีเดียวกับ
150 หลวงวิจิตรวาทการ คือ ร้องเพลงให้นักดนตรีเขียนโน้ต และอธิบายถึงอารมณ์ของเพลงที่ต้องส่ง อารมณ์ให้กับนักแสดง ดนตรีประกอบการแสดงมีความส าคัญมากในการจัดสร้างละคร เนื่องจากเป็น องค์ประกอบที่ท าให้ละครมีความสมบูรณ์มากขึ้น ช่วยเสริมอารมณ์และบรรยากาศเชื่อมโยงเหตุการณ์ ส าคัญของฉากต่าง ๆ ให้กลมกลืนและเข้าถึงตัวละครได้อย่างลงตัว นอกจากการน าดนตรีมาบรรเลง ประกอบเหตุการณ์แล้ว ผู้วิจัยได้เพิ่มบทร้องเข้าไปในบทเพื่อให้เพลงเป็นการเจรจาโต้ตอบ หรือการ เล่าเหตุการณ์ต่าง ๆ ในละคร จากการศึกษาข้อมูลพื้นฐานของการจัดท าดนตรีประกอบการแสดง จะเห็นได้ว่า ทุกเพลงล้วนมีความส าคัญในการเล่าหรือสื่อถึงเหตุการณ์ต่าง ๆ และจากการสัมภาษณ์สถาพร นิยมทอง นักวิชาการละครและดนตรี เชี่ยวชาญ ส านักการสังคีต กรมศิลปากร และบ ารุง พาทยกุล ผู้เชี่ยวชาญด้านดุริยางคศิลป์ไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ได้ให้แนวคิดเกี่ยวกับการจัดท า ดนตรีประกอบการแสดงละครไว้ว่า การสร้างดนตรีในละครหลวงวิจิตร ต้องมีความยิ่งใหญ่ แต่การจะน ามา สร้างสรรค์ท าใหม่ ก็เป็นเรื่องที่ดี ให้คนรุ่นหลังได้เข้าถึงได้ แต่ต้องระวังเรื่องความ ดังของเพลง เวลาขึ้นหัวเพลง เมื่อใช้ดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ จะมีข้อเสียตรงนี้ (สถาพร นิยมทอง, 2565, 15 ธันวาคม, สัมภาษณ์) การท าดนตรีในละครหลวงวิจิตร ต้องมีความเป็นไทยใส่เข้าไปเพื่อไม่ให้ขาด ความเป็นละครหลวงวิจิตร ท่านมีทั้งดนตรีไทยและดนตรีสากล เมื่อเราจะท าละคร ต ามแนวทางละครหลวงวิจิตรของท่าน ค วรจะอนุรักษ์และพัฒนาต่อยอด ให้ครบถ้วน (บ ารุง พาทยกุล, 2565, 1 ธันวาคม, สัมภาษณ์)
151 จากข้อมูลการจัดท าดนตรีประกอบการแสดงข้างต้น ผู้วิจัยได้เลือกใช้ดนต รี อิเล็กทรอนิกส์(Electronic Music) ในการสร้างท านองเพลงเรียงร้อยต่อกันทั้งเรื่อง โดย มีการ สร้างสรรค์เพลงและดนตรีประกอบการแสดง ดังนี้ 1) การสร้างสรรค์เพลง มีขั้นตอนดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 หาแนวทางการสร้างสรรค์เพลง ผู้วิจัยได้น าบทละครปรึกษาปิยวัชร์ สุทธิวนิช ผู้ช านาญการใช้ภาษาไทย เพื่อแต่ง บทร้องซึ่งมีลักษณะเป็นบทร้อยกรอง ในการแสดงจ านวน 2 เพลง คือ เพลงดวงดารา และเพลงยโสธร ซึ่งมีรายละเอียดความหมายของเพลงดังนี้ เพลงดวงดารา เป็นเพลงที่แสดงถึงภาพเหตุการณ์ความสัมพันธ์ของพระเอก นางเอก ซึ่งในบทร้องมีการสื่อความหมายชีวิตตั้งแต่เยาว์วัยให้ผู้ชมเข้าใจมากยิ่งขึ้น เพลงยโสธร นอกจากเป็นเพลงที่แสดงให้ทราบถึงเหตุการณ์ในวันสถาปนา ราชินีแล้วยังเป็นเอกลักษณ์ตามรูปแบบละครหลวงวิจิตรที่แสดงถึงความตระการตาอีกด้วย และผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการประพันธ์บทละคร เกษม ทองอร่าม ผู้เชี่ยวชาญ ท างด้านนาฏศิลป์ไทย แต่งบทร้องซึ่งมีลักษณะค าประพันธ์แบบเดียวกัน จ านวน 1 เพลง คือ เพลงดาราแห่งอโณทัยซึ่งมีรายละเอียดความหมายของเพลงดังนี้ เพลงดาราแห่งอโณทัยเป็นเพลงที่แสดงถึงภาพเหตุการณ์ความรู้สึกของ พระเอกนางเอก ซึ่งในบทร้องกล่าวถึงนางเอกเปรียบเหมือนดวงดาวบนท้องฟ้า และอโณทัยเปรียบ เหมือนผู้ปกป้องดวงดาวอันสูงส่ง ขั้นตอนที่ 2 ก าหนดร่างท านองเพลง เมื่อผู้วิจัยได้สร้างสรรค์บทร้องในการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทาง ละครหลวงวิจิตรแล้ว จึงได้น าไปปรึกษานายเชษฐพงศ์ รอตฤดี และนายชัยพร สว่างวรรณ์ ก าหนดร่าง ท านองเพลงที่ต้องการ ด้วยการอธิบายอารมณ์ของตัวละครในแต่ละเพลงให้ผู้ประพันธ์ดนตรีฟังจน เกิดความเข้าใจ ซึ่งวิธีการนี้เป็นวิธีการที่หลวงวิจิตรวาทการท่านใช้มาแต่เดิม จากนั้นผู้วิจัยหาแนว ทางการใส่ดนตรีประกอบเพื่อช่วยเสริมอารมณ์และบรรยากาศของฉากต่างๆ ให้กลมกลืนโดยการใช้ เครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกส์(Electronic Music) ประกอบกับเสียงสังเคราะห์
152 ภาพที่ 38 การร่างท านองเพลง ที่มา: ผู้วิจัย ขั้นตอนที่ 3 ประพันธ์เพลงด้วยโปรแกรมคิวเบสโปร์ 11(Cubase Pro 11) การสร้างสรรค์เพลงประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตรในครั้งนี้ มีทั้งหมด 3 เพลง มีการสร้างบทบาทของเครื่องดนตรีสากลจากการจ าลองเสียง เครื่องดนตรีสากล ในรูปแบบโปรแกรมทางดนตรีเข้ามาช่วยและปรับแต่งแนวเสียงให้เกิดความ กลมกลืนสอดรับกับแนวท านองหลัก โดยใช้โปรแกรมคิวเบสโปร์ 11(CubasePro11)และบันทึกโน้ต โดยใช้โปรแกรมซิบีเลียส ซอฟต์แวร์7.5 (Sibelius Software 7.5) ได้แก่ เพลงดาราแห่งอโณทัย เพลงดวงดารา และเพลงยโสธร ซึ่งแต่ละเพลงสื่ออารมณ์ และเชื่อมโยงเนื้อหาสอดคล้องร้อยเรียงกัน จนได้บทเพลงที่มีองค์ประกอบสมบูรณ์ มีรายละเอียดการใช้โปรแกรมการบันทึกโน้ตและเรียบเรียง เสียงประสานดังนี้ การประพันธ์เพลงด้วยโปรแกรมคิวเบสโปร์ 11 (CubasePro11) เป็นโปรแกรม ที่ได้รับความนิยมในการใช้บันทึกเสียง และการแก้ไขเสียง (Edit) สามารถใช้บันทึกเสียงและแก้ไข เสียง (Edit) ด้วยการรวมเพลง การจัดท าเพลง การตัดต่อเพลง รวมถึงเสียงร้องและเสียงเครื่องดนตรี ต่าง ๆ สาม า รถใช้งานควบคู่กับโปรแกรม คิวเบสโปร์ 11 (CubasePro11) ได้นอกจากนี้ เป็นโปรแกรมที่มีการท างานที่ช่วยให้ผู้ไม่มีประสบการณ์ด้านพื้นฐานทฤษฎีดนตรีใช้งานได้ รวมถึง
153 การบันทึกเครื่องดนตรีแบบตามเวลาจริง (Real-Time) ซึ่งก าลังเป็นที่นิยมในกลุ่มผู้ผลิตภาพยนตร์ (Film Composer) หรือคนท าดนตรีประกอบภาพยนตร์ ภาพที่ 39 โปรแกรมคิวเบสโปร์ 11(CubasePro11) ที่มา: ผู้วิจัย ภาพที่ 40 ตัวอย่างหน้าต่างโปรแกรมคิวเบสโปร์ 11(CubasePro11) ที่มา: ผู้วิจัย
154 ภาพที่41 ตัวอย่างหน้าต่างโปรแกรมคิวเบสโปร์ 11(CubasePro11) ที่มา: ผู้วิจัย ขั้นตอนที่ 4 บันทึกโน้ตเพลงด้วยโปรแกรมซิบีเลียส ซอฟต์แวร์ 7.5 (Sibelius Software 7.5) การบันทึกโน้ตเพลงด้วยโปรแกรมซิบีเลียส ซอฟต์แวร์ 7.5 (Sibelius Software 7.5) เป็นโปรแกรมที่ผู้วิจัยเลือกใช้ในการประพันธ์บทเพลง เพื่อใช้ในการบันทึกสกอร์เพลงให้ออกมา เป็นโน้ตเพลง โดยผู้ประพันธ์ได้น าเสียงต่าง ๆ มาบันทึกลงในโปรแกรมดังกล่าวและเรียบเรียงท านอง เพลงแต่ละท่อนจนเกิดเป็นเพลงประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละคร หลวงวิจิตร มีรายละเอียดการบันทึกโน้ตเพลงดังนี้ 1) เพลงดาราแห่งอโณทัย เป็นการเรียบเรียงเสียงประสานโดยใช้บันไดเสียง C เมเจอร์เป็นหลักมีจังหวะเร็วปานกลาง ในการประพันธ์ท านองเพลงเนื่องจากการบันเสียงเมเจอร์ จะสื่อถึงอารมณ์ความรู้สึกสว่าง สดใส อบอุ่น มีความหวัง เป็นต้น 2) เพลงดวงดารา เป็นการเรียบเรียงเสียงประสานโดยใช้บันไดเสียง C ไมเนอร์เป็น หลักและจังหวะที่ช้าในการประพันธ์ท านอง เพราะเนื่องจากบันเสียงไมเนอร์จะให้ความรู้สึกเศร้า รอคอย จากลาสิ้นหวัง ผู้ประพันธ์เพลงได้ใส่เทคนิคการร้องระหว่างตัวละคร 2 คน โดยใช้เทคนิคการ ร้องแบบเคาน์เตอร์ คือ การร้องสอดประสานระหว่างเสียง 2 เสียง ในโน้ตที่ต่างกัน
155 3) เพลงยโสธร เนื่องจากเป็นเพลงสุดท้ายที่แสดงถึงความยิ่งใหญ่ผู้ประพันธ์เพลง จึงใส่ท านองมาร์ชเข้าไป อีกทั้งเป็นท านองเพลงที่คึกคัก เร้าใจ มีจังหวะหนักแน่นมั่นคง ภาพที่ 42 โปรแกรมซิบีเลียส ซอฟต์แวร์ 7.5 (Sibelius Software 7.5) ที่มา: ผู้วิจัย ภาพที่ 43 ตัวอย่างหน้าต่างโปรแกรม Sibelius Software 7.5 ที่มา: ผู้วิจัย
156 ภาพที่ 44 โน้ตเพลงดาราแห่งอโณทัย ที่มา: ผู้วิจัย
157 ภาพที่ 45 โน้ตเพลงดวงดาราแผ่นที่ 1 ที่มา: ผู้วิจัย
158 ภาพที่ 46 โน้ตเพลงดวงดาราแผ่นที่ 2 ที่มา: ผู้วิจัย
159 ภาพที่ 47 โน้ตเพลงยโสธร แผ่นที่ 1 ที่มา: ผู้วิจัย
160 ภาพที่ 48 โน้ตเพลงยโสธร แผ่นที่ 2 ที่มา: ผู้วิจัย
161 ขั้นตอนที่ 5 การฝึกซ้อมร้องเพลง ผู้วิจัยก าหนดเริ่มฝึกซ้อมการร้องเพลง ในช่วงแรกผู้วิจัยเป็นผู้ฝึกซ้อมการร้องเพลง ด้วยตนเอง แต่เมื่อซ้อมไปประมาณ 4 - 5 ครั้ง พบว่า ผู้แสดงขาดทักษะในการเปล่งเสียงจึงใช้ ผู้เชี่ยวชาญการฝึกใช้เสียง (Voice Training) เข้ามาช่วยในการเสริมทักษะในการควบคุมเสียง (Sound Project) คือวิธีการวอร์มเสียง ควบคุมโทนเสียงการหายใจของพระเอก นางเอก ซึ่งบันไดเสียงของผู้ชาย จะต่ ามากต้องอาศัยวิธีการ Project เสียงที่ถูกต้อง เพลงหลัก 3 เพลงในละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตรมีบันไดเสียงดังนี้ 1) เพลงดาราแห่งอโณทัยใช้บันไดเสียงซีเมเจอร์(C Major) มีจังหวะปานกลาง 2) เพลงดวงดาราใช้บันไดเสียง ซีไมเนอร์(C Minor) เป็นหลักจะท าให้เกิดความ รู้สึกเศร้า 3) เพลงยโสธรใช้บันไดเสียง อีแฟลตเมเจอร์ (E Flat Major) เป็นหลักผสมจังหวะ มาร์ชเพื่อความยิ่งใหญ่ หนักแน่นและฮึกเหิม จากการฝึกซ้อมท าให้ผู้วิจัยได้รับทราบถึงการฝึกซ้อมจากผู้เชี่ยวชาญการฝึกใช้เสียง (Voice Training)ว่ามีความส าคัญในการฝึกลมหายใจ การออกเสียง ซึ่งกระบวนการนี้ฝึกซ้อมตั้งแต่ เริ่มแรกของการฝึกร้องเพลง จากนั้นผู้วิจัยมีความคิดว่า ควรเพิ่มความใหม่ด้วยการหาแนวทางการร้องที่ต่างจาก การร้องแบบเดิมในละครหลวงวิจิตร จึงได้ปรึกษาอาจารย์นายเชษฐพงศ์รอตฤดี และ อาจารย์ชัยพร สว่างวรรณ์ เพื่อหาแนวทางการร้องแบบสอดประสาน คือ การร้องแบบเนื้อเดียวกัน ท านองเดียวกัน คนละระดับเสียง หรือเรียกว่าการร้องแบบ (Counter Point) มีการร้องแทรกคนละเนื้อซึ่งไม่ปรากฏ มาก่อนในละครหลวงวิจิตร ซึ่งมีเทคนิคการร้อง ดังนี้ การร้องแบบ Counter Point 1) ร้องแบบเนื้อเดียวกันท านองเดียวกันแต่คนละระดับเสียง 2) ร้องแทรกคนละเนื้อร้อง 3) ร้องแทรกแบบเนื้อร้องเดียวกัน
162 รูปแบบการร้องเพลงในละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร การร้องแบบ Counter Point 1) ร้องแบบเนื้อเดียวกันแต่คนละระดับเสียง เป็นรูปแบบการร้องเพลงที่มี เนื้อร้องที่เหมือนกัน แต่ใช้ระดับเสียงที่แตกต่างกัน โดยเสียงแรกจะเป็นการร้องท านองแบบต้นฉบับ ส่วนเสียงที่สองเป็นการร้องแบบเสียงประสาน ยกตัวอย่างเช่น เพลงดาราแห่งอโณทัย ดารา อรุโณทัยผสานมั่นค าสัญญา จะพิทักษ์รักษาดาราราย การร้องแบบเนื้อเดียวกันแต่คนละระดับเสียงในเพลงดาราแห่งอโณทัย ปรากฏอยู่ในท่อนร้อง ของเจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารี โดยมีอโณทัยร้องพร้อมกันในแบบเสียงประสาน เพลงดวงดารา ดารา หน้าที่เพื่อแผ่นดินหยิบยื่นให้ จะมุ่งรักษาไว้ไม่เปลี่ยนแปลง การร้องแบบเนื้อเดียวกันแต่คนละระดับเสียงในเพลงดวงดารา ปรากฏอยู่ในท่อนร้องของเจ้า หญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีเช่นเดียวกับเพลงดาราแห่งอโณทัย โดยมีอโณทัยร้องพร้อมกันแต่ในเพลง ดวงดารา อโณทัยร้องท านองแบบต้นฉบับและเจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีร้องเสียงประสาน 2) ร้องแทรกคนละเนื้อร้อง เป็นรูปแบบการร้องเพลงที่มีการร้องแทรกขึ้น ระหว่างที่ผู้แสดงอีกคนก าลังร้อง หรือการร้องแทรกก่อนที่ผู้แสดงอีกคนจะร้องจบท่อน ซึ่งเป็นการขยาย เนื้อความของเพลง หรือเป็นการตอบเนื้อเพลงของผู้แสดงก่อนหน้า จึงเป็นการร้องแทรกแบบคนละเนื้อ ยกตัวอย่างเช่น เพลงดวงดารา อโณทัย แต่บัดนี้ท้องฟ้าแปรเปลี่ยนไป ดารา จะไม่ยอมเปลี่ยนไป การร้องแทรกคนละเนื้อร้องในเพลงดวงดารา ปรากฏอยู่ในท่อนร้องของอโณทัย โดยมี เจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีร้องแทรกเพื่อขยายเนื้อความของบทเพลง ซึ่งอโณทัยสื่อความหมายว่า ณ ตอนนี้เรื่องราวระหว่างเราสองคนได้เปลี่ยนไป เจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีจึงสื่อความหมายตอบ กลับว่า จะไม่ยอมเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ของเรา
163 อโณทัย นอกจากดารากุมารีแต่ผู้เดียว ดารา อ านาจราชศักดิ์ยโสธร และปรากฏอีกครั้งในท่อนร้องของอโณทัย โดยมีเจ้าหญิงทิพยรัตน์ดารากุมารีร้องแทรก เพื่อสื่อความหมายของการไม่ยอมรับสิ่งต่าง ๆ ที่อโณทัยกล่าวมาในเนื้อเพลงข้างต้น 3) ร้องแทรกแบบเนื้อร้องเดียวกัน เป็นรูปแบบการร้องเพลงที่มีการร้องแทรก ขึ้นมาระหว่างที่ผู้แสดงอีกคนก าลังร้อง แต่เป็นเนื้อร้องเดียวกัน ซึ่งเป็นการเพิ่มความไพเราะในร้อง และท าให้ผู้แสดงสื่ออารมณ์ออกมาได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ยกตัวอย่างเช่น เพลงดวงดารา อโณทัย แหวนวงนี้ ดารา แหวนวงนี้ อโณทัย จะวางแนบหัวใจ ดารา แนบหัวใจ การร้องแทรกแบบเนื้อร้องเดียวกัน ปรากฏอยู่ในท่อนร้องของอโณทัย โดยมีเจ้าหญิงทิพยรัตน์ ดารากุมารีร้องแทรกเพื่อเป็นการสื่ออารณ์ความหมายของเพลงให้ชัดยิ่งขั้น 2) การสร้างสรรค์ดนตรี มีขั้นตอนดังนี้ ส าหรับการสร้างสรรค์ดนตรีประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตาม แนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้รับความอนุเคราะห์จากชัยพร สว่างวรรณ์ อาจารย์ภาควิชาดุริ ยางคศิลป์สากล วิทยาลัยนาฏศิลป ด าเนินการบรรเลงดนตรีตามบทละครที่ประพันธ์ขึ้น จากวงดนตรี อิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งรูปแบบเดิมมีการใช้วงดนตรีไทยและดนตรีสากลประเภทวงออเคสต ร า (ORCHESTRA) หรือวงดุริยางค์สากล ด้วยวิธีการผสมผสานการบรรเลงร่วมกันของดนตรีทั้งสอง ประเภท แต่การแสดงครั้งนี้ผู้สร้างละครได้น าเครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ (Electronics Music) ผสมผสานกับเสียงสังเคราะห์ แทนการใช้รูปแบบเดิมของหลวงวิจิตรวาทการ ตามรายละเอียดดังนี้
164 ตารางที่ 15 ดนตรีประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ล าดับ ที่ เครื่องดนตรีบรรเลงประกอบการแสดง เพลง เครื่องดนตรี ภาพเครื่องดนตรี 1 ดาราแห่ง อโณทัย ระนาดเอก เปียโน (Piano) ไวโอลิน (Violin) ทิมปานี (Timpani)
165 ตารางที่ 15 ดนตรีประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร (ต่อ) ล าดับ ที่ เครื่องดนตรีบรรเลงประกอบการแสดง เพลง เครื่องดนตรี ภาพเครื่องดนตรี 2 ดวงดารา ระนาดเอก เปียโน (Piano) ไวโอลิน (Violin) เชลโล (Cello) เบสไฟฟ้า (Electric Bass)
166 ตารางที่ 15 ดนตรีประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร (ต่อ) ล าดับ ที่ เครื่องดนตรีบรรเลงประกอบการแสดง เพลง เครื่องดนตรี ภาพเครื่องดนตรี 3 ยโสธร เปียโน (Piano) ฮอร์น (Horn) ทรัมเป็ต (Trumpet) เบสไฟฟ้า (Electric Bass) กลอง (Drum Marching)
167 ตารางที่ 15 ดนตรีประกอบการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร (ต่อ) ล าดับ ที่ เครื่องดนตรีบรรเลงประกอบการแสดง เพลง เครื่องดนตรี ภาพเครื่องดนตรี 4 ดาราแห่งอโณทัย ดวงดารา ยโสธร กระบอกเสียงฝน (Rain Stick) 5 ดาราแห่งอโณทัย ดวงดารา ยโสธร ระฆังราว (Railing Bell) 6 ดาราแห่งอโณทัย ดวงดารา ยโสธร ทรัมริน (Thrumrin) ที่มา: ผู้วิจัย จากตารางจะเห็นได้ว่า การเลือกใช้เครื่องดนตรีเพื่อบรรเลงประกอบละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร มีการใช้เครื่องดนตรีไทยและดนตรีสากลผสมผสานกัน ในส่วนของเครื่องดนตรีไทย ได้แก่ ระนาด บรรเลงเป็นท านองหลัก เครื่องดนตรีสากลใช้ทั้งหมด 11 ชิ้น ได้แก่ เปียโน (Piano) ไวโอลิน (Violin) ทิมปานี (Timpani) เชลโล (Cello) เบสไฟฟ้า (Electric Bass) ฮอร์น (Horn) ทรัมเป็ต (Trumpet) กลอง (Drum Marching) กระบอกเสียงฝน (Rain Stick) ระฆังราว (Railing Bell) และทรัมริน (Thrumrin) รวมเครื่องดนตรีทั้งสิ้น 11 ชิ้น นอกจากนี้ในทุกเพลงมีการใช้เสียงสังเคราะห์เอฟเฟกต์ต่าง ๆ เพื่อเพิ่มความสมจริงให้กับการแสดง
168 จากการสร้างสรรค์เพลงและดนตรีเมื่อท าการฝึกซ้อมกับผู้แสดง พบว่า บันไดเสียง ที่ก าหนดไว้สูงมาก ท าให้ผู้แสดงไม่สามารถออกเสียงร้องได้ตามที่ก าหนดไว้ รวมถึงการปรับรูปแบบ การร้องให้มีการโต้ตอบกัน ดังรายละเอียดตามตารางการปรับปรุงแก้ไขการสร้างสรรค์เพลงและดนตรี ประกอบการแสดง ดังนี้ ตารางที่ 16 การปรับปรุงแก้ไขการสร้างสรรค์เพลงและดนตรีประกอบการแสดง การสร้างสรรค์เพลงและดนตรีประกอบการ แสดงสู่การปฏิบัติ การแก้ไข 1) บันไดเสียงในการร้องเพลงผู้แสดงไม่สามารถ ร้องได้ตามบันไดเสียงที่ก าหนดไว้ 2) กา ร ร้องเพลงมีลักษณะเป็นรูปแบบเดิม คือ มีการโต้ตอบระหว่างกันของผู้แสดง 3) การแสดงขาดสุนทรียรสในการสื่ออารมณ์ ของการด าเนินเรื่อง 1) ปรับลดบันไดเสียงในการร้องเพลงให้ต่ าลง เพื่อความไพเราะในการร้องของผู้แสดง 2) ป รั บ ใ ห้ มี ก า ร ร้ องแบบส อด ป ร ะสาน เพื่อให้เกิดแนวทางใหม่ในการสร้างสรรค์ ละครครั้งนี้ 3) เพิ่มเครื่องดนตรีประกอบจังหวะใ นฉา ก ต่าง ๆ เพื่อเพิ่มอรรถรสของการแสดงให้มี ความสมจริง รวมถึงการเชื่อมโยงระหว่างการ เปิดปิดฉาก ที่มา: ผู้วิจัย นอกจากนี้ยังพบว่า การใส่ท านองเพลงได้มีการแก้ไข 3 ครั้ง ได้แก่ ครั้งที่ 1 เพลงดาราแห่งอโณทัย มีแต่เครื่องดนตรีสากลอย่างเดียวผู้วิจัยต้องการให้เครื่องดนตรีไทยปรากฏอยู่ ในท านองเพลงจึงได้ปรึกษานายชัยพร สว่างวรรณ์และนายเชษฐพงศ์รอตฤดีให้น าเครื่องดนตรีไทย ได้แก่ ระนาด มาใส่ในเพลงดังกล่าว พบว่า เมื่อน าระนาดมาบรรเลงสดท าให้เสียงของระนาดไม่ กลมกลืนกับเครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกส์จึงแก้ไขด้วยการใช้ระนาดในโปรแกรมอิเล็กทรอนิกส์แทนการ บรรเลงสด ต่อมาครั้งที่ 2 ได้แก้ไขเพิ่มเที่ยวในการร้องซ้ าตามเนื้อร้อง “เจ้าสูงส่งองค์รัชทายาท คงมิ อาจมาดมนัสจรัสฉาย” เนื่องจากครั้งแรกผู้วิจัยให้นักแสดงร้องเที่ยวเดียวแต่เมื่อท าการฝึกซ้อมจับ เวลาแล้วสามารถเพิ่มเที่ยวเพลงในการร้องได้ จึงให้นักดนตรีท าท านองเนื้อร้องดังกล่าว ส่วนครั้งที่ 3 ได้หาแนวทางการร้องแบบใหม่ที่ต่างจากการร้องแบบเดิมในละครหลวงวิจิตร ซึ่งได้แนวทางการร้อง
169 แบบสอดประสานในเพลงต่างๆเช่น เพลงดาราแห่งอโณทัยในท่อนค าร้อง“จะพิทักษ์รักษาดาราราย” ร้องเนื้อเดียวกันแต่คนละบันไดเสียงและท่อนจบ “มิรู้ซึ้งความรักประจักษ์พยาน” 1.2.3 ผู้แสดง การแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้วิเคราะห์ บทบาทนางเอก พระเอกและตัวละครอื่น ๆ จากนวนิยายของลักษณวดี ซึ่งได้บรรยายลักษณะ ของพระเอกคือ เป็นนายทหารหนุ่มที่มีสติปัญญาเป็นเลิศ เก่งทั้งด้านการรบ และใช้สมองในการ วางแผนทางยุทธศาสตร์เพื่อปกป้องบ้านเมือง รู้เท่าทันคนและเกมการเมือง ส่วนนางเอก มีลักษณะ เป็นผู้หญิงที่มีความมั่นใจในตัวเอง เฉลียวฉลาด รู้เท่าทันคน ผู้วิจัยจึงคัดเลือกตัวละครส าคัญ คือ นางสาวลักษิกา สุภาโชค ครูพิเศษ ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป และนายธนพล สุขสมรูป อาจารย์ภาควิชานาฏศิลป์ คณะศิลปศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ เนื่องจากผู้วิจัยเป็นผู้สอน นางสาวลักษิกา สุภาโชค ตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมต้นจนถึง ระดับปริญญาตรี เคยถ่ายทอดบทบาทนางเอก ได้แก่ บทบาทนางสีดา ในการแสดงโขนเรื่อง รามเกียรติ์ บทสาวเครือฟ้า ในละครร้องเรื่อง สาวเครือฟ้า ซึ่งได้เห็นความสามารถในการแสดง สามารถพูดและร้องเพลงได้ชัดเจน สามารถถ่ายทอดอารมณ์ไม่ว่าจะเป็นบทโศก บทรัก มีความเพียร ที่จะฝึกฝนตนเองอยู่เสมอเหมาะสมที่จะถ่ายทอดบทบาทของเจ้าหญิงทิพย์รัตนดารากุมารีได้ดังที่ ผู้วิจัยต้องการ และเคยให้เตรียมอ่านนิยายเรื่อง เลือดขัตติยาไว้ล่วงหน้า ตั้งแต่ผู้วิจัยตั้งใจที่จะท าละคร เรื่องนี้นางสาวลักษิกา สุภาโชค สามารถเข้าใจบทบาทของตัวละครได้เป็นอย่างดีแม้แต่เพียงแค่ อ่านนวนิยาย เกิดความประทับใจในตัวละครและอยากรับบทบาทนี้ ท าให้ผู้วิจัยเกิดความมั่นใจ และคิดว่าจะถ่ายทอดตัวตนของนางเอกในเรื่องนี้ผ่านตัวผู้แสดงได้อย่างดี บทบาทของอโณทัย ผู้วิจัยได้คัดเลือกผู้แสดงคนแรก คือ นายญาณวุฒิ ไตรสุวรรณ อาจารย์สาขาวิชานาฏศิลป์ไทย คณะศิลปนาฏดุริยางค์สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ซึ่งมีคุณสมบัติ ครบถ้วนในการแสดงละครหลวงวิจิตร คือ การพูด การขับร้อง การแสดงท่าทาง แต่ด้วยรูปร่าง ของผู้แสดงไม่เหมาะสมกับบทบาทการเป็นทหาร จึงได้เปลี่ยนผู้แสดงที่มีรูปร่าง สัดส่วนตามแนว ฉบับทหารคือ นายพรเลิศ พิพัฒน์รุ่งเรือง นาฏศิลปินช านาญงาน ส านักการสังคีต กรมศิลปากร และเมื่อท าการฝึกซ้อม ผู้แสดงติดขัดในเรื่องเวลาซ้อมและวันแสดงจริง จึงได้คัดเลือกผู้แสดงคนใหม่ คือ นายธนพล สุขสมบูรณ์อาจารย์ภาควิชานาฏศิลป์ไทย คณะศิลปศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์
170 ส าหรับผู้แสดงตัวประกอบอื่น ๆ ผู้วิจัยได้คัดเลือกตามบทบาทในนว นิยาย เช่น เจ้าชายไชยันต์รับบทโดย นายศิริชัย นาคพุฒ ครู ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป ซึ่งเป็น ผู้มีทักษะในการจ าบทได้แม่นย า และแสดงออกทางอารมณ์ได้ดีรวมถึงการมีวินัยในการฝึกซ้อมการแสดง เจ้าหญิงแขไขจรัส รับบทโดย นางสาวนงนภัส ขจรมาลี ครูช านาญการ ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป ผู้วิจัยได้วิเคราะห์จากนวนิยายว่า ผู้ที่รับบทนี้จะต้องมีอายุมากกว่านางเอก และต้องเป็นผู้ถ่ายทอด อารมณ์ริษยาได้อย่างชัดเจน และคงไว้ซึ่งความเป็นเจ้าหญิง เสนาบดีคลัง รับบทโดย นายวุฒิชัย นราแก้ว ครูพิเศษ ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป ผู้รับบทนี้จะต้องมีความอาวุโส และมีบุคลิกฉลาดโกง เปี่ยมด้วยประสบการณ์ ส าหรับนายทหารและนางก านัล ผู้วิจัยได้คัดเลือกนักศึกษาจากวิทยาลัย นาฏศิลป ที่มีใจรักการแสดงและพร้อมฝึกซ้อมการแสดง ส าหรับการแสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ผู้วิจัยได้ ก าหนดคุณสมบัติของผู้แสดงไว้ดังนี้ 1) เป็นผู้มีความสามารถทางด้านการร้องเพลง 2) เป็นผู้ที่มีรูปร่าง หน้าตา ผิวพรรณ และบุคลิกภาพที่เหมาะสม 3) เป็นผู้ที่มีพื้นฐานทางด้านนาฏศิลป์และการแสดงตามบทบาท 4) เป็นผู้มีประสบการณ์การแสดง สามารถแสดงอารมณ์ได้อย่างดี 5) เป็นผู้มีความจ าและไหวพริบปฏิภาณที่ดี จากกระบวนการคัดเลือกผู้แสดงที่ก าหนดข้างต้น ละครเรื่อง เลือดขัตติยา ตามแนวทางละครหลวงวิจิตร มุ่งเน้นคัดเลือกผู้แสดงให้สอดคล้องกับคุณสมบัติที่ก าหนดไว้ ผู้วิจัยพบ ปัญหาในกระบวนการคัดเลือกผู้แสดงและกระบวนการฝึกซ้อม จึงปรับเปลี่ยนผู้แสดงให้มีความ เหมาะสม ซึ่งสามารถอธิบายรายละเอียดการปรับปรุงแก้ไขได้ดังต่อไปนี้
171 ตารางที่ 17 การคัดเลือกผู้แสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 ล าดับ ตัวละคร ภาพผู้แสดง ข้อมูลพื้นฐานผู้แสดง 1 อโณทัย นายญาณวุฒิ ไตรสุวรรณ ต าแหน่ง อาจารย์ คณะศิลปนาฏดุริยางค์ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ 2 เจ้าหญิง ทิพยรัตน์ ดารากุมารี นางสาวลักษิกา สุภาโชค ต าแหน่งครูพิเศษ ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป 3 เจ้าชาย ไชยันต์ นายศิริชัย นาคพุฒ ต าแหน่งครู ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป
172 ตารางที่ 17 การคัดเลือกผู้แสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ล าดับ ตัวละคร ภาพผู้แสดง ข้อมูลพื้นฐานผู้แสดง 4 เจ้าหญิง แขไขจรัส นางสาวสุกฤตา เลิศไชยกิจ นักศึกษาระดับชั้นปริญญาตรีปีที่ 5 วิทยาลัยนาฏศิลป 5 เสนาบดี คลัง นายปรมัตถ์ บุณยศิริ ต าแหน่งครูช านาญการ ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป 6 เสนาบดี กลาโหม นายวุฒิชัย นราแก้ว ต าแหน่งครูพิเศษ ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยนาฏศิลป 7 นางระบ า 1 นางสาววรรณธิดา เรืองศิลปอ านวย นักแสดงอิสระ
173 ตารางที่ 17 การคัดเลือกผู้แสดงละครเรื่อง เลือดขัตติยาตามแนวทางละครหลวงวิจิตร ครั้งที่ 1 (ต่อ) ล าดับ ตัวละคร ภาพผู้แสดง ข้อมูลพื้นฐานผู้แสดง 8 นางระบ า2 นางสาวสาวิณี พันธุ์แตง นักศึกษาระดับชั้นปริญญาตรีปีที่ 5 วิทยาลัยนาฏศิลป 9 นางระบ า3 นางสาวรุ่งนภา หอมกลาง นักศึกษาระดับชั้นปริญญาตรีปีที่ 5 วิทยาลัยนาฏศิลป 10 นางระบ า4 นางสาวจุฑาทิพย์ เจนจบธุรกิจ นักศึกษาระดับชั้นปริญญาตรีปีที่ 3 วิทยาลัยนาฏศิลป 11 นางระบ า5 นางสาวรวิภา ใจยิ้ม นักศึกษาระดับชั้นปริญญาตรีปีที่ 3 วิทยาลัยนาฏศิลป