Orthopedic and Me

51 6 ปีีกัับคำสั่่ ำ�งสอนของอาจารย์์ และการเป็็ นนัักศึึกษา แพทย์์ พอขึ้้�นปีี6 การเรียีนก็็เข้้มข้้นมากขึ้้�น ซึ่่�งกว่่าที่่�จะผ่่าน ไปได้้แต่ล่ะสาขาวิิชาก็็หนัักพอสมควร เพราะมีีผู้้ป่่วยมากมาย มารับัการรัักษาให้้เรียีนรู้้ ช่่วงนี้้�แม้้จะเหนื่่�อยสุดุ ๆแต่ก็่ ็เป็็นช่่วง ที่่�ผมสนุุกไปกับัการเรียีน เพราะได้้เอาความรู้้ ในการเรียีนตั้้�งแต่่ปีี3 มาใช้้งานจริิง บางครั้้�งผมเองก็็อดคิดิไม่่ได้ว่้่าอาชีีพแพทย์์ก็็ไม่ต่่างอะไรจากนัักสืบืเพราะคนไข้้มาเล่่าให้ฟั้ังว่่ามีีอาการอะไร บ้้าง จากอาการที่่�คนไข้บ้อกแพทย์์ก็็ต้้องซัักประวัติัิเพิ่่�มเติิมให้้ได้้รายละเอีียดของแต่ล่ะอาการจากนั้้�นก็็ต้้องตรวจร่่างกายไป ตามระบบที่่�มีีอาการแล้วจึ้ ึงนำข้ำ ้อมููลทั้้�งหมดมาวิิเคราะห์์จาก นั้้นแพทย์์�ก็็ต้้องตั้้�งข้้อสัันนิิษฐานว่่าอาการนี้้�เกิิดจากโรคอะไร และมีีสาเหตุุมาจากอะไรโรคบางอย่่างที่่�คิดว่ิ ่าจะเป็็นก็็อาจจะ ไม่่ใช่่ มีีการวิินิิจฉััยแยกโรค อาจจะต้้องใช้้การตรวจมากมาย เพื่่�อให้รู้้ว่่าสุุดท้้ายคนไข้ป่้่วยเป็็นโรคอะไร แล้วจึ้ ึงจะหาทาง รัักษาที่่�เหมาะสมให้้ ทุุกครั้้�งที่่�มีีการคุยกัุบั คนไข้ ทำ้ ำ ให้ผ้มนึึกไปถึึงการสอน รวมถึึงภาพที่่�อาจารย์์แต่่ละท่่านปฏิิบัติัิตัวต่ั ่อคนไข้ต่้ ่างๆ กััน ไป ผมว่่าอาจารย์์แต่ล่ะท่่านมีีศิิลปะในการสอนและสื่่�อสารกับัคนไข้้ไม่่เหมืือนกััน แต่่ครั้้�งหนึ่่�งที่่�ผมยัังจำำ ได้้ไม่ลื่ ืมจนวัันนี้้�และ ทุุกครั้้�งที่่�มีีโอกาสได้้เป็็นอาจารย์์สอนแพทย์์ในรุ่่นหลัังๆ ผมมััก จะหยิิกยกเรื่่�องนี้้�ไปสอนเสมอ คืือ คำสำอนของศาสตราจารย์์ หม่่อมเจ้้าอำนอร์ำ ์สวััสดิ์์�สวััสดิ ิวััต ซึ่่�งปััจจุุบัันท่่านอาจารย์์ได้้ เสีียชีีวิิตแล้ว ้ ในตอนนั้้�นผมได้มี้ีโอกาสเรียีนกับัอาจารย์อำ์ ำนอร์สวั์ สดิ์์ ั� สวัสั ดิิวััต ซึ่่�งท่่านเป็็นหัวหน้ั ้าแผนกสููติินารีีเวชขณะนั้้�น ท่่าน ยกตัวัอย่่างว่่าการคุยกัุบัชาวบ้้านเป็็นสิ่่�งที่่�หมอต้้องใส่่ใจที่่�จะ สื่่�อสารให้้คนไข้้เข้้าใจให้้ได้ จำ้ ำ ได้้แม่่นเลยว่่าอาจารย์์สอนว่่า “หมอเรีียนจบไปแล้้ว เวลาหมอคุุยกัับคนไข้้ หมอ ต้้องรู้้ว่่ าจะต้้องพูดให้้เขาเูข้้าใจได้้ด้้วยคำพูำ ดปูระเภทไหน หมอจะมาบอกว่่าคนไข้้โง่่ไม่่ได้้ การที่่� หมอคุุยกัับคนไข้้แล้้วคนไข้้ไม่่เข้้าใจ หมอนั่่�นแหละที่่โ�ง่่ เพราะหมอเรีียน มาสููงซะเปล่่าแต่่ไม่่ส ามารถหาคำพูำูดหรืือคำำ อธิิบายเพื่่อ� ให้้คนไข้้เข้้าใจสิ่่�งที่่หม�อต้้องการสื่่อ�สารได้้ เราเรีียนม าสููง ต้้องรู้้ว่่ าควรจะใช้้คำพูำดอูย่่างไรที่่จะอธิ�ิบายให้้คนไข้้เข้้าใจ ถ้้าคนไข้้เรีียนมาสููงเป็็นดอกเตอร์์ก็็ใช้้ภาษาอย่่างไร แต่่ คนไข้้ที่่เ�รีียนมาน้้อย หมอก็็ต้้องรู้้จัักใช้้ภาษาที่่พื้้�น�ๆง่่าย ต่่อการอธิิบายให้้เขาเข้้าใจให้้ได้้” นอกจากนี้้ยั�ังมีีคำสั่่ ำ �งสอนอีีกมากมายจากอาจารย์์ อีีกหลายท่่านที่่�ผมจำำ ได้้จนถึึงวัันนี้้�และได้ยึ้ดถืึ ือคำสำอนนี้้�จาก อาจารย์์มาโดยตลอดชีีวิิตของความเป็็นแพทย์์ของผม ไม่ว่่าจะ เป็็น... “วิิชาชีีพแพทย์์เป็็นทั้้งศา�สตร์์และศิิลป์์ สำำหรัับ ศาสตร์์พอจะเข้้าใจว่่าต้้องมีีความรู้้ความชำำนาญและ ศึึกษาหาความรู้้ที่่ทั�นสมััยต่่อเนื่่� องไปตลอดชีีวิิตของความ เป็็นแพทย์์ เพราะวิิชาความรู้้มีีการพััฒนาไปอย่่างรวดเร็็ว ศิิลป์์ เป็็นองค์์ประกอบสำำคััญที่่� แพทย์์จำำเป็็นต้้องเรีียนรู้้ ฝึึกฝนและปฏิิบััติิจนเป็็นนิิสััย อาทิิ เช่่นก ารสื่่� อสารด้้วย ภาษาที่่� เข้้าใจง่่าย วาจาสุุภาพอ่่อนโยนรัับฟัังสิ่่�งที่่� ผู้้ป่่ วย บอกเล่่าด้้วยความสนใจรวมไปถึึงภาษากายที่่แ�สดงออก ต่่อผู้้ป่่ วย การสร้้างความเข้้าใจและความเชื่่อ�มั่่� นระหว่่าง แพทย์์และผู้้ป่่ วยนอกจากจะเป็็นส่่วนสำำคััญในการรัักษา ยัังเป็็นการสร้้างความสััมพัันธ์์อัันดีีที่่� ช่่วยลดปััญหาการ ฟ้้องร้้องซึ่่งบางค�รั้้งเ�กิิดจากภาวะแทรกซ้้อนที่่แพ�ทย์์ไม่่ได้้มีีเจตนาในสิ่่�งที่่เ�กิิดขึ้้น� ” และประโยคที่่�ว่่า “จงรัักษาผู้้ป่่ วยให้้เหมืือนกับัการ รัักษาตนเอง” ซึ่่�งตอนแรกผมยัังไม่ค่่อยเข้้าใจจนกระทั่่�งมีีความ รู้้มากขึ้้�นก็็เลยพอจะอธิิบายได้ว่้่าในการรัักษาโรคทั้้�งการให้ย้า หรืือการผ่่าตัด ัแม้้แต่่ในบางโรคที่่�การรัักษาที่่�เหมาะสมคืือไม่่ สมควรทำำอะไรเช่่นผู้้ป่่วยระยะสุดทุ้้ายของโรคมะเร็็งการผ่่าตัดั ฉายแสงหรืือการให้้เคมีีบำบัำดัอาจจะไม่่เกิิดประโยชน์์ในการ รัักษาแถมยัังทำำ ให้้ผู้้ป่่วยต้้องทนทุุกข์์ทรมานมากขึ้้�น เพราะใน โรคเดีียวกัันมีีวิิธีีการรัักษาได้หล้ากหลายที่่�เยที่่ป็็นปััจจัยัมากมาย ซึ่่�งแพทย์์ที่่�ให้้การรัักษาจะต้้องนำำมาพิิจารณา เพราะถึึงแม้ว่้่า แพทย์์จะได้้อธิิบายข้้อดีีข้้อเสีียของการรัักษาทุุกอย่่างให้กั้บัผู้้ ป่่วยหรืือญาติิเพื่่�อร่ว่ มในการตัดสิั ินใจเลืือกวิิธีีการต่่างๆ ก็็ยััง ยากในการตัดสิั ินใจว่่าจะเลืือกวิธีิีใด แพทย์จึ์ึงต้้องถามใจตนเอง ว่่าถ้้าเป็็นตัวัเองหรืือคนที่่�เรารัักเช่่นพ่่อแม่หรื่ ือลููกหลานของเรา สมควรจะเลืือกการรัักษาวิิธีีใดที่่�เหมาะสมที่่�สุด ุเพราะเป็็นการ ไม่ส่มควรอย่่างยิ่่�งที่่�แพทย์์มีีความโน้้มเอีียงในการเลืือกวิิธีีการ รัักษาโดยมีีผลประโยชน์์แอบแฝง ขอยกตัวัอย่่างเช่่นกระดููกหัักแบบที่่�สามารถรัักษาได้้ ด้วย้ การใส่่เฝืือกและไม่มี่ข้ี้อบ่่งชี้้�ใดๆในการผ่่าตัดัแต่่แพทย์์กลัับ แนะนำพููดำแต่ข้่ ้อดีีของการผ่่าตัดัเพื่่�อโน้้มน้้าวให้้ผู้้ป่่วยยิินยอม โดยมีีเหตุผลซุ่่อนเร้้นคืือการผ่่าตัดัจะได้้เงิินมากกว่่าหลายเท่่า เมื่่�อเทีียบการใส่่เฝืือก ซึ่่�งแพทย์์คนนี้้�จะไม่ย่อมเลืือกการผ่่าตัดัอย่่างแน่่นอนถ้้าเป็็นตัวัเอง ในทางการแพทย์์ทั่่�วโลกจะยึึดถืือคำำกล่่าวของ Hip- pocrates ผู้้ซึ่่�งได้รั้บัการยกย่่องว่่าเป็็น “ผู้้ให้กำ้ ำเนิิดวิิชาแพทย์์” หรืือ “บิิดาแห่่งการแพทย์์” และได้้บััญญััติิคำปำ ฏิิญาณอััน เป็็นจริิยธรรมของแพทย์์ ที่่�เรีียกว่่า “Hippocratic Oath” ขึ้้�น เช่่น “I will remember that there is art to medicine as well as science, and that warmth, sympathy, and จงรัักษาผู้้ป่่ วยให้้เหมือนืกับัการรัักษาตนเอง

52 ช่่วงที่่�เรีียนในสาขาวิิชาศัลยักรรม ผมได้้พบอาจารย์์ ในแผนกที่่�มานอนรอการผ่่าตัดัอยู่่ที่่ �โรงพยาบาลบ่่อยๆ ตอนนั้้�น ผมก็็คิดตื้้ ิ �นๆ ว่่า ทำำ ไมไม่่กลัับไปนอนพัักที่่�บ้้าน น่่าจะสบายกว่่า เพราะอีีกนานมากกว่่าจะถึึงเวลาผ่่าตัด ัแต่่พอได้้เรียีนรู้้งานใน แผนกนี้้�ไปเรื่่�อยๆ ก็็ทำำ ให้้เข้้าใจมากขึ้้�นว่่า อาจารย์์ในแผนกนี้้� ถืือว่่าทำำงานค่่อนข้้างหนััก เพราะมัักมีคนี ไข้ฉุุ้กเฉิินเข้้ามาบ่่อยๆ คนที่่�จะเป็็นแพทย์์สาขานี้้จึ�ึงต้้องพร้้อมเสีียสละมากๆ ไม่่ใช่่ว่่า ตีี2 ตีี3 มีีโทรศััพท์์เข้้ามาว่่ามีีคนไข้ด่้่วนแล้ว้จะปฏิิเสธไม่่มา ผ่่าตัดัไม่่ได้ ถ้้าเป็็นแพทย์์สาขาอื่่�นที่่�ไม่่ต้้องมีีคนไข้ฉุุ้กเฉิินก็็น่่า จะสบายกว่่า สิ่่�งที่่�เห็็นทำำ ให้คิ้ิดขึ้้�นได้ว่้่า ไม่่ว่่าจะเลืือกเรีียนแพทย์์ สาขาไหนก็็ตาม สิ่่�งที่่�ต้้องรู้้ไม่่ใช่่แค่ว่่าจะรัักษาคนไข้้อย่่างไรแต่่ จะต้้องรู้้ว่่าการเป็็นแพทย์์ในสาขานั้้�นๆ ต้้องเจอกับัอะไร ต้้องมีี ความรับผิั ิดชอบต่่อคนไข้้ในแผนกสาขานั้้�นแค่่ไหน ถ้้าต่่อไปใน อนาคตจะเลืือกเรีียนอะไร หรืือจะเป็็นอาชีีพอะไรก็็ตาม ต้้อง มองให้้ออกว่่าในปลายทางอนาคตจะต้้องเจอกับัอะไรแล้วรั้บั ผิิดชอบกับสิ่่ ั �งที่่�เจอนั้้�นได้หรื้ ือไม่่จะทำำ ให้ดี้ีได้หรื้ ือเปล่่า ไม่่ใช่่ ว่่าอยากได้้อยากทำำอย่่างนี้้�แต่่ไม่่รู้้ว่่าต้้องมีีความรับผิั ิดชอบ อะไร เพราะถึึงเวลาจริิงๆ แล้วทำ้ ำ ไม่่ได้ก็้็ไม่่ถููกต้้อง โดยเฉพาะ เมื่่�อเป็็นหมอต้้องทุ่่มเทใส่่ใจและจริิงจัังกับัการดููแลรัักษาคนไข้้อย่่างเต็็มที่่� สำหรัำบผั มการได้้เรีียนกับัอาจารย์์ทุุกท่่าน ได้้เห็็น การทำำงานของท่่านในทุุกแผนกที่่�นี่่� ค่่อยๆ หล่่อหลอมผม โดย ไม่รู้่้ตัว ัอาจารย์์ทุุกท่่านที่่�เข้้ามาสอนในทุุกวิิชาทำำ ให้ซึ้ึมซับัและ ได้้เห็็นตัวัอย่่างที่่�ดีีเพียีงแต่่เราเป็็นคนเลืือกว่่าจะดึึงต้้นแบบไหน มาใช้กั้บัเรา understanding may out weight the surgeon’s knife or the chemist’s drug.” “Whatever houses I may visit, I will come for the benefit of the sick, remaining free of all intentional injustice, of all mischief and in particular of sexual relations..” และอีกมากมาย สำหรัำบัแพทย์์ไทย พระราชดำรัำสัของ สมเด็็จพระมหิิตลาธิิเบศร อดุุลยเดชวิิกรม พระบรมราชชนก ที่่�หลายคน คุ้้นเคยกับัพระนาม “กรมหลวงสงขลานคริินทร์์” หรืือ“พระราช บิดิา” ที่่�ทรงมีีพระราชดำรัำสว่ั ่า “อาชีีพแพทย์์นั้้� นมีีเกีียรติ ิ แพทย์์ที่่ดีี�จะไม่่ร่ำ �ำรวย แต่่ก็็ไม่่อดตาย ถ้้าใครอยากร่ำ�ำรวย ก็็ควรเป็็นอย่่างอื่่� น ไม่่ใช่่แพทย์์ อาชีีพแพทย์์นั้้�นจำต้ำ ้องยึึดมั่่�นในอุุดมคติิ เมตตากรุุณาคุุณ” และ “ขอให้้ถืือประโยชน์์ส่่วนตนเป็็นที่่ส�อง ประโยชน์์ของเพื่อ่�นมนุุษย์์เป็็นกิิจที่หนึ่�่� ง ลาภ ทรััพย์์ และ เกีียรติ ยิศ จะตกมาแก่่ท่่านเอง ถ้้าท่่านทรงธรรมะแห่่งวิิชาชีีพไว้้ให้้ บริิสุุทธิ์์� ” เป็็นสิ่่�งที่่�ครอบคลุุมมีีความหมายที่่�สมบููรณ์ง่์่ายแก่่ความเข้้าใจที่่�แพทย์์ทุุกท่่านควรจะจดจำำและปฏิิบัติัิตามพระ ราชดำรัำสัของสมเด็็จพระราชบิดิาในการดููแลรัักษาผู้้ป่่วยปััญหา ความผิิดทางจริยิธรรมที่่�เกิิดขึ้้�นจะลดน้้อยลงไปอย่่างมาก การมาเรียีนแพทย์์ที่่�มหาวิิทยาลััยเชียีงใหม่ทำ่ ำ ให้ผ้มได้้ เห็็นถึึงความเสียสลี ะของอาจารย์์หลายท่่าน เพราะเชีียงใหม่่ใน สมัยก่ั ่อนค่่อนข้้างลำบำาก เมื่่�อปีีพ.ศ.2511 หรืือ50 กว่่าปีีก่่อน ยัังไม่่ได้้เจริญิเช่่นปััจจุบัุัน อุปุกรณ์ก็์็ไม่่ได้มี้ีพร้้อมเหมืือนทุุกวััน นี้้�และยัังต้้องมีีความพร้้อมที่่�จะรัักษาคนไข้้อยู่่เสมอจะไม่มี่ ีคำำ ว่่าเตีียงเต็็มเพราะไม่ส่ามารถจะส่่งต่่อผู้้ป่่วยไปที่่�อื่่�นได้้ สมเด็็จพระมหิิตลาธิิเบศร อดุุลยเดชวิิกรม พระบรมราชชนก “ขอให้้ถืือประโยชน์์ส่่วนตนเป็็นที่่� สอง ประโยชน์์ของเพื่่� อนมนุุษย์์เป็็นกิิจที่่� หนึ่่� ง ลาภ ทรััพย์์ และ เกีียรติ ิยศจะตกมา แก่่ท่่านเอง ถ้้าท่่านทรงธรรมะแห่่งวิิชาชีีพ ไว้้ให้้บริิสุุทธิ์์�

53 Elective Ortho อย่่างที่่�ผมเคยเล่่าไปแล้วว่้ ่านอกจากวิิชาบัังคับที่่ ั�มีีอยู่่ 4 สาขาใหญ่่และสาขาวิิชาย่่อยๆแล้ว ้นัักศึึกษาแพทย์์ปีี6 ทุุกคน จะต้้องเลืือกวิิชาเลืือกอีีกคนละหนึ่่�งวิิชาที่่�เรียีกว่่า‘Elective’ 4อาทิิตย์์ “ซึ่่�งไม่่น่่าเชื่่อว่่ �าการเลือกื ในครั้้ง�นั้้นก�ลายมาเป็็นจุดุเปลี่่ยน� และเป็็นเส้นท้างชีวิีติในปััจจุบัันุของผม”เพราะสาขาวิิชาที่่�ผมเลืือกไม่มี่ ีใครคิดิอยากจะเลืือก แถมพอเอ่ยชื่่�ออาจารย์ที่่์�สอนหลาย คนถึึงกับส่ั ่ายหน้้าบอกว่่าเอ็็งจะไหวเหรอ นั่่�นคืือ‘สาขาออร์์โธปิิดิิกส์์’ ในตอนนั้้�นเวลาที่่�จะเลืือก Elective นัักศึึกษาแพทย์์ส่ว่ นใหญ่่จะเลืือกวิิชาที่่�เรียีนไปอย่่างสบายๆไม่ต้่ ้องราวน์ว์อร์ด ์ ไม่่ ต้้องเข้้าเวร ในความคิิดของนัักศึึกษาแพทย์์ผู้้ชายส่ว่ นใหญ่่มัักอยากจะเป็็นศัลยั แพทย์์เพราะมีีความรู้้สึึกนึึกคิิดว่่าเป็็นสาขาที่่�มีี ความท้้าทาย ซึ่่�งคุุณสมบัติัิของศัลยั แพทย์์ที่่�ดีีมัักจะใช้้เป็็นคำำเปรียบีเปรย ที่่�ย ที่่ว่่า An eagle’s eyes, a lion’s heart, and a lady’s hand ซึ่่�งมีีความหมายว่่าการมีสีายตาที่่�แหลมคมเหมืือนเหยี่่�ยว หัวัใจแบบราชสีห์ีที่่์ �กล้้าหาญและเด็ด็เดี่่ยว มี �ยว มีมืีือที่่�นิ่่�มนวลประณีีต เหมืือนผู้้หญิิง แต่่อย่่างที่่�บอกไปแล้วว่้ ่า ศัลยักรรมมีีมากมายหลายสาขา ผมก็็ไม่่ได้คิ้ดิจะเลืือกสาขาไหนแต่่มาสะดุดุใจกับสัาขาออร์์โธ ปิิดิิกส์์เพราะรู้้สึึกว่่าเป็็นสาขาวิิชาที่่�มีีการรัักษามากมายไม่จำ่ ำเจแพทย์์สามารถมีีทางเลืือกในการผ่่าตัดรัักษาให้กั้บั คนไข้้มากกว่่า หนึ่่�งทาง สามารถพลิิกแพลงหาวิิธีีที่่�เหมาะสมเพื่่�อรัักษาที่่�ได้ผลดี้ ที่่�สุด ุอย่่างถ้้าจะผ่่าที่่�สะโพกก็็จะให้คิ้ดิได้้เยอะว่่าจะใช้้วิิธีีผ่่าแบบ ไหน ผ่่าตรงๆด้้านหน้้า ผ่่าด้้านข้้างหรืือด้้านหลัังแล้ว้คนไข้ต้้องนอนท่่าไหนจึึงจะผ่่าได้ดี้ีที่่�สุด ุถ้้าคิิดว่่าอยากไปเรียีนออร์์โธปิิดิิกส์์ เราก็็ควรจะเลืือกไป Elective ก็็จะได้รู้้ว่่าชอบจริิงหรืือไม่่มากกว่่านั้้�นคืือผมรู้้สึึกว่่าสาขานี้้�รายละเอีียดเยอะและมีีแนวโน้้มว่่าต่่อ ไปในอนาคตน่่าจะมีีเทคโนโลยีีเข้้ามาช่่วยพััฒนาเรื่่�องการรัักษามากขึ้้�น มัันไม่่ใช่่วิิชาที่่�ตายหรืือไม่่มีีทางเลืือกในการรัักษา เป็็น วิิชาที่่�มีีความก้้าวหน้้าในอนาคต แต่่พอเพื่่�อนๆ รู้้ว่่าเลืือก Electiveออร์์โธปิิดิิกส์์ต่่างพููดเป็็นเสีียงเดีียวกัันเลยว่่า“มึึงบ้้าไปแล้้ว” เพราะออร์์โธปิิดิิกส์์ต้้องทั้้�งอยู่่เวร ต้้องราวน์ว์อร์ดทุ์ุก 7โมงเช้้าแต่่การเลืือก Electiveไม่่ได้้จบแค่่การเลืือกว่่าจะไป Elective สาขา วิิชานี้้�เท่่านั้้�น แต่่เราต้้องเลืือกอาจารย์์ที่่�จะขอเข้้าไปเรียีนด้วย ซึ่่ ้ �งในภาควิิชานี้้มี�ีอาจารย์์หลายท่่าน หากเป็็นเพื่่�อนๆ คนอื่่�นก็็มัักจะ เลืือกอาจารย์์ที่่�ใจดีีให้้เกรดง่่ายๆ เพราะจริิงๆ มัันมีีหน่่วยกิิตน้้อยแต่ทุุ่กคนก็็อยากได้้A ไปง่่ายๆ สบายๆ ดีีกว่่า แต่ผ่มเลืือก รศ. นพ.ชนิินทร์์มหรรฒานุุเคราะห์ ซึ่่์ �งขึ้้�นชื่่�อเลยว่่าเฮี้้ยบสุ�ดุ ๆและโด่่งดัังมากว่่าปากกรรไกรแถมให้้คะแนนยาก คราวนี้้�เพื่่�อนยิ่่�งตกใจ และพููดว่่า “เฮ้้ย!! มึึงยิ่่� งบ้้าหนัักไปใหญ่่” ตอนที่่�ผมตัดสิั ินใจเลืือก Elective กับัอาจารย์์ชนิินทร์ ผ์มก็็เข้้าไปพบท่่านและถามว่่าอาจารย์์ครับมีั ีใครมา Elective กับั อาจารย์์หรืือยัังครับ ผัมจะขอมา Elective กับัอาจารย์์ได้้ไหมครับ ท่ั ่านมองหน้้าผมแล้วถ้ ามกลัับมาว่่า หมอแน่่ใจเหรอ ผมตอบว่่า แน่่ใจครับ ผัมชอบออร์์โธปิิดิิกส์์ ท่่านเลยบอกว่่า ถ้้าอย่่างนั้้�นจะมีีกฏ 2 ข้้อที่่�หมอจะต้้องทำำตาม ข้้อ1. ต้้องอยู่่เวรทุุกวัันตลอด 4 อาจารย์์ ชนิินทร์์ มหรรฒานุุเคราะห์์ ‘ผมไม่่เคยให้้ A ใคร แต่่ว่่าผมยอม ผมต้้องยอมให้้ A หมอจริิง ๆ’ 1. ต้้องอยู่่เวรทุุกวัันตลอด 4อาทิิตย์์ 2. ถ้้ามีีคนไข้้มาที่่�ห้้องฉุุกเฉิิน ผมไปถึึง เมื่่�อไหร่ ต้่ ้องเจอหมอก่่อน

54 ไปแล้ว้จะเกิิดผลอย่่างไรกับั คนไข้้ไม่่ใช่่รัักษาไปโดยที่่�ไม่่มีีความรู้้โดยไม่คำ่นึำ ึงถึึงผลที่่�จะตามมา อย่่างเช่่นผู้้ป่่วยรายนี้้มี�ีกระดููกหัักบริิเวณข้้อสะโพก และกำำ ลัังจะผ่่าตััดใส่่ข้้อสะโพกเทีียมกัับแพทย์์ประจำำบ้้าน คำถำามแรกก็็คืือข้้อบ่่งชี้้�ในการผ่่าตัดซึ่่ ั �งก็็คืือเหตุุผล ว่่าทำำ ไมต้้องทำผ่ำ ่าตัด ข้ั ้อสองก็็คืือชื่่�อของการผ่่าตัดัเข้้าหา บริิเวณข้้อที่่�หัักซึ่่�งมีีได้้หลายวิิธีี คำถำามที่่�สามก็็คืือเมื่่�อ ลงมีีดผ่่านผิิวหนัังลงไปจะเจอกล้้ามเนื้้�อชื่่�อว่่าอะไร ถ้้าตอบ ได้้ไม่่ครบทั้้�งสามข้้อ อาจารย์์จะเอามีีดคืืนเลยแล้วบ้อกว่่า งั้้�นหมอไม่ต้่ ้องผ่่าค่่อยทำำคราวหน้้าเพราะหมอจะผ่่าเขาแต่่ยัังไม่รู้่้ว่่าหมอจะทำำอะไร ก่่อนที่่ห�มอจะรัักษาคนไข้ต้้องแน่่ใจ ว่่าจะไม่ทำ่ ำอะไรที่่�ทำำ ให้้คนไข้้เกิิดอัันตรายหรืือเกิิดความเสียีหายจึึงต้้องมีีการสอบถามก่่อน ถ้้าหมอยัังไม่รู้่้ต้้องไปอ่่านมา ใหม่่ครั้้�งหน้้าถึึงจะได้ล้งมืือทำำ ผม Electiveอยู่่กั บท่ั ่าน 1เดืือนเต็็ม หลัังจากครบ เวลาท่่านก็็พาไปกิินข้้าวและพููดกัับผมว่่า ไม่่นึึกว่่าผมจะ อดทนอยู่่ได้ถึ้ึงขนาดนี้้�มาตลอด 1 เดืือน ท่่านเห็็นถึึงความ ตั้้�งอกตั้้�งใจอาจารย์์ได้้เปรียบีเทีียบตัวผัมว่่า บางครั้้�งผมก็็ดูู เหมืือนฉลาดถามอะไรก็็ตอบได้ ซึ่่ ้ �งแบบนี้้�เรียีกว่่า ‘Genius’ แต่บ่างทีีคำถำามง่่ายๆ ผมกลัับตอบไม่่ได้้แบบนี้้�เขาเรียีกว่่า ‘Idiot’ ท่่านเลยตั้้�งชื่่�อให้ผ้ มใหม่ว่่า “Gediot” สุดทุ้้ายท่่านก็็ ยอมรับัในความอดทนของผม และบอกกับผัมว่่า ‘ผมไม่เ่คย ให้้ A ใคร แต่่ว่่าผมยอม ผมต้อ้งยอมให้้ A หมอจริิง ๆ’ ต่่อมาอีีกไม่่กี่่�ปีีอาจารย์์ชนิินทร์์ได้้ย้้ายไปเป็็น หัวหน้ั ้าภาควิิชาออร์์โธปิิดิิกส์์ที่่�มหาวิิทยาลััยขอนแก่่น เป็็น รุ่่นบุุกเบิิกที่่�สร้้างความเจริญก้ิ ้าวหน้้าให้กั้บสั าขาวิิชานี้้�อย่่าง มากมาย ตอนที่่�ผมเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านออร์์โธปีีสุดทุ้้ายที่่� ‘เรียน ี จบก็ดี็ีแล้้วยัังไปเอาเกียรติ ี นิยมมิาอีก ี” อาทิิตย์์ได้้ไหม ได้้ไหม ผมบอก ‘ได้ครัั ้ บ’ ข้้อ2. ถ้้ามีีคนไข้้มาที่่�ห้้องฉุุกเฉิิน ผมไปถึึงเมื่่�อไหร่ต้่ ้องเจอหมอก่่อน ผมบอก ‘ได้ครัั ้ บ’ ผมยอมรับักฎทั้้�งสองข้้อจึึงไปแจ้้งพยาบาลห้้องฉุุกเฉิินไว้ว่้่า ถ้้า มีีคนไข้้ทางออร์์โธฯ ช่่วยแจ้้งให้ผ้มทราบด้วย ผ้ มจะได้้มารอ อาจารย์์ที่่�ห้้องฉุุกเฉิินเพราะต้้องมาก่่อนที่่�อาจารย์์จะมาถึึง ถ้้า อาจารย์์มาแล้ว้ไม่่เจอผม ผมจะแย่่แน่่ ฉะนั้้�นใน 1 วัันตั้้�งแต่่7โมงเช้้า ผมต้้องขึ้้�นราวน์ว์อร์ด ์พอดููคนไข้้เสร็็จมีปีระชุุม จากนั้้�นตามอาจารย์์ไปดููคนไข้ที่่้�OPD เรียีกว่่าอาจารย์์ไปไหนผมไปด้วย วั้ ันไหนที่่�อาจารย์์มีีเคสผ่่าตัด ัผมก็็เตรีียมตัวล้ั ้างมืือเข้้าไปดููในห้้องผ่่าตัด ัพอผ่่าเสร็็จไปดูู คนไข้้เสร็็จก็็แยกย้้าย แล้วส้แตนด์บ์ายอยู่่เสมอเมื่่�อพยาบาล แจ้้งมาว่่ามีีเคสฉุุกเฉิิน ผมก็็จะต้้องรีีบออกจากหอไปที่่�ห้้อง ฉุุกเฉิินให้ทั้ ันเวลาก่่อนที่่�อาจารย์์จะมาถึึง ตลอดเวลาที่่� Elective อยู่่กัับอาจารย์์ ผมได้้เรีียนรู้้หลายสิ่่�งหลายอย่่าง ท่่านสอนทุุกสิ่่�งให้้อย่่างเต็็มที่่�อย่่างเวลา ดููคนไข้ท่้ ่านก็็จะเรีียกมาสอน บางครั้้�งก็็หัันมาถามว่่าผมจะ รัักษาอย่่างไร ผมเองตอบได้บ้้างไม่่ได้บ้้างแต่่ก็็จะตอบเสมอ และด้วย้ความที่่�ท่่านเป็็นคนเข้้มงวดทำำอะไรเป๊๊ ะ ถ้้าทำำ ไม่ถูู่ กใจ ท่่านจะว่่าหรืือบางทีีก็็ด่่าเลย และสิ่่�งที่่�ผมจำำ ได้้แม่่นคืือ หากจะ รัักษาหรืือทำำการผ่่าตัดัให้กั้บั คนไข้้คนที่่�เป็็นหมอจะต้้องรู้้ว่่าทำำ รัับพระราชทานปริิญญาบััณฑิติเกียรติีนิยมิ พศ. 2518

55 โรงพยาบาลพระมงกุุฎ อาจารย์์ได้้กรุุณาโทรศััพท์์มาชวนผม ไปเป็็นอาจารย์์ที่่�ขอนแก่่น แต่่เผอิิญผมได้ตำ้ ำแหน่่งที่่�จะบรรจุทีุ่่�โรงพยาบาลพระมงกุุฎฯ ก็็เลยตอบปฏิิเสธไป แต่่จนถึึงวัันนี้้ผ�ม ก็็ยัังเคารพนับถืั ืออาจารย์์ว่่าเป็็นครููคนแรกที่่�สอนวิิชาออร์์โธให้้กับผัมและสำนึำ ึกในบุญคุุณของอาจารย์์ตลอดมา ผมจบปีี6 ด้วย้เกรดเฉลี่่�ย 3.27 ได้รั้บัเกีียรติินิิยม อัันดับ ั2แต่่เส้้นทางของการเป็็นแพทย์์ยัังไม่่จบเพีียงเท่่านี้้ ผ�ม ต้้องไปเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดหรืั ือIntern เป็็นลำดัำบต่ั ่อไปอีีกหนึ่่�งปีีหากแต่ว่่าตลอดระยะเวลา6 ปีี ที่่�เรียีนอยู่่ที่่ �คณะแพทย์์ศาสตร์์มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่นอกจากความรู้้ของการเป็็นแพทย์์แล้ว ้การใช้ชี้ีวิิตอยู่่ที่่�นี่่� ทำำ ให้ผ้มมีีความผููกพัันกับัความเป็็นอยู่่และ การดำำเนิินชีีวิิตที่่�เรีียบง่่าย จะไปไหนมาไหนก็็สะดวก ขี่่�รถมอ เตอร์์ไซด์์เดี๋๋�ยวเดีียวก็็ไปถึึงที่่�หมาย ซึ่่�งแตก ย ซึ่่ต่่างกับักรุุงเทพฯใน เวลานั้้�นที่่�สับสันวุ่่นวาย แต่่สุดทุ้้ายก็็ต้้องจากมาด้วย้ความรััก และอาลััย รวมถึึงความสำนึำ ึกถึึงบุญคุุณของสถาบัันและครููบ า อาจารย์์ทุุกท่่านที่่�ประสิิทธิ์์� ประสาทวิิชาความรู้้และจริยิธรรมให้้ รู้้ซึ้้�งถึึงความหมายของคำว่ำ ่า “นายแพทย์์” ผมเชื่่�อว่่าแพทย์์ทุุกคนย่่อมมีีความภาคภููมิ ิใจใน เกีียรติิยศและศัักดิ์์� ศรีีของสถาบัันตนเอง แต่่ไม่่ใช่่จะคิิดว่่า สถาบัันตนเองเป็็นที่่� 1 และไม่่ให้้เกีียรติิแก่่สถาบัันอื่่�นในปีีที่่� ผมรับปริ ั ิญญาแพทย์์ศาสตร์บั์ ัณฑิิต ตรงกับปีั ีพ.ศ. 2518 ซึ่่�ง เป็็นปีีที่่�คณะแพทย์์ศาสตร์์ได้ขึ้้�นรับัพระราชทานปริญญิาบััตร จากพระบาทสมเด็็จพระเจ้้าอยู่่หั วภููมิั ิพลอดุลยุเดช (พระยศ ในขณะนั้้�น) และสมเด็็จพระนางเจ้้าพระบรมราชิินีีนาถ เป็็น คณะแรก ซึ่่�งในรุ่่นผมมีีคนที่่�ได้้เกีียรติินิิยมอัันดับ ั1เพีียง1 คน เท่่านั้้�น ผมได้รั้บัเกีียรติินิิยมอัันดับสัองเพีียงคนเดีียว จึึงได้รั้บั พระราชทานปริิญญาบััตรเป็็นคนที่่�สองจากผู้้เข้้ารับปริ ั ิญญา ทั้้�งหมด ประมาณสี่่�พัันคน ผมยัังจดจำำ ได้้ว่่าสมเด็็จพระนางเจ้้าพระบรม ราชิินีีนาถทรงปรบพระหััตถ์์ให้กั้บนัักศึึกษาที่่�ได้รั้บัเกีียรติินิิยม เป็็นสิ่่�งที่่�ผมภาคภููมิิใจเป็็นอย่่างยิ่่�ง และแน่่นอนที่่�ป๋๋ าและแม่่ก็็ ภาคภููมิิใจและดีีใจเป็็นที่่�สุด ปุ๋๋ าเองก็็ยัังพููดกั บผัมแบบตลกเมื่่�อ ตอนที่่�ผมเรียีนจบว่่า ‘เรีียนจบก็็ดีีแล้้วยัังไปเอาเกีียรตินิยมมิา อีกี’ ในงานเลี้้ย�งตอนกลางคืืนมีีคณาจารย์์มาร่่วมแสดง ความยิินดีีกับัพวกเราทุุกคน สำหรัำบผัมนั้้�นคิิดว่่า อาจารย์์ทุุก ท่่านคงดีีใจเป็็นอย่่างมากที่่�ลููกศิษิ ย์์ได้้จบออกไปเป็็นว่่าที่่�แพทย์์ อีีกหนึ่่�งรุ่่น พวกเราได้ร่้ว่มกัันร้้องเพลงแพทย์์เชีียงใหม่่และลา แล้วภููพิ้ ิงค์์ตามธรรมเนีียมปฏิิบัติัิที่่�แพทย์์ซึ่่�งเรีียนจบในแต่่ละ รุ่่นจะร้้องในงานสืืบต่่อกัันมา เสีียงเพลงแพทย์์เชีียงใหม่่ เป็็ นสััญญาใจตามเนื้้อ� เพลงที่มีี่�ความหมายอย่่างดีียิ่่ง � ดีียิ่่ พวกเราแพทย์์เชียีงใหม่่ใจเข้ม้แข็็ง วิิญญาณกล้้าแกร่่งใครมิิเท่่า การงานยากเย็นก็ทนสู้้ ็ทนสู้้เทนสู้้อา ง่่ายดายหนัักเบายอมรัับเอาไม่่กีดีกััน พวกเราแพทย์์เชียีงใหม่่ใจศรััทธา บูู ชาเทอดเกียรติี ิเอาไว้มั่้�น่ การงานชื่่อตร�งมั่�นค่งขยััน เพื่่อช�าติทั่ิวกั�่ ันพลีนิีรัันดร์ ิ ์เพื่่อ�ประชา แม้้จะลำำบากยากเย็นอ็ย่างไ ่ร ทุกคนุพลีีได้้เพื่่อช�าติิศาสนา มุ่่�งแต่่ความดีกรีะทำำ จิิตใจสูู งล้ำ�ำเกินค่่ ิา โรคภััยบีทีาเพื่่อน�ไทย มิิได้นิ่่้� งนอน ชีีพนี้้ยอม�พลีีให้้ ผองไทยอย่าไ่ด้นิ้ิวรณ์์ โรคร้้ายเข้้าร้้าวรอน จะผลาญจนทุกข์ุ์หนีีจรจากไป จะขอสััญญามั่�น่ แม้้โรคแผ้้วพาลผองไทย จะขอปราบเรื่่อย�ไป เพื่่อ�ผองไทยทุกผู้้อยูุ่่ กผู้้อยู่่สุ�ุขสบาย เข้้าแถวรอรัับอาจารย์์ในงานเลี้้ย�งวัันรัับปวัันรััริิญญา รููปหมู่่�รััองเพลงแพทย์์เชียีงใหม่่และลาแลััวภููพิิงค์์

56 และปิดงานดวย้เพลงลาแลว้ภพิงค์ูที่เล่าขานถึงที่มากันว่า มีแพทย์รุ่นหนึงของ่มช.อยากมีเพลงซงๆึ้ในงานฉลองปริญญาจึงช่วย กันเขียนกลอนแปดชื่อว่า“ลาแลว้ภพิงคู์”แลว้ให้รุ่นน้องถือไปกรุงเทพฯเพื่อขอให้ครูเอือ้ สุนทรสนาน ช่วยกรุณาทำำ กลอนแปดนีใ้ห้เกิดขึนมาเ้ป็นเพลงไม่ก่วีันต่อมาครูเอือก็น้ดหัมายให้กลบัไปพบ โดยใหนำำ้เทปเปล่า2 ม้วน ไปที่ห้องส่งเล็กของกรมประชาสัมพันธ์ เมื่อพบกันแลว ้ครูเอือจึงเริ้มร้องใ่หฟ้ัง ก่อนจะส่งมอบเพลงนีที้ ่ไพเราะจับใจกระทั่งทุกวันนีใ้ห้กับพวกเราชาวแพทย์เชียงใหม่ ซงก็่ึทันงานฉลองปริญญาของคณะแพทย์โรงพยาบาลสวนดอกในปีนันพอ้ดิบพอดี เพลงลาแลััวภูพิูิงค์์ โอ้้เคยภิิรมย์์สุุขสมจริิง แผ่่นฟ้้าแผ่่นดิินเชีียงใหม่่ ขวัญข้ั ้า คืือดอยสุุเทพเด่่นไกล ภููพิิงค์นั่่์�นไง ชีีวิิตแห่่งเรา ไม่ลื่ ืมร้้างรา สามััคคีี ที่่�สวนดอกนี้้�ไงเล่่า สายธาร ห้วย้แก้ว้เย็็นใสดั่่�งเงา เหมืือนใจพวกเรา ใสเย็็นดั่่�งธาร ทองกวาวเหมืือนความฝััน ร่ว่ งพลัันเตืือนถึึงวัันคืืนผ่่าน อยู่่กัันมานาน ร่ว่มมิิตรสราญ สราญสดใส แต่วั่ ันนี้้�ไป ไม่่เหลืือเลย.. ลาแล้วที่่ ้ �เคย เชยใกล้้ ขอลา โอ้ล้าที่่�รัักแห่่งใจ ถึึงกายห่่างไป ฝัังใจไม่่เลืือน ในวัันนั้้�น ผมไม่ส่ามารถอดกลั้้�นน้ำ ำ�ตาไว้้ได้้ในใจเพีียงแต่นึ่ ึกว่่าเมื่่�อไรจะได้้กลัับมาเยี่่�ยมเยีียนที่่�สวนดอกอีีก เพราะไม่มี่ ีใครรู้้ว่่าเส้้นทางในอนาคตข้้างหน้้าจะเป็็นอย่่างไร แต่่ไม่่ว่่านานแสนนานแค่่ไหนที่่�กว่่าจะได้้กลับัมา ผมมั่่�นใจว่่าในชีีวิิตนี้้ ผ�มจะ ไม่มี่ ีวัันลืืม 6 ปีี ที่่�ได้้ใช้ชี้ีวิิตและเรียีนองค์์ความรู้้การเป็็นแพทย์์จากคณาจารย์์ทุุกท่่านและมิิตรภาพที่่�ดีีของรุ่่นรุ่่ พี่่�รุ่่นน้้องและเพื่่�อนๆ ทุุกคนที่่�คณะแพทย์์ศาสตร์์มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่แห่่งนี้้� หลัังจากเรีียนจบ แต่่ละคนก็็แยกย้้ายกัันไปเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดัในโรงพยาบาลต่่างๆ ผมก็็ได้้เข้้าเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดที่่ ั �โรง พยาบาลส่ว่นกลางเมื่่�อจบแล้ว้จากนั้้�นก็็ได้้เข้้าทำำงานหรืือฝึึกอบรมเป็็นแพทย์์สาขาเฉพาะที่่�ตัวัเองมีีความสนใจเพื่่�อนบางคนเดิิน ทางไปเรียีนต่่อต่่างประเทศ จึึงไม่ค่่อยได้มี้ีโอกาสได้้พบกััน เพื่่�อนบางคนก็็ไม่่ได้ข่้่าวคราว แต่ล่ะคนมีีการดำำเนิินชีีวิิตที่่�แตกต่่างกััน ไป บางคนเปิิดคลินิิกส่ว่นตัว ัขณะที่่�หลายคนเลืือกรับัราชการเป็็นอาจารย์์มหาวิิทยาลััย ขณะที่่�เพื่่�อนบางคนก็็ไม่่ได้้เจอกัันอีีกเลย ตั้้�งแต่่เรียีนจบออกมา

57 นับัแต่วั่ ันที่่�เริ่่�มการศึึกษาจนกระทั่่�งวัันนี้้ทั้้� �งรุ่่น 62 คน ก็็มีีเพื่่�อนในรุ่่น 11 คนที่่�เสีียชีีวิิตไปแล้ว้ ในวัันที่่�26 ตุลุาคม 2562 ได้มี้ีการจัดังานฉลอง ครบรอบ 60 ปีีของคณะแพทยศาสตร์์มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่ จึึงเป็็น โอกาสดีีที่่�พวกเราแพทย์์เชีียงใหม่รุ่่น 11ได้ถื้ือโอกาสมาพบปะกััน โดยในวัันที่่�25 ตุลุาคมก็็เป็็นงานเลี้้ย�งรุ่่นที่่�ได้้พบปะพููดคุยกัุัน อย่่างสนุุกสนาน โดยเฉพาะเรื่่�องในอดีีตที่่�ระลึึกถึึงสิ่่�งที่่�พวกเราได้ร่้ว่มเรียีนกัันมา ตอนนี้้ทุ�ุกคนเกษีียณกัันเกืือบหมดแล้ว ้อายุก็ุ็เกิิน 70 ปีีกัันทั้้�งนั้้�น มีีลููกมีีหลานกัันอย่่างถ้ว้นหน้้ามีีความสำำเร็็จในชีีวิิตกัันทุุกคน ในงานเลี้้ยงฉลองของคณะแพท�ย์์ศาสตร์์ ก็มีีทั้้็งมีีทั้้�รุ่่นรุ่่พี่รุ่่ ่�นน้้องมาร่่วมงานกัันอย่่างคัับคั่่� ง ตั้้งแ�ต่่แพทย์รุ่่ ์นที่ 1 ่�จนถึึง รุ่่นน้้องๆที่เ่�พิ่่งจบออกไป �ปััจจุุบัันมีีนัักศึึกษาแพทย์์ ทั้้ง�สิ้้น 64 �รุ่่น ก็นั็ับได้ว่้่ามีีแพทย์์เชีียงใหม่่ที่จบออกไป ่�ทำำงานอยู่่ ทั่่� วประเทศ พวกเราทุุกคนยัังสำนึำ ึกถึึงบุุญคุุณของสถาบัันและครููบาอาจารย์ทุ์ุกท่่านที่ไ่�ด้้อบรมสั่่� งสอนอยู่่เสมอ และ จะทำำหน้้าที่ของแพท่�ย์์ให้ดีีที่้สุ่�ุดเพื่อ่�ชื่่� อเสีียงของสถาบัันเรา

58 หมอเนะ เล่่าเรื่่� องหมอ สุุทรเพื่อน่�รััก โดย ศิิวาพร จัันทร์์กระจ่่าง    สุุทร เกิิดปีีเถาะ หรืือปีี2494 หมอเนะและเพื่่�อนร่ว่ม รุ่่น เกืือบ 70 % ก็็ต้้องจำำ ได้ดี้ีแม้ว่้่าความจำบำางอย่่างจะเลืือน ไปบ้้างแต่ปี่ ีเกิิดเป็็น Remote memory ที่่� ที่่ฝัังลึึก แม้้แต่่Alzhei- mer’s ก็็ไม่ส่ามารถทำลำายได้้เหตุผลก็ุ็คืือปีีเสืือ หรืือปีีขาลเป็็น ปีีเกิิดของพวกเราส่ว่ นใหญ่่แพทย์์เชีียงใหม่รุ่่น 11 หรืือ รุ่่น รุ่่11 เม็็ด ฟัังดููก็็คงจะงงเม็็ดอะไรน้้อแต่ถ้่ ้าบอกเป็็นภาษาอัังกฤษก็็คงจะง่่าย มาจากคำว่ำ ่าMedicine11  หรืือย่่อให้สั้้�น ก็็คืือ Med 11 หรืือ11 Med นั่่�นเอง  เลข 11 ก็็มีีความหมายนะเพราะจะ แปลได้ว่้่าพวกเราเข้้าเรียีนที่่�คณะแพทยศาสตร์์มหาวิิทยาลััย พร้้อมกัันในปีี2511.. พอบอกว่่าพวกเราเกิิดปีีขาลหรืือปีีเสืือ ปีี2493 บาง คนก็็คงจะอุุทานว่่าโอ้้โฮ ก็็อายุุ72 ปีีแล้วสิ้ ินะในปีีนี้้ ก็�็นั่่�น น่่ะ สิิ นี่่�ก็็คืือเหตุผลทีุ่่�หมอเนะ ได้รั้บคำั ำขอร้้องแกมบัังคับัให้้เขีียน เรื่่�องให้สุุ้ทร ขอมาหนึ่่�งปีีพอดีีเพิ่่�งได้้ฤกษ์วั์ันนี้้�เองที่่�เขีียนได้ช้้า มากเพราะต้้องพยายามรวบรวมความคิิดว่่าจะเขีียนอย่่างไร ให้ถูู้ กใจสุุทร และขณะเดีียวกัันผู้้อ่่านก็็ได้้เกร็็ดประวัติัิเล็็กๆ น้้อยๆ มีีประโยชน์บ้์ ้าง  นอกเหนืือจากความบัันเทิิงอย่่างเดีียว ลองอ่่านดููนะ คนที่่�พอมีีความรู้้ทางด้้านโหราศาสตร์  ก็์ ็คงจะพอ ทราบว่่าคนที่่�เกิิดปีีเสืือส่ว่ นใหญ่่จะเป็็นคนที่่�มีีบุุคลิิก โดดเด่่น จิิตใจซื่่�อตรง มีีความชื่่�อสััตย์์ สุุจริิตเป็็นที่่�ตั้้�งมีีจิิตใจเข้้มแข็็ง ไม่่เกรงกลััวตรงไปตรงมา  แบบว่่าปากตรงกับัใจเป็็นแบบเส้้นตรง เส้้นหนึ่่�งไม่มี่ ีการงอเลี้้ยว�เคี้้ยว�คดและมีีความเชื่่�อมั่่�นในตัวัเอง สููง จึึงแข็็งกร้้าวไม่่กลััวใคร  และนี่่�คืืออุปนิุิสัยัของเพื่่�อนสุุทรถึึง แม้้จะเกิิดปีีเถาะแต่มี่ ีอุปนิุิสัยที่่ ั�หมอเนะขอยืืนยัันว่่าตรงกับัคน เกิิดปีีเสืือเป๊๊ ะเลย ท่่านผู้้อ่่านลองจิินตนาการดููก็ ็คงจะเห็็นคลื่่�นลมหรืือ มรสุุมในทะเลของชั้้�นเรียีน แพทย์์เชีียงใหม่ทั้้่ �งรุ่่นปีีเสืือคงจะเคย ได้ยิ้ินคำพัำ ังเพยที่่�ว่่า เสืือสองตัวัอยู่่ถ้ำ ำ� เดีียวกัันไม่่ได้้แต่่ระดับัเสืือ60 ตัว ัอยู่่ในชั้้�นเรียีนเดีียวกัันถึึงหกปีีแม้ว่้่าจะเป็็นเสืือตัวัเมียกัีบัเสืือตัวัผู้้ก็็ตาม การเรียีนแต่ล่ะวัันจะมีีความตื่่�นเต้้นระดับัไหน นัักศึึกษาแพทย์์ชายและนัักศึึกษาแพทย์์หญิิงจะต้้องเผชิญิหน้้ากัันตลอดเวลาหกปีี มีีการฟาดฟััน เล่่นแกมยอก ทะเลาะกััน แล้วก็้ ็ดีีกััน อ้้อเดี๋๋�ยว มีีเกร็ด็เล็็กๆ ที่่� ที่่ต้้องเล่่าให้ฟั้ังก่่อนว่่า การเป็็น นัักศึึกษาก็็จะต้้องมีีรหัสปัระจำตัำวัรหัสปัระจำตัำวัพวกเราเมื่่�อ เข้้าเรีียนปีี2511 แล้วก็้ ็จะขึ้้�นต้้นด้วย้เลข 11 ตามด้วย้รหััส ของคณะแพทย์์ก็็คืือเลข7แล้วก็้ ็ตามด้วยชื่่ ้ �อเริ่่�มต้้นตั้้�งแต่่ก ไก่่เรียีงเรื่่�อยไปจนถึึง ฮ นกฮููก เช่่น เพื่่�อน ‘กนก’ คนแรกของรุ่่นรุ่่ก็็จะ เป็็น 117001  เพื่่�อน ‘ขรรค์ชั์ยั’ ก็็จะเป็็น 117002‘หมอเนะ- ศิิว าพร’ ก็็117046 พอเป็็น สุุทร ก็็117056 เรา no k ตอนนั้้�นรอ นาน เคยคุยกัุันว่่า ถ้้ารู้้ว่่ามีีการเรีียงรหัสด้ั วยชื่่ ้ �อแบบนี้้�เราขอ ชื่่�อว่่า นส. “กก” ให้มั้ ันรู้้แล้วรู้้รอดไปจะได้้ไม่ต้่ ้องรอ ที่่�ต้้องท้้าวความถึึงเรื่่�องรหััสมีี2 เรื่่�องที่่�จะเล่่าต่่อ ประการแรกก็็คืือชื่่�อของหมอเนะ คืือ “ศิิวาพร” กับชื่่ ั �อ “สุุทร” มัันเป็็นตัวอัักษรถััดกััน ดัังนั้้�นเวลาอยู่่ทำ ำแลปหรืือLaboratory class ก็็จะได้้อยู่่กลุ่่มเดียวกัี ัน หรืือใกล้้เคียีงกัันขนาดได้ยิ้ินเสียีง หัวัเราะเอกลัักษณ์์ของสุุทรอยู่่เนืือง ๆ เป็็นอัันว่่าพอคุ้้นเคยกััน อยู่่ แต่่เรื่่�องที่่� 2 ออกแนวโรแมนติิกที่่�น่่าสนใจกว่่านั้้�น ก็็คืือ ตอนที่่�พวกเรามาเรีียนชั้้�นเตรีียมแพทย์ ก็์ ็จะมาเรีียนที่่�คณะวิิทยาศาสตร์์ในฝั่่�งมหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่เป็็นเวลาสองปีีแล้วห้ ลัังจากนั้้�นจึึงจะข้้ามทุ่่งไทุ่่ ปเรียีนที่่�คณะแพทย์์ศาสตร์์โรง พยาบาลมหาราชนครเชีียงใหม่ ช่ว่งชีีวิิตการเรียีนเตรียีมแพทย์์ ในมหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่ หมอเนะคิิดว่่าเป็็นช่่วงชีีวิิตที่่�ดีีสนุุก และมีีโอกาสที่่�นัักศึึกษาแพทย์์จะได้รู้้จัักคลุุกคลีีกับนัักศึึกษา คณะอื่่�นที่่�มีีวิิชาบัังคับัเรียีนขั้้�นต้้นเช่่น เดียวกัี ัน  ยกตัวัอย่่างเช่่น พวกเราได้้เรีียนภาษาอัังกฤษ คณิิตศาสตร์์Physics Biology ร่ว่มกับหนุ่่ ัมหล่่อชายแท้้จากคณะเกษตรหรืือคณะธรณีีวิิทยา และคณะวิิทยาศาสตร์์ หมอเนะจำำ ได้ว่้่าตอน ปีี1 เจอกัันใหม่่ๆเพื่่�อนสุุทรรููป ร่่างสัันทัดหน้ั ้าตาก็็นับว่ั ่าไม่่น่่าเกลีียด ผิิวขาว คิ้้ว�เข้้ม จุดุเด่่น บนใบหน้้าคืือปากที่่�กว้้างและฉีีกรอยยิ้้�มอยู่่เยู่่ ป็็นนิิจ สุุทรเป็็นคน อารมณ์ดี์ ร่ี่าเริิงเสียีงดัังไม่่เกรงกลััวใคร  ยามหัวัเราะก็็เสียีงดััง มาก และจะดัังเป็็นพิิเศษเมื่่�อประสบความสำำเร็็จในการแหย่่ เพื่่�อนผู้้หญิิง โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งแพทย์์เชีียงใหม่รุ่่นเดีียวกัันให้้ออกอาการหน้้าบึ้้�งกระฟััด กระเฟีียดได้้และสุุทรก็็ยิ่่�งชอบใจ เป็็นอัันมากแต่่ทว่่าทุุกกฎก็็มีีข้้อยกเว้้น

59 คนที่เ่�กิดปีี ิเสืือส่่วนใหญ่่ จะเป็็ นคนที่่� มีีบุุคลิิก โดดเด่่น จิิตใจซื่่�อตรง มีีความชื่่�อสััตย์์ สุุจริิตเป็็ นที่่� ตั้้� งมีีจิิตใจเข้้มแข็็ง ไม่่เกรงกลััวตรงไปตรงมาแบบว่่า ปากตรงกัับใจ เป็็ นแบบเส้้นตรง เส้้นหนึ่่� งไม่่มีีการงอเลี้้� ยวเคี้้� ยว คด และมีีความเชื่่� อมั่่� นในตััวเอง สููง จึึงแข็็งกร้้าวไม่่กลััวใครและนี่่� คืืออุุปนิิสััยของเพื่อน่�สุุทร ถึึงแม้้ จะเกิดปีี ิเถาะแต่มีีอุ่ ุปนิิสััยที่หมอ่� เนะขอยืืนยัันว่่าตรงกัับคนเกิิดปีี เสืือเป๊๊ ะเลย หมอเนะเป็็นคนเชียีงใหม่่จบจากโรงเรียีนสตรีีเรยีีนาเชลีีวิิทยาลััยเครืือเดียวีกับัโรงเรียีน มาร์์แตร์์เดอีี หรืือ วาสุุเทวีี มีีเพื่่�อนร่ว่มชั้้�นเรียีนด้วยกั้ ันมาตั้้�งแต่่อายุหุก ขวบชื่่�อ สิินาภรณ์์ศรีปีระภาการ ชื่่�อเ ชื่่ล่่นเป็็นภาษาคำำเมืืองว่่า“หนิ้้ว�” แปลว่่าตัวจิ๋๋ ั�ว เพื่่�อนหนิ้้ว�คนนี้้ตั้้� �งแต่่เล็็กๆ ก็็เป็็นคนตัวัเล็็กกระจิ๋๋�วหลิวสิมชื่่�อแต่่เห็็นชัดว่ั ่ามีีหน้้าตา สวยงามน่่าเอ็็นดููเป็็นที่่�ยิ่่�งเธอเป็็นคนตัวัเล็็กๆ ผิวิขาวสะอาดสะอ้้าน เรียบร้ี ้อยกิิริยิา อ่่อนหวานนุ่่มนวล พููดเพราะ ไม่่เคยโกรธใครเลย สมเป็็นกุลสุตรีีศรีีเชีียงใหม่่จริิงๆ หนิ้้วส�อบเข้้ามหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่  ่ คณะวิิทยาศาสตร์์และตั้้�งแต่ปี่ ีหนึ่่�งโอ้้โหเพื่่�อน สุุทรได้้คบหาสมาคมกับัเพื่่�อนหนิ้้วปั๊๊� �บก็็ไม่่เคยมองคนอื่่�นอีีกเลยตราบจนทุุกวัันนี้้�เป็็นเวลากว่่า54 ปีีและเป็็นที่่�น่่าอััศจรรย์์ใจในบรรดาเพื่่�อนแพทย์์ผู้้หญิิงที่่�นัักศึึกษา แพทย์์ สุุทรที่่�เคยส่่งเสีียงดัังในทัันใด เสีียงก็็จะลดลงเป็็นนิ่่�มนวลอ่่อนหวานมีีเสน่ห์่ ์ในทัันใดที่่�มีีหนิ้้ว�อยู่่ด้ วย ้555555 พอข้้ามฟากเอ่ยข้่ ้ามทุ่่งมาเทุ่่รียีนในรั้้วสว�นดอกก็็ไม่ค่่อยมีีอะไรตื่่�นเต้้น หมอ สุุทรก็็จะได้ติ้ดิกลุ่่มทำำงานร่ว่มกัันไปด้วย้ตลอดเพราะว่่าตัวอัักษรอยู่่ติ ดกัิ ันดัังที่่�เคย อธิิบาย พอเรียีนในกลุ่่มเลุ่่ล็็กลงซึ่่�งพวกเรามีีแค่่61 คน หมอเนะก็็สัังเกตว่่าสุุทรก็็เป็็น คนที่่�ตั้้�งใจเรียีน มีีความเฉลีียวฉลาด มีีความคมชัดัและความไวในการตอบปััญหา เวลามีีการสอนข้้างเตีียง  ซึ่่�ง  ซึ่่บางครั้้�งบางคราวหมอเนะก็็ยัังคิิดในใจว่่า“คิิดไว ตอบ ไว ดีีเหมืือนกััน ช่วย่แก้ปั้ัญหาในกลุ่่มเวลาโดน อาจารย์์ต้้อนได้้” รุ่่น Med 11 นี้้�เสืือ ผู้้หญิิงคงจะเกิิดกลางวัันซะส่ว่ นใหญ่่เรียีกว่่าเป็็น เสืือเทพารัักษ์ อั์ ันดับ ั1-10ในชั้้�น เรียีนก็็เป็็นผู้้หญิิงเรียีงแถวติิดกัันมาเลย จะมีียกเว้้นเป็็นผู้้ชายเพีียงสองคนในกลุ่่มลุ่่ คืือ สุุทรและ สกล พอเรียีนจบเป็็นบััณฑิิตคณะแพทยศาสตร์์พวกเราก็็แยกย้้ายกัันไปตามทางเดิินชีีวิิตของแต่ล่ะคน หมอเนะอยู่่เรียีนต่่อ ที่่�เชีียงใหม่่เป็็นประสาทแพทย์์ดัังที่่�ฝัันและเพื่่�อนสุุทรก็็ได้้เป็็นหมอผ่่าตัดักระดููก หรืือ หมอออร์์โธ Orthopedic สมใจ  เพื่่�อนอยู่่ที่่�กรุุงเทพพระมหานครไม่ค่่อยได้้เจอกััน แต่่กลัับพบกัันบ่่อยกว่่าที่่�สนามบิินตอนที่่�ต่่างคนต่่างรอเดิินทางไปประชุุมต่่างประเทศ ใน แต่ล่ะสาขาวิิชาชีีพของตนเอง ระยะหลัังหลัังก็็ทราบข่่าวอัันเป็็นที่่�น่่ายิินดีีอย่่างยิ่่�งว่่าเพื่่�อนสุุทรได้ย้กระดับัการทำำงาน เป็็นประธาน ระดับันานาชาติิของต่่างประเทศและส่ว่ นใหญ่่เป็็นข่่าวดีีทั้้�งสิ้้�นเป็็นที่่�เชิิดหน้้าชููตาของคนไทยก็็ขอแสดงความยิินดีีเป็็นที่่�ยิ่่�ง สุดทุ้้ายนี้้ห�มอเนะก็็อยากบอกเพื่่�อนสุุทรว่่าพวกเราแพทย์์เชีียงใหม่่เรารัักกัันเสมอในวาระที่่�เพื่่�อนมีีอายุุครบ 72 ปีีซึ่่�งก็็เหมืือนกัันเพื่่�อนทุุกคนเป็็นส่ว่ นใหญ่่ขอให้อำ้ ำนาจแห่่งกรรมดีีที่่�เพื่่�อนสุุทรได้ทำ้ ำ ในอดีีตทำำ ในปััจจุบัุันและจะพึึงทำำ ในอนาคตขอให้้อำำ นาจแห่่งกรรมดีีนั้้�น จงส่่งผลให้้เพื่่�อนทรมีีสุุขภาพดีีทั้้�งกายทั้้�งใจและจิิตคิิดหวัังสิ่่�งใดก็็ให้้ได้้ตามที่่�ประสงค์ด้์วย้เทอญญญ คุุณหมอสุุทรที่ผม่�รู้้จั ัก โดย พลเอก นพ.วทััญญูู ปรััชญานนท์์ ในบรรดาเพื่่�อนทั้้�ง62คนที่่�มาเรียีนแพทย์์ที่่�มหาวิิทยาลััย เชีียงใหม่่เมื่่�อปีีพ.ศ.2511 สุุทรเป็็นคนหนึ่่�งที่่�โดดเด่่นและชวน ให้้จดจํํา ด้วย้ความที่่�สุุทรเรียีนเก่่ง เล่่นเทนนิิสเก่่ง พอขึ้้�นปีี2 ก็็ เป็็นเชีียร์ลี์ีดเดอร์ที่่์�มีีท่่าทางเป็็นเอกลัักษณ์ สุ์ุทรเป็็นคนยึดมั่่ ึ �น ในหลัักการ ความถููกต้้องและเป็็นคนตรง ตรงเอามากๆ เชีียว แหละ เรีียกว่่าเดิินไปข้้างหน้้าเจออะไรขวางแบบไม่่ถููกเรื่่�อง ตูู ชนดะ! แต่ถ้่ ้ามีีเหตุผลรัุบฟัังได้ก็้็จะยอมเดิินอ้้อม บุุคลิิกนี้้ทํํ�าให้้ บางครั้้�งบางคราวทํําให้สุุ้ทรต้้องผิดิใจกับัเพื่่�อนในบางช่่วง แต่ก็่ ็ เป็็นแค่ช่ว่งสั้้�นๆ ที่่�ในที่่�สุดก็ุ็กลัับมาเป็็นมิิตรกัันเหมืือนเดิิม กระต่่าย หรืือ เสืือ ปกติิแล้วสุุ้ทรเป็็นคนที่่�สุุภาพ แต่่สํําหรับัเพื่่�อน ด้วย้ความเป็็นคนขี้้�เล่่นมีีเสีียงหัวัเราะที่่�ไม่่เหมืือนใครและใช้้ภาษา พ่่อขุุนรามได้้อย่่างชํํานิิชํํานาญ ทํําให้ทุุ้กคนจํําสุุทรได้้อย่่าง แม่่นยํําและเมื่่�อเจอกัันสุุทรกับัเพื่่�อนๆ ก็็มัักจะทัักทายกัันว่่าวััน นี้้สุ�ุทรจะทัักเพื่่�อนด้วยสิ ้ ิงสาราสััตว์สปี์ ีชีีส์์ไหน สุุทรเป็็นคนสมองดีีความจํําดีีเรียีนเก่่ง เมื่่�อตอนที่่ก๊�ว๊น เล่่นบริดจ์ิ ์ของรุ่่นไปรื้้�อกระดานเล่่นบริดจ์ิ ที่่์�สโมสรสวนดอกออก มาเล่่นกัันตอนปีี5 ก็็มีีพี่่�ๆ เตืือนว่่าบอร์ดบริ์ ิดจ์นี้้์ �อาถรรพ์์นะ รุ่่นพี่่�ที่่�เล่่นสอบตกกัันหลายคนเชีียวแหละแต่่ก๊๊วนเราได้สุุ้ทร ช่่วยทํําลายอาถรรพ์์เพราะนอกจากจะไม่มี่ ีใครตกแล้วสุุ้ทรยััง ได้้เกีียรติินิิยมให้ดูู้เสีียเลย

60 สุุทรเป็็ นคนยึดมั่่ ึ� นในหลัักการ ความ ถููกต้้องและเป็็ นคนตรง ตรงเอามากๆ เชีียวแหละ เรีียกว่่าเดิินไปข้้างหน้้าเจอ อะไรขวางแบบไม่่ถููกเรื่่� อง ตูชนูดะ! เพราะความเป็็นคนตรง มีีความเชื่่�อมั่่�นในตัวัเองสููง มาก ทํําให้สุุ้ทรลาออกจากราชการไปก่่อนเวลาอัันควร แต่่ก็็ ไม่่ได้ล้าออกจากความเป็็นนัักวิิชาการ ไม่่ได้ล้าออกจากความ เป็็นครูู ทุุกวัันนี้้สุ�ุทรยัังเป็็นวิิทยากรระดับันานาชาติิที่่�เดิินทาง ไปสอน ไปบอกเล่่าประสบการณ์์ของหมอออร์์โธปิิดิิกส์์ระดับั แนวหน้้าของประเทศให้้คนทั้้�งโลกได้ป้ระจัักษ์์ ขอบคุุณสุุทรที่่�สร้้างชื่่�อให้กั้ับแพทย์์เชีียงใหม่่รุ่่น 11 ให้กั้ับคณะแพทยศาสตร์์มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่ ที่่�สอนให้้ เขาเป็็นหมอให้กั้ ับวิิทยาลััยแพทยศาสตร์์และโรงพยาบาล พระมงกุุฎเกล้้าที่่�เติิมความรู้้ให้้เขาเป็็นหมอออร์์โธปิิดิิกส์์ที่่� เชี่่�ยวชาญ เก่่งกาจ และสร้้างชื่่�อให้กั้ บปั ระเทศไทยในเวทีีโลก ขอบคุุณและดีีใจที่่�ได้้เป็็นเพื่่�อนกับ ั “หมอสุุทร บวรรััตนเวช” ด้วยรั้ ักจากใจ... คุุณหมอสุุทร....เพื่อนเ่�ก่่า โดย นพ.ปััญญา ไข่่มุุก ความเป็็นเพื่่�อนจะไม่มี่ ีวัันเลิิกลาถึึงแม้้จะผ่่านไป นับหลัายหลายสิบปีิ ีก็็ตาม เริ่่�มต้้นตอนที่่�ทุุกคนยัังเป็็นหนุ่่มหนุ่่น้้อย น้้อย ..... เหตุุการณ์์เกิิดขึ้้�น ณ. โฮงยาสวนดอกที่่�ชาวเชีียงใหม่่เรีียกขานมหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่เป้้าหมายแห่่งการเดิินทาง ที่่�ต่่างคนต่่างมาจากทั่่�วแผ่่นดิินไทยทั้้�งทางรถไฟ รถทัวร์ั ์และ นัักศึึกษาแพทย์์บางคนก็็มาเชีียงใหม่่โดยพ่่อแม่่ขัับรถมาส่่ง เองเพื่่�อสร้้างอนาคต...พวกเรามุ่่งมั่่�นจะไปเรียีนแพทย์์...เราจะ เป็็นหมอ สุุทร...เพื่่�อนหนุ่่มมาดเข้้มคนนี้้�เพิ่่�งจบมาจากโรงเรียีน ชายล้ว้น กางเกงขาสั้้�นสีีน้ำ ำ� เงิินแถวแถวเชิิงสะพานซัังฮี้้ ยิ้้� �ม รับคำัทัำ ักทายจากผม...ก็็เช่่นกัันครับ ัคนที่่�เพิ่่�งจบมาจากโรงเรียีน ชายล้ว้นล้ว้นที่่�ใส่่กางเกงขาสั้้�นสีีดำำเชิิงสะพานพระพุุทธยอด ฟ้้าจุุฬาโลก...แต่ก็่ ็ได้้มามีีโอกาสสนิิทสนมเป็็นเพื่่�อนกัันยืืดยาว อย่่างน้้อยก็ถึ็ึงสองภาคของช่ว่งชีีวิิตการเป็็นแพทย์์จนกระทั่่�งจบ เป็็นหมอกระดููกทั้้�งคู่่ ได้้เป็็นแพทย์์ผู้้เชี่่�ยวชาญเฉพาะทาง... ซึ่่�ง ซึ่่ในช่ว่งเวลานั้้�นก็็ดููน่่าภาคภููมิิใจมากมายครับั 53 ปีีก่่อน ผมและเพื่่�อนๆ ทั้้�งหลายทั้้�งมวลในรุ่่นรุ่่11 - เม็็ด เอ้ย้....11-MED. ได้้พากัันขึ้้�นรถไฟเพื่่�อเดิินทางด้วย้ความ อบอุ่่นในอ้้อมแขนของนัักศึึกษาแพทย์์รุ่่นพี่่�ๆและอาจารย์์แพทย์์ ที่่�ไปดููแลพวกเราบนรถไฟขบวนพิิเศษออก เดิินทางจากจาก สถานีีรถไฟหัวลำั ำ โพงมุ่่งมุ่่ ขึ้้�นเหนืือได้ยิ้ินแต่่เสีียงดัังกะฉึึกกะฉััก ยาวนานไปตลอดทางตั้้�งแต่่ตอนบ่่ายแก่่แก่่จนถึึงตีห้ี้าของวัันรุ่่งรุ่่ ขึ้้�นครับ ัและแล้ว น้้อง-พี่่�ชาวแพทย์์เชีียงใหม่ก็่ ็ไปถึึงเป้้าหมาย... ปลายทางตอนจบของหัวัใจ...เชีียงใหม่่ครับ ัแพทย์์เชีียงใหม่่ ที่่�พวกเราใฝ่่ฝััน และด้วยจิ้ ิตใจที่่�มุ่่งมั่่�นศรััทธาจะเป็็นคุุณหมอ พวกเราเริ่่�มเรียีนตามหลัักสููตรแพทย์์ 2 ปีีแรก เปิิดฉากพวกเราเรียีนเตรียีมแพทย์์ที่่�คณะวิิทยาศาสตร์์ ศาสตร์ฝั่่์�ง มช. ที่่�นี่่�เองครับที่่ ั�หมอสุุทร– หมอราชา-และผมถููก รุ่่นพี่่�กลุ่่มเชีียร์์เลืือกให้้เป็็น Cheer leader เรียีนไป – เล่่นไป – เต้้นเพลิินจนกระทั่่�งพวกเราจบปีีสอง คราวนี้้�แหละครับถึั ึงเวลา ข้้ามฟากไปเรีียนวิิชาแพทย์์คลิินิิคทางฝั่่�งคณะแพทย์์ศาสตร์์ สวนดอกอีีกสี่่�ปีีรวมแล้วห้กปีีจบหมอ เปลี่่�ยนคำนำหน้ำ ้าชื่่�อ จากนัักศึึกษาแพทย์์มาเป็็นคำว่ำ ่า “นายแพทย์์” อย่่างเต็็ม ภาคภููมิิ ผมเต็็มตื้้�นและภาคภููมิ ิมากกัับคำว่ำ ่า “นายแพทย์์”เมื่่�อถููกเรีียกมาจากปากของแม่่- พ่่อ นี่่�ถืือเป็็นภาคแรกครับ ั

61 หมอสุุทรเค้้าเรีียนแพทย์์ด้วย้ความมุ่่งมั่่�น เรีียนดีีเป็็นคนตรงตรงและมีีรัักตั้้�งแต่่วัยัเรีียนแพทย์์ มั่่�นคง มั่่ ยั่่ �งยืืน นัักหนาเพราะจนถึึงป่่ านนี้้�เค้้าก็็ยัังคงรัักหญิิงคนเดิิม มีีคน เดีียวทั้้�งชีีวิิต.......นิ่่�วไงครับั.....ผมอยู่่ต่ ่อที่่�เชีียงใหม่่ด้วย้การ เป็็นหมอIntern ที่่�รพ.สวนดอกต่่ออีีกหนึ่่�งปีี รวมเจ็็ดปีี ส่ ว่น คุุณหมอสุุทรเลืือกกลัับกรุุงเทพฯไปเป็็นหมอInternแล้วสมั ้ ัคร เรีียนวิิชาแพทย์์เฉพาะทางด้้านหมอกระดููกที่่�โรงพยาบาล พระมงกุฏุเกล้้า...และแล้วผ้มกับหัมอสุุทร เพื่่�อนหมอร่ว่มรุ่่นรุ่่ ก็็กลัับมามีีความสััมพัันธ์์ใกล้ชิ้ิดสนิิทสนมกัันอีีกช่่วงในภาค สองครับ ัเมื่่�อผมสมััครเข้้ามาฝึึกอบรมเป็็นแพทย์์เฉพาะทาง สาขา Orthopedic หมอกระดููกนั่่�นเอง ซึ่่�งเราจะ ซึ่่ ฝึึกอบรมอยู่่ ที่่�เดีียวกัับหมอสุุทร...โรงพยาบาลพระมงกุุฏเกล้้า...โดยการ Recommendation จากอาจารย์์หมอสุธีุี สุทัุัศน์์ณ.อยุุธยา และผมได้รั้บัความกรุุณาอย่่างสููงสุดุอาจารย์์หมอธำำรงรััตน์์ แก้ว้กาญจน์ ซึ่่ ์ �งท่่านเป็็นประธานหลัักสููตรนี้้�รวมถึึงเป็็นทุุกสิ่่�ง ทุุกอย่่างของผมและหมอพวกเราที่่�นี่่�...ที่่�กอง Orthopedic โรง พยาบาลพระมงกุฏุเกล้้า อัันเป็็นที่่�รัักภาคภููมิ ิและเป็็นศัักดิ์์ศ�รีีมาตลอดชีีวิิตแพทย์์ เราอยู่่ที่่�นี่่�กัันจนจบแพทย์์เฉพาะทางด้้านหมอกระ ดููก แล้วต่้ ่างแยกย้้ายกัันทำหน้ำ ้าที่่�แห่่งตนและแห่่งวิิชาชีีพ ผมไปเป็็นอาจารย์์แพทย์์ที่่�คณะแพทย์์ศาสตร์์โรงพยาบาล รามาธิิบดี ส่ีว่นหมอสุุทรก็็เจริญรุ่่ ิงเรืืองในสาขาแพทย์์เฉพาะ ทางหมอกระดููก แต่่สิ่่�งที่่�ยัังตรึึงตราตรึึงใจของเราทั้้�งคู่่อยู่่ เสมอก็็คืือการที่่�เราทั้้�งคู่่ไคู่่ด้รั้บัการอบรมสั่่�งสอนจากอาจารย์์ท่่านเดีียวกัันทั้้�งหมดทุุกท่่านจริิงๆครับ ตั้้�งแต่่เริ่่�มเรียีนหมอ วัันแรกในชีีวิิตเรื่่�อยนานมา 50 กว่่าปีีอาจารย์์หมอทุุกท่่าน ร่ว่ มให้ปรั้ ัชญาในใจ...เป็็นฐานแห่่งวิิชาชีีพแพทย์์และวิิชา ชีีวิิต...ทั้้�งตลอดช่ว่งที่่�เป็็นนัักศึึกษาแพทย์์และช่ว่งที่่�ฝึึกอบรม เป็็นแพทย์์เฉพาะทางหมอกระดููก ทั้้�งสองภาคแห่่งช่ว่งชีีวิิต การเป็็นแพทย์์เชีียวครับั..คุุณหมอสุุทร....เพื่่�อนเก่่า ฝีีมืือผ่่าตัดดีี ัเยี่ยม – แ่�ม่่นยำำและเด็ด็ขาด – หััวคิดก้ิ ้าวหน้้าโดยเฉพาะอย่่างยิ่่งทาง�ด้้าน ต่่างประเทศและมาตรฐานของโลก เขาแหละครัับ...คุุณหมอสุุทร

62 บทที่ 4 ่� ชีีวิิตของการเป็็ นแพทย์์ประจำบ้ ำ ้านออร์์โธปิิ ดิิกส์์ เข้้าสู่่แพทย์์ทหาร หลัังจากที่เ่�รีียนจบปีี 6 จากคณะแพทย์์ศาสตร์์ มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่ ก็็ถืือว่่าผมเรีียนจบแพทย์์แล้้ว ได้้รัับ ปริิญญาแพทยศาสตร์บั์ ัณฑิิตมาก็็จริิง แต่ยั่ ังไม่่นัับว่่าเป็็ นแพทย์์เต็็มตััวเพราะต้้องไปเป็็ นแพทย์ฝึ์ึ กหัดั หรืือที่ส่�มััยนั้้� น เรีียกว่่า Intern กัันอีีก 1 ปีี เพื่อใ่�ห้้ได้้ใบประกอบโรคศิิลป์์ และที่่�บอกว่่าเรีียก Intern ในสมัยนั้้�น เพราะเดี๋๋�ยวนี้้�ไม่่มีีIntern กัันแล้ว ห้ ลัักสููตรที่่�เมื่่�อก่่อนเรีียนแพทย์์6 ปีี+ แพทย์์ ฝึึกหัด ั1 ปีี ถููกลดลงเป็็นว่่าเรียีนแพทย์์5 ปีี+ แพทย์์ฝึึกหัด ั1 ปีี ซึ่่�งเรียีกว่่า Externแทน ซึ่่�งพอจ ซึ่่บจากการเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดถึั ึงจะ ได้รั้บัใบประกอบโรคศิิลป์์ 1 ปีีกัับประสบการณ์์ของนายแพทย์์ ในการเลืือกโรงพยาบาลที่่�จะไปเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดมีั ีหลายวิิธีี บางคนเรียีนจบที่่�ไหนก็็ขอเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดที่่ ั�นั่่�น บางคนขอ ไปเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดที่่ ั �โรงพยาบาลอื่่�น แต่ก็่ ็ไม่่ได้้การัันตีีว่่าจะได้ฝึ้ึกที่่�นั่่�นเสมอไป เพราะถ้้าโควต้้าเต็็มก็็ต้้องหาโรงพยาบาลที่่�ใหม่่หรืือแม้้แต่บ่ างโรงพยาบาลที่่�งดรับัแพทย์์ฝึึกหัดัในปีีนั้้�นก็็ต้้องไปหาที่่�ใหม่่เช่่นกััน ตัวผัมตั้้�งใจไว้ว่้่าจะขอเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดที่่ ั �เชีียงใหม่นั่่�นแหละเพราะเรียีนจบมาจากที่่�นี่่�อาจารย์์ก็็รู้้จัักกัันเป็็นอย่่างดี สีภาพ แวดล้้อมต่่างๆ ก็คุ้้ ็นเคยอยู่่แยู่่ล้ว ห้ ลัังจากจบแพทย์์ฝึึกหัดัจะสมััครแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน สาขาออโธปิิดิิกส์์ก็็ไม่น่่ายาก และผมยัังวางแผน ไปถึึงอนาคตว่่าจะเป็็นอาจารย์์อยู่่ที่่�นี่่�เลย เพราะหลัังจากแพทย์์ฝึึกหัดัแล้ว ผ้ มไม่ต้่ ้องทำำงานใช้ทุุ้น ซึ่่�งทุุนที่่�ว่่านี้้�เป็็นทุุนสนับสนุัุน ในการเรียีนแพทย์์จากรััฐบาลที่่�นัักศึึกษาแพทย์์ทุุกคนจะได้รั้บัโดยอััตโนมัติัิเป็็นการที่่�รััฐบาลช่วย่ออกเงิินให้กั้บัมหาวิิทยาลััยเพื่่�อ สนับสนุั ุนในการลดค่่าใช้จ่้่ายของการเรียีนแพทย์์เพราะค่่าเล่่าเรียีนถููกมาก แต่่อยู่่ภายใต้้กฏมีีเงื่่�อนไขว่่าเมื่่�อเรียีนจบแล้ว้จะต้้อง ทำำงานใช้ทุ้ ุนให้กั้บัราชการ เป็็นเวลา3 ปีี

63 ชีีวิิตแพทย์ฝึ์ึ กหัดัแตกต่่างจากตอนที่่� เป็็ นนัักศึึกษาแพทย์์มาก เพราะตอน นี้้ข้�้างหน้้าชื่่� อของเราคืือ “นายแพทย์์” แล้้ว ในสมัยก่ั ่อนเกิิดปััญหาที่่�ว่่าไม่มี่ ีแพทย์์จบใหม่่อยู่่เยู่่มืือง ไทยเลย พอจบแล้วก็้ ็บิินไปต่่างประเทศกัันหมด รััฐบาลจึึงได้้ ออกกฏให้นั้ ักศึึกษาแพทย์์ทุุกคนที่่�เรีียนจบต้้องชดใช้ทุ้ ุนโดย ทำำงานให้รั้ัฐบาล 3 ปีี โดยในระยะแรกที่่�มีีการให้ทุุ้นนี้้ นั�ักศึึกษา แพทย์์มีสิีิทธิ์์� ที่่�จะจ่่ายเงิินให้กั้บัมหาวิิทยาลััยปีีละหนึ่่�งหมื่่�นบาท เพิ่่�มเติิมจากค่่าเล่่าเรียีนส่ว่นหนึ่่�งที่่�ต้้องออกเอง ซึ่่�งตรง ซึ่่ นี้้�ใครจะ จ่่ายก็็ได้้ไม่จ่่ายก็็ได้ สำ้หรัำบัคนที่่�จ่่ายก็็จะมีีอิิสระหลัังเรียีนจบ และสำำเร็็จจากการเป็็นแพทย์์ฝึึกหัด คืั ือไม่ต้่ ้องใช้ทุุ้น 3 ปีีเหมืือน คนอื่่�นๆแต่ต่่อมามีีคนคัดค้ั ้านว่่าไม่ถูู่กต้้อง นัักศึึกษาแพทย์์ทุุก คนต้้องมีีสิิทธิ์์�เท่่าเทีียมกััน เงื่่�อนไขที่่�ว่่านี้้ก็�็เลยถููกยกเลิิกไป ใน เวลาต่่อมาจึึงเป็็นระเบีียบให้นั้ ักศึึกษาแพทย์์ทุุกคนทำสัำญญัา รับทุัุนกับรััฐบาลโดยไม่มี่ ีการยกเว้้น แต่ถ้่ ้าคนไหนจะไม่ทำ่ ำงาน ใช้ทุุ้นก็็จะต้้องชดใช้้เงิินเป็็นจำำนวน 4 แสนบาทให้กั้บัราชการ โดยจะคิิดลด หย่่อนไปตามเวลาที่่�ได้ทำ้ ำ งานใช้ทุุ้นแล้ว้แต่่ไม่่ครบ 3 ปีี ผมเป็็นอิิสระเพราะป๋๋ ายอมจ่่ายเงิินปีีละหมื่่�น เพราะ เห็็นว่่าเป็็นเงิินไม่่มาก ดัังนั้้�นผมจะไปที่่�ไหนก็็ได้้ไม่่ต้้องใช้ทุุ้น เหมืือนเพื่่�อนนัักศึึกษาแพทย์์คนอื่่�นๆ โดยส่่วนตััวมีีอีีกเหตุุผลหนึ่่�งผลหนึ่่คืือ ผมมีีแผนว่่าจะ แต่่งงานหลัังเรีียนจบก่่อนจะเริ่่�มเป็็นแพทย์์ฝึึกหัด ัเพราะหมั้้�น กัันไว้ตั้้�งแต่่ตอนเรียีนจบปีี4เรื่่�องที่่�อยู่่อายู่่ศัยัไม่น่่ามีีปััญหาอะไร เพราะบ้้านของแฟนก็็อยู่่ที่่�นี่่� ก็็คิิดว่่าถ้้าแต่่งงานแล้ว้ใช้ชี้ีวิิตอยู่่ ที่่�เชีียงใหม่่ก็็น่่าจะลงตัวดีั ี หรืือหลัังจากแต่่งงานแล้วผ้มเลืือก ร้้านค้้าบริิเวณประตููเชียีงใหม่่ 50 ปีีที่่แ�ล้้ว จะไปฝึึกอบรมเฉพาะทางที่่�ต่่างประเทศก็็ได้้เมื่่�อจบการเป็็น แพทย์์ฝึึกหััด เพราะในช่่วงที่่�เรีียนอยู่่ ปีี6 ผมสอบ ECFMG ผ่่านได้ ซึ่่ ้ �งคืือการสอบวัดัความรู้้ของแพทย์์ตามมาตรฐานของ หลัักสููตรอเมริิกา ซึ่่�งนัักศึึกษาแพทย์์มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่ทุุ่ก คนมีสิีิทธิ์์� สมััครสอบได้้เนื่่�องจากเรียีนกัันตามหลัักสููตรอเมริกัิัน อยู่่แล้ว ผ้มเลยสมััครสอบไป มี ีการจัดวัันสอบพร้้อมกัันสำหรัำบั ทุุกคนแล้วส่้ ่งคำำตอบกลัับไปตรวจ ปรากฏว่่าผมสอบเทีียบ ความรู้้ได้้เรีียบร้้อย แปลว่่าถ้้าผมจบการเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดัเมื่่�อ ไหร่ ผ่มก็็จะมีอีีกหนึ่่�งทางเลืือกให้กั้บชีั ีวิิต ถ้้าไม่ฝึ่ ึกอบรมต่่อหรืือ ทำำงานในประเทศไทยก็็สามารถไปเรียีนหรืือทำำงานในประเทศ สหรััฐอเมริิกาได้้ ระหว่่างที่่�เป็็นแพทย์์ฝึึกหัดัอยู่่ ผ มก็็ส่่งใบสมััครไปตาม โรงพยาบาลต่่างๆในอเมริิกาโดยเลืือกสาขาที่่�ผมต้้องการเข้้า ฝึึกอบรมเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน เช่่นออร์์โธปิิดิิกส์์ ถ้้าโชคดีีได้ที่่้� เรียีนหลัังจากจบแพทย์์ฝึึกหัดก็ั ็คืือประมาณเดืือนมีีนาคมผมก็็ พร้้อมจะเดิินทางไปเริ่่�มงานได้้เลยในราว ๆเดืือนมิิถุุนายน การ ไปเรียีนที่่�อเมริิกาก็็เหมืือนทำำงานไปด้วย ้ โดยจะมีีเงิินเดืือนที่่�อยู่่ ได้้อย่่างสบายพอสมควร แต่่พอบอกแผนการทั้้�งหมดนี้้กั�ับป๋๋ าว่่าผมขออยู่่ที่่�เชีียงใหม่่ต่่อหลัังจากเรีียนจบก็็ได้รั้บคำัทัำ ักท้ว้งมาทัันทีีเพราะ ผมเรียีนอยู่่ที่่�นี่่�ตั้้�ง6 ปีีแล้ว ห้ ลัังเรียีนจบก็ยั็ ังคิดที่่ ิ �จะอยู่่ที่่�นี่่�ต่่ออีีก ป๋๋ าถึึงกับยื่่ ั �นคำำขาดเลยว่่า“ถ้้าไม่่อยากกลัับมาก็็ไม่่เป็็นไร ก็็แต่่งงานอยู่�ที่่่เ�ชีียงใหม่่แล้้วไม่่ต้ ้องกลัับมาที่่นี่�่� อีีก!!” พููดมา ขนาดนี้้ก็�็รู้้สึึกแล้วว่้ ่าป๋๋ าโกรธมาก ไม่่ยอมแน่่ๆ แผนที่่�วางไว้ก็้็เลยเปลี่่�ยน ตัวผัมเองก็็พอจะเข้้าใจได้ว่้่าผมไปอยู่่ไกลจากทั้้�ง ป๋๋ าและแม่่อยู่่หลายปีี ก็็คงอยากให้ผ้ มกลัับมาอยู่่ใกล้้ๆ หลััง จากที่่�ไปเรียีนตั้้�ง6 ปีีเพราะถึึงแม้้ในระหว่่างเรียีนจะได้้กลัับมา บ้้านบ้้าง แต่ก็่ ็นับัครั้้�งได้้เพราะการเดิินทาง”ไม่่สะดวกเหมืือน ปััจจุบัุัน สุดทุ้้ายผมก็็เลืือกที่่�จะกลัับมากรุุงเทพฯ แล้วก็้ ็เข้้ามา เป็็นแพทย์์ฝึึกหัดัในโรงพยาบาลส่่วนกลางซึ่่�งสัังกัดักระทรวง สาธารณสุุข ประกอบไปด้วย ้ โรงพยาบาลกลาง โรงพยาบาล เด็็ก โรงพยาบาลหญิิงและโรงพยาบาลเลิดสิิน โดยหมุุนเวีียน ไปตามโรงพยาบาลเหล่่านี้้�จนครบหนึ่่�งปีี การเข้้าเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดัของโรงพยาบาลส่ว่นกลางนี้้�จะแบ่่งกลุ่่มแพทย์์โดยมาจากมหาวิิทยาลััยที่่�จบมาอย่่างกลุ่่มลุ่่ของผมมีีประมาณ 5-6 คน มีีผมที่่�มาจากเชีียงใหม่่คนเดีียว ที่่�เหลืือเป็็นแพทย์์ที่่�จบมาจากศิิริิราชทั้้�งหมด มีีนพ.จิิระกิิจ, นพ.สุวุ รรณ, นพ.เจตน์์, นพ.พิิทยา และ โดยเฉพาะนพ.ตฤณ ซึ่่�งจะเข้้ามามีีความเกี่่�ยวข้้องกับผั มในช่่วงหลัังของการทำำงาน โดยเป็็นคนที่่�ชัักชวนให้ผ้มกลัับมาทำำงานที่่�โรงพยาบาลกรุุงเทพ สำหรัำบัคนอื่่�นๆ ก็็แยกย้้ายกับัไปทำำงานในที่่�ต่่างๆ บางคนก็็ไม่่ได้้เจอกัันเลยตั้้�งแต่ห่ ลัังจบแพทย์์ฝึึกหัด ั พวกเราต้้องหมุุนเวียีนกัันไปในทุุกโรงพยาบาลให้้ครบ ทั้้�งสี่่�สาขาหลััก ซึ่่�งการเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดนี้้ ั�แม้้จะยัังไม่่ได้รั้บัการ บรรจุุเป็็นแพทย์์ประจำที่่ ำ �โรงพยาบาลใดโรงพยาบาลหนึ่่�งแต่ก็่ ็

64 มีีการให้้เงิินเดืือนด้วยคื้ ือราวๆ2,000 กว่่าบาท พอได้้เงิินเดืือน มาก็็ให้ป๋้๋ ากับัแม่่ไป 1,000 บาท โดยให้ต่้่อเนื่่�องทุุกเดืือนเรื่่�อยมา และค่่อยๆเพิ่่�มตามกำำ ลัังกระทั่่�งทุุกวัันนี้้� ตอนที่่�เอาเงิินเดืือนก้้อนแรกที่่�ได้้ในชีีวิิตไปให้ป๋้๋ ากับัแม่่ท่่านก็็ดีีใจมาก เพราะความจริิงแล้ว้เขาไม่่ได้้คาดหวัังว่่าจะต้้อง ให้้แต่่ผมอยากให้้เขาเห็็นว่่าผมทำำงานมีีเงิินแล้ว้นะ เป็็นการ ตอบแทนบุญคุุณเล็็กๆ น้้อยๆ ซึ่่�งเงิินแค่่นี้้มั�ันเล็็กน้้อยมากถ้้า เทีียบกับสิ่่ ั �งที่่�ป๋๋ ากับัแม่่ให้ผ้มมาตั้้�งแต่่เกิิด แต่่ก็็รับรู้ั้ว่่าเขาดีีใจ ที่่�ผมมีีความคิิดนี้้�โดยไม่่ต้้องบอก เขาเองยัังเป็็นห่่วงเลยว่่าจะ มีีเงิินพอใช้หรื้ ือเปล่่าเพราะตอนนั้้�นผมก็็แต่่งงานแล้ว ้ นายแพทย์์ (ฝึึ กหัดั) ชีีวิิตแพทย์์ฝึึกหััดแตกต่่างจากตอนที่่�เป็็นนัักศึึกษา แพทย์์มาก เพราะตอนนี้้ข้�้างหน้้าชื่่�อของเราคืือ ‘นายแพทย์์’แล้ว ต้้องรัักษาคนไข้้โดยเป็็นแพทย์์เจ้้าของเคสที่่�ต้้องดููแล และเป็็นเวลาเริ่่�มต้้นอย่่างเป็็นทางการที่่�จะได้นำ้ ำความรู้้ที่่�เรียีน มาทั้้�งหมดมาใช้้ในชีีวิิตจริิง ผมต้้องเอาใจใส่่มีีความละเอีียด รอบคอบตั้้�งแต่ซั่ ักถามประวัติัิตรวจร่่างกาย วิินิิจฉัยัแยกโรคที่่�ถููกต้้องว่่าคนไข้ป่้่วยเป็็นโรคอะไรแล้วสรุ ุ้ปการรัักษารวมถึึงต้้อง เป็็นคนสั่่�งยาเองเรียีกว่่าความรับผิัดิชอบที่่�เข้้ามาใหม่มี่บีทบาท หน้้าที่่�สำคัำญัมากเมื่่�อเทีียบกับัตอนที่่�ยัังเป็็นนัักศึึกษาแพทย์์ แต่่การเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดทำั ำ ให้้ได้้เห็็นอะไรเยอะขึ้้�น โดย เฉพาะปััญหาที่่�คนไข้ต้้องเจอมากกว่่าอาการเจ็็บป่่วยของเขา อย่่างครั้้�งหนึ่่�งมีีปััญหาเรื่่�องการขอเสริิมเตีียงให้กั้บั คนไข้้ตอน นั้้�นเป็็นเคสที่่�ผมให้้ความเห็็นว่่าจะต้้องรับั คนไข้้ไว้้เพื่่�อทำำการ ผ่่าตััดรัักษาแต่่พยาบาลบอกว่่าไม่่มีีเตีียง จึึงเกิิดคำถำามว่่า ถ้้าไม่่มีีเตีียงแบบนี้้�จะส่่งคนไข้้ไปที่่�ไหนต่่อ เจ้้าหน้้าที่่�ทางโรง พยาบาลก็็บอกว่่า โทรถามไปเรื่่�อยๆ ว่่ามีีโรงพยาบาลไหนมีีเตีียงว่่างก็็จะส่่งคนไข้้ไป พอฟัังแล้วผ้มรู้้สึึกแปลกใจมากเพราะ ตอนอยู่่ที่่�เชีียงใหม่ ห่ากเจอปััญหานี้้�เจ้้าหน้้าที่่�ก็็จะพยายามหา เตีียงมาเสริิมให้้แม้้จะต้้องให้้คนไข้้เสริิมเตีียงอยู่่ตรงทางเดิินก็็ต้้องทำ ำเหตุุการณ์นั้้์ �นทำำ ให้ผ้มรู้้สึึกว่่า ชีีวิิตคนไข้้ในกรุุงเทพช่่าง ลำบำากเหลืือเกิิน แต่่ในตอนนั้้�นผมเองก็็ยัังทำำอะไรไม่่ได้้มาก ก็็ต้้องปล่่อยให้้เป็็นไปตามระเบีียบที่่�สามารถทำำ ได้้ตามระบบ ของโรงพยาบาล พอย้้อนนึึกถึึงความรู้้สึึกที่่�ต้้องดููแลเคสคนไข้้ของตัวัเองเป็็นครั้้�งแรก สิ่่�งที่่�ผมจำำ ได้้แม่่นคืือในตอนนั้้�นผมบอกตัวัเอง ว่่าจะทำำอะไรต้้องแน่่ใจที่่�สุด ุตอนนี้้�ไม่มี่ ีพี่่�เลี้้ย�งหรืืออาจารย์์มา คอยดููแลเราโดยตรง แต่่มีีอาจารย์์ที่่�ทำำการประเมิินอยู่่ว่ ่าเรา ผ่่านไหม ถ้้าไม่ผ่่านเราก็็ไม่มี่สิีิทธิ์์� ได้้ใบประกอบโรคศิลป์ิ ์เท่่ากับัว่่าตอนนั้้�นนอกจากจะต้้องรับผิั ิดชอบต่่อคนไข้้ให้ดี้ีที่่�สุดุแล้ว้ ยัังต้้องรับผิั ิดชอบต่่ออนาคตของตัวัเองไปพร้้อมกััน การขึ้้�นเวร หรืือราวน์ว์อร์ด์จะต้้องตรงเวลา ไม่่เกเร ไม่่โดดเวร หรืือแม้้แต่่ มาสายมาช้้า เพราะทุุกอย่่างที่่�ทำำ ไม่่ได้้กระทบแค่่คนไข้้เท่่านั้้�น แต่่พฤติิกรรมของเราจะอยู่่ในสายตาของคนรอบข้้างด้วย ้เช่่น พยาบาลที่่ทำ�ำงานด้วยก็้มี็ สิีิทธิิที่่�จะรายงานไปยัังอาจารย์์ที่่�เป็็นผู้้ ประเมิินได้ว่้่าเราหย่่อนยานในความรับผิัดิชอบ หรืือแม้้แต่่เราทำำนิิสัยัไม่ดี่ ีเอาแต่สั่่�งงานคนอื่่�นแล้วตั้วัเองไม่ทำ่ พููดำ จาไม่สุุ่ภาพ แม้้แต่ว่างตัวัไม่่เหมาะสมกับคำัว่ำ ่านายแพทย์์พยาบาลมีีสิิทธิ์์� ที่่�จะรายงานหัวหน้ั ้าแผนกได้ทั้้�งหมด เรื่่�องที่่�สำคัำญั มากในอาชีีพแพทย์์สำหรัำบผัมคืือ คนไข้้ต้้องมาก่่อนเสมอ ถ้้าอะไรที่่�ไม่่มั่่�นใจก็็จะต้้องถาม ต้้องมั่่�นใจ เช่่นก่่อนจะสั่่�งยาก็็ต้้องดููว่ ่าคนไข้้แพ้ย้าหรืือเปล่่าหรืือแม้้แต่่การผ่่าตัดที่่ ั�มั่่�นใจว่่าต้้องทำก็ำ ็ยัังทำทัำ ันทีีไม่่ได้ ต้้องรายงานไป ที่่�แพทย์์ประจำบ้ำ ้านว่่ามีีเคสนี้้�เข้้ามาเพื่่�อให้พี่่้ �แพทย์์ประจำบ้ำ ้าน เข้้ามาช่่วยดููแล แม้้ในบางครั้้�งอาจจะปล่่อยให้้เราทำบ้ำ ้างแต่ก็่ ็เป็็นสิ่่�งเล็็กน้้อยมากๆเช่่นการเย็บ็ ปิิดแผล เพราะแพทย์์ฝึึกหัดัจะ เป็็นมืือ3 หรืือ4ในการผ่่าตัด ส่ัว่นคนที่่�เป็็นมืือ1และรองลงมา คืืออาจารย์์ตามด้วย้แพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ซึ่่�งเมื่่�อไหร่ก็่ ็ตามที่่�ได้รั้บัมอบหมายให้ทำ้ ผำมก็็จะพยายามทำำเต็็มที่่�ด้วย้ความรอบคอบ ที่่�สุด ุแต่ช่ว่งแรกเวลาให้ทำ้ ำอะไรก็็จะรู้้สึึกลัังเลมากและไม่ค่่อย มั่่�นใจ กลััวว่่าจะตัดสิั ินใจผิิดพลาดหรืือทำำอะไรแล้ว้ไม่่ถููกต้้อง เพราะผมเองยัังไม่มี่ ีประสบการณ์์มากมายนัักและโรคบางโรค ก็็ไม่่เคยเจอมาก่่อน จึึงคอยเตืือนตัวัเองเสมอว่่าต้้องมีีความ ละเอีียดและรอบคอบมากที่่�สุด หุากจะต้้องเกิิดความผิิดพลาด ก็็จะเป็็นความผิิดพลาดที่่�น้้อยที่่�สุด ุ กิิจวััตรอย่่างหนึ่่�งของการเป็็นแพทย์์ฝึึกหััด ซึ่่�งผม ถืือว่่าเป็็นส่่วนสำคัำ ัญในกระบวนการเรีียนรู้้ในช่่วงนั้้�นที่่�มีีประโยชน์์มาก ๆ คืือในทุุกเช้้าจะมีีการประชุุมร่ว่มกััน ระหว่่าง อาจารย์์แพทย์์ประจำบ้ำ ้านและแพทย์์ฝึึกหััด โดยมีีการนำ ำเอาเคสต่่างๆ ที่่�แต่่ละคนดููแลมาคุุยกัันว่่ามีีปััญหาอะไรไหม ดููแลคนไข้ก่้่อนและหลัังผ่่าตัดัอย่่างไร มีีเคสไหนที่่�เกิิดข้้อ ผิิด พลาดก็็เอามาประชุุมกััน ทำำ ให้้ได้้เห็็นเคส และวิิธีีการรัักษา ของอาจารย์์ รุ่่นพี่่�และได้้รู้้ว่่าสิ่่�งที่่�ตััวเองตััดสิินใจในการ รัักษาคนไข้นั้้�นคนอื่่�นมีีความเห็็นว่่าอย่่างไร เมื่่�อรู้้แล้วก็้ ็นำำความเห็็นนั้้�นมาปรัับปรุุงและพััฒนาตััวเองให้้เป็็นแพทย์์ที่่�สามารถทำำการรัักษาคนไข้้ได้้อย่่างถููกต้้องและเหมาะสมที่่�สุด ุ ความยากของการเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดที่่ ั�ต่่างออกไปจาก ตอนเป็็นนัักศึึกษาอีีกอย่่างคืือ ทุุกอย่่างคืือของจริิง ชีีวิิตคนไข้้ จริิงๆไม่่ใช่่เคสสมมุติุิในกระดาษข้้อสอบ ที่่�บ ที่่หากว่่าตอบผิิดก็็ไม่่เป็็นไร ตอบผิิดก็็แค่่ได้้คะแนนน้้อย แต่่การเป็็นแพทย์์ฝึึกหัด ถ้ั ้า ไม่รู้่้แล้วทำ้ ำอะไรผิิดไปนั่่�นหมายถึึงชีีวิิตของคนไข้ ถ้้าวิินิิจฉัยผิั ิด หรืือทำำอะไรพลาด คนไข้้อาจจะไม่ห่ายหรืืออาจจะทรุุดหนัักถึึง ขั้้�นเสีียชีีวิิต ดัังนั้้�นความละเอีียดรอบคอบจึึงสำคัำญัมาก แต่สิ่่�ง สำคัำ ญที่่ ั�สุดคืุือเมื่่�อรอบคอบแล้วยั้ ังผิด ต้ิ ้องรู้้จัักยอมรับัในความ ผิดิและความไม่รู้่้ของตัวัเองเพราะโรคบางโรคอาจจะไม่่เคยเห็็น มาก่่อน เพราะไม่่มีีอยู่่ในตำำราเรียีน และอาการบางอย่่างก็็ไม่่สามารถสรุุปได้ว่้่าคนไข้ต้้องเป็็นเพีียงโรคนั้้�นๆเพีียงโรคเดีียว ครั้้�งหนึ่่�งมีีอาจารย์์เคยสอนไว้้แบบตลกๆ ว่่าเวลา คนไข้้มาจะเล่่าอาการให้ห้มอฟัังว่่าปวดหัว ัเขาก็็ไม่่ได้้เขีียน กรุุงเทพมหานคร ปีี

65 เวลาคนไข้้มาจะเล่่าอาการให้้หมอ ฟัังว่่าปวดหััว เขาก็็ไม่่ได้้เขีียนไว้้ที่่�หน้้าผากว่่ามีีเนื้้� องอกในสมองนะ แพทย์จึ์ึงจะได้้วิินิิจฉััยว่่าอาการปวด หััวเกิิดจากการมีีเนื้้� องอก แพทย์จึ์ึง ต้้องซัักถามให้้เป็็ นระบบ ความเก่งมันต้องใช้เวลาในการฝึกฝนหาความชำำ นาญ ต้องเก็บเคสเยอะๆ บางคนคิดว่าตัวเองเป็นหมอแลว้มั่นใจมากๆแต่ผลที่ออกมาไม่ใช่เพราะแพทยฝ์ึกหดยั ัง ไม่แน่นเรืองค่วามรู้และประสบการณ์การที่อาจารยห์รือ รุ ่นพี่บอกอะไรมาแม้จะรูส้ึกขัดแย้งในใจก็ควรต้องหาคำำ ตอบให้แน่ใจก่อนที่จะเถียงในทันทีทังๆ้ที่ยังไม่มีข้อมูล ว่าถูกหรือผิดย่ิงเป็นเพียงความรูส้ึกย่ิงเอามาเป็นข้อถก เถยีงไม่ได ห้ากจะพูดอะไรทุกครังต้องม้ ่นใจก่อนในข ั ้อมูล และความเป็นจริงต้องคิดและพิจารณาตามหลักการและ เหตุผลถึงจะพูดออกไป ไม่ว่าจะอธิบายให้กับคนไข้หรือ กับการประชุมเคส ข้อดีอีกอย่างหนึงของการเ่ลือกเป็นแพทยฝ์ึกหดัในโรงพยาบาลสว่นกลางคือไดทำำ้ งานร่วมกับบุคลากร อื่นๆ ในองค์กรต่างๆ ที่มีวัฒนธรรมองค์กรที่ต่างกันไป เพราะการเป็นแพทย์ไม่ไดปฏ้ ิสัมพันธ์แค่กับคนไข้และ พยาบาลเท่านั้น แต่คนเข็นเปล เจ้าหน้าที่ยกอาหาร หรือแม้แต่แม่บ้านก็ต้องปฏิสัมพันธ์ทัง้หมดจึงควรให้เกียรติซ่ึงกันและกันเสมอ รวมถึงเคารพในอาวุโสและ ประสบการณ์ของคนอื่นดวย ้ เช่นพยาบาลที่แม้ว่าจะ ไม่ได้เรียนมาทางด้านแพทย์แต่การที่ทำำ งานมานาน มี ประสบการณ์ในการเจอคนไข้มากกว่าเราซ่ึงเป็นเพียง แพทยฝ์ึกหด ยั ่อมเข้าใจธรรมชาติของคนไข้ที่มาหาหมอ มากกว่าแพทย์ที่เพิ่งจบมาใหม่อยู่แลว ้ บางครั้งผมทำำอะไรผิดพลาดหรือไม่ถูก พยาบาลอาวุโสบางท่านก็ยังเคยดุผมเลย ว่าหมอทำำ แบบนีไม่ไ้ด ห้ รือแม้แต่ถ้าส่ิงที่ผมส่งการรัก ัษาไปเป็น ส่ิงที่แปลกไปจากประสบการณ์ที่พยาบาลท่านนันคุ้น้เคยมา ก็อาจมีบ้างที่เกิดคำำถามขึนมา้เช่นเรื่องการให้น้้ำำเกลือ ถ้าส่งพัยาบาลว่าใหน้้ำำน้้ำำเกลือแบบนีกั้บคนไข้ นะแลว้เกิดการทักท้วงมาว่า ทำำไมหมอใหน้้ำำน้้ำำเกลือชนิด นี้ ผมก็จะถามหาเหตุผลกลบั ไปว่า ให้แบบนี้ผิดอะไร เพราะน้้ำำเกลือมีหลายชนิด บางครังพ้ยาบาลก็จะดูจาก ประสบการณ์ของเขาว่า คนไข้อยู่ในภาวะนี้ทำำ ไมใหน้้ำำน้้ำำ เกลือตัวนี้ซงการทักของเขาเ่ึ ป็นไปเพราะหวังดีมันไม่ใช่ เรืองของการจั่บผิดเราก็จะได้เรียนรู้ ไว้ที่่้�หน้้าผากว่่ามีีเนื้้�องอกในสมองนะ แพทย์์จึึงจะได้้วิินิิจฉััยว่่า อาการปวดหัวัเกิิดจากการมีีเนื้้�องอก แพทย์์จึึงต้้องซัักถามให้้เป็็น ระบบ เพราะแค่่ปวดหัวก็ั ็มีีหลายแบบ คนไข้ปวด ้แบบไหน ปวด ตอนไหน ปวดอย่่างไร ปวดตุ๊๊บ ปวดตื้้ �อหรืือปวดเป็็นจัังหวะและ แม้ว่้่าคนไข้้จะเล่่าให้ฟั้ังแบบนี้้ก็�็ไม่่ใช่่ว่่าเชื่่�อได้ทั้ ันทีี ต้้องพิิสููจน์์ให้้ รู้้ว่่าใช่่ตรงกับที่่ ั �คนไข้รู้้สึึกจริิงหรืือเปล่่าแล้วถ้้ายัังมั่่�นใจจะทำำการ ตรวจอย่่างไร สิ่่�งเหล่่านี้้คื�ือความรับผิั ิดชอบในแง่่ที่่�ว่่าแพทย์์ต้้อง วิินิิจฉัยัให้้ได้ว่้่าคนไข้้เป็็นอะไรเพื่่�อจะได้้เลืือกวิิธีีการรัักษาที่่�เหมาะ สมที่่สุ�ด ถุ้้าเราวิินิิจฉัยัแล้ว ้และคิดว่ิ ่าเกิินขีดีความสามารถในการที่่�จะให้้การรัักษาก็ต้็ ้องยอมรับัและต้้องรู้้จัักให้คำ้ ำแนะนำต่ำ ่อว่่าคนไข้้ควรไปหาหมอที่่�ไหนเพื่่�อดููแลรัักษาต่่อไม่่ใช่ว่่าตัวัเองไม่มั่่�นใจแต่ก็่ ็ยัังดื้้�อดึึงรัักษาต่่อไป สำำหรับแพทย์ท่านอื่นไม่รูว้่าคิดอย่างไรแต่สำำหรับผม หากว่าไม่รูว้่าคนไข้เป็นอะไรจะไม่ดันทุรังเด็ดขาด ถ้าไม่แน่ใจใน การวินิจฉัยของตัวเอง ผมไม่อายเลยที่จะถามคนอื่น และไม่อาย เลยที่จะบอกว่าผมไม่รู ถ้ ้าไม่มั่นใจผมจะบอกเลยว่าผมทำำ ไม่ได้โดยไม่รูส้ึกว่าเสียศักดิศรี์ ผมจะบอกคนไข้ได้เพียงข้อสันนิษฐาน แลว้ไปถามคนอื่นว่าควรจะทำำย ังไง หรือเอาเคสนีไ้ปปรึกษาแพทย์ท่านอื่นๆ ย่งิถ้าเป็นเคสของการผ่าตัดดวย้แลวล้ ะก็ ถ้าผมไม่มั่นใจ ที่จะผ่าตัดเอง ผมก็จะบอกแพทย์รุ่นพี่เลยว่าพี่ช่วยผมหน่อย ผมไม่ เคยคิดว่า เป็นหมอแลว้จะเก่งและสามารถทำำ ได้ทุกอย่าง เพราะ 2518 กรุุงเทพฯ เมื่่อ� 50 ปีีที่่แ�ล้้ว ภาพมุมสูุ ู งถ่่ายจากภููเขาทอง ภาพห้อ้งตรวจ รพ.เลิดสินิ

66 ภาพงานแต่งงา่น 23 มีนีาคม 2517 สััมภาษณ์์“ทุุนอานัันทมหิดิล” ครั้้� งหนึ่่� งในชีีวิิต ในช่่วงที่่�เป็็นแพทย์์ฝึึกหััดอยู่่ ผ มได้รั้ับคััดเลืือกไป สััมภาษณ์ทุ์ุนอานัันทมหิิดล ซึ่่�งคนที่่�มีีสิิทธิ์์� ได้้เข้้าสััมภาษณ์์จะต้้องเรีียนได้้เกีียรติินิิยมอัันดัับหนึ่่�งและอัันดัับสองของ มหาวิิทยาลััยแพทย์์ในปีีนั้้�นๆ ซึ่่�งในรุ่่นของผมก็็มีีเพีียง 2 คน เท่่านั้้�น เป็็นการสอบสััมภาษณ์์เพีียงอย่่างเดีียวกัับอาจารย์์ แพทย์์ชั้้�นผู้้ใหญ่่ หากสััมภาษณ์์แล้วผ่้ ่านก็็จะได้รั้บทุั ุนไป ศึึกษา ต่่อในสาขาต่่างๆ หลัังจากจบแพทย์์ฝึึกหัดัในต่่างประเทศ ในการสััมภาษณ์์คณะกรรมการของทุุนอานัันทมหิดล ิถามผมว่่า หมออยากเรียีนด้้านไหน ผมก็็ตอบไปตามความตั้้�งใจ ว่่า อยากไปเรีียนด้้านออโธปิิดิิกส์์ ซึ่่�งทางคณะกรรมการก็็ให้้ความเห็็นมาว่่า เรียีนสาขาอื่่�นไหม เพราะสาขาออโธปิิดิิกส์์ได้้ทุุนอานัันทมหิิดลไปหลายคนแล้ว ้แต่ผ่มก็็ยืืนยัันว่่า “ผมอยาก เรีียนด้้านนี้้จ�ริิงๆ ก็็แล้้วแต่่อาจารย์์จะพิิจารณาครัับ” ความ รู้้สึึกในตอนนั้้�นคืือ ได้ก็้็ได้้ไม่่ได้ก็้็ไม่่เป็็นไร เพราะในใจเรามีีความตั้้�งใจอยากเรีียนทางออโธปิิดิิกส์์เท่่านั้้�น สุดทุ้้ายแล้วผ้ม ก็็ไม่่ได้รั้บทุัุน การไม่่ได้ทุ้ ุนในครั้้�งนี้้�เป็็นอีีกช่่วงของชีีวิิตที่่�ผมรู้้สึึกว่่า ตัวัเองต้้องอยู่่ท่่ามกลางการตัดสิั ินใจอีีกครั้้�งและอดคิดิไม่่ได้ว่้่า ถ้้าตอนนั้้�นตัดสิั ินใจเปลี่่�ยนสาขาและแจ้้งกับัคณะกรรมการว่่า ไปเรียีน Biochemistry ผมอาจจะได้รั้บทุัุนเพราะช่ว่งนั้้�นหลาย หน่วย่งานต้้องการบุุคลากรด้้านนี้้�แต่ถ้่ ้าผมได้รั้บทุั ุนในครั้้�งนี้้ก็�็จะไม่่มีีผมในแบบทุุกวัันนี้้ บ�างครั้้�งก็็เลยอดคิิดไม่่ได้ว่้่าเราสููญ เสีียโอกาสในการรับทุัุนอัันทรงเกีียรติินี้้�ไป หลัังจากประกาศออกมาแน่่ชััดแล้วว่้ ่าผมไม่่ได้รั้บั ทุุนอานัันฯ นั่่�นแปลว่่าหลัังจากจบแพทย์์ฝึึกหััดผมจะมีีทาง เลืือกคืือ1.ผมไปสมััครในโรงพยาบาลที่่�มีีการฝึึกอบรมแพทย์์ ประจำบ้ำ ้านในสาขาที่่�ผมต้้องการเรียีน ก็็คืือสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์ ซึ่่�งในช่ว่งนั้้�นจะมีีแต่่ในโรงเรียีนแพทย์์ ยกเว้้นอีีกหนึ่่�งแห่่งคืือโรง พยาบาลพระมงกุุฎเกล้้า ซึ่่�ง ซึ่่ผมน่่าจะมีีโอกาสมากกว่่าไปสมััคร ที่่�โรงเรียีนแพทย์์ในกรุุงเทพฯ ที่่ผ� ที่่มไม่่ได้้จบมา หรืือ2.ไปอเมริิกา เพราะสอบ ECFMG ก็็ผ่่านแล้ว ้ ผมแต่่งงานในวัันที่่� 23 มีีนาคม พ.ศ. 2517 ต่่อ มาทราบว่่าภรรยาตั้้�งท้้องในเดืือนกัันยายนขณะที่่�ผมเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดัได้้ครึ่่�งทางแล้ว ผ้มก็็มีีความคิิดว่่าจะตัดสิั ินใจอย่่างไรดีีเลยเปลี่่�ยนแผนว่่าคงไม่่ไปอเมริิกาเพราะความเป็็นห่่วงที่่�ต้้อง ทิ้้�งเธอไว้ที่่้�กรุุงเทพฯและต้้องดููแลลููกโดยลำพัำ ัง แต่่การที่่�จะพา เธอไปอเมริิกาด้วย้ ในขณะที่่�ยัังไม่ส่ามารถตั้้�งหลัักให้้เรียบร้ี ้อย ก็็จะทำำ ให้้เธอยิ่่�งลำบำากมากขึ้้�น ซึ่่�ง ซึ่่ผมเองก็็ไม่่ทราบว่่าเป็็นการ ตัดสิั ินใจที่่�ถููกหรืือผิิดมาจนถึึงทุุกวัันนี้้ ถึ�ึงแม้้จะมีีรุ่่นพี่่�ที่่�เคยไป อเมริิกามาก่่อนบอกว่่า ให้้เลืือกไปอเมริิกาสิิเพราะถ้้าภรรยา ไปคลอดลููกที่่�นั่่�น ลููกก็็ได้ส้องสัญัชาติินะ แต่่ผมมาคิิดว่่าถ้้า มีีชีีวิิตอยู่่ที่่�นั่่�นเรื่่�องรายรับน่ั ่าจะดีีก็็จริิง แต่่ลููกที่่�ออกมาจะถููก หล่่อหลอมด้วยวั้ ัฒนธรรมของอเมริิกา พอโตขึ้้�นก็็แยกย้้ายไป ดููแลตัวัเอง คงไม่่ได้้มาอยู่่กั บพ่ั ่อแม่่อย่่างที่่�สัังคมไทย เป็็นรููป แบบชีีวิิตอีีกแบบหนึ่่�งไปเลย อีีกประการหนึ่่�งคืือถ้้าผมไปอยู่่ที่่�นั่่�นการที่่�จะได้้เป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านออร์์โธปิิดิิกส์์ในอเมริิกา ก็็ไม่่ใช่่เรื่่�องง่่ายเพราะการแข่่งขัันสููงมาก ถ้้าอย่่างนั้้�นก็็ไม่่ไปดีีกว่่า จึึงตัดสิั ินใจอยู่่ที่่�นี่่�และเริ่่�มมองหาโรงพยาบาลสำหรัำบัการ เข้้าไปเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน (Resident) เพื่่�อฝึึกอบรมในสา ขาออร์์โธปิิดิิกส์์ตามที่่�ตั้้�งใจ ช่ว่งเวลา1ปีีของการเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดัจะเปิิดโอกาสให้้ได้ล้องสััมผัสัความเป็็นแพทย์์ในทุุกสาขา อาจจะมีีบ้้างที่่�รู้้สึึก แว่่บๆ คิิดถึึงการไปเทรนด์์อย่่างอื่่�น เช่่น เทรนด์ห์มอตาดีีไหม เทรนด์์ตาข้้างเดีียวด้วย้นะเพราะมัันเหมืือนกัันทั้้�งขวาและซ้้าย แต่ถ้่ ้าเทรนด์์ออร์์โธปิิดิิกส์์ต้้องเรียีนทั้้�งตัว ส่ัว่นอายุุรกรรมผมก็็ไม่่เอาแน่่นอน เพราะผมรู้้สึึกว่่าไม่่มีีอะไรน่่าตื่่�นเต้้น พอมาอยู่่ ในแผนกสููติินารีก็ี็คิดว่ิ ่าก็็คงไม่่ใช่่เพราะเราเป็็นผู้้ชายจะมีีคนไข้้มาหาเยอะแค่่ไหนกััน เพราะคนไข้้ผู้้หญิิงส่ว่ นใหญ่่ก็็อยากที่่�จะ ไปหาหมอผู้้หญิิงด้วยกั้ ันทั้้�งนั้้�น เอาล่่ะ ทีีนี้้�พอไปเรื่่�องการผ่่า สมองในยุุคนั้้�นก็ต้็ ้องยอมรับว่ั ่าวิิวััฒนาการรวมถึึงเทคโนโลยีทั้้ี�ง หลายยัังไม่ก้่ ้าวหน้้าเท่่าทุุกวัันนี้้ ทำ�ำ ให้รู้้สึึกว่่าผ่่าสมองก็็ยัังไม่มี่ ี อะไรที่่�ทัันสมัย ที่่ ั�ดููว่่าน่่าสนใจหน่่อยก็็คืือผ่่าตัดหัวัใจ ที่่�ในยุุค

67 อาจารย์น์ายแพทย์ดำ์รำงค์์ ธนะชานัันท์์ นั้้�นมีีความฮืือฮามาก เพราะมีีการผ่่าตัดัเปลี่่�ยนหัวัใจแต่่พอดููรวมๆแล้ว้ก็็ยัังไม่่มีีอะไรที่่�มาสะกิิดใจได้้เท่่ากับัออร์์โธปิิดิิกส์์ที่่�รู้้สึึกว่่ามีีเทคโนโลยีีมากมายและมีีแนวโน้้มที่่�จะเดิินหน้้าขยายตัวัได้หล้ากหลายในอนาคต แถมยัังมีีเครื่่�องไม้้เครื่่�องมืือที่่�น่่าสนใจมากมาย เรีียกว่่าในยุุคนั้้�นสาขา ออร์์โธปิิดิิกส์์มีีความซับซ้ั ้อนมากเมื่่�อเทีียบกับสัาขาอื่่�นๆ ดัังนั้้�นหลัังจากจบการเป็็นแพทย์์ฝึึกหัด ผั มได้รั้บัใบประกอบโรค ศิิลป์์ จากแพทยสภาแล้ว ผ้มจึึงเลืือกที่่�จะหาโรงพยาบาลที่่�เปิิดรับัแพทย์์ ประจำบ้ำ ้านสาขาออโธปิิดิิกส์์เพีียงแต่คิ่ ิดว่่าจะไปสมััครเทรนด์ที่่์ �ไหน และ ที่่�ไหนจะรับผัม แพทย์์ประจำบ้ำ ้านออร์์โธปิิดิิกส์ที่์ ไหน ่�ดีี ตอนนั้้�นที่่�โรงพยาบาลศิิริิราช โรงพยาบาลจุุฬา,โรงพยาบาล รามาธิิบดีีมีีการฝึึกอบรมแพทย์์ประจำบ้ำ ้านสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์เพราะเป็็น โรงเรียีนแพทย์์โรงพยาบาลเลิดสิินก็็ยัังไม่มี่ ี ที่่�เหลืือก็็คืือโรงพยาบาลพระ มงกุฏุเกล้้า ซึ่่�งเพิ่่�งเปิิดให้มี้ีการรับัแพทย์์ประจำบ้ำ ้านผ่่านไปเพีียงรุ่่นเดีียว จำำนวน 3 คน ในความคิิดแรกคืืออยากจะไปสมััครที่่�ศิิริิราชแต่ก็่ ็คิิดเอาเองว่่า เขาจะรับัเหรอเพราะผมจบจากมหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่เขาน่่าจะรับัแพทย์์ ที่่�จบจากศิิริิราชมากกว่่า ก็็เลยไม่่ได้้ไปสมััคร จุุฬารามา ก็็ตัดัออกไปด้วย้ เหตุผลุเดียวกัี ัน ก็มี็ ที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏุเกล้้าเหลืือที่่�เดียว ีแต่ผ่มก็็ไม่รู้่้ จัักใครเป็็นพิิเศษ แต่ยั่ ังไงก็็ขอลองเข้้าไปสอบถามดููก่ ่อนแล้วกั้ ัน ผมก็็เลย ไปที่่�นั่่�นสอบถามว่่ามีีการรับสมััครแพทย์์ประจำบ้ำ ้านออร์์โธปิิดิิกส์์ไหม ก็็ ปรากฏว่่ามีีเพีียงแต่่ในช่่วงเวลานั้้�นออร์์โธปิิดิิกส์์ยัังเป็็นเพีียงสาขาย่่อย ในแผนกศัลยักรรม กระทั่่�งมีีอาจารย์์ที่่�ไปเรียีนด้้านนี้้�กลัับมาพบว่่าสาขา นี้้มี�ีเนื้้�อ หาวิิชาที่่�กว้้างขึ้้�น จึึงได้มี้ีการขอแยกสาขานี้้�ออกจากศัลยักรรม เป็็น “กองออโธปิิดิิกส์์” ในภายหลััง พอรู้้ว่่าที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏุเกล้้ารับสมััครแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ในสาขาที่่�ต้้องการผมก็็ยัังรู้้สึึกหวั่่�นใจว่่าเขาจะรับัเราไหม แล้วถ้้าไม่รั่บล่ั ่ะ ก็็คงก็็ต้้องหาที่่�อื่่�นอีีกเรื่่�อยๆจนกว่่าจะได้้แต่่โชคดีีมากที่่�ผมได้้มาเจอกับั รุ่่นพี่่� ซึ่่�งจบที่่�มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่รุ่่นที่่�2 คืืออาจารย์์นายแพทย์์ดำำรงค์์ ธนะชานัันท์ ซึ่่ ์ �งหลัังจากที่่�ไปเรียีนที่่�อเมริิกาจนสอบ ได้้American Board Orthopaedicsแล้วก็้ ็กลัับมาเป็็นอาจารย์์แพทย์์ที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏุเกล้้า ผมก็็เลยเข้้าไปคุยุแล้วบ้อกว่่า สนใจอยากจะมาเป็็นแพทย์์ประจำำบ้้านที่่�นี่่� ท่่านก็็บอกว่่ามาสิิให้้เขีียนใบสมััครไว้้แล้ว้กรุุณาพาผมขึ้้�นไป ออฟฟิิศของกองออร์์โธปิิดิิกส์์ซึ่่�งตอนนั้้�นยัังขึ้้�นอยู่่กั บัแผนกศัลยักรรม หลััง จากเขีียนใบสมััครไว้ก็้็มีีก็็การเรีียกสััมภาษณ์์และผลออกมาก็็คืือ ทาง กองออร์์โธปิิดิิกส์์รับผัมเข้้าเป็็นแพทย์ป์ระจำบ้ำ ้านซึ่่�งย่่อมดีีใจเป็็นอย่่าง มาก โดยมีีเพื่่�อนร่่วมรุ่่นอีีกคนหนึ่่�งคืือ ร้้อยเอกนายแพทย์์ศัักดิ์์� ชััย อติิ โพธิิ ซึ่่�งเป็็นแพทย์์รุ่่นพี่่�ที่่�มาจากสายทหาร เราสองคนเริ่่�มเทรนด์์ในหลััก สููตรแพทย์์ประจำบ้ำ ้านสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์โรงพยาบาลพระมงกุฏุเกล้้านับั เป็็นรุ่่นที่่�สอง ตั้้�งแต่วั่ ันที่่�1เมษายน 2518 กระทั่่�งวัันที่่�31 มีีนาคม 2521 แพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ปีี 1 ในระยะนั้้�นการฝึึกอบรมหลัักสููตรแพทย์์ ประจำบ้ำ ้านจะต้้องเรีียนทั้้�งหมด 3 ปีี ต่่อมาได้้มีีการเปลี่่�ยนแปลงหลัักสููตรเป็็นการฝึึกอบรม 4 ปีีในพศ.2538 โดยปีีแรกจะต้้องไปประจำำที่่�แผนกศััลยกรรมก่่อน ซึ่่�งก็็จะเทรนด์์ในสาขา แผนกศััลยกรรมเวีียนกัันไป ตั้้�งแต่่ศััลยกรรม ทั่่�วไป, ศัลยักรรมประสาท, ศัลยักรรมตกแต่่งโดย หลัักสููตรในช่่วงที่่�เป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี1 แทบ จะไม่่ได้ยุ่่ ้งเกี่่�ยวกัับสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์เลย แต่่ก็็เข้้าใจได้้เพราะยัังขื้้�นอยู่่กั บัแผนกศัลยักรรม และ นี่่�คืือหลัักสููตรทั่่�วไปที่่�ต้้องผ่่านศัลยักรรมก่่อน เป็็น เหมืือนพื้้�นฐานก่่อนที่่�จะนำำ ไปสู่่การเทรนปสู่่ด์์ออร์์โธ ปิิดิิกส์์ในช่่วงปีี2 และปีี3 จึึงไม่่แปลกที่่�หลายคน รู้้สึึกว่่าเรียีนศัลัย์์มาไม่่ได้้ใช้้งานเลย แต่่เหมืือนการ เอาเราไปใช้้งานในแผนกของศัลยักรรมมากกว่่า เพราะต้้องเวียีนไปอยู่่เยู่่วรกับัแพทย์์ประจำบ้ำ ้านของ แผนกศัลยักรรมซึ่่�งมีีคนเรียีนน้้อย อย่่างตอนที่่�ผม เข้้าไปเป็็นปีี1 มีีคนมาเทรนด์์แพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ศัลยักรรมแค่่คนเดีียว ในขณะที่่�ออร์์โธฯ มีี2 คน ก็็เท่่ากับว่ั ่า ตอนปีี1 เราสามคนก็็เวีียนกัันอยู่่เวร ไปเรื่่�อยๆ แต่่ถ้้าเมื่่�อไหร่มี่ ีเคส ทางแผนกนั้้�นก็็จะ เรีียกแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี1 ของเขาไปช่่วยผ่่าตัดั ก่่อนเป็็นตัวัเลืือกแรก

68 แม้ศั้ลยั กรรมจะไม่่ได้้เกี่่�ยวกับสัาขาของผมโดยตรงแต่่ผมก็็รู้้สึึกว่่าการเข้้าไปอยู่่ในแ ยู่่ผนกนี้้ก็�็ช่วย่เพิ่่�มทัักษะในการดููแล คนไข้้มากขึ้้�นอยู่่เหมืือนกััน เพราะทำำ ให้้ได้้เห็็นภาพรวมของการ รัักษาผู้้ป่่วยง่่ายขึ้้�น อย่่างบางครั้้�งคนไข้้อาจจะมีีบาดแผลหรืือ มีีการบาดเจ็็บในระบบอื่่�นที่่�มากกว่่าเรื่่�องของกระดููกหััก เราก็็สามารถนำำความรู้้ตอนเทรนด์ศั์ลัย์์ฯ มาใช้้วิินิิจฉัยร่ัว่ มได้้และ เทคนิิคบางอย่่างที่่�เก็บ็เกี่่�ยวความรู้้มาก็็ได้ช่้วยป ่ระยุุกต์์ในสาขา ออร์์โธฯเช่่นการผ่่ากระดููกสัันหลัังที่่�หลายคนอาจคิดว่ิ ่าอยู่่ด้ ้าน หลัังก็็ต้้องผ่่าจากด้้านหลัังสิิแต่่ในบางกรณีีสามารถผ่่าจากทาง ด้้านหน้้าได้้ฉะนั้้�นการที่่�ได้้เรียีนรู้้เรื่่�องของศัลยักรรมช่่องท้้องมา จึึงสามารถใช้ด้วยกั้ ันได้ หรื้ ือแม้้แต่่การทำศัำลยักรรมตกแต่่งที่่ตั�ดัเนื้้�อจากตรงนี้้�ไปปิิดอีีกทีก็ี็อาจใช้้ความรู้้ศัลยักรรมตกแต่่งเข้้ามา ช่วย่ ได้ นั่่ ้ �นก็็แปลว่่าไม่ว่่าจะรู้้สึึกว่่าเรียีนมาแล้ว้จะเกี่่�ยวข้้องมาก หรืือน้้อย สุดทุ้้ายแล้วก็้ ็ไม่่เสีียหลายที่่�ไยที่่ด้้เรียีนมา ส่ว่นว่่าจะเอา ความรู้้มาต่่อยอดคิิดประยุุกต์หรื์ ือพลิิกแพลงต่่อการรัักษาได้้ไหม ก็็เป็็นอีีกเรื่่�องที่่�แพทย์์ต้้องวิินิิจฉัยัออกมาให้้ได้้เป็็นเคส ๆไป จากตารางการทำำงานที่่�เป็็นระบบทำำ ให้ผ้มพอมีีเวลา ว่่างตอนเย็็นไปรับจ๊ั ๊อบอยู่่เวรที่่�โรงพยาบาลเปาโลได้ ซึ่่ ้ �งตอน นั้้�นเป็็นช่่วงที่่�โรงพยาบาลเอกชนเริ่่�มเปิิดดำำเนิินการ ก็็ต้้องการ แพทย์์ไปประจำำอยู่่ในช่่วงเย็็น ผมเห็็นว่่าโรงพยาบาลอยู่่ตรง สะพานควาย เดิินทางไปไม่่ไกลก็็เลยไปรับจ๊ั ๊อบอยู่่ที่่�นั่่�นได้ค่้ ่า เวรวัันละ500 บาท อยู่่เยู่่วรตั้้�งแต่ห้่ ้าโมงเย็็นถึึงเจ็ด็ โมงเช้้า หน้้าที่่� คืือเดิินราวน์์คนไข้กั้ับอาจารย์์ ซึ่่�งส่่วนใหญ่่มาจากโรงเรีียน แพทย์์และคอยรับัโทรศััพท์์จาก ICU หรืือ ER เวลาที่่�ตามไป ดููคนไข้ หรื้ ือให้คำ้ปรึ ำ ึกษากรณีีต่่างๆ ในบางครั้้�งอาจารย์์หมอ ออร์์โธปิิดิิกส์์ที่่�เป็็นพาร์์ทไทม์ก็์็เรียีกให้้เข้้าไปช่่วยในห้้องผ่่าตัดั บ้้างเวลามีีเคส เพราะรู้้ว่่าผมเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านออร์์โธฯ ก็็ เป็็นโอกาสที่่�ทำำ ให้้ได้้เรียีนรู้้เทคนิิคผ่่าตัดัจากอาจารย์์ท่่านอื่่�นๆ บ้้าง เพราะก็็อยากรู้้ว่่าระดับฝีั ีมืืออาจารย์์เป็็นอย่่างไร มีีเทคนิิค แบบไหน ถืือว่่าเป็็นการเติิมความรู้้ให้กั้ับตัวัเองได้้ตอนนั้้�นมีี อาจารย์์แพทย์์ทางออร์์โธปิิดิิสค์ส์ามท่่านที่่�มีีชื่่�อเสีียงมากได้้แก่่ นายแพทย์์อำำนวย อุุณหนัันทน์์จากศิิริิราช นายแพทย์์ชายธวััช งามอุุโฆษจากจุุฬาและนายแพทย์์ดำำรง ธนะชานัันท์์จากพระ มงกุุฎ แต่ล่ะท่่านมีีคนไข้ที่่้�มาผ่่าตัดัอยู่่เสมอ เวลาที่่�อยู่่ในห้้องผ่่าตัด บัางครั้้�งเมื่่�อมีีข้้อสงสัยผัมก็็จะ ถามอาจารย์์ออกไป ได้คำ้ ำตอบบางไม่่ได้คำ้ ำตอบบ้้าง หรืือบาง ครั้้�งสิ่่�งที่่�ตอบมา ผมรู้้สึึกว่่ายัังไม่่ใช่คำ่ ำตอบ เพราะบางอย่่างเป็็น แค่่การทำต่ำ ่อๆ กัันมาแต่่ไม่มี่ ีบทพิิสููจน์ว่์่าดีีอย่่างไรเมื่่�อถามไป ไม่่ได้คำ้ ำตอบก็็มีีบ้้างที่่�แย้้งในใจแต่ด้่วย้ความที่่�รู้้ว่่า คนที่่�อยู่่ตรงยู่่หน้้าคืืออาจารย์์ จึึงไม่่ควรไปต่่อปากต่่อคำ ำเพราะเรายัังเป็็นผู้้ อาวุุโสน้้อย ก็็ได้้แต่่เก็็บความสงสัยัเอาไว้้และคิิดว่่าถ้้าเป็็นตัวั เองจะต้้องมีีคำำตอบที่่�ดีีที่่�อธิิบายให้กั้บัคนที่่�มาถามให้้ได้ ้ ตลอดเวลาที่่�เทรนด์์แพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ปีี1 ผมทำำงาน ชนิิดที่่�เรีียกว่่าบ้้างานเลยก็็ว่่าได้้และตั้้�งใจทำำงานมาก หาก ต้้องทำำรายงานของคนไข้้เมื่่�อไหร่่จะไม่่เคยมีีคำว่ำ ่าทำผิำ ิด ซึ่่�งนี่่�อาจจะไปเตะตาอาจารย์์ที่่�อยู่่ในแ ยู่่ผนกศัลักรรมเข้้าจนถึึงกับมีั ีอาจารย์์ทางแผนกศัลยักรรมชวนให้ย้้ายมาอยู่่ด้ วย ้แต่ผ่มก็็ยััง ยืืนยัันหนัักแน่่นว่่าจะไปทางออโธฯ เพราะในใจคิิดว่่ายัังไงซะ ศัลยักรรมก็็ไม่น่่าจะใช่่แนวที่่�เราต้้องการจะเป็็น แม้้อาจารย์์ใน แผนกศัลยักรรมจะดีี มีีน้ำ ำ�ใจ ก็็คงต้้องขอปฏิิเสธ แต่นี่่�ก็็ถืือเป็็น อีีกโอกาสที่่�เข้้ามาวัดัใจอีีกครั้้�งว่่าผมมุ่่งมั่่�นกัับสาขาออร์์โธฯ จริิงๆ ใช่่ไหม และก็็เป็็นการยืืนยัันว่่าผมได้ตั้ ดสิั ินใจอย่่างถููก ต้้องแล้ว้ แพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี 2 พอขึ้้�นปีี2ของการเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน หน้้าที่่ต่�่างๆ ที่่�เคยทำำตอนเป็็นปีี1 ก็มี็ีการปรับัเปลี่่ย�นไป เพราะได้้เข้้ามาเทรนด์์ใน สาขาออร์์โธปิิดิิกส์์อย่่างเต็็มตัว ซึ่่ ั �งจะมีีการแบ่่งเป็็นสาย A – D ให้้แพทย์์ประจำบ้ำ ้านได้หมุุ้นเวีียนเข้้าไปเรีียนรู้้และดููแลคนไข้้ จริิงๆ ทุุกสายก็็จะดููแลผู้้ป่่วยในทุุกสาขาทางออร์์โธปิิดิิกส์์แต่่ อาจจะมีีความสามารถเฉพาะของอาจารย์์ในแต่่ละสาย อาทิิ เช่่นสาย A จะทำำทาง Hand, สาย B ทำ ำTraumaและ Arthroplasty, สาย C นอกจากดููแลผู้้ป่่วยทหารจากราชการสนามก็็ รัักษาผู้้ป่่วยทางเนื้้�องอกของกระดููก, สาย D ทำำทาง Spineและ SportMedicineแต่ล่ะสายจะมีีตารางการผ่่าตัด ั2 วัันและออก ตรวจผู้้ป่่วยนอก 2 วััน โดยในวัันพฤหัสบดีั ีจะเป็็นวัันวิิชาการโดย ไม่มี่ ีทั้้�งผ่่าตัดัและตรวจคนไข้้ ในทุุกเช้้าหลัังจากที่่�ราวน์ว์อร์ดดูู์ คนไข้้ตอน 7 โมงเช้้า แล้ว ้พอ 8 โมงก็็มีีการประชุุมรายงานผู้้ป่่วยที่่�รับปรึ ั ึกษาโดย แพทย์์ประจำบ้ำ ้านที่่�อยู่่เยู่่วรจากห้้องฉุุกเฉิินของเมื่่�อคืืนก่่อนหรืือ มีีผู้้ป่่วยที่่�รับัไว้้ในโรงพยาบาล  สายที่่�จะมีีคนไข้ผ่้่าตัดัในวัันนั้้�นก็็จะรายงานแต่ล่ะรายว่่าจะทำผ่ำ ่าตัดัอะไรและมีีการให้้ความเห็็น จากอาจารย์์คนอื่่�นๆ และให้ดูู้ภาพเอ็็กซเรย์์ของรายที่่�ได้ผ่้่าตัดั ไปแล้ว ป้ระมาณ 9 โมงเช้้า สายไหนเป็็นวัันผ่่าตัดก็ั ็จะไปเข้้า ห้้องผ่่าตัด ผ่ั ่ากัันจนถึึงตอนเย็็น บางครั้้�งผ่่าตัดัได้้ไม่่หมดตาม ที่่�กำหำนดเอาไว้ก็้็ต้้องเลื่่�อนไปวัันผ่่าตัดัครั้้�งต่่อไป สายไหนมีีการ ออกตรวจผู้้ป่่วยนอกก็็จะออกตรวจ กว่่าจะเสร็็จก็ป็ระมาณบ่่าย โมงจากนั้้�นรีบีทานอาหารกลางวัันเตรียีมฟิิล์์มเอ็็กเรย์์และข้้อมููล ของคนไข้ที่่้�จะผ่่าตัดวัันรุ่่งรุ่่ ขึ้้�นมาเข้้าประชุุมกับัอาจารย์์เพื่่�อจะส่่ง เคสให้ห้้องผ่่าตัดจัดัเตรียีมเครื่่�องมืือก่่อนบ่่าย 3โมงกว่่าจะเลิิก งานก็็ราวๆ4โมงครึ่่�งถึึง5โมงเย็็น แต่่สิ่่�งที่่�แพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี2 ต้้องทำยัำ ังไม่่หมดแค่่นี้้�เพราะรุ่่นพี่่�ปีี3 ที่่�เรียีกว่่า Chief Residentจะมอบหมายให้้พวก เราบรรยายในหัวข้ั ้อต่่างๆทางวิิชาการกัันทุุกวัันพฤหัสบดีั ที่่�เรียีก ว่่าเป็็นวัันวิิชาการหมุุนเวียีนกัันไป โดยเฉลี่่ย�แล้วทุุ้กเดืือนจะต้้อง

69 รููปตอนเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านออร์์โธปิิดิกส์ิ ์ โรงพยาบาลพระมงกุุฎเกล้้าคนที่่ 3 จา�กซ้้าย โดนคนละ1หัวข้ั ้อตามที่่�รุ่่นพี่่�เลืือกให้้เราก็็ต้้องเตรียีมทั้้�งสไลด์์และศึึกษาเนื้้�อหาด้วยตั้วัเอง ถึึงเวลาก็็ออกไปหน้้าชั้้�น ยืืนที่่�โพ เดี่่�ยมบรรยายกััน 45 นาทีีแพทย์์ประจำบ้ำ ้านบางคนทำำอะไร ไม่ถูู่ก ซึ่่�งผมไม่่ได้มี้ีปััญหาในการที่่�จะต้้องยืืนบรรยายหน้้าห้้อง ตอนนั้้�นมีีหลัักสููตรที่่�สอนการพููดในที่่�ชุุมชนผมก็็ไปสมััครเรียีน แล้ว้เอามาใช้้ในการบรรยายจนถึึงทุุกวัันนี้้� การบรรยายที่่�ว่่านี้้ถื�ือว่่าเป็็นทางการ เพราะเข้้าไปใน ห้้องประชุุมที่่�มีทุีุกคนในแผนกรวมถึึงพยาบาลมานั่่�งฟัังและทุุก คนมีสิีิทธิ์์� ซัักถาม แถมในบางครั้้�งอาจารย์์ยัังกำหำนดให้้ใช้้ภาษา อัังกฤษทั้้�งหมดก็็มีีพวกหมอส่ว่ นใหญ่่พอจะฟัังภาษาอัังกฤษ เข้้าใจได้้แต่่เวลาพููดมั ักจะมีีปััญหาตั้้�งแต่่การใช้้ไวยากรณ์คำ์ ำศััพท์์และเอามาผููกกัันให้้เป็็นภาษาพููด เรื่่�องสำำเนีียงยิ่่�งไปกััน ใหญ่่อาจารย์์สุปรีุีชา โมกขะเวช ซึ่่�งท่่านไปเรียีนอัังกฤษตั้้�งแต่่เด็็กและจบแพทย์์ออร์์โธปิิดิิกส์์จากประเทศแคนาดาจะคอย จำจี้้ ำจำ�ำ ไชอยู่่ตลอดเวลาและคอยช่่วยแก้้ไขให้ ผ้มก็็พููดภาษา อัังกฤษได้ดี้ีพอสมควร แต่่ก็็ยัังต้้องปรับปรุ ัุงอีีกมาก ซึ่่�งผมว่่า ปััญหาในการใช้้ภาษาอัังกฤษเกิิดจากการที่่�ไม่ค่่อยได้มี้ีโอกาส พููด แต่่การที่่�อาจารย์์กำหำนดแบบนี้้�เป็็นโอกาสให้้ได้้ใช้้ภาษา อัังกฤษมากขึ้้�น นอกจากนี้้�ในทุุกเช้้าเราก็็จะต้้องเวีียนกัันเอาประเด็็น สั้้�นๆมาเล่่าให้้คนอื่่�นฟัังซึ่่�งเรียีกกัันว่่าเป็็นช่ว่ง5minutestalkไม่่ ได้้เป็็นการเข้้าห้้องประชุุมอย่่างเป็็นทางการเหมืือนวัันพฤหัสบดีั ี ก็็จริิงแต่ก็่ ็มีีความโหดอยู่่ในยู่่ช่ว่งเวลาสั้้�นๆ นั้้�นตรงที่่�เราต้้องอ่่าน เคสหรืืองานวิิจัยที่่ ั�น่่าสนใจมาเล่่าให้ทุุ้กคนตรงนั้้�นฟัังโดยที่่�ไม่มี่ ี การถืือเอกสารใดๆ เพราะถ้้าใครถืือเอกสารออกมาโดนฉีีกทิ้้�ง ทัันทีีเท่่ากับว่ั ่า เราต้้องอ่่านและทำำความเข้้าใจสิ่่�งนั้้�นมาอย่่าง เต็็มที่่�และต้้องเล่่าให้้คนฟัังเข้้าใจได้ง่้่ายๆ ในเวลา 5 นาทีี ซึ่่�ง ตรงนี้้ก็�็เหมืือนกับัเป็็นการฝึึกให้้แพทย์์ได้้อธิิบายในเวลาสั้้�นๆ แต่ต้่ ้องให้ทุุ้กคนเข้้าใจได้้ ไม่่ว่่าจะเป็็นการพรีีเซนต์์ในวัันพฤหัสบดีั ีหรืือ5 minutes talk เนื้้�อหาจะมาจาก Textbook และตำำราเป็็นเล่่มๆ ซึ่่�ง ส่ว่ นใหญ่่จะเป็็นภาษาอัังกฤษทั้้�งนั้้�น เพราะเมื่่�อก่่อนตำำราภาษา ไทยแทบจะไม่มี่ ีให้อ่้่าน แต่่โชคดีีที่่�ผมเป็็นคนที่่�ว่่างเมื่่�อไหร่่เป็็น ต้้องหยิิบตำำราต่่างๆ มานั่่�งอ่่าน โดยเฉพาะช่ว่งอยู่่เวรที่่�พอจะมีีเวลาระหว่่างนั่่�งรอเคส และคงเป็็นภาพชิินตาของคนในแผนก เพราะถึึงกับมีั ีรุ่่นพี่่�คนหนึ่่�งแซวผมให้้คนอื่่�นฟัังว่่า หมอสุุทรเขา อ่่าน Campbellจบไปแล้ว้นะ ซึ่่�งใน ซึ่่ช่ว่งนั้้�น Campbell Ortho- pedic ถืือได้ว่้่าเป็็นตำำรามาตรฐานสำหรัำบัแพทย์์ออโธปิิดิิกส์์ มีีอยู่่สอง volume ใหญ่่ๆ ซึ่่�งผมอ่่านจบไปแล้วตั้้�งแต่ก่่อนขึ้้�นปีี สองรุ่่นพี่่�ก็็เลยเอามาล้้อเล่่นกััน “ดู-คูลำำ-ขยัับ” ในเรื่่�องของการตรวจคนไข้้ทางสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์จะ ต่่างไปจากแพทย์์สาขาอื่่�นๆ ที่่มี� ที่่หีลัักการตรวจคืือ“ดูู-คลำำ-เคาะฟััง” ซึ่่�งหมายถึึง ดููว่่าคนไข้มี้ีลัักษณะภายนอกเป็็นยัังไง คลำำ คืือเหมืือนตรวจร่่างกายว่่ามีีอะไรในร่่างกายที่่�ผิิดปกติิไหม เช่่น ต่่อมน้ำ ำ� เหลืืองโตหรืือเปล่่าก็ต้็ ้องคลำดูู ำจากนั้้�นคืือการเคาะเช่่น การเคาะฟัังปอดว่่ามีีน้ำ ำ�ไหม และฟัังก็็คืือเอาหููฟั ังลองฟัังเสีียง หัวัใจว่่าเต้้นเป็็นจัังหวะแบบไหน แต่่สำหรัำบหั มอออโธฯ จะใช้้คำว่ำ ่า “ดูู-คลำำ-ขยับั” เราจะดููจากท่่าทาง ของคนไข้้เช่่นการเดิิน การยก แขน ซึ่่�งอาจจะบอกได้ถึ้ึงความผิิดปกติิของร่่างกายด้วย้การดูู จากท่่าทางต่่างๆ ส่ว่นคลำนั้้ ำ �นเราคลำำเพื่่�อให้รู้้ว่่ามีีอะไรผิิดรููป หรืือกระดููกหัักตรงไหนหรืือเปล่่า และขยัับนั้้�นคืือเราจะต้้อง ลองให้้คนไข้้ขยับัแขนขาหรืือข้้อต่่อของร่่างกายให้ดูู ้เพื่่�อดููตรวจ การเคลื่่�อนไหวของข้้อของคนไข้ ้เนื่่�องจากสาขาออร์์โธฯ จะ เกี่่�ยวข้้องกับัระบบการเคลื่่�อนไหวของร่่างกาย จึึงต้้องดููว่ ่าคนไข้้งอได้สุ้ดุแค่่ไหน เหยีียดได้้ตรงหรืือเปล่่า ปิิดท้้ายด้วย้การตรวจ ด้วยท่้ ่าพิิเศษ ซึ่่�งอาจเป็็นท่่าทางเฉพาะตามแต่ที่่�จะวิินิิจฉัยัเพื่่�อ เช็็คความถููกต้้องของโรคที่่�เป็็น เช่่นให้ล้องการกระดกเท้้าขึ้้�นลง เพื่่�อดููกล้้ามเนื้้�อเส้้นประสาท เป็็นต้้น อุุปกรณ์์อย่่างหนึ่่�งที่่�ผมไม่่ได้้ใช้้เลยตั้้�งแต่่เข้้าสู่่การ เทรนด์์แพทย์์ออร์์โธฯจนทุุกวัันนี้้คื�ือ หููฟั ัง ถ้้าสัังเกตจะเห็็นว่่า หมอแทบทุุกคนจะต้้องมีีหููฟัังแต่ห่ มอออโธฯไม่่เคยใช้หููฟั้ ังเลย เพราะผมไม่รู้่้จะเอาไปฟัังอะไร มีีครั้้�งหนึ่่�งพยาบาลถามผมเมื่่�อ ไปดููคนไข้ที่่้�ตึึกว่่า “คุุณหมอไม่่ใช้หูู้ฟัังเหรอคะ” ผมหัันไปตอบ แบบติิดตลกว่่า “คุุณให้้ผมฟัังอะไร ฟัังว่่ากระดููกหัักติ ิดหรืือ เปล่่าอย่าง่ นั้้น�เหรอ” อีีกเรื่่�องหนึ่่� งที่่�ผมอยากเล่่าให้้ฟัั งอีีกเรื่่�องคืือ สถานการณ์์ของการรัักษาคนไข้้ในสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์ในสมัยัเมื่่�อ40 ปีีก่่อนไม่่ได้้เป็็นระบบหรืือได้รั้บัความเชื่่�อมั่่�นอย่่างเช่่น ทุุกวัันนี้้�เพราะด้วย้ความเชื่่�อและความคุ้้นคุ้้ชิินของคนไข้ที่่้ �เมื่่�อ เจ็บป่็ ่วยก็มั็ ักจะไม่่มาหาหมอที่่�โรงพยาบาล แต่มั่ ักจะไปหาหมอ ที่่�วัดกัันซะมากกว่่าโดยเฉพาะเมื่่�อมีีกระดููกหััก

70 หมอที่่�วััดที่่�ว่่าก็็คืือหมอพระหรืือบางคนไปหาหมอ จีีน หมอแขก ซึ่่�งมัักจะดามกระดููกด้วย้ ไม้้ไผ่ สุ่ดทุ้้ายก็็ต้้องเอา ปััญหาที่่�กระดููกไม่่ติิดหรืือติิดผิิดรููปกลัับมาหาแพทย์์ บางครั้้�ง ก็็มีีแผลเน่่าๆ มาที่่�โรงพยาบาลเพื่่�อให้ห้มอแผนปััจจุุบัันช่่วย รัักษาอีีกทีี ถ้้าเมื่่�อไหร่่ที่่�หมอวิินิิจฉััยว่่าต้้องผ่่าตัดหรืั ือต้้องใส่่โลหะเข้้าไปในร่่างกาย คนไข้มั้ ักจะหายหน้้าไปเลยเพราะกลััว เนื่่�องจากบางคนอาจจะเคยเห็็นคนข้้างบ้้านที่่�มาผ่่าตัดัแล้ว้กลัับ ไปบ้้านมีีแผลเน่่าหรืือติิดเชื้้�อก็็เลยรู้้สึึกไม่่มั่่�นใจ ก็็จะบอกต่่อๆ กัันว่่าอย่่าผ่่าตัดมัันไม่ดี่ ีเมื่่�อมีีตัวัอย่่างที่่�ไม่ดี่ทำีำ ให้้คนไข้ยิ่่้�งกลััว ใหญ่่ บวกกับัความเชื่่�อและรัักษาด้วย้ วิิถีีชาวบ้้านมาตลอด จึึง ไม่่แปลกที่่�หมอพระจะเป็็นตัวัเลืือกต้้นๆ ของคนไข้้กระดููกหััก มากกว่่าจะมาหาหมอที่่�เรียีนมาเพื่่�อทำำการรัักษาโดยเฉพาะ แต่่ก็็มีีคนไข้้ที่่�หาทั้้�งหมอพระแล้้วมาหาหมอที่่�โรง พยาบาลด้วย ้ คนไข้ก็้็มัักจะพกเอาน้ำ ำ� มนตร์หรื์ ือน้ำมั ำ� ันที่่�หมอ ชาวบ้้านให้้มาทา คนไข้ก็้็จะถามผมว่่าอัันนี้้ดี�ีไหมทาแล้วห้าย ไหม ผมก็็ชอบแซวคนไข้ว่้่าน้ำก๊ ำ� ๊อกกัับน้ำ ำ� มนต์มั์ ันเหมืือนกััน แหละครับ ั คนไข้ก็้็โกรธใหญ่่เพราะเขาเชื่่�อของเขาแบบนั้้�น แต่่ผมก็็จะอธิิบายต่่อว่่าเอาอย่่างนี้้�นะครับ ัการทาน้ำมั ำ� ันหรืือ น้ำ ำ� มนตร์์ในบริิเวณที่่�กระดููกหัักไม่ส่ามารถจะดููดซึ ึมลงไปได้้แล้ว้ จะช่่วยให้้กระดููกติิดเร็วขึ้้ ็ �นได้้อย่่างไร  ถ้้าทาแล้วมั้ ันเข้้าไปใน แผลของคุุณ คุุณติิดเชื้้�อไปแล้ว ้แต่่เพื่่�อความสบายใจของคุุณ คุุณจะใช้้อะไรก็็ใช้้ไปเถอะตราบใดที่่�ใช้้แล้ว้ไม่่อัันตราย เพราะ เข้้าใจว่่าเรื่่�องของความเชื่่�อนั้้�นเปลี่่�ยนแปลงได้ย้าก มัันเกิิดผล ทางจิิตใจ ดัังนั้้�นถ้้าไม่่มีีอัันตรายใช้้แล้วสบ ้ายใจก็็ใช้้เถอะ แต่่ ถ้้าถามว่่ามัันมีีประโยชน์์จริิงไหม มัันไม่มี่ ีหรอกครับ ั ในหลากหลายเคสที่่�เจอในระหว่่างที่่�เวีียนไปตามสาย ต่่างๆ มีีคนไข้้รายหนึ่่�งที่่�จำำ ได้้ไม่่ลืืมเลยคืือรายของพลทหาร จำปำา ซึ่่�งรับต่ั ่อมาจากแพทย์์ภาคสนามส่่งต่่อมาให้กั้บัแผนก ราชการสนามที่่�ตอนนั้้�นผมเวีียนเข้้าไปอยู่่พอดีีภาพที่่�จำำ ได้้ ติิดตาคืือ พลทหารจำปำ าโดนกับัระเบิิดมาเป็็นแผลที่่�ต้้นขา ซึ่่�ง กว่่าที่่�จะขนย้้ายผู้้ป่่วยออกมาก็็หลายวัันแผลจึึงเกิิดติิดเชื้้�อใน กระแสเลืือดและมีหีนองขึ้้�นในแผล กลิ่่�นเน่่าของบาดแผลรุุนแรง มากขนาดว่่าติิดเสื้้�อที่่�ใส่กั่ ันเลย ซึ่่�งรา ลย ซึ่่ ยนี้้ถื�ือว่่าอาการหนัักมาก ที่่�ต้้องรีีบเอาไปล้้างแผลทำำความสะอาด ตอนที่่�ทำำ ไปก็็ไม่่รู้้ว่่า คนเจ็็บจะรอดหรืือเปล่่า รู้้อย่่างเดีียวคืือต้้องทำำ ให้้เต็็มที่่�ทั้้�งล้้าง แผลและผ่่าตัดัอยู่่หลายครั้้�งสุดทุ้้ายก็็รอดชีีวิิต อาจารย์์สุปรีุีชา จึึงพาไปเลี้้ย�ง AO เครื่่� องมืือหน้้าตาแปลกๆ ที่กลายเ่�ป็็ นจุุดเปลี่่� ยนของ ชีีวิิต ระหว่่างที่่�เป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี2 นี่่�เองที่่�มีสิ่่ี�งแปลก ใหม่่เข้้ามาในชีีวิิตของผม ซึ่่�งไม่่น่่าเชื่่�อว่่าจะกลายเป็็นสิ่่�งที่่�อยู่่ กับผัมมาตลอดจนถึึงทุุกวัันนี้้� เหตุุการณ์์ในตอนนั้้�นคืือ ระหว่่างที่่�ทำำการผ่่าตัดกัับ อาจารย์์ชููศัักดิ์์ซึ่่� �งเป็็นรุ่่นรุ่่ พี่่�ในผู้้ป่่วยกระดููกต้้นขาหัักที่่�จะใช้้โลหะ เป็็นเหล็็กแผ่่นที่่�มีีรููใส่่สกรููเป็็นวิิธีีในการยึึดตรึึงกระดููกให้้อยู่่ กับที่่ ั�ซึ่่�งเป็็นวิิธีีที่่�ผ่่าตัดัอยู่่เป็็นประจำอุำ ปุกรณ์ที่่์�มีีใช้้อยู่่ในระยะ นั้้�นก็็เป็็นสิ่่�งที่่�ใช้ทั่่้�วไปในโรงพยาบาลต่่างๆ พยาบาลประจำำห้้องผ่่าตัดก็ั ็ถามว่่า “ อาจารย์ธำ์รำงรััตน์์ได้สั่้งเ�่ ครื่่อ�งมือมื าใหม่่เป็็น อุุปกรณ์ยึ์ดกรึะดููกหัักของ AO หมออยากจะทดลองดูู ไหม“จากนั้้�นพยาบาลก็็เปิิดเครื่่�องมืือที่่�นึ่่�งฆ่่าเชื้้�อแล้วซึ่่ ้ �งอยู่่ในก ยู่่ล่่อง สวยงามสีีแดงออกมาให้ดูู มี้ดูู มีีเครื่่�องมืือมากมายหลายชิ้้�น รวม ถึึงสกรููหน้้าตาแปลกๆ ทุุกคนดููแล้วก็้ ็รู้้สึึกว่่าเครื่่�องมืือแต่ล่ะชิ้้�น หน้้าตาไม่่คุ้้นเลย จะใช้ยั้ังไงก็็ไม่่มีีไอเดีียกัันสัักนิิด จึึงตัดสิั ิน ใจเก็็บลงกล่่องแล้ว้ใช้้เครื่่�องมืือชุุดเก่่าที่่�มีีไปเหมืือนเดิิม แต่่ ภาพของเครื่่�องมืือชุดนัุ้้�นยัังติิดตาผมอยู่่พร้้อมกับัความสงสัยั ว่่าอุุปกรณ์ชุ์ุดนี้้�ใช้้งานอย่่างไร เพราะมั่่�นใจว่่าการที่่�อาจารย์์ ธำำรงรััตน์สั่่์�งเข้้ามาให้้ใช้ท่้ ่านน่่าจะเห็็นถึึงประโยชน์บ์างอย่่าง ในอุปุกรณ์นี้้์ ที่่� �จะมาช่วย่เรื่่�องการรัักษาคนไข้้กระดููกหัักให้ดี้ีขึ้้�น อย่่างแน่่นอนเพราะในช่่วงปีีพศ. 2520 ยัังไม่่มีีใครที่่�รู้้จัักเกี่่�ยว กับัเทคนิิคของ AO เลยไม่รู้่้ว่่าจะใช้้อย่่างไร หลัังเสร็็จจากการผ่่าตัด ผัมก็็เอากล่่องเครื่่�องมืือมาเปิิด ดููว่่าข้้างในว่่ามีีอะไร ทำำ ไมถึึงมีีเครื่่�องมืือหลายชิ้้�น แต่ดูู่เท่่าไหร่่ก็็นึึกไม่่ออกว่่าใช้ทำ้ ำอะไร อาจารย์์ธำำรงรััตน์จึ์ึงได้บ้อกกับผัม ว่่า ให้้เอาเครื่่�องมืือนั้้�นไปศึึกษาวิิธีีการใช้้งานดูู แล้วยื่่ ้ �นหนัังสืือ ที่่�เป็็นภาษาอัังกฤษ Manualof AO Instrumentation มาให้นั่่้�น ทำำ ให้ผ้มค่่อยๆได้้เรียีนรู้้กับัเครื่่�องมืือที่่�ว่่านี้้� ผมเริ่่�มอ่่านตั้้�งแต่หน้่ ้าแรกถึึงหลัักการในการรัักษาผู้้ป่่วย กระดููกหัักของ AO ที่่�มีหีลัักการและเทคนิิคการยึดึตรึึงกระดููกได้้ อย่่างแข็็งแรง เพื่่�อให้้ผู้้ป่่วยสามารถเคลื่่�อนไหวได้้อย่่างรวดเร็ว็หลัังการผ่่าตัดัโดยไม่่ต้้องมีีการใส่่เฝืือก นอกจากนี้้ยั�ังมีีภาพผู้้ ป่่วยกระดููกหัักที่่�ได้รั้บัการรัักษาโดยเทคนิิคเหล่่านี้้ที่่� �มีีผลการ รัักษาที่่�ดีีจนดููแล้ว้ไม่่น่่าเชื่่�อว่่าจะเป็็นไปได้ นั่่ ้ �นเป็็นครั้้�งแรกที่่�ผมได้รู้้จัักคำว่ำ ่า AO ซึ่่�ง ซึ่่ผมไม่ส่ามารถจะคาดการณ์ล่์ว่งหน้้าได้้เลยว่่า AOจะเข้้ามามีบีทบาทในชีีวิิตของผมอย่่างมากมาย ผ ม กลัับไปศึึกษาอ่่านหนัังสืือคู่่มื ือจนค่่อยๆ รู้้แล้วว่้ ่าเครื่่�องมืือแต่ล่ะ ชิ้้�นใช้ทำ้ ำอะไร ด้วย้เหตุผลุอย่่างไร พอขึ้้�นปีี3  ก็็เอามาทดลอง ใช้้เลย ใครไม่่อยากใช้ก็้็ช่่าง ผมเริ่่�มเข้้าใจการทำำงานเบื้้�องต้้น ของเครื่่�องมืือนี้้�แล้ว้และนำำ มาใช้ผ่้่าตัดบ่ั ่อยมากขึ้้�น แต่ก็่ ็ยัังต้้อง เรียีนรู้้อีีกมากจนกว่่าจะมีีความชำำนาญและใช้้ได้้อย่่างถููกต้้อง

71 ขึ้้น�ปีี 3 กัับหน้้าที่ Chief Resident ่� ปกติิ แล้้วแพทย์์ปร ะจำบ้ำ ้านขึ้้�นปีี3 จ ะต้้องทำำหน้้าที่่� Chief Resident มีีหน้้าที่่�ดููแลน้้องๆแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี 2โดยรุ่่นต่่อจากผมมีถึีึง4 คน ในรุ่่นของรุ่่ผมจะมีหีมออีีกคนที่่�มา จากสายทหาร  ซึ่่�งเขาจะมีีภารกิิจในช่ว่งเดืือนเมษายน ซึ่่�งเป็็น ฤดููเกณฑ์์ทหารที่่�จะต้้องออกไปทำหน้ำ ้าที่่�แพทย์์ในการตรวจ คััดเลืือกทหารเกืือบเดืือน ทำำ ให้้ในตอนที่่�เป็็นปีี3 ผมกลาย เป็็น Chief Resident คนเดียวที่่�ต้้องรับหน้ั ้าที่่�ทั้้�งดููแลน้้องๆและ อยู่่เวรรับปรึ ั ึกษาผู้้ป่่วยต่่อจากแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี2 ที่่�อยู่่เวร จากห้้องฉุุกเฉิินในทุุกวััน นอกจากนี้้ผ�มต้้องหมุุนเวีียนไปเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ที่่�โรงพยาบาลรามาธิิบดีี ซึ่่�งจะมีีการแลกเปลี่่�ยนแพทย์์ประจำำบ้้านระหว่่างโรงพยาบาลทั้้�งสองแห่่งโดยเวลาไปอยู่่ที่่�อื่่�นก็็จะไป เรียีนรู้้จากอาจารย์์ที่่�โรงพยาบาลนั้้�นขณะเดียวกัี ันก็็ได้้เอาความ รู้้ที่่�เรียีนจากโรงพยาบาลของตัวัเองไปแลกเปลี่่�ยน ตอนที่่�มีีการ แลกเปลี่่ย�นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านสลัับกับัโรงพยาบาลรามาธิิบดี จึี ึง มีีเพีียงผมเหลืืออยู่่คนเดีียวที่่�เยวที่่ป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี3 ที่่�โรง พยาบาลรามาฯ เนื่่�องจากอาจารย์์การุุณ ซึ่่�งเป็็นแพทย์์ประจำำ บ้้านปีี3 ของรามาฯ เพีียงคนเดีียวและเป็็นเพื่่�อนกัันมาตั้้�งแต่่ สมัยัเรียีนเซนต์์คาเบรียล สี ลัับมาอยู่่ที่่ �พระมงกุฏุฯ โดยมีีเวลา คนละ 2 เดืือน ในช่่วงที่่�อยู่่รามาก็็ต้้องอยู่่เวรรับปรึ ั ึกษาผู้้ป่่วย ต่่อจากแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี2 ที่่�อยู่่เวรจากห้้องฉุุกเฉิินในทุุกวััน พอถึึงเวลาที่่�ผมกลัับมาอยู่่พระมงกุุฏฯ เพื่่�อนร่่วมรุ่่น อีีกคนก็็ต้้องหมุุนเวีียนไปอยู่่ที่่ �รามาฯอีีก 2 เดืือนผมก็็เลย ต้้อง อยู่่ที่่�พระมงกุฏุคนเดีียวอีีก 2 เดืือนจนกว่่าเขาจะกลัับมาแล้ว้ก็็สลัับกัันอยู่่เวร ทำำ ให้้ตลอดเวลา 5 เดืือนของการเป็็น Chief Resident ผมทำำงานลำพัำ ังตลอด งานที่่�โรงพยาบาลเปาโลก็็หยุดทำุำ ไปเลยเพราะไม่มี่ ีเวลาที่่�จะไปทำำ ได้้ ข้้อดีีของการที่่�ต้้องทำำงานหนัักมากๆ ทั้้�งในช่่วงที่่�อยู่่คน เดีียวและระยะเวลาที่่�เหลืือของแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี3 ทำำ ให้้ ผมได้้เรีียนรู้้และทำผ่ำ ่าตััดที่่�เยอะมากกว่่าคนอื่่�น เพราะการ เป็็น Chief Resident ที่่�ต้้องดููแลรุ่่นน้้องและช่่วยรุ่่นน้้อง ดููเคสต่่างๆก่่อนที่่�จะส่่งต่่อไปถึึงอาจารย์์ประจำำ โรงพยาบาล นั้้�นๆ ทำำ ให้้ได้้เห็็นเคสทั้้�งหมด และยัังได้้เรียีนกับัอาจารย์์แพทย์์ อย่่างใกล้ชิ้ิดในฐานะที่่�เป็็นปีี3 ซึ่่�งถ้้าเป็็นการผ่่าตััดร่่วมกัับ อาจารย์์ ก็็มีีโอกาสเรียีนรู้้และได้ล้งมืือผ่่าตัดัมากกว่่าใครแต่ถึ่ ึง อย่่างนั้้�นก็็ตาม Chief Resident ก็ยั็ังต้้องผ่่านการตรวจสอบจาก อาจารย์์อยู่่เสมอและถ้้าทำำอะไรผิดิพลาดก็็จะโดนตำหนิำ ิไม่ต่่างกััน มีีเหตุุการณ์หนึ่่ ์ �งที่่�เกิิดขึ้้�นในช่่วงที่่�ผมเป็็น Chief Resi- dent ที่่�จำำ ไม่ลื่ ืม และไม่น่่าเชื่่�อว่่า การรัักษาของผมในวัันนั้้�นจะ ทำำ ให้้ได้้เรียีนรู้้ถึึงความสััมพัันธ์ที่่์�ยาวนานของคนไข้้และแพทย์์ผู้้ รัักษาได้ถึ้ึงทุุกวัันนี้้� ในระหว่่างที่่�อยู่่โรงพยาบาลเหมืือนทุุกวัันก็็มีีเคสฉุุกเฉิิน เข้้ามาเป็็นอุบัุติัิเหตุุรถชนคนที่่�เกิิดขึ้้�นหน้้าโรงเรียีนสามเสน ซึ่่�ง ซึ่่อยู่่ใกล้้ๆ โรงพยาบาลพระมงกุุฎ ผู้้บาดเจ็็บเป็็นเด็็กนัักเรีียน หญิิงมาในสภาพช็็อก กระดููกต้้นขาหัักทั้้�งช่่วงบนและขาช่่วง ล่่าง เรีียกว่่าห้้อยร่่องแร่่งมาเลย ตอนนั้้�นผมคิิดแค่่ว่่าต้้องทำำอะไรสัักอย่่าง เพราะคนไข้ก็้็เสีียเลืือดเยอะมาก เมื่่�อเห็็นแล้ว้ว่่าสภาพไม่่ดีีก็็รีีบให้้เข็็นเตีียงไปในห้้องผ่่าตัด ัแต่่หัวหน้ั ้าห้้อง ผ่่าตัดบัอกว่่าห้้องผ่่าตัดัไม่่ว่่าง เพราะยัังติิดเคสทำนู้ำน้ทำนี่่ ำ �อยู่่ ผมก็็ว้้ากใส่่เลยว่่า “ว่่างไม่่ว่่างยัังไงก็ต้็อ้งได้้เข้้าไปผ่่าตััด เพราะ คนไข้ช้อค้จะแย่่อยู่่�แล้้ว ถ้้ายัังขืนรอืต่่อคิิวหรือช้ื ้าไปมากๆ คนไข้้ ตายขึ้้นม�าจะว่่ายัังไง!!” พอได้้เข้้าห้้องผ่่าตัดผัมก็็รีีบห้้ามเลืือดเท่่าที่่�ทำำ ได้้แต่่ดูู แผลแล้วก็้ ็คิิดว่่าต้้องทำำอะไรสัักอย่่างกับักระดููกที่่�ห้้อยร่่องแร่่ง มาก ผมจึึงตัดสิั ินใจเอาเหล็็กไปดามกระดููกอัันเล็็กของขาท่่อน ล่่างไว้้เพราะอย่่างน้้อยกระดููกอัันเล็็กยัังช่่วยพยุุงกระดููกอััน ใหญ่่แทนที่่�จะปล่่อยให้้กระดููกห้้อยร่่องแร่่งทั้้�ง 2 อััน แต่่พอเช้้า ขึ้้�นมาเอาเคสเข้้าประชุุมก็็โดนด่่าเละเลยเพราะไม่มี่ ีใครเขาทำำกััน สิ่่�งที่่�ผมทำถืำ ือว่่าเป็็นสิ่่�งที่่�อยู่่นอกยู่่ตำำ ราในเวลานั้้�นที่่�ห้้ามใส่่เหล็็กดามกระดููกหัักในกรณีีที่่�มีีแผลเปิิดเพราะกลััวการติิดเชื้้�อ ซึ่่�งตรงกัันข้้ามกับัการรัักษาในปััจจุบัุัน  แต่่ในตอนนั้้�นผมเป็็นแค่่แพทย์์ปะจำบ้ำ ้านยัังมีีประสบการณ์์ไม่่มาก และไม่รู้่้จะทำยัำ ังไง จริิงๆแต่ก็่ ็ได้้อธิิบายตามความคิดิในตอนนั้้�นว่่าขาคนไข้ร่้่องแร่่ง มา ผมคิิดว่่าถ้้าใส่่เหล็็กยึดึกระดููกตรงนี้้�ไว้ก็้็ไม่่ได้้เป็็นอัันตราย กับั คนไข้้และยัังช่วย่ ให้้ขาอยู่่ในสภาพที่่�ทำำแผลได้้ ทุุกคนฟัังแล้วก็้ ็ไม่่มีีใครว่่าอะไรต่่อได้้แต่บ่อกว่่าวัันหลััง อย่่าทำอีำ ีก เพราะสมัยนั้้�นการเอาเหล็็กไปยึดึกระดููกยัังไม่่เป็็น ที่่�ยอมรับัให้ทำ้ ำ โดยเฉพาะถ้้าเอาเหล็็กใส่่เข้้าไปในกรณีีที่่�มีีแผล เปิิดจะมีีโอกาสทำำ ให้้แผลติิดเชื้้�อได้สูู ้ง สิ่่�งที่่�ทำกัำ ันส่ว่ นใหญ่่คืือ เข้้าเฝืือกไว้้เพื่่�อไม่่ให้้กระดููกขยับ ัแต่่ผมมองว่่าในเคสนี้้�แผล ใหญ่่ ใส่่เผืือกก็็ไม่่เห็็นแผลแล้ว้จะทำำแผลยัังไง โชคดีีว่่าแผล ไม่่ได้ติ้ิดเชื้้�อเพราะเราไม่่ได้้ไปยุ่่งกับักระดููกชิ้้�นใหญ่่และคนไข้้ก็็ได้รั้บัการผ่่าตัดอีั ีกหลายครั้้�งแต่สุ่ดทุ้้ายแล้วก็้ ็ได้้ออกจากโรง พยาบาล สามารถใช้ชี้ีวิิตได้้ตามปกติิจนทุุกวัันนี้้  ซึ่่� �งแม้้เวลาจะ ผ่่านไปเกืือบ 40 ปีีแล้ว้แต่่คนไข้ท่้ ่านนี้้ก็�ยั็ ังคงแวะเวียีนมาหาผม อยู่่จนทุุกวัันนี้้�ความสนิิทสนมของเราจึึงเหมืือนเป็็นครอบครัวั เดีียวกัันมากกว่่าที่่�จะเป็็นเพีียงแค่่คนไข้้และหมอเท่่านั้้�น ถ้้ายัังขืืนรอต่่อคิิวหรืือช้้าไปมากๆ คนไข้้ตายขึ้้นม�าจะว่่ายัังไง

72 ส่ว่นเรื่่�องของการถููกอาจารย์์ตำหนิำ ินั้้�น ผมไม่่รู้้สึึกว่่ารับัไม่่ได้หรื้ ือต้้องการจะเถีียงแต่่อย่่างใด ผมกลัับชอบให้้วิิพากษ์์วิิจารณ์์ในสิ่่�งที่่�ผมทำำเพื่่�อจะได้รู้้ว่่าสิ่่�งที่่�ทำำ ไปถููกหรืือผิิด เพราะ ถ้้าทำทุำุกอย่่างแล้วถูู้กต้้องเป๊๊ ะหมดไม่่ผิิดเลยก็็คงไม่่ต้้องมา เรีียนแล้ว ้ฉะนั้้�นสำหรัำบผัมการถููกตำหนิำ ิหรืือการถููกวิิจารณ์์จากคนอื่่�นไม่่ใช่่สิ่่�งที่่�จะมาบั่่�นทอนจิิตใจแต่่จะช่่วยสอนเราให้้รู้้จัักปรับปรุ ัุงตัว ัแก้้ไขในสิ่่�งที่่�ยัังอ่่อนด้้อย ทำำ ให้้ได้พั้ ัฒนาตัวัเองยิ่่�งขึ้้�น   นอกจากการทำหน้ำ ้าที่่�แพทย์์ให้กั้ ับคนไข้้แล้ว หน้้าที่่�อีีกอย่่างหนึ่่�งของการเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี3 คืือ การเข้้า ร่ว่ม InterhospitalGrand Round ที่่�เหมืือนเป็็นส่่วนหนึ่่�งของ การเรีียนการสอนที่่�ให้้แพทย์์ประจำบ้ำ ้านจากหลายสถาบััน มารวมกััน โดยเวีียนกัันเป็็นเจ้้าภาพในทุุกวัันพฤหััสบดีีต้้น เดืือน โรงพยาบาลที่่�เป็็นเจ้้าภาพก็็ต้้องเตรียีมเคสมาเพื่่�อพููด คุยุแลกเปลี่่�ยนกััน และก็็ไม่่ได้มี้ีแค่่แพทย์ป์ระจำบ้ำ ้านเท่่านั้้�นที่่�เข้้าไปร่ว่มฟััง แต่่จะมีีอาจารย์์ของสถาบัันนั้้�นๆ มานั่่�งฟัังและ ให้้ความเห็็นรวมทั้้�งป้้อนคำถำ ามให้กั้บัแพทย์์ประจำบ้ำ ้านจาก สถาบัันต่่างๆ ด้วย ซึ่่ ้ �งแม้้จะจัดัอย่่างเป็็นทางการแต่บ่รรยากาศ ก็็ไม่ถึ่ ึงกับัเครียดีมากเพราะเป็็นการแลกเปลี่่ย�นและแสดงความ เห็็น จะมีีหนัักใจบ้้างก็็อาจเป็็นตอนที่่�เหล่่าแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน โดนถามความเห็็นจากอาจารย์์แล้ว้ตอบไม่่ได้หรื้ ือตอบไม่่เข้้า ท่่า เพราะสะเทืือนไปถึึงชื่่�อเสีียงของสถาบััน เนื่่�องจากการเข้้า ร่ว่ม Interhospital Grand Round ก็ ็เหมืือนแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ต้้องแบกเอาหน้้าตาของสถาบัันไปด้วยนั่่ ้ �นเองและถึึงแม้้จะ ตอบไม่่ได้้แต่ก็่ ็อายพอสมควร เพราะต้้องยอมรับว่ั ่าสมัยก่ั ่อนมีี การแข่่งขัันกัันอยู่่กลายๆว่่าแพทย์์ประจำบ้ำ ้านจากสถาบัันไหน เก่่งกว่่ากััน นอกจากนี้้ยั�ังมีีJournalClub  ที่่�จั  ที่่ดขึ้้ ั �นเองในแผนกอย่่าง ไม่่เป็็นทางการโดยจะนััดกัันไปนั่่�งคุุยกัันที่่�บ้้านอาจารย์์ท่่าน ใดท่่านหนึ่่�งบ้้างหรืือร้้านอาหารบ้้างตามแต่ส่ะดวกแล้ว้เอาผล งานวิิจัยที่่ ั �แต่่ละคนได้อ่้่านมาคุยกัุัน ซึ่่�งความถี่่�ก็็จะอยู่่ที่่�สอง อาทิิตย์์ครั้้�งหรืือเดืือนละครั้้�ง ผลงานวิิจัยที่่ ั�ว่่านี้้�แพทย์์ประจำำ บ้้านอ่่านและทำำการศึึกษามาก่่อน แล้ว้เอามาเล่่าให้กั้ันฟััง ถก เถีียงถามความเห็็นว่่าคนอื่่�นเข้้าใจเรื่่�องที่่�ว่่านี้้�อย่่างไรเป้้าหมาย หรืือการศึึกษาวิิจัยที่่ ั�อ่่านเชื่่�อถืือได้้มากน้้อยเพีียงใดและจะนำำไปใช้ป้ ระโยชน์์ได้หรื้ ือไม่่ สิ่่�งที่่�เป็็นต้้องเจออยู่่บ่ ่อยๆ และผมเองก็็ไม่่ค่่อยเข้้าใจก็็คืือเรื่่�องของหมอดมยา ซึ่่�งก็็ไม่่ใช่่มีีแค่ผ่มคนเดีียวที่่�เจอ ยวที่่แม้้แต่่การพููดคุยกัุบัแพทย์์ในต่่างประเทศมัักจะมีีประโยคหนึ่่�งที่่�คุยุ กัันติดิตลกว่่า“หมอดมยา,this is an international problem” เพราะในความรู้้สึึกของผมเหมืือนเขาอยากจะงดเคสอยู่่อยู่่ย่่าง เดีียว ซึ่่�งอาจเป็็นเพราะในจัังหวะที่่�ต้้องมีีการผ่่าตัดัเป็็นช่่วง เปลี่่�ยนเวรก็็ได้้เพราะแทนที่่�เขาจะได้้กลัับเลยกลัับต้้องมานั่่�ง หาคนเข้้ามาดมยา หรืือถ้้าหาไม่่ได้้เขาก็็ต้้องดมเองนั่่�นทำำ ให้้ บางครั้้�งก็็เกิิดอาการงอแงบ่่อยๆ แต่่สำหรัำบผัมที่่�เป็็นหมอจะรู้้ว่่าความเร่่งด่่วนของแต่่ละเคสมีีมากหรืือน้้อย คนไข้บ้างราย ให้้รอไม่่ได้้ จึึงมีีการตั้้�งกฎเอาไว้ว่้่าเมื่่�อถึึงบ่่าย 3 โมงห้้ามเริ่่�มผ่่าตัดัเคสใหญ่่เพราะอาจจะไปเสร็็จเอาประมาณ5-6โมงเย็็น ดั ังนั้้�น ผมก็็จะเริ่่�มผ่่าตัดัเคสเล็็กก่่อนในตอนเช้้าและเอาเคสที่่�นานและ คิดว่ิ ่ายากที่่�สุดุไปเริ่่�มประมาณบ่่าย 2โมงครึ่่�งเพราะถ้้าเริ่่�มเคส ที่่�นานในตอนเช้้าจะทำำ ให้หล้ายเคสตอนท้้ายโดนงดเพราะทำำไม่่ทััน ทำำแบบนี้้�ได้พั้ ักใหญ่่ก็็เลยโดนหมอดมยาเลื่่�อนเวลาให้้เริ่่�มผ่่าตัดัรายใหญ่่เป็็นเวลาบ่่าย 2โมง อีีกเรื่่�องหนึ่่�งที่่�อาจจะต้้องเรีียกว่่าเกิินอำำนาจจะทำำ ได้้จนต้้องสมยอมกัันไปคืือจำำนวนห้้องผ่่าตัดัและเตีียงคนไข้ที่่้ �ไม่่เพีียงพอในกรณีีของห้้องผ่่าตัด ถ้ั ้ามีีเคสฉุุกเฉิินตอนกลางคืืน ของแผนกออร์์โธฯ เข้้ามา จะเข้้าผ่่าตัดัได้ต้้องมีีแผลทะลุุออก มาเป็็น open fracture ให้้เห็็นถึึงจะเรีียกว่่า Emergency แต่่ถึึงขนาดที่่�ว่่าก็็ยัังต้้องรอถ้้าหากว่่ามีีคนไข้ที่่้�ต้้องผ่่าท้้องคลอด หรืือผ่่ากะโหลกให้้เข้้าผ่่าตัดก่ั ่อนเพราะฉุุกเฉิินมากกว่่าซึ่่�งก็็ ยอมรับัได้ บ้างครั้้�งคิิดว่่าจะได้้เข้้าผ่่าตัดัตอนทุ่่มหนึ่่�งก็็ต้้องรอ ไปยาวถึึงตีี2-3 ถึึงจะได้ผ่้่าก็็มีีแต่่ไม่ว่่าจะได้ผ่้่าเลยหรืือต้้องรอ นานแค่่ไหน สิ่่�งที่่�ผมสั่่�งไว้กั้ บรุ่่ ันน้้องแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี2 คืือ ถ้้าฉุุกเฉิิน จะกี่่�โมงกี่่�ยามก็็ต้้องเข้้าไปผ่่า  ไม่่ใช่ว่่าเห็็นเป็็นเวลา ตีี2 แล้ว้ให้้คนไข้้รอเพื่่�อตัวัเองเข้้ามาผ่่าตอนเช้้า และที่่�สำคัำญั มากที่่�สุดคืุือจะผ่่าอะไรต้้องเรียีกผมทุุกครั้้�ง ห้้ามผ่่าตัดัเองตาม ลำพัำ ังโดยเด็ด็ขาด และผมได้ยึ้ดถืึ ือเป็็นข้้อปฏิิบัติัิเมื่่�อตอนที่่�กลับั มาเป็็นอาจารย์์ที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏุฯ ส่่วนเรื่่�องเตีียงไม่่พอก็็เป็็นอีีกปััญหาที่่�ยัังคงต้้องเจอ ที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏุฯ ในตอนนั้้�น ทุุกแผนกจะมีีโควต้้าเตีียง คนไข้้ไม่่เท่่ากััน ถ้้าเมื่่�อไหร่ที่่�คนไข้ล้้นแต่่เตีียงไม่่พอก็็ต้้องมีีการ ขอยืืมเตียีงจากแผนกอื่่�นที่่�เตียีงยัังว่่างโดยยัังไม่มี่ ีคนไข้ ซึ่่้ �งอย่่าง ที่่�เคยเล่่าให้ฟั้ังว่่าในกรุุงเทพฯไม่่เหมืือนต่่างจัังหวัดที่่ ั�มีีการเสริิม เตีียงใหม่่แต่่จะใช้้วิิธีีส่่งคนไข้้ออกไปที่่�โรงพยาบาลอื่่�น จนบาง ครั้้�งก็็อดคิิดไม่่ได้ว่้่ากว่่าคนไข้้จะได้รั้บัการรัักษาอาการอาจจะ หนัักมากกว่่าเดิิม ดัังนั้้�นแพทย์์ทุุกคนรู้้เรื่่�องนี้้ดี�ีจึึงไม่ป่ ฏิิเสธเมื่่�อ มีีการขอยืืมเตีียงกััน   การทำำงานของผมในฐานะแพทย์์ปร ะจำบ้ำ ้าน ในปีี3 ตอนนั้้�น ต้้องเรียีกว่่าทำำ ไม่่หยุด ผุมทำำงานชนิิดที่่�ว่่าคน อื่่�นมองว่่าไอ้นี่่้�จะบ้้าหรืือเปล่่า ถึึงเวลาเช้้าก็็มาดููคนไข้้เสร็็จเข้้า ห้้องผ่่าตัด ัออกมาก็็ดููเคส เมื่่�อไหร่่อยู่่เวรก็็ยาวไปอีีกวััน นัับ รวมๆ แล้ว้อาจจะประมาณ 36 ชั่่�วโมงหรืือวัันครึ่่�งก็็เคยมีี ส่ว่น เรื่่�องของวัันหยุุดนั้้�น ถ้้าเป็็นวัันหยุุดตามปกติิก็็หยุุดไป แต่่ หากว่่านับตั้้�งแต่่เข้้ามาเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี1จนถึึงปีี3 ผม ไม่่เคยยื่่�นใบลาหรืือใช้สิ้ิทธิ์์� ลาพัักร้้อนแม้้แต่่ครั้้�งเดียว ีกระทั่่�งมา ได้้มาใช้สิ้ิทธิ์์� ในช่ว่งเดืือนสุดทุ้้ายของการเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน

73 เปิิดเส้้นทาง “แพทย์์ทหาร” ราวๆ ธัันวาคมปีี2520 ซึ่่�งจะเหลืือเวลาอีีกเพีียง 3 เดืือน ก็็จะจบการอบรมแพทย์์ประจำบ้ำ ้านครบตามหลัักสููตรในวััน ที่่�31 มีีนาคม 2521 ตอนนั้้�นอาจารย์์ธำำรงรััตน์์ได้้มาสอบถามผมว่่าถ้้า จบแพทย์์ประจำบ้ำ ้านแล้วผ้ มจะไปไหนต่่อ ตอนนั้้�นผมยัังไม่รู้่้จริิงๆ ว่่า จะไปไหน ก็็เรียีนไปตามตรงว่่ายัังไม่่ได้ตั้ดสิั ินใจเลยครับ ัแต่่ความตั้้�งใจ ของผมคืืออยากอยู่่ทำ ำงานเป็็นอาจารย์์ในโรงเรียีนแพทย์์อาจารย์์จึึง เอ่ยป่ากชวนว่่า หมอสนใจที่่�จะอยู่่ที่่�นี่่�ไหม ให้ทำ้ ำงานต่่อที่่�โรงพยาบาล พระมงกฏฯ ผมไม่่ลัังเลที่่�จะตอบรับ ัเพราะด้วย้การทำำงานตลอดเวลา ที่่�เป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านก็็ราบรื่่�นดีีและอาจารย์์ที่่�ร่ว่มงานก็็เมตตาผม มาก ซึ่่�งอาจารย์์ก็็บอกว่่ายิินดีีที่่�จะรับัเข้้ามาอยู่่ด้ วยกั้ ัน แต่่การเข้้ามา เป็็นแพทย์์ทหารตอนนี้้มี�ีกฏอยู่่ว่ ่า ถ้้าจะบรรจุตุ้้องไปอยู่่ต่ ่างจัังหวัดัก่่อนถึึง 2 ปีีแต่่อาจารย์์ก็็กรุุณาผมมาก เพราะจะไปคุยกัุบัเจ้้ากรม แพทย์์ขอทำำเรื่่�องยกเว้้นให้ ผ้ มได้้เรีียนอาจารย์์ไปว่่าไม่่อยากได้สิ้ิทธิิพิิเศษอะไร และไม่่อยากรบกวนให้้อาจารย์์ต้้องไปขออะไรแบบนี้้�ให้้ผมคิดว่ิ ่าขอให้ทุุ้กอย่่างเป็็นไปตามระเบีียบดีที่่�สุด ุ“ผมยินดีิ ีทำตำามกฏ ครัับ ขอแต่่เพียีงว่่าอาจารย์์อย่่าลืืมเรีียกผมกลัับเมกลัั มื่่อคร�บกำำหนดนะ ครัับ” ผมตััดสิินใจปฏิิบััติิตามระเบีียบของทางราชการเพราะเห็็น เป็็นสิ่่�งที่่�สมควรและถููกต้้อง ในขณะที่่�เห็็นตัวัอย่่างอีีกหลายคนที่่�ใช้้ อภิิสิิทธิ์์� ในการบรรจุุเข้้ารับัราชการในต่่างจัังหวัด ัแต่่มาปฏิิบัติัิงานที่่� โรงพยาบาลพระมงกุุฎเกล้้า สิ่่�งที่่�ผมต้้องเร่่งดำำเนิินการคืือเขีียนใบสมััครและทำำเรื่่�องการ บรรจุุเข้้ารับัราชการทหารให้ทั้ ันภายในวัันที่่�28 กุุมภาพัันธ์์2521เพื่่�อ ให้มี้ีคำสั่่ ำ �งบรรจุุออกมาโดยจะได้้เลื่่�อน 1 ขั้้�นเพราะถืือว่่ามีีเวลาทำำงาน ครบ 8 เดืือนในปีีนั้้�น โดยผมต้้องไปรายงานตัวัและเริ่่�มปฏิิบัติัิงานใน วัันที่่�1 มีีนาคม 2521 ทัันทีีแต่ช่ว่งเวลานั้้�นคาบเกี่่�ยวกับัการเป็็นแพทย์์ ประจำบ้ำ ้านเดืือนสุดทุ้้าย ผมจึึงใช้สิ้ิทธิ์์� ขอลา1เดืือนสุดทุ้้ายทั้้�งเดืือน ซึ่่�งอาจารย์์ก็็อนุมัุติัิ จึึงทำำ ให้ผ้มจบหลัักสููตรแพทย์์ประจำบ้ำ ้านสาขา ออร์์โธปิิดิิกส์์โรงพยาบาลพระมงกุฏุเกล้้าอย่่างสมบููรณ์์พร้้อมกัันนั้้�น ก็็ได้บ้รรจุุเป็็นแพทย์์ทหารยศร้้อยเอก โดยใช้้ได้้แค่่วุฒิุิแพทย์์ศาสตร์์ บััณฑิิตรับัเงิินเดืือน 2,350 บาทและต้้องรอสอบวุฒิุิบััตรออร์์โธปิิดิิกส์์ ในเดืือนเมษายนแล้วจึ้ ึงจะปรับวุัฒิุิและรับัเงิินเดืือนใหม่่ เมื่่�อดำำเนิินเรื่่�องทุุกอย่่างตรงตามกำหำนดการ เท่่ากัับว่่า ผมได้้เริ่่�มต้้นทำำ งานในฐานะแพทย์์ทหารอย่่างเต็็มตััวตั้้�งแต่่วััน ที่่�1 มีีนาคม 2521 ณ โรงพยาบาลค่่ายจัักรพงษ์ จั์ ังหวัดปัราจีีนบุรีุ ี ตลอดระยะเวลาของการฝึกอบรมแพทย์ประจำำบ ้าน 3 ปีนอกจากจะได้เห็นเคสต่างๆ มากมาย ได้เปิดโลกของตัวเองให้ได้รู้จัก กับแพทย์ท่านอื่นๆ ที่เป็นทังรุ ่้นพี่ รุ่นน้องและอาจารย์ทังนอกแ้ละใน สถาบันเดียวกัน ความรู้ที่ผมมีถูกเติมเต็มมากขึนจากทั้งการ้อ่านตำำราจากประสบการณ์ท่ผี่าตัดทำำให้มีความชำำนาญมาก ขึนก้ว่าเดิม แต่ก็ไม่ใช่ว่าเก่ง เพราะเป็นการเริ่มต้นที่ทำำ ให้รูว้่า การรักษาผูป้่วยต้องทำำอย่างเป็นระบบ ในทุกครังที้ ่มีโอกาสได้ลงมือผ่าตัดหรือดูแลคนไข้จะต้องมีวิธีคดิแบบไหนโดยทัง้หมด เกิดจากตัวเองที่ต้องขวนขวายและใฝ่ รู้อยู่เสมอ การจะรูว้ิธี ผ่าตัดต้องดูจากการผ่าตัดจริงๆ ไม่มีส่ือออนไลน์อะไรที่เพียง ใส่คีย์เวิร์ดส่ิงที่ค้นหาก็เจอ เหมือนในปัจจุบัน การได้เห็นการ ผ่าตัดมากมาย การได้มีโอกาสเข้าไปร่วมใน Interhospital Grand Round หรือแม้แต่การพูดคุยกันสนๆในช่ ั้วง5minutes talk ทุกเช้า ทัง้หมดขึนอ้ยู่กับว่าแต่ละคนสามารถมองเห็นอะไร ที่จะนำำมาประยุกต์ใช้กบั ตัวเองไดบ้ ้าง ชีีวิิตของการเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้านเป็็นประสบการณ์์ที่จะ่�ต้้องจดจำำ ไปจนตลอดชีีวิิตเป็็ นช่่วงเวลาที่ต้่�้องทำำงาน อย่่างหนัักเพื่อเ่�ก็็บเกี่ยวความ่�รู้้ความชำำนาญสิ่่ง�ที่อาจาร่�ย์์ได้้อบรมสั่่� งสอนเพราะสิ่่� งเหล่่านี้้คืื�อพื้้นฐานของการ�ที่จะ่� ก้้าวออกไปเป็็ นแพทย์์เฉพาะทางที่จะประสบความ ่�สำำเร็็จ ในชีีวิิต

74 ในที่่� สุุดผมได้้รัับการบรรจุุเข้้ารัับราชการเป็็ น แพทย์์ทหารอย่่างเต็็มตััวในวัันที่่� 28 กุุมภาพัันธ์์ 2521 ครองยศในอััตราร้้อยเอก สิ่่� งแรกที่่� ผมต้้องเรีียนรู้้และ ทำำความเข้้าใจคืือ ชีีวิิตการเป็็ นทหารไม่่ได้้หมายถึึงว่่า ต้้องไปฝึึ กแบบเป็็ นทหาร เพีียงแต่่ต้้องเรีียนรู้้ในกฏ ระเบีียบ ประเพณีีค่่านิิยมและวััฒนธรรมในการปฏิิบััติิ ตััวในรููปแบบของการเป็็ นทหาร ไม่่ว่่าจะเป็็ นเรื่่� องการ ปฏิิบััติิตััวต่่อผู้้บั ังคัับบััญชาหรืือต่่อผู้้ใต้้บัังคัับบััญชา ซึ่่� ง ถืือว่่าเป็็ นสิ่่งเค�ร่่งครััด แม้้จะมาจากพลเรืือนก็ต้็้องปรัับตััว เองให้้อยู่่ในกฏระเบีียบของกองทััพบก เรีียนรู้้ความแตก ต่่างในบทบาทหน้้าที่ของความเ่�ป็็ นพลเรืือนและทหาร แพทย์์ทหารคืือแนวหลัังที่่�เสริิมกำำ ลัังรบทำหน้ำ ้าที่่� สนับสนุัุนแนวหน้้า เรามีีอิิสระในความเป็็นหมอที่่�ต้้องทำหน้ำ ้า ที่่�รัักษาคนไข้้ตามหลัักของการแพทย์์แต่่ในขณะเดีียวกัันเมื่่�อ เราอยู่่ภายใต้สั้ังกัดัของความเป็็นทหารก็็จะต้้องอยู่่ภายใต้้กฎ ระเบีียบและวิินัยัในธรรมเนีียมของทหาร การจะเป็็นทหารที่่� สมบููรณ์นั้้์ �น สิ่่�งหนึ่่�งที่่�ต้้องทำคืำ ือ การร่่วมในพิิธีีกล่่าวคำสัำ ัตย์์ ปฏิิญาณตนต่่อธงชัยัเฉลิิมพล ซึ่่�งใน ล ซึ่่ทุุกปีีจะมีีพิิธีีการจัดังานดััง กล่่าวในหน่่วยทหารตามที่่�ตั้้�งต่่างๆ ทั่่�วประเทศ ในพิิธีีนี้้�แต่่ละ หน่วย่ทหารจะตั้้�งแถวเดิินสวนสนามต่่อหน้้าผู้้บัังคับบัญัชา ผม ไม่่ต้้องไปร่ว่ มเดิินสวนสนาม แต่่จะนั่่�งอยู่่ในประรำพิ ิธีีเมื่่�อถึึง เวลาปฏิิญาณตนก็็จะออกไปตั้้�งแถวแล้ว้กล่่าวคำสัำ ัตย์ป์ ฏิิญาณ ร่ว่มกับัเหล่่าทหารอย่่างพร้้อมเพรียีง ในช่่วงที่่�บรรจุุเข้้ารับัราชการเป็็นแพทย์์ทหาร ผมเริ่่�ม ต้้นด้วยวุ้ฒิุิแพทยศาสตร์บั์ ัณฑิิต เพราะยัังไม่่ถึึงรอบการสอบ บอร์ด์ออร์์โธปิิดิิกส์์กระทั่่�งราวๆ เดืือนพฤษภาคม จึึงเปิิดสอบ พร้้อมกัันจากทุุกสถาบัันทั่่�วประเทศ ผมจึึงลากลัับมาสอบที่่� กรุุงเทพฯ โดยไม่่มีีการหยุดดููหนั ุังสืือเพื่่�อเตรียีมตัวัแต่่อย่่างใด ผู้้ที่่�เข้้าสอบบอร์ด์ ได้ต้้องผ่่านการฝึึกอบรมแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน มาก่่อน ซึ่่�งตอนนั้้�นยัังเป็็นหลัักสููตรการฝึึกอบรมเพีียง3 ปีีเพิ่่�ง จะมีีการเปลี่่�ยนเป็็นหลัักสููตร 4 ปีีเมื่่�อเริ่่�มปีีการศึึกษา พ.ศ. 2538โดยการอนุมัุติัิจากแพทยสภาเพราะเนื้้�อหาทางวิิชาการ ได้้ขยายออกมาอย่่างมากและเพื่่�อให้้เป็็นมาตรฐานเดียวกัี ันกับั การฝึึกอบรมในนานาประเทศ ข้ ้อสอบมีีทั้้�งปรนัยัและอััตนัยัใน บทที่ 5 ่� ชีีวิิตเมื่อเ ่�ข้้ารัับราชการ เป็็นแพทย์์ทหารกรมแพทย์์ทหารบก ป้้ายเหนือห้ือ้งพัักผู้้โพัักผู้้ดยสาร สถานีรีถไฟปราจีีณบุรีุี หนึ่่�งวััน และอีีกวัันจะมีีการสอบสััมภาษณ์์โดยในแต่ล่ะห้้องจะ มีีอาจารย์์3 ท่่าน ที่่�จะเตรียีมฟิิล์์มเอ็็กซเรย์์มาเป็็นโจทย์์ ทั้้�งเคส อุบัุติัิเหตุุเคสเนื้้�องอก เคสกระดููกหััก ฯลฯ คำถำามมีตั้้ี�งแต่่การซััก ประวัติัิคนไข้้การตรวจร่่างกาย การอ่่านแปลผลภาพเอ็็กซเรย์์ และให้้การวิินิิจฉัย ถ้ั ้าเป็็นกระดููกหัักก็็ให้้ความเห็็นว่่ากระดููก หัักตำำแหน่่งไหน มีีแนวทางการรัักษาอย่่างไร นอกจากนี้้�ผู้้ที่่�เข้้าสอบก็็ต้้องส่่งรายงานประวัติัิการผ่่าตัดัในราย ต่่างๆ ที่่�ได้ทำ้ ำ ในช่ว่งการฝึึกอบรม ทั้้�งที่่�เป็็นผู้้ช่วย่และเป็็นผู้้ที่่�ทำำผ่่าตัดัเอง โดยจะทำำรายงานประเภทของการผ่่าตัดัชนิิดต่่างๆ ในแต่่ละสาขาเช่่น ผ่่ากระดููกหัักในตำำแหน่่งต่่างๆ ผ่่าหลััง ผ่่า เปลี่่ย�นข้้อเข่่า ข้้อสะโพกแล้ว้แนบรายงานขั้้�นตอนของแต่ล่ะการ ผ่่าตัดัไปด้วย ้เวลาสอบสััมภาษณ์์เราจะไม่่รู้้มาก่่อนว่่า คณะ กรรมการจะเลืือกสอบถามเคสของผู้้ป่่วยรายไหน นั่่�นเท่่ากับั ต้้องเตรีียมตัวัให้้พร้้อมที่่�จะอธิิบายให้้ได้ทุุ้กราย ซึ่่�งคำถำามก็็ เช่่น ข้้อบ่่งชี้้�ในการผ่่าตัดคืั ืออะไร ใช้้การผ่่าตัดัแบบไหน ผ่่าลง ไปแล้ว้เจอกล้้ามเนื้้�ออะไร รวมถึึงขั้้�นตอนที่่�เข้้าไปทำำอะไรบ้้าง ในการผ่่าตัดัชนิิดนั้้�น เมื่่�อสอบครบทั้้�งหมดจึึงเอาคะแนนมารวมกัันแล้ว้ประกาศผล ซึ่่�งก็็ใช้้เวลาไม่่นาน ราวๆ2-3อาทิิตย์์ หลัังจากนั้้�น เมื่่�อรู้้ผลว่่าสอบผ่่านและได้วุ้ฒิุบัิัตรจากแพทย์์สภาว่่าเป็็นผู้้ที่่�มีีความชำำนาญ ในสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์โดยนำวุำฒิุบัิัตรไปแสดงให้้กับหน่ัวย่งานต้้นสัังกัด ซึ่่ ั �งก็็มีีการปรับัเงิินเดืือนเพิ่่�มขึ้้�นอีีก 800 บาทจากอััตราเงิินเดืือนที่่�ได้รั้บัอยู่่ 2,350 บาทในสมัยนั้้�น

75 ครั้้� งแรกในชีีวิิตกัับการเป็็ นหมอ ในโรงพยาบาลต่่างจัังหวััด หลัังจากบรรจุุเข้้ารับัราชการเรีียบร้้อยแล้ว ผ้ มได้้ขอ อนุญุาตลาจากการฝึึกอบรมหนึ่่�งเหนึ่่ดืือนในเดืือนมีีนาคมโดยที่่�ใน ระหว่่างการฝึึกอบรมผมไม่่เคยหยุ ดุงานเลยแม้้แต่วั่ ันเดีียว ผม เดิินทางออกจากบ้้านในเช้้ามืืดของวัันที่่�1 มีีนาคม 2521 โดย ภรรยาขับัรถไปส่่งที่่�สถานีีรถไฟมัักกะสััน ผมแต่่งเครื่่�องแบบไป เลย เพราะเมื่่�อไปถึึงโรงพยาบาลก็็สามารถปฏิิบัติัิงานได้ทั้ ันทีีและทุุกวัันที่่�ทำำงานก็็ต้้องแต่่งเครื่่�องแบบเสมอ เนื่่�องจากเป็็น โรงพยาบาลทหารที่่�อยู่่ในยู่่ต่่างจัังหวัด ัเจ้้าหน้้าที่่�หรืือคนไข้ก็้็จะ แยกได้ว่้่าคนไหนเป็็นทหาร คนไหนเป็็นพลเรืือน รถไฟที่่�นั่่�งไปเป็็นรถไฟดีีเซลราง ใช้้เวลาเดิินทาง 2 ชั่่�วโมง ก็็จะถึึงสถานีีปราจีีนบุรีุปีระมาณ8.40 น.จากนั้้�นเดิินไป หน่่อยก็็จะถึึงถนนหน้้าโรงพยาบาลค่่ายจัักรพงษ์์โรงพยาบาล นี้้�แม้ว่้่าจะได้ชื่่้�อว่่าเป็็นโรงพยาบาลทหารแต่่ก็็ไม่่ได้ตั้้�งอยู่่ใน ค่่ายทหารเหมืือนหลายๆ แห่่ง การที่่�ตั้้�งอยู่่ริิมถนนที่่�เข้้าไปใน เมืืองจึึงทำำ ให้้ชาวบ้้านในละแวกนั้้�นสามารถเดิินทางมารัักษา ได้ส้ะดวก เพราะไม่่ต้้องแลกบััตรเข้้าค่่ายแต่่อย่่างใด ที่่�นี่่�เป็็น โรงพยาบาลขนาดกลางๆ ประมาณ 100เตีียงแต่ก็่ ็มีีเกืือบทุุก แผนกใหญ่่ๆ ที่่�ควรมีี ตัวัอาคารเป็็นตึึก 2 ชั้้�น รููปสี่่ �เหลี่่�ยม ด้้าน หน้้าตึึกชั้้�นล่่างเป็็นแผนกOPD มีีเคาทเตอร์ล์งทะเบีียนคอยรับัคนไข้ที่่้�มาติดต่ิ ่อ ปีีกฝั่่�งหนึ่่�งของอาคารเป็็นห้้องฉุุกเฉิิน ปีีกด้้าน หลัังของอาคารเป็็นห้้องผ่่าตัด ั2 ห้้อง ชั้้�นบนของOPD เป็็นห้้อง ทำำงานของแผนกต่่างๆ อีีกซีีกของอาคารเป็็นห้้องพัักคนไข้ทุุ้ก แผนกโดยมีีผู้้ป่่วยอยู่่ทั้้ �ง 2 ชั้้�น แบ่่งเป็็นแผนกต่่างๆ และมีีห้้อง แยกสำหรัำบัผู้้ป่่วยชายและผู้้ป่่วยหญิิง ในเวลานั้้�นนอกจากผมที่่�เข้้าไปทำำงานในฐานะหมอ ออร์์โธปิิดิิกส์์แล้ว ก็้ ็ยัังมีีแพทย์์สาขาอื่่�น เช่่น ศัลยักรรม,อายุุร กรรม, สููติินรีีเวช, หููคอจมููก, ทัันตแพทย์์ที่่�ทำำงานอยู่่ในโรง พยาบาลด้วยกั้ ัน ครั้้�งแรกที่่�ได้้เห็็นโรงพยาบาลแห่่งนี้้ ผ�มคิิดว่่าโรง พยาบาลต่่างจัังหวัดัเป็็นแบบนี้้นี่่� �เองเพราะที่่�ผ่่านมาผมไม่่เคย ต้้องไปทำำ งานใช้ทุ้ ุนในโรงพยาบาลต่่างจัังหวัดัมาก่่อน แต่่ดูู แล้วก็้รู้็้สึึกว่่าไม่่ได้้แย่่มากอย่่างที่่�เคยวาดภาพอาจมีีความแตก ต่่างจากโรงพยาบาลในกรุุงเทพแน่่นอน แต่่ไม่่ว่่าจะแตกต่่าง แบบไหน ผมก็็ตั้้�งใจว่่าจะต้้องทำหน้ำ ้าที่่�แพทย์์ของผมให้้เต็็มที่่�อย่่างดีีที่่�สุดุเหมืือนเดิิม แพทย์์ทุุกคนก็็ยัังช่่วยกัันทำำงานไม่่ได้้รัักษาเฉพาะความเชี่่�ยวชาญของตนเอง หลัังจากวัันแรกเมื่่�อเดิินทางไปถึึง ผมได้้เข้้าไปรายงาน ตัวกับัผู้้อำำนวยการโรงพยาบาล ซึ่่�งเล ซึ่่ ป็็นนายทหารเสนารัักษ์์ไม่่ได้้จบแพทย์์ศาสตร์ที่่์�มีีเหลืือทำำงานไม่่กี่่�คน จากนั้้�นผมได้้เดิิน ทางไปที่่�กองบัญัชาการมณฑลทหารบกที่่�2 ในค่่ายจัักรพงษ์์ที่่�อยู่่ไม่่ไกลจากโรงพยาบาล เพื่่�อรายงานตัวกับัผู้้บัญัชาการ มณฑลทหารบกที่่�2 ซึ่่�งเป็็นผู้้บัังคับบัญั ชาโดยตรงของหน่่วย ทหารทั้้�งหมดในพื้้�นที่่�นี้้� เมื่่�อรายงานตัวต่ั ่อ ผบ.มทบ.ตามระเบีียบเรีียบร้้อย แล้ว ผ้มก็็กลัับมาที่่�โรงพยาบาลเพื่่�อจัดหัาเรื่่�องที่่�พัักว่่าจะไป พัักที่่�ไหน เพราะมีีบ้้านพัักที่่�สามารถทำำเรื่่�องเข้้าไปอาศัยัอยู่่ได้้เป็็นบ้้านไม้้2 ชั้้�น แต่ผ่ มไปคนเดีียวอยู่่แค่่ระยะสั้้�นๆและไม่่ได้้พาครอบครัวัไปอยู่่ด้วย จึ้วย จึึงขอพัักที่่�ชั้้�น 2 ซึ่่�งเป็็นห้้องนอนที่่�ไม่มี่ ีใครใช้้งานและมีีห้้องน้ำ ำ�ในตัว ัพอเข้้าไปเห็็นแล้วรู้้ สึึกว่่า ห้้องนี้้�ก็็พออยู่่ได้้และดีีเสียอีีกที่่�ได้้นอนในห้้องที่่�อยู่่ในยู่่ตึึกโรงพยาบาล ถ้้าดึึกๆ มีีคนไข้ฉุุ้กเฉิินมาก็็โทรศััพท์์มาเรียีกหรืือขึ้้�นมาเคาะห้้อง ผมก็็เดิินลงไปดููคนไข้้ได้ทั้ันที จึี ึงสรุุปว่่าผมขอพัักที่่�ห้้องนี้้�แหละ การเข้้าพัักที่่ห้�้องนี้้ทำ�ำ ให้้ได้้เรียีนรู้้เรื่่�องระเบีียบราชการ บางอย่่างที่่�ไม่ส่ามารถเปลี่่�ยนแปลงอะไรได้้เรื่่�องก็็คืือ ก๊๊อกน้ำ ำ� ในห้้องน้ำ ำ� เกิิดรั่่�วขึ้้�นมา ผมก็็แจ้้งเจ้้าหน้้าที่่�อาคารให้้มาซ่่อม เพราะน้ำหยดทิ้้ ำ� �งตลอดเวลาแต่่รอ2-3วัันแล้วก็้ ็ไม่่ได้ซ่้่อมสัักทีี โรงพยาบาลค่่ายจัักรพงษ์์

76 พอสอบถามไปก็็ได้้ความว่่าอยู่่ในระ ยู่่หว่่างการทำำเรื่่�องขออนุมัุติัิเบิิกเงิินซื้้�ออุุปกรณ์์มาซ่่อม พอถามไปว่่า ใช้้เวลานานไหม ก็็ทราบว่่า อีีก1-2 อาทิิตย์์เพราะระเบีียบราชการต้้องมีีการตั้้�ง เรื่่�องเมื่่�อได้มี้ีการอนุมัุติัิแล้วถึ้ ึงจะไปซื้้�อมาเปลี่่�ยนได้้ ในใจผมคิิดว่่าแล้วช่้ ่วงที่่�รอการอนุมัุติัิก็็ต้้องปล่่อยให้้น้ำ ำ�ไหลทิ้้�งแบบนี้้น่�่ะเหรอ ก็็เลยถามว่่าค่่าอุปุกรณ์์เท่่าไหร่่เขา ตอบว่่าประมาณร้้อยบาท ผมก็็ควัักเงิินให้้ไปซื้้�อเลยไม่่ต้้องรอ แล้ว ้และไม่ต้่ ้องรออนุมัุติัิซื้้�ออุปุกรณ์์เพราะไม่่อยากให้น้ำ ำ�ไหล ทิ้้�งไปเรื่่�อยๆ เจ้้าหน้้าที่่�ก็็มองหน้้าผมงงๆ แต่่ไม่่พููดอะไร คง รู้้สึึกว่่ามีีคนแบบนี้้ด้�วย้เหรอเพราะการที่่�ออกเงิินไปก่่อนจะมา ทำำเบิิกคืืนย้้อนหลัังไม่่ได้้จะผิดิระเบีียบ แต่ผ่ มไม่คิ่ดิมากในเรื่่�อง นี้้�เพราะดีีกว่่าการปล่่อยให้น้ำหยดทิ้้ ำ� �งไป ขณะเดีียวกัันก็็เข้้าใจ ว่่าเจ้้าหน้้าที่่�ทำำ ตามระเบีียบ ถ้้าไม่่ได้้ให้้เงิินแล้ว้เขาจะเอาเงิิน ที่่�ไหนมาซื้้�อของ เพีียงแต่่ในความคิิดผมก็็ไม่่ใช่่เรื่่�องที่่�จะปล่่อย ให้น้ำ ำ�ไหลทิ้้�งไปเปล่่าๆแบบนั้้�น ปฏิบัิติัิการตรวจสอบและยกเครื่่� องห้้องผ่่าตัดั หมดเรื่่�องห้้องพัักเสร็็จแล้ว ผ้มก็็เริ่่�มสำำรวจที่่�ทำำงาน ต่่อ โดยเฉพาะในห้้องผ่่าตััดเป็็นอัันดัับแรก ผมสอบถามจ่่า ประจำห้ำ ้องผ่่าตัดว่ั ่ามีีเครื่่�องมืือออร์์โธฯ อะไรที่่�ใช้ทำ้ผ่ำ ่าตัดัได้้บ้้าง ก็็พบว่่ามีีแค่่เลื่่�อยกัับค้้อน ซึ่่�งที่่�นี่่�มีีเครื่่�องมืือเท่่านี้้�จริิงๆ เพราะไม่่เคยมีีหมอออร์์โธฯ มาอยู่่ ผ มจึึงไปปรึึกษากับหัวหน้ั ้า กองส่่งกำำ ลัังบำรุำุง สายยุุทโธปกรณ์์เพื่่�อแจ้้งว่่าในห้้องผ่่าตัดยััง ต้้องการเครื่่�องมืืออะไรบ้้างถึึงจะสามารถทำำงานได้้พอดีว่ี่ามีีงบ ประมาณอยู่่ ทางหัวหน้ั ้ากองส่่งกำำ ลัังจึึงให้ทำ้ ำเรื่่�องเสนอขอซื้้�อ เครื่่�องมืือผ่่าตัดัไปที่่�กรมแพทย์์ทหารบก หลัังจากอนุมัุติัิแล้วก็้ ็รออีีกราวๆ 6 เดืือนจึึงได้้เครื่่�องมืือผ่่าตัดัของ Synthes ซึ่่�งเป็็น บริิษััทผู้้ผลิิตเครื่่�องมืือของ AOมาใช้้ในการผ่่าตัดรัักษากระดููก หััก พอมาดููสภาพภายในของห้้องผ่่าตััดก็็ได้้แต่่แปลก ใจในการออกแบบโดยรู้้สึึกว่่า ‘เฮ้้ย! ทำำ ไมห้อ้งผ่่าตััดมัันต ลก อย่าง่ นี้้วะ’ �เริ่่�มจากประตููที่่�เข้้าไปในห้้องที่่�มีีเตีียงผ่่าตัดที่่ ั �คนไข้้ นอนผ่่าตัดัเป็็นประตููที่่�ตููที่่มีีลููกบิิด ผมก็็ถามก่่อนเลยว่่าใครเป็็น คนออกแบบเพราะสิ่่�งสำคัำ ญที่่ ั�สุดุในห้้องผ่่าตัดคืั ือความสะอาด เมื่่�อแพทย์์ล้้างมืือเสร็็จเข้้าไปในห้้องผ่่าตัด มืั ือของแพทย์์จะต้้อง ไม่สั่ ัมผัสัอะไรเลย ดัังนั้้�นประตููห้ ้องผ่่าตัดจึั ึงควรเป็็นลัักษณะใช้้หลัังดัันเพื่่�อเปิิดประตููหรื ือเอาเท้้าผลัักเข้้าไปในห้้องผ่่าตัด ั ไม่่สมควรใช้ป้ระตููที่่�มีีลููกบิิดเพราะต้้องไปเรีียกเจ้้าหน้้าที่่�มาเปิิด ประตููทุุกครั้้�ง หลัังจากล้้างมืือแล้ว้เพื่่�อ ที่่�จะเ ที่่ข้้าไปในห้้องผ่่าตัดั พอไปเห็็นอ่่างล้้างมืือก็็ยิ่่�งงง ได้้แต่่คิิดว่่านี่่�มััน อ่่างล้้างหน้้า! เพราะอ่่างเล็็กแถมก๊๊อกน้ำยั ำ� ังสั้้�นและอยู่่ต่ำ ำ� ใน ความถููกต้้องที่่�ควรเป็็น คืือ อ่่างต้้องใหญ่่ คอก๊๊อกน้ำต้ ำ� ้องยาว และอยู่่สููงเพื่่�อให้มี้ีระยะห่่างระหว่่างมืือกับอ่ั ่างล้้างมืือจะได้้ไม่่ เสี่่�ยงไปสััมผัสัโดนขณะล้้างมืือ ที่่�เปิิดก๊๊อกน้ำก็ ำ� ็เป็็นหัวหมุัุนปกติิ แทนที่่�จะเป็็นลัักษณะการเอาเท้้าเกี่่�ยวด้้านล่่างเพื่่�อทำำ การเปิิด ปิิดน้ำ ำ�แพทย์์จะได้หลี้ ีกเลี่่ย�งการสััมผัสด้ัวยมื้ ือแต่ถ้่ ้าเป็็นแบบนี้้� คืือเวลาจะล้้างมืือต้้องเรียีกคนมาเปิิดน้ำ ำ�ปิิดน้ำ ำ�ให้ ซึ่่ ้ �งไม่ส่มควร เป็็นแบบนั้้�น พอเห็็นแบบนี้้ก็�็พยายามมองในแง่่ดีีว่่า คนออกแบบ ไม่่ได้มี้ีความรู้้ด้้านนี้้�โดยเฉพาะ เนื่่�องจากกรมพลาธิิการเป็็นผู้้ เขีียนแบบและอาจไม่่ได้มี้ีที่่�ปรึึกษาที่่�ถููกต้้องก็็อาจจะเขีียนแบบ ตามที่่�นึึกว่่ามัันเป็็นแบบไหน หรืือแค่มี่ ีของให้้ใช้ก็้็พอแต่่ไม่่ได้้ มีีความรู้้เรื่่�องของความปลอดภัยัในเรื่่�องความสะอาดที่่�ควรจะ เป็็นอย่่างถููกสุุขลัักษณะสำหรัำบัใช้้ในห้้องผ่่าตัด ซึ่่ ั �งผมรู้้สึึกว่่า มัันใช้้ไม่่ได้้จริิงๆแต่ก็่ ็ต้้องใจเย็็นเพราะต้้องใช้้เวลาในการปรับั สภาพ ยัังดีหน่ี ่อยที่่�ไม่มี่หน้ี ้าต่่างปิิดเปิิดในตัวห้ั ้องผ่่าตัด ัแต่่เป็็น แค่ผนั่ ังแล้ว้เจาะช่่องหน้้าต่่างแบบติดิกระจกตายตัวัให้้แสงลอด เข้้ามาเท่่านั้้�นเอง ยัังไม่่จบเท่่านี้้�นะครับ ัพอขอดููขนาดผ้้าปููเตีียงและ ผ้้าคลุุมผ่่าตัดก็ั ็ไปสะดุดุตากับผ้ั ้าคลุุมเตีียงทัันทีี ซึ่่�งปกติิแล้ว้ จะต้้องเป็็นผ้้าผืืนใหญ่่ที่่�หลัังจากคลุุมแล้วต้้องทิ้้�งชายลงมาจน เกืือบถึึงพื้้�น แต่นี่่�เป็็นผ้้าสั้้�นคลุุมลงมาพอดิิบพอดีี กับัขอบเตีียง แถมผ้้ายัังเหลืืองและบางมากชนิิดที่่�ว่่ามองทะลุผุ้้าได้้เลย คง เพราะผ่่านการใช้้งานมานานแล้วก็้ ็ยัังคงเวีียนใช้้ไปเรื่่�อยๆ แม้้ ผ้้านี้้�จะผ่่านการนึ่่�งฆ่่าเชื้้�อโรคมาอย่่างดีีก็็ไม่่ปลอดภัยัในการ ใช้้งานอยู่่ดีีเท่่ากับว่ั ่าต้้องให้ตั้ดัใหม่่ โดยใช้้เนื้้�อผ้้าที่่�หนาอย่่าง เหมาะสมและมีีขนาดที่่�ถููกต้้อง

77 ในทุุกเรื่่�องที่่�ขอให้มี้ีการปรับปรุ ัุง ผมจะบอกเหตุผลกัุบัพยาบาลในห้้องผ่่าตัดัเสมอว่่าเพราะอะไรถึึงต้้องเป็็นผ้้าในแบบ ที่่�บอก เพื่่�อให้้ได้้เข้้าใจถึึงความเหมาะสมในการใช้้งานจริิงๆไม่่ได้้แค่่เปลี่่�ยนตามคำสั่่ ำ �งเท่่านั้้�น สิ่่�งที่่�ผมอธิิบายคืือ การผ่่าตัดัเน้้นเรื่่�องความสะอาด ปลอดเชื้้�อโดยเฉพาะการทำผ่ำ ่าตัดด้ั ้าน กระดููก เรื่่�องของเทคนิิคการปลอดเชื้้�อมีีความสำคัำญัและเป็็น สิ่่�งที่่�เข้้มงวดมาก สิ่่�งที่่�ทำำอยู่่ไม่ถูู่กต้้อง ที่่� ที่่อื่่�นเขาไม่ทำ่กัำ ันแบบนี้้�เพราะไม่่ตรงตามมาตรฐาน ในการที่่�เจอสภาพแบบนี้้�ตามที่่�เล่่ามา ผมก็็เข้้าใจได้ว่้่า เจ้้าหน้้าที่่�ที่่�นี่่� ก็็อยู่่และทำำงานกับสิ่่ ั �งต่่างๆ แบบนี้้�มาจนเคยชิิน เพราะไม่มี่ ีใครว่่าอะไรรวมถึึงอาจไม่มี่ ีใครคอยแนะนำ ำแม้ก่้่อน หน้้านี้้�อาจจะมีีหมอผ่่าตัด ัแต่่ไม่่ได้้มาจ้ำจี้้ ำ� จำ�ำ ไชเพราะสามารถ ใช้้แบบที่่�มีีอยู่่ได้้แต่สำ่หรัำบผัมยอมรับัไม่่ได้้อะไรที่่�เห็็นว่่าไม่ถูู่ก ต้้องก็็จำำเป็็นที่่�จะต้้องแก้้ไขไม่่ควรยอมรับ ั หมดจากเรื่่�องห้้องผ่่าตัดก็ั ็ไปดููห้ ้องฉุุกเฉิินต่่อ ผมเช็็ค ตั้้�งแต่่เข็็มเย็็บแผล ด้้ายเย็็บแผล เพราะสมัยก่ั ่อนยัังไม่่มีีไหม เย็็บแผลเหมืือนตอนนี้้�แต่่จะใช้ด้้ายเย็็บผ้้าเป็็นม้ว้นๆ นี่่�แหละ เอาไปนึ่่�ง โดยเลืือกเบอร์ด้์ ้ายที่่�เหมาะสมใช้้เย็บ็แผล นอกจากนี้้ยั�ังมีีเรื่่�องว่่า มีีตู้้เย็็นเก็็บเลืือดอย่่างดีีแต่่ไม่่มีีเลืือดสต๊๊อกไว้สั้ ักถุุง ผมรู้้สึึกแปลกใจมากเพราะทหาร มีีทั้้�งกองร้้อยแต่ทำ่ ำ ไมไม่่ให้้มาบริิจาคเลืือดเก็็บไว้ย้ามฉุุกเฉิิน ซึ่่�ง ซึ่่เรื่่�องเลืือดนี้้ ทำ�ำ ให้้เกิิดปััญหาจริิงๆเพราะครั้้�งหนึ่่�งมีีเคสเข้้ามา โรงพยาบาลเพื่่�อรัักษากับคุัุณหมอที่่�มาอยู่่ห ลัังผมไม่่นานและ ต้้องทำำการผ่่าตัดฉุัุกเฉิินเนื่่�องจากคนไข้ท้้องนอกมดลููกและต้้อง มีีการใช้้เลืือดสำำรองแต่ที่่�โรงพยาบาลกลัับไม่มี่ ีเลืือด กว่่าจะไป วิ่่�งขอเลืือดจากที่่อื่่� �นมาได้ ก็้ ็ใช่่เวลานานมากโชคดีที่่�คนไข้้ไม่่เป็็น อะไร ตอนนั้้�นผู้้อำำนวยการของโรงพยาบาลรู้้เรื่่�องเคสนี้้�เข้้า ก็็เดิินมาชี้้หน้�้าหมอคนนั้้�นซึ่่�งยืืนอยู่่กั บผัมแล้วบ้อกว่่า‘วัันหลัังถ้้า ไม่่แน่่ใจหมอก็็ไม่่ต้อ้งผ่่า’ เขาพููดทั้้�งๆ ที่่�ไม่่ได้้จบหมอเป็็นเพีียง นายทหารเสนารัักษ์ที่่์ �ไปเรียีนหลัักสููตรสั้้�นๆ พวกเราก็็รู้้สึึกว่่าไม่่ถููกต้้อง ได้ยิ้ินพููดมาแบบนั้้�นผมฉุุนเหมืือนกัันเลยบอกว่่า ‘พวก ผมมาทำำงานเป็็นแพทย์ มี์ ีเคสอะไรเข้้ามาพวกผมก็ต้็อ้งรัักษา มีีทหารตั้้ง�มากมายแต่ทำ่ ำ ไมไม่่สามารถจััดหาเลือดมื าไว้้ใช้้ได้้’ ตอนนั้้�นคิดิเลยว่่าถ้้าเดิินเข้้ามาอีีกกููชกจริิงๆ นะแล้วก็้ ็คิดิไปว่่า สงสัยต้ั ้องออกจากราชการแล้วมั้้�งกูู แต่่เขาฟัังจบก็็หัันหลัังเดิิน กลัับไป จากนั้้�นอีีกไม่่นานก็็สามารถมีีเลืือดมาสำำรองเพื่่�อการ ผ่่าตัดัได้้ ตอนกลางคืืนที่่�โรงพยาบาลค่่ายจะมีจ่ี่าที่่�อยู่่เยู่่วรประจำำห้้องฉุุกเฉิิน ตอนที่่�ผมเข้้าไปทำำงานใหม่่ๆ จ่่าคนนี้้�มาแนะนำตัำวั และบอกกับผัมว่่า‘ไม่่เป็็นไรนะหมอ มีอีะไรเดี๋๋ย�วผมจััดการ ไม่่ ต้อ้งห่่วง’ ซึ่่�งคำว่ำ ่า มีีอะไรผมจัดัการเอง หมายถึึงเขาทำำเองทุุก อย่่าง ซึ่่�งเป็็นแบบนี้้�มาตลอด ตัวัเขาเป็็นจ่่าอยู่่ห้ ้องฉุุกเฉิิน และมีีหมอซึ่่�งมีีชื่่�อว่่าอยู่่เวรแต่่ไม่ต้่ ้องมาดููคนไข้ก็้็ได้ มี้ ีอะไรจ่่าจัดัการ เอง นอกจากถ้้าหนัักหนาค่่อยส่่งมาถึึงมืือหมอ พอได้ยิ้ินแบบ นั้้�นก็็บอกว่่า‘ไม่่ได้้ จ่่าอยู่่�เวรก็มี็ีหน้้าที่่ต�ามหมอจ่่าไม่่ได้มี้ีหน้้า ที่่ทำ�ำเอง’ แต่นั่่�นก็็ทำำ ให้ผ้มเข้้าใจเลยว่่า สภาพการทำำงานที่่�อยู่่ ต่่างจัังหวัดก็ั ็อยู่่กัันแบบนี้้ ห�มอไม่ต้่ ้องทำำอะไรมาก ซึ่่�งสำหรัำบัผมมัันไม่่ใช่่เพราะนี่่�เป็็นหน้้าที่่�ของแพทย์์ที่่�อยู่่เวร นอกจากเรื่่�องจ่่าในห้้องฉุุกเฉิินนี้้�แล้ว ยั้ ังมีีอีีกเรื่่�องที่่�ทำำเอาผมทั้้�งฉุุนทั้้�งแปลกใจเพราะคนที่่�มีหน้ี ้าที่่�กลัับไม่ทำ่ ำอย่่าง เต็็มที่่� นั่่�นคืือเรื่่�องของพยาบาลดมยาที่่�ผมต้้องร่่วมทำำ งานใน ห้้องผ่่าตัดด้ัวย้ ที่่�นี่่�ไม่่ได้มี้ีวิิสัญญีั ีแพทย์์ที่่�ทำหน้ำ ้าที่่�วางยาสลบคนไข้้ แต่่ใช้้พยาบาลที่่�เรียีนหลัักสููตรดมยา6เดืือน เมื่่�อเรียีนจบแล้ว้ก็็เรียีกว่่าวิิสัญญีั ีพยาบาล ซึ่่�งล ซึ่่ปกติิวิิสัญญีั ีพยาบาลจะต้้องเป็็น ผู้้ช่วย่ วิิสัญญีั ีแพทย์์แต่่เมื่่�อมาอยู่่ที่่�นี่่�เท่่ากับว่ั ่าทำหน้ำ ้าที่่�ดมยา และดููแลคนไข้ที่่้�ต้้องดมยาในห้้องผ่่าตัด ัคนๆ นี้้ต้�้องรับผิั ิดชอบ ตลอดการผ่่าตัด ัแต่ป่รากฏว่่าครั้้�งหนึ่่�งที่่�มีีการผ่่าตัด ัพอดมยา เสร็็จเมื่่�อคนไข้ห้ ลัับ พยาบาลคนนี้้หยิ�ิบโครเชต์ขึ้้์ �นมานั่่�งถัักอยู่่ ที่่�หัวัเตีียงคนไข้้ขณะที่่�ผมทำผ่ำ ่าตัด ผัมก็็พููดไปว่่า “นี่่คุุณๆ�ผม ทำผ่่ ำาตััดอยู่่�แล้้วทำำ ไมคุุณไม่่รู้้จัักดููแลคนไข้้ให้้ผม คุุณมานั่่งทำ�ำอะไร” เธอจึึงหยุดุแล้วหั้ ันมาดููคนไข้ จ่้ ่าที่่�อยู่่ในห้้องผ่่าตัดด้ัวย้กัันก็็มาสะกิิดบอกผมเบาๆว่่า ‘เขาเป็็นลููกสาว ผบ.มทบ’ ซึ่่�งก็็คืือคนที่่�ผมได้้เข้้าไปราย งานตัวัในวัันแรกที่่�มาถึึง ยิ่่�งมา ยิ่่พููดแบบ นี้้ ผ�มเลยยิ่่�งอารมณ์์เสีีย พููดออกไปเลยว่่า ‘ผมไม่่สนว่่าจะเป็็น ลููกใครทั้้ง�นั้้น� หน้้าที่่ตัั�วเองก็ต้็อ้งรัับผิดชอิบตามหน้้าที่่ใ�ห้มัันถู ู้ก ต้อ้ง’ “พวกผมมาทำำงานเป็็ นแพทย์์ มีีเคสอะไรเข้้ามาพวกผมก็ต้ ็้องรัักษา มีีทหารตั้้ง�มากมายแต่่ทำำไม่่ไม่่สามารถจััดหาเลืือดไว้้ ใช้้ ได้้”

78 “ผมคิิดถููกหรืือเปล่่าที่่ม�าทำำงานอยู่�ที่่่นี่�่� เพราะทำำให้้ลููกกัับเมีียลำำบาก ต้้องแยกกัันอยู่�”่ จากนั้้�นก็็ผ่่าตัดัไปจนเสร็็จเรียบร้ี ้อย ส่ว่นพยาบาลคนนั้้�นจะโกรธ แล้ว้ไปฟ้้องพ่่อเขาก็็แล้ว้แต่ ผ่มคิดว่ิ ่าเมื่่�อทำำ ไม่ถูู่กต้้องก็็ต้้องโดนดุกัุันบ้้าง จะไปมัวัเกรงใจคงไม่่ใช่่เพราะหน้้าที่่�ของเขาคืือดููแลคนไข้้ให้ปล้อดภัยัไม่่ใช่่มาถัักโครเชต์ ป์รากฏว่่า หลัังจากนั้้�นอีีก 2-3 วััน ท่่านผบ.มทบได้้มา ที่่�โรงพยาบาลในตอนเย็็นเพื่่�อมารับัภรรยาท่่านซึ่่�งเป็็นพยาบาลมาช่วย่งาน ที่่� OPD พร้้อมลููกสาวกลัับบ้้าน ซึ่่�งก็็คืือพยาบาลดมยาคนนั้้�น พอเจอกััน ผมก็็ทำำความเคารพตามปกติที่่ิ�ต้้องทำ ท่ำ ่านได้พููดกั้บผัมว่่า “ดีีแล้้วแหละ ที่่ห�มอดุุไปซะบ้้าง เขาจะได้รู้้ว่่รู้้ว่่ามีีหน้้าที่่ต้�อ้งทำอำ ะไร” ทัันทีที่่�ได้ยิ้ินผมรู้้สึึก ว่่า ท่่านเป็็นผู้้ใหญ่่ที่่�ดีีและน่่าเคารพ ทำำอะไรตรงไปตรงมาเพราะตอนแรก คิิดว่่าท่่านจะมาต่่อว่่า“คุุณมีสิีทธิ์์อ�ะไรมาตำำหนิลูิูกสาวผม แต่่นี่่แ�สดงว่่า ท่่านก็รู้้นิ็รู้้นิสััยลู ิูกของท่่านและเข้้าใจในสิ่่� งที่่ผ�มได้ดุ้ลูุ ูกสาวของท่่าน” พยาบาลที่่�ทำำงานส่ว่ นใหญ่่จบมาจากวิิทยาลััยพยาบาลกองทััพ บกที่่�โรงพยาบาลพระมงกุุฎเกล้้า ซึ่่�งการทำำงานดููแลคนไข้้โดยรวมถืือว่่า มีีคุุณภาพใช้้ได้้ในแง่่ความรับผิั ิดชอบก็็ดีีมาก เพีียงแต่่เขาอาจจะมีีประสบการณ์น้์ ้อยกว่่าพยาบาลในกรุุงเทพฯ ตรงที่่�ไม่่ได้้เห็็นเคสมากมาย เพราะคนไข้ส่้ว่ นใหญ่่ที่่�มารัักษาคืือเป็็นโรคทั่่�วไป เช่่นเป็็นหวัด ัเป็็นไข้ หรื้ ือ มากหน่่อยก็็อาจเป็็นไส้ติ่่้�งหรืือโรคกระเพาะ เวลาคนไข้้มาหาหมอก็็จะ ต่่างจากคนไข้้ในกรุุงเทพฯเพราะเชื่่�อหมอเรียีกว่่าพููดคุ ยงุ่่ายกว่่าคนไข้้ใน กรุุงเทพฯจะไม่่มาซัักไซ้ห้มอว่่าจะรัักษายัังไง หมอพููดยั ังไงก็็เชื่่�อตามนั้้�น แต่ก็่มี็บ้ี้างที่่�ไปหาหมอชาวบ้้านหรืือหมอพระแล้ว้มาหาหมอที่่�โรงพยาบาล เมื่่�อเกิิดปััญหาต้้องแก้้ไข ผมก็็จะอธิิบายให้้เขาฟัังว่่าวิิธีีการรัักษาแบบที่่� เขาทำำ มาอาจจะพอได้้แต่มั่ ันก็มี็ ปัีัญหาอะไรบ้้างที่่�ต้้องแก้้ไขใหม่ ซึ่่�งก็ต้็ ้อง เลืือกใช้คำ้พููดที่่ ำ �จะมาอธิิบายให้ง่้่ายที่่�สุดุแต่ชั่ดัเจน เพื่่�อให้้ชาวบ้้านเข้้าใจ และดููแลตัวัเองอย่่างถููกต้้องหลัังมาพบหมอ 2 ปีีกว่่ากัับชีีวิิตแพทย์ที่์ โรงพยาบาล ่�ค่่ายจัักรพงษ์์ นอกจากหน้้าที่่�ของแพทย์์ประจำำ โรงพยาบาลค่่ายซึ่่�งทำหน้ำ ้าที่่� แพทย์์ทั่่�วไป บางครั้้�งผมก็ต้็ ้องลงพื้้�นที่่�ออกไปรัักษาคนไข้้นอกโรงพยาบาล ด้วย ้เพราะจะมีีการปะทะกัันทางอรัญป ัระเทศที่่�เป็็นชายแดนติิดกัับ ประเทศเขมร จึึงมีีการขอหมอจากโรงพยาบาลค่่ายให้้ไปช่วยดูู่แลรัักษาทั้้�ง ทหารและพลเรืือน ผมก็็จะลงไปช่วย่เป็็นพัักๆเพราะเขาไม่่ได้้รบกัันทุุกวััน ไปครั้้�งหนึ่่�ง2-3 วัันก็็กลัับมา หรืือบางครั้้�งก็มี็ ีการส่่งคนไข้้จากโรงพยาบาล ค่่ายสุุรสิิงหนาท อํําเภออรัญป ัระเทศ มาให้้โรงพยาบาลค่่ายจัักรพงษ์ช่์วย่รัักษาต่่อ ทำำ ให้้ได้้เห็็นความลำบำากของชาวบ้้านมากขึ้้�น เพราะบางคน เป็็นชาวบ้้านที่่�ออกไปหาของป่่ าแล้ว้ไปเหยีียบโดนกับัระเบิิดเท้้าหายไป เลยเหลืือแต่่หน้้าแข้้ง พอมาถึึงมืือหมอก็็ทำำ ได้้เพีียงตัดัขาแล้ว้แต่่งแผล แต่ห่ ลัังจากได้รั้บัเครื่่�องมืือ Synthes มาก็็ได้้ใช้้ในการรัักษาคนไข้้กระดููก หัักมากขึ้้�น ซึ่่�งตรงนี้้ถ้�้าเป็็นเมื่่�อก่่อนที่่�ยัังไม่มี่ ีการสต๊๊อกเลืือดก็็คงจะไม่่กล้้า ผ่่าตัด ัเพราะถ้้าคนไข้้เสีียเลืือดแล้ว้จะเอาเลืือดที่่�ไหนให้้ตอนหลัังเมื่่�อมีีสต๊๊อกเลืือดไว้ก็้็ทำผ่ำ ่าตัดัได้้มากขึ้้�น การเข้้าไปทำำงานที่่�โรงพยาบาลค่่ายในฐานะแพทย์์ออร์์โธปิิดิิกส์์ ก็็จริิง แต่่เมื่่�อถึึงเวลาทำำงานไม่่ว่่าจะเป็็นโรคอะไรเข้้ามาก็็ทำำการรัักษา เช่่นเดีียวกับหัมอท่่านอื่่�น ๆ ซึ่่�งอย่่างที่่�บอกไปก่่อนหน้้านี้้ว่�่านอกจากผม แล้วก็้ ็ยัังมีีหมอศัลยักรรม, หมออายุุรกรรม, หมอหููตาคอจมููก, หมอทาง เดิินปััสสาวะ, หมอสููติิอย่่างละหนึ่่�งคน บวกกับทัันตแพทย์์อีีกหนึ่่�งคน ผมและป้้อม ลููกชายคนโต

79 ช่ว่งเย็็น ๆ ก็็มีีการเข้้าสัังคมกัันบ้้าง หลัังเลิิกงานผมออกไปเล่่น เทนนิิสเพราะที่่�ปราจีีนฯ มีีสนามเทนนิิสอยู่่ในเมืืองซึ่่�งก็็มีีทั้้�ง อัยัการ ตำำรวจ ผู้้พิิพากษา พ่่อค้้า มาลงเล่่นในสนามเดีียวกััน ถืือว่่าเป็็นการได้้เพื่่�อนใหม่่ไปในตัว บัางครั้้�งพอไปเล่่นเสร็็จก็็อาจมีีไปกิินข้้าวบ้้าง ดื่่�มบ้้างตามประสาเพราะไม่่รู้้จะทำำอะไร ส่ว่ นใหญ่่ก็็ไม่่ได้กิ้ินกัันจนเมามาย แต่ก็่ ็เป็็นการสัังสรรค์กั์ันตาม ปกติิที่่�สนามเทนนิิสเป็็นส่ว่ นใหญ่่ หนึ่่�งในหลายๆ เรื่่�องที่่�คุุยกัันภายในโรงพยาบาลคืือ เรื่่�องการพิิจารณาเลื่่�อนขั้้�นในระบบราชการในแต่ล่ะปีีโดยปกติิทุุกคนจะได้้1 ขั้้�นโดยอััตโนมัติั คืิ ือ1 ปีี ขึ้้�น 1 ขั้้�น ถ้้าผลงานดีีอาจ จะได้้2 ขั้้�น โดยในแต่ล่ะชั้้�นยศ จากร้้อยเอกเป็็นพัันตรีีจะมีีอยู่่ 5 ขั้้�น ซึ่่�งตรงนี้้�เป็็นประเด็็นที่่�ชอบถกเถีียงกัันว่่าใครสมควรจะได้้2 ขั้้�น เพราะทุุกคนได้้1 ขั้้�นอยู่่แล้ว้ตามอััตโนมัติัิแต่ก็่ ็มีีคำถำามว่่า ทำำ ไมคนนี้้�ได้้2 ขั้้�น คนนี้้�ได้้1 ขั้้�น ถ้้าพิิจารณาให้ดี้ีๆจะเข้้าใจได้้ว่่าคนที่่�จะได้้2 ขั้้�นก็ต้็ ้องเป็็นคนที่่�ได้ทำ้ ำอะไรมากกว่่าการทำำงาน ปกติิเช่่น เขียีนตำำราหรืือทำำอะไรที่่�สร้้างชื่่�อเสียีงเพราะบางคนที่่�ทำบ้ำ ้างไม่ทำ่บ้ำ ้างยัังไงก็็ได้หนึ่่ ้ �งขั้้�นอยู่่แยู่่ล้ว ้เนื่่�องจากเป็็นพื้้�นฐาน การปรับขั้้�น ฉะนั้้�นพวกขี้้�เกีียจ ทำำงานแบบเช้้าชามเย็็นชามยััง ไงก็็ได้หนึ่่ ้ �งขั้้�น จึึงเกิดิเป็็นความรู้้สึึกไม่ดี่กัีบบัางคนที่่�ทำำงานปกติิว่่า ทำำงานมากกว่่าก็็น่่าจะได้้2 ขั้้�น แต่่ในความเห็็นของผมการ จะได้้2 ขั้้�นต้้องทำำอะไรที่่�มัันโดดเด่่นชัดัเจน ผมเองต้้องถืือเป็็นเกีียรติปิระวัติัที่่ิ�เข้้ารับัราชการปีีแรก โดยบรรจุุเป็็นวัันสุดทุ้้ายที่่�จะได้รั้บัการพิิจารณาเลื่่�อน ขั้้�นซึ่่�งแค่่ชั้้�นเดีียวก็็ดีีใจมากแล้ว ้แต่่กลัับได้้เลื่่�อน 2 ขั้้�น ซึ่่�ง ซึ่่ผมมาทราบ ภายหลัังว่่า ท่่าน ผบ.มทบ เป็็นคนพิิจารณาและเสนอว่่าให้้2 ขั้้�นกับคุัุณหมอที่่�เพิ่่�งมาอยู่่ใหม่่ ทั้้�งที่่�ทางโรงพยาบาลเพีียงแต่่เสนอไป 1 ขั้้�นตามระเบีียบ ตัวผัมเองก็็ไม่่เคยไปหาท่่านอีีกเลย นับตั้้�งแต่วั่ ันแรกที่่�ไปรายงานตัว ั ได้้แต่ตั้้่ �งใจทำำงานในหน้้าที่่�ให้้ดีีที่่�สุดุ ในวัันสุดสัุปดัาห์ถ้์ ้าไม่่ติิดอยู่่เวรเสาร์์-อาทิิตย์ผ์มจะ เดิินทางกลัับบ้้านตอนเย็็นวัันศุุกร์  ์แล้ว้กลัับมาทำำงานเช้้าวััน จัันทร์ บ์างครั้้�งก็ขั็บัรถมาเองบ้้าง บางครั้้�งก็นั่่็ �งรถไฟ บางสัปดัาห์์ที่่�ผมต้้องอยู่่เวร ภรรยาก็็จะพาลููกๆ นั่่�งรถไฟมาหาแล้ว้เราก็็ใช้้เวลาอยู่่ด้วยกั้ ันในช่ว่งนั้้�น โดยเช่่าโรงแรมในเมืืองให้้ภรรยาและ ลููกนอนด้วยกั้ ัน ตอนนั้้�นผมมีีความคิิดว่่า ผมคิิดถููกหรืือเปล่่าที่่�มา ทำำงานอยู่่ที่่�นี่่�เพราะทำำ ให้ลูู้กกับัเมีียลำบำาก ต้้องแยกกัันอยู่่แต่่ ภรรยาก็็เข้้าใจและอดทนกับผัมมาตลอด ที่่�จด ที่่ริิงแล้ว้ไม่ว่่าผมจะ ทำำอะไร ไปเรียีนต่่างประเทศ ต้้องไปดููงาน เขาก็็อดทนอยู่่ดูู แล ลููกมาตลอดโดยไม่่เคยบ่่นหรืือว่่าอะไรสัักนิิด ผมก็็ได้้แต่ปล่อบ ใจตัวัเองว่่าต้้องเดิินหน้้าต่่อไปเพราะได้ตั้ ดสิั ินใจไปแล้ว ้ครบ สองปีีก็็จะได้้กลัับกรุุงเทพฯ ผมโชคดีีอย่่างยิ่่�งที่่�ในช่่วงที่่�ทำำงานอยู่่ที่่ �โรงพยาบาล ค่่ายประมาณเดืือนตุลุาคม พ.ศ.2521อาจารย์์ธำำรงรััตน์ติ์ดต่ิ ่อ มาว่่า มีีAOBasicCourse ที่่�Davos ประเทศสวิิตเซอร์์แลนด์์ใน เดืือนธัันวาคม ผมอยากจะไปไหมเพราะเห็็นว่่าผมสนใจโดยตัวัอาจารย์์เองก็็จะไปเช่่นกััน และแจ้้งกับัทางบริิษััทว่่าอยากให้ผ้ม ไปด้วย้และขอให้ช่้วยดูู่แลในเรื่่�องการลงทะเบีียนและที่่พั�ักให้ ซึ่่้ �ง แน่่นอนว่่าผมไม่ป่ ฏิิเสธเพราะถืือเป็็นโอกาสที่่�ดีีมากๆ ถ้้าไม่่ใช่่บารมีีของอาจารย์์ที่่�แจ้้งทางบริิษััท ผมคงไม่มี่ ีโอกาสได้้ไปเพราะ เป็็นหมอที่่�เพิ่่�งจบการฝึึกอบรมมาได้้ไม่่นาน และส่ว่ นใหญ่่เป็็น แพทย์์อาวุุโสที่่�มีีโอกาสได้้ไปก่่อน ผมจึึงยื่่�นเรื่่�องขออนุุมัติัิลา ราชการเพื่่�อเดิินทางไปเข้้าคอร์สนี้้ ์ �ในช่่วงเดืือนธัันวาคมเป็็น เวลา3 สัปดัาห์์โดยเข้้าอบรมหนึ่่�งสัปดัาห์ที่่์� Davosและไปอยู่่ ต่่อที่่�มหาวิิทยาลััย Ulm ประเทศเยอรมัันอีีกสองสัปดัาห์์เพื่่�อ ดููงานผ่่าตัดัตามเทคนิิคของ AO กับ ั Prof. Claus Burri ที่่�เป็็น หัวหน้ั ้าแผนก การเดิินทางไปสวิิสเซอร์์แลนด์์เป็็นครั้้�งแรกในชีีวิิต โดยผมไม่่เคยนึึกฝัันเลยว่่าจะเป็็นจุุดเปลี่่�ยนแปลงในชีีวิิต ของความเป็็นแพทย์์ออร์์โธปิิกิิกส์์ที่่�ทำำ ให้มี้ีโอกาสสร้้างความ ก้้าวหน้้าและชื่่�อเสียีงในระดับัโลกทางด้้าน Traumaโดยได้ร่้ว่ม งานกับศัลยั แพทย์์ออร์์โธปิิดิิกส์์ที่่�มีีชี่่�อเสีียงและฝีีมืือจากนานา ประเทศ โดยได้นำ้ ำความรู้้ในด้้าน Trauma มาพััฒนาให้กั้บั แพทย์์ออร์์โธปิิดิิกส์์ในประเทศไทย เมื่่�อเดิินทางกลัับมาจากต่่างประเทศ ผมก็ทำ็ ำงานต่่อไป เรื่่�อยๆ กระทั่่�งเวลาผ่่านไปจะ2 ปีีแล้ว ผ้มก็็เริ่่�มคิดว่ิ ่าเมื่่�อไหร่ผ่ม จะได้้กลัับมาที่่�โรงพยาบาลพระมงกุุฎสัักทีีเพราะตามระเบีียบ คืือ ก่่อนจะบรรจุุเข้้าไปเป็็นแพทย์์ที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏ ผ ุม จะต้้องมาอยู่่ต่่างจัังหวัดก่ั ่อน 2 ปีี ซึ่่�งนี่่�ก็็จะครบแล้ว ้แต่่เหมืือน ทุุกอย่่างยัังเงีียบไม่มี่ ีสัญญัาณว่่าจะได้้กลัับไป เพราะในตอนที่่� ผมจะมาอยู่่ที่่�ปราจีีนฯอาจารย์์ธำำรงรััตน์บ์อกกับผัมว่่าหมอน่่า จะต้้องอยู่่ไม่่เกิิน 2 ปีีก็็ได้้กลัับมาแล้ว้ การบรรจุุเข้้ามาทำำ งานในต่่างจัังหวััด 2 ปีีของผม เป็็นการทำำ ตามระเบีียบที่่�กำหำนดไว้้แต่ก็่มี็ ีแพทย์์บางคนที่่�ไม่่ได้้ ปฏิิบัติัิตามกฎ ซึ่่�งผมมารู้้ทีีหลัังว่่ามีีชื่่�อในการบรรจุุเข้้าทำำงานที่่� ต่่างจัังหวัด ัแต่ตั่วัมาทำำงานที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏ พููดง่ ุ่ายๆ คืือชื่่�ออยู่่ที่่�ต่่างจัังหวัด ผัมก็็เคยคิิดว่่าทำำ ได้ด้วย้เหรอ ทำำ ไมผม ไม่่ทำบ้ำ ้าง คิิดกับตัวัเองว่่า กููโง่่หรืือเปล่่า คนอื่่�นเขาทำำ ได้้แล้ว้ทำำ ไมไม่่ทำำอย่่างเขาบ้้าง ไม่่เห็็นมีีใครปฏิิบัติัิตามกฎระเบีียบ เป็็นแบบมืือใครยาวสาวได้ส้าวเอา มาคิิดดููว่่าเมื่่�อตอนที่่�อาจารย์์ธำำรงรััตน์บ์อกว่่าจะไป ขอกับัเจ้้ากรมให้ผ้ มได้รั้บัการยกเว้้นไม่่ต้้องไปอยู่่ต่ ่างจัังหวัด ัซึ่่�งตอนนั้้�นได้ป้ ฏิิเสธอาจารย์์ธำำรงรััตน์์ไปว่่าไม่่อยากให้้อาจารย์์ ต้้องลำบำ ากใจและยัังรู้้สึึกภููมิิใจเลยที่่�ลยที่่ตััดสิินใจเดิินทางมา ทำำงานที่่�นี่่�ตามระเบีียบ เพราะหากว่่าสามารถขอละเว้้นได้้ เหมืือนกับว่ั ่าเป็็นกฏที่่�มีข้ี้อยกเว้้นและใช้้ได้กั้บัเฉพาะคนบางคน สำหรัำบผัมคิดว่ิ ่าไม่ถูู่กต้้อง ทำำ ไมคนบางคนจึึงใช้้เส้้นสายเป็็นข้้อ ยกเว้้น แต่่ทำำ ไมเราไม่่ทำ สิ่่ ำ �งที่่�รับรู้ั้มาจะเรีียกว่่าถููกหรืือผิิดคง ต้้องอยู่่ที่่�ตัวัเราเพราะสำหรัำบผัม มัันอยู่่ที่่�ทััศนคติิของตนเองว่่า เมื่่�อมีีกฎระเบีียบเป็็นแบบนั้้�น เราต้้องเคารพกฎระเบีียบ ผมจะ

80 เข้้าร่่วมประชุุมเชิิงปฏิบััติกิาร AO Course ในปีี ค.ศ. 1978 เมือืงดาวอส ประเทศสวิสิเซอร์์แลนด์์

81 ไม่่ใช้้เส้้นหรืือจะไม่ทำ่ ำอะไรที่่�เป็็นลัักษณะแบบนี้้�เพราะถืือว่่าเป็็น สิ่่�งที่่�ไม่ถูู่กต้้องแต่ถ่ามว่่าแล้วทำ้ ำ ไมคนอื่่�นทำำเพราะคนอื่่�นเขาไม่่แคร์์อะไรที่่�เขาได้ป้ระโยชน์ ถ์ามว่่าผิิดระเบีียบไหมมัันก็็ผิิด ทำำแบบนี้้มั�ันเป็็นการเอาเปรียบีคนอื่่�นและเป็็นการที่่�ไม่่เคารพกฎ กติิกา ผมยอมรัับว่่าอาจจะโง่่ ที่่ย�อมรัับในกฏ แบบนี้้ทั้้�งๆ � ที่่มี�ีทางอื่่� นที่่ตั�ัวเองจะสบาย ไม่่ต้ ้องอยู่�่ห่่างไกลจากบ้้าน และครอบครััว และยัังได้้ทำหำ น้้าที่่แพ�ทย์์ออร์์โธได้้เต็็มที่่� แต่่สุุดท้้ายแล้้วผมมีีความภาคภูมิูิใจในการตััดสิินใจเลืือก ทำำ ในสิ่่�งที่่ถู�ูกต้้องตามระเบีียบ และในตลอดเวลาการรัับ ราชการผมก็็เห็นก็ารใช้้ระบบเส้้นสายแบบพวกใครพวก มันอีีกม ัากมายหลายครั้้ง โด�ยคนผู้้นั้้ น� ไม่่มีควาีมละอายแก่่ ใจแต่่อย่่างใดกลัับถืือว่่ามีเีส้้นใหญ่่แต่่สำำหรัับตััวผมคิิดแค่่ ว่่าตััวเราไม่่ทำำอย่่างเขาก็็เพีียงพอแล้้ว หลัังจากรอคำสั่่ ำ �งโยกย้้ายตัวักลัับเข้้ากรมแพทย์์มานาน สุดทุ้้ายแล้วผ่้ ่านไป 2 ปีีกว่่าๆ ผมก็็ได้้กลัับ ส่ว่นเหตุผลทีุ่่�ต้้องอยู่่ นานขึ้้�น เป็็นเพราะไม่มี่ ีคนมาทดแทน เนื่่�องจากต้้องรอให้รุ่่ ้นน้้อง เรียีนจบสอบเสร็็จแล้ว้ไปแทนที่่�ผม ซึ่่�งถ้้าไม่มี่ ีคนแทนผมก็็ย้้าย กลัับไม่่ได้้กระทั่่�งถึึงประมาณเดืือนมิิถุุนายน พ.ศ.2523 จึึงได้้กลัับมาบรรจุุในตำำแหน่่งศัลยั แพทย์์ประจำำกองออร์์โธปิิดิิกส์์โรง พยาบาลพระมงกุุฎเกล้้าตามที่่�ได้ตั้้�งใจเอาไว้้

82 กว่่าจะได้้เป็็ นแพทย์์ออร์์โธปิิ ดิิกส์ ์ ที่ตั้้่�งความห � วัังไว้้อย่่างเต็็มภาคภูมิ ู ตั้้ิ งแ � ต่่เป็็ นนัักศึึกษาแพทย์ ์ ร้อย้เอก นายแพทย์์ สุทรุ บวรรััตนเวช ศััลยแพทย์ออร์์โธปิิดิกส์ิ ์ ประจำกอำงออร์์โธปิิดิกส์ิ ์ โรงพยาบาลพระมงกุุฎเกล้้า ทัันทีีที่่�เดิินทางกลัับมาจากปราจีีนบุรีุ ปีระมาณเดืือนมิิถุุนายน พ.ศ. 2523 ผมก็็เข้้ารายงานตัวกับัอาจารย์์ธำำรงรััตน์ ์แก้ว้กาญจน์ ที่่ ์ �โรง พยาบาลพระมงกุุฎเกล้้าในวัันรุ่่งรุ่่ ขึ้้�นและได้รั้บคำั สั่่ ำ �งให้้ไปอยู่่สาย C ที่่ดูู� ที่่แล คนไข้้ทหารในส่ว่นของราชการสนาม ซึ่่�งตอน ซึ่่ นั้้�นหัวหน้ั ้าสายคืืออาจารย์์ สุกิุิจเลาหสุุรโยธิิน ในขณะนั้้�น ผมเป็็น Young Staff ที่่�อา ที่่วุุโสน้้อยที่่�สุดุในกอง มีีคำำสั่่�งให้ทำ้ ำอะไรก็ต้็ ้องทำทุำุกอย่่างเพราะจำำนวน Staff ยัังมีน้ี้อย โดยในแต่ล่ะ สายอาจมีีเพียีงคนเดียว ซึ่่ ี �งความจริิงแล้ว้ควรมีีอย่่างน้้อย 2-3 คน เพราะ ฉะนั้้�นถ้้าสายไหนมีีคนไม่่พอ หรืือยัังไม่มี่ ีคนใหม่่เข้้ามาเพิ่่�มเติิม ผมก็็ต้้อง เวีียนไปช่่วยจนอยู่่ครบทุุกสายตั้้�งแต่่ A B C D ซึ่่�งในการอยู่่ส ายราชการ สนาม ทำำ ให้ผ้มได้้เห็็นความลำบำากจากการบาดเจ็บ็ของทั้้�งทหารประจำำการ,พลทหาร, ทหารพราน ที่่�ไ ที่่ด้รั้บบัาดเจ็บ็จากการปะทะและการเหยียบีกับัระเบิิดจนต้้องพิิการเป็็นจำำนวนมาก เมื่่�อได้รั้บัการรัักษาเบื้้�องต้้นแล้ว้จึึงส่่งตัวัเข้้ามายัังโรงพยาบาลพระมงกุุฎเพื่่�อดำำเนิินการรัักษาต่่อ พระราชวัังพญาไทภายในโรงพยาบาลพระมงกุุฎเกล้้า ทำกำารผ่่าตััดกับแพัทย์์ประจำบ้ำ ้าน บทที่ 6 ่ �

83 ประสบการณ์ตื่์ ่� นเต้้นของการเป็็ นแพทย์์ทหาร คืือการได้้ขึ้้� นเฮลิิคอปเตอร์์เพื่่� อ เคลื่อน่�ย้้ายผู้้ป่ ่ วย นอกจากนี้ยังมีภารกิจที่จะต้องเดินทางพร้อมทีม ศัลย์แพทย์ไปยังบริเวณที่มีการสู้รบเป็นครั้งคราว หมุนเวียนกันไปคนละ 2 อาทิตย์ในเวลาที่มีภารกิจแจ้ง มา เพราะหน่วยทหารจะรู้อยู่แลวว้ ่า ช่วงนีจะมีการ้เข้าไปกวาดล้างก็จะขอความร่วมมือใหส้่งทีมแพทยล์ง ไปสนับสนุนภารกิจ โดยมีทังแพท้ย์ศัลยกรรม แพทย์ออร์โธปิดิกส ว์ ิสญญั ีแพทย์และทีมพยาบาล เมื่อไปถึงพืนที้ ่ก็จะตัง้หน่วยแพทยหล์ ังแนว เรียกว่า โรงพยาบาลสนาม มีการกางเต็นท์มีเตียง คล้ายๆ โรงพยาบาลย่อมๆ และรถบรรทุกขนาดใหญ่ที่สร้างมาโดยเฉพาะเพื่อสามารถทำำ การผ่าตัดในรถ ได ซ้ งมีทั่ึ งเตี้ยงผ่าตัด อ่างล้างมือและเครื่องมือพร้อม ดมยาสลบ เวลามีทหารบาดเจ็บต้องผ่าตัดก็จะเคล่ือน ย้ายผูบ้าดเจ็บเข้ามาในรถผ่าตัด แพทย์ก็จะพิจารณาว่า สามารถทำำอะไรไดบ้ ้าง ซ่ึงส่วนใหญ่จำำเป็นต้องตัดขา เพราะเหยียบโดนกับระเบด ิ ประสบการณ์ที่น่าต่ืนเต้นของผมคือ การเคล่ือน ย้ายผูป้่วยโดยใช้เฮลิคอปเตอร์ท่ีเรียกว่า Gunship ซงเ่ึ ป็น แบบไม่มีประตู เพราะติดปืนไว้พร้อมยิง ภายในไม่มีเก้าอี้ จะมีเพียงเสาอยู่ตรงกลางและมีสายคาดเอวเหมือนเข็มขัด ไวย้ึดตัวคนที่นั่งไม่ให้พลดัตกลงมา เวลาที่เฮลิคอปเตอร์ บินขึน้ต้องฉวดัเฉวียนขึนไม่้สามารถบินขึนตรงๆ้แบบ ทั่วไป เพราะเส่ยีงต่อการโดนยิงจากทางภาคพืน้ดิน ผม ยังจำำได้แม่นเลยว่า เวลาที่เครื่องจะขึน้นายทหารที่เป็น นักบินจะเตือนเสมอให้ระวัง เพราะเมื่อเคร่ืองเหว่ยีงขึน้ คนที่นั่งต้องใช้เข็มขัดคล้องไว้กับเสาที่อยู่กลางลำำ เพื่อไม่ ให้ตัวหลดุออกไปจากเครืองไ่ด้ การทำำงานประจำำในแต่ละสายจะใช้เวลา 2-3 เดือน เต็มที่คือ 4 เดือน ผมจึงได้มีโอกาสเรียนรู้งานโดย ไดห้มุนเวียนไปในทุกสายซ่ึงถือว่าเป็นข้อดีเพราะจะได้ สำำรวจตัวเองว่าชอบทำำงานกับสายไหน ถนัดอะไรแลว้เมื่อ ถึงเวลาต้องเลือกสายประจำำจะได้ไปทำำงานกับสายที่ชอบ ซง่ึสดุท้ายผมได้ขอเลือกไปอยู่คือ สาย B ซง่ึดูแลเก่ยวี กับ อุบัติเหตุกระดูกหัก และการผ่าตัดเปล่ยีนข้อเทียม โดยมี ขณะบรรยายสอนแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน

84 อาจารยส์ ปุรีชาเป็นหวหั น้าสาย ผมไดทำำ้ งานกับท่านมา ตลอดจนเมื่อท่านขึนไ้ปเป็นผูอำำ้นวยการกองออร์โธปิดิกส์จึงใหผ้ มขึนเ้ป็นหวหั น้าสาย B แทน ซงก็ตรงก่ึบัความถนัด ในสาขาที่ผมชอบคือกระดูกหักและเปล่ยีนข้อเทียม เมื่อมาเป็น Staff ย่อมจะมีความรับผิดชอบ มากกว่าตอนที่เป็นแพทย์ประจำำบ ้านแน่นอน เพราะ นอกจากเรื่องของการดูแลรักษาคนไข้แลวย้ ังจะต้องเป็น ผูดู้แลอบรมแพทยป์ระจำำบ้านรวมถึงนักเรียนแพทยด์วย ้ทำำให้ความเป็นครูค่อยๆเริมมากขึ่น้แต่โดยสว่นตว ผั มคิด ว่าในความเป็นหมอจะมีความเป็นครูติดตัวมาตังแต่แรก้อยู่แลว ้เพราะเวลาที่เราทำำงานกับพยาบาลก็ต้องคอยบอก คอยสอนพยาบาล หรือแม้แต่เวลาท่ีคนไข้มารักษาก็ต้อง สอนให้รูว้่าเขาเป็นโรคอะไร ควรจะดูแลตัวเองอย่างไรให้ถูกต้อง ดังนันเมื้ ่อมีแพทยป์ระจำำบ ้านหรือนักเรียนแพทย์มาอยู่ในสายของผม ก็จะมีการจัดให้Staff คอยดูแลและ พาพวกเขาไปเย่ยีมคนไขด้วย้ กัน เม่ือไหร่ท่ีมีเคสผ่าตดั ก็ ให้เข้าไปเป็นผู้ช่วย เพื่อจะได้เรียนรู้ได้เห็นเคสจริงๆ ใน ระหว่างนันก็้ทำำการสอนไปดวย้ รักษาไปดวย้ นั่นเท่ากับว่า จะได้เห็นจริงกับตาไดส้ัมผสักับมือและในบางครังไ้ด้เป็น ผูล้งมือผ่าตัดโดยมีStaff คอยดูแลช่วยเหลืออยู่ ผมยัังมีหน้ี ้าที่่ที่่� �ได้รั้บัมอบหมายให้รั้บผิัดิชอบอื่่�นๆ อีีก คืือการดููแลเครื่่�องมืือในห้้องผ่่าตัด ัเพราะพยาบาลไม่่ สามารถดููแลได้้เนื่่�องจากเขาไม่่ใช่่คนใช้้เครื่่�องมืือ คำว่ำ ่า ‘ดููแล’ คืือคอยเช็็คว่่าอะไรขาดหรืือชำรุำุดไป ต้้องคอยจัดหัา เพิ่่�มเติิม และยัังมีีงานเกี่่�ยวกับัการบริิการที่่�บวกเข้้ามา ซึ่่�ง งานบริิการที่่ว่�่านี้้ค่�่อนข้้างหลากหลาย ไม่ว่่าจะเป็็นการออก หน่่วยปฏิิบัติัิการจิิตวิิทยา ไปตรวจคนไข้ยั้ังสถานที่่�ต่่างๆ ในบางจัังหวัด หรืั ือแม้้แต่่ออกรายการโทรทััศน์ที่่์�ต้้องการ สััมภาษณ์์แพทย์์เพื่่�อให้้ความรู้้กับปัระชาชนเกี่่�ยวกับั โรค ทางกระดููกและข้้อแน่่นอนว่่าจากหน้้าที่่�ทั้้�งหลายที่่�แพทย์์ คนหนึ่่�งต้้องรับผิัดิชอบและทำำ ให้ดี้ีโดยหน้้าที่่�ที่่�สำคัำ ญที่่ ั�สุดุ คืือการดููแลรัักษาคนไข้้ ภารกิิจการตรวจคนไข้้นอก คืือสิ่่�งที่่�ต้้องเจออย่่าง หนัักในแต่่ละวัันที่่�ออกตรวจ ในตอนเช้้าเมื่่�อไปถึึงโรง พยาบาลสิ่่�งที่่�ได้้เห็็นเป็็นประจำคืำ ือคนไข้ที่่้ �มาคอยรับบััตร คิิว ซึ่่�งจะมากัันตั้้�งแต่ตี่ ี5โดยที่่�กว่่าจะได้้ตรวจอาจจะเป็็น 9 หรืือ11โมง เพราะในทุุกเช้้าแพทย์์จะมีีการประชุุมรวม กัันตอน 8 โมง พอ9 โมง ถึึงจะลงมาตรวจไปตามคิิวที่่�มา รอตรวจ พอลงมาแผนก OPD ก็็จะเห็็นแล้วว่้ ่ามีีคนไข้้มา รอตรวจเยอะแค่่ไหน บ่่อยครั้้�งที่่�เห็็นคนไข้้มากมายก็็ทำำ ให้้ รู้้สึึกว่่าเขาคงไม่่มีีที่่�พึ่่�งที่่�ไหนแล้ว้นอกจากที่่�นี่่�เพราะด้วย้ ฐานะของเขาไม่ต้่ ้องกัังวลเรื่่�องค่่าใช้จ่้่ายมากนััก เนื่่�องจาก ที่่�นี่่�ไม่มี่ ีการคิิดค่่าแพทย์์คนไข้จ่้่ายแต่ค่่ายา ทำำ ให้บ้อกกับั ตัวัเองว่่าต้้องทำหน้ำ ้าที่่�ให้้เต็็มที่่� ต้้องช่่วยรัักษาเขาจะไป รัังเกีียจหรืือคิิดว่่าเหนื่่�อยไม่่ได้้ เครื่่องมือที่ใช้ใที่นการผ่าตัดทางออร์โธปิดิกส์ หลายครัง้ผมคิดว่าจะทำำอย่างไรให้คนไข้ได้รับการ รักษาที่ดีรวดเร็วและไม่ต้องรอนาน แต่พอย้อนมองดูตัวเองก็ เป็นเพียงแพทย์คนหนึ่ง ไม่ใช่ผูบ้ ริหารท่สีามารถจัดการอะไร ได้มากมาย ดังนั้นจึงทำำห น้าที่ของผมในตอนนั้นให้ดีที่สุด ตรวจเขาอย่างเต็มที่รักษาใหด้ีที่สด หุากต้องทำำ การผ่าตัดก็ จะต้องเตรียมความพร้อมทังก่อนแ้ละหลังผ่าตัด โดยต้องคิด วางแผนการรักษาอย่างรอบคอบ เพราะคนไข้หลายคนที่เจอน่า สงสารมาก บางคนเป็นหวหั น้าครอบครัวแลว้ต้องรักษาผ่าตดัแขนขาที่หักจะทำำยังไงใหผ้่าตัดได้อย่างปลอดภัยและกลบัไปใช้ ชีวิตได้ตามปกติเพื่อจะได้กลบัไปหาเลี้ยงครอบครวัได้เหมือน เดิม เพราะถ้าพิการไม่สามารถไปทำำ มาหากินได ผล้กระทบ มันไม่ใช่อยู่ที่การใช้งานในชีวิตของเขาเพียงคนเดียว แต่หมาย ถึงลูกเมียที่ต้องเลี้ยงดูดวย้ ในการตรวจรัักษาของผมจะใช้้เวลาตามความเหมาะ สมกับัแต่ล่ะราย บางคนใช้้เวลานาน บางคนใช้้เวลาน้้อย ผมไม่่ได้้มองว่่าวัันนี้้�คนไข้้เยอะ ต้้องรีบีๆตรวจเพื่่�อให้ทั้ ันพัักกลางวััน ไปกิินข้้าว แต่่จะตรวจไปเรื่่�อยๆ จนกว่่าคนไข้้จะหมด บางครั้้�ง ก็็บ่่ายโมงถึึงไปพััก เพราะคนไข้นั่่้�งรอหมอเพีียงคนเดีียว การ จะไปพัักเบรคกิินข้้าวก่่อนเป็็นสิ่่�งที่่�ผมไม่ทำ่ ำ เพราะคนไข้้รอผม มาตั้้�งนาน ถ้้าผมไปกิินข้้าวคนไข้ก็้็ต้้องรอต่่อแต่่แพทย์์บางคน อาจไม่่ได้คิ้ดิแบบผมให้้คนไข้้รอไปเรื่่�อยๆเขาอาจคิดว่ิ ่าในระบบ ราชการนั้้�น ทำำมากทำน้ำ ้อยก็็ได้้เงิินเดืือนเท่่ากัันฉะนั้้�นจุดตุ่่างคืือ ความรับผิั ิดชอบของแต่ล่ะคน ทุุกอย่่างอยู่่ที่่�จิิตสำนึำ ึกในความ เป็็นแพทย์์ที่่�จะปฏิิบัติัิตัวัอย่่างไรกับัการดููแลคนไข้้

85 คนไข้้ คืือ หััวใจ ของการให้้การดูแลูรัักษา ของแพทย์์ คนไข้หลายคนผ่านการรักษามาจากโรงพยาบาลอื่นหรือรักษาโดยวิธี แบบชาวบ้านตามความเชื่อ แลวผล้ ออกมาคือ อาการแย่กว่าเดิม ต้องผ่าตัด แก้ไข เมื่อมาถึงผมก็จะรักษาให้เต็มที่ไม่ต่างกัน และก็มีหลายๆ ครังที้ ่เมื่อซัก ประวัติกันแลว้พบว่า คนไข้ไปเจอแพทย์ที่ไม่มีจรรยาบรรณจึงทำำ ในส่ิงที่ไม่ สมควรกับคนไข้โดยเฉพาะรักษาไม่ไดห้รือรักษาไม่เป็น ไม่มั่นใจในการรักษา ตังแต่แรก้แต่ยังดือรั้น้ทำำ การรักษาไปแบบผิดๆ จนสดุท้ายผลเสียตกมาอยู่ที่ คนไข้เมื่อเกิดข้อผิดพลาดขึนคนไข้ก้็มักจะหมดความไวว้างใจและเปล่ยีนไป หาแพทย์คนใหม่ สิ่่�งที่่�แย่่มากๆคืือ เมื่่�อปััญหาเกิิดแล้ว้แก้้ไขไม่่ได้ก็้็ไม่่รับผิั ิดชอบ หรืือ บางคนอยากจะรับผิั ิดชอบแต่ก็่ ็รัักษาไม่่เป็็นอยู่่ดีีเพราะไม่่ใช่่การผ่่าตัดที่่ ั�ถนัดั ตั้้�งแต่่แรก แทนที่่�ไม่่ถนัดก็ั ็ควรแนะนำำ ให้้ไปพบแพทย์ที่่์ �เชี่่�ยวชาญมากกว่่า แต่่ กลัับลงมืือทำำเองพอผลออกมาไม่ดี่ ีคนไข้ก็้็พลอยมีทัีัศนคติที่่ิ�ไม่ดี่กัีบหัมอ หลาย ครั้้�งที่่�คนไข้้เอ่ยชื่่�อหมอมาให้้ได้ยิ้ิน ในใจคิดว่ิ ่าหมอคนนี้้อี�ีกแล้ว ้แต่ผ่มก็็จะไม่พููด่ หรืือออกความเห็็นใดๆเกี่่�ยวกับัแพทย์์คนนั้้�นต่่อหน้้าคนไข้้แม้บ้างครั้้�งคนไข้หรื้ ือ ญาติิจะคาดคั้้�นให้บ้อกว่่าแพทย์์คนแรกทำผิำดิอะไรก็็ตาม สิ่่�ง สิ่่ที่่�ผมจะตอบเสมอคืือ “ผมไม่่ทราบ” เพราะผมไม่่ได้้อยู่่ในขณะที่่�แพทย์์ท่่านนั้้�นรัักษาหรืือผ่่าตัดคุัุณ จากนั้้�นจะอธิิบายถึึงแนวทางการรัักษาของผม โดยไม่่ไปพาดพิิงถึึงการรัักษา ของแพทย์์คนก่่อนเด็็ดขาดทั้้�งที่่�ดููเอ็็กซ์์เรย์์ก็็พอจะอธิิบายสาเหตุุได้ว่้่ามีีข้้อผิิด พลาดอย่่างไร ในกรณีีนี้้ผ�มจะสอนรุ่่นน้้องและลููกศิิษย์์เสมอว่่าอย่่าได้้ไปพููด อะไร ที่่�ทำำ ให้้แพทย์์ท่่านนั้้�นเสื่่�อมเสีียและต้้องเข้้าใจว่่าคนไข้หล้ายๆ คนต้้องการให้้ แพทย์์พููดว่่า สิ่่�งที่่�เกิดขึ้้ ิ �นกับั คนไข้้เกิดิจากความผิดิพลาดของแพทย์์คนก่่อนหน้้า นี้้�เพื่่�อจะนำำ ไปเป็็นเหตุผลุในการฟ้้องร้้องเราจึึงไม่่ควรพููดอะไรออกไปหรืือแสดง ความเห็็นที่่�แปลความได้หล้ายอย่่างแม้้แต่่การแสดงท่่าทางเช่่นการส่่ายหัวัเวลา ดููภาพเอ็็กซเรย์์เพราะจะเป็็นการดิิสเครดิิตแพทย์์คนนั้้�น ซึ่่�ง ซึ่่ถืือเป็็นการโจมตีีคน อาชีีพเดีียวกััน แต่ก็่ ็ยอมรับันะว่่าในหลายๆครั้้�งที่่�ผมคิดว่ิ ่า ทำำ ไมไม่มี่ ีใครจัดัการ กับัแพทย์์คนนั้้�นเสียทีถึีึงได้ปล่้ ่อยให้ทำ้ ำความผิดกัิบั คนไข้้แบบนี้้ซ้ำ� ำ�ๆไปเรื่่�อยๆ ตัวั คนไข้้เองก็็ไม่่ได้้มาฟ้้องร้้องทำำ ให้้เรื่่�องไม่่ได้้มาถึึงแพทย์ส์ภา ซึ่่�งแน่่นอนว่่าถ้้ามีี การฟ้้องร้้องขึ้้�นก็็จะเป็็นเรื่่�องราวใหญ่่โต ทำำ ให้ว้งการแพทย์์เสียหีาย จึึงได้้แต่คิ่ดิ ว่่าใครทำำอะไรที่่�ไม่ถูู่กต้้องตามทำำนองครองธรรมก็็ขอให้้ได้รั้บักรรมตามสนอง คุุณสมบัติัิของแพทย์์ที่่�ดีีสำหรัำบัคนอื่่�นจะเป็็นอย่่างไร ผมไม่่ขอออก ความเห็็น แต่่สำหรัำบผั มแพทย์์ต้้องรู้้จัักหน้้าที่่�ของตัวัเอง รู้้ว่่าตัวัเองกำำ ลัังทำำ อะไรอยู่่ จัดลำัดัำบัความสำคัำญก่ั ่อนหลัังและคิิดถึึงคนไข้ก่้่อนเสมอไม่่ใช่คิ่ ิดถึึง เพีียงแต่ผลป ่ ระโยชน์ที่่์�ตัวัเองจะได้หรื้ ือหวัังผลภายหน้้าแต่่ไม่่ซื่่�อสััตย์์กับั คนไข้้ให้้การรัักษาโดยมีีผลประโยชน์์แอบแฝงหรืือเป็็นการทำำอะไรที่่�ผิิดกับัจริยิธรรม ที่่�พึึงมีีในจรรยาบรรณของความเป็็นแพทย์์ สำำหรับคนที่ทำำ งานอยู่ในระบบราชการ ผมไม่มีคำำตอบว่าอะไรคือ ส่ิงที่ถูกต้อง เพียงแต่ทำำในส่ิงที่ผมเป็นตัวของผมเอง ซ่งมีเ ึหตุการณ์หนึ่งที่ผม ยังจำำได้แม่นจนวันนี้ คือ วันนนั้ผมมีเคสผ่าตดซั่งึบังเอิญว่าตรงกับวันเกิดของ ท่านเจ้ากรมแพทย์ทหารบกพอดีพยาบาลในห้องผ่าตัดก็ถามผมว่า ‘อาจารย์ไม่งดเคสผา่ ตัดแล้วไปเข้าแถวเหรอ’ ผมก็ถามว่า‘ไปเข้าแถวเรื่องอะไร’ เขาบอก ผมว่า ‘ก็วันนวี้ันเกิดท่านเจ้ากรมนะ อาจารย์ทำำงานทั้งปีไนทั้ม่สำำคั ญเท่าวันนวี้ัน เดียวหรอก’  ความหมายคือ ผมต้องไปยืนต่อหน้าเจ้านายเพื่ออวยพรวันเกิด ใหผู้ ้ใหญ่ได้เห็นหน้า ผมฟังแลว้ก็เข้าใจว่าเป็นธรรมเนียมปฏิบัติท่ทำำ ี่ทำำกันมาแต่ สำำหรับผมมีหน้าที่ที่ต้องทำำ ผ มก็ตอบไปแค่ว่า “การผ่าตัดคนไข้ตอนนขี้องผม

86 “ตอนนี้้ การ�ผ่่าตัดัคนไข้้สำคัำ ัญกว่่า” สำำคั ญกวา”่และยังบอกไปอีกว่า ถ้าผมเป็นใหญ่เป็นโตขึนมา้ ผมจะออกคำำ ส่งเัลยว่าวันเกิดผมไม่ต้องออกมายืนเข้าแถวให้เสียเวลา ไม่ต้องเอาดอกไม้ ของขวญั อะไรมาให้ไม่ต้องทำำอะไรเลย ถ้าคุณอยากที่จะแสดงการขอบคุณ ผมหรืออวยพรขอใหทำำห ้ น้าท่ีของคุณใหด้ีที่สดุก็พอ ถ้าผูบ้ ังคับบญั ชาไม่ส่งัลงไปก็คงไม่สามารถจะเปล่ยีนแปลงประเพณีแบบนีไ้ด้พยาบาลก็ยมิ้ๆอาจ จะไม่เห็นดวยส ้ ักเท่าไหร่แลว้ก็เดินจากไป อีีกเรื่่�องหนึ่่�งที่่�ผมยึึดมั่่�นมาตลอดชีีวิิตการเป็็นแพทย์์ คืือ ให้้การ รัักษาคนไข้้ทุุกคนอย่่างเท่่าเทีียม กััน โดยไม่่แบ่่งว่่าคนไข้้มีีฐานะอะไร หรืือมีียศถาบรรดาศัักดิ์์� ระดัับไหน เพราะสำหรัำบผัม จะนายพลหรืือพล ทหารก็็คืือคนที่่�ควรได้รั้บัการรัักษาในมาตรฐานเดีียวกััน ความรู้้สึึกของผม ในเรื่่�องนี้้�เกิิดขึ้้�นเมื่่�อครั้้�งหนึ่่�งในระหว่่างการประชุุม ผู้้บริหิารท่่านหนึ่่�งบอกว่่า เครื่่�องมืือและอุปุกรณ์บ์างอย่่างให้้เลืือกใช้้แบบที่่�ถููกหน่่อยเพื่่�อประหยัดังบ ประมาณสำหรัำบัพลทหารแต่่ในความคิิดของผมคงทำำแบบนั้้�นไม่่ได้้เพราะ หากสั่่�งของที่่�ถููกกว่่ามาใช้้แล้วป้ระสิิทธิิภาพไม่ดี่ ีจะเกิิดอะไรขึ้้�นกับั คนไข้้ใน มุุมหนึ่่�งผมเองก็็เข้้าใจในฐานะผู้้บริหิารที่่�ต้้องการประหยัดค่ั ่าใช้จ่้่าย แต่่สิ่่�ง นั้้�นมัันอาจจะไม่่ใช่่สิ่่�งที่่�ถููกต้้องในมาตรฐานของการรัักษา ผมเห็็นด้วยที่่ ้�ว่่า ถ้้าอุุปกรณ์ที่่์�ถููกกว่่าใช้้ได้ก็้็ไม่่จำำเป็็นต้้องใช้้ของราคาแพงให้สิ้้�นเปลืืองงบ ประมาณ แต่่การจะเลืือกใช้อุ้ ปุกรณ์หรื์ ือให้้การรัักษาที่่�ต่่างกัันระหว่่างพล ทหารกับันายพลเพราะรับสวัสัดิิการไม่่เท่่ากัันนั้้�นไม่ถูู่กต้้องเพราะสวัสัดิิการ ที่่�ได้้ไม่่เกี่่�ยวข้้องกัับการรัักษาของแพทย์์ที่่�จะต้้องรัักษามากน้้อยหรืือใช้้ อุปุกรณ์์ในการผ่่าตัดที่่ ั �แตกต่่างกัันตามชั้้�นยศ หากเขาเป็็นคนไข้้กระดููกหััก แบบเดีียวกััน ทำำ ไมนายพลถึึงใช้อุ้ปุกรณ์ที่่์�ดีีกว่่าแล้วทำ้ ำ ไมพลทหารใช้้ไม่่ได้้ ผมว่่าเรื่่�องเหล่่านี้้�ควรจะเท่่าเทีียมกััน อย่่างไรก็็ตามผมก็็เข้้าใจว่่าการได้รั้บั บริิการเช่่นห้้องพิิเศษหรืือห้้องคนไข้้รวมในระดับัของยศที่่�ไม่่เท่่ากัันก็็ยัังเป็็น สิ่่�งที่่�ยอมรับัได้้ นอกจากคนไข้้ในกลุ่่มที่่�ผมบอกไปแล้ว ยั้ ังมีีคนไข้อี้ีกกลุ่่มหนึ่่�งที่่�มา รัักษาที่่�นี่่�คืือ ผู้้มีีฐานะและอาจมีีตำำแหน่่งทางสัังคมสููง ซึ่่�งถ้้าไม่่ได้้ระบุุว่่า ต้้องการมาหาผมเพื่่�อให้้ตรวจรัักษา ผมมัักจะพยายามหลีีกเลี่่�ยง ใครอยาก ตรวจดููแลเป็็นพิิเศษก็็ไม่่ได้ว่้่าอะไร ผมไม่่ได้รู้้สึึกรัังเกีียจแต่่มีีความรู้้สึึกว่่า ผมไม่่ใช่่คนที่่�จะพููดจาอ่่อนหวานหรืือพููด จาอะไรในเชิิงดููแลเอาอกเอาใจ เป็็นพิิเศษ จึึงไม่่น่่าจะเหมาะที่่�จะดููแลคนไข้้ในกลุ่่มลุ่่ นี้้ ซึ่่� �งบางคนอาจจะมอง ว่่าเป็็นการทิ้้�งโอกาสบางอย่่างไป แต่ผ่ มไม่่คิิดอย่่างนั้้�นเพราะหากผมพููดจา ไม่ดี่ ีหรืือทำำ ให้้เกิิดความไม่่พอใจก็็จะทำำ ให้้เสีียชื่่�อเสีียงของโรงพยาบาล คน ที่่�เป็็นอาจารย์์หรืือผู้้บัังคับบัญัชาก็็จะเดืือดร้้อนด้วย สู้้รัักษาชาวบ้้านดีีกว่่า สบายใจดีี ครั้้�งหนึ่่�งในช่ว่งเป็็น Staffได้สั้ักระยะอาจารย์์ธำำรงรััตน์ซึ่่์�งเป็็นแพทย์์ ประจำำพระองค์์ได้้มาชวนผมให้้ไปเป็็นแพทย์์ตามเสด็็จเวลามีีการแปรพระ ราชฐานไปในต่่างจัังหวัด ผัมก็็เรีียนอาจารย์์ไปตามตรงว่่าขออนุุญาตอยู่่ ทำำงานที่่�นี่่� ไม่่ใช่่ว่่าไม่่อยากไปถวายการรับัใช้้พระองค์์แต่่ให้ผ้มทำำงานอยู่่ ที่่�นี่่�ในระหว่่างที่่�อาจารย์์ไปดีีกว่่าเพราะผมพููดราชาศััพท์์ไม่่คล่่องและไม่คุ้้ ่น เคยกับัระเบีียบปฏิิบัติัิในสำนัำ ักพระราชวััง คำพููดำของผมอาจจะไปสร้้างปััญหา กับัคนที่่�ต้้องทำำงานด้วยกั้ ัน ซึ่่�งเขาอาจจะต้้องปฏิิบัติัิตามกฎระเบีียบที่่�ยบที่่ผม ไม่คุ้้ ่นเคย รวมถึึงไม่คุ้้ ่นชิินกับบุัุคลิิกภาพของผม หากแสดงกริยิาหรืือคำพููดำ อะไรบางอย่่างที่่�ไม่่เหมาะสม ผมเกรงว่่าจะทำำ ให้้อาจารย์์เดืือดร้้อน สุดทุ้้าย อาจารย์์ก็็เข้้าใจตามเหตุผลทีุ่่�ชี้้�แจง ผมก็็ไม่่ต้้องเดิินทางมีีความสุุขกับังานที่่� ดููแลรัักษาคนไข้ถึ้ึงแม้้งานจะหนัักก็็ตาม

87 แม้ผมไม่ใช่ Professor Ganz แต่ก็ทำำในสิ่ งทไม่เคยม ี่ ีใคร ทำำมาก่อนได้ ในทุกๆ เช้าจะมีการ Conference เพื่อให้แพทย์ที่มี ตารางผูป้่วยที่จะต้องผ่าตดนำำ ัแผนการพร้อมกับเอ็กซเรย์มา นำำเสนอให้แพทย์ท่านอื่นๆ ได้รับทราบและได้ช่วยกันแสดง ความคิดเห็น ซ่งเราเรี ึยกว่า Pre-op discussion ซ่งึหลังจาก ทำำการผ่าตัดแลว ้ ในวันต่อไปจะนำำ เคสมาคุยกันอีกครัง้เพื่อดู ว่าผลลัพธ์หลังผ่าตัดเป็นอย่างไร ซ่งครั ึง้หลังผ่าตดั นี้ เราเรียก ว่า Post-op discussion ที่ทำำแบบนีเพื้ ่อให้แพทย์ได้เรียนรู้ใน การแก้ไขและนำำมาพัฒนาต่อไป หลายครั้้�งที่่�แผนการผ่่าตัดัของแพทย์์ท่่านอื่่�นๆ ไม่่ถููก ต้้องตามหลัักการเป็็นวิิธีีผ่่าตัดดั้้�งเดิิมที่่�ไม่มี่ ีใครใช้กั้ันแล้ว หรื้ ือ เป็็นวิิธีีผ่่าตัดที่่ ั�มีีปััญหา ผมก็็จะเสนอวิธีิีที่่�ผมมั่่�นใจว่่าเหมาะสม กว่่าออกไปให้้เป็็นทางเลืือก เพราะผมศึึกษามาโดยตลอดว่่า ในการผ่่าตัดนั้้�นมีีเทคนิิคและวิิธีีการใหม่่ๆอะไรบ้้างที่่�เป็็นทาง เลืือกในการนำำ มาใช้กั้บั คนไข้ซึ่่้�งให้ผล้ ลััพธ์ดี์ีกว่่าวิิธีีเดิิม ซึ่่�ง ซึ่่สิ่่�งที่่� เห็็นว่่าน่่าจะเหมาะสมกว่่านั้้�น ผมไม่่เคยพููดล อยๆแต่่จะมีีหลััก การเหตุผลอุ้้างอิิงมีีหนัังสืืองานวิิจัย ัมาประกอบและยืืนยัันผล เสมอโดยเฉพาะเทคนิิคใหม่่จาก AO ซึ่่�งยัังไม่่ได้้เป็็นทื่่�ยอมรับั จากอาจารย์์บางท่่าน นอกจากนี้้�ในบางเคสที่่�มีีการนำำเสนอ ผมเองมีีประสบการณ์ทำ์ผิำ ิดมาก่่อน จึึงมั่่�นใจได้ว่้่าหากแพทย์์ท่่านนั้้�น เลืือกทำำวิิธีีดัังกล่่าวจะเกิิดปััญหาอะไรตามมาบ้้างแต่ส่ว่ นใหญ่่ แพทย์์มัักจะไม่่ค่่อยเชื่่�อเพราะคุ้้นเคคุ้้ยกับัวิิธีีเดิิม หรืือเนื่่�องจาก ผมยัังอาวุุโสน้้อย บางครั้้�งผมเองมีีเคสที่่�ไม่่เคยมีีใครทำำมาก่่อน ในประเทศไทย เป็็นเทคนิิคใหม่ที่่�มานำำเสนอโดยผมจะทำผ่ำ ่าตัดัเป็็นครั้้�งแรก หลายคนจึึงไม่่เห็็นด้วยหรื้ ืออาจจะยัังไม่ย่อมรับัใน วิิธีีการของผมที่่�จะทำ ก็ำ ็มีีการพููดจากระแนะกระแหนแถมดููถููกดููถููว่่า “เอ็็งไม่่ใช่่ Professor Ganz ไม่่มีทีางทำำ ได้้” เช่่นการผ่่าตัด ั Valgus osteotomy ใน Nonunionof Femoral neckแน่่นอน อยู่่แล้วว่้ ่า ผมไม่่ใช่่ProfessorGanzแต่ผ่มเรียีนรู้้ในสิ่่�งที่่�เขาทำำ มาอย่่างดีีและถ้้าไม่มั่่�นใจว่่าจะทำำ ได้ ผ้ มจะไม่มี่วัีันนำำเสนอวิิธีีนี้้�โดยเด็ด็ขาด เพราะรู้้ว่่าในการผ่่าตัดัใหม่่ๆ มีีความกดดัันแค่่ไหน โดย เฉพาะในสิ่่�งที่่�ไม่่เคยทำำมาก่่อนและมีีแต่่คนแย้้ง ถ้้าทำำออก มาผลไม่ดี่ก็ีมี็ ีคนที่่�พร้้อมจะเหยียบีและซ้ำ ำ� เติิมได้้ตลอดเวลาและ หาว่่าขี้้คุ�ย ุเพราะฉะนั้้�นจึึงต้้องเรียีนรู้้ศึึกษาอย่่างละเอียดทุีุกขั้้�น ตอนจนมีีความมั่่�นใจก่่อนที่่�จะลงมืือทำ ถำามว่่ามีีใครสอนไหมก็็ไม่มี่ ีเพราะไม่มี่ ีใครเคยทำำมาก่่อน สิ่่�งเหล่่านี้้�เป็็นเรื่่�องที่่�ผมต้้องฝ่่าฟัันเยอะมาก ไม่่ว่่าจะ เป็็น AO เทคนิิคหรืือการผ่่าตัดัใหม่่อีีกหลายอย่่างที่่�ผมได้้เป็็น คนริิเริ่่�มการผ่่าตัดัโดยไม่่เคยมีีใครทำำมาก่่อนในประเทศไทย อย่่างไรก็็ตามผมก็็เป็็นเพีียงปุถุุชนคนธรรมดาคนหนึ่่�งที่่�มีีความ วิิตกกัังวลเหมืือนกััน ถึึงได้บ้อกว่่าต้้องมั่่�นใจที่่�สุดุแล้วจึ้ ึงจะทำำผ่่าตัด ัเมื่่�อได้ผ่้่าตัดัเสร็็จก็็นำำเอ็็กซเรย์์มาให้ที่่้�ประชุุมดูู บ างครั้้�ง ก็็ไม่่มีีใครพููดอะไร บางครั้้�งก็็โดนวิิพากวิิจารณ์์จนเสีียกำำ ลัังใจ ผมโชคดีีที่่�มีีอาจารย์์สุปรีุีชาที่่�เป็็นหัวหน้ั ้าสาย B คอยให้กำ้ ำ ลััง ใจอยู่่เสมอโดยบอกว่่าให้้เอาผลการผ่่าตัดั มาให้ดูู ้คนที่่�ไม่่เชื่่�อ หรืือไม่่เห็็นด้วยก็้ ็จะเงีียบไปเอง การถกเถีียงเทคนิิคของการผ่่าตััดขึ้้�นอยู่่กัับว่่าพื้้�น ฐานของแพทย์์คนนั้้�นเป็็นมาอย่่างไร ฝึึกอบรมมาจากไหน มีีประสบการณ์์อะไรที่่�พบมาก่่อนในเคสที่่�เคยผ่่าตัดัมา เพราะ บางครั้้�งผมอาจจะเคยเห็็นแบบหนึ่่�งแต่่เขาเคยเห็็นอีีกแบบหนึ่่�ง แพทย์์คนนั้้�นอาจจะเคยทำำมาคนละวิิธีี ซึ่่�งก็็เป็็นสิิทธิ์์ของเ�จ้้าของ เคสที่่�จะเลืือกวิิธีีการใดก็็ตาม แต่่เมื่่�อถึึงเวลาที่่�ต้้องถกเถีียงกััน ผมก็็พููดในแง่่วิิชาการและมุุมมองของผมที่่�ได้ศึ้ึกษามา ส่่วน การตัดสิั ินใจขึ้้�นอยู่่กับัแพทย์์เจ้้าของเคส และในทุุกการประชุุม จะมีีแพทย์์ประจำบ้ำ ้านมาเข้้าฟัังด้วย ซึ่่ ้ �งถืือว่่าเป็็นการเก็็บเกี่่�ยว ความรู้้ในแนวคิิดของอาจารย์์แต่่ละคน เมื่่�อฟัังแล้ว้จะเชื่่�อใน วิิธีีการของใครก็็ขึ้้�นอยู่่กั บัวิิจารณญาณของแพทย์ป์ระจำบ้ำ ้าน แต่ล่ะคน เพราะสุดทุ้้ายแล้ว้คนที่่�จะได้รั้บผลัจากการตัดสิั ินใจ ทำำการรัักษาหรืือผ่่าตัดคืั ือ คนไข้้ ผมเชื่อว่าคนที่เป็นแพทยย์ ่อมมีจิตใจที่จะรักษาใหด้ีอยู่แลว ้ เพียงแต่ว่าต้องคิดว่าส่ิงที่จะนำำ มารักษาคนไข้เป็นส่ิง ที่ดีจริงหรือไหม คุณอาจจะบอกว่าที่เคยทำำ มาไดผลด้ ีแต่ใน ปัจจุบันมันอาจจะไม่เหมาะสม มีการเปล่ยีนแปลงวิธีท่ใีหผล้ ได้ดีกว่า เนื่องจากวิชาออร์โธปิดิกส์มีการเปล่ยีนแปลงและความ ก้าวหน้าอยู่ตลอดเวลา มีการพัฒนาเครื่องมืออุปกรณ์ต่างๆ รวมถึงเทคโนโลยีใหม่ๆอยู่เสมอ ส่ิงที่เคยทำำ ในอดีตคุณจะมา อ้างว่ามันดีเสมอไปอาจจะไม่ใช่ เพราะในปัจจุบันมีมาตรฐาน สูงขึนก้ว่านี้ เพียงแต่ว่าคุณจะลดทิฐิเปิดใจให้กว้างเพื่อจะเรียน รู้พัฒนาตัวเองและพร้อมที่จะเปล่ยีนแปลงในส่ิงที่ทำำ ให้มันดี Prof. Dr. med. Reinhold Ganz ผู้้อธิิบายวิิธีีการผ่่าตััด Valgus Osteotomyในราย Nonunionof Femoral Neck โดยเฉพาะคนไข้้ อายุุน้้อยที่่�ยัังไม่่สมควรผ่่าตัดัใส่่ ข้้อเทีียม

88 กว่านี้หรือไม่ แต่สำำคัญเหนือส่ิงอื่นใด เมื่อเกิดความผิดพลาดแลว ้ควรจะยอมรับและพร้อมจะรับฟังความคิดเห็นของคนอื่นเพื่อ นำำไปแก้ไขใหด้ีขึน้เพราะไม่มีแพทยผ์ ่าตัดคนไหนที่ไม่เคยทำำ ผิดพลาด แต่เมื่อทำำผ ิดพลาดแลว้ไดนำำส ้่ิงที่ผิดพลาดนันมา้ แก้ไขและป้องกันไม่ให้เกิดซ้้ำำอีกหรือเปล่า นี่คือส่ิงสำำ คัญที่ไม่ ควรมองข้ามและไม่ควรจะไปโทษใครทัง้สนิ้ ผมมัักจะพููด อยู่่เสมอว่่า ในทุุกครั้้�งที่่�เกิิดข้้อผิิดพลาด ขึ้้�นคนที่่�ต้้องรับัเคราะห์คื์ือคนไข้้เพราะแทนที่่�จะผ่่าครั้้�งเดีียวให้้ สำำเร็็จกลัับต้้องโดนผ่่าตัดซ้ำัซ ำ� าก ในหลายๆเคสที่่�เกิิดขึ้้�นมีีการ ถกเถีียงกัันแล้วว่้ ่าวิิธีีการดัังกล่่าวไม่่ควรใช้้แต่่อย่่างที่่�บอกว่่า ทั้้�งหมดขึ้้�นอยู่่กับัการตัดสิั ินใจของแพทย์์เจ้้าของเคส จึึงมีีหลาย ครั้้�งที่่�การผ่่าตัดัแก้้ไขต้้องเกิดขึ้้ ิ �น เนื่่�องจากแพทย์์ท่่านนั้้�นไม่ย่อม เปลี่่�ยนวิิธีีการทำผ่ำ ่าตัดัตามที่่�ผมได้้เสนอแนะนำำ ไปแล้วตั้้�งแต่่ตอน Pre-op ซึ่่�งสำหรัำบผัม ถ้้าแพทย์์คนหนึ่่�ง ทำำการผ่่าตัดผิั ิด พลาดซ้ำ ำ� ๆ ในแบบเดิิมๆ ผมว่่าแพทย์์ท่่านนั้้�นก็็ไม่่สมควรที่่�จะ เป็็นหมอผ่่าตัด ั Ortho แต่่ควรจะไปอยู่่แผนก Patho คืือพยาธิิวิิทยา อย่่างไรก็็ตามปััญหาก็็คืือวิิธีีการนำำเสนอและคำพููดำพููด ของผมในเวลา Conference ทั้้�งในโรงพยาบาลพระมงกุฏหรื ุือ ในการประชุุมอื่่�นๆ ผมค่่อนข้้างเสีียงดัังอาจจะใช้ถ้้อยคำที่่ ำ�รุ่่น แรง ท่่าทางเอาจริิงเอาจััง ตรงไปตรงมา ไม่่มีีอ้้อมค้้อมเพราะ ผมอัดหนััก ยิ่่�งถ้้าเป็็นเรื่่�องการผ่่าตัดัคนไข้ด้วย้ วิิธีีการที่่�ไม่่เหมาะ สมแล้วทำ้ ำ ให้้เกิิดผลเสียีจนต้้องผ่่าตัดัใหม่่จะไม่มี่ ยั้้ี�งในการออก ความเห็็น และด้วย้ วิิธีีการโต้้แย้้ง การพููด ในน้ำ ำ� เสียีงที่่�ไม่นุ่่มนวล บวกกับัเป็็นคนเสีียงดััง คนอื่่�นจึึงมองว่่าผมก้้าวร้้าวไม่่มีีความ เคารพรุ่่นพี่่�ไม่่เคารพครููบ าอาจารย์์ ซึ่่�งในความเป็็นจริิงนั้้�น ผม เคารพไม่่เคยเปลี่่�ยนแปลง เมื่่�อเจออาจารย์์หรืือรุ่่นรุ่่ พี่่� ผมสวัสดีั ีทัักทายทุุกครั้้�งแต่่ในเวลาที่่ต้�้องพููดคุ ยกัุันเรื่่�องวิิชาการผมก็็เถีียง ไม่ย่อมแพ้้เพราะในเมื่่�อมัันไม่ถูู่ กจะให้นิ่่้�งเฉยไม่่ออกความเห็็น แล้วปล่ ้ ่อยให้ทำ้ ำแบบผิิดๆไปได้้อย่่างไร  สิ่่�งที่่�ผมเถีียงคืือไม่่ใช่่เพราะทิิฐิิหรืือเพื่่�อเอาชนะแต่มั่ ันคืือเนื้้�อหาความรู้้ทางวิิชาการ และสิ่่�งที่่�เป็็นทางเลืือกที่่�ดีีให้กั้บั คนไข้้เพียีงแต่มั่ ันคืือสิ่่�งใหม่ที่่�ยััง ไม่มี่ ีใครทำำมาก่่อน โดยเฉพาะในช่่วงนั้้�นเป็็นการเปลี่่�ยนแปลง มาใช้้เทคนิิคของ AO ซึ่่�งยัังไม่่เป็็นที่่�ยอมรับว่ั ่าเป็็นมาตรฐาน จากแพทย์์หลายๆท่่าน ความที่ผมมีสไตล์การพูดอย่างที่ว่านี้ ครัง้หนึง่หลังจาก การ Conference ผ่านไป อาจารยธำำ์ รงรัตน์เรียกผมเข้ามาหา และบอกกับผมว่า ‘หมอไม่ต้องไปอัดใส่และวิจารณ์ว่าส่ ิง ที่คนอื่นทำำ ไม่ถูกต้อง เพียงแต่บอกว่าส่ิงที่ท่านได้เสนอ แนะและทำำไปก็เป็นวิธีหนึ่ง แต่ถ้าเป็นผมจะเลือกใช้วิธี นี้แนี้ล้วก็อธิบายไปว่าทำำ อย่างไร มีเหตุผลอะไรซึ่งเป็นวิธี ที่น่มนุวลแล้วก็จบได้สวย ทุกคนก็ได้เรียนร ้คูนที่ทำำก ็จะ ไม่รู้สึกว่าโดนถล่มและไม่โกรธหมอด้วย ไม่เป็นการสร้าง ศัตรู’ ผมก็รับคำำตักเตือนจากอาจารยซ์ง่ึถูกต้องท่สีด ุแต่ความ ถ่่ายรููปกับแพัทย์์ประจำบ้ำ ้านปีี 2-3 เมื่่�อตอนม าเป็็นอาจารย์์

89 ที่ผมยังหนุ่ม ยังห้าว มีความรูส้ึกว่าความผดิพวกนัน้ซ้้ำำซ าก พูด ไปก็ไม่ฟังพอย่งคิ ิดว่าคนท่ต้องร ีบผลัแย่ๆ คือคนไข้ก็ย่งอารมณ์ ิเสย ี โมโห เลยกลายเป็นว่าไม่สามารถพูดจานุ่มๆไดส้ักครัง้แต่ ก็ลดความก้าวร้าวลงได้พอสมควร ตอนหลังอายุมากขึนก็้ย่ิง เข้าใจและระลึกถึงคำำ พูดของอาจารย์ที่ไดส้่งัสอนไวว้่าเป็นส่ิง ที่ถูกต้องอย่างย่ิง แพทย์ผ่าตัดทเก่งเฉพาะตนเองไม่พอ ต้องเป็ นคร ีู่ทสอนี่คนอนไื่ดดีด้ ้วย ย้้อนไปตอนที่่�เป็็นนัักศึึกษาแพทย์์ ผมก็็ไม่่รู้้หรอกว่่า เมื่่�อเรีียนจบแล้ว้จะเป็็นแพทย์์แบบไหน แต่่การได้้เรีียนแพทย์์ ในทุุกๆ วัันก็็ค่่อยๆ หล่่อหลอมความรู้้สึึกที่่�จะเป็็นแพทย์์ที่่�ดีีมา เรื่่�อยๆจากครููบาอาจารย์์ที่่�เป็็นตัวัอย่่าง กระทั่่�งมาอยู่่ตรงยู่่จุดนีุ้้�ผมระลึึกอยู่่เสมอว่่าที่่�ได้ดี้ีในทุุกวัันนี้้�เพราะมีีครููเป็็นตัวัอย่่างที่่�ดีี ดัังนั้้�นเมื่่�อต้้องทำหน้ำ ้าที่่�เป็็นครููผ มก็็จะเป็็นครููที่่ �เป็็นตัวัอย่่าง ที่่�ดีีให้กั้บลููักศิิษย์์เช่่นเดีียวกััน ผมเองไม่่ได้้วิิเศษหรืือดีีกว่่าใคร แต่่ท่่ามกลางสภาพ แวดล้้อมของสัังคมที่่�มีีการเปลี่่ย�นแปลงไปในแต่ล่ะยุุคสมัย ั โดย เน้้นไปทางวััตถุนิุิยม สิ่่�งที่่�ต้้องยึดมั่่ ึ �นคืือเป็็นแพทย์์ที่่�ทำำความดีีเพราะความดีีที่่�ทำำ ไม่่ได้้เกี่่�ยวข้้องกับยุัุคสมัย ชีั ีวิิตคนเราอาจ จะมีีความแตกต่่างในเรื่่�อง WorkLife Balanceในปััจจุบัุัน แต่่การทำำความดีีไม่่ควรจะขึ้้�นกับักาลเวลาที่่�ต่่างกััน ขณะที่่�ตัวัเอง ทำำความดีีก็็ต้้องสอนให้้คนอื่่�นทำำความดีีอย่่างที่่�เราทำำเท่่าที่่�จะ สอนได้้แต่ก็่ ็ต้้องยอมรับว่ั ่า ความเป็็นแพทย์์ที่่�ดีีและความเป็็น ครููที่่�จะอบรมสั่่�งสอนให้ทำ้ ำความดีีบางครั้้�งก็็ไม่่ได้้อยู่่ในคนๆ เดีียวกััน แพทย์์บางคนเก่่งมาก แต่่เมื่่�อมีีแพทย์์ประจำบ้ำ ้านหรืือ นัักศึึกษาแพทย์์เข้้าร่ว่มผ่่าตัดหรืั ือตามไปเยี่่�ยมคนไข้้แพทย์์ท่่าน นั้้�นอาจจะไม่ส่ามารถสอนคนเหล่่านั้้�นได้้เพราะสอนใครไม่่เป็็น ทำำ ได้้เพีียงแต่่ให้ดูู้ในสิ่่�งที่่�ทำ ำแล้ว้จดจำำเรีียนรู้้กัันเอง ไม่่มีีการ อธิิบาย ไม่่มีีการให้ซั้ักถาม แต่่แพทย์์บางคนมีีจิิตใจของความ เป็็นครููสููงมาก คืือ สามารถที่่�จะถ่่ายทอด สอนและอธิิบายสิ่่�ง ต่่างๆไปในระหว่่างที่่�ดููคนไข้หรื้ ือผ่่าตััด สามารถชี้้�ให้้เห็็นถึึง ความแตกต่่างในวิิธีีการผ่่าตััดชนิิดต่่างๆ ที่่�กำำ ลัังทำ ำรวมถึึง พร้้อมจะตอบคำถำามเมื่่�ออีีกฝ่่ายมีข้ี้อสงสัย ั ไม่่ใช่่ให้้คลำำทางเอา เอง ในความเป็็นครููผมก็็จะสอนทั้้�งหมดที่่�รู้้ ไม่มี่ ีการอมความรู้้ แต่่คนที่่�เรียีนรู้้จะรับัได้้มากน้้อยแค่่ไหนก็็ขึ้้�นอยู่่ที่่�ตัวัเขาด้วย้ อย่่างไรก็็ตามสิ่่�งสำคัำญอีั ีกอย่่างคืือการรับัความรู้้ไป จากอาจารย์์ของนัักเรียีนหรืือแพทย์์แต่ล่ะคนก็็แตกต่่างกััน ซึ่่�ง ผมแยกแพทย์์ประจำบ้ำ ้านที่่�ฝึึกอบรมในการดููแลและเรียีนรู้้การ ผ่่าตัดรัักษาคนไข้้ในช่ว่งที่่�ทำำการสอนออกเป็็น 3 กลุ่่ม คืือ กลุ่่ม ที่่�1เรียีนรู้้ได้ดี้ี ทำำ ได้้และยัังสามารถพััฒนาต่่อหรืือคิิดต่่อยอด รู้้จัักค้้นคว้้าข้้อมููลเพิ่่�มเติิมอยู่่เยู่่ รื่่�อยๆ กลุ่่มลุ่่ ที่่�2เรียีนรู้้ที่่�จะทำำตาม ได้้แต่พั่ ัฒนาต่่อไม่่ได้้เรียีกว่่าอาจารย์์สอนแบบไหนก็ทำ็ ำ ตามได้้ แบบนั้้�น แต่่จะไม่่ขวนขวายต่่อยอด ส่ ว่นกลุ่่มลุ่่ ที่่�3 คืือในระหว่่าง ที่่�ทำำตามที่่�สอนอาจจะต้้องใช้้เวลานานกว่่าคนอื่่�นถึึงจะทำำ ได้้ เพราะมืือไม้้ไม่่คล่่อง บางคนทำำเท่่าไหร่ก็่ ็ไม่่ดีีขึ้้�น แถมยัังไม่่รู้้จัักพััฒนาตัวัเองต่่อ ซึ่่�งก ซึ่่ลุ่่มลุ่่หลัังนี้้�เขาอาจจะไม่่เหมาะที่่�จะเป็็น แพทย์์ที่่�ทำำการผ่่าตัด ัแต่่อาจจะเหมาะที่่�ไปทำำงานอย่่างอื่่�น เช่่น สายบริหิารหรืือการตรวจรัักษาที่่�ไม่ต้่ ้องใช้ทั้ ักษะของการผ่่าตัดั แต่่ทั้้�งหมดทั้้�งมวลไม่่ว่่าคุุณจะอยู่่ในประเภทใด สิ่่�ง สำคัำ ญที่่ ั�สุดคืุือ สิ่่�งที่่�นำำ ไปปฏิิบัติัิกับั คนไข้ต้้องมั่่�นใจว่่าสิ่่�งที่่�ทำำนั้้�นไม่่เป็็นอัันตราย ไม่ผิ่ ิดจริยิธรรมหรืือศีีลธรรมของความเป็็น แพทย์์ หรืือคิิดอะไรที่่�แผลงๆ ทำำอะไรที่่�มัันไม่มี่ ีหลัักการ เก่่งไม่่เก่่งก็็ยัังพอสอนได้้แต่่การมีีศีีลธรรมและจริยิธรรมที่่�ดีีต้้องมีีคู่่ ไปเสมอ ความภาคภููมิิใจของคนที่่�เป็็นครููสำหรัำบผัม คืือการได้้เห็็นลููกศิษิ ย์์นำำความรู้้ความสามารถไปดููแลรัักษาผู้้ป่่วยได้้เป็็น อย่่างดีีนอกจากนี้้ผ�มยึดมั่่ ึ �นอยู่่เยู่่สมอว่่า ลููก ลููศิิษย์์ต้้องดีีและเก่่ง กว่่าครูู ถึึงจะมีีความก้้าวหน้้าทางวิิชาการ เมื่่� อไม่่รู้้ ทำำ ไม่่ได้้ไม่่ควรดื้้อ�รั้้� นที่จะ่�ทำำเพราะผลเสีียหาย จะตกอยู่่ที่ คนไ ่�ข้้ สิ่่�งที่่�ผมมัักจะย้ำ ำ� มากๆ คืือเมื่่�อรู้้ว่่าตัวัเองไม่่เก่่งหรืือไม่่ ถนัดัในการผ่่าตัดรัักษาอะไรก็็ตาม ควรยอมรับัและไปหาคนที่่� ชำำนาญกว่่ามาให้คำ้ ำแนะนำ ำ ไม่่ใช่่ดื้้�อรั้้�นทำำ ไปด้วยตั้วัเองเพีียง รููปหมู่่�ของอาจารย์์และแพทย์์ประจำำ บ้้านกองออร์์โธปิิดิิกส์์

90 เพราะนี่่�คืือศัักดิ์์� ศรีี นี่่�คืือทิิฐิิการเป็็นแพทย์์ต้้องยอมรับัความ จริิงว่่าไม่่สามารถเก่่งไปได้ซ้ะทุุกอย่่าง เมื่่�อไม่่รู้้ให้้ไปถามคนที่่�รู้้มากกว่่าอย่่างผมเองไม่ชำ่ ำนาญอะไร ไม่มั่่�นใจอะไร ผมจะไม่่ทำำแต่่จะส่่งคนไข้้คนนั้้�นไปปรึึกษากับัอาจารย์์แพทย์์ท่่านอื่่�นๆ ขณะเดีียวกัันจะอธิิบายชี้้�แจงกัับคนไข้ว่้่าผมไม่่ได้้เชี่่�ยวชาญ ในสาขาหรืือการผ่่าตัดัชนิิดนี้้�แต่่จะส่่งคุุณไปปรึึกษากับัแพทย์์ ที่่�ชำำนาญให้ดูู้แล มัันไม่่ใช่่เรื่่�องน่่าอับัอายที่่�จะบอกคนไข้ว่้่าผม ไม่ชำ่ ำนาญในการผ่่าตัดัแบบนี้้� ครั้้�งหนึ่่�งมีีแพทย์์จากโรงพยาบาลแห่่งหนึ่่�งเชิิญผมไป ผ่่าตัดข้ั ้อสะโพกเทียีมให้กั้บั คนไข้้เพราะผมเป็็นคนเริ่่�มใช้้วิิธีีการ นี้้�ในประเทศไทยคืือเป็็นข้้อสะโพกเทีียมที่่�ไม่่ใช้ซี้ีเมนต์์ในคนไข้้อายุนุ้้อย ซึ่่�งเผอิิญเคสนี้้�เป็็นคนไข้้อายุปุระมาณ 26 ปีีแพทย์์ ท่่านที่่�เชิิญผมคิิดว่่าน่่าจะดีีกว่่าที่่�ให้ผ้มซึ่่�งเป็็นผู้้เชี่่�ยวชาญและ เป็็นคนที่่�เริ่่�มต้้นใช้้วิิธีีนี้้�เป็็นผู้้ทำผ่ำ ่าตัด ผัมก็็ตอบรับั กลัับไปว่่า ยิินดีีที่่�จะไปช่วยทำ่ ำแล้วนั้ดวัันทำผ่ำ ่าตัดัเรียบร้ี ้อย แต่อี่ ีกสองวััน ต่่อมาก็็มีีการเปลี่่�ยนแปลง เพราะเมื่่�อมีีการชี้้�แจงในที่่�ประชุุม ของภาควิิชาว่่าจะเชิิญผมเข้้ามาทำผ่ำ ่าตัด ก็ั ็มีีอาจารย์์บางท่่าน ให้้ความเห็็นว่่าทำำ ไมต้้องให้ผ้มไปทำผ่ำ ่าตัดัให้ ซึ่่ ้ �งเรื่่�องนี้้คื�ือเรื่่�อง ศัักดิ์์ศ�รีีของสถาบััน เพราะหากผมไปผ่่าตัดัให้้จะกลายเป็็นว่่า สถาบัันนั้้�นทำำ ไม่่ได้้จนต้้องไปเชิิญคนอื่่�นมาทำ ำแพทย์์เจ้้าของ เคสท่่านนั้้�นจึึงต้้องโทรฯเข้้ามาเพื่่�อขอโทษและยกเลิิกการเข้้าไป ผ่่าตัดที่่ ั�นั่่�น แต่ตั่ดสิั ินใจขอส่่งคนไข้้มาที่่�โรงพยาบาลพระมงกุฏุฯ แทนเพราะมั่่�นใจว่่าคนไข้น่้่าจะได้รั้บัการผ่่าตัดที่่ ัดี� ซึ่่ี �ง ซึ่่สำหรัำบผัม การที่่�แพทย์์ท่่านนั้้�นตัดสิั ินใจแบบนี้้�โดยไม่่ได้คิ้ดถึิ ึงเรื่่�องศัักดิ์์ศ�รีีและไม่่มีีอีีโก้้แต่่เห็็นกับปั ระโยชน์์ของคนไข้้มากที่่�สุดุเป็็นสิ่่�งที่่�ควรเอาเป็็นตัวัอย่่าง ซึ่่�งผมก็็เข้้าใจถึึงความลำบำ ากใจของเขา เมื่่�อมีีอาจารย์์ท่่านอื่่�นของสถาบัันเกรงว่่าจะเสีียศัักดิ์์ศ�รีี “ถ้้าจะทำผ่่ ำาตััดเคสที่่�ยากให้้ได้้ดีีก็็ต้้องมอบหมายให้้ เฉพาะบางคนทำบ่่ ำอยๆ” เคสผ่่าตัดที่่ ั�ยากมีทั้้ี�งข้้อดีีและข้้อเสีย ีแต่่เนื่่�องจากมัักจะเป็็นเคส ที่่�ไม่่ได้้เจอบ่่อยๆ ฉะนั้้�นการที่่�จะให้้แพทย์์หลายคนหมุุนเวียีนกััน มาผ่่าตัดัเคสเหล่่านี้้�ไปเรื่่�อยๆ ก็็จะหาแพทย์์ที่่�เก่่งจริิงไม่่ได้้เพราะ ต้้องอาศัยชั่่�วโมงบิินที่่�จะทำำ ให้้เกิิดความชำำนาญ เมื่่�อเจอเคส ยากๆ ผมมัักจะแนะนำำ ให้้คนที่่�เคยทำำเคสยากนี้้�เข้้าไปช่วยส่อน หมอที่่�ทำำเป็็นครั้้�งแรก เพื่่�อให้้เขาได้มี้ีประสบการณ์์และเรียีนรู้้ได้้เร็ว็กว่่าที่่�จะเริ่่�มทำำ ไปเอง จากนั้้�นก็็ให้รั้บผิั ิดชอบเคสแบบนี้้�โดยการทำบ่ำ ่อยๆ เพื่่�อจะเพิ่่�มความชำำนาญยิ่่�งขึ้้�น วิิธีีการแบบ นี้้�จะช่่วยพััฒนาฝีีมืือของแพทย์์ท่่านนั้้�นให้ทำ้ ำ ได้ดี้ีจนเก่่ง ถ้้าให้้ มีีการเวีียนกัันมาเรียีนผ่่าตัดัเคสยากๆ กัันทุุกคน อาจจะกลาย เป็็นว่่าไม่มี่ ีใครเก่่งสัักคน มีีเพีียงแพทย์์ที่่�พอทำำ ได้้แต่ทำ่ ำ ได้้ไม่ดี่ ีเพราะเคสยากๆ ควรต้้องมีีผู้้เชี่่�ยวชาญในแต่ล่ะสาขาให้ล้งลึึก ไปเลยเพื่่�อที่่�สามารถผ่่าตัดดููัแลเคสที่่�ยากนั้้�นได้ดี้ีที่่�สุด ุเพราะ ในออร์์โธปิิดิิกส์์มีีการแยกย่่อยสาขามากมาย ไม่มี่ ีทางที่่�แพทย์์ คนหนึ่่�งจะเก่่งไปได้ทั้้�งหมด แนวคิดนี้้ ิคื�ือวิิธีีการสร้้างศัลยัแพทย์์ที่่�เป็็นผู้้เชี่่�ยวชาญเฉพาะสาขาซึ่่�งต้้องได้รั้บัการสนับสนุัุนจาก แพทย์์ท่่านอื่่�นๆที่่�จะส่่งเคสมาให้้แทนที่่�จะแย่่งกัันทำำ ในอดีีตการรัักษาความผิิดปกติิทางกระดููกและข้้อ อาจจะรวมเรียีกว่่าอยู่่ในสาขาออร์์โธปิิดิิกส์์ ซึ่่�งใครๆ ที่่�จบทาง สาขานี้้ก็�็ทำผ่ำ ่าตัดรัักษาได้ทุุ้กชนิิด แต่ปั่ ัจจุบัุันในต่่างประเทศ ได้มี้ีการแยกสาขาย่่อยของออร์์โธฯ ออกมาอย่่างชััดเจนมา นานแล้ว ้แพทย์์แต่ล่ะท่่านจะทำำการผ่่าตัดรัักษาเฉพาะสาขาที่่�ตนเองถนัดัเพีียงอย่่างเดีียว สำหรัำบัในประเทศไทยนั้้�นมีีที่่�คณะ แพทยศาสตร์์มหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่ ที่่�ภาควิิชาออร์์โธฯ มีีการ แบ่่งสายเฉพาะทางของแพทย์์ออร์์โธปิิดิิกส์์มานานแล้ว ปั้ ัจจุบัุัน โรงพยาบาลส่ว่ นใหญ่่ ก็็มีีการแบ่่งสาขาย่่อยอย่่างชัดัเจน โดย ภาพรวมๆ นั้้�น 50-60% คืือ ผู้้ป่่วยทาง Trauma ที่่�มีีกระดููกหััก ไม่ว่่าจะจากอุบัุติัิเหตุุโดยรถยนต์ หรื์ ือสาเหตุุอะไรก็็ตาม ซึ่่�งรููป แบบการหัักของกระดููกมีีมากมายหลายระดับัตามความยาก ง่่าย แต่่ปััญหาคืือหมอหลายคนเข้้าใจผิิดว่่าสามารถรัักษา กระดููกหัักได้ ทุุ้กรููปแบบ แต่่จริิงๆแล้วรั้ ักษาได้้ในขอบเขตตาม แต่ป่ระสบการณ์์เท่่านั้้�น แต่่ไม่่ได้ห้มายถึึงรัักษาได้ดี้ีทุุกชนิิด เพราะฉะนั้้�นในความเห็็นส่่วนตัวัของผม การที่่�คุุณ จบการฝึึกอบรมมาถืือว่่าเป็็นการเริ่่�มต้้นในการที่่�คุุณจะไปให้้ ถููกแนวทาง คุุณเรีียนรู้้วิิธีีที่่�จะวิินิิจฉััย วิิธีีตรวจร่่างกายเรีียน รู้้เทคนิิคที่่�จะทำผ่ำ ่าตัด ัแต่่ไม่่ได้ห้มายความว่่าทำผ่ำ ่าตัดัได้ทุุ้ก อย่่าง แต่่ละคนยัังต้้องเก็็บเกี่่�ยวประสบการณ์์เพิ่่�มขึ้้�น จบมา เพีียงรู้้แค่่พื้้�นฐานที่่�ถููกต้้อง แต่่ต้้องฝึึกฝนให้มี้ีประสบการณ์์ เพิ่่�มเติิม เมื่่�อจบการฝึึกอบรมทุุกคนเป็็น General Orthopedic Surgeon ที่่�รู้้จัักเรียีนรู้้เพื่่�อพััฒนาต่่อไป แต่่ไม่่ได้ห้มายความว่่า ทำำ ได้ดี้ีทุุกอย่่าง เพราะฉะนั้้�นจะต้้องเรีียนรู้้ไปตลอดชีีวิิตของ ความเป็็นแพทย์์ การเข้้ามาเป็็นแพทย์์ฝึึกหัดหรืั ือแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ไม่่ ได้มี้ีการเปิิดห้้องเรียีนเหมืือนอย่่างตอนที่่�เป็็นนัักศึึกษาแต่่การ เรียีนการสอนจะเกิิดขึ้้�นระหว่่างการทำำการรัักษาผู้้ป่่วยและการ ประชุุมเคสต่่างๆโดยมีีการถกเถียีงให้้ความคิด ิเห็็นวิิธีีการรัักษา แบบต่่างๆ ในกรณีีของผมวิิธีีการสอนคืือ ทำำ ไปสอนไป ในการ สอนผมจะถามบ่่อย ถ้้าไม่่รู้้คำำตอบก็็แนะนำำ ให้้ไปหาอ่่านเพิ่่�ม เติิมเพราะจะโดนถามอีีก แต่ล่ะคนจะนำสิ่่ ำ �งที่่�จะทำหรืำ ือเห็็นมา คุยกัุบัเราเพราะความเป็็นครููสำ หรัำบผัมคืือต้้องสอนให้คิ้ดิไม่่ใช่่การทำำตามที่่�อาจารย์์บอกทุุกอย่่าง

91 What คืือ คนไข้้เป็็นอะไรมา มีีอาการอะไรแพทย์์ต้้อง วิินิิจฉัยัได้ถูู้กต้้องและวิิเคราะห์์ให้้เป็็น จากนั้้�นจึึงวางแผนในการ รัักษาโดยตอบคำถำามเหล่่านี้้�ให้้ได้้ How คืือเมื่่�อวิินิิจฉัยัได้้แล้วว่้ ่าคนไข้้เป็็นอะไรแพทย์์ จะรัักษาคนไข้้โดยมีีขั้้�นตอนอย่่างไร กิินยา? กายภาพ? ผ่่าตัดั? ซึ่่�งในแต่่ละประเภทการรัักษาก็็มีีรายละเอีียดปลีีกย่่อยแตก ต่่างกัันไป ในการตัดสิั ินใจผ่่าตัดัควรจะต้้องมีีข้้อบ่่งชี้้ที่่� �ชัดัเจน คำถำามที่่�จะต้้องถามตัวัเองเสมอว่่า ถ้้าหากตัวัเราหรืือญาติิพี่่� น้้องเป็็นแบบเดีียวกัับคนไข้้จะทำผ่ำ ่าตัดหรืั ือไม่่ควรระลึึกอยู่่ เสมอว่่า จงรัักษาคนไข้้เสมืือนกับัการรัักษาตนเอง การผ่่าตัดั ก็็ไม่่ได้มี้ีแค่่แบบเดีียวแพทย์์ท่่านนั้้�นควรจะพิิจารณาเลืือกการ ผ่่าตัดัแบบไหนเพื่่�อให้้ได้ผลดี้ ีที่่�สุดกัุบั คนไข้้ When คืือ คนไข้้พร้้อมจะทำำการผ่่าตัดรัักษาแล้วหรื้ ือ ยััง ถ้้ามีีอาการบวมจะต้้องรอนานแค่่ไหน ระหว่่างรอต้้องทำำ อะไรและให้้ผู้้ป่่วยปฏิิบัติัตัิวัอย่่างไรรวมถึึงการวางแผนขั้้�นตอน ของการผ่่าตัดัตรวจเช็็คความพร้้อมของอุปุกรณ์ ส์ามารถผ่่าตัดั เองได้้ไหม ต้้องตามใครมาช่วยหรื่ ือเปล่่า ซึ่่�งใน ซึ่่ ประเด็็นหลัังเป็็น สิ่่�งที่่�สำคัำญัมากๆ คืือถ้้าไม่มั่่�นใจว่่าทำำ ได้้เองจะทำำอย่่างไรต่่อไป จำำเป็็นที่่�จะต้้องตามคนมาช่วย่เพื่่�อให้้การผ่่าตัดสำั ำเร็็จลุลุ่ว่ งไป ด้วยดี้ ีโดยไม่มี่ ีภาวะแทรกซ้้อน “แค่่กระดูกติูิดไม่่เพีียงพอ ‘แต่่’ ต้้องใช้้งานได้้เหมืือนเดิมิ” สิ่่�งสำคัำ ญที่่ ั�สุดทีุ่่�ผมจะบอกรุ่่นน้้องแพทย์ป์ระจำบ้ำ ้าน และนัักศึึกษาแพทย์์เสมอคืือ การรัักษาคนไข้้กระดููกหััก ไม่ว่่าจะ ส่ว่ นไหนก็็ตามในร่่างกาย ความสำคัำญั ไม่่ได้้อยู่่ที่่�ว่่ากระดููกติิด กัันเหมืือนเดิิมเพียีงเท่่านั้้�น แต่ห่มายถึึงการใช้้งานได้้เหมืือนเดิิม ก่่อนที่่�จะเกิดิการหััก ซึ่่�งจะ ซึ่่ต้้องวางไว้้เป็็นเป้้าหมายสููงสุด ุเพราะ ในหลายๆรายที่่�มีีกระดููกหัักแพทย์์สามารถรัักษาจนกระดููกติดิกัันได้้แต่่เมื่่�อใช้้งานกลัับใช้้ไม่่ได้้เหมืือนเดิิม ผล กระทบก็็เกิิดขึ้้�น กับั คนไข้้อยู่่ดีีเพราะไม่ส่ามารถใช้้ในชีีวิิตประจำวัำ ันได้ บ้างราย ไม่ส่ามารถกลัับไปประกอบอาชีีพเดิิม ดัังนั้้�นแพทย์์ผ่่าตัดต้ั ้องวิิเคราะห์ว์างแผนอย่่างดีีโดย เฉพาะในรายที่่�มีีความซับซ้ั ้อนและไม่่ได้้แก้ปั้ัญหาให้้เพีียงส่ว่น เดีียว แต่่ควรแก้้ไขให้้ครอบคลุุมทุุกอย่่าง เพื่่�อให้้คนไข้้กลัับไป ใช้้งานได้้อย่่างเดิิมหรืืออย่่างน้้อยๆ ก็็ใกล้้เคีียงกับัความปกติิ แต่่แรกเริ่่�ม What - How - When คำำ 3 คำที่ำ ่� แพทย์ที่์ ่� จะทำำการผ่่าตััดควรตอบให้้ได้้ “รัับผิิดชอบต่่อหน้้าที่่ตั�ัวเองยัังไม่่พอ แต่่ต้ ้องรัับผิิดชอบ ต่่อคนไข้้เสมอ” นอกจากเรื่่�องสอนความรู้้ทางการแพทย์์แล้ว สิ่่ ้ �งสำคัำญัที่่�พยายามจะสอนให้กั้บรุ่่ ันน้้องคืือเรื่่�องความรับผิั ิดชอบซึ่่�งเป็็น เรื่่�องที่่สำ�คัำญัมาก ถึึงขนาดว่่าครั้้�งหนึ่่�งผมเคยจะให้้แพทย์์ประจำำบ้้านคนหนึ่่�งออกกลางคัันเลยก็็มีี สาเหตุุเกิดิจากมีีเคสคนไข้ส้ะโพกหลุดุมาที่่�ห้้องฉุุกเฉิิน พยาบาลได้้โทรศััพท์์ไปตามแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน ปีี2 ให้้มาดููคน ไข้้เพื่่�อจะทำำการดึึงข้้อให้้กลัับเข้้าที่่�แต่่ได้รั้บคำั ปำ ฏิิเสธที่่�จะมา ดููโดยแพทย์์อ้้างว่่าไม่่มีีเตีียง ผมบอกว่่าเตีียงมีีหรืือไม่่มีีไม่่ใช่่ประเด็็น แต่่คนไข้้สะโพกหลุุดคุุณก็็รู้้อยู่่แล้วว่้ ่าถ้้าทิ้้�งไว้หั้ ัว สะโพกจะมีปัีัญหา ดัังนั้้�นจะต้้องรัักษาอย่่างเร็ว ็อย่่างน้้อยก็ต้็ ้อง ดึึงข้้อสะโพกให้้เข้้าที่่�แต่่การที่่�คุุณปฏิิเสธโดยไม่่ไปดููคนไข้้เลย แบบนี้้ ผ�มรับัไม่่ได้้เพราะถืือว่่าขาดความรับผิั ิดชอบ ไม่ส่มควร ที่่�จะอยู่่ต่่อเป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน แต่สุ่ดทุ้้ายแพทย์์ประจำบ้ำ ้านคนนั้้�นก็็ไม่่ได้ถูู้ กให้้ออก เพราะอาจารย์์ท่่านอื่่�นๆสงสาร แต่่ผมรับั ไม่่ได้้จริิงๆ เพราะ ถืือว่่าเป็็นคนทีีไม่มี่ ีความรับผิั ิดชอบ หน้้าที่่�ของคนที่่�เป็็นครููต้ ้อง อบรมสั่่�งสอนเมื่่�อเห็็นว่่าลููกศิษิ ย์์ทำำอะไรไม่ถูู่กต้้องและว่่ากล่่าว ตัักเตืือน ผมไม่ส่ นใจว่่าลููกศิษิ ย์์จะรัักหรืือเกลียด ีเพราะเป็็นสิ่่�งที่่�ครููควรจะต้้องปฏิิบัติั ถึิ ึงแม้้จะมีลููีกศิษิ ย์์บางคนที่่�จนถึึงปััจจุบัุันนี้้�เวลาเจอกัันก็ยั็ ังไม่ทั่ ักทายหรืือพููดกั บผัม ผมก็็ไม่่ได้ส้นใจเพราะ ถืือว่่าได้ทำ้หน้ำ ้าที่่�ของความเป็็นครููอย่่างดีีที่่�สุดุแล้ว ้ “ยอมรัับเมื่่� อเกิิดผิิดพลาดและนำำข้้อผิิดพลาดมาเป็็นบท เรีียนเสมอ เพื่่อไ�ม่่ให้้เกิิดซ้ำอีีก ำ � ” สิ่่�งหนึ่่�งที่่�ผมมัักจะนำำมาสอนนัักเรีียนแพทย์์รุ่่นน้้อง หรืือแพทย์์ประจำบ้ำ ้านคืือ การนำข้ำ ้อผิิดพลาดของตัวัเองมา แก้้ไขและเป็็นบทเรียีนให้้คนอื่่�น เพื่่�อเขาเหล่่านั้้�นจะได้้ไม่ทำ่ผิำ ิด เหมืือนผมและไม่่อายที่่�จะพููดว่ ่า ผมเคยผิิดพลาดอะไร เพราะ ความผิดิพลาดถืือว่่าเป็็นครูู และเมื่่�อผิดิพลาดแล้ว้ควรนำำความ ผิิดพลาดนั้้�นมาหาสาเหตุุเพื่่�อปรับปรุ ัุงแก้้ไข แต่่การปล่่อยให้้ความผิิดนั้้�นยัังเกิิดซ้ำ ำ� ๆ ขึ้้�นอีีก นั่่�นคืือสิ่่�งที่่�ไม่ถูู่กต้้อง นอกจากนี้้�การสอนที่่�ดีีที่่�สุุดคืือการทำำ ให้้เห็็นเป็็น ตััวอย่่าง ไม่่ว่่าจะเป็็นการพููด จากัับคนไข้้การปฏิิบััติิตััวกัับ พยาบาลและผู้้ร่ว่มงาน ซึ่่�งการทำำ ให้ดููนั้้ดููนั้้�ได้ผลดี้ ีกว่่าพููด ให้ฟั้ัง ซ้ำ ำ� ๆเพราะเด็็กสมัยนี้้ ั �เขาไม่่ได้ฟั้ังแต่่จะทำำตามสิ่่�งที่่�เห็็น เพราะ ฉะนั้้�นในแง่่ของนัักเรียีนแพทย์์ ผมจะพยายามปลููกฝัังสิ่่�งเหล่่านี้้� ให้้มากที่่�สุดุโดยการปฏิิบัติัิเป็็นตัวัอย่่าง

92 ผมเองก็็เคยเป็็นลููกศิษิ ย์์มาก่่อน และได้้เห็็นแบบอย่่าง ที่่�ดีีของครููมาตั้้�งแต่่เป็็นนัักศึึกษาแพทย์์เมื่่�อถึึงเวลาที่่�ตัวัเองมา เป็็นครูู ความรู้้สึึกที่่�มองรุ่่นน้้องหรืือนัักเรียีนแพทย์์คืือเขาเหล่่า นี้้ก็�็เหมืือนผ้้าขาว สิ่่�งที่่�คนเป็็นครููควรทำำมากกว่่าการสอนความ รู้้คืือสอนจริยิธรรมให้้เขาด้วย ผ้ มไม่่รู้้ว่่าเด็็กในสมัยนี้้ ัมี�ีเหตุผลุ อะไรที่่�ตัดสิั ินใจเรีียนแพทย์์แต่่ไม่่ว่่าจะด้วย้เหตุุผลใดก็็ตาม ตอนเรีียน ตั้้�งใจเรีียนแค่่ไหน เมื่่�อจบไปแล้ว้ได้นำ้ ำความรู้้ไปใช้้ประโยชน์์อย่่างไร ความมุ่่งมั่่�น ในตอนเป็็นนัักศึึกษาแพทย์์จะ เปลี่่�ยนไปไหมเมื่่�อได้้เป็็นแพทย์์อย่่างเต็็มตัวั ในฐานะที่่�เป็็นครูู ผ มก็็อยากให้้แพทย์์ที่่�เรียีนจบไปแล้ว้ยัังคงยึดถืึ ือความเป็็นแพทย์์ที่่�มีคุีุณธรรมมาเป็็นอัันดับหนึ่่ ั �ง การ ที่่�คุุณจะมีีรายได้ดี้ีหรืือมีีความเจริิญก้้าวหน้้าล้ว้นมาจากการ ประพฤติิตนให้ถูู้กต้้องและดำำ รงไว้้ในจริิยธรรมของความเป็็น แพทย์์ สรุุปคืือไม่ว่่าเหตุผลุใดที่่�คุุณอยากจะเรียีนแพทย์์แต่่เมื่่�อ คุุณเรียีนจบแล้ว ้เป้้าหมายหลัักก็็คืือการประพฤติิตนให้้เหมาะ สมกับัความเป็็นแพทย์์การรัักษาที่่�ถููกต้้องตามทำำนองคลอง ธรรม ให้้ความเมตตาต่่อคนไข้้เป็็นสิ่่�งที่่�ต้้องยึึดถืือเป็็นสิ่่�งแรก เสร็็จแล้วคุุ้ณอยากจะไปทำำอะไรก็็เป็็นเรื่่�องรองลงมา ไม่่ใช่่ตั้้�ง เป้้าหมายว่่าต้้องรวยจากอาชีีพแพทย์์จบมาต้้องกอบโกยให้้ได้้มากที่่�สุด ถุ้้าคิิดจะเป็็นแบบนั้้�นมัันไม่่ถููกต้้องและไม่่สมควร ที่่�จะเป็็นแพทย์์น่่าจะไปประกอบอาชีีพอย่่างอื่่�น พยาบาลห้้องผ่่าตัดคืื ัอผู้้ร่ ่วมงานและเป็็ นหนึ่่� งในทีีมผ่่าตัดั เสมอ การผ่่าตััดในแต่่ละครั้้�งทุุกคนในห้้องผ่่าตััดคืือทีีม เดีียวกััน สมาชิิกในห้้องผ่่าตัดัจะมีีมากหรืือน้้อยขึ้้�นอยู่่กัับว่่า เคสที่่�ผ่่าตัดนั้้�นยากแค่่ไหน ซึ่่�งโ ซึ่่ ดยปกติิจะมีีแพทย์์ผู้้นำทีำ ีมผ่่าตัด ั ผู้้ช่่วยศัลยั แพทย์์ ซึ่่�งอาจจะมีี1-2 คน หรืือมากถึึง 4 คนเลย ก็็ได้้พยาบาลหนึ่่�งคนที่่�เข้้ามาเพื่่�อส่่งเครื่่�องมืือเรียีกว่่า“Scrub Nurse” ซึ่่�งถ้้าเป็็นเคสใหญ่่อาจจะมีีพยาบาลส่่งเครื่่�องมืือถืืงสอง คน นอกจากนี้้ยั�ังมีีพยาบาลที่่�เรียีกว่่า“Circulating Nurse” ซึ่่�ง จะไม่่ได้ล้้างมืือเข้้ามาในบริิเวณของการผ่่าตัด ัแต่่เป็็นพยาบาล ที่่�อยู่่ด้้านนอกและมีีหน้้าที่่�หยิิบเครื่่�องมืือและอุปุกรณ์ต่์ ่างๆให้้เมื่่�อศัลยั แพทย์์ต้้องการใช้้เพิ่่�มเติิม รวมถึึงหมอดมยาที่่�ต้้องดููแล คนไข้้ระหว่่างการผ่่าตัด ซึ่่ ั �งสำหรัำบทุัุกคนล้ว้นมีีความสำคัำญั ส่ว่นหมอดมยาแม้้จะไม่่ได้้เกี่่�ยวข้้องกับัเครื่่�องมืือใดๆ เลย แต่่จะต้้องทำหน้ำ ้าที่่�วางยาคนไข้้และอยู่่ในห้้องผ่่าตัดัเพื่่�อ คอยตรวจเช็็คความดัันและการเสีียเลืือดของคนไข้้ตลอดเวลา ที่่�ผ่่าตัด ซึ่่ ั �งหากลุุกไปไหนก็็จะให้้พยาบาลดมยาเข้้ามาดููแล ชั่่�วคราว ในบางครั้้�งการผ่่าตัดัเริ่่�มขึ้้�นในช่ว่งเวลาที่่�ใกล้้เลิิกงาน หมอดมยาบางคนก็มี็ ีงอแงตามเคย เพราะปกติหิมอดมยาจะลง เวรประมาณสี่่�โมงนิดิๆแต่ถ้่ ้าเคสยัังไม่่เสร็็จเขาจะต้้องหาคนมา อยู่่ต่่อแต่ถ้่ ้าหาไม่่ได้้เขาก็็ต้้องอยู่่เอง จึึงมีีกติิกาว่่าถ้้าบ่่ายสอง แล้วห้้ามเริ่่�มเคสใหญ่่เข้้ามาผ่่าตัด ัเพราะมัักจะใช้้เวลามาก ขนาดว่่าเกิิน 2 ชั่่�วโมงก็็ยัังไม่่เสร็็จ สรุุปสุดทุ้้ายผมจึึงเอาเคส เล็็กมาทำก่ำ ่อนในตอนเช้้าและทำำเคสใหญ่่ไว้ห้ ลัังสุดุโดยเริ่่�มใกล้้บ่่ายสอง ส่ว่นเรื่่�องการจัดัคนมาช่วยด่มยาและดููแลคนไข้้ตลอด การผ่่าตัดก็ั ็เป็็นเรื่่�องที่่�เขาต้้องจัดัการกัันเอง ซึ่่�งการใ ซึ่่ช้้วิิธีีนี้้ก็�ช่็วย่ ไม่่ให้้งดเคสโดยไม่่จำำเป็็น ซึ่่�งบางครั้้�งเคสใหญ่่ก็็ผ่่ากัันไปเลิิก เอา6โมงเย็็นโดยผมมัักจะเป็็นคนที่่�ออกจากห้้องผ่่าตัดัเป็็นคน สุดทุ้้ายเสมอ สิ่่�งหนึ่่�งที่่�ทีีมผ่่าตััดต้้องรู้้คืือในระหว่่างผ่่าตััดมีีการ ใช้สั้ญญัาณมืือเพื่่�อสื่่�อสารกััน เพราะบางครั้้�งคนไข้้ไม่่ได้ด้ม ยาสลบ เพีียงแค่บล็่ ็อกบางส่ว่ นใม่่ให้้เจ็บปวด ็เพื่่�อผ่่าตัดัเท่่านั้้�น ดัังนั้้�นคนไข้้จะได้ยิ้ินเสีียงที่่�ทั้้�งทีีมพููดคุ ยกัุัน อย่่างมีีเหตุุการณ์์ เกิิดขึ้้�นครั้้�งหนึ่่�งที่่�ผมถกเถีียงกับัแพทย์์ผู้้ช่วยผ่่าตัด ทำั ำ ให้้คนไข้้ ที่่�ไม่่ได้ว้างยาสลบพููดขึ้้�นมาดัังๆ ว่่า หมอๆ อย่่าพึ่่�งทะเลาะกััน ผ่่าตัดผั มให้้เสร็็จก่่อน หรืือบางครั้้�งการทีีแพทย์์พููดกับัพยาบาล ให้ส่้่งเครื่่�องมืือ ก็็อาจทำำ ให้้คนไข้้เกิิดความกลััวได้้เช่่นถ้้าพููดว่ ่า ขอมีีดมาหน่่อย จะเย็็บแผลแล้ว ตั้ดัเลย คนไข้้จะตกใจสะดุ้้งดุ้้ ทุุกทีีแต่่เรื่่�องการใช้สั้ญญัาณมืือ จะมีีระบุุไว้้ในตำำราสอนอยู่่ แล้ว ้ฉะนั้้�นหมอหรืือพยาบาลจึึงต้้องเรียีนรู้้การใช้สั้ญญัาณมืือ ให้้เชี่่�ยวชาญด้วย ้ ในช่ว่งแรกๆที่่�ทำำการผ่่าตัดัโดยใช้้เครื่่�องมืือของ AO ที่่�ค่่อนข้้างใหม่่พยาบาลส่่งเครื่่�องมืือไม่คุ้้ ่นเคย แพทย์์เองก็็ตั้้�งชื่่�อ เครื่่�องมืือประหลาดๆ เช่่น คีีมปากจิ้้�งจก คีีมปากตุ๊๊กแก และ ผมสัังเกตว่่า พยาบาลหลายคนไม่่เข้้าใจว่่าต้้องส่่งเครื่่�องมืือชิ้้�น ไหนให้ห้มอ บางครั้้�งจึึงมีีคำถำามแปลกๆ ที่่�ไ ที่่ม่น่่าจะถามเกิิดขึ้้�น ยิ่่�งมาเจอการผ่่าตัดด้ัวย้เทคนิิค AO ที่่� ที่่ต้้องทำำการผ่่าตัดัเป็็นขั้้�น ตอนและเป็็นสิ่่�งที่่�ไม่ค่่อยคุ้้นเคยคุ้้ย พยาบาลหลายคนยิ่่�งงง ทำำ ให้้เข้้าใจได้้เลยว่่าเขาไม่มี่ ีความรู้้และไม่่เข้้าใจหน้้าที่่�ของเครื่่�องมืือ แต่่ละชิ้้�นว่่าใช้ทำ้ ำอะไร แพทย์์จึึงมีีหน้้าที่่�ต้้องสอนพยาบาลให้้ รู้้จัักหน้้าที่่�ของเครื่่�องมืือเพื่่�อที่่�จะได้ทำ้ ำงานเป็็นส่ว่นหนึ่่�งในทีีมได้้ อย่่างเต็็มประสิิทธิิภาพและเป็็นการลดเวลาในการผ่่าตัด จึั ึงคิดิว่่าถ้้าอย่่างนั้้�นผมต้้องหาเวลาสอนพยาบาลอย่่างเป็็นเรื่่�องเป็็น ราว เพื่่�อให้้เกิิดความเข้้าใจในการทำำงานในห้้องผ่่าตัดัมากขึ้้�น และจะได้ทำ้หน้ำ ้าที่่�ช่วย่ แพทย์์ผ่่าตัดัได้้อย่่างเต็็มศัักยภาพ “ สิ่่� งที่คนเ ่�ป็็ นครู ู ควรทำำ มากกว่่าการสอนความรู้้ คืือสอนจริิยธรรมให้้เขาด้้วย”

93 สิ่่�งที่่ทำ�คืำ ือในระหว่่างที่่ทำ�ำการผ่่าตัดัและมีีการใช้้เครื่่�อง มืือผมก็็จะอธิิบายให้้ความรู้้กับัพยาบาลไปเรื่่�อยๆเช่่น ถ้้าหยิิบ เครื่่�องมืือนี้้�มาเขาอาจสงสัยว่ั ่าทำำ ไมใช้ชิ้้�นนี้้ ผ�มก็็จะอธิิบายให้้เข้้าใจที่่�หน้้างานเลย และเมื่่�อมีีเวลาว่่างก็็จะให้้พยาบาลมานั่่�ง รวมกััน แล้ว้เตรียีมเอกสาร รููป ภาพ และเครื่่�องมืือที่่�ต้้องใช้้งาน เวลาผ่่าตัดัมาให้้เห็็นและได้สั้ัมผัส ั โดยจะอธิิบายและสอนทีีละ ชิ้้�น ทำำ ให้ดูู้เลยว่่าใส่่เครื่่�องมืือนี้้�เข้้าไปแล้ว้เป็็นอย่่างไร ต้้องใช้้เป็็นขั้้�นเป็็นตอนเพราะอะไร ดัังนั้้�นสิ่่�งที่่�สอนพยาบาลคืือเทคนิิค ทุุกขั้้�นตอนในการส่่งเครื่่�องมืือในห้้องผ่่าตัดัโดยให้รู้้เหตุผลวุ่่า หมอเอาไปทำำอะไร ช่่วงไหนต้้องใช้้เครื่่�องมืืออะไร ขนาดอะไร หลัังจากการสอนไปแล้ว ้เมื่่�ออยู่่ในยู่่ห้้องผ่่าตัด ัแค่ห่มอยื่่�นมืือไป เครื่่�องมืือที่่�ถููกต้้องก็็จะมาอยู่่ในยู่่มืือเพื่่�อใช้้งานได้้เลยโดยไม่ต้่ ้อง บอก หรืืออธิิบายกัันอย่่างยืืดยาว หลัังจากที่่�จััดสอนพยาบาลอย่่างกัันเองในช่่วงที่่�มีีเวลาว่่าง ทีีมพยาบาลก็็จะเอาความรู้้ที่่�ผมสอนไปถ่่ายทอด กัันต่่อก็็ทำำ ให้มี้ีความรู้้ที่่�ดีีขึ้้�นทำำ ให้้การทำำ งานในห้้องผ่่าตัดมีั ี ประสิิทธิิภาพเพิ่่�มขึ้้�นอย่่างมาก ในช่ว่งเวลานั้้�นความรู้้เกี่่�ยวกับัการใช้้เครี่่�องมืือของAO สำหรัำบัพยาบาลห้้องผ่่าตัดมีั ีน้้อยมาก เมื่่�อจำำนวนพยาบาลมีี เพิ่่�มขึ้้�นตามห้้องผ่่าตัดัในโรงพยาบาลต่่างๆ และรููป แบบการ ผ่่าตัดด้ัวย้เทคนิิค AO มีีการใช้้มากขึ้้�น ผมจึึงได้จั้ด ั AO คอร์ส์ เพื่่�ออบรมพยาบาลห้้องผ่่าตัดัในโรงพยาบาลอื่่�นๆ ทั่่�วประเทศ ในเรื่่�องการใช้้เครื่่�องมืือ AO โดยเฉพาะ การจััดครั้้�งแรกเริ่่�มขึ้้�นในปีี1986 ในช่่วงเวลานั้้�น พยาบาลห้้องผ่่าตัดัจากโรงพยาบาลพระมงกุุฏ คืือพยาบาล ที่่�ขึ้้�นชื่่�อว่่าเก่่งและเป็็นทีีมที่่�มีีความรู้้เกี่่�ยวกัับเครื่่�องมืือ AO เป็็นอย่่างมาก พยาบาลทุุกคนที่่�จะขึ้้�นไปบรรยายเพื่่�อสอนคน อื่่�น ต้้องเตรียีมสไลด์์มาบรรยายให้ผ้มฟัังก่่อนว่่าเข้้าใจถููกต้้อง ไหม หลายคนจะตื่่�นเต้้น กลััวจนลนลาน เพราะไม่่เคยออกไป บรรยายหน้้าห้้อง บางคนเสียีงสั่่�นเลย ทำำ ให้ต้้องช่วยสร้่ ้างความ มั่่�นใจให้้เขาโดยการซ้้อมหลายครั้้�ง โดยส่ว่นตัว ผั มไม่มี่ ปัีัญหาในการพููด ในที่่�ชุุมชน เพราะ เคยเข้้าอบรมจากศููนย์์พััฒนาบุุคลิิกภาพตั้้�งแต่่เมื่่�อตอนเป็็น แพทย์์ประจำบ้ำ ้าน แต่่สำหรัำบัพยาบาลที่่�ไม่่เคยเข้้าอบรมและ ไม่่เคยต้้องไปยืืนบรรยายต่่อหน้้าคนหมู่่มาก ย่่อมเกิิดความ ประหม่่าเป็็นธรรมดา ผมจึึงให้กำ้ ำ ลัังใจพวกเขาและบอกตาม ความรู้้สึึกของผมไปว่่า ‘เชื่่อ�ผมเถอะ ไม่่มีีพยาบาลที่่ไห�นมีคีวาม รู้้ใรู้้นเรื่่อ�งเครื่่อ�งมือืของ AO ดีีเท่่ากับพวักคุุณอีกีแล้้ว’ สุุดท้้ายการอบรมก็็ผ่่านพ้้นไปด้วย้ความสำำเร็็จ ได้้รับคำั ำชมเชยอย่่างมากมายจากผู้้เข้้าร่ว่มประชุุมและได้มี้ีการจัดัต่่อเนื่่�องอีีกหลายปีีจนกระทั่่�งผมลาออกจากโรงพยาบาลพระ มงกุุฎก็็ไม่่มีีแพทย์์ท่่านใดที่่�มาสนับสนุั ุนให้มี้ีการจัดัคอร์ส ์ AO ของพยาบาลห้้องผ่่าตัด ผัมจึึงได้จั้ดขึ้้ ั �นเองเมื่่�อผมไปทำำงานที่่�โรงพยาบาลมงกุุฎวััฒนะ,โรงพยาบาลกรุุงเทพและโรงพยาบาล บำรุำุงราษฎร์์ สิ่่�งหนึ่่�งที่่�ต้้องยอมรับคืั ือในความคิดิของแพทย์์บางคน จะมองว่่าพยาบาลอยู่่ในระดับที่่ ั�ต่ำ ำ� กว่่าแพทย์์แต่่สำหรัำบผัม ทุุกคนสำคัำญัเท่่าเทีียมกััน แต่่ละคนมีีบทบาทหน้้าที่่�ในการทำำ ผ่่าตัด ัพยาบาลก็็จำำเป็็นที่่�จะต้้องมีีการเตรียีมตัวศึั ึกษาเพื่่�อให้้ ทำำงานได้้อย่่างถููกต้้อง เพราะผมค่่อนข้้างดุถุ้้าหากทำำอะไรผิิด ซ้ำ ำ� ๆเมื่่�อพยาบาลทำผิำ ิดผมไม่ส่ นใจว่่าจะเป็็นลููกใคร เพราะใน สมัยนั้้�นนายพลมัักจะมีีลููกสาวเป็็นพยาบาล แต่่ผมก็็จะสอน ไปตามความเป็็นจริิงและใช้น้ำ ำ� เสีียงเหมืือนที่่�ใช้กั้บทุัุกคน แต่่ด้วย้ความเป็็นคนตัวัใหญ่่ เสีียงดััง ไม่่ได้พููด้จาอ่่อนหวาน จึึง เหมืือนพููดไปใส่่อารมณ์์ไป บางคนไม่่เคยโดนก็็จะตกใจกลัว ั ทีมีพยาบาลห้อ้งผ่่าตััด พยาบาลกองออร์์โธปิิดิกส์ิ ์

94 บางคนถึึงกับร้ั ้องไห้ บ้างคนชิินแล้วก็้ ็จะปลอบใจคนที่่�กลััวตัวั สั่่�นว่่าอาจารย์์ไม่มี่ ีอะไรหรอก วัันหลัังไปอ่่านหนัังสืือมาแล้วกั้ ัน แถมบางคนยัังพููดกัันติดิตลกเลยว่่า วัันนี้้�เวรใครส่่งเครื่่�องมืือให้้ อาจารย์์สุุทรมีีกรรมมาก ๆ ความซวยมาเยืือนแล้ว ้ เพราะโอกาส ที่่�จะโดนด่่ามีีสููงมาก โอกาสที่่�ไม่่โดนดุนุ้้อยมากอย่่างน้้อยมััน ต้้องมีีผิิดอะไรสัักอย่่างจะผิิดมากผิิดน้้อยเท่่านั้้�นเอง วัันนี้้เว�รใครส่่งเครื่่อง�มืือให้้อาจารย์์สุุทร มีีกรรมมาก ๆ ความซวยมาเยืือนแล้้ว ตลอดระยะเวลา17 ปีีของการเป็็นแพทย์์ที่่�กองออร์์โธ ปิิดิิกส์์โรงพยาบาลพระมงกุุฎเกล้้า ผมเองก็็มีีบางขณะที่่�รู้้สึึก ท้้อแท้กั้ับสิ่่�งที่่�ทำำ ไม่่ต่่างจากแพทย์์คนอื่่�นๆ เพราะผมยัังเป็็น ปุถุุชนคนธรรมดาๆ เหมืือนคนอื่่�น ซึ่่�งความท้้อแท้บ้างครั้้�งเกิิด จากความเหนื่่�อยความล้้า บางครั้้�งเกิิดจากความผิิดพลาดที่่�รู้้สึึกว่่าไม่่ควรจะเกิิด บางครั้้�งเกิิดจากความรู้้สึึกภายในตัวัเอง ที่่�อยากจะถอยออกจากการทำำงานที่่�ทำำอยู่่เพราะทำำเยอะแยะ มากมาย แต่่กลายเป็็นแกะดำำ ในสายตาของคนอื่่�น เพราะมีีคำำ พููดจากบางคนว่่าทำำ ไปทำำ ไมมากมาย อยู่่ราชการยู่่ทำำงานแค่นี้้่� ก็็พอแล้ว้ ในปีีพศ. 2523 ผมมีีโอกาสได้้เดิินทางไปร่ว่มประชุุม World Microsurgery ที่่� ที่่ซานฟรานซิิโก ประเทศสหรััฐอเมริิกา เพราะได้ทุ้ ุนไปอบรม Microsurgery ซึ่่�งตอน ซึ่่ นั้้�นที่่�โรงพยาบาล พระมงกุุฏกำำ ลัังพััฒนาหน่่วยงานนี้้ขึ้้� �นมา หลัังจากเสร็็จการ ประชุุมแล้วผ้ มได้้ไปดููงานและฝึึกหััดการตัดต่ั ่อเส้้นเลืือดใน หนููที่่�เมืืองชิิคาโกกับัอาจารย์์บุญมี ุีเป็็นการฝึึกฝนทัักษะซึ่่�งเป็็น สิ่่�งที่่�ละเอีียดมาก เนื่่�องจากเวลาที่่�ใช้้นานมาก แพทย์์ต้้องต่่อ เส้้นเลืือดที่่�มีีขนาดเส้้นผ่่าศููนย์์กลางประมาณเพียีง1 มิลลิิเมตร โดยต้้องใช้้กล้้องขยายให้้เห็็นแล้ว้ใช้้ไหมขนาดเล็็กมากๆ เย็็บ เส้้นเลืือดให้ต่้ ่อกััน โดยที่่�จะดยที่่ต้้องมีีรููตรงกลางให้้เลืือดไหลผ่่าน ได้้ เมื่่�อเดิินทางกลัับมาก็็รับผิั ิดชอบเคสที่่�นิ้้ว�ขาด ต้้อง บอกเลยว่่า การต่่อนิ้้ว�เป็็นการทำผ่ำ ่าตัดที่่ ั �โหดมาก เพราะใช้้ เวลา4-5 ชั่่�วโมงต่่อหนึ่่�งนิ้้ว ถ้�้าบางครั้้�งคนไข้้มาแบบขาด 3-4 นิ้้วก็�็ต่่อยาวไป 10 กว่่าชั่่�วโมง เรียีกว่่าเหนื่่�อยมากๆ บางคืืนเข้้า บ้้านนอนไปแล้ว มี้ ีโทรศััพท์์เข้้ามาตีี1 - ตีี2 ก็็ต้้องรีบีออกไปที่่� โรงพยาบาลเพื่่�อผ่่าตัดต่ั ่อนิ้้ว หรื�ือบางทีีต่่อเสร็็จแล้วก็้ ็มีีปััญหา เพราะเส้้นเลืือดที่่�ต่่ออุุดตัันทำำ ให้ต้้องกลัับมาผ่่าแก้้ไข ผมทำำ อยู่่สััก 2-3 ปีี ก็็ขอเลิิกทำำและส่่งต่่อให้้แพทย์์ท่่านอื่่�นทำต่ำ ่อไป เพราะกลััวอายุสัุ้้�นถ้้ายัังขืืนทำต่ำ ่อไป เรื่่�องหนึ่่�งที่่�กระทบใจคนที่่�มีีอาชีีพแพทย์์เสมอคืือเมื่่�อ คนไข้ที่่้�ดููแลอยู่่เสียชีีวิิต แต่่เรื่่�องนี้้ก็�็เป็็นสิ่่�งที่่�เลี่่ย�งไม่่ได้้เพราะแม้้จะไม่่ใช่่ความผิิดโดยตรงของคนที่่�เป็็นศัลัย์์แพทย์์แต่ก็่ ็มีีความ รู้้สึึกเสีียใจเสมอเพราะเข้้าใจความรู้้สึึกของคนที่่�เป็็นญาติิ ซึ่่�ง ผมมั่่�นใจว่่าในการรัักษาคนไข้้แพทย์์ทุุกคนหวัังจะรัักษาให้ห้าย เป็็นปกติิแต่บ่างครั้้�งก็็มีีความผิิดพลาดหรืือเหตุสุดุวิิสัยัเกิิดขึ้้�น ซึ่่�งสามารถเกิิดขึ้้�นได้้ไม่่ว่่าจะเป็็นหมอสาขาไหนก็็ตาม แต่่ใน ความผิดิพลาดนั้้�นอยู่่บ นพื้้�นฐานของอะไรเพราะมีีหลายปััจจัยั ที่่�ทำำ ให้้เกิิดขึ้้�นซึ่่�งไม่่ใช่่เจตนา แต่่เมื่่�อเกิิดขึ้้�นแล้ว้แพทย์์ได้บ้ท เรียีนอะไรจากสิ่่�งเหล่่านั้้�น และนำบำทเรียีนไปป้้องกัันสิ่่�งเหล่่านี้้�ไม่่ให้้เกิิดซ้ำ ำ�ในอนาคตได้้อย่่างไร ท้้อแท้้ในการทำำงานจนอยากหยุุดทำำงาน เพราะผลงานไม่่ได้้อย่่างที่ตั้้่�งใจ�

95 วิิธีีการที่่�ผมพยายามใช้้เพื่่�อป้้องกัันความผิิดพลาดไม่่ใหััเกิิดขึ้้�นอีีก ไม่่ใช่่กัับตัวัเองเท่่านั้้�นแต่่รวมถึึงคนอื่่�นด้วย คื้ ือ ผมจึึงมัักจะถ่่ายทอดความผิิดพลาดของตัวัเองให้้คนอื่่�นได้รู้้อยู่่เสมอ เพราะบางครั้้�งความผิิดพลาดที่่�เกิิดขึ้้�นเป็็นเรื่่�องที่่�ไม่่น่่าเกิิด เป็็นเพราะความเลิินเล่่อของตัวผัมเองที่่�ไม่่ได้้ตรวจเช็็ค ให้ดี้ี หรืือยัังอ่่อนประสบการณ์ ผ์ มไม่่อายที่่�จะบอกว่่าผมเคย ทำำพลาด เพราะถืือว่่าการถ่่ายทอดความผิิดพลาดของตัวัเอง ให้้คนอื่่�นรู้้ คืือการบอกเล่่าเพื่่�อให้้เกิิดความระวัังเท่่าที่่�สามารถ จะทำำ ได้้ อย่่างเช่่นในครั้้�งหนึ่่�งผมผ่่าตัดักระดููกหัักที่่�สะโพกผิิด ข้้าง ซึ่่�งเป็็นเคสที่่�มีีการปููผ้้าไว้้เรียบร้ี ้อยแล้ว ผ้มผ่่าตัดัเสร็็จจาก อีีกห้้องก็็เข้้ามาผ่่าตัดต่ั ่ออีีกห้้องหนึ่่�ง พอมาถึึงก็็ลงมีีดไปด้้าน ที่่�ปููผ้้าเตรียีมผ่่าไว้ซึ่่้�งเป็็นด้้านที่่�ผิด ิเมื่่�อก้้มลงดููกลัับไม่่เจอเลืือด ก็็เริ่่�มเอะใจเพราะถ้้ามีีกระดููกหัักเวลาลงมีีดไปแล้ว้จะต้้องมีีเลืือดออกข้้างในให้้เห็็น ผมเงยหน้้าดููเอ็็กซ์์เรย์์ก็็รู้้เลยว่่าลงมีีด ผิิดข้้าง จึึงรีบีเย็็บปิิดแผลแล้ว้ไปผ่่าตัดอีั ีกข้้าง เมื่่�อคนไข้ตื่่้�นขึ้้�น มาก็็อธิิบายให้้คนไข้้และญาติิฟััง ผมขอโทษในความผิิดพลาด และขอรับผิั ิดชอบ เหตุุการณ์์ครั้้�งนี้้ผ�มไม่่โทษใครทั้้�งนั้้�น เพราะแม้้แพทย์์ ประจำบ้ำ ้านจะปููผ้้าผิดิแต่่คนเป็็นศัลยัแพทย์์ก็็ควรตรวจเช็็คก่่อน ผ่่า จึึงสมควรแล้วที่่ ้�ญาติิคนไข้้จะต่่อว่่าผมว่่าเป็็นหมอได้ยั้ังไง ไม่่รู้้จัักข้้างขวาข้้างซ้้าย ผมจะโกรธก็็ไม่่ได้้เพราะผิิดจริิงๆจาก ความไม่่รอบคอบ แต่่ความผิิดพลาดครั้้�งนี้้ก็�็กลายมาเป็็นที่่�มา ว่่าปััจจุบัุันมีีการลงตำำแหน่่งด้วยหมึ้ ึกที่่�ขาซ้้ายหรืือขาขวาที่่�จะ ผ่่าตัดด้ั วยป ้ากกาบนผิวหนัิ ังของคนไข้้เพื่่�อป้้องกัันข้้อผิดิพลาด ที่่�อาจจะเกิิดขึ้้�น ในการเป็็นแพทย์์ผ่่าตัดที่่ ั�ผ่่านมาไม่่ได้ห้มายความว่่า ผมจะไม่่เคยท้้อกับัเคสที่่�ยาก เพราะบางครั้้�งเจอเคสยากที่่�ทำำไม่่ได้หรื้ ือทำำออกมาไม่ดี่ ี ผมจะตำหนิำ ิตัวัเองอยู่่บ่ ่อยๆ บางครั้้�ง ถึึงขนาดไม่่อยากจะทำผ่ำ ่าตัดก็ั ็มีี ผมเคยรู้้สึึกแย่่มากถึึงกับว่ั ่า ไม่่เอาดีีกว่่า ไม่่อยากเป็็นหมอผ่่าตัดัแล้ว ซึ่่ ้ �งช่่วงนั้้�นเจอแต่่เคส ยากและผลที่่�ออกมาไม่่เป็็นอย่่างที่่�คิิด ผมก็็ไปเล่่าให้้อาจารย์์ ธำำรงรััตน์ฟั์ ังว่่าไม่่อยากทำำแล้ว้เพราะผ่่าแล้วมี้ ีปััญหา ทำำแล้ว้ไม่่ดีีอาจารย์์ก็็ปลอบใจว่่านี่่�แหละชีีวิิตของศัลยั แพทย์์ ทำำแล้ว้ไม่่ดีีเราก็็ต้้องทำำ ใจเรีียนรู้้เพราะนี่่�คืือชีีวิิตจริิงที่่�หมอต้้องทำำ ไป จนกระทั่่�งถึึงระยะหนึ่่�งที่่�หมอมั่่�นใจว่่าหมอทำำ ได้ดี้ี ซึ่่�งมัันเป็็น สิ่่�งที่่�หมอต้้องผ่่าน ไม่่มีีใครที่่�จะเก่่งโดยที่่�ไดยที่่ม่่เจอกับปััญหาหรืือ ความผิิดพลาด แต่่เมื่่�อเจอแล้วต้้องเรียีนรู้้ให้้มากที่่�สุดุและต้้อง ไม่ย่ อมให้ผิ้ิดซ้ำ ำ� อย่่างเด็ด็ขาด และอะไรที่่�ไม่่รู้้ก็็ต้้องไปเรียีนว่่า ทำำอย่่างไรเพราะการผ่่าตัดมีั ีตั้้�งแต่่ง่่ายถึึงยากและยากที่่�สุุด ไม่มี่ ีใครหนีีพ้้นไปได้้แต่่เราจะต้้องพััฒนายัังไงเพื่่�อให้้เก่่งไปถึึง ตรงจุดนัุ้้�น และเคสแบบที่่�ผมเจอก็็มีีคนอื่่�นที่่�ทำำ ได้้แต่่เราได้้เห็็น ไหมว่่าเขาทำำอย่่างไร ถ้้าไม่รู้่้ก็ต้็ ้องไปเรียีนรู้้จากคนที่่�เขาเก่่งกว่่า เรา ผมจึึงคิิดอยู่่เสมอว่่า เคสที่่�ยากทำำ ไมคนอื่่�นถึึงทำำ ได้้โดย เฉพาะเมื่่�อได้อ่้่านจากตำำราหรืือแพทย์์ในต่่างประเทศ ถ้้าเขา ทำผ่ำ ่าตัดัแล้ว้ออกมาดีีได้ ก็้ ็ต้้องเรียีนรู้้ที่่�จะต้้องทำำ ให้้ได้้เช่่นกััน ก็็เลยตั้้�งใจว่่าจะต้้องไปศึึกษาต่่อถ้้ามีีโอกาส หนึ่่� งในทีีมผู้้ดู แลการูก่่อสร้้างอาคารมหาวชิิราลงกรณ์์ ในปีีพศ. 2527 นั้้�นได้้เริ่่�มมีีการก่่อสร้้างอาคารมหา วชิิราลงกรณ์์โดยอาคารแห่่งนี้้มี�ีอาจารย์์ธำำรงรััตน์์เป็็นคนริิเริ่่�ม ตั้้�งแต่่เสนอโครงการและดำำเนิินเรื่่�องจนกว่่าจะได้รั้บัการอนุมัุติัิให้ก่้่อสร้้างใช้้เวลาทั้้�งสิ้้�นถึึง8 ปีี ผมในฐานะ Staff ซ่ึงอยู่ในช่วงที่เริ่มทำำ การก่อสร้าง จึงได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการดูแลการก่อสร้างครังนี้ร่้วมกับ อาจารย์ชศักูด์ สิ์ สวุรรณศิริกุล สงแรกที่ิ ่ผมศึกษาดูคือแบบแปลน การก่อสร้างและการออกแบบภายในสำำหรับการใช้งาน ซงพ่ึบ ว่าแปลนห้องผ่าตัดที่ไม่ได้มาตรฐานใช้งานแทบไม่ได้เลย ไม่ ว่าจะเป็นการที่ไม่มีห้องเก็บเครื่องมือ ไม่มีพืนที้ ่ล้างมือ ห้อง เตรียมคนไข้ในแบบมีเพียงแต่ทางเดินเข้าไปตรงกลาง และ แบ่งเป็นห้อง 2 ฝ่ัง ข้างละสองห้องแต่ละห้องขนาด 7×9 เมตร แถมยังมีหน้าต่างเปิดได ซ้งเ่ึ ป็นส่งที ิ ่ผิดปกติสำำหรับห้องผ่าตัด ผมเห็นว่าถ้าปล่อยใหส้ร้างตามแบบนี้ จะไดห้ ้องผ่าตัดที่ไม่มีมาตรฐานในการใช้งานจึงจำำเป็นอย่างย่งที ิ่จะต้องมีการเปล่ยีน แบบภายใน แต่เมือคุ่ยกับกรมพลาธิการทีเ่ป็นผู้ออกแบบ ปรากฏว่า คำำตอบคือใหทำำ้ ไปก่อนแลว้ค่อยของบประมาณเพื่อทุบทิงแ้ลว้ ขอแก้ไขใหม่ ผมก็บอกว่าเป็นไปไม่ได้เพิ่งสร้างเสร็จยังไม่ทัน ใช้งานก็ของบประมาณมาทำำใหม่และบางอย่างเมื่อทำำ ไปแลว้ ก็ไม่อาจจะแก้ไขอะไรได้เลย ปัญหาของการออกแบบที่ไม่ได้ มาตรฐานเกิดจากการไม่เข้าใจวิธีการทำำงานในห้องผ่าตัด ผมจึงเอาแปลนไปอธิบายชีแจงใ้ห้อาจารยธำำ์ รงรัตน์ ทราบว่า ห้องผ่าตัดคงไม่สามารถใช้งานไดถ้้าปล่อยใหส้ร้างและ ตัดสินใจใหหย้ดุก่อสร้างเพื่อแก้แบบก่อน โดยผมไดส้่งแปลน ของห้องผ่าตัดใหบ้ ริษัท Maquet ที่เยอรมันชวย่ออกแบบแก้ไข ภายในใหส้ามารถทำำ งานได้อย่างมีประสิทธิภาพสมกับเป็น อาคารมหาวชิริาลงกรณ์์หลัังจากก่่อสร้ ้างเสร็็จ

96 ห้องผ่าตัดที่ทันสมัย โดยขอให้ออกแบบมาให้เลือก 3แบบ แต่ มีข้อแม้ทีไม่่สามารถเปล่ยีนแปลงตำำแหน่งของเสาแต่ละต้นโดย ขอใหส้่งแบบที่แก้ไขกลบัมาภายในหนึ่งเดือน เมื่อได้พิจารณา เลือกแบบที่เหมาะสมที่สดุแลว้จึงไดดำำ้เนินการก่อสร้างต่อโดย ต้องมาเขียนแบบภายในห้องผ่าตัดใหม่ทัง้หมด ตังแต่ระ้บบน้้ำำ ไฟฟ้า แอร์เฟอร์นิเจอร์ ซ่ึงเป็นการแก้ไขปัญหาใหญ่ไปได้ข้อ หนึง่ นอกจากนี้ยังมีปัญหาในเรื่องของการใช้งบประมาณ ที่จะต้องจัดซือเครื้ ่องมือต่างๆ เข้ามาใช้ในทังอาคาร้ ซ่ึงเรื่อง นีเ้ป็นปัญหาใหญ่ของระบบราชการ คือเวลาซือของจะใช้การ้ เปิดประมูล โดยใหบ้ ริษัทต่างๆ มาเสนอราคาตามรายละเอียด ที่ไม่สามารถระบุเฉพาะในสงที่ิ่เราต้องการได้โดยมีหลายบริษัท เข้าร่วมประมูล ทำำใหบ้างครังของที้ ่ประมูลมาไม่เหมาะกับการ ใช้งานรวมทังราคาที้ ่มักจะสูงเกินความจริง จึงมาคิดกันว่า ทำำอย่างไรที่จะหาวิธีจัดซือใ้ห้ได้อุปกรณ์และของใช้ที่เหมาะ สมโดยอยู่ในงบประมาณ 46 ล้านที่ไดกำำห้กำำหนดไว้และไม่มีการ คอร์รัปชั่นในการใช้งบประมาณจัดซือ้ ผมได้ศึ้ึกษาข้้อมููล ของเครื่่�องมืือและอุปุกรณ์ทั้้์ �งหมด โดยพิิจารณาจากคุุณสมบัติัว่ิ่าแบบไหนเหมาะสมกับั การใช้้งาน และมีีราคาประมาณเท่่าไหร่่โดยต้้องมีีคุุณภาพที่่�ได้้มาตรฐาน จากนั้้�นเรียีกผู้้แทนแต่ล่ะบริิษััทเครื่่�องมืือชนิิดที่่�จะประมููลทีีละ อย่่างเข้้าประชุุมพร้้อมกัันทั้้�งหมดที่่�กองออร์์โธปิิดิิกส์์โดยใช้้ห้้องประชุุมซึ่่�งเป็็นห้้องโล่่ง ไม่่มีีการไปพููดกั ันในห้้องลัับ 2 คน เด็ด็ขาด โดยแจ้้งความต้้องการให้บริ้ ิษััทต่่างๆ ทำำ ใบเสนอราคา มาให้รู้้ราคาล่ว่งหน้้าเพื่่�อนำำมาเปรียบีเทีียบ จากนั้้�นพวกเราจะ พิิจารณาว่่าจะเลืือกอุปุกรณ์์จากบริิษััทไหน เมื่่�อตกลงว่่าจะใช้้ของบริิษััทไหนจึึงเรีียกมาต่่อรอง ราคากัันตรงๆต่่อหน้้าอีีกครั้้�ง ถ้้ายัังลดลงได้้โดยที่่�มีีราคาในใจ และคุุณสมบัติัิที่่�ต้้องการอยู่่แล้ว ด้วย้ วิิธีีนี้้ทำ�ำ ให้้ได้้เครื่่�องมืือที่่� ตรงใจที่่�สุด ุและอยู่่ในงบประมาณที่่�ควบคุุมได้้เพราะรู้้ราคา ของเครื่่�องมืือทุุกชิ้้�นก่่อนการเปิิดประมููล จริิง ที่่�สำคัำญคืั ือไม่่มีี ใครได้ผลป ้ ระโยชน์์แอบแฝง เมื่่�อจะเปิิดประมููลก็็มีีการกำหำนด รายละเอียดีตามอุปุกรณ์์ของบริิษััทที่่�ได้ร่้ว่มกัันพิิจารณาไว้ล่้ว่ง หน้้าก่่อนแล้ว ้การดำำเนิินการแบบนี้้�เป็็นความเสี่่�ยงที่่�อาจจะ โดนการร้้องเรียีนจากบริิษััทที่่�เสีียผลประโยชน์ ซึ่่ ์ �งโดยปกติิคง ไม่มี่ ีใครยอมเอาตัวัเองไปเสี่่ย�งแบบนี้้�แต่ถ้่ ้าไม่ย่อมเสี่่ย�งทำำวิิธีีนี้้�เปิิดประมููลไปตามแบบปกติ ก็ิ ็จะได้อุ้ปุกรณ์ที่่์ �ไม่่ตรงตามความ ต้้องการและไม่ส่ามารถบริหิารงบประมาณให้้อยู่่ในวงเงิินที่่�ได้้รับั มาได้้เพราะต้้องบริหิารจัดั การให้้ได้อุ้ปุกรณ์์อย่่างครบถ้ว้น ในแต่่ละการประมููล ตามระเบีียบกรรมการเปิิด ซองมัักจะพิิจารณาจััดซื้้�อจากบริิษััทที่่�ราคาต่ำสุ ำ�ุดแต่่ไม่่ได้้ หมายความว่่าเสนอราคาถููกที่่�สุดุแล้ว้จะได้รั้บัเลืือก เพราะถ้้า ผมเป็็นกรรมการเปิิดซองประมููลผ มจะเน้้นประสิิทธิิภาพและ คุุณภาพของเครื่่�องมืือต้้องได้้ตามมาตรฐาน จนครั้้�งหนึ่่�งผมได้้ รับัจดหมายร้้องเรีียนจากบริิษััทหนึ่่�งว่่าราคาถููกกว่่าแต่่ทำำ ไม ไม่่ได้รั้บัการคัดัเลืือก ซึ่่�งเหตุผลทีุ่่�ผมตัดสิั ินใจซื้้�ออุปุกรณ์์จาก อีีกบริิษััทที่่�ราคาสููงกว่่าเพราะผลิิตในประเทศเยอรมัันแทนที่่� จะซื้้�อของที่่�ผลิิตจากประเทศอิินเดีียที่่�ถููกกว่่าก็็จริิงแต่่ใช้้งาน ไม่่นานก็็เสีียหาย ต้้องเสีียเงิินงบประมาณจัดซื้้ ั �อใหม่่อย่่างไร ก็็ตามส่ว่ นใหญ่่แล้ว้ไม่ค่่อยมีีกรรมการที่่�อยากจะมาเสี่่�ยง ก็็มััก จะซื้้�อของที่่�ถููกที่่�สุดุจะได้้ไม่ต้่ ้องมีีปััญหาที่่�อาจจะโดนสอบสวน อุปุกรณ์์เหล่่านั้้�นจะใช้้ได้้นานแค่่ไหนก็็ไม่่ใช่่สิ่่�งที่่�ตนเองต้้องมา รับผิั ิดชอบ ยัังมีีอีีกกรณีีที่่�ผมอึดอัึดัใจเนื่่�องจากบริิษััทมีีจดหมาย ไปถึึงท่่านเจ้้ากรมให้ช่้่วยพิิจารณาทบทวนใหม่่ ซึ่่�งเป็็นกรณีีที่่� ผมได้ต่้่อรองกับบริั ิษััทขายเครื่่�องมืือดมยาสลบยี่่�ห้้อหนึ่่�งแหนึ่่ต่่ไม่่ สามารถตกลงตามราคาที่่ต่�่อรองได้้ขณะเดียวกัี ันมีอีีกบริิษััทที่่มี�ี เครื่่�องดมยาที่่�คุุณภาพไม่่แพ้กั้ัน ผมได้ปรึ้ ึกษากับัวิิสัญญีั ีแพทย์์ โดยยืืนยัันว่่าเป็็นอุปุกรณ์ที่่์ �ใช้้งานได้้และมีีคุุณภาพดีีแถมยััง ให้อุ้ปุกรณ์์เพิ่่�มมากกว่่าในราคาเท่่ากััน เมื่่�อบริิษััทแรกไม่่ได้รั้บั เลืือกเพราะไม่ยิ่ ินยอมตามที่่�ต่่อรองแล้ว้จะมายอมที่่�หลัังก็็แก้้ไข ไม่่ได้้แล้ว้จะมาใช้อำ้ ำนาจของเจ้้ากรมแพทย์์มาสั่่�งให้ผ้มแก้้ไขผม ก็็ไม่ส่นเพราะคิิดว่่าได้พิ้ ิจารณาว่่าราชการได้ผลป ้ ระโยชน์์มาก ที่่�สุด ตุ่่อมาเรื่่�องก็็เงีียบหายไปผมถืือว่่าได้ทำ้ ำ ในสิ่่�งที่่�ถููกต้้องก็็ไม่ต้่ ้องกลััวอะไร สดุท้ายผมก็รอดจากปากเหย่ยวป ี ากกาจากข้อกล่าว หาต่างๆ และสามารถดำำเนินการจัดซืออุ้ปกรณ์ที่ใช้ภายใน อาคารมหาวชิราลงกรณ์ได้อย่างครบถว้น ซ่ึงประกอบดวย้เครืองมือเครื่องใช้ใน่ห้องผ่าตัด อุปกรณ์ที่ใช้ตามห้องของผูป้่วย อุปกรณ์ในสำำนักงาน รวมไปถึงเครองมือ่ื เครืองใช้ใน่หน่วยโสต ทัศนูปกรณ์และยังมีเงินเหลืออีกประมาณสองแสนกว่าบาท ซงก็ไ่ึดซ้ือเครื้องมือ่ผ่าตัดให้กับโรงพยาบาลค่ายในต่างจังหวด ั ผมมีความภาคภมิใจในคูวามสำำเร็จของงานนีที้ ่ได้ช่วยให้ความ ตังใจของอาจาร้ยธำำ์ รงรัตน์ที่จะมีอาคารสำำห รับกองออร์โธปิดิ กส์เพื่อที่จะไดทำำ้งานดูแลคนไข้ทังท้หารและพลเรือนได้อย่าง มีประสิทธิภาพ

97 “หมอแขนหักไดด้้วยเหรอ?” คนไข้ที่เห็นผมเข้าเฝือกเพราะแขนหักถามขึน้ มาแบบนี้ ในขณะที่ผมออกตรวจคนไข้ผมก็ตอบไปว่า“กระดูกผมก็เหมอนืของคุณ ละ่ ครับ หักได้เหมอนกัน ื ” แต่การแขนหักของผมในครังนั้น้ ทำำใหผ้ มได้เข้าใจคนไข้ ลึกซงมากขึ ึ้นจริงๆ้ อุบัติเหตุครังนั้นเกิ้ดในตอนบ่ายจากการแข่งเทนนิส ซ่ึงเป็นกีฬาภายใน ระหว่างกองต่างๆในโรงพยาบาล โดยผมเล่นค่กัูบหมอแผนกกายภาพ จังหวะหนึง่ ที่ฝ่ ายตรงข้ามหยอดลูกมา ผมก็ว่ิงเต็มท่ีแต่ปรากฏว่าขาขวิดกันทำำ ใหล้ ้ม จังหวะที่ ล้มคือ มือขวาถือไม้เทนนิส ด้านหน้ามีเสาเหล็กท่ีขึงเน็ตไวย้ังโชคดีที่ตอนล้มลงหวั ไม่ฟาดโดนเสา มิฉะนันคงเ้ป็นการบาดเจ็บสาหสัแน่ๆแต่สว่ นที่ล้มลงคือมือซ้ายที่ ใช้ยันพืนตาม้สญัชาตญาณและดวย้ความที่เสยีการทรงตัวลงไปยันพืน้ดวย้ มือข้าง เดียวกับน้้ำำหนักตัวทัง้หมดเลยทำำให้แขนซ้ายท่อนล่างหัก พอลุุกขึ้้�นมาได้รู้้สึึกเจ็็บแขนทัันทีีแล้วรู้้ตัวัเลยว่่าแขนหััก เพราะแขนห้้อย และผิิดรููปสิ่่�งแรกที่่�ผมทำคืำ ือเอามืือขวาดึึงนิ้้วหั�วัแม่มื่ ือซ้้ายค้้างไว้ท่้ ่านั้้�นเพื่่�อให้้เจ็็บ น้้อยที่่�สุด ุแล้วบ้อกพาร์์ทเนอร์ที่่์ �แข่่งด้วยว่้ ่าให้ขั้บัรถไปส่่งที่่�ห้้องฉุุกเฉิิน เมื่อไปถึงพยาบาลก็ใช้ไม้ดามแขนซ้ายเอาไว ผ้ มก็เขียนใบเอ็กซเรยด์วย้ ตัวเองเพราะอยากรูว้่าการหักของกระดูกแขนของตัวเองนัน้หักในแบบไหน เพราะมี ประสบการณ์์เมื่อหมอกระ่�ดูกูต้้องกลายมาเป็็ น คนไข้้กระดูกแขนูหััก นั่่� งมองแขนตาละห้้อยที่่ห้�้องฉุุกเฉิินหลัังจากเห็น็เอ็กซ็เรย์์

98 ไดหล้ายแบบ ไม่ว่าจะเป็นหักแบบตรงๆเหมือนเวลาหักกลวย้หอม หักแบบปากฉลามที่มีเศษกระดูกออกมาดวย หล้ ังจากนัน้ก็โทรฯ บอกภรรยาซง่ึยังอยู่ที่ทำำงานว่าไม่ต้องตกใจเกิดอุบัติเหตุ ขึน้แขนหักไม่ต้องหว่ งไม่ได้เป็นอะไรมาก แต่คงต้องผ่าตัด ระหว่างนั่งรอฟิล์มเอ็กซเรย์ก็มองแขนตัวเองไปดวย ้ในใจก็คิดขึนมา้ว่าผ่าตัดแลว้จะมีภาวะแทรกซ้อนไหม จะกลบัไปใช้งานได้เหมือนเดิมหรือไม่จะกลายเป็นคนพิการหรือเปล่า แผลจะติดเชือไ้หม ถ้าไม่สามารถกลบัไปเป็นหมอผ่าตัดได้อีก จะทำำอย่างไร เพราะความที่เป็นหมอผ่าตัดผมรู้อยู่แลวว้ ่าจะ เกิดอะไรขึนไ้ดบ้ ้าง นั่นย่งิทำำ ใหว้ิตกกังวลไปใหญ่ขณะเดยวี กัน ก็นึกถึงคนไข้ที่เราเคยรักษาว่าตอนที่คนไข้มาหาก็คงมีความ วิตกกังวลที่ไม่ต่างจากผมในขณะนี้ หลัังจากดููฟิิล์์มเอ็็กซเรย์์แล้วก็้ ็รู้้ว่่าต้้องผ่่าตัดัแน่่ๆแต่่ใครจะผ่่าตัดัให้ล่้่ะ ระหว่่างที่่�คิิดไปมองแขนตัวัเองไป พี่่�อุบลุ...ซึ่่�งเป็็นหัวหน้ั ้าพยาบาลกองออร์์โธฯ ที่่�คุ้้นเคยกัันดีีก็็มาเยี่่�ยมที่่�ห้้องฉุุกเฉิินและทัักผมว่่า “รู้้น ะว่่าคิดอิ ะไรอยู่่�หมอคิดิใช่่ไหมว่่า จะผ่่าตััดให้ตัั้วเองได้อ้ย่่างไร” ผมก็็บอกว่่า ทำำ ไมพี่่�รู้้ล่่ะ เพราะ บอกตามตรงว่่า ผมไม่่ไว้้ใจใครเลย ไว้้ใจตัวัเองมากที่่�สุด ผุมรู้้ว่่า ต้้องผ่่าตัดัเคสนี้้�อย่่างไรแต่่ในตอนนี้้�ไม่ส่ามารถผ่่าตัดตัวัเองได้้ ความกัังวลจึึงเกิิดขึ้้�นว่่าใครจะเป็็นคนผ่่าให้้แล้ว้จะผ่่าได้้อย่่าง ที่่�ผมคิิดไหม หลัังผ่่าตัดัไปแล้ว้จะเหมืือนเดิิมหรืือเปล่่า เพราะ เวลาที่่�ผมผ่่าตัดัจะคิิดอย่่างเดีียวคืือต้้องทำำอย่่างไรให้้Perfect สรุุปวัันนั้้�นคนที่่�ทำำการผ่่าตัดัให้ผ้มคืืออาจารย์์สุปรีุีชา และอาจารย์์ชููศัักดิ์์� ที่่�ผมโทรไปหาเพื่่�อขอเชิิญให้้มาผ่่าตัดัให้้ทัันทีีที่่�เข็็นเตีียงเข้้าไปที่่�ห้้องผ่่าตัดปัระมาณสองทุ่่มทุ่่ความรู้้สึึก ของผมคืือเคยแต่่เดิินเข้้ามาอย่่างสง่่าผ่่าเผยในฐานะศัลยั แพทย์์ แต่่ครั้้�งนี้้�กลายเป็็นคนป่่วยที่่�นอนอยู่่บ นเตีียงโดนเข็็นเข้้ามาใน ห้้องผ่่าตัด ัความรู้้สึึกมัันต่่างกัันมาก ระหว่่างที่่�นอนคิิดๆอยู่่ในยู่่ห้้องผ่่าตัดก็ั ็ได้ยิ้ินอาจารย์์ทั้้�งสองท่่านคุยกัุันกับัวิิสัญญีั ีแพทย์์ ว่่าจะบล็็อกแขนให้้ชาหรืือดมยาสลบดีีตอนนั้้�นในหัวผัมคิิดว่่า ดมยาแล้ว้จะฟื้้�นขึ้้�นมาไหม ใส่่ท่่อหายใจไม่่เข้้าจะทำำอย่่างไร ยิ่่�งเรีียนมาเยอะ ยิ่่�งรู้้มาก ยิ่่�งกัังวล คืือคิิดฟุ้้งซ่่านไปเรื่่�อย ซึ่่�ง แบบนี้้�เรียีกว่่าเป็็นความวิิตกกัังวลที่่�อาจจะเกิิดขึ้้�น ไม่ว่่าจะด้้าน ร่่างกายหรืือจิิตใจ สุดทุ้้ายอาจารย์์ทั้้�งสองท่่านสรุุปตรงกัันว่่า ดมยาไปเลยจะได้้ไม่ต้่ ้องเห็็นหรืือไม่ต้่ ้องพููด ไม่่อย่่างนั้้�นจะมา คอยถามว่่าถึึงไหนแล้ว ้เพราะการบล็็อกคนไข้้ไม่่ได้ห้ ลัับยัังคง ได้ยิ้ินทุุกอย่่างอาจารย์์อาจจะกลััวว่่าผมให้้ความเห็็นหรืือกัังวล ในการผ่่าตัดัมากเกิินไป จึึงให้ด้มยาและหลัับไปเลยมาตื่่�นอีีกทีีการผ่่าตัดก็ั ็เสร็็จแล้ว้ ผมมาดููเวลาอีีกครั้้�งถึึงได้รู้้ว่่าใช้้เวลาผ่่าตััดถึึงสอง ชั่่�วโมงก็็คิิดว่่า สงสััยอาจารย์์ตั้้�งใจทำกัำ ันอย่่างปราณีีตมาก เพราะจริิง ๆ แล้วหั้ ักแบบผมใช้้เวลาชั่่�วโมงนิิด ๆ ก็็น่่าจะเสร็็จ แล้ว ้พอย้้ายขึ้้�นห้้องพััก ราว ๆ ตีี2 ก็็รู้้สึึกปวดแผลมากจนต้้อง เรีียกหมอเวรมาช่่วยดููแวยดููละเอาเครื่่�องตัดัเฝืือกมาทำำการขยาย เฝืือกถึึงจะหลัับได้้ แต่ห่ ลัังจากนั้้�นราวหนึ่่�งอาทิิตย์์แขนลดบวมและมีีการ เปลี่่�ยนเฝืือกผมจึึงมีีโอกาสได้้เห็็นรอยแผลของตัวัเอง พอเห็็น ความยาวแผลเท่่านั้้�นแหละ ผมถึึงกับังงเพราะแผลผ่่าตัดยัาว มากทั้้�งๆ ที่่�บริิเวณกระดููกหัักคืือปลายล่่างของกระดููก Radius แต่่ก็็ไม่่ได้้ไปสอบถามว่่าทำำ ไมถึึงมีีการผ่่าแผลยาวขนาดนี้้ สิ่่� �ง ที่่�คิิดคืือแพทย์์แต่ล่ะคนอาจจะมีีวิิธีีการผ่่าที่่�ต่่างกัันก็็ได้้แต่่แม้้ จะคิิดแบบนั้้�นผมก็็ยัังรู้้สึึกว่่ามัันไม่ส่มเหตุสุมผลระหว่่างความ ยาวของแผลกับัความยาวของเหล็็กและสกรููที่่�รููที่่ยึดึกระดููกหัักแค่่ 6 รูู หลัังจากนั้้�นมีีเคสที่่�คล้้ายๆ กััน ผมจึึงถืือโอกาสสอนแพทย์์ ประจำบ้ำ ้านว่่าในการหาตำำแหน่่งการลงมีีดผ่่าตัดั ตรงไหนให้ดูู้ จากฟิิล์์มเอ็็กซเรย์์แล้ววั้ดตำั ำแหน่่งของกระดููกที่่�หัักไปยัังแลนด์์ มาร์์คที่่�คลำำ ได้้ของกระดููกอัันนั้้�นว่่าห่่างเท่่าใด เพื่่�อที่่�จะลงมีีด ให้้ตรงตำำแหน่่งที่่�หัักโดยลงความยาวของแผลตามความยาว ของเหล็็กที่่�ใช้้ หลัังจากที่่�กลัับไปอยู่่บ้ ้านได้้ไม่่กี่่�วััน ผมรู้้สึึกว่่าไม่่มีีอะไรทำำเลย ได้้แต่่นั่่�งๆ นอนๆ จึึงคิิดว่่ามาโรงพยาบาลทำำงาน ดีีกว่่า โดยมืือข้้างซ้้ายใส่่เฝืือก มืือขวาเขีียนได้้ตามปกติิก็็มา ช่่วยออกตรวจ คนไข้ก็้็มองผมถามว่่า หมอเป็็นอะไร ผมก็็บอก แขนหััก คนไข้ก็้็พููดว่่า “หมอแขนหัักเป็็นด้้วยเหรอ” ผมก็็บอก นอนรอเพื่่อ�เตรียมีทำกำารผ่่ารผ่่ ตััด ภาพเอกซเรย์ที่่์กร�ะดููกติดิเรียีบร้อย้

99 ว่่ากระดููกผมก็็เหมืือนคุุณนั่่�นละครับ ั พอไปตรวจได้้2-3 วัันก็็ รู้้สึึกว่่าแบบนี้้มั�ันไม่่ไหวแล้ว ้ คนไข้้อาจจะรู้้สึึกว่่าหมอดีีๆ ไม่่มีี หรืือไงเอาหมอแขนหัักมาตรวจ ก็็เลยตัดสิั ินใจไปเรียีนหลัักสููตร คอมพิิวเตอร์์เป็็นการฆ่่าเวลา เพราะไม่่อยากอยู่่เฉยๆให้้เสีีย เวลาไปเปล่่าๆอาจารย์์ที่่�สอนคอมพิิวเตอร์ก็์็พููดแบบขำำๆ ว่่ามีี คนใส่่เฝืือกมาเรียีนด้วย ้แต่่ไม่่เป็็นไรมีี2 นิ้้วก็�็เรียีนได้้ ระหว่่างที่่�แขนหัักใส่่เฝืือกผมก็็ยัังอดคิิดอีีกว่่า ตัวัเอง ต้้องอยู่่ในเฝืือกนานเท่่าไหร่ ถ้่ ้า3-4อาทิิตย์์เดี๋๋�ยวข้้อก็ติ็ด ิเพราะ ไม่่ได้มี้ีการขยับ ัเลยไปทำ ำBrace เป็็นอุปุกรณ์ช่์่วยให้ส้ามารถ ขยับข้ั ้อศอกและข้้อมืือได้ ด้วย้เหตุผลหุลัักที่่�บอกกับตัวัเองคืือ จะกลัับไปผ่่าตัดัคนไข้้ให้้เร็วที่่ ็�สุด ุไม่่อย่่างนั้้�นจะเสียีเวลาที่่�ต้้อง ไปทำำกายภาพบำบัำด ซึ่่ั �งด ซึ่่อุปุกรณ์ที่่์�ทำขึ้้ ำ �นมาจะช่วย่ ให้้ได้้ขยับข้ั ้อ มืือ ข้้อศอกไปมาเสมืือนการทำำกายภาพให้ตั้วัเอง  เมื่่�อครบ 4 อาทิิตย์์แล้ว้จะทำำ ให้้ใช้้งานตามปกติิได้้เร็วขึ้้ ็ �น ผมเข้้าเฝืือกอยู่่ราวๆ สองอาทิิตย์์ ก็็เอาเฝืือกออกใส่่Brace อีีกสองอาทิิตย์์ก็็เอาออกกลัับไปทำำงานตรวจคนไข้้และ เริ่่�มผ่่าตัดัได้้เลย กระดููกที่่�หัักก็็ค่่อยติิดกัันเหมืือนเดิิมโดยยัังมีีเหล็็กที่่�คาไว้ข้้างในแขน จากผลการรัักษาผมสามารถใช้้แขน ได้้เหมืือนปกติิทุุกอย่่าง ผ่่านไปสััก 2 ปีีเวลาทำผ่ำ ่าตัดัเคสใหญ่่ๆ ที่่� ที่่ต้้องใช้้เวลา นานและใช้้แขนออกแรงเกร็็งมากๆในการดึึงกระดููก ทำำ ให้รู้้สึึก เจ็บ็แขนและเริ่่�มคิดถึิ ึงคนไข้ที่่้�ใส่่เหล็็กแบบนี้้�แล้ว้มาบ่่นให้ฟั้ังว่่า มีีความรู้้สึึกไม่ป่กติิที่่�มีีเหล็็ก จากที่่�ไม่่เคยเชื่่�อ ตอนนี้้�มาเจอเข้้า กับตัวัเอง จึึงตัดสิั ินใจผ่่าเอาเหล็็กออก แล้ว้ใส่่ในกระดููกเทียีมใส่่ กรอบแขวนไว้ที่่้ผนั�ังบ้้านเป็็นที่่�ระลึึกว่่าเหล็็กชิ้้�นนี้้�ออกมาจากตัวั ผม หลัังผ่่าตััดแขนสามารถใช้้งานได้้ตามปกติิ อุบัุติัิเหตุุแขนหัักครั้้�งนี้้ทำ�ำ ให้มี้ีความเข้้าใจจิิตใจของ คนไข้้มากขึ้้�นกว่่าเดิิมมาก เพราะไม่่ใช่่แค่่ความกัังวลว่่าจะหาย หรืือไม่ ยั่ ังหมายถึึงความกัังวลในเรื่่�องการใช้้งานที่่�จะสามารถ ใช้้ได้้เหมืือนเดิิมไหม ผมได้สั้ัมผัสัอารมณ์์ของคนไข้ที่่้ �เคยบ่่น ต่่างๆ ชััดเจน จนเรีียกว่่าเคสเดีียวรู้้สึึกและเข้้าใจไปหมดทุุก อย่่าง หากมีีโอกาสไปบรรยายเรื่่�องกระดููกหัักเมื่่�อไหร่ ผ่มจะถาม ว่่าในห้้องนี้้มี�ีใครเคยกระดููกหัักไหม ซึ่่�ง ซึ่่ก็็จะมีีทั้้�งคนที่่�มีีและไม่มี่ ี ประสบการณ์์คนที่่ย�กมืือว่่าเคย ผมก็็จะถามว่่าเป็็นไงกระดููกหััก เจ็บ็ ไหม คุุณกัังวลไหม พร้้อมกับพููดติัดิตลกว่่าอยากให้้คนที่่�นั่่�ง อยู่่ในนี้้ทุ�ุกคนลองกระดููกหัักซะบ้้างจะได้รู้้ถึึงจิิตใจของคนไข้้ได้้ อย่่างลึึกซึ้้�ง ผมไม่่ได้้แช่่งนะแค่่อยากให้รู้้ถึึงความรู้้สึึกของคนไข้้ ว่่าเขามีีความวิิตกกัังวลขนาดไหน การที่่�ตัวัเองมีีกระดููกหัักมััน ทำำ ให้้ได้คิ้ิดว่่าถ้้าจะทำำอะไรต้้องทำำ ให้ดี้ีที่่�สุุดกัับคนไข้ทุุ้กคน เพราะเขาต้้องรับผิั ิดชอบดููแลชีีวิิตอีีกหลายคน ถ้้าแพทย์์ทำผิำ ิด พลาดหรืือทำำ ได้้ไม่่ดีีไม่รั่บผิั ิดชอบ ผลสุดทุ้้ายคืือคนไข้ต้้องรับั ความทุุกข์นั้้์ �นไปตลอดชีีวิิตรวมถึึงคนอื่่�นๆ ที่่�คนไข้ต้้องเลี้้ย�งดูู บรรณาธิิการ “ข่่าวธีีรราช” ในระหว่่างที่่�ทำำงานสิ่่�งหนึ่่�งที่่�ผมสัังเกตเห็็นคืือในปีี หนึ่่�งๆ โรงพยาบาลต้้องเสีียเงิินสั่่�งพิิมพ์์เอกสารต่่างๆ เช่่นใบ แบบฟอร์์มของคนไข้้แบบฟอร์์มเอกสารภายในของหน่่วยงาน ย่่อยมากมาย แบบฟอร์์มส่่งการตรวจทางห้้องปฏิิบัติัิการ ผม จึึงไปเสนอกับัผู้้อำำนวยการโรงพยาบาลว่่า ทำำ ไมเราไม่่ลงทุุน ซื้้�อเครื่่�องพิิมพ์์แล้วพิ้ ิมพ์์แบบฟอร์์มที่่�ใช้้งานเองซึ่่�งจะประหยัดั งบประมาณไปได้้มาก ผมคำำนวณไปให้้เสร็็จสรรพว่่าภายใน 1

100 ปีีเราจะได้ค่้่าเครื่่�องพิิมพ์์กลัับมา ประหยัดังบประมาณและยััง ใช้ทำ้ปำ ระโยชน์์ในการพิิมพ์์เอกสารอื่่�นๆ สุดทุ้้ายก็็ได้รั้บัการอนุมัุติัิให้ซื้้�อเครื่่�องพิิมพ์์มาใช้้งาน แต่่ผมก็็มารู้้ภายหลัังว่่ามีีคนที่่�เสีียผลประโยชน์์จากการที่่�โรง พยาบาลพิิมพ์์แบบฟอร์์มเองแต่่โชคดีีที่่�ไม่มี่ ีอะไรเกิิดขึ้้�น นอกจากนีการที้ ่มีเครองพิมพ่ื ทำำ์ ใหส้ามารถมาใช้ผลิต วารสารภายในโรงพยาบาลรายเดือนมีชื่อว่า “ข่าวธีรราช” ซ่งึผมทำำหน้าที่เป็นบรรณาธิการในวารสารนีเ้ป็นการนำำ เสนอเรือง่ราวภายในโรงพยาบาล เช่นมีการจัดงานอะไร มีการสัมภาษณ์ ผูบ้ ริหาร ให้ความรู้เรื่องต่างๆ คอลัมน์ซุบซิบโดยมีคนเขียน บทความประจำำ การทำำวารสารฉบบั นีก็ม้ีทังคนชอ้บและคน ไม่ชอบ เพราะมีเนือ้หาที่ล่อแหลม บางครังก็มีการเ้สียดสีคนที่ ความทุ่มเทอย่างเต็มที่ มุ่งมั่นทำำส่ิงต่างๆ ตามคำำส่งั พร้อมจะ พัฒนาตัวเองเพื่อส่งผลดีต่อความเจริญก้าวหน้าของหน่วยงาน และประเทศชาติแต่หลังจากนันเมื้ ่อเข้าสูป่ ีที่ 6-10 มักจะเริ่ม หย่อนยาน ความคิดก็เรมเ่ิ ปล่ยีนไปอีกอย่างเนื่องจากความคุ้น ชินกับระบบที่เฉื่อยชา เพราะบางครังต้องการ้ทำำอะไรให้เต็มที่ แต่ระบบไม่เอือ้อำำนวย ความกระตือรือร้นหรือความมุ่งมั่นจึง เริมเ่ปล่ยีนไป บางคนเริมรู่ส้ึกว่าทำำ ไปทำำ ไมเยอะแยะมากมาย เพราะทำำมากทำำน้อยก็ไดผล้ ไม่ต่างกัน แพทยบ์างคนจึงใช้เวลา ราชการออกไปทำำงาน ในโรงพยาบาลเอกชน ซง่ึผมคิดว่าเป็น ส่งที ิ่ไม่ถูกต้อง แพทย์์เหล่่านั้้�นให้้เหตุุผลว่่า ตอนเช้้าหลัังจากตรวจ คนไข้้OPD เสร็็จแล้ว ้ตอนบ่่ายว่่างอยู่่ที่่�นี่่�ก็็ไม่มี่ ีอะไรทำ ำเพราะ ฉะนั้้�นก็็ใช้้เวลาทำำงานที่่�นี่่�ออกไปรับจ๊ั ๊อบทำำงานที่่�โรงพยาบาล เอกชนแทน แต่่ลืืมไปหรืือเปล่่าว่่า ราชการจ้้างทั้้�งเดืือนไม่่ได้้จ้้างแค่่ครึ่่�งวัันหรืือครึ่่�งเดืือน การทำำแบบนี้้�เป็็นตัวัอย่่างที่่�ไม่ดี่ ีแต่่ผมก็็ห้้ามเขาไม่่ได้้เพราะไม่่ได้้เป็็นผู้้บัังคับบัญัชาของเขา เมื่่�อรู้้ ก็็เพียีงแต่บ่อกว่่าทำำแบบนี้้�ไม่ถูู่ก แต่่เมื่่�อเขาจะทำำแบบนั้้�นก็็เป็็น สิิทธิ์์� ของเขา สำคัำ ญที่่ ั�ตัวผัมเองไม่ทำ่ ำแบบนี้้�อย่่างแน่่นอน ถ้้าผม จะไปรับจ๊ั ๊อบอยู่่ที่่�โรงพยาบาลเอกชนก็็จะใช้้เวลาหลัังเลิิกงาน ไปทำ ซึ่่ ำ �งผมก็็ทำำแบบนั้้�นมาตั้้�งแต่่ตอนที่่�เป็็นแพทย์์ประจำบ้ำ ้าน อยู่่แล้ว ้ เพราะการไปในช่ว่งเวลาหลัังเลิิกงานเป็็นสิิทธิ์์� ที่่�ถููกต้้อง ที่่�สามารถทำำ ได้้เพราะไม่่ได้้ไปเบีียดบัังเวลาราชการ หากวััน ไหนต้้องอยู่่เวร ก็็ไม่ต้่ ้องไปทำำงานข้้างนอก เพราะหน้้าที่่�ประจำำที่่�ต้้องรับผิั ิดชอบต้้องมาก่่อนเสมอ โดยความจริิงแล้วผ้ มไม่่อยากไปทำำงานในภาคเอกชน เลย แต่่เนื่่�องจากเงิินเดืือนที่่�ได้รั้บั ไม่่พอกัับค่่าใช้จ่้่ายในการ เลี้้ย�งดููครอบครัว หั ลัังเลิิกงานในตอนเย็็นผมต้้องขับัรถไปยัังโรง พยาบาลเอกชน ซึ่่�งในแต่ล่ะวัันก็็ไปโรงพยาบาลแต่ล่ ะแห่่งเพื่่�อ ออกตรวจคนไข้้และก็็รับปรึ ั ึกษาในกรณีีที่่�มีีคนไข้้เข้้ามาตอน กลางคืืน ถ้้าหากมีีการผ่่าตัดก็ั ็จะเริ่่�มการผ่่าตัดปัระมาณตีี5 เพื่่�อให้้เสร็็จประมาณ 7 โมงเช้้าและไปทำำงานที่่�โรงพยาบาล พระมงกุฏ ผ ุมโชคดีีที่่�อาจารย์์ธำำรงรััตน์์ได้้กรุุณาฝากให้ทำ้ ำงาน ในโรงพยาบาลเอกชนต่่างๆและอยู่่ในทีีมของอาจารย์์ จึึงพอมีี รายได้ส่้ว่นนี้้�เพิ่่�มเติิมขึ้้�นมาดููแลครอบครัวอีั ีกทางหนึ่่�ง ทำำ ให้้พอ อยู่่ได้้โดยไม่ลำ่บำากจนเกิินไปแต่ก็่ ็เหนื่่�อยมากพอสมควร ปััญหาการใช้้เวลาราชการออกไปทำำ งานในโรง พยาบาลเอกชนเคยมีีการพููดคุ ุยกัันในที่่�ประชุุมแต่่คำำตอบที่่�ได้้มาคืือ เดี๋๋�ยวแพทย์์ท่่านนั้้�นจะลาออกไป ทำำ ให้้โรงพยาบาล ไม่่มีีบุุคลากร แต่่ส่ว่นตัวผัมคิิดว่่าอยากจะออกก็็ให้ล้าออกไป ไม่่ควรอยู่่เป็็นตัวัอย่่างที่่�ไม่่ดีีกับัคนอื่่�น แต่่อย่่างที่่�บอกล่่ะครับัว่่า ทุุกอย่่างขึ้้�นอยู่่กับหัวหน้ั ้า ซึ่่�งสุดทุ้้ายแล้วก็้ ็ต้้องยอมเพราะ เดี๋๋�ยวจะไม่มี่ ีคนทำำงานในภาครััฐ ทีีนี้้�พออยู่่ในระบบราชการนานมากขึ้้�น คืือเข้้าสู่่ปีีที่่� 11-15 ความคิิดก็็อาจจะเปลี่่�ยนไปอีีกแบบ หลายคนเสาะหา ว่่ามีีหนทางไหนที่่�จะทำำ ให้ตั้วัเองสบาย จึึงเริ่่�มวิ่่�งเต้้นเพื่่�อให้้ได้้ ผู้้อำ นำวยการรพ.เปิิดโรงพิมพ์ิ ที่่์อ�าคารมหาวชิริาลงกรณ์์ ทำำงานอยู่ในกองบรรณาธิการหลายคนชักเริม่หายใจไม่ทั่วท้อง มีการทำำอย่างต่อเนื่องประมาณ2 ปีแต่สดุท้ายเมื่อผมลาออกก็ เลิกทำำกันไปโดยปริยาย ทางทีมงานกองบรรณาธิการก็ได้แต่ง กลอนและมอบโลห์ที่ระลึกจากผลงานที่ไดทำำ้มา ชวิตข้าราชการท ีอุี่ดมการณ์เปลี่ยนไป ในแต่ละช่วงเวลา ภายใต้ระบบราชการ ถ้าพูดถึงข้อดีข้อเสียของระบบราชการก็คงต้องบอก ว่าแลว้แต่เป้าหมายในชีวิตของแต่ละคนว่าเป็นอย่างไร หลาย คนมองว่า การเข้ามาทำำ งานอยู่ในระบบราชการคือความ มั่นคงเพราะมีสวสดั ิการในการรักษาพยาบาลของตนเองและ ครอบครัว หลังเกษียณไปแลว้ก็ยังมีบำำเหน็จบำำ นาญ แต่ความ คิดที่ว่าเมื่ออยู่ในระบบราชการแลว ้จะทำำห น้าที่ของตัวเองใหด้ีที่สดุอย่างไรและมีความรับผิดชอบต่อส่งที ิ่ได้รับมอบหมายให้เต็มความรู้ความสามารถแลวห้ รือยังอันนี้ผมว่ายังมีน้อยมาก ในความคิดของคนที่รับราชการทัง้หมดในระบบ ตลอดระยะเวลา 17 ปีที่ปฏิบัติงานในราชการ ผม ได้เฝ้าสังเกตและรูส้ึกกับตัวเองว่าในช่วงการรับราชการ 5 ปี แรก หลายคนที่อยู่ในระบบราชการจะมีความคิดอย่างหนึงคือ่