398 Thế Sự Thăng TrầmTuy Vĩnh Chánh chưa nghĩ đến cái chết, nhưng Minh Châu,người yêu của chàng, người chàng theo đuổi đã chín năm, hiểu rất rõ chàng sẽ làm gì. Và nàng quyết định, phải giang rộng hai tay ra thật nhanh, như tốc độ bung ra của một chiếc Dù bụng. Để cứu mạng người.Nếu nàng chỉ ngần ngừ mấy giây thôi, sẽ không còn kịp nữa.Bác Sĩ Nhẩy Dù Vĩnh Chánh, thì như vừa bị xô ra khỏi máy bay, cái Dù chính hết mở được rồi. Thân sẽ nát trên đất Việt Cộng đã chiếm .Bỗng dưng, một cái Dù bụng mở tung.Minh Châu đã quyết định thật nhanh. Nàng tự biến thành một cái Dù bụng để cứu mạng Vĩnh Chánh.“… Xe vào đường Cao Thắng. Nàng là người đầu tiên từ trên balcon nhìn thấy tôi bước xuống xe ôm. Nàng và các em chạy xuống mở cổng đón tôi vào. Khi đến thang lầu, tôi phải vịn vào vai nàng để bước lên từng bước. Cơ thể tôi rã rời và tinh thần khủng hoảng, tôi thật chẳng hiểu vì sao mình lại về được đến nhà an toàn.….Hầu như mọi người đểu thông cảm và tôn trọng sự yên lặng của ba nàng và của tôi. Chiều đến, tôi đạp xe về nhà Măng tôi ở cư xá Sĩ Quan Chí Hoà cho bà cụ yên tâm, rồi tôi chở Măng tôi đến nhà nàng xin ba mẹ nàng cho phép tôi ở tạm nơi đây, vì cư xá SỹQuan Chí Hoà quá nguy hiểm.…Tối ngày 30 tháng 4, chúng tôi ngồi ở balcon nói chuyện vói nhau thật khuya. Trước đây, trong một lá thư gởi cho nàng, tôi có viết “anh xin làm bóng máttrên con đường em đi”. Giờ đây, với sự đổi đời, tương lai tôi mù mịt, viễn ảnh những năm tháng sắp tới là chuỗi ngày đen tối, đoạ đầy và tôi e ngại chẳng còn
Trần Bảo Anh 399bóng mát cho em. Nàng ngồi nghe tôi nói nhiều hơn trảlời. Vì có lẽ câu trả lời đã quyết định tự lúc nào.”VI_Vĩnh Chánh kể nhiều chuyện cảm động. Ở đây xin đề cập tới hai truyện điển hình.1_Truyện Chị Agnès.“Vào năm Terminal tôi chuyển trường từProvidence ở Huế vào Lycée Blaise Pascal tại Đà Nẵng, và tạm chú trong biệt thự của người chị con bác ruột tại đường Nguyễn Thị Giang trong suốt niên học. Gia đình anh chị Châu có 4 đứa con, 3 trai và một gái út đang ởtuổi từ tiểu học đến trung học đệ nhất cấp. Gia đình rất mộ đạo, tối nào cũng đọc kinh chung với nhau trước bàn thờ. Tôi cũng tham gia khi không quá bận với các bài học.Thỉnh thoảng, vào cuối mỗi hai tuần, thân phụcủa anh Châu tới thăm, mang những sản phẩm trong vườn nhà tại Hoà Vang, như các loại rau, ớt, su le, mướp, khoai lang, chuối ổi, nhãn, mận, mít, bòn bon, chanh, xoài, cà na….cùng với gà vịt tươi. Ngoài ra ông còn đem theo hai chị em là cháu ngoại của ông, kêu anh Châu bằng cậu, từ trong nội trú của dòng nữ tu Sacré Coeur tại Đà Nẵng, về chơi suốt ngày thứ bẩy rồi đem trả lại nhà dòng sau lễ sáng Chủ Nhật. Người chị lớn tên Thanh còn được mấy đứa nhỏ trong nhà gọi là chịAgnès, thua tôi khoảng ba hay bốn tuổi. Mỗi khi đến chơi, Thanh luôn mặc đồng phục màu xanh da trời, nhìn vào biết ngay đang là đệ tử thanh tuyền.Ngoài chuyện thỉnh thoảng tôi chỉ dạy cho các cháu nhỏ chút bài vở, nhất là các bài tập về toán vào
400 Thế Sự Thăng Trầmcuối tuần theo sự yêu cầu của cha mẹ, cả đám xúm xít ngồi nghe tôi kể chuyện, thường vào buổi tối Thứ Bảy, bao gồm bốn đứa con anh chị chủ nhà, hai chi em Thanh và một đứa con trai khác là con của em gái chị chủ nhà. Tất cả đám từ Thanh lớn nhất cho đến đứa nhỏ nhất đều kêu tôi bằng cậu.Giữa Thanh và tôi, chúng tôi luôn giữ một khoảng cách tuy rằng giống như mấy đứa cháu nhỏ kia, càng lúc càng thân tình một cách tự nhiên, và tôi luôn miệng kêu Thanh là chị Agnès.Có một lần, tôi múa miệng khoe với chị Agnès là tôi biết coi chỉ tay vì tôi có độc qua 2 cuốn sách La Main Qui Parle và Les Lignes De La Main. Đó là hai cuốn sách mà Măng tôi thường xuyên nghiên cứu và thỉnh thoảng giảng dậy cho tôi đôi chút trong những khi cầm bàn tay tôi để so các chỉ tay. Thế là chị đưa bàn tay cho tôi đọc. Tôi vừa cầm tay chị Agnès vừa thao thao bất tuyệt giảng và chỉ vào lòng bàn tay các lignes de vie, de tête, de coeur,de destinée mà nhiều người còn gọi là ligne de chance và vài lignes nhỏ phụ thuộc khác như de santé, de l’amour, de l’argent, de l’intuition… thì bỗng ông Ngoại của chị bước đến gần, trừng mắt với chị và ra dấu bắt chị vào trong nhà. Chị Agnès đứng dậy đi ngay; phần tôi cảm thấy vô ý, vụng về, và sượng cả người.”Thế rồi, bẵng đi một thời gian lâu.“Tháng 8, 1974, khi đoàn xe chuyển quân Tiểu Đoàn I Nhảy Dù của tôi trên đường từ Điện Bàn đến tham chiến tại một vùng phía Tây Đà Nẵng tạm ngưng di chuyển, tôi nhẩy xuống xe và tình cờ nhìn thấy một giáo đường nhỏ nằm phía phải và cách quốc lộ chừng
Trần Bảo Anh 401vài trăm thước. Tôi bước vào nhà thờ bấy giờ vắng hoe, đứng ở góc gần cửa ra vào, đọc kinh cầu nguyện xin Ơn Trên phù hộ cho tôi trong chuyến vào trận đầu đời lính của mình. Bước ra khỏi nhà thờ, tôi thấy một nữ tu trong bộ đồ màu xanh nhạt, có mang lúp cùng mầu trên đầu, dáng người nhỏ và gầy; tôi tiến lại gần nữ tu và hỏi tên nhà thờ giáo xứ. Sau đôi ba câu mở đầu, bỗng chị nữ tu thốt lên “Xin lỗi ông, có phải ông là em của mợ Châu trước đây ở Đà Nẵng không? Đang khi tôi chưa kịp nhớtên người bà con, người nữ tu tiếp liền, có lẽ vừa đọcbản tên màu đen của tôi trên áo trận.“ Và ông tên Chánh phải không?”Thế là chị Agnès và tôi cùng nhận ra nhau. Trong ít phút nói chuyện. Chị Agnès cho biết chị khấn hứa trọn đời vào cuối năm 1969. Sau một năm làm việc tại một giáo sứ trong Quảng tín, chị được điều về làm việc ở làng Hoà Vân từ đầu năm 1971.”Vĩnh Chánh không hề kết luận, có phải vì cô Thanh đưa tay cho Vĩnh Chánh cầm, mân mê rồi xem tướng, song vì ông ngoại của cô bắt gặp, trừng mắt và ra dấu bắt cô vào bên trong nhà đã đưa đến việc sau này cô đi tu hay không. Nhưng người đọc có thể đoán, trong lúc bàn tay cô nằm trong bàn tay Vĩnh Chánh, trái tim cô đã có lúc xao xuyến.Và khi gặp lại, cảnh người nữ tu bỗng thốt lên: “ Và Ông tên Chánh phải không?” cho người đọc thấy rõ được có sự bồi hồi.Và khi có bồi hồi, dù chỉ trong vài phút ngắn ngủi, tức là có sự nhớ lại mối rung động trong qúa khứ. 2_Truyện Bồ Câu_Bà yêu thương cháu
402 Thế Sự Thăng Trầm“Khi vợ chồng tôi quyết định tìm đường ra đi, Măng tôi đã lặng lẽ góp phần. Nhưng chuyến đi đầu tiên thất bại. Tháng 6 năm 1978, vợ chồng tôi cùng cảnhóm vượt biên bị bắt tại Vũng Tầu đưa về trại giam Cần Giờ. Tôi bị chuyển trại về khám Chí Hoà, nhưng vợ tôi nhờ mang bầu sắp sinh nên được thả ra sớm. Chính Măng tôi đã lo liệu chăm sóc khi con gải chúng tôi được sanh ra. Tên khai sanh của cháu là Hoài Anh, tên ở nhà là Bồ Câu do bà nội đặt. Lần đầu thăm nuôi, vợ tôi đứng cách tôi khoảng 20 thước và đưa BồCâu lên cao cho tôi nhìn thấy con. Chỉ nhìn từ xa thôi. Phải gần một năm sau, tôi mói có thể ôm con khi được thả ra khỏi khám Chí Hoà.Măng tôi rất thương yêu cháu Bồ Câu, vì như lời bà nói, ngay khi còn là thai nhi, cháu đã cùng mẹ đi tù vượt biên. Khi cháu vào đời, bố còn tiếp tục nằm trong khám Chí Hoà. Bà thường cầm tay, vuốt tay cháu và khen BồCâu có bàn tay rất đẹp, giống như bàn tay của người “Chirurgien”. Bà còn nói, chắc sau này con bé sẽ thành một Y Sĩ giải phẫu như “thằng bố của nó”.”_Tai nạn thảm thương“Một buổi sáng cuối tháng 10, 1981, cha mẹđem Bồ Câu đến bệnh viện South Coast Medical Center ở thành phố Laguna Beach cho Bác sĩ Nha Khoa bọc bảy cái răng bị siết trong cùng một lần. Bé vui vẻ nói bye bye bố mẹ khi theo y tá vào phòng mổ. Trước khi Nha sĩ bọc răng, phải gây mê toàn diện, thủ thuật sẽmất khoảng một giờ rưỡi, chúng tôi đuợc biết. Chờ quá hai giờ. Rồi ba giờ. Bốn giờ. Nôn nóng hỏi thăm, chỉđược bảo tiếp tục phải chờ.
Trần Bảo Anh 403Mãi xế chiều, một y tá đưa chúng tôi vào phòng hồi sức cấp cứu. Bồ câu nằm bất động trên giường, phủchăn trắng. Không mở mắt, không hay biết. Bố mẹ sững sờ. Mới hồi sáng, bé tươi tỉnh, không một lo sợ, vẫy tay bye bye cha mẹ trước khi y tá đẩy xe vào phòng mổ, mà giờ đây như một xác không hồn. Y tá giải thích ngắn gọn là em bị phản ứng thuốc nên tạm thời hôn mê.Sự thực không như lời người y tá giải thích. Qua thủ tục pháp lý chúng tôi nhận được phó bản của toàn bộ hồ sơ chữa trị. Riêng hồ sơ liên hệ đến giải phẫu và gây mê cho thấy chính bác sĩ gây mê đã gây ra tại hoạ. Thay vì đặt ống bơm dưỡng khí vào phổi, ông ta đưa ống vào bao tử, khiến bé hoàn toàn không nhận được dưỡng khí để thở trong 10 phút, gần như chết ngộp.Hồi tưởng lại buổi sáng định mệnh ấy, khi ngồi trong phòng chờ, tôi nghe loa loan báo “code blue” nhiều lần, cứ ngỡ là cho ai. Sau này mới biết lệnh cấp cứu đó chính là cho con mình. Đau đớn thay! Nhờ hô hấp nhân tạo, Bồ Câu sống lại, được nuôi qua ống chuyển sữa ensure từ mũi xuống bao tử, nhưng bộ não bị tổn thương trầm trọng.Sau gần hai tháng chữa trị tại Children Hospital of Orange County với cha mẹ túc trực cạnh giường ngày đêm, bác sĩ cho biết Bồ Câu bị chứng Cerebral Palsy- Liệt Não- Nên dù sống sót nhưng cả hai phương diện thể xác và tâm lý đều sẽ phát triển chậm (both severe physical and mental retardation). Vì đòi hỏi săn sóc đặc biệt, đành phải chấp nhận chuyển bé qua trung tâm phục hồi chức năng trong một thời gian vô hạn định, nhưng không có ngày nào mà chúng tôi không ghé thăm Bồ Câu cho dù bụng thai của vợ càng ngày càng nặng nề.
404 Thế Sự Thăng TrầmMột ngày trời mưa sau Tết 1982, khi đến thăm, vừa vào bên trong toà nhà của trung tâm phục hồi, chúng tôi bắt gặp trên chiếc giường đẩy, ngay giữa hành lang, một thân hình bé nhỏ đang quằn quại trong cơn động kinh liên tục. Đến gần hình hài ấy chính là con mình. miệng nghiến chặt trong cơn động kinh liên tục, mình mẩy ướt mèm. Ôm con mà xót xa cay đắng. Còn cảnh cùng cực nào lớn hơn thử thách này, Chúa ơi! Tất cả chỉ còn nguyện cầu duy nhất là xin cho con mình được sống và sống chung với cha mẹ và gia đình, chứkhông trong một trung tâm săn sóc xa lạ.Từ đó không ngày nào chúng tôi không tới thăm Bồ Câu. Điều cầu nguyện cho con được sống và sống bên cha mẹ trở thành một quyết tâm thôi thúc vợ chồng tôi sát cánh, tiến hành mọi thể thức.”_Nguyện Cầu cho con được sống, và sống bên cha mẹ.“… Với trợ giúp từ các cơ quan xã hội để chuẩn bị đem con về nhà.Đứa con thứ hai ra đời ngày 10 tháng Tư, 1982. Dù phải chịu đựng quá sức khi mang thai, nhưng cháu Bea vào đời bình an, xinh xắn, khoẻ mạnh. Ngay ngày thứ hai sau khi rời bệnh viện sản khoa, chúng tôi đến thẳng trung tâm phục hồi, ký giấy đón Bồ Câu về nhà.Sau tại hoạ, ơn trên cho chúng tôi được hưởng nhiều phép lạ trên cả mức chờ đợi.Đầu tiên, là từ khi về lại nhà, Bồ Câu vĩnh viễn thoát khỏi chứng động kinh co giật. Con mắt bắt đầu có thần hơn dù vẫn chưa di chuyển lên xuống qua về. Nhờtừng được hướng dẫn và thực tập, vợ tôi đã có thể một mình đặt ống naso-gastric tube từ mũi xuống bao tử cho
Trần Bảo Anh 405con, sau đó trong suốt cả năm sau đó còn tập cho BồCâu uống qua đường miệng, từ giọt, tăng lên 2 giọt, 3 giọt rồi kiên nhẫn tập cho bé nuốt từng chút nhỏ đồ ăn nghiền đến từng 1 hột cơm, 2 hột cơm.Tiếp theo, là chỉ sau khi có Bồ Câu về nhà, cuối tháng Tư 1982, tôi được nhận vào làm bác sĩ tổng quát cho bệnh viện tư Leesville General Hospital, thuộc Tiểu bang Lousiana. Leesville là một thị xã nhỏ của vùng Southern nơi dân bản xứ có tiếng là kỳ thị.Với tôi, cơ hội trở lại hành nghề bác sĩ tại đây đồng thời cũng là một thử thách sinh tử, đòi hỏ sự bén nhậy khi định bệnh, tận tuỵ khi trị liệu. Khi giao thiệp bằng tiếng Mỹ, dù chưa thể thuần thục, vẫn cần sựchính xác, tinh tế trong ngôn từ. Đó là thời kỳ phải vừa làm vừa học vừa giữ gìn nhân cách của một bác sĩ Việt duy nhất trong vùng.Rất may mắn, chỉ một thời gian sau, tôi chính thức được bệnh viện chấp nhận như một bác sĩ chính ngạch, tăng lương thêm 50% cộng bonus cuối năm. Nhờ vậy, cuộc sống gia đình mau chóng được ổn định. Số lượng bệnh nhân đến khám với tôi nhiều hơn. Trong những lần gia đình ra bên ngoài, nhiều dân cư bản xứdừng lại bắt tay tôi và chào hỏi vợ con tôi.Sau trên một năm được kiên trì tập luyện, BồCâu tạm thời đã có thể uống sữa, ăn cháo, ăn cơm với luôn cà rau thịt cá cắt nhỏ, khi được mẹ đút vào miệng. Phản xạ nuốt tốt dần.Phép lạ lại xẩy đến khi chúng tôi quyết định rút ống chuyển mũi-bao tử. Bồ Câu giữ khảnăng ăn, nuốt bằng miệng, thân thể dần mạnh hơn, tay chân cứng cáp dần, miệng bắt đầu biết cười và bập bẹư ê như em Bea, khi hai chị em ở cạnh nhau.
406 Thế Sự Thăng TrầmNhờ thu nhập khá dần, căn nhà mới có phòng tập lớn với đầy đủ tiện nghi, ngày ngày luôn có người thay phiên đến nhà làm việc, luyện tập cho Bồ Câu, nào là physical therapist, occupational therapist, speech therapist, sức khoẻ của bé hồi phục dần.”VII -Về triết lý sống ,_Ông thường lạc quan ._Ông cũng nhận rằng cuộc đời là bể khổ theo cách Phật giáo thường nhắc tới:“Nếu thấy và hiểu đời là bể khổ, mỗi nguòi ai cũng có một cây thánh giá để vác, không cái nào nhẹhơn cái nào thì chúng ta dễ dàng chấp nhận những sựbất như ý trong cuộc sống. Vấn đề là ráng vác làm sao cho khéo léo. Nhẹ nhàng thì tốt hơn. Đỡ khổ hơn.”_ Khi viết về trái Cốc, ông nêu lên một ý:“Mình đến tuổi chỉ thích ngọt thôi. Cay và chua làm gì nữa!?”_Phát biểu về Tình yêu “Bạn ơi! Có cuộc chiến nào mà không có đau thương tàn phá. Có cuộc chiến nào mà không có chết chóc chia phôi. Và chen vào giữa đời lính luôn có sựhiện diện của tình yêu. Vì chỉ duy nhất tình yêu mới có thể giúp đỡ, cưu mang và nuôi dưỡng người cầm súng quên đi bao gian khổ, bất chấp bao nguy hiểm thường trực, để sống sót vươn lên trong thử thách bão lửa. Cho dù đó là tình quê hương xóm làng, tình đồng đội sống chết bên nhau, tình nghĩa vợ chồng của đôi chinh phu
Trần Bảo Anh 407chinh phụ. Là cuộc tình thơ mộng hay tình sầu giữa chàng lính chiến và em gái hậu phương. Hoặc chuyện tình đắm đuối trong lần về phép rồi dở dang oan trái vì hai phương trời cách biệt.“….Tình yêu đó như thể cánh hoa mọc giữa sườn đá. Một hơi ấm giữa cơn mưa rừng. Một cứu cánh bên bờ vực chết. Một vị ngọt giữa cái đắng, thần dược của nỗi đau trong đời chiến chinh. Một cái dù bao la khi ta bị thương tật. Và một ánh sáng chớp vào tim trước khi nhắm mắt trút hơi thở cuối cùng.”VIII_ Văn phong Trong mọi chương của cuốn sách, dù viết về điều gì, Vĩnh Chánh cũng không bao giờ dùng một chữ nào của cái giống Việt cộng cả. Đó là một điểm đáng phục.Vĩnh Chánh viết một cách linh hoạt:A-Khi viết về thân phụ và những biến chuyển chính trị thời đó,ông viết rất cặn kẽ, nghiêm trang. Người đọc dễ chú tâm để tìm hiểu.B-Tới phần về cây trái, hoa quả, ngòi bút của Vĩnh Chánh đưa người ta vào trong vườn, để hưởng làn gió hiu hiu, và thanh nhàn thưởng thức hương thơm vị ngọt trong khung cảnh thanh bình.C-Tuy nhiên lời văn của ông không chỉ như thế. Văn ông không đơn điệu. Có lúc chợt như sét đánh ngang trời. Dưới đây là vài đoạn tiêu biểu:
408 Thế Sự Thăng Trầm a/_Về Tết Mậu Thân“…Đúng vậy, Có ai ngờ quân Cộng Sản đã mưu mô xé lệnh hưu chiến, đem chiến tranh đến tận các thành phố trong những ngày thiêng liêng của đất nước trong Tết 1968. Biết bao nhiêu người đã lo âu sợ hãi khi nhìn thấy chiến tranh với bom đạn và chết chóc đến ngay tận làng xóm mình, ngay tận nơi nhà mình? Đã nhìn thấy cảnh đổ nát kinh hoàng của thành phố, đã kẹt giữa hai lằn đạn? Đã chứng kiến sự dã man tàn ác của phe gọi là giải phóng? Có bao nhiêu người là chứng nhân cho sự thảm sát tại Huế khi người thân trong gia đình, người quen trong khu phố bị giết chết, bị bịt mắtđem đi thủ tiêu, bị tra khảo, đập vào đầu trước khi bị xô xuống khe suối hay bị cột chùm chôn sống với 2 tay bó chặt đằng sau lưng bằng dây điện thoai? Ở đâu ra những hố chôn tập thể tại Gia Hội, Gò Cát, Bãi Dâu, Tây Lộc, Phú Thứ, Đá Mài…? Và biết bao ngàn người đã ai oán khóc trong căm hờn và đã chít khăn tang?” b/_Trong phần kể về cuộc hành quân ở Đại Lộc:“…Sau này, khi Nhảy Dù và trên đường tiến đánh chiếm lại ngọn đồi 1062 ở Thường Đức/Đại Lộcvào tháng 7, 1974, tôi di hành theo chân với Tiểu Đoàn1 Nhảy Dù, vượt qua nhiều đồi trọc tràn ngập bởi màu tím Hoa Sim. Một màu tím đẹp… chết người, và nguy hiểm vì đã chôn đầy mìn cá nhân trên quãng đường lắt léo quanh co qua các ngọn đồi lên đến bìa rừng trên cao, đề phòng và chống trực thăng vận của phe ta. Sau khi công binh mở đường dò mìn đi trước, mọi người trong đơn vị được căn dặn cẩn thận đi hàng một, người sau theo đúng chân người đi trước. Ngay cả khi lệnh trên cho nghỉ, hay cá nhân muốn đi tiêu tiểu, đều phải đứng
Trần Bảo Anh 409trên con đường nhỏ. Một chuẩn uý trong đại đội chỉ huy bước ra ngoài con đường cách bộ chỉ huy Tiểu Đoàn nơi tôi đang đứng nghỉ không quá 20 thước. Trong một tíc tắc một tiếng nổ ầm vang lên cùng với bụi khói và mùi thuốc súng, anh đã gục ngã tại chỗ giữa những bụi cây Sim tím, với hai cẳng chân hoàn toàn bị cắt lìa do sức nổ. Đó là cái chết đầu tiên tôi đau khổ chứng kiến. Dù đã nhanh tay làm hồi sinh cấp cứu. c/_Trong lúc đơn vị ông trấn giữ cầu Bình Triệu: “….Trong khi chúng tôi đứng các xa người thương binh để bàn tính chuyện tản thương, anh ta bỗng kêu lên “ Xin đừng chuyển tôi đi đâu cả. Để cho tôi chết ở đây..” và trong tíc tắc, anh lấy ngay khẩu súng M16 nằm dọc cạnh anh trên băng ca, lên cò cái rẹt, quay mũi súng vào ngay dưới cằm. Nhiều tiếng la cản lên nhưng không kịp. một tiếng nổ chát tai khiến mọi người bất động…”D_Bác sĩ Vĩnh Chánh viết, giống như cách giãi bầy tư tưởng trong một lá thư gửi về cho gia đình. Cũng như cách đang nhắp rượu hay uống trà, rồi khề khà tâm sự cùng bạn thân.Cuốn Tháng Ngày Tao Loạn chấm dứt ở trang 287.Ông đã dứt lời, nhưng người đọc vẫn còn rỏng tai lên, muốn nghe tiếp.Ông đã đạt được đến mức Văn hết, mà Ý chưa hết. Ý hết, mà Tình chưa hết.Có người sẽ hỏi: Tình chưa hết là thế nào?Lời thưa của tôi là, xin mời đọc tiếp sẽ hiểu.
410 Thế Sự Thăng TrầmBác Sĩ Vĩnh Chánh là người: 1_ Chí tình với người yêu mà chàng đã phải theo đuổi 9 năm, rồi mới thành được vợ chồng cho đến nay. Lễ cưới Vĩnh Chánh & Minh Châu, 3 ngày sau khi mất nước.“ Em yêu dấu, tôi viết bài này mến tặng Em, người đã can cường cứu vớt đời tôi khi quyết định thành vợ thành chồng với tôi trong một đám cưới quá đơn giản tại nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế ở đường Kỳ Đồng. Chỉ 3 ngày sau khi mất nước, lễ cưới được cha Laroche của Dòng Chúa Cứu Thế chủ hôn. Với chúng tôi đây là “đám cưới chạy tang khi mất nước” diễn ra trong đạm bạc, cô dâu không áo cưới. Hình ảnh kỷ niệm chỉ có hai tấm hình đen trắng. Sau đó với tôi là mấy năm đi tù cải tạo, rồi tù vượt biên, em đã cùng tôi vượt qua bao thử thách, cho đến khi chúng ta đến bến bờ tự do.” 2_Từ ái đối với conBồ Câu, người con gái đầu lòng của Ông, chẳng may gặp tai nạn do đánh thuốc mê, trong một cuộc chữa răng. Bộ óc bị hỏng
Trần Bảo Anh 411từ lúc đó. Sống được, nhưng từ ăn uống cho tới đi đứng đều cần được giúp, đến nay liên tục hơn 40 năm.Bác Sĩ Vĩnh Chánh đi đâu cũng đem cháu theo. Từ những buổi họp mặt giữa thân nhân, bè bạn cho tới những buổi Đại hội Y Nha Dược Sĩ, ngay đến cả những buổi ra mắt sách nữa.“…Gia đình đông dần với sự ra đời thêm 2 đứa con sinh sau. Dù bận rộn tất bật hơn, chúng tôi luôn sinh hoạt chung với các con, từ trong nhà cho đến ra bên ngoài, ở đâu có cha mẹ là có đầy đủ 4 đứa con. Nếu cha không kịp đẩy xe lăn cho Bồ Câu thì Bea đẩy chị. Nếu mẹ chưa kịp cho chị ăn thì Betty lo giùm.… Dù ở nơi xa lạ, không thân thích, không một bóng đồng hương, nhưng đúng là lời chúng tôi cầu xin cho con được sống và sống với cha mẹ đã được bề trên lắng nghe. Các linh mục trong nhà thờ giáo xứ đặc biệt cho phép Bồ Câu chịu phép rước lễ vỡ lòng ở tuổi 18 (First Holly Communion) dù Bồ Câu không qua lớp giáo lý căn bản”… Cô học trò Bồ Câu 41 tuổi nay là niềm vui cho cha mẹ trong tuổi già, khi vẫn còn có một đứa con trong nhà để coi ngó, săn sóc, vui chơi, đi đâu cũng có nhau. Đêm đêm, chúng tôi vẫn cùng nhau cầu nguyện, tạ ơn trên cho con được sống và sống bên cha mẹ, như điều từng nguyện ước.”MỘT NGÀY THƯƠNG CONCon đã trên bốn mươiVẫn non nót, thơ dạiNhư thuở mới vào đờiBên mẹ cha thân ái
412 Thế Sự Thăng TrầmSáng sớm thức con dậyBữa điểm tâm đang chờSchool bus đến đúng giờĐón con tới trường họcÁo quần đã tươm tấtCô học trò bốn mươiCùng bạn bè vào lớpHọc yêu đời, yêu ngườiXế chiều, trời rực nắngXe trường đưa con vềCó mẹ cha đầm ấmDìu con từng bước điTi vi chiều footballCha con cùng la hétMẹ vui lây cười dònBữa ăn chiều ngon ngon Tháng 2, 2017Năm trăm năm trước công nguyên, triết gia Lão Tử (còn gọi là Lão Đam), lúc đang 70 tuổi, thấy cha mẹ đã quá già yếu, thường hay buồn rầu, ông hàng ngày đứng trước giường cha mẹ, kể chuyện và làm trò giống như một đứa con nít, để cho cha mẹ vui.Ngày nay, 25 thế kỷ sau, Bác sĩ Vĩnh Chánh muốn cho người con bị tật nguyền vui, cùng với con xem football trên truyền hình rồi cùng la hét. Cả hai tấm gương cổ kim trên, đều đáng quý và đáng trọng.Một người chí hiếu với bố mẹ. Một người rất mực từ ái với con. Cả hai đã sống, và cư xử với cả tấm lòng “phụ từ,tử hiếu”.
Trần Bảo Anh 413 3_ Thương xót oan hồn những kẻ bị thảm sát“…Vì vài ngày sau, Cộng Sản Bắc Việt và bọn Việt Cộng nằm vùng tráo trờ xé bỏ đình chiến cho 3 ngày Tết và dốc sức tấn công chiếm giữ Huế trong 3 tuần, gây bao tang thương chết chóc cho dân Cố Đô. Xin ngậm ngùi xót xa tưởng nhớ đến Giáo Sư Gunther Krainick, Giáo Sư Raymon Disher, Giáo Sư AlterKoster đã bị thảm sát và chôn trong cùng một ngôi mộtại khuôn viên chùa Tường Vân, Thầy Nguyễn Văn Đệbị chúng bắt theo và chết trên đường dài ra Bắc, một sốnhỏ anh chị em trong trường Y Khoa kẻ thì mất tích, người thì duồn theo phía địch, hay bị giết, cùng chung số phận với trên năm ngàn người dân, công chức, linh tráng …bị bắn bỏ, đập vỡ sọ, chôn sống trong các ngôi mộ tập thể… Thế giới sững sờ và công phẫn khi nhìn thấy sự dã tâm và sắt máu của con người Cộng Sản, giết người hàng loạt trong khi lại nhân danh giải phóng. Thật là mỉa mai và nghịch lý!” 4_Và vô cùng yêu Quốc Gia Việt Nam Cộng Hòa“…Giờ đây, nhìn lại ngày tháng tuổi hoa niên của mình, tôi nhận biết đã làm một quyết định đúng khi vào Nhảy Dù. Tôi đã Đi. Đã Thấy. Đã sống. Đã làm tròn Bổn Phận với Đất Nước. Đã qua vinh quang cũng như tủi nhục. Và chưa một lần tôi hối tiếc thời gian tôi phục vụQuân Y Nhảy Dù, cho dù đã phải trả cái giá của mấy năm tù tội và gian nan trên biển cả.… Tôi ước mơ có một ngày nào đó, khi thanh bình thật sự trở về trên nước Việt Nam, khi chính thểCộng Sản hoàn toàn tan rã, khi con người công chính
414 Thế Sự Thăng Trầmtrở lại làm nền tảng trong xã hội mới, chúng ta sẽ trở về, những người bạn từ xa xưa, cùng nhau làm lại một bữa tiệc Tất Niên, mời vong linh các thầy, các bạn đã chết trong các biến cố của đất nước, trong các trại tù, trên biển… nhập tiệc. Kẻ đang sống và người thiên cổ bên cạnh nhau. Cùng hoài niệm đến một miền thuỳ dương ngọt ngào nhân tính, một ngôi trường thân yêu giàu truyền thống giáo dục và y đức, và để nghe những người quá cố tâm sự về cái chết oan khiên của mình. Được như vậy, hương hồn các vị đó sẽ được siêu thoát và vĩnh viễn an nghỉ chốn nghìn thu. Và chúng ta đây giảm khắc khoải đau thương.”Tất cả những điều trên đây đều phát ra từ “Tâm” của Bác sĩ Vĩnh Chánh. Bảo Anh Trần Tường Vi
Trần Bảo Anh. 415Vĩnh Chánh thân,Không hiểu sao, hôm nay moa mới được đọc bài của Tường Vi viết về cuốn sách của Chánh. Đọc xong mà còn ngẩn ngơ, vì Tường Vi viết quá hay, rất rõ ràng, chi tiết, với văn phong lưu loát, với những đoạn trích dẫn rất thích hợp làm mình có cảm tưởng như đang đọc cuốn sách của Chánh vậy..Xin gửi những lời ngưỡng mộ chân thành tới tác giả và người giới thiệu.Thân mến.Nguyễn Thanh Bình.………………Cám ơn anh Bình, nhất là về nhận xét của tác giả bài viết là chị Tường Vi.Đọc bài của chị Tuờng Vi, V. Chánh rất ngạc nhiên khi cảm thấy như chị hiểu tận trong ruột của con người của Chánh. Phải nói chị Tường Vi có một cái nhìn vô cùng sâu sắc và một tâm hồn rất nhân bản.Cám ơn anh Bình và quý huynh tỷ đọc bài và cho ý kiến.Thân mến, em V. Chánh
416 Thế Sự Thăng TrầmQuý huynh tỷ thân mến,Trước tiên, V. Chánh rất xúc động khi nhận và đọc bài viết về tâm trạng, cuộc đời và con người của mình xuyên qua những câu truyện mà đa số được gom lại trong cuốn sách Tháng Ngày Tao Loạn.Vĩnh Chánh trân quý tình cảm nồng hậu chị Bảo Anh Trần Tường Vi dành cho mình. Những tình cảm quý báu này sẽ giúp V. Chánh tiếp tục sáng tác với cái nhìn và cảm xúc của mình từ những chuyện thật.Xin cám ơn BS. Tôn Thất Sơn, đàn anh trong QY Nhảy Dù và chị Lê Thanh Lam, chuyển bài viết của chị Bảo Anh Trần Tường Vi lên những diễn đàn khác.Thân mến, V. Chánh
Trần Bảo Anh 417Chị Tường Vi mến,Không biết V. Chánh phải mở đầu thư này như thế nào để đáp trả mỹ ý của chị khi viết “Chân Tình của Một Bác Sĩ Nhảy Dù: Vĩnh Chánh”. Một bài nhận định vừa tổng quát cùng lúc lại vừa chi tiết, đi sâu vào từng góc cạnh của con người, thế sự, chuyện đời, chuyện gia đình, chuyện tình yêu, chuyện chiến tranh, chuyện cây vườn kỷ niệm, mà rất nhiều khi ngay chính tác giả cũng không nhìn thấy mình ở trong đó. Chẳng qua vì khi viết thật, những gì mình suy nghĩ đã được tàng trữ, đã ấp ủ trong lòng từ hàng chục năm, nay có dịp viết lại, ghi lại hình ảnh, tâm tình luôn theo với cảm xúc dù có qua bao năm tháng nhưng vẫn còn sống mạnh trong con tim, trong đầu óc.Cám ơn chị cho biết nguồn gốc của Cam Xã Đoài là từ vùng Nghệ An Hà Tỉnh. Cam Xã Đoài – Bưởi Phúc Trạch. Chỉ không biết Xã Đoài có phải là là Thôn Đoài của 1 trong những bài thơ của Nguyễn Bính??Những câu chị Tường Vi xử dụng khi so sánh con người bại trận thật quá đặc biệt “Lâm vào tình trạng cọp xuống đồng bằng bị chó nó khinh bất cứ lúc nào, cũng có thể vốn hùng mạnh như con rắn hổ mang, nhưng đang ở thời kỳ lột da”. Và quá tuyệt vời khi chị cũng so sánh với trường hợp Thiên Sơn Đồng Mỗ cực giỏi, nhưng tới thời kỳ phải tu luyện lại thì mất hết võ công, chỉ còn lại như một bé sơ sinh. Bất cứ kẻ nào trong giang hồ (chữ dùng thật sát nghĩa), chỉ cần giơ một ngón tay cũng sát hại được.. Sự kiện Miền Nam bị “tan rã” quá nhanh, nội chỉ lo chuyện di tản không cũng đủ như bị “lột da” rồi. Đó là chưa kể đánh đấm mà không đủ súng ống, đạn dược, quân cụ…thì cũng như võ công bị triệt. Thật đau lòng!
418 Thế Sự Thăng TrầmCám ơn chị thấu hiểu tâm trạng của V. Chánh qua bài viết “Cây Trái Trong Vườn Kỷ Niệm” mà ít người thấu hiểu sâu xa như chị. Và cũng cám ơn chị đồng thuận với V. Chánh là M. Châu đã như 1 cánh dù bụng bao bọc lấy chồng như trong đoạn V. Chánh viết như sau “Sau ngày đôi cánh thiên thần của tôi sụp gẩy, em can đảm dang rộng đôi tay cứu vớt đời tôi. Vòng tay em tuy nhỏ, nhưng cái ôm choàng cứng chặt và bền bỉ hơn cả cánh dù tôi hằng mơ ước”. Chị viết đúng con người của V. Chánh lạc quan, luôn hướng về phía trước, và luôn nghĩ cái cực khổ, cái đau đớn… như những thách đố của cuộc đời rồi thế nào cũng sẽ không còn. Vì vậy mà giữ được niềm tin và hy vọng cho tương lai tươi sáng hơn một khi cá nhân mình có đủ nghi lực và quyết tâm để phấn đấu.Và đối với V. Chánh tình yêu nói chung chiếm một phần quan trọng trong cách suy nghĩ, trong đời sống tâm linh cũng như trong cách sinh hoạt tập thể.Có thể vì V. Chánh cũng như rất nhiều người khác không sống chung với VC nhiều thời gian, và nhất là không đọc báo của chúng, không xem truyền hình hay văn nghệ của chúng…, nên chúng ta còn gìn giữ được sự trong sáng của tiếng Việt của Miền Nam VN.Minh Châu và Chánh đọc bài nhận định của chị xế chiều hôm nay – lần đầu tiên – với một cảm xúc dâng trào lên khóe mắt. Riêng Chánh phải đọc đi đọc lại thêm 2 lần nửa trước khi viết trả lời chị đêm khuya này. Thật sự mà nói, nhận định của chị còn tuyệt vời hơn cả lời giới thiệu của 4 người
Trần Bảo Anh 419từng điều khiển các chương trình Ra Mắt Sách của V. Chánh mà toàn số tiền do bán sách và đóng góp ủng hộ của quan khách được giao cho Tổng Thư Ký của các chi hội Nhảy Dù hay cho Tổng Thư Ký ban chấp hành trung ương của Gia Đình Mũ Đỏ như ngay tại lần RMS ở Denver vào ngày 13 tháng 8, 2022 với số tiền $13,750.00.Thật là hân hạnh được chị nhận định về Tháng Ngày Tao Loạn. Chánh Châu không biết nói thêm lời gì hơn ngoài thành thật cám ơn chị.V. Chánh cũng có đọc bài viết trước đây của chị về nhà văn Phạm Tín An Ninh, một huynh trưởng trong đời lính và trong làng văn mà V. Chánh rất ái mộ, khâm, phục và nể nang. Và cũng rất thích cách nhìn và nhận định của chị về các tác phẩm của anh PTAN.Không biết chị có cho phép V. Chánh chia xẻ bài viết của chị với những diễn đàn, thân hữu khác không?? Xin chị cho biết.Nhân tiện đây, V. Chánh cũng xin chị thứ lỗi vì thật sự V. Chánh không nhận và đọc bài viết này của chị gởi cho V. Chánh trước đây. Check trong Spam vừa rồi (sau khi nhận thư chị ngày hôm nay) nhưng không thấy. Có lẻ vì Chánh Châu đi chơi 1 chuyến xa cả 3 tuần, mới về nhà 4 ngày trước. Có trên mấy ngàn cái emails trong box – và Cox Cable cảnh cáo box quá đầy. Nên V. Chánh phải deleted hàng trăm hàng trăm emails. Mà deleted xong loạt này lại hiện ra loạt emails khác, rất dồn dập lại phải deleted tiếp. Nên vô tình deleted hay thất lạc email trước đây của chị. Mong chị thông cảm.
420 Thế Sự Thăng TrầmChúc chị sức khỏe và nhiều an lành.Thân mến, V. Chánh.PS. V. Chánh đọc 3 bài về chị và về cuốn sách Thế Sự Thăng Trầm do các BS. Nguyễn Thanh Bình, Trần Mộng Lâm và Thân Trọng An viết trong tập San Y Sĩ Canada số 227. Một sự trân trọng đặc biệt đáng dành cho tác giả Trần Bảo Anh. Xin được chúc mừng chị Tường Vi nhé.
Trần Bảo Anh 421Như Thể Tay Chân. “Anh em như thể tay chân “ Anh em là tương ứng với hai chữ đầu của tên quyển sách HuynhĐệ Chi Binh Thủy Quân Lục Chiến của Tô Văn Cấp. Ông là Thiếu Tá Thuỷ Quân Lục Chiến, người có bản tính vui vẻ và rất nặng tình với các bạn đồng đội.Sau khi mất nước, ông đã bị đi tù gần mười năm trong các trại tập trung từ Nam chí Bắc. Ông đã viết một số hồi ký với quyển Nửa Đường và nay quyển Huynh Đệ Chi Binh là tác phẩm vừa mới hoàn thành. Một cuốn sách nói lên tình thân của đồng đội từ cấp chỉ huy đến người lính, từ những người đã “vịquốc vong thân” đến các thương phế binh với những chiến hữulạc loài nơi đất khách quê người.Nếu đứng riêng rẽ tự nó, hai chữ huynh đệ không có nghĩa bao nhiêu, ngoài sự nói lên sự liên hệ giữa những người con trai được sinh ra từ cùng bố mẹ. Ý nghĩa, hay tác động của hai chữ này, tùy thuộc vào sự giáo dục hay môi trường xung quanh. Những tác động có thể đối nghịch hoàn toàn. Thí dụ: Thời Chiến Quốc, Sở Bình Vương đã giết ba người anh em của mình để lên ngôi. Trái lại, tại nước Ngô, Quý
422 Thé Sự Thăng TrầmTrát tránh không chịu làm vua, chỉ muốn lánh đi để cho anh hoặc em mình lên ngôi báu. Rồi lại có những trường hợp, chẳng có máu mủ ruột thịt gì, mà lại kết nghĩa anh em, sống chết với nhau như Lưu Bị, Quan Vân Trường và Trương Phi tại vườn đào, thời Tam quốc.Ở Việt Nam, được cái may là trong lịch sử không có những sự tàn sát anh em trong việc tranh quyền. Còn việc giống như chuyện vườn đào kết nghĩa tuy không có, nhưng đối xử với nhau tận tình tận nghĩa vẫn rất nhiều. Chẳng cần nói chuyện xa xưa, chỉ cần xem lại ngay thời Việt Nam Cộng Hòa cũng đã đủ cho ta thấy nhiều thí dụ điển hình.Sau 20-7-1954, Việt Nam bị chia thành hai nước, miền Bắc với nhà cầm quyền Cộng Sản, miền Nam dưới Chính ThểTự Do.Nhưng ngay sau đó, Miền Bắc lúc nào cũng tìm cách tấn công xâm lăng Miền Nam. Miền Nam phải tự vệ, các thanh niên xin gia nhập quân đội để tru diệt kẻ thù.Do những điều kiện của chiến trường, qua những hiểm nghèo cùng chia sẻ, và trên những suy nghĩ về ba chữ Tổ Quốc, Danh Dự và Trách Nhiệm, một tình cảm gắn bó giữa những chiến sĩ với nhau nẩy sinh. Nôm na người sống ở miền Nam gọi đó là tình Huynh Đệ Chi Binh.Đây là cách đối xử giữa các quân nhân với nhau trong mọi quân, binh chủng của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Không phân biệt cấp bậc.Sĩ quan đối với lính hay ngược lạilính đối với sĩ quan. Cũng không phân biệt thời gian. Giữa lúc ở ngoài chiến trường, hay khi sau trận đánh. Kể cả lúc người vẫn còn, kẻ đã mất. Hay người còn lành lặn đã thoát ra ngoại quốc, với thương phế binh còn kẹt lại quê nhà. Để phù hợp với ý của tên cuốn sách, người viết chỉ đềcập tới những trường hợp trong Binh Chủng Thủy Quân Lục
Trần Bảo Anh 423Chiến, trích trong cuốn Huynh Đệ Chi Binh của Thiếu Tá Tô văn Cấp. Nhưng cũng có trích thêm từ những bài của các tác giả khác trong bộ Chiến Sử Thủy Quân Lục Chiến của Y sĩ Thiếu Tá Trần Xuân Dũng.Chúng ta hãy xem tình huynh đệ chi binh đã thể hiện rasao, diễn tiến như thế nào tại những hoàn cảnh khác nhau.I_Ngoài trận địa. 1-Tại chiến trường, cái chết chỉ trong đường tơ kẽ tóc. Thếnhưng có những cấp chỉ huy, biết người đàn em của mình còn non nớt chưa đủ kinh nghiệm, nên tự ý đi ngay theo sát, đểhướng dẫn và bảo vệ cho. “… Ngày 31/12/1967, bên bờ kinh Cái Thia, Quận Cai Lậy, khoảng 10 giờ sáng Nguyễn Quốc Chính đã ngã gục thay cho đàn em và đồng đội! Nguyễn Quốc Chính đã hy sinh vì Tổ Quốc như bao chiến sĩ đã gục ngã, nhưng Quốc Chính còn hy sinh thay cho đàn em. Khi họp hành quân đổ bộ trực thăng, tôi bảo Chính coi trung đội súng nặng, nhảy chuyến sau, nhưng Chính nhẩy đầu với Trung Đội 14 của Thiếu Úy Huỳnh Vinh Quang (Khoá 22) mới ra trường nên đàn anh Chính kèm cặp hơi kỹ, chỉ huy trung đội thay Quang, và Chính đã hy sinh trong đợt xung phong đầu tiên này! Nguyễn Quốc Chính hy sinh vì tình “huynh đệ chi binh”, Chính không chỉ là tấm gương sáng của Khoá 20/Võ Bị, mà còn của TQLC… (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp) 2- Tháng 12-1964,Việt Cộng tiến chiếm làng Bình Giả. Cuộc giải tỏa là một trận đánh kinh hoàng
424 Thé Sự Thăng Trầm“…Tiểu Đoàn 4 Thủy Quân Lục Chiến đã chống trả và chặn đứng nhiều đợt xung phong biển người của địch. Chúng dùng chiến thuật bao vây và chia cắt. Trận đánh diễn ra mỗi lúc một khốc liệt. Ta và địch bám từng gốc cây cao su, từng bờ đất. Hai bên đánh nhau bằng cận chiến thật sự. Lực lượng tham chiến ước chừng một trung đoàn. Chúng từ khu rừng rậm phía trước tràn ra như nước vỡ bờ. Nửa giờ sau khi chạm súng, Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng Nguyễn Văn Nho và Bác Sĩ Trương Bá Hân, Y Sĩ Trưởng Tiểu Đoàn đã tử thương. Đại úy Tiểu Đoàn Phó Trần Văn Hoán bị thương ở ngực được người lính cận vệ, gốc Nùng thân tín, đã vực lên lưng. Với khẩu súng trường và chiếc ba lô lủng lẳng trên vai, anh đã cõng người chỉ huy chạy thoát về đến tận làng Bình Giã. Khi đặt Đại úy Hóa xuống, người Hạ sĩ này mới phát giác là ông đã chết từ lúc nào. Trong đớn đau thương tiếc, anh đã quỳ xuống bên xác người chỉ huy cả tiếng đồng hồ trước những cặp mắt thán phục và thương tâm của những người dân trong làng…”(Trích Tiểu Đoàn 4 Thuỷ Quân Lục Chiến với trận Bình Giả_Trần Ngọc Toàn. Chiến Sử Thủy Quân Lục Chiến, 2007.) 3- Không phải chỉ những người bị thương mới được quan tâm tới. Những người đã hy sinh cũng không bao giờ bị quên đi hay bỏ lại, dù trong hoản cảnh nào. Dưới đây là một cảnh trong dịp Tết Mậu Thân 1968. “…Tiểu đoàn được lệnh di chuyển về tạm trú và giữ an ninh trong đêm cho doanh trại Bộ Tư Lệnh Biệt Khu Thủ Đô tại đường Lê Văn Duyệt. Cái khổ của Tiểu đoàn 6 là xin tản thương khẩn cấp mà không Bệnh Viện nào nhận được vì chiến cuộc, nên khoảng 7, 8 tử sĩ bọc trong poncho lủng lẳng khiêng theo Tiểu đoàn đã gần
Trần Bảo Anh 4252 ngày. Đêm nay mồng một Tết Âm lịch, không rõ vong linh các chiến sĩ vô danh này phảng phất nơi đâu, nhưng thân xác đặt nằm tạm tại sân cờ Bộ Tư Lệnh Biệt Khu Thủ Đô, chỉ giao được cho nhà xác Tổng Y Viện Cộng Hòa vào ngày hôm sau…”(Trích Tiểu Đoàn 6 Thủy Quân Lục Chiến trong trận Mậu Thân 1968_Phạm văn Chung. Chiến Sử Thủy Quân Lục Chiến,2007.) 4- Tuy nhiên có những trường hợp, nếu chỉ mải lo cho người chết, và do đó gây thiệt mạng thêm gấp bội cho những người còn sức chiến đấu, rồi có thể đưa đến sự đơn vị hoàn toàn bịtriệt tiêu thì cấp chỉ huy sẽ không làm. Không ai có thể trách được trong những hoàn cảnh như vậy.Mùa Xuân năm 1971, Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà mở cuộc hành quân sang Lào đặt tên là Lam Sơn 719.Có người sẽ hỏi: Như vậy là trước đó đã có 718 cuộc hành quân sang đây rồi ư?Xin thưa: Không phải. Con số này gồm hai phần: Phần đầu là hai số chót của năm 1971, phần thứ nhì là số 9, là tên của con đường được dùng làm trục tiến quân tiến sang Hạ Lào.Thành ra đây là cuộc hành quân năm 71 dọc theo đường số 9.Hỏi: Quân ta thắng hay bại?Thưa: Ta phá được nhiều căn cứ tiếp vận của Cộng Sản Bắc Việt dọc theo đường mòn Hồ Chí Minh, và gây tổn thất rất nặng cho địch, mặc dù quân số địch nhiều gấp đôi. Cuộc chiến vô cùng khủng khiếp khi quân ta phải đối phó với số lượng khổng lồ xe tăng địch. Lực lượng phòng không mãnh liệt của giặc ngăn chặn sự tiếp tế đạn dược, lương thực và việc tản thương của ta, khiến sau một tháng rưỡi, bên ta phải rútlui.
426 Thé Sự Thăng TrầmTrong muôn ngàn khó khăn của không gian đầy tiếnglong trời lở đất của hỏa tiễn, đại bác và xe tăng địch, Thiếu Tá Nguyễn Xuân Phúc, Lữ Đoàn Phó đã đưa được Lữ Đoàn 147 Thuỷ Quân Lục Chiến trở về, với niềm đau sót đã không thể đem theo xác những anh em đã hy sinh.Xin mời xem một đoạn trích từ một bài do Thiếu Tá Phán, một Tiểu Đoàn Trưởng, đã viết :“…Phúc! Ông đã làm được tất cả những gì mà ông phải làm trong tình hình và hoàn cảnh bi đát như vậy. Thật sự ông đã làm được những việc mà không ai làm được. Ðã tròn với bổn phận, đã hết nhiệm vụ, ông không cần ai khen ngợi, ca tụng, ông không cần huy chương, ông cũng chả cần lon lá. Ông đang đau xót, đau xót tận cùng trong lòng của ông, khi nghĩ tới những thằng em, đồng đội của ông đang cô đơn, lạnh lẽo nằm rải rác đâu đó trên chiến trường Hạ Lào. Nhân danh một người bạn, cho tôi được nghiêng mình kính phục ông. Vẫn bộ rằn ri bạc màu, không bao giờ chải chuốt, vẫn bình dân như một người lính, một buổi tối mênh mang trên khách sạn Hương Giang nhìn xuống dòng sông hiền từ. Trời không trăng, một vài vì sao nhỏ lấp lánh, trán của ông (Phúc) nhăn lại, sự quặn thắt tận cùng của ông, vết thẹo căng dài ra trên má ông. Ông đã nuốt hàng hàng lớp lớp đắng cay trong từng ly rượu. Cặp mắt ông nhíu lại và ông gục xuống bàn mà không hay...”Cái hùng tính của Nguyễn Xuân Phúc, lại càng hiện rõ hơn, khi ông đã trở thành Trung Tá, và giữ chức Lữ ĐoànTrưởng Lữ Đoàn 369.Phần dưới đây là lời kể của Thiếu Tá Tô văn Cấp.
Trần Bảo Anh 427Phải đọc phần này để thấy tình Huynh Đệ Chi Binh đãrất sáng, và mạnh, chiếm hết cả tim, óc, của Nguyễn Xuân Phúc, không còn một khoảng nhỏ, dù li ti đến thế nào dành cho bản thân. Ông chỉ còn nghĩ đến cả một tiểu đoàn đang khó thoát. “…Khoảng 6.30 giờ sáng 29/3/1975, không khí trong Trung tâm hành quân quá nóng và ngột ngạt (có mặt trời ngồi trong đó), Tôi bước ra ngoài đề hít thở không khí bờ biển thì thấy anh Phúc, anh Tùng và Trần Văn Hợp đứng nói chuyện trước cửa Trung Tâm Hành Quân. Anh Tùng nói máy liên lạc với Tiểu Đoàn 9 đang trên đường rút về.Khoảng 7 giờ sáng, khi có 2 tàu LSM (Landing Ship Medium) của Hải Quân tiến vào bờ biển Non Nước, lần lượt Trung Tướng Tư Lệnh Quân Đoàn I đi cùng với Đại Tá Tango, Tư Lệnh Phó TQLC, Trung Tá Chỉ Huy Trưởng Pháo Binh Đặng Bá Đạt, Trung Tá Nguyễn Văn Phán (lúc này anh Phán là Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn Tổng Hành Dinh, Phòng 3 và Trung Tâm Hành Quân) chúng tôi theo sau. Trước khi ra tàu Hải Quân, tôi đứng nghiêm chào hai anh Phúc và Tùng.Hai anh vẫn đứng tại đó, tiếp tục liên lạc với Tiểu Đoàn 9 đang trên đường rút về.Bằng đủ mọi cách để mưu sinh thoát hiểm “vượt sông”, tôi, Thiếu Tá Phạm Văn Sắt, Thiếu Tá Phan Công Tôn đã vượt sóng bám vào dây để được kéo lên tàu, trong khi đó thì Đại Uý Nguyễn Văn Hưởng được kéo lên nửa chừng thì tuột tay rớt trở lại xuống biển và mất tích.Khoảng 9-10 giờ sáng 29/3/75, khi 2 tàu LSM đang tiếp tục kéo vớt những “cọp biển” thì VC pháo kích, vài quả đạn rơi quanh tàu, nên tàu lui ra khơi, sóng
428 Thé Sự Thăng Trầmnước kéo theo nhiều, nhiều cọp biển về “thuỷ cung”! Còn trên bờ, nơi hai Anh Phúc, Tùng đứng đó thì một cơn bão lửa sấm sét mù trời khiến nhiều người về “thiên quốc”! Hai Anh Phúc Tùng “mất tích” từ giờ phút đó!Bình thường như những người bình thường thì hai anh đã lên được LSM (Landing Ship Medium), nhưng các anh là cấp chỉ huy lý tưởng, ở lại để điều động đơn vị cuối cùng là Tiểu Đoàn 9 và có lẽ hai Anh đã ở lại đó mãi mãi. Tôi không bao giờ gặp lại hai anh Phúc, Tùng nữa!Có người viết rằng thấy hai Anh lên trực thăng, có người nói hình như hai Anh lên tàu, lại còn có bố (láo) nghe tiếng anh kêu gọi thuộc cấp rút lên đỉnh Sơn Chà tử thủ! Không thấy tận mắt chuyện gì xảy ra, thì xin đừng “thần thánh hoá” và cũng không nên bịa chuyện làm mờ những tấm gương sáng.”Trong bài “Trận chiến sau cùng của Tiểu đoàn 9/TQLC”, Trưởng Ban 3/Tiểu Đoàn 9 là Đại Uý Tân An Ðoàn Văn Tịnh viết: (xin trích).“Sáng ngày 29/3/1975, gần 10 giờ trưa cánh A mới tới được bờ sông Hàn. Tôi gọi Trung Tá Tùng. Tiếng của anh Tùng trong ống liên hợp và chiếc loa nhỏ gắn trên máy PRC-25 không được rõ ràng, lẫn lộn với một loạt âm thanh quen thuộc, hình như tiếng cánh quạt của trực thăng hay tiếng sóng biển vỗ vào mạn tàu.- Thái Dương đang ở đâu? Trên máy bay hay tàu thủy?- Sao Tân An lại hỏi vậy?- Vì tôi nghe có tiếng quạt đập gió hay tiếng oằm oặp của sóng.
Trần Bảo Anh 429- Không tàu cũng chẳng máy bay. Ðó là tiếng sóng vỗ bên bờ biển.- Tôi nghe tiếng la rất lớn của Trung tá Phúc- Cho Tân An ngay tần số của Hợp, và Hợp có bổn phận đón Tiểu Đoàn 9.- OK, OK! Tân An đây Thái Dương. Hãy ghi tần số nầy và liên lạc với Hà Nội để Hà Nội thu xếp đón Tiểu Đoàn 9 lên tàu.- Ðáp nhận. Ðại Bàng!- Chúc may mắn.“Ầm”!Bỗng tôi nghe trong máy một tiếng nổ rất lớn cắt ngang tiếng nói của anh Tùng và chấm dứt cuộc đối thoại. Ðó là lần nói chuyện sau cùng của chúng tôi với Trung Tá Ðỗ Hữu Tùng“Đối chiếu diễn tiến cuộc đàm thoại giữa Lữ Đoàn Phó Đỗ Hữu Tùng và Tân An Đoàn Văn Tịnh cùng sựkiện mắt thấy tai nghe của chúng tôi (Anh Sắt, Tôn, Cấp) thì có thể biết được chuyện gì đã xảy ra với hai Anh Phúc Tùng vào khoảng 10-11 giờ sáng ngày 29/3/75 tại bãi biển Non Nước.Lần đầu tiên, khi trình diện Tiểu Đoàn 2 tại Đà Nẵng, năm 1966, tôi gặp Đại Đội Trưởng Đại Đội 4 Nguyễn Xuân Phúc thì lần sau cùng tôi gặp Trung Tá Lữ Đoàn Trưởng Lữ Đoàn 369 Nguyễn Xuân Phúc cũng tại Đà Nẵng, không ngờ đó là lần sau cùng tôi gặp Anh!Anh Phúc không cho tôi huy chương và cấp bậc, tiền bạc thì lại càng không vì Anh quá nghèo. Tôi ghét cay ghét đắng, có thể nói là hận Anh ngay từ khi mới đến trình diện. Nhưng “ở lâu mới biết lòng người có nhân”, với phong cách chỉ huy và tài lãnh đạo, cung
430 Thé Sự Thăng Trầmcách “sống đẹp” với người xung quanh đã khiến tôi kính và phục Anh, nếu không muốn nói Anh là “thần tượng” của tôi.Không chỉ riêng tôi, mà khi tiếp xúc với những người biết Anh, những ai từng làm việc với Anh thì hầu như tất cả đều dành cho Anh sự ngưỡng mộ, cảm tình yêu mến.Nửa đường gãy gánh, con đường binh nghiệp Anh chưa thành công, nhưng anh đã thành danh. Nay ở một nơi nào trên Thiên Quốc, anh đang cười, ngất ngưởng ly rượu cầm tay, tay kia đánh nhịp hát: “Trấn Thủ Lưu Đồn”./. (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp) 5-Trong giờ phút lâm nguy tại bờ biển Non Nước, Nguyễn Xuân Phúc và Đỗ Hữu Tùng đã nghĩ đến cách làm sao cứu Tiểu đoàn 9.Và vào lúc Sài gòn hấp hối thì Tư Lệnh Phó TQLC Nguyễn Thành Trí vẫn liên tục chú mục trên tấm bản đồhành quân. Ông đang chỉ huy mặt trận tại miền Đông Sài Gòn. Trong tâm trí và trong trái tim Ông, chỉ còn có đơn vị (là nguyên cả một Sư Đoàn Thuỷ Quân Lục Chiến) và những thuộc cấp. Cần phải giữ danh dự cho Sư Đoàn và sinh mạng của đồng đội.Xin mời đọc đoạn dưới đây do Đại úy Lê Văn Châm viết: “…Vào khoảng 10 giờ đêm 28/4 điện thoại liên lạc với Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn Thủy Quân Lục Chiến ở Vũng Tàu cũng bị cắt đứt! Những sĩ quan tham mưu chúng tôi (Đại úy Châm Phòng 2, Trung Úy Sơn và Trung Uý Bá phòng 3, Đại Úy Lâm Xuân phòng 4 v.v..) không ai rời Trung Tâm Hành Quân một phút nào cả, cố gắng theo dõi điện đàm từ các nơi. Đại Tá Tư Lệnh Phó, với
Trần Bảo Anh 431điếu thuốc Camel trên tay, tôi thấy Ông bình tĩnh lạ thường, đôi mắt hầu như không rời tấm bản đồ hành quân. Trong lúc những tin tức dồn dập lọt đến Trung Tâm Hành Quân khiến chúng tôi vô tình biết được ông tướng này, ông tá nọ được trực thăng bốc ra tàu Hải Quân thì Tango ra lệnh cho các sĩ quan tham mưu phải theo dõi liên tục tình trạng các đơn vị TQLC, báo cáo từng giờ, từng phút cho Ông biết. Nghe tiếng điện thoại reo, tôi (Đại Úy Châm) vội nhắc máy lên thì bên kia đầu dây là bà Trí muốn nói chuyện với Tango, tôi trao máy cho Ông. Qua lời đối thoại, bà Trí cho biết “Các sĩ quan dưới này họ lên tàu HQ hết rồi, ông về về…” .Giọng Tango có vẻ gay gắt (nguyên văn): -Bà cứ đưa tụi nhỏ về Long Xuyên đi, tôi không thể bỏ các đơn vị mà đi được. Theo chỗ chúng tôi biết, Long Xuyên là quê của bà Trí, nhưng bà muốn ông phải về gấp căn cứ Hải Quân ở Thị Nghè để lên tàu di tản vì nhà của Đại Tá Trí ở trong cư xá Nguyễn Văn Nho, kế bên căn cứ Hải Quân . Một lúc sau bà Trí gọi lại và Tango vẫn giữ nguyên quyết định ban đầu. Lúc này Ông thật cô đơn vì không thể liên lạc được với ai nhưng Ông vẫn bình tĩnh, một sự bình tĩnh đến lạnh lùng. Sáng 29/4 Ông tâm sự thân mật với các sĩ quan tham mưu:- Tụi bay đứa nào muốn về với gia đình thì cứ đi, nếu chần chừ sẽ không kịp, riêng tao, chưa bao giờ tao nghĩ đến hai chữ “ra đi”. Nghe Ông nói vậy chúng tôi không mở miệng được với nhau lời nào, không một ai ra đi, chúng tôi là những sĩ
432 Thé Sự Thăng Trầmquan tham mưu, đã từng theo chân Ông trong suốt thời gian ở Hương Điền rồi Thuận An, Đà Nẵng, Cam Ranh, Vũng Tàu, Long Bình cùng chia sẻ với Ông những cam go trong suốt hành trình gian khổ. Lúc này chúng tôi cần phải ở bên Ông vì lòng kính phục một cấp chỉ huy can đảm, tài ba và độ lượng.” (Lê Văn Châm)” (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp)II_Nghĩ tới hoàn cảnh gia đình của thuộc cấp.Ở Việt Nam, không có hệ thống trợ cấp an sinh xã hội. Không có trợ cấp thất nghiệp, không có trợ cấp cho mẹ đơn độc đang phải nuôi con vv…Khi còn nhỏ, con cái được cha mẹnuôi nấng. Lúc về già, ông bà cha mẹ trông cậy, sống nhờ vào con cháu. Nhà nào lo nhà nấy.Nhưng trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, thì có hơi khác. Nếu một quân nhân mất đi, vợ con sẽ được lãnh 12 tháng lương của người đã nằm xuống. Nếu không có vợ con thì bốmẹ sẽ được nhận. Số tiền này gọi là tiền tử tuất. Chỉ phát một lần.Số con trong một gia đình Việt Nam thường là từ 3 đến 8. Nếu người bố đi lính, rồi hy sinh, thì gia đình này, sau khi tiêu hết tiền tử tuất rồi, tình cảnh nheo nhóc đương nhiên sẽ ập tới, vợ con sẽ đói khổ vô cùng.Một đơn vị trưởng tài giỏi và đức độ, ngoài việc chỉhuy quân sĩ dưới quyền, còn quan tâm đến cả gia cảnh của thuộc cấp.Biết nghĩ như thế cũng là một khía cạnh của Tình Huynh Đệ Chi Binh.Trong cuốn sách này, Thiếu Tá Tô văn Cấp có bài nói về Trung Tá Nguyễn văn Phán.
Trần Bảo Anh 433“…Từ những ngày đầu tiên mới nhập quân trường, các cán bộ đã dạy khoá sinh là phải xưng danh cho đúng cách, đối với cấp trên thì gọi cấp bậc của họ và xưng “tôi”, không có anh em gì cả. Nhưng ở đơn vị, thay vì gọi cấp chỉ huy bằng cấp bậc “uý, tá” như quân trường đã dạy thì có những cấp chỉ huy cư xử với thuộc cấp như một người anh trong gia đình nên được thuộc cấp gọi là: “Anh Hai, Anh Ba, Anh Tư”. Đại danh từ “Anh” mang ý nghĩa gia đình, vì người anh nào cũng thương yêu, che chở và bao dung các em.Trung Tá TQLC Nguyễn Văn Phán rất vui khi được các đàn em gọi là: “Anh Hai”. (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp)Để độc giả hiểu thêm về sự thương yêu, tính che chở và bao dung của vị này, xin mời đọc lời của ông khi mang cấp bậc Đại Uý, và là Đại đội Trưởng trong cuộc hành quân giải tỏa Huế dịp Tết Mậu Thân 1968“…Duật, Nghênh và Hải ở lại, tôi nhìn anh em thật lâu rồi cho biết: “Tau theo dõi tụi nó báo cáo qua máy, hình như tụi nó thiếu đạn. Do đó tau quyết định cuộc đột kích hôm nay\". Tôi nghiêm mặt và lạnh lùng nói: “Hai ông Duật và Nghênh tôi chỉ định phải đi với tôi. Riêng ông Hải, tôi cho ông suy nghĩ lần nữa. Lần này đi khó trở về, ông con cái đông, muốn ở lại vị trí tôi cho phép và tôi hứa rằng tôi không nghĩ là ông thiếu can đảm”. Suy nghĩ một lát, Thượng sĩ Hải trả lời: “Đại úy cho tôi ở lại vị trí”. Tôi vui vẻ bằng lòng và gọi Mã Khện đến, Mã Khện đồng ý đi và xin đem theo Hạ sĩ nhất Mười. Tôi tiếp: “Bây giờ các ông về chọn người xong lên gặp
434 Thé Sự Thăng Trầmtôi”. Tôi ngồi suy nghĩ miên man, liều, phải liều mới cứu được đơn vị… (Trích Huế, Tôi và Mậu Thân_ Nguyễn Văn Phán Chiến Sử Thủy Quân Lục Chiến.)Sách của Thiếu Tá Tô Văn Cấp cũng đề cập tới một cách lokhác cho thuộc cấp nữa. Đó là phần trích lời Giang Văn Nhân nói về Tiểu Đoàn Trưởng Phạm Văn Sắt: “…Cả tiểu đoàn mừng rỡ, khi tan hàng họ hét to vang dội và túa chạy về văn phòng đại đội chờ nhận giấy phép. Anh em nào cũng mong cầm được tờ giấy phép, khi có nó trong tay là họ đi ngay nên số người trong doanh trại dần dần thưa thớt, Thiếu Tá Sắt cầm cây gậy nhỏ đi vòng quanh nhà ở của binh sĩ, nghe tiếng chuyện trò văng vẳng, ông bước vào nhà ngủ, bốn người lính hoảng sợ đứng nghiêm chào, ông thắc mắc hỏi: - Các em đã nhận giấy phép chưa?- Thưa thiếu tá chúng em đã nhận rồi.- Nếu có giấy phép rồi thì các em rời khỏi đây ngay. - Thưa thiếu tá chúng em không biết đi đâu bây giờ.- Tôi đã cho đi phép tại sao các em không đi?- Quê chúng em ở xa, không có tiền biết ở đâu, thà ở lại trại có cơm ăn chỗ ngủ.Thiếu Tá Sắt nhớ lại kỷ niệm hồi mới về Tiểu Đoàn 3, nhà thì ở xa, không có tiền, được người thượng sĩ thường vụ mời ăn cơm, nhưng vì học “lãnh đạo chỉ huy” ở quân trường, để tránh việc khó xử trí sau này nên ông trả lời là “còn no”, rồi suốt đêm đó ông cố dỗ giấc ngủ với bụng đói meo. Hôm nay ông nhìn thấy và nghe tường tận hoàn cảnh của thuộc cấp sau chuyến
Trần Bảo Anh 435hành quân trở về được hưởng phép mà không muốn đi vì lý do nhà xa và không có tiền khiến ông xúc động:- Các em đi theo tôi.Thiếu Tá Tiểu Đoàn Trưởng dẫn bốn người lính xuống Ban Quân Lương và chỉ thị nơi đây làm giấy ứng tiền lương trước cho anh em này và cả cho những người cần về thăm gia đình ở xa.Sau 5 ngày phép anh em hân hoan trở về đầy đủ, vài người ở miền Trung quá xa trễ 2 hoặc 3 ngày nên cũng được Thiếu Tá Tiểu Đoàn Trưởng thông cảm bỏ qua.” (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp)III_Nghĩ tới Thương Phế Binh còn ở Việt Nam.Mất nước, ai cũng khổ.Tứ tán tất cả. Nhưng thê thảm nhất, là những thương phế binh còn kẹt ở Việt Nam. Những quân nhân, thoát ra được ngọai quốc, hiểu điều này và thường đóng góp tiền bạc gửi về, hoặc tổ chức đại nhạc hội gây quỹgiúp Thương Phế Binh.Năm 2005, Tô Văn Cấp và Nguyễn Kim Tiền đang cùng lo tổ chức.“…Công việc chưa đi đến đâu thì Tiền bất ngờ đổ bệnh nên kế hoạch gác sang một bên, nay nằm trên giườngchờ chết mà Tiền vẫn còn nhớ đến các anh em Thương Phế Binh. Tiền hỏi một câu khiến tôi ngỡ ngàng: -Chương trình tổ chức đại nhạc hội cho Thương PhếBinh tới đâu rồi? (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp)Tô Văn Cấp nhớ lại một số điều về Thương Phế binh,(chính ông cũng là một), và ngậm ngùi viết:
436 Thé Sự Thăng Trầm“…Tháng 6/69 Tiền và tôi cùng bị thương, cùng nằm bệnh viện Lê Hữu Sanh,giường hai thằng nằm sát nhau…”“…Đến nay (2023), đã 53 năm rồi, nhưng tôi vẫn nhớkỷ niệm vui khi anh em phong chức cho tôi là y-công, nhớ các anh em, nhưng chắc đã có nhiều anh emThương Phế Binh, nhiều anh em thặng số đã về “trên ấy” rồi. Thế cũng tốt, trước sau cũng tới, còn hơn vất vưởng mà không chân đứng, không tay bưng chén cháo, thiếu tay chào thượng cấp, trừng mắt nhìn đời mà có thấy gì đâu!” (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp)***Người viết vốn thích đọc Đường Thi. Một trong những bài gây nhiều xúc động nhất là bài Lũng-Tây hànhThệ tảo Hung - Nô bất cố thânNgũ thiên điêu cẩm táng Hồ trầnKhả liên Vô-Định hà biên cốtDo thị xuân khuê mộng lý nhân! Trần ĐàoDịch thơ là Lũng Tây hànhCương quyết quên thân, quét rợ HồBao người chôn xác bụi Hung-nôThương thay xương trắng sông Vô Định Nay vẫn người trong mộng mấy cô! TrầnTrọng San dịch
Trần Bảo Anh 437Những ngày cuối tháng 3-1975, Huế và Đà nẵng mất.“…Đại Uý Tô Thanh Chiêu và Thiếu Tá Nguyễn Trí Nam, (Tiểu Đoàn Phó Tiểu Đoàn 4) đã tửtrận vào chiều 25/3/75 tại bờ biển Thuận An. Xác Nam thì đưa về được Non Nước, còn Chiêu thì nằm lại cùng đồng đội, hơn 35 năm sau (2010), đồng bào thôn An Dương, Thuận An đã tìm được 132 bộ xương.Với tấm lòng thương kính, đồng bào dưới xã hội chủ nghĩa đã ngưỡng mộ những TQLC hy sinh là “Hiển Hách” rồi đem an táng chung trong một ngôi mồvới 8 chữ: “THẬP LOẠI CÔ HỒN HIỂN HÁCH CHI MỘ” (Trích Huynh Đệ Chi Binh TQLC_Tô Văn Cấp)****Đống xương bên bờ sông Vô-Định được các cô vẫn tưởng nhớ, vẫn ấp ủ trong mộng như là những người yêu vốn đã âu yếm, chăm sóc họ.Và đống xương tại bờ biển Thuận An được người dân thương kính, vẫn tôn thờ trong tim như những anh hùng đã từng bảo vệ, che chở họ. Bảo Anh Trần Tường Vi
Trần Bảo Anh 439 Sinh Nhật thứ 80 - Bảo Anh Trần Tường Vi – 03/24/2024
440 Thế Sự Thăng Trầm
Trần Bảo Anh 441Mục Lục1. Đẹp Và Xấu ……………………………... 072. Thời Gian Hiện Tượng Và Sự Tái Diễn ……… .213. Từ chối. ……………………………………… 454. Ngô Văn Định, Lữ Đoàn Trưởng, Lữ Đoàn 258 Thuỷ Quân Lục Chiến …………………… .615. Chiến Thắng Phượng Hoàng …………………. .756. Ảnh Hưởng Của Lời Nói ……………………… 867. Nói Chuyện Anh Hùng ………………………. 1028. Tôi Và Ý Trời ……………………………….. 118 9. Những Chuyện Can Đảm Cổ Kim ………… 16810. Cách Suy Nghĩ Của Một Người Công Chức … 18611. Lương Tâm và Lòng Tận Tuỵ ……………… 19612. Bằng Trời Bằng Bể …………………………. 20913. Yêu Và Rất Yêu …………………………… 22714. Đang Ở Nơi Khác ……………………………. 24815. Đắc Thế, Thất Thế, Và Tư Cách …………….. 26016. Nhận Định của Độc giả…………………….…. 27917. Phụ Bản ……………………………………. .. 333 Email liên lạc: Bảo Anh Trần: [email protected]