Thế Sự Thăng Trầm - Bảo Anh Trần Tưởng Vi- Second Edition 2024

100 Thế Sự Thăng Trầm côn, chém đầu, hay thêm một bậc nữa là chu di tam tộc.Lời nói của họ thật ra không có gì, vỏn vẹn chỉ hai chữ thưởng, phạt.Chỉ có Tào Tháo, lời nói, bằng cái trí thông minh của mình, vượt cao hơn hẳn hai chữ này.Toa rập với lời nói của vua hay thay đổi ý của vua là những lời nói của bọn cận thần hay mưu sĩ.Những lời nói của bọn này có thể khiến vua càng ngày càng ác thêm, dùng biện pháp bá đạo, hoặc khiến vua tỉnh ngộ, hiền hơn, thi hành vương đạo.Hai người nói giỏi nhất thời Chiến Quốc, là Tô Tần và Trương Nghi. Họ học rất rộng, từ thiên văn đến địa lý, lịch sử. Họ hiểu rất sâu về tâm lý mỗi vị vua trước khi xin yết kiến. Nhớ dai, nhanh trí, miệng lưỡi rất linh hoạt. Các vua chúa đều nghe theo lời họ.Cả hai đều rất thành công.Ngày nay, lãnh tụ của các nước, thường nói ra, trong những bài diễn văn cái ý của mình cho quốc dân nghe.Tổng thống, hay lãnh tụ của một nước nói ra những lời thích hợp với đất nước của họ.Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu, trước cuộc xâm lăng của Cộng Sản Bắc Việt, đã báo trước cho dân chúng:“Đất nước mất là mất tất cả.”Và còn dặn dò cẩn thận:“Đừng nghe những gì Cộng Sản nóiMà hãy nhìn kỹ những gì Cộng Sản làm”Những lời này, quân dân Miền Nam nhớ rất kỹ. Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, gồm đủ mọi Quân Binh Chủng,

Trần Bảo Anh 101đã chiến đấu hết sức mình để ngăn không cho biến cố mất nước này xảy ra. Nhưng chuyện đó vẫn không tránh khỏi, vì từ ngày Hiệp Định Paris được ký xong, Miền Nam đạn dược, xăng dầu hết dần, không được Mỹ cung cấp nữa, trong khi Nga ồ ạt chuyển mọi thứ vũ khí tối tân, gấp 4 lần hơn so với trước, tới Bắc Việt.Không những không được tiếp tế vũ khí, Miền Nam còn bị mong cho chết sớm.Ngày 5-4-1975, Kissinger, ngoại trưởng Mỹ thời đó, thốt lên lời nguyền rủa:“Sao chúng không chết phứt cho rồi. (Why don’t these people die fast?) (4)Sách tham khảo:1. Lời Phật Dậy – (Kinh Pháp Cú, Dhammapada) - Đinh Sĩ Trang.2. Đông Chu Liệt Quốc - Phùng Mộng Long - Nguyễn Đỗ Mục dịch.3. Bách Khoa Thư Văn Hóa Cổ Điển Trung Quốc - Nguyễn Tôn Nhan.4. Khi Đồng Minh Tháo Chạy - Tiến Sĩ Nguyễn Tiến Hưng.5. The Vietnam Experience - South VietNam on Trial.Boston Publishing company 1984.6. Chiến Sử Thuỷ Quân Lục Chiến - Bác Sĩ Trần Xuân Dũng - 2007

102 Thế Sự Thăng Trầm Nói Chuyện Anh HùngSau thảm họa mất nước 30 tháng tư 1975, người ta luôn luôn nhắc tới năm vị Tướng và một Trung Tá đã tự sát cũng như nhắc tới một Đại Tá, gốc từ Thiếu Sinh Quân đã bị bọn xâm lăng Bắc Việt xử tử. Những việc này khiến người ta luôn luôn nghĩ đến hình ảnh cũng như ý nghĩa của hai chữ Anh Hùng.Trước hết xin nói về chữ Anh Hùng.Hùng, chữ Hán có nghĩa là liên quan tới phái Nam.Còn Thư lại liên quan tới phái nữ. Do đó có nhiều người khi muốn nói tới một vị thuộc phái nữ, thì dùng chữ Anh Thư.Riêng tôi muốn dùng chữ Anh Hùng cho cả hai phái.Theo tiếng Anh :Heroic, tĩnh từ, là can đảm tài giỏi, ai cũng phải thán phục. Khi chỉ về phái nam: Hero.Khi chỉ về phái nữ: HeroineVâng, nếu có một người đàn bà có cá tính (đức tính cương nghị) cũng như hành động can đảm, tài giỏi và có công với quốc gia, tôi muốn gọi họ là những Nữ Anh Hùng. Chữ Anh

Trần Bảo Anh 103Thư nghe có vẻ nhẹ nhàng hơn, phù hợp cho những phụ nữ nổi danh trên những địa hạt khác, thí dụ như văn chương, nghệ thuật, nhưng không thấy thích hợp cho những điều phi thường họ sẵn sàng hy sinh tính mạng để hoàn tất.Một số người có quan niệm, thua trận rồi thì đương nhiên không thể là anh hùng nữa. Họ dùng luận điệu này để chê bai Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Chê từ cấp chỉ huy xuống tới hàng binh sĩ.Trong sử Việt Nam, Hai Bà Trưng có được kể là Anh Hùng hay không?Không ai có thể nói không.Khi cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng bắt đầu, thì Thái Thú Tô Định đã bắt được chồng của bà Trưng Trắc tên là Thi Sách và đem giết. Hai Bà nổi dậy tiếp tục chỉ huy đại cuộc. Anh hùng hào kiệt bốn phương đều chạy theo về. Quân số dưới trướng của hai bà lúc đó chỉ có độ 60,000 (sáu chục ngàn người).Hai Bà chỉ huy đánh bại quân Hán tại những quận Cửu Chân, Nhật Nam và Hợp Phố. Chẳng bao lâu Hai Bà khôi phục lại được giang sơn. Tô Định và bọn quan cai trị phải bỏ chạy. Hai Bà xưng Vương, đóng đô tại Mê Linh. Nền tự chủ quốc gia có được từ năm 40 tới năm 43 Tây lịch.Sau đó nhà Đông Hán gửi một tướng rất giỏi của họ là Mã Viện sang đánh Việt Nam với một lực lượng hùng hậu. Hai Bà dẫn quân, đánh trả mãnh liệt. Sau túng thế phải chạy tới huyện Phúc Thọ, tỉnh Sơn Tây. Bị giặc bức bách quá đỗi, Hai Bà bèn nhảy xuống Hát Giang tự tận vào ngày 6/2 năm Quý Mão.Hai Bà Trưng đã thua trận.

104 Thế Sự Thăng Trầm Thua trận nhưng tiếng Anh Hùng, vẫn danh vang muôn thuở.Mới đây, ngày 03/09/2021, National Geographics đã xuất bản một tập nhan đề The Trưng sisters với lời viết:From atop their war elephants, the Trung sisters ousted China’s Han overlords in A.D. 40—and are still heroic icons to Vietnamese people all over the world.(Từ trên lưng voi trận, chị em Bà Trưng đã đánh đuổi được các quan cai trị của nhà Hán vào năm 40 Tây lịch - và hiện họ vẫn là những biểu tượng Anh Hùng đối với người Việt trên khắp thế giới.)Thật không dễ gì, 21 thế kỷ đã qua, mà hai Nữ Anh Hùng của Việt Nam lại được một tờ báo rất nổi tiếng của Hoa Kỳ, vốn là một siêu cường quốc, đã phải nhắc tới, bằng cách xuất bản một tập sách.Sẽ có người nói: “Hai Bà Trưng biết thế thua, nhảy xuống sông Hát tự tử. Đáng được kể là anh hùng. Còn nếu đã ra trận, rồi thua để cho giặc bắt, thì không đáng được gọi như vậy.”Xin thưa:Không phải bất cứ ai bị địch bắt cũng đều không đáng trọng.Thí dụ: Quan Vân Trường trong Tam quốc Chí. Trong trận đánh gần thành Hạ Bì, ông bị Tào Tháo vây hãm trên một ngọn thổ sơn. Quân lính hết lương thực, ông đành phải hàng. Nhưng cái tiếng Anh Hùng của Ông cứ còn mãi.Đó là chuyện xa xôi, ở Trung Hoa đã cả mười tám thế kỷ. Còn muốn xem chuyện gần đây, bên trời Âu, cũng có.

Trần Bảo Anh 105Đây nhé, hai trường hợp điển hình.1. Trường hợp cô Jeanne d’Arc.Cô sinh tại đông bắc nước Pháp. Năm 17 tuổi xin yết kiến vua Charles của Pháp, đòi xin đi đánh giặc, để giải thoát Pháp khỏi sự thống trị của Anh. Sau 2 lần bị từ chối, cuối cùng cô được diện kiến nhà vua. Lần gặp gỡ này, cô được cử đi trong toán quân tiếp viện tới Orléans, là nơi đang bị vây. Ngày 29/4/1429, cô tới tỉnh này, và lập tức nổi bật trong trận đánh. Chỉ 9 ngày, sau khi cô tung hoành, xông xáo tại trận tiền, thành phố được giải tỏa. Địch phải rút lui. Sau đó cô tham gia chiến dịch Loire, khiến nước Anh phải thua tại trận Patay.Năm 1430, cô dẫn một đạo quân tình nguyện đến giải tỏa Campiègne, đang bị bọn Burgundians vây hãm. Cô bị bắt, và giao cho Anh. Họ kết tội cô là Dị giáo (Heresy) và bị đưa lên giàn hỏa thiêu. Cô thản nhiên không hề sợ hãi.(Thời đó, muốn hành quyết ai nhanh chóng, và giành mọi lẽ phải về mình, thì kết tội họ theo dị giáo.Cũng giống hệt bọn Việt Cộng bây giờ, muốn giết hoặc giam giữ ai vô thời hạn thì chỉ cần chụp lên đầu họ cái tội phản động)2. Trường hợp thứ hai là Napoléon BonaparteÔng là lãnh tụ của nước Cộng Hòa Pháp từ năm 1799 đến 1804. Sau đó làm Hoàng Đế của nước Pháp tới 1814. Tháng 4-1814, liên quân Phổ, Áo, Nga tiến đánh, chiếm được Paris, bắt được Napoléon. Họ nhốt Ông trên đảo Elba, nằm giữa Ý và đảo Corsica. Tháng 2-1815, Ông vượt thoát khỏi đảo Elba, về được, chỉ huy nước Pháp trở lại. Mấy nước lại họp quân, đánh bại ông ở trận Waterloo vào tháng 6/1815. Ông lại bị bắt, rồi bị đầy ra đảo St Helena ở Đại Tây Dương.Ai cũng biết là Napoléon của nước Pháp đã bại trận, bị

106 Thế Sự Thăng Trầm bắt hai lần. Ông đã bị nhốt ở trên một hòn đảo cho đến lúc chết. Thế nhưng cả nước Pháp và luôn cả thế giới nữa, không ai dám bảo là Napoléon không phải là anh hùng.Sở dĩ thế, vì Ông là một cái nguồn nhắc nhở lòng yêu nước. Jeanne d’Arc cũng vậy.Bây giờ trở lại chuyện nước Việt của chúng ta.Nguyễn Thái Học bị Pháp chặt đầu cùng 13 người nữa, không có nghĩa không còn là Anh Hùng.Tiếng tăm này, họ không hề tự xưng, nhưng người Việt ai cũng nghĩ là họ xứng đáng.. *****Xem như vậy, ta có thể nói, trong văn chương Việt Nam có câu “Luận anh hùng chớ kể hơn thua”, quả thật rất đúng.Khi bàn về Anh Hùng, thì phải xem cái cách họ suy nghĩ ra sao, từ khi chưa có gì, cư xử thế nào lúc đắc thế và hành động những gì, trong hoàn cảnh bị sa cơ.Ngay từ cuối tháng 3-1975, khi không còn đạn để giữ gìn Tự Do cho Miền Nam, một số sĩ quan và kể cả hàng binh sĩ nữa, đã chọn cái chết trong danh dự. Họ bình thản quyết định chọn cái chết, sau khi đã suy nghĩ kỹ, chứ không phải là một hành động bốc đồng nhất thời.Xin mời xem đoạn dưới đây, nói về những ngày cuối tháng 3-1975, các chiến sĩ Thủy Quân Lục Chiến hết đạn, đã phải tự sát.…Trên đường trở lại Trung Đội, đầu óc tôi nghĩ ngợi lung tung…Dân vùng Thuận An này đã phá hết ghe, xuồng, dấu máy, dấu tầu, chẳng còn cách nào thoát ra khơi,

Trần Bảo Anh 107trừ khi hóa thành cá.Tôi tập họp các Tiểu Đội Trưởng, nói lại những điều không muốn nói. Mọi người cùng có ý nghĩ, phá vòng vây, mở đường máu, nhưng đạn dược hết rồi, lấy gì mà đánh……Tôi ném mạnh khẩu colt ra thật xa. Cả Trung Đội lần lượt vứt súng xuống bãi cát.…Tôi im lặng, đi nhanh vào dòng người vẫn nối nhau chạy. Cả Trung Đội nhập vào theo. Tôi như người máy, chân bước những bước vô định theo thác người trôi về Nam.Không biết bao lâu, tôi bừng tỉnh, nhìn bên cạnh, người lính truyền tin vẫn còn đeo chiếc máy PRC25, đi bên tôi. Tôi nắm anh lại:“Giờ này mà còn cõng cái của nợ này làm gì?” Anh đáp trong tiếng thở dồn dập:“Ông thầy chịu trách nhiệm nghe!”Trời ơi, tôi dở khóc dở cười cho cái ngây ngô của người lính Cọp Biển của tôi.“Ừ tôi chịu hết.” Tôi phụ anh ném máy xuống biển. Ném xong máy, tôi móc cái bóp nhỏ, trong bóp còn 2000 đồng, một căn cước quân nhân, giấy chứng chỉ tại ngũ, một cánh phượng vĩ ép thành hình con bướm với dòng chữ Forget Me Not của người nữ sinh Huế tặng tôi trong thời gian quen nhau. Tháo luôn cặp thẻ bài, tôi chôn tất cả xuống cát biển Thuận An đêm nay.Quanh tôi còn chừng 5 người, chúng tôi lại chạy. Tôi như cái xác không hồn, hay như người mộng du, lúc tỉnh, lúc mê. Không bao lâu tôi lại tỉnh nghe tiếng gọi thân quen:“Thiếu Uý đâu mày?”“Đang chạy phía trước đó.” Tôi đứng lại.

108 Thế Sự Thăng Trầm Thêm một lần nữa, tôi hãnh diện, tôi cảm động, tôi vẫn còn là ông thầy, còn là Thiếu Úy Trung Đội Trưởng, Trung Đội 2, Đại Đội 2, Tiểu Đoàn 7 Thủy Quân Lục Chiến Việt Nam. Trung Đội không vũ khí, bị xé nát ra theo dòng thác người, bây giờ lại tề tựu quanh tôi. Tôi nói theo thói quen:“Trung đội đủ chứ?”“Dạ đủ cả, không vắng mặt ai.”Tôi cảm thấy lòng ấm lại. Tôi sẽ không bao giờ quên hình ảnh đêm nay. Có tiếng đề nghị. Chúng ta nắm tay nhau cùng chạy, sẽ không bao giờ lạc nữa. Tôi không có ý kiến, có ích lợi gì không, nắm tay nhau chạy về đâu? Tuy vậy, tất cả cùng nắm tay nhau thả trôi theo dòng người đi tới.Cứ thế chúng tôi đi. Tôi lại mộng du, không nghe, không nhìn thấy gì rõ ràng cả. Thỉnh thoảng nghe có tiếng nổ lựu đạn của một vài Cọp Biển không muốn khuất phục trước cộng quân, ngồi chụm lại, rút chốt, tự hy sinh.Tôi buông trôi, nghe tiếng nổ mơ hồ, thoáng nghe tên quen những người vừa tự vẫn, trước và sau tôi chỉ là những bóng mờ lung linh.Trung Đội 2 vẫn nắm chặt tay nhau cùng chạy.Cuối cùng trong vòng trại giam tù binh của Cộng Sản.Đó là rạng ngày 26 tháng 3 năm 1975.(4)Thiếu Úy LÊ MẠNH TOÀNTrong cuốn sách Nước Việt Nam Cộng Hòa Bị Bức Tử của Đại Tá Dương Hiếu Nghĩa (dịch từ cuốn La mort du VietNam của Đại Tướng Pháp Vanuxem), có đoạn nói tới

Trần Bảo Anh 109một hình ảnh hào hùng, vào ngày 30-4-1975:Tại một ngã tư nọ, có sáu chiến binh cùng tựa lưng vào tường, đang chận đứng một toán Việt Cộng không thể tiến lên, chúng phải gọi chiến xa tới tăng viện. Chiến Xa Bắc Việt đến, sáu chiến binh bèn gom lại thành một nhóm ngay giữa ngã tư, một người có lẽ là người chỉ huy mở chốt lựu đạn, một loại lựu đạn tròn của Mỹ, và cho nổ ngay chính giữa nhóm sáu người. Sau đó các chiến xa kia cũng không khoan nhượng gì, tiến lên cán nát hết những thây ma phản động! (5)(Trang 23, Nước Việt Nam Cộng Hoà Bị Bức Tử.Vanuxem - Dương Hiếu Nghĩa)Và sau khi Dương Văn Minh hạ lệnh buông súng, 5 vị Tướng, một Trung Tá đã tự sát. Riêng Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn, gốc Thiếu Sinh Quân đã không tuân lệnh này, và đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Theo đúng nghĩa đen của từng chữ.Các vị Tướng đó là: Nguyễn Khoa Nam, Lê Nguyên Vỹ, Phạm Văn Phú, Trần Văn Hai, và Lê Văn Hưng. Mỗi vị chọn cách chết khác nhau. Bằng súng hay bằng độc dược. Nhưng dù bằng phương tiện nào, thì vẫn là chết để bảo toàn danh dự.Trong phần dưới, xin mời đọc để biết về vài trường hợp tiêu biểu.Dương Văn Minh đầu hàng lúc 10: 24 sáng ngày 30 tháng Tư.Chỉ một lúc sau đó, ở công trường Lam Sơn Sài Gòn, một Sĩ Quan Cảnh Sát bước tới trước bức tượng

110 Thế Sự Thăng Trầm khổng lồ Thủy Quân Lục Chiến. Ông đứng nghiêm, hướng mặt về phía bức tượng, giơ tay chào. Ông đứng lặng khá lâu, rồi đưa tay về phía bao súng lục đeo bên hông. Ông rút khẩu Colt 45 đưa lên đầu và bóp cò.(6)Nhìn tấm hình in trên trang 174 của quyển sách The Fall of The South, người ta ngậm ngùi thấy:Thi thể Ông nằm xuôi thẳng, tay phải gấp lại, và bàn tay phải để trên ngực. Nhìn kỹ, trên cầu vai bên phải của ông thì thấy cấp bậc Trung Tá Việt Nam Cộng Hoà.Đó là Trung Tá Cảnh Sát Nguyễn Văn Long.Ông Văn Nguyên Dưỡng, kể về quyết định của Tướng LêVăn Hưng:… “Tướng Hưng nói ngày hôm sau, sau khi đi thăm mấy đơn vị trở về, ông sẽ cho trực thăng chỉ huy của ông đưa tôi về Saigòn. Ngay lúc đó ông chỉ thị Trung Úy Tùng, Sĩ Quan Tùy Viên, mang ra hai khẩu Tiểu Liên Tiệp Khắc do một đơn vị trưởng biếu ông ở chiến trường An Lộc. Loại súng nầy khi xếp lại nhỏ như khẩu súng lục, băng đạn 79 viên, bắn từng loạt hay từng phát cũng được. Ông chỉ vào một trong hai cây Tiểu Liên đó và nói: “Tặng Dưỡng một cây, nếu tụi Việt Cộng hôm nào xuất hiện ở công viên trước nhà, tràn vào, nhớ bắn cho đến viên đạn cuối cùng. Còn tôi, tôi sẽ chừa lại... bốn viên. ” Tôi hiểu ngay và cướp lời ông: -“Không! Anh chỉ có quyền chừa lại... một viên thôi.. ” Im lặng. Không biết ông Trung Úy Tùng có nghe hay không...Hôm sau, 28/4/1975 trực thăng của ông chở tôi

Trần Bảo Anh 111về Saigòn, đáp xuống Sân Cờ Bộ Tổng Tham Mưu. Khi đó hình như Đại Tướng Dương Văn Minh đang được bàn giao vai trò lãnh đạo. lịch sử về sự sụp đổ Miền Nam.Chỉ mấy ngày sau ngày 30/4/1975, tôi nghe tin Tướng Lê Văn Hưng đã tuẫn tiết. Hình như không phải bằng cây Tiểu Liên Tiệp Khắc... Nhưng bằng súng gì hay bằng cách nào thì cũng đã thành Thần.VĂN NGUYÊN DƯỠNGHạ Uy Di, ngày 20/4/2012Ông Trịnh Văn Ngân viết về Những giờ phút cuối cùng của Tướng Trần văn Hai.Ông Ngân kể: “Trong khoảng thời gian 1975 – 1977, người viết ở tù chung với Trung Úy Huỳnh Văn Hoa, Sĩ Quan Tuỳ Viên của Chuẩn Tướng Trần Văn Hai., Tư Lệnh Sư Đoàn 7 Bộ Binh, kiêm Chỉ Huy Trưởng căn cứ Đồng Tâm. Trước đó, Chuẩn Tướng Trần Văn Hai đã từng là Chỉ Huy Trưởng Binh Chủng Biệt Động Quân, và cũng từng là Tư Lệnh Cảnh Sát Quốc Gia. Trong thời gian đi tù cải tạo, anh Hoa đã kể cho người viết nghe những giờ phút cuối của Chuẩn Tướng Trần Văn Hai. Ông đã chọn cho mình một cái chết anh hùng như một số tướng lãnh khác cuả Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà: Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, Thiếu Tướng Phạm Văn Phú, Thiếu Tướng Lê Nguyên Vỹ, Thiếu Tướng Lê Văn Hưng.“Tôi” trong bài này chính là Trung Úy Hoa.Căn cứ Đồng Tâm, một căn cứ quân sự quan

112 Thế Sự Thăng Trầm trọng, nằm ngay yết hầu là cửa ngõ từ miền Tây về Saigon. Mọi ngày nhộn nhịp xe cộ, kẻ ra người vào. Hôm nay im lặng như tờ. Lúc bấy giờ là 14 giờ 30 ngày 30/4/75. Sau khi theo vị Tư Lệnh họp mặt với các sĩ quan thuộc quyền ông lần cuối tại Câu Lạc Bộ Sĩ Quan Sư Đoàn, tôi trở về phòng riêng trong dãy cư xá sĩ quan độc thân để sắp xếp đồ đạc cá nhân và chờ lịnh. Mới cách đây trên hai tiếng đồng hồ thôi, sau khi nhận được lệnh đầu hàng cuả Tổng Thống Dương Văn Minh và chờ phiá “bên kia” đến bàn giao, Chuẩn Tướng Tư Lệnh đã triệu tập tất cả các sĩ quan. Ông đã ngỏ lời cám ơn, cùng chào từ giã các sĩ quan thuộc cấp cũ của mình, đồng thời ra lệnh cho tất cả mọi người trở về gia đình thu xếp cho vợ con, tránh đụng độ với quân địch, đổ máu vô ích. Đúng 15 giờ, điện thoại của Tư Lệnh gọi tôi lên văn phòng của ông. Sau lễ nghi chào kính như thường lệ, tôi đứng nghiêm chờ lệnh. Khác với mọi ngày, Chuẩn Tướng Tư Lệnh không ngước nhìn tôi. Ông ngồi im như pho tượng gỗ. Dường như ông đang suy nghĩ một điều gì. Một lúc sau, ông ra dấu cho tôi ngồi xuống chiếc ghế tiếp khách, trước bàn làm việc của ông. Khi tôi đã an toạ, ông mới bắt đầu lên tiếng một cách từ tốn:”Anh cảm ơn em đã ở bên anh trong giờ phút cuối cùng này. Vận nước đã đến hồi như vậy, không thể làm gì hơn được. Là quân nhân, chúng ta phải tuyệt đối chấp hành lệnh thượng cấp.” Sau đó ông hỏi thăm gia đình tôi. Cuối cùng, ông mới mở ngăn kéo bàn làm việc, lôi ra một gói đồ gói bằng giấy báo. Ông đưa cho tôi và nói rằng:”Đây là gói quà của anh gửi cho bà xã, và bảo bà đừng lo gì cho anh cả. Bây giờ em có thể về doanh trại thu xếp đồ đạc. Từ giờ đến tối, lúc nào

Trần Bảo Anh 113cần anh sẽ gọi.” (Sau này tôi được biết, trong gói quà ấy có 70,000 (bẩy mươi ngàn đồng), cũng như một số vật dụng cá nhân hàng ngày của Chuẩn Tướng Tư Lệnh). Đứng chào vị Tư Lệnh, trở về doanh trại, lòng tôi bất ổn. Tôi linh cảm sắp có điều gì ghê gớm xảy ra cho ông. Chờ mãi đến 6 giờ chiều, không thấy điện thoại Tư Lệnh gọi, lòng tôi hết sức bồn chồn, đứng ngồi không yên. Cuối cùng tôi quyết định chạy bộ lên văn phòng Tư Lệnh. Căn cứ Đồng Tâm rộng lớn chìm trong hoang vắng. Càng đến gần văn phòng Tư Lệnh, tôi càng hồi hộp. Và rồi tôi cũng đến nơi. Đèn đuốc trong văn phòng vẫn sáng như mọi ngày, nhưng một bầu không khí lạnh lẽo bao trùm. Tôi rón rén bước lại cửa văn phòng, nghe ngóng động tĩnh. Vẫn hoàn toàn yên lặng. Sau cùng, tôi liều đẩy mạnh cánh cửa phòng làm việc của Tư Lệnh, bước vào. Một khung cảnh hiện ra trước mắt làm tôi hết sức ngỡ ngàng. Chuẩn Tướng ngồi gục đầu, mê man trên bànlàm việc. Một ly rượu lớn đã cạn còn ở trên bàn. Tôi ibiết điều gì đã xảy ra. Tôi cấp tốc liên lạc với Tiểu Đoàn Quân Y và Bệnh Xá Sư Đoàn. Lúc ấy còn một vị Thiếu Tá Bác Sĩ ở bệnh xá. Tôi liền trình bày nhanh qua điện thoại tình trạng của Chuẩn Tướng. Một lúc sau, ông Thiếu Tá Bác Sĩ lái chiếc xe jeep cứu thương đến. Chúng tôi đặt Chuẩn Tướng nằm trên băng ca và chở ông xuống Bệnh Xá Sư Đoàn ngay. Sau một lúc tận lực cứu cấp, vị bác sĩ buồn rầu báo cho tôi biết, vì thuốc độc đã ngấm vào máu lâu, Chuẩn Tướng không qua được cơn nguy kịch. Chúng tôi lặng lẽ lau mặt ông, đặt ông ngay ngắn trên băng ca, và đứng nghiêm chào vị Tư Lệnh đáng kính một lần cuối. Sau khi lấy chăn đậy thi hài ông lại, tôi trở

114 Thế Sự Thăng Trầm về doanh trại thu xếp đồ đạc, và quyết định khuya nay sẽ về báo tin cho gia đình của ông biết. Khi về đến Saigon, tôi được biết gia đình Tư Lệnh gồm vợ, con và mẹ, đã chạy lánh nạn ở nhà thương Grall. Sau khi biết tin, gia đình ông đã quyết định bằng mọi cách phải mang xác ông về Saigon. Sáng sớm hôm 1/5/1975 mẹ ông và tôi, một già, một trẻ, bao nguyên một chiếc xe lambretta loại ba bánh xuống căn cứ Đồng Tâm. Chúng tôi đến nơi vào khoảng 10 giờ sáng. Khác với hôm qua, hôm nay căn cứ tràn ngập người ra vào. Kẻ tìm chồng, kẻ tìm con, kẻ đi hôi của…v..vv. Xe Honda chạy loạn xạ trong căn cứ. Khi xe lam của chúng tôi chạy đến cổng, thì gặp một bộ đội Cộng Sản địa phương chặn lại. Như sắp đặt trước, mẹ của Tư Lệnh xuống xe mếu máo: “Con ơi, má có thằng con bị bắt đi quân dịch. Nghe nói đâu nó chết hôm qua. Cho má vào nhận xác nó đi con. Tội nghiệp má quá. Hoà bình rồi ai cũng về nhà. Riêng con má không về nữa…” Nói xong không đợi tên bộ đội trả lời, bà dục tôi lên xe và hối tài xế xe lam chạy lẹ vào căn cứ. Tên bộ đội trẻ cứ há hốc mồm ra nhìn, chẳng hiểu ra sao cả. Tôi hướng dẫn tài xế xuống Bệnh Xá Sư Đoàn. Sau đó cùng khiêng thi hài ra và đưa về Saigon. Về đến nhà thương Grall thì trời đã tối hẳn. Người ta xì xầm báo cho nhau biết: “Chiều nay, ở đây vừa cử hành đám tang Tướng Phạm Văn Phú”. Phần tôi, lúc này quá mệt mỏi, không biết vợ con hiện giờ ở đâu. Sau khi tẩm liệm xác Tư Lệnh xong, tôi đứng yên lặng nhìn ông lần cuối, không dám chào theo nghi thức quân đội, vì sợ Tư Lệnh bị lộ tông tích, gia đình ông sẽ gặp nhiều phiền toái. Cuối cùng tôi cũng phải từ giã vị Tư Lệnh đáng kính với hai

Trần Bảo Anh 115hàng nước măt đầm đià về tìm vợ con. Tôi cũng xin nhắc lại một chi tiết đáng lưu ý. Trước ngày 30 tháng 4, 1975 một tuần lễ, Tổng Thống Nguyễn văn Thiệu có phái một chiếc trực thăng xuống căn cứ Đồng Tâm đón Chuẩn Tướng Tư Lệnh về Sàigòn. Nhưng ông đã từ chối. Ông chỉ cho vợ con về Sàigòn. Và sau cùng, ông đã chọn một cái chết anh hùng, như tôi đã kể cho anh nghe.”TRỊNH VĂN NGÂNVà tới đây, xin chúng ta hãy theo dõi trường hợp Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn, nguyên gốc là Thiếu Sinh Quân. Năm 1975, Ông đang giữ chức vụ Tỉnh Trưởng tỉnh Chương Thiện, kiêm Tiểu Khu Trưởng Tiểu Khu Chương Thiện.Ngày 1 tháng 5 năm 1975, Tiểu Khu Chương Thiện vẫn còn đang chiến đấu ác liệt và không tuân lệnh hàng của Tướng Minh. Trước đó, khoảng 8:45 phút tối 30/04/1975 Thiếu Tướng Lê Văn Hưng đã nổ súng tử tiết, Thiếu Tướng Nam đang đi thăm chiến sĩ và thương bệnh binh lần cuối cùng trong Quân Y Viện Phan Thanh Giản Cần Thơ, rồi người tự sát ngay trong đêm…Nếu có chết thì Đại Tá Cẩn phải chết hào hùng, trong danh dự của một người chiến sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa công chính. Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn cùng các sĩ quan trong Ban Chỉ Huy Tiểu Khu và các chiến sĩ Tiểu Khu Chương Thiện đã đánh một trận tuyệt vọng nhưng lừng lẫy nhất trong chiến sử Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Đánh tới viên đạn và giọt máu cuối cùng rồi đành sa cơ giữa vòng vây

116 Thế Sự Thăng Trầm của bầy lang sói. Cuộc chiến đấu kéo dài đến 11 giờ trưa ngày 1/5/1975, quân ta không còn gì để bắn nữa, Đại Tá Cẩn ra lệnh cho thuộc cấp buông súng. Khi những người lính Cộng chĩa súng vào hầm chỉ huy Tiểu Khu Chương Thiện, Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn, vị Trung Úy Tùy Viên và các sĩ quan tham mưu, hạ sĩ quan và binh sĩ tùng sự đều có mặt. Một tên chỉ huy Việt Cộng là Năm Thanh, hùng hổ chĩa khẩu K54 vào đầu Đại Tá Cẩn dữ dằn gằn giọng: “Anh Cẩn, tội anh đáng chết vì những gì anh đã gây ra cho chúng tôi”. Đại Tá Cẩn cười nhạt không trả lời.Sau đó, ông bị Việt Cộng biệt giam tại nhà tù CầnThơ 3 tháng rưỡi.Bọn chúng sẽ thiết trí một pháp trường và dành cho Người một cái chết thảm khốc hơn. Đại Tá Cẩn không thể tử tiết, vì là con chiên ngoan đạo, luật Công Giáo không cho phép con cái Chúa được tự tử.Ngày 14 tháng 8 năm 1975, Cộng Sản Việt Nam tuyên án tử hình, và đưa ông ra xử bắn tại sân vận động Cần Thơ. Ông mất khi mới 37 tuổi.PHẠM PHONG DINHMột Quân Đội có những quân nhân, khi bị dồn tới chỗ bí, hết đạn thì tự sát, lúc bị đẩy vào thế cùng, bó tay thì tuẫn tiết, như vậy, tại sao lại gọi là thua?Xin thưa:Cả hai miền Nam, Bắc, tự mình không sản xuất được bất cứ một thứ vũ khí, đạn dược nào cả.Câu trả lời nghe có vẻ “đầu Ngô mình Sở”. Nhưng xin mời đọc tiếp sẽ rõ.

Trần Bảo Anh 117Trên thực tế, suốt cuộc chiến, Miền Bắc được Nga, Tầu yểm trợ để bành trướng chủ nghĩa Cộng Sản, Miền Nam được Hoa Kỳ và các đồng minh giúp đỡ để giữ gìn lý tưởng Tự Do.Thượng Viện và Hạ Viện Mỹ cắt đi 700 triệu đô la từ ngân quỹ dự định viện trợ quân sự cho Việt Nam Cộng Hòa và 1 tỷ trong năm tài chánh 1974 (tức là kể từ ngày 1- 7-1974). Ngay trước đó, điều khoản ấn định cho Mỹ, trong Hiệp Định Paris 1973, được thay thế những vũ khí đã mất đi, trong các trận đánh, cho Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà cũng đã không bao giờ thực hiện đầy đủ.Ngược lại, vào tháng 12-1974, Tướng Nga Viktor Kulikow, chỉ huy quân lực Liên Bang Sô Viết bấy giờ, từ Moscow Bay tới Hà Nội, cam kết viện trợ vũ khí sẽ tăng lên gấp 4 lần, và sẽ được chuyên chở tới Bắc Việt vào tháng 1, tháng 2 năm 1975.Như vậy, sự yểm trợ về không quân và pháo binh cho Việt Nam Cộng Hòa bị giảm mất đi 60 phần trăm vì sự thiếu bom cho máy bay và đại bác cho pháo binh. Khả năng cơ động, di chuyển của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa bị giảm xuống 50 phần trăm vì thiếu phi cơ, xe vận tải và nhiên liệu.Đại Tá Mỹ L.G., Giám Đốc cơ quan DAO, tại Saigon đã viết: “Trong lịch sử chiến tranh Việt Nam chưa bao giờ quân đội Bắc Việt được ở trong tình trạng tiếp viện về vũ khí thuận lợi như vậy.”Kết quả là Bắc Việt tăng thêm 70,000 (bẩy mươi ngàn) lính nữa cho số bộ đội tác chiến đã có sẵn từ trước là 200,000 (hai trăm ngàn), cộng với 100,000 (một trăm ngàn) lính yểm trợ, tiếp vận. Bắc Việt có 600-700 xe tăng, 400 cỗ đại pháo, 200 súng phòng không cỡ lớn, trên 240,000 (hai trăm bốn mươi ngàn) tấn đạn dược, và rất nhiều hỏa tiễn SA-7.Tới tháng 3-1975, đạn và nhiên liệu ở Miền Nam gần hết.

118 Thế Sự Thăng Trầm Và cứ thế tiếp tục cạn, một cách nhanh chóng.Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa không thể chiến đấu với hai bàn tay không.Trong cuốn sách Nước Việt Nam Cộng Hòa bị bức tử, Đại tướng Pháp Vanuxem đã viết một dòng ở trang 51:Đây là một chiến thắng của chiến cụ Liên Xô. (5).Sách tham khảo:1. National Geographics, 2021.2. Tam Quốc Chí-La Quán Trung - Tử Vi Lang dịch.3. Việt Nam Quốc Dân Đảng 1927-1954 - Hoàng Văn Đào.4. Chiến Sử Thuỷ Quân Lục Chiến- Bác Sĩ Trần Xuân Dũng, 20075. Nước Việt Nam Cộng Hòa Bị Bức Tử - La Mort Du Vietnam_Vanuxem-Dương Hiếu Nghĩa dịch6. The fall of the South - The Vietnam Experience, Boston Publishing Company.

Trần Bảo Anh 119Tôi Và Ý Trời Từ trái qua phải - Tường Vi, Ninh, Dũng- Hà Nội 1951Bảo Anh tên thật là Tường Vi, giờ đây không còn “nặng nợ áo cơm”. Hồi tưởng lại những năm tháng trôi qua trong cuộc đời, để thấy rằng mọi sự đều không tránh khỏi được mệnh trời! Khi mà một cánh cửa vừa đóng lại thì ngay bên cạnh đã có cánh cửa khác mở ra chờ đón tôi.Xin cảm ơn Đất Trời và những người khuất mặt linh thiêng luôn bao dung che chở, mỗi khi tôi gặp phải những thử thách khó khăn trong cuộc sống.

120 Thế Sự Thăng Trầm Với lòng biết ơn, xin chân thành cảm ơn hai ông anh của tôi, Bác Sĩ Trần Xuân Ninh, Bác Sĩ Trần Xuân Dũng, người đã cứu tôi ra khỏi cuộc sống lầm than.Ngày ấy, sau khi đỗ Tú Tài, tôi thi vào Trường Nữ Hộ Sinh Quốc Gia, Sàigon và rồi sống nội trú trong trường.Tôi mất mẹ năm lên ba tuổi. Ông nội tôi cùng với ba tôi và ba anh em chúng tôi tìm đường ra Hà Nội để tránh bọn Việt Minh. Ông nội yêu thương và dậy dỗ ba anh em chúng tôi, trong khi ba tôi đi làm.Ba năm sau, ba tôi tục huyền. Đến năm 1954, ông nội và chúng tôi lại di cư vào Saigon để tránh bọn Việt Cộng.Không biết có phải vì những kham khổ, rét mướt đã phải trải qua tại Âu Châu trong kỳ Đệ Nhất Thế Chiến, khi phục vụ trong quân đội Pháp mà ông nội tôi bị đau lưng khủng khiếp hay không! Cứ mỗi buổi chiều, khoảng 4 giờ, tôi lấy dầu Cù Là Con Hổ xoa bóp và đấm lưng cho ông tôi. Vì có ông nội cho nên tôi có một bức bình phong vô hình che chở và bảo vệ…Đến tháng ba năm 1955 ông nội tôi qua đời, khi tôi vừa tròn 11 tuổi, “bức bình phong” rạn nứt và biến mất ngay sau một thời gian rất ngắn.Khoảng 2 tháng sau khi ông nội tôi mất, bà nội về ở chung với chúng tôi, lúc đó bà nội bị ốm nặng, nằm liệt giường, tiêu tiểu tại chỗ. Chỉ một mình tôi, có bổn phận lo cho bà, không một ai phụ đỡ, kể cả cô Phô là con gái ruột của bà nội, cũng như các con dâu của bà như mẹ kế của tôi và hai bà thím của tôi cũng không hề đụng tay. Mặc dù nhà cô, thím, chỉ cách nhà tôi khoảng 100 mét.Với một đứa bé chỉ 11 tuổi, đã phải bốc cứt, bốc đái một ngày mấy lần, hầu hạ đủ thử mà chẳng được yêu thương và luôn bị chửi mắng, thì khó có thể vui thích. Bà mách ba tôi, bảo rằng tôi hư, tôi không ngoan như Tý và Dung, hai người em họ. Tý hơn tôi 3 tuổi, con cô Phô, cô ruột tôi, là cháu ngoại

Trần Bảo Anh 121của bà. Dung hơn tôi một tuổi, con của chú ruột tôi, cũng là cháu nội. Khi lúc chưa bị ốm, bà nội tôi thường ở nhà cô, chú tôi nhiều hơn, chỉ thỉnh thoảng mới ghé nhà tôi chơi chốc lát. Có lẽ vì lý do đó bà đã yêu chúng hơn yêu tôi.Khi bà khỏe mạnh, bà ở chung với chúng, yêu chiều chúng. Bây giờ bà ốm nặng, nằm một chỗ, tôi là người duy nhất hầu hạ bà. Năm bữa nửa tháng, chúng ghé qua ngó bà được 5-7 phút chứ chẳng đến gần, rồi biến mất, không phải làm gì hết, lại được bà khen ngoan. Bà nội còn dặn ba tôi trước khi bà mất: “Coi chừng tôi hư”. Ba chữ “Con gái rượu” mà ba tôi thường dùng để gọi tôi hoàn toàn biến mất từ ngày đó.Tôi nhìn thấy sự bất công từ đấy, tôi không hiểu hư và ngoan khác nhau như thế nào. Phải chăng vì tôi không còn mẹ! Ba ngày, sau ngày giỗ đầu của ông nội tôi, thì bà nội tôi mất. Thoát nạn!Tôi bước vào một khốn khổ khác, vừa đi học, vừa đi chợ, nấu cơm, lau chùi nhà cửa, giặt quần áo, vừa bế em (half sisters, half brother), con bà mẹ kế trên lòng, vừa học bài thi, mà vẫn bị ăn đòn. Có thể trong đầu ba tôi, luôn luôn bị ám ảnh bởi lời trăn trối của bà nội. Không có người bảo vệ nên thêm vào những thê lương khác nữa!Tôi tự hỏi, tại sao cùng là tôi, mà tôi không bị ông nội trừng phạt như bà nội đã. Có lẽ không ai nhìn thấy điều này, và coi đó là một sự thường tình hợp lý trong cuộc sống của cá nhân tôi, vì tôi không còn mẹ! Suốt một thời gian dài tôi luôn nghĩ đến cái chết để được giải thoát, tôi không tập trung để học được. Chỉ vì một câu nói của bà nội để lại mà tôi đã bị khốn khổ. Nhưng không biết làm cách nào để chết. Tôi xem báo, thấy đăng, có người đã tự tử chết bằng thuốc rày (thuốc giết sâu bọ). Ngày đó tôi không biết thuốc rày bán ở đâu. Tôi để dành tiền đến tiệm thuốc tây mua. Người ta không bán cho tôi.Anh Cả tôi bận rộn vì chuyện xã hội và lo cho đại gia đình

122 Thế Sự Thăng Trầm cùng họ hàng, nên đã trở thành vô tình, mặc dù anh cũng thương. Anh thứ dường như có lưu ý, nhưng lúc đó, ốc không mang nổi mình ốc làm sao mang được vỏ. Mãi cho đến 1965 khi anh thứ ra trường Bác Sĩ, sắp phải đi nhập ngũ, anh bảo tôi: “Mày ráng thi vào Nữ Hộ Sinh, chứ tao đi rồi mày khó sống nổi ở nhà!”Sau đó tôi đỗ được vào trường Nữ Hộ Sinh. Hai anh bàn với nhau cho tôi vào nội trú. Đóng tiền nội trú, hai anh sẽ cho. Hai anh phải nói dối ba tôi là học nghề này bắt buộc phải ở nội trú và không phải trả tiền. Ba tôi đồng ý cho tôi rời nhà vào nội trú.Cũng từ ngày đó tôi càng ý thức được rất nhiều về lời nói. Tôi tự nhủ là phải sống trung thực và công bằng. Nếu không giúp được ai thì đừng hại ai bao giờ nhất là bằng lời nói. Tôi bắt đầu cuộc sống nội trú trong trường Nữ Hộ Sinh. Trong chuyện Jane Eyre của Charlotte Bronte đã kể lại đời sống nội trú, tôi hiểu là rất kỷ luật và bất công, nhưng tôi đã lớn lên trong “lò luyện kim”, suốt thủa thiếu thời, luôn phải nhìn vào mắt người chung quanh để sống. Tôi không có tuổi thanh xuân với những ao ước mộng mơ như những bao người con gái bình thường khác. Tôi đã bị bà nội đối xử rất bất công và ghét bỏ. Và đời sống có mẹ kế. Cho nên kỷ luật của nội trú sẽ chẳng có nghĩa lý gì đối với tôi.Tôi nhập vào trường 1 tuần trước ngày khai giảng, đóng tiền nội trú, tiền ăn, tiền giặt quần áo và nhận biết về kỷ luật của nội trú.Trường Nữ Hộ Sinh là một tòa nhà 3 tầng với một phần phụ thêm tách rời, đằng xa phía sau bên phải của tòa nhà chính, gọi là “Khu Dortoir C”. Tầng thứ nhất của trường có một hành lang dài suốt từ bên trái sang bên phải, bề ngang tòa nhà. Được chia làm 3 phần: Phần chính giữa của hành lang thì phình ra phía sau, dùng làm phòng khách (parloir). Nơi đây

Trần Bảo Anh 123cũng là cửa chính để vào tòa nhà, có cầu thang lên hai tầng lầu trên. Tại chỗ này, phía bên trái, ngang với chân cầu thang là một phòng nhỏ cho ông Kim, người Gác Dan.Phía bên trái cửa cũng là nửa bên trái hành lang có một giảng đường lớn. Sau 4 giờ chiều, được dùng làm phòng học cho tất cả các sinh viên nội trú của cả ba lớp. Cuối hành lang là văn phòng của Ban Giám Đốc, có Bác Sĩ Giám Đốc, Bà Giám Học và các chị Huấn Luyện Viên. Phía nửa bên phải hành lang là phòng ăn lớn và lối đi xuống nhà bếp.Lầu hai có 2 phòng ngủ lớn cho các sinh viên nội trú, cách nhau bởi cái cầu thang.Lầu ba, bên trái cầu thang là phòng ngủ lớn của sinh viên nội trú, bên phải là những phòng ngủ nhỏ cho các chị Huấn Luyện Viên và các bà Soeur ở lại đêm khi phải trực gác. Có bao nhiêu phòng tôi không biết, vì suốt ba năm tôi chẳng có lý do gì để lên đó.Chương trình học là 3 năm. Mỗi năm chỉ tuyển 50 sinh viên, nhưng khoá tôi có 55 sinh viên, vì có 7 sinh viên của khóa học trước bị ở lại lớp. Và sau đó có hai người bỏ cuộc.Trong phòng ngủ tôi ở, có 33 người. Còn 22 sinh viên khác ở ngoại trú. Trường có 3 phòng ngủ, Mỗi phòng ngủ dành cho từng lớp một, có khoảng trên dưới 30 sinh viên. Mỗi sinh viên có một giường, một tủ đứng nhỏ và một tủ với ngăn kéo. Giường nệm, trải drap trắng, “couvre-lit” mầu xanh dương, mầu hồng sen kẽ.Những người ở nội trú đến từ Tuy Hoà, Đà Lạt trở xuống và các tỉnh miền Tây trở lên. Chỉ có hai người là gốc “Bắc Kỳ Di Cư”, ở tại Saigon, một trong hai người đó là tôi.Tôi nhận thấy ngay, đây là một xã hội thu nhỏ trong cách sống tập thể này. Bởi mỗi người có những cá tính riêng và căn bản gia đình khác nhau, mà sống chung trong cùng một phòng gần như 24/24.

124 Thế Sự Thăng Trầm Phòng ngủ nội trúChỉ trong một tuần lễ thôi, đã thấy rõ sự ích kỷ, tâng bốc, nịnh hót và tố cáo để lấy điểm. Tuy nhiên cũng có những người ngây thơ, chất phác. Tôi tự hỏi để làm gì? Tôi lẩm nhẩm một mình “C’est la vie!” và tự nhắn nhủ hãy “thủ khẩu như bình” để sống!Chúng tôi có 2 loại đồng phục• Bộ đồng phục thứ nhất: quần, áo blouse mầu trắng, có hai kiểu khác nhau. Bộ đồng phục này mặc khi đi học cours và đi thực tập tại các bệnh viện: Từ Dũ, Hùng Vương, Nhi Đồng, và Cơ Thể Học Viện. Tùy theo khu vực thực tập mà mặc kiểu áo nào. Bộ này chung cho cả sinh viên Nội, Ngoại trú.• Bộ thứ hai, chỉ dùng cho nội trú, quần trắng, áo blouse mầu. Tùy theo lớp. Có ba mầu: màu xanh ngọc thạch, mầu hồng đậm và mầu xanh hồ thủy. Bộ đồng phục mầu này để mặc khi đi ăn cơm, khi có khách, khi xuống giảng đường

Trần Bảo Anh 125học sau giờ hành chánh, và không được ra khỏi khuôn viên của trường với bộ đồng phục này.Với bộ đồng phục này đứng từ xa cũng có thể biết là người đó học lớp nào. Bộ đồng phục này sẽ xoay vần 3 năm một lần cũng như vị trí phòng ngủ. Lớp này ra trường thì lớp mới vào thế chỗ.Ký hiệu gọi sinh viên trong dortoir tùy thuộc vào năm học: Năm thứ nhất, 1 tiếng chuông, năm thứ hai nhấn 2 tiếng chuông, năm thứ ba nhấn 3 tiếng chuông. Tùy theo số tiếng chuông nghe thấy, tiện ai người trong năm học đó ra ban công ngó xuống xem người gọi cần tìm ai.Thường thường, từ 4 giờ đến 6 giờ chiều, các sinh viên được phép tiếp thân nhân bạn bè đến thăm tại phòng khách. Vì nguyên tắc này, nhiều sinh viên có “bồ” không tuân theo được đúng luật lệ này, nên bị ông Kim coi rẻ, coi như con cháu trong nhà mà tôi thường nói đùa: “Coi như con chó trong nhà” và làm khó dễ, cho nên những người này phải quà cáp liên tục. Nếu không, ông Kim sẽ mách các chị Monitrice được gọi tắt là MÔ để bị quở trách. Tiếp theo là lại phải biếu xén khác thì tôi không rõ là cho ai, để sẽ được dễ dàng hơn về mọi phương diện xếp chỗ thực tập hoặc đi sớm về trễ.Thỉnh thoảng có người đến thăm tôi trong bộ đồ trận và giầy saut lấm bùn, đi hành quân ngang, ghé vào thăm ngoài giờ, nhưng vào thẳng văn phòng xin phép, cho nên ông Kim không bắt chẹt tôi được, chỉ hầm hè mà thôi.Với tôi, rất kỷ luật, tôi chấp hành luật lệ rất nghiêm chỉnh, tôi không được yêu, có thể bị “đì” ngầm, nhưng chẳng bao giờ bị khiển trách. Tôi áp dụng nguyên tắc “kính nhi viễn chi” với những vị có thẩm quyền. Chẳng thân cũng không sơ, cứ né là tốt nhất. Lý do đơn giản là tôi không có hoàn cảnh quà cáp hay khéo miệng với bất cứ ai, dẫu rằng tôi cũng biết câu: “Người dại bán cầy bán bừa. Người khôn bán nói cũng vừa

126 Thế Sự Thăng Trầm đủ ăn.” Nhưng tôi đã không làm được. Tuy nhiên với phong thái của tôi, lịch sự, lễ phép, đã làm cho mọi người lầm tường, nghĩ rằng tôi là con yêu của một nhà giầu sụ, bởi vì cái dáng dấp trời cho và tư cách của tôi. Ba tôi dạy rằng: “Đói cho sạch, rách cho thơm. Miếng ăn là miếng nhục”. Cho nên tôi coi mọi thứ nhẹ tựa lông Hồng, nếu không vừa tầm tay.Ngoài toà nhà chính còn có một phần phụ thêm, xa đằng sau phía phải. Trên lầu là phòng ngủ cho nội trú, gọi là Dortoir C, dưới lầu dành cho ngoại trú, thay đồng phục hoặc ngủ lại đêm khi ra garde lúc 1 giờ sáng mà không có phương tiện về nhà. “Khu Dortoir C” ít bị các chị “Mô” theo sát, nhưng ông Kim có thể lũng đoạn, yêu sách…Phòng ngủ này chung cho cả 3 lớp. Lý do gì, tôi không rõ, có lẽ ghi tên xin vào nội trú trễ, phòng ngủ chính đã hết chỗ. Giữa phòng ăn và “Khu Dortoir C” là nhà bếp.Phòng ngủ, tôi ở có 33 sinh viên, trên lầu hai, bên phải, áo mầu xanh bích ngọc. Chỉ có 3 người, nhà ở Saigon, số còn lại đều từ các tỉnh đến học. Lý do nào đưa những người ở Saigon vào nội trú tôi không hỏi để tránh bị hỏi ngược lại.Kỷ luật của trường quá ư là đơn giản đối với tôi, nhưng cũng rất khổ cho nhiều sinh viên khác vì đã quen sống trong nhung lụa và yêu thương, chưa từng nếm mùi gian khổ như tôi.Tuy nhiên tôi cũng “ba gai” có nguyên tắc hợp lý nên không bị bắt gặp, hay khiển trách.Phòng ngủ có cửa lưới nên không được phép mắc màn để ngủ. Sáng dậy phải làm giường cho thẳng thắn. Các chị Mô sẽ đi kiểm sau 8 giờ sáng, khi mà các sinh viên đã đi sang bệnh viện thực tập.Vì có 33 người cùng ở chung một phòng, đi ra, đi vào liên tục và chưa quen đóng cửa lại mỗi khi ra vào, nên không cản được muỗi. Mới hai ngày thôi, mà tôi bị muỗi đốt khủng khiếp

Trần Bảo Anh 127đầy mặt và tay chân. Trong khi đó những người khác không bị muỗi đốt nhiều như tôi. Họ nói là máu tôi ngọt! Khổ một nỗi, luật cấm không cho mắc màn để ngủ và chỗ tôi nằm lại ngay cửa sổ nhìn ra hành lang. Nếu các chị Mô đi kiểm soát bất chợt, sau khi điểm danh xem phòng ngủ đã tắt đèn chưa, là thấy ngay. Phòng ngủ phải tắt đèn sau khi điểm danh xong, để cho những người đi garde lúc 1 giờ sáng ngủ.Tôi đã có sẵn màn, mà không dám mắc. Sau đó tôi nghĩ ra một cách chỉ mắc vào thành của đầu giường, rồi thả soải xuống thành của chân giường. Xong cài vào dưới nệm. Nghĩa là đình màn chỉ cách cơ thể tôi độ 15 cm. Nhưng không sao, tôi chỉ cốt cho khỏi bị muỗi đốt. Sáng dậy gấp lại, để dưới gối rồi phủ “couvre - lit” lên. Tôi nghĩ như vậy chẳng đụng chạm đến ai và tôi sẽ không bị mỗi đốt. Thế nhưng chỉ sau một đêm thôi, Chị Mô chưa bắt gặp mà tôi đã bị “Antenne” mách bảo với chị Mô để lấy điểm. Tôi bị gọi lên “hỏi thăm sức khoẻ”. Tôi đưa những chỗ bị muỗi đốt đầy ở tay, chân cùng trên mặt ra. Và giải thích cách giăng màn, là không đụng chạm đến ai, chỉ nội trên cái giường mà thôi. Dù vậy nhưng vẫn không được phép. Tôi phải bỏ cách đó. Đến Chủ Nhật, tôi về nhà nhờ em tôi làm cho một cái chụp đầu, khung bằng giây thép rồi lấy vải mùng may lại thành một cái mũ lưới chụp vào đầu, và may 4 cái túi vải satanh đen cho 2 chân và 2 tay vào, buộc chặt lại mỗi khi đi ngủ.Sau đó “Antenne” được làm trưởng lớp. Tôi nhủ thầm: “À ra thế!”Dĩ nhiên muỗi chẳng chê ai, vì lúc nào cũng cố hút lại được mấy giọt máu để trở lại làm người, trong sự tích con muỗi. Cho nên những sinh viên trong dortoir cứ từng người từng người một, đem màn vào mắc. Bắt đầu là những sinh viên khá giả, mắc màn mà không bị chỉnh, tôi hỏi thầm bạn ấy, đã làm thế nào? Bạn ấy nói rằng: “Ba má tôi xuống thăm từ Đà

128 Thế Sự Thăng Trầm Lạt đem theo nhiều Trà Blao và Cà phê Lâm Đồng với những trái bơ khổng lồ.” Một câu trả lời mơ hồ vô nghĩa, nhưng tôi hiểu! Rồi số người mắc màn để ngủ mỗi ngày một tăng, kể cả “Antenne”.Một tháng sau. Tất cả 32 người đều mắc màn để ngủ. Thì lúc đó tôi mới thật sự giăng màn cao lên. Tôi thuộc loại cứng đầu, nhất định không xin xỏ nữa, tôi chỉ làm theo “ai sao tôi vậy” thế thôi. Tuy nhiên chúng tôi cũng bảo nhau chỉ mắc màn sau 10 giờ, hoặc sau khi các chị Mô đã đi kiểm. Không biết các chị có biết không, hay biết mà lờ đi vì trong đó cũng có những người thân cận với các chị kể cả “Antenne”. Cho nên chúng tôi cứ tiếp tục như vậy suốt 3 năm học.Ngoài ra còn bị ông Gác Dan Kim rình mò nữa.Và cũng từ đó tôi lại áp dụng nguyên tắc “kinh nhi viễn chi” đối với các vị có thẩm quyền. Và chỉ có bạn đồng môn chứ không có bạn thân. Thật ra tôi chẳng có gây thù chuốc oán với ai cả, nhưng những người có máu “Antenne”, thì thường ganh ghét ích kỷ rồi rình rập người khác, để tố cáo, lấy điểm cho mình, một tư cách tôi cho là hạ cấp.Cũng thời điểm này, trong dortoir lại dấy lên vấn đề Nam Bắc. Trong số 33 người chỉ có 2 người là gốc “Bắc Kỳ Di Cư”, tôi là một trong hai người ấy. Một buổi chiều sau khi ăn cơm xong, tôi lên phòng ngủ để đi tắm thì nghe có 3 người đang tranh cãi về Bắc Kỳ ăn cá Rô cây và cọng rau muống. Tôi nghĩ là họ đang nói đùa, nên chẳng để ý. Tắm xong tôi ra hành lang trèo lên lan can ngồi chơi một mình. Thì nghe càng ngày càng to tiếng và số người miền Nam tăng lên, mà chỉ có một mình Oanh là người Bắc. Tôi trở vào phòng ngủ để nghe xem chuyện gì, thì thấy là họ đang thật sự cãi nhau chứ không phải chỉ nói đùa. Mặc dù tôi đã có chủ trương “thủ khẩu như bình” để tránh bị phiền toái. Nhưng ngay sau đó tôi thấy rằng cá nhân tôi cũng là Bắc Kỳ Di Cư. Nên tôi phải lên tiếng, hy

Trần Bảo Anh 129vọng có thể chấm dứt được sự kỳ thị Bắc Nam, bèn nói: “Các bạn ơi, theo như chương trình học, hàng năm, mỗi chúng ta đều phải “đi Bếp” 2 tuần. Khi đến lượt tôi, tôi sẽ làm món rau muống xào giá và tóp mỡ cùng tỏi, mời các bạn ăn. Đó là món ăn nhà nghèo của người miền Bắc, nhưng các bạn sẽ thấy rất là thú vị. Như vậy tại sao trong dortoir chỉ có 2 người Bắc, chưa làm phiền gì đến các bạn, mà cứ xỏ xiên cãi nhau cho mất vui. Sao chúng ta không tìm hiểu lý do nào, người Bắc ăn rau muống mà người miền Nam ăn giá sống có tốt hơn không? Hơn thế nữa các bạn nên lưu ý một điều, có người đã tố cáo tôi là quấn mùng quanh giường khi đi ngủ. Dù rằng điều này không động chạm đến ai mà tôi đã bị “hỏi thăm sức khoẻ”. Còn bây giờ các bạn chửi người Bắc thì nên nhớ rằng bà Giám Học là người Bắc chính thống. Nếu các bạn bị ai đó tố cáo thì mệt đấy. Thôi hoà cả làng nhé, tôi sẽ nấu món rau muống xào giá, để các bạn thưởng thức khi đến lượt tôi “đi Bếp” nghe. Cho nên, bây giờ chúng ta tạm ngưng ở đây.Còn về chuyện “Con Cá Rô Cây”, nếu các bạn muốn nghe, tôi có thể kể, nhưng tôi nghĩ không phải lúc và chuyện này không dính dáng gi đến người Bắc cả.” Thế là mọi người im lặng, tản về giường của mình. Từ đó không còn mục cãi nhau về vấn đề này nữa, nhưng dường như vẫn có sự dè dặt giữa Bắc và Nam, nhất là về ngôn ngữ. Và cùng từ ngày đó Oanh làm thân với tôi. Rồi trở thành bạn thân sau này.Sau 8 giờ sáng, đa số chúng tôi ra khỏi phòng để lên trại thực tập, chỉ có 4, 5 người đi garde đêm về ngủ. Khi đó các chị Y công lên dọn phòng, nhà tắm, cầu tiêu. Các chị này sẽ báo cáo những điều phạm luật với các chị Mô.Có một hôm, không biết ai, không biết lớp nào, đi tiêu đi tiểu không dội cầu. Tối hôm đó, trước khi bắt đầu điểm danh, chị Hồng Loan, Mô trực ngày hôm đó mắng tất cả 3 lớp: “Các cô mỗi lần ấy xong thì phải ấy. Các cô ấy xong mà không

130 Thế Sự Thăng Trầm ấy thì không ai ấy cho các cô được.” Chị nói một dọc ấy…ấy…ấy. …không nhịn cười được, tất cả mọi người trong giảng đường phá lên cười. Người Việt Nam chúng ta thường không muốn nói những chữ thiếu tế nhị, thô tục trước mặt mọi người, cho nên chị Mô đã dùng chữ “ấy”. Tuy vậy, chúng tôi cũng hiểu là chị Hồng Loan muốn nói gì.*****Chương trình học là 3 năm, mỗi năm học 11 tháng, bao gồm đi học cours, đi thực tập tại các bệnh viện Từ Dũ, Hùng Vương, Nhi Đồng và đi chợ nấu ăn cho cả 3 lớp nội trú trong 2 tuần. Nghỉ hè một tháng. Khi đó cả ba lớp chia ra làm 2 nhóm, mỗi nhóm nghỉ một tháng, vào tháng sáu hoặc tháng bẩy. Năm thứ nhất và năm thứ hai, được nghỉ hè, còn năm thứ 3 thì làm suốt 2 tháng chót này, cho đến khi ra trường vào tháng tám. Như vậy có nghĩa là tháng hè phải làm vất vả hơn vì ít đi một nửa số sinh viên thực tập. Cá nhân tôi không về nhà nguyên tháng. Chỉ cuối tuần mới về thăm ba tôi thôi.Mỗi cuối năm có một kỳ thi lên lớp. Nếu ai bị dưới trung bình môn nào thì phải thi lại môn đó vào cuối tháng sáu, nếu đủ điểm thì được lên lớp. Bằng không sẽ bị ở lại lớp. Không được bù từ môn này sang môn khác.Trên nguyên tắc, ăn cơm chiều xong, ai muốn học bài thì phải xuống giảng đường học. Không được học trong phòng ngủ. Sau khi điểm danh, lúc 9 giờ tối thì tất cả mọi người phải lên phòng ngủ, và phải tắt đèn để cho những người đi gác khuya ngủ. Ai muốn thức khuya hơn thì ra hành lang ngồi, không được nói to. Ông Kim sẽ lấy cớ canh chừng để làm áp lực có quà cáp.Tôi lại thêm một điều “ba gai” nữa, bởi vì tôi không học được, khi ngồi san sát nhau. Sau khi ăn cơm chiều xong. Tôi không xuống giảng đường học mà vẫn đồng phục chỉnh tề.

Trần Bảo Anh 131Vẫn mũ mão, ceinture. Để tránh “Antenne” theo rõi, tôi phải đi luồn vào trong hành lang của bệnh viện, lúc thì hướng này, lúc thì hướng khác, rồi ra ngoài vòng lại phía sau khu B, để ngồi học bài. Ở đó vừa có đèn sáng, vừa có bóng mát và chẳng có ai lai vãng,. Vài tuần sau, Oanh đi học chung với tôi.Khi tối trời chúng tôi về lại dortoir trèo lên lan can ngồi học tiếp, vì điều này không nằm trong luật cấm. Nếu ông Kim lên thấy, tôi thản nhiên cuộn tròn xấp bài lại, coi như đang ngồi chơi; Có lần ông cũng hỏi trống không: “Coi cái gì vậy”. Tôi trả lời: “Thư tình” để tránh ông ta doạ mách Mô.Lúc 9 giờ mỗi tối, từ Chủ nhật đến Thứ năm, tất cả sinh viên nội trú của cả 3 lớp, trừ những người “đi garde”, phải có mặt tại giảng đường để điểm danh. Tối Thứ sáu, tối Thứ bẩy được miễn. Sau 4 giờ chiều Thứ sáu, nếu không đi garde thì được ra ngoài, không cần xin phép, và phải có mặt lúc 9 giờ tối Chủ nhật. Cho nên có nhiều người phải đổi phiên gác để về nhà hoặc đi chơi được lâu hơn. Tôi không cần cái chuyện này nên thường đổi dùm cho các bạn khi cần. Người cần đổi phải xin với chị Mô ở trường cũng như chỗ thực tập.Có 2 loại thực tập:• Loại thứ nhất đi làm ở các trại bệnh (Đi salle), làm theo giờ hành chánh. Có giờ đi học cours và nghe giảng bài.• Loại thứ hai là “đi garde” làm theo tour. Phải bỏ cours nếu phiên garde trùng vào giờ cours. Đi garde 8 tiếng, nghỉ 24 tiếng. Có bốn tour gọi là: Premier Tour, Deuxième Tour, Trosième Tour và Quatrième Tour. Mỗi tour dài 8 tiếng. Luân phiên Từ 8 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Từ 4 giờ chiều đến 1 giờ đêm. Từ 1 giờ đêm đến 8 giờ sáng.Chị Mô Hồng Loan lo việc sắp xếp này cho Sage fille, trên nguyên tắc sẽ xoay vần mỗi tháng vào các phòng trại khác nhau.*****

132 Thế Sự Thăng Trầm Ngày đầu tiên của năm học thứ nhất chúng tôi súng sính trong bộ đồ đồng phục trắng tinh, tên thêu mầu đỏ, phía dưới tên thêu một gạch; mỗi gạch là biểu tượng của một năm học, được chia ra thành mấy nhóm. Mỗi nhóm được các chị Mô dắt sang bệnh viện giới thiệu các trại bệnh.Từ Phòng Sanh, Phòng Mổ, Phòng Hồi Sức, Phòng Tiền/ Hậu Giải Phẫu; Phòng Khám Thai, Phòng Cấp Cứu Nhận Bệnh, Trại Tiền A/B, Trại Modèle, Crèche A/B, Trại Bệnh Độc, Phòng Thí Nghiệm và các Trại khác nữa v.vv.. đến Nhà Xác.Chị Minh Tâm, và chị Bích là 2 chị Mô hướng dẫn nhóm chúng tôi ngày hôm đó. Chị Minh Tâm, người miền Nam rất điềm đạm nói năng nhỏ nhẹ. Chị thật đẹp, ẩn sau một dáng u buồn sâu thẳm.Chị Bích, người miền Bắc, nhanh nhẹn, cởi mở, có duyên và vui vẻ.Khoảng 5 tháng sau cả hai chị này đi ngoại quốc tu nghiệp và không trở về nữa.*****Ngay ngày đầu tiên, trong lúc đi từ trại này sang trại khác bất chợt chúng tôi thấy một người Y Công đẩy một xe bệnh dọc theo trong hành lang Payant A, trên xe có một người được phủ kín từ đầu đến chân bằng cái drap trắng. Tôi hiểu ngay. Người đó đã ra đi. Có tiếng nói trong group: “Elle est morte”. Đi bên cạnh tôi, một cô bạn mới quen, đưa tay làm dấu thánh giá, có lẽ đó là cách chào giã biệt của người Công Giáo. Ngay lúc đó, tôi nguyện trong đầu rằng: “Nếu cho tôi được hành nghề này, thì phù hộ cho tôi đừng để ai chết trong tour của tôi cả.” Bởi vì tôi có thể hình dung thấy những đau thương sẽ xẩy ra cho những đứa con còn lại của họ.Cũng rất may. Lời cầu xin của tôi đã được toại nguyện, có lẽ bởi vì tôi chưa cầu xin điều gì bao giờ cả.

Trần Bảo Anh 133Trong suốt 12 năm hành nghề chưa bao giờ tôi phải nói ba chữ: “Elle est morte” dù là với một đứa trẻ sơ sinh và ký “cas de décès trên dossier.”Hồi học tiểu học, có lần tôi được trường đưa đi coi Bảo Tàng Viện, khi lần đầu tiên tôi được nhìn thấy những bào thai to nhỏ nhiều cỡ, ngồi đè lên một đoạn cuống rốn, ngâm trong những chai formol. Tôi không biết đó là cuống rốn mà nghĩ là người có đuôi khi mới tượng hình. Cũng may, tôi không dám nói điều suy nghĩ ngớ ngẩn này cho ai biết.Ngồi trên lan can của dortoir học bài

134 Thế Sự Thăng Trầm Ngày thứ hai thật sự của ngành Nữ Hộ Sinh (SageFemme) bắt đầu đi học. Chúng tôi được đưa vào một căn phòng rộng ở trên cùng dẫy với khu Payant A, có đầy đủ tất cả mọi thứ như một bệnh viện thu nhỏ. Có 2 cái giường, 2 drap, 2 gối, 2 bọc gối, 2 búp bê có gắn một ống cao su ở chỗ rốn dùng làm cuống rốn để giả làm em bé mới sanh, 2 mannequin, giả làm sản phụ, ống và kim chích, bếp điện, ống nghiệm, Hộp kìm, kéo; bông băng, xà phòng, lavabo, bàn chải, khăn lông, áo em bé, băng rốn, iode, alcool, xà phòng, bàn chải v.vv.Chúng tôi được các chị Mô hướng dẫn rất tỉ mỉ theo đúng nguyên tắc, phương pháp rồi thực tập. Móng tay phải cắt sát, ngắn, không được để dài.Chúng tôi phải học cách sát trùng, từ cách rửa tay, lau tay, cách làm giường, thay drap giường khi có bệnh nhận đang nằm ở trên giường. Cách làm vệ sinh cho bệnh nhân, băng bó, tắm bệnh, chải đầu, cách tắm em bé, cách làm rốn cho em bé. Cách mặc áo, quấn băng rốn. Cách bế em bé. Cách mở hộp dụng cụ, cách cầm ống chích, cách lấy thuốc, cách chích thuốc v.vv. và nhiều nhiều nữa sau này. Sau khi, thực tập đã thành thạo, phải qua một kỳ khảo sát rồi mới được cho lên “Salle” làm. Nếu đỗ, sẽ được cho lên bệnh viện thực tập đúng nghĩa. Tức là bắt tay vào việc, thường làm chung với các sinh viên đàn chị lớp trên, với sự trông chừng của các chị Mô. Đối với tôi thì không có vấn đề, tôi làm rất gọn nhẹ, bởi vì tôi đã là người đã từng phải làm việc nhà trong kỷ luật. Nhưng đối với một số người chưa từng làm công việc bao giờ thì khá vất vả, lúng túng, vì không quen làm việc.Hàng tuần, quần áo bẩn, đựng trong một cái túi có ghi tên, nhà thầu đến lấy mỗi tuần một lần, vào ngày Thứ Hai và giao lại ngày Thứ Năm. Như vậy là gần như không phải làm gì ngoài việc ăn và học. Học gồm có đi học cours có giáo sư

Trần Bảo Anh 135giảng dậy rồi về học bài, đi thực tập có nghĩa là đi lên bệnh viện, thật sự bắt tay vào việc săn sóc bệnh nhân bằng cách này hay cách khác. Vì số bệnh nhân rất đông mà số Nữ Hộ Sinh thực sự thì ít. Cho nên phần lớn công việc đều do Sinh Viên Nữ Hộ Sinh làm.*****Tôi giữ đúng nguyên tắc, trọng kỷ luật, quần áo của tôi mới toanh mà chỉ sau một lần đưa nhà thầu giặt đã thành mầu cháo lòng. Quần áo được giao lại vào ngày thứ năm, được xếp lại, buộc thành từng gói của mỗi người. Tôi tìm thấy quần áo của tôi, trong đống quần áo được giao lại, mà không tin rằng đó là quần áo của chính mình, nếu không có tên thêu trên ngực áo. Không phải riêng tôi, mà tất cả mọi người đều bị như thế. Tôi đem về ngâm “eau de javel” mới bớt đi được phần nào, nhưng cũng không trắng ra được nữa. Từ đó, tôi không bao giờ đưa giặt quần áo, mặc dù mỗi tháng vẫn phải đóng tiền giặt. Tôi phải áp dụng câu: “Đói cho sạch, rách cho thơm” mà ba tôi thường dậy dỗ. Hơn thế nữa, tôi đã nhìn thấy có sự bất công thấp thoáng đâu đó, cho nên có thể tôi sẽ bị gọi lên khiển trách trong khi những người khác thì không!!!Thế là tôi lại phải ba gai một lần nữa. Đi mua một cái thau đường kính 50cm để tự giặt quần áo lấy. Cái thau này có thể dấu lọt dưới gầm giường, như vậy mấy chị Y công nếu thấy cũng không cũng không tố cáo được, bởi vì lúc nào tôi cũng có cái túi để đồ cần giặt trong đó. Coi như là chỗ để quần áo bẩn. Cứ cuối tuần, sau khi mọi người “sortir” và không bị kiểm soát thì tôi ở lại, tự giặt quần áo lấy, nhưng khổ một nỗi là không có chỗ phơi. Tìm quanh thì thấy đằng sân sau của trường có những giây thép của ai đó đã đang phơi quần áo, có lẽ là của nhân viên cư ngụ trong cư xá của bệnh viện. Thế là tôi giặt quần áo vào ngày cuối tuần trong khi mà bạn bè đi

136 Thế Sự Thăng Trầm chơi, rồi đem phơi nhờ ở sân sau. Vừa ngồi học bài vừa canh quần áo. Chỉ như vậy thôi mà cũng bị tố cáo. Một chị Mô ra sân sau bắt gặp quả tang tôi đang ngồi học, và thấy quần áo tôi phơi ở đó.Chị hỏi. Tôi thưa:• “Thứ nhất chỗ này vắng vẻ ít người đi tới, tôi có thể học thuộc bài được dễ dàng hơn là trong giảng đường ngồi chung với nhiều người.• Thứ hai tôi phải giặt quần áo lấy vì nhà thầu làm vàng quần áo của tôi, mà trong bài Đồng Phục của bà Giám Học nói rằng đồng phục phải trắng và không nhàu nát. Cho nên tôi phải giặt ủi lấy quần áo. Nhà tôi nghèo tôi không có tiền may quần áo mới liên tục.” Nghe xong chị không nói gì nữa, bỏ đi.Vì vậy quần áo tôi lúc nào cũng trắng sạch và thắng thắn so với nhiều người khác.Sau đó, một số các bạn trong cùng dortoir bắt chước, đến mượn cái thau để giặt quần áo. Nhưng đa số là vẫn đưa nhà thầu, áo cháo lòng thay vì là áo trắng, Lỗi nhà thầu chứ không phải lỗi chúng tôi, nên nhà trường không nói được. Hoặc giả họ phải may quần áo mới.Các môn học về chuyên môn gồm có:Physique, Chimie, Anatomie, Obtétrique, Psychologie, Gynécologie, Pathologie, Pédiatrie. Pharmacologie, Hygiène, Nutrition, “Đồng phục và tác phong của Người Nữ Hộ Sinh”, ngoại ngữ: Pháp Văn và Anh VănNhững môn này được dậy từ dễ đến khó tùy theo năm học bởi cùng các Giáo Sư như Bác Sĩ Nguyễn Văn Hồng, người thâm thấp, có nụ cười bí hiểm, Bác Sĩ Hồ Trung Dung, to cao, giọng nhừa nhựa, dường như không cần biết đến ai, mỗi khi ông giảng dậy, ông không bao giờ nhìn sinh viên mà luôn luôn ngoảnh mặt nhìn ra ngoài hành lang như đang tìm kiếm

Trần Bảo Anh 137ai đó. Bác Sĩ Nguyễn Bích Tuyết, cao sang, trang trọng. Bác Sĩ Bạch Văn Tốt, là một người được khen là tốt đúng như cái tên của Bác Sĩ, còn Dược Sĩ Đính thì hiền lành không lộ ra vẻ gì đặc biệt. Bác Sĩ Trần Anh, cao, trắng với vẻ đẹp quắc thước, nổi tiếng là rất hắc, và Bà Giám Học Đông, dáng vẻ bề thế, cao to, với giọng nói nhẹ và ngọt ngào của người Bắc Ninh. Tôi yêu giọng nói này! Giáo Sư Pháp Văn Tăng Xuân An, Giáo Sư Anh Văn Nguyễn Văn Tạo.Trừ môn Anatomie chỉ học vào năm thứ nhất. Môn này được giảng dậy bởi Giáo sư Trần Anh bên Cơ Thể Học Viện. Ông nổi tiếng là rất “hắc”, và gần như năm nào cũng có người bị ở lại lớp vì môn Anatomie của ông. Một khi đã bị “sous la moyenne” gọi tắt là sous nghĩa là dưới 10/20, thì không được thi lại như các môn khác.Nhưng với suy nghĩ của tôi thì nếu thuộc bài và không làm điều sai trái, chắc Giáo Sư cũng chẳng khó khăn gì.Thời điểm này, thầy trò đều nói nửa ta nửa tây, Pháp Việt đề huề. Nhưng trên hồ sơ bệnh lý phải hoàn toàn viết tiếng Pháp.Mỗi sáng thứ sáu nhà trường phải chở sinh viên năm thứ nhất sang Cơ Thể Học Viện, học cours với Giáo Sư Trần Anh.Nếu giờ cours trùng vào giờ đi thực tập ở bệnh viện thì phải bỏ cours. Nhưng các môn học đều có phát cours đã in sẵn. Cho nên đi dự thính được thì tốt, bằng không thì cứ lấy cours ra tụng. Cuối năm có một kỳ thi lên lớp. Nếu ai bị dưới điểm trung bình bất cứ môn nào thì có một kỳ thi Vớt cho môn đó để lên lớp. Nếu vẫn bị “sous” (dưới 10/20), dù chỉ bị “sous” một môn cũng bị ở lại lớp, bất kể môn đó là môn gì, có quan trọng hay không?Tất cả các Giáo Sư thì chỉ giảng mà không hỏi bài sinh viên.Riêng Giáo Sư Trần Anh thì ông vừa giảng vừa hỏi bài

138 Thế Sự Thăng Trầm trên cơ thể của mẫu tượng. Vì biết điều này nên tôi luôn ngồi đầu bàn nhất, gần với Giáo sư để thấu hiểu dễ dàng. Về trường là học bài ngay để dễ nhớ và dễ thuộc. Cho nên tôi không sợ hãi, khi bị hỏi là trả lời được thông suốt. Giáo Sư có lẽ cũng vui là có được một đứa học trò không vừa lười vừa dốt.Tôi còn nhớ, có một lần Giáo Sư gọi Thanh Hà lên. Nghe gọi tên, Thanh Hà sợ xanh mặt, vừa tới gần bàn để mẫu tượng, Giáo Sư hỏi: “Gan cô đâu?”Một câu hỏi mơ hồ, tôi phì cười nhưng không ra tiếng, Giáo Sư trông thấy, không nói gì, trong khi Thanh Hà không trả lời đuợc. Ông la lên: “Vậy mà học đỡ đẻ, về đỡ đẻ cho bò.” Tôi luôn luôn kính trọng Giáo Sư nhưng tôi không sợ hãi như các bạn. Trên đường về lại trường tôi hỏi Thanh Hà. Sao không nói là: “Thưa thầy, gan của con ở trong bụng ạ”. Thanh Hà bảo: “Run gần chết, có hiểu gì đâu.”Vì lý do nếu đi thực tập trùng vào ngày có cours thì phải bỏ cours. Cho nên có một lần tôi phải bỏ cours hai kỳ liên tiếp. Đến khi đi cours lại, vừa trông thấy tôi, ông hỏi: “Tại sao trốn học?”. Tôi thản nhiên trả lời: “Thưa thầy con phải đi garde” Ông nói có súng không mà garde. Tôi nghĩ rằng ông cũng có “sense of humor”, tôi cuời nhẹ nói: “Thưa thầy không.” Thế là ông nói: “Về bảo bà Giám Học Đông. Không gác sách gì hết, sinh viên không được bỏ cours để đi garde.” “Antenne” về báo lại. Và từ đó, có thể bỏ cours của các Giáo Sư khác nhưng không được bỏ cours của Giáo Sư Trần Anh.Có lẽ, thấy tôi rất gần với Giáo Sư, không có vẻ khiếp đảm, cho nên các bạn suy đoán rằng tôi là cháu của Giáo Sư. “Antenne” của lớp đã báo cáo ngầm, rồi bắt đầu né tôi. Có lẽ biết là tôi đã đọc được những hiềm khích không lý do trong mắt nàng. Tự nhiên vô hình chung tôi được bảo vệ.

Trần Bảo Anh 139Đầu năm thứ nhất, sau khi thực tập trên mannequin về cách săn sóc bệnh nhân nói chung và sản phụ, hài nhi nói riêng, cùng cách đỡ đẻ thì được chia đi thực tập thật sự tại ngay trong Bệnh viện Từ Dũ trên những trại khác nhau, luân phiên mỗi tháng. Và tiếp tục trong suốt 3 năm học.Lên năm thứ hai thì sang Bệnh Viện Hùng Vương thực tập 1 tháng ở “Phòng Sanh”. Công việc không khác gì Từ Dũ, chỉ ít bệnh nhân hơn và một nừa số là người Việt gốc Hoa. Có những sản phụ hoàn toàn không biết tiếng Việt nên phải học lỏm mấy câu tiếng Hoa cần thiết để nói với bệnh nhân.Đến năm thứ ba thì sang Bệnh Viện Nhi Đồng thực tập một tháng, có chị Mô Kim Cúc đi theo. Bệnh nhân toàn là trẻ em cho nên Sage fille chỉ đứng nhìn thôi. Riêng tôi, tự ý xin thực tập chích veine ở trên trán của những em bé và băng bó như thế nào cho các em, hoặc xin vào xem mổ để thấy người phụ mổ phải làm gì và cách cầm, đưa, dao kéo. Vì Sage fille không được thực tập trong phòng mổ ở Tử Dũ.Các cô Y Tá lúc đầu còn do dự, nhưng người Nội Trú phụ mổ hôm đó, cho các cô ấy biết anh Cả tôi là Bác Sĩ mổ hôm nay. Thế là sau đó các cô cũng dễ dàng cho tôi thực tập.Chị Mô Hồng Loan phân chia nơi chỗ cho các sinh viên đi thực tập trong mỗi tháng. Một tháng “đi salle” rồi một tháng “đi garde” trên nguyên tắc.Tôi không phải là sinh viên “faveur” của các chị Mô cũng như của các bà Soeur nên ít khi được chia “đi salle”, tôi dùng chữ được bởi vì ít vất vả, không phải thức đêm và có cơ hội nghe giảng bài. Theo tôi “đi salle” chỉ là làm công việc của một người Y Tá chứ không phải thật sự là Nữ Hộ Sinh.Nếu tháng nào tôi được chia đi “làm salle” thì phải đi nhưng chỗ đông bệnh và truyền nhiễm như trại Infectée hoặc trại Post-Op, gồm cả Réanimée, trại này ngoài những việc làm như các trại khác còn phải làm giường, tắm và chải đầu

140 Thế Sự Thăng Trầm cho bệnh nhân. Cũng chẳng sao với tôi.Nếu “đi garde” ở phòng sanh hoặc phòng “Réanimée”, trung bình phải săn sóc từ 8 đên 12 bệnh trong một tour de garde, không kể những ngày đông bệnh. Phải đỡ đẻ, phải thăm chứng bệnh nhân mỗi 15 hay 30 phút một lần như nghe tim thai, theo rõi cơn gò tử cung, đo áp huyết, đếm mạch và đếm nhịp thở của bệnh nhân vừa mới mổ xong, chưa tỉnh vì thuốc gây mê, phải làm việc liên tục. Nếu “đi garde” ở phòng Cấp Cứu Nhận Bệnh, thì đứng lên ngồi xuống không ngừng, vì bệnh nhân vào liên tiếp. Chứ không giống như đi khu Payant A/B hay Modèle với số bệnh nhân giới hạn và không nghiêm trọng. Hoặc Crèche A/B (Dưỡng Nhi), chỗ này chỉ lên cho bé bú, thay tã xong là chuồn đi ngủ. Có vài đứa bạn về kể, có khi ngủ quên quá giờ cho bú, những em bé ma dắt tay nhau đến đánh thức đòi bú sữa. Tôi không được xếp đi garde ở chỗ này bao giờ, tôi cũng chẳng luyến tiếc, vì thật sự tôi không cần ngủ mà cần học. Nhưng không lộ cho ai biết. Khu này bọn tôi gọi đùa là khu “chích đùi” có nghĩa là chùi đít khi nói lái lại.Có nhiều người cùng lớp với tôi, chưa từng bao giờ phải đi những chỗ tôi thường xuyên đi suốt trong 3 năm học. Đối với tôi, tôi chẳng ngại khi mà tôi đã được lớn lên trong một “lò luyện kim”. Dẫu rằng nhìn thấy đó là sự bất công, nhưng Chị Hồng Loan đặt tôi đi thực tập chỗ nào, thì tôi đi chỗ đó không hề ca thán bao giờ. Hơn thế nữa, điều này không là một điều phiền toái cho tôi, tôi nghĩ thầm, đó là một ân huệ đáng quý mà tôi không cần xin xỏ với các chị Mô. Chỉ đi thực tập ở những trại bệnh này tôi mới học hỏi được những bệnh khó và tôi mới có thể là một Nữ Hộ Sinh giỏi, không cần ai biết, nhưng tôi sẽ có khả năng cứu người kịp thời. Nếu khi ra trường tôi phải đi làm ở các tỉnh nhỏ ít phương tiện. Mỗi khi gặp một bệnh lạ hay truyền nhiễm như Lèpre (cùi) hoặc sốt

Trần Bảo Anh 141cao v.v.. Cuối tuần tôi về gặp anh Cả của tôi là Bác Sĩ, anh sẽ dậy cho tôi các syndrome (triệu chứng), diagnostic (cách định bệnh),pronostic (chẩn đoán tiến triển của bệnh, xấu hay tốt) và dậy cho cách phân biệt giữa bệnh này và bệnh khác như Pneumonie (Sưng phổi) và Méningite (đau màng óc) hay sốt vì nhiễm trùng hậu sản và cách bệnh truyền nhiễm cũng như phòng bệnh v.v.*****Vào mỗi cuối tháng, chị Mô Hồng Loan sẽ niêm yết tên sinh viên và nơi thực tập mới. Lúc đầu tôi cũng háo hức xem, nhưng sau đó, tôi chỉ xem vào giờ chót để biết chắc là đi thực tập đúng chỗ mà thôi. Hoặc có người bạn nào cùng thực tập với tôi sẽ nói cho tôi biết. Một đôi khi có người bạn để ý, thắc mắc hỏi: “Sao bồ phải đi garde hoài vậy, hết “Salle de Travail”: Phòng Sanh đến “Réanimée”: Hồi Sức, rồi “Bureau des Entrées”: Phòng Nhận Bệnh mà có “đi salle” thì đi trại Infectée (nhiễm trùng), và Post Op (hậu giải phẫu). Xui quá vậy!”. Tôi chẳng trả lời hay là nửa đùa nửa thật hát lên:” Biết nói gì đây, khi hai đường đời ngăn chia nhiều rồi”. Dĩ nhiên tôi không nói cho ai biết điều suy nghĩ thầm kín của mình. Đó là một ân sủng không cần cầu cạnh, điếu đóm, biếu sén ai mà do Thượng Đế xếp đặt và ban cho tôi.Trước khi vào học nghề này, tôi thường nghe họ hàng hay nói câu: “Người dại bán cày, bán bừa. Người khôn bán nói cũng vừa đủ ăn”. Tôi hiểu rất rõ ý nghĩa về câu nói đó, chỉ cần khéo miệng là có tất cả. Nhưng khổ nỗi tôi được ba tôi dậy cho tôi cách sống trung thực, cho nên tôi không biết nói khéo, nghĩa là nói xấu thành đẹp, nói trắng thành đen, tâng bốc người ta để có lợi cho mình. Có lẽ vì vậy tôi không dễ lấy được sự yêu thích từ mọi người! Mặc dù tôi rất lễ phép và lịch sự!

142 Thế Sự Thăng Trầm Sau khi thực tập thành thạo bằng mannequin thì được gửi lên bệnh viện bắt tay vào việc, nhưng chỉ được phụ những sinh viên trên lớp. Lúc đó dường như không còn chị mô nào hướng dẫn nữa.Nếu đi làm “salle” thì không khó khăn gì. Chỉ là công việc của một người Y Tá. Nhưng đi garde phòng sanh thì phải tự mình làm quen với các đàn chị để có thể thực tập trên những bệnh nhân mà họ đang có bổn phận săn sóc. Không phải đàn chị nào cũng sẵn sàng giúp đỡ chỉ bảo. Phải tùy mình có hạp nhãn với các chị đó hay không. Vì không biết điều đó mà bản tính lại không la cà lân la, nên đã không làm quen với các đàn chị trước, khi ở dưới trường để xin làm đồ đệ.Tôi rất lạc lõng khi lần đầu lên phòng sanh. Trong phòng sanh có một chị Mô thuộc về trường, trông coi Sinh Viên Nữ Hộ Sinh nhưng không dậy bảo gì cả, và 3 chị Nữ Hộ Sinh thuộc về Bệnh viện, thì không có bổn phận gì đối với Sage fille hết. Các sinh viên năm thứ 2 không phải ai cũng muốn giúp đỡ chỉ bảo.Ba mẹ tôi, cho tôi một hình hài đầy đủ, không đẹp mà cũng chẳng xấu. Nhưng với cái tác phong mà ba tôi đã dậy, làm cho người ta nghĩ rằng tôi là con nhà giầu kênh kiệu. Tôi rất lạc lõng trong phòng sanh, không biết mình phải làm gì. Các sinh viên năm thứ hai dường như không có thiện ý chỉ bảo nếu không biết cầu cạnh.Sau khi các bạn đồng môn đã kiếm được partner, tôi quan sát và nhận thấy các sinh viên năm thứ ba không có đồ đệ, thường làm một mình hay làm chung với các chị Nữ Hộ Sinh hoặc với sinh viên Y Khoa năm thứ sáu, hoặc Y Khoa Nội Trú. Bởi sản phụ mà sinh viên năm thứ ba coi sóc phần lớn là những “cas patho” . Tôi bèn vào coi. Vì bận rộn với hai sản phụ cùng một lúc, nên vô tình tôi được phụ giúp chị Sương, Chị nhờ tôi đo áp huyết, đặt thủy, đếm mạch, tắm em bé vừa

Trần Bảo Anh 143đỡ xong. Thế là tôi theo phụ chị suốt 8 tiếng của phiên garde đầu tiên. Hết tour de garde chị dặn tôi, ngày mai làm chung với chị nữa nhé.Ngoài những phụ giúp đó, tôi được trực tiếp học thêm được nhiều trường hợp khó khác nhau của thai phụ trước khi có bài học. Đó là điều quá sớm đối với một “lính mới tò te” như tôi. Bởi vì những cas này thường phải trình bầy với bác sĩ hoặc nội trú trực để xem cách định bệnh hoặc trị bệnh. Thành ra tôi đi ngược, từ khó đến dễ.Điều này lại làm tôi nhớ đến câu nói của ba tôi: “thân lừa ưa nặng”. Có lẽ tôi đã được sinh ra dưới một ngôi sao xấu, cho nên làm việc gì cũng bị khó khăn hơn người khác. Thế nhưng trong cái rủi thì lại có cái may. Sau khi làm quen được chị Sương năm thứ ba thì chị cho tôi thực sự đỡ đẻ với sự trợ giúp của chị trước hơn những bạn đồng lớp.Đây là Quatrième Tour. Có một chị Mô (Monitrice) coi chừng Sinh Viên Nữ Hộ Sinh (Sage fille) và 3 chị Nữ Hộ Sinh (Sage Femme). Sau mỗi khi nhận garde xong, thường chị Ngân Khánh, Nữ Hộ Sinh, đi coi lại tất cả hồ sơ của bệnh nhân và khám lại để biết tình trạng của sản phụ. Có lẽ chị thấy tôi có vẻ ham học, siêng năng, cho nên sau 3 tours garde, Sáng, Chiều, Đêm, chị đã quan sát. Đến tour sáng ngày kế, chị Ngân Khánh bảo tôi: “Tường Vi bắt bệnh đi”. Thế là tôi lãnh bệnh nhân. Chị đã dậy tôi từ đầu đến cuối cho một bệnh nhân mới. Khi được chị Ngân Khánh đỡ đầu tôi có nhiều tự tin ngay. Chị Ngân Khánh người Bắc, người nhỏ nhắn, rất hóm hỉnh, có duyên, từ từ, nhẹ nhàng với đôi bàn tay nhỏ, chị là một Nữ Hộ Sinh giỏi. Trong suốt ba năm học, chị đã tận tình chỉ dậy tôi, mặc dù chị không có bổn phận gì đối với “Sage fille” cả. Vì tôi ở năm thứ nhất, chỉ được phép bắt những “cas normal”, nhưng khi nghe chị Ngân Khánh gọi, thì tôi biết ngay là chị sẽ hướng dẫn cho tôi những cas

144 Thế Sự Thăng Trầm bệnh khó hay đặc biệt dù bệnh nhân đó không thuộc về tôi. Tôi rất cám ơn chị đã tạo cho tôi thành một người Nữ Hộ Sinh có khả năng. Có thể cứu người kịp thời cùng không làm chấn thương tới não bộ của trẻ sơ sinh và nhiều nhiều nữa.Nơi đây, tôi gặp một sinh viên Nội Trú Y Khoa, là người quen với tôi trước khi tôi vào học Nữ Hộ Sinh, vừa đổi đến từ bệnh viện Nhi Đồng. Hôm đó, có một cas anh phải kéo “Forceps” (kẹp) rồi anh đã dậy cho tôi cách may “périnée” (sàn âm hộ) từng lớp từ trong ra ngoài, rồi dấu chỉ dưới lớp biểu bì, cách buộc chỉ để không bị xút và khi lành, vết sẹo sẽ rất nhỏ mảnh như một đường chỉ, rất đẹp. Tôi đã làm ngay được. Sau này tôi cũng đã chỉ lại cho Oanh. Thấy anh ta chỉ dẫn, nói chuyện thân mật với tôi, trong tour de garde. Bạn bè lại tưởng là tôi vừa mới “cua” được anh này, thế là bàn tán, xì xào. Tôi coi như không nghe thấy gì.Sợ thật, trong một xã hội nhiều đàn bà!Từ đó, dù tôi mới năm thứ nhất, nhưng không còn phải cầu cạnh các đàn chị lớp trên nữa. Và đã học được nhiều hơn là có thể với chị Ngân Khánh.Tính trung bình cứ 2 tháng “đi garde” thì tôi mới có một tháng “đi salle” ở Infectée hoặc Post Opérée. Mà ở hai trại này thì rất đông, gần như là có đủ loại bệnh, kể cả bệnh truyền nhiễm, vì là trại miễn phí. Tôi có thể bíết được thêm. Và cứ như thế, đến năm thứ hai và năm thứ 3, thì 3 tháng “đi garde” mới có một tháng “đi salle”. Và toàn salle rất đông bệnh và truyền nhiễm.Rất may, cuối năm thứ nhất, tất cả 55 sinh viên của lớp tôi được lên năm thứ hai. Và từ đó tôi không có dịp gặp lại Giáo Sư Trần Anh nữa. Cho đến cuối năm thứ hai, một hôm bà Giám Học gọi tôi đi công chuyện với bà. Đó là một điều ngạc nhiên, tôi không phải là “con cưng” của văn phòng! Cứ theo lệnh là đi, không cần biết đi đâu. Lên xe mới biết là đi gặp

Trần Bảo Anh 145Giáo Sư Trần Anh, để xin cho 9 sinh viên năm thứ nhất được thi lên lớp lại. Vì đã bị sous mà không được cho thi lại. Tôi nhớ lại khi còn học năm thứ nhất, tôi nghe xì xào nói tôi là cháu Giáo Sư Trần Anh. Nhưng tôi coi như không nghe thấy, để khỏi lắm chuyện. Bởi vì rất khó có thể thay đổi những suy nghĩ và quyết đoán của người đời!Đến Cơ Thể Học Viện, Bà bảo tôi vào trước. Tôi vào gặp Giáo Sư. Thấy tôi Ông hỏi: “Đi đâu đây?” Tôi thưa: “Dạ xin thầy cho các sinh viên bị “sous” được thi lại.” Ông mắng yêu: “Đi về, không xin xiếc gì hết.” Nhưng trong âm thanh giọng nói của ông, đã ngầm một sự chấp thuận, dù là không có câu trả lời trực tiếp. Sau đó ông cho phép 9 sinh viên bị “sous” thi lại.Đến ngày thi, ông còn đang đi tham dự hội nghị ở ngoại quốc, Bác Sĩ Nguyễn Khắc Minh thay ông. Cả 9 sinh viên đó đều được lên lớp.Tôi lên năm thứ ba. Rồi một buổi chiều của phiên trực sắp hết, thì có group khác lên đổi garde. Người bạn đổi garde cho tôi nói: “Ê, ông chú mày vừa bị bắn chết rồi, mày đã biết chưa?”Tôi giật bắn người hỏi:” Ông nào, sao mày biết?” (Vì tôi có hai ông chú đang trong quân đội)_ Ông Trần Anh chứ ông nào nữa!”Tôi thật bàng hoàng nghe hung tin ông mất, lòng chùng xuống, Tôi nói: “Ông Trần Anh không phải là chú tao. Ông là Giáo Sư của tao cũng như của tất cả bọn mình.”_ Vậy mà dưới dortoir đang nói ầm lên đó.Thế hoá ra, có những điều trông vậy mà không phải vậy trong cuộc đời! Điều này cho tôi thêm một kinh nghiệm sống!Ngẫm lại, đó là tại sao bà Giám Học bảo tôi đi cùng với bà vào Cơ Thể Học Viện xin Giáo Sư. Vì đã tin vào báo cáo sai. Tôi là cháu ông!

146 Thế Sự Thăng Trầm Tôi chỉ là một sinh viên chăm học, thuộc bài và chú tâm vào những lời giảng của thầy, nên không bị Giáo Sư la mắng thế thôi. Tôi muốn là một Nữ Hộ Sinh giỏi để không vô tình làm chết một bệnh nhân nào, dù là một trẻ sơ sinh, do sự ngu dốt mà ra. Thật vậy từ năm 1966 đến năm 1978 tôi chưa từng phải ký một “cas de décès” nào cả. Cảm ơn trời đất!Như tôi đã nói ở trên, tôi chẳng quan tâm được chỉ định đi làm ở đâu vào mỗi đầu tháng trong ba năm nay. Thì Phi Hồng ào vào phòng ngủ la lên: “Tường Vi ơi, chết bồ rồi, tháng này bồ bị đi 212, phòng bà Thuộc.”Tôi đã chấp nhận sự bất công trên đời này rồi, chẳng có gì là quan trọng cả!Đây là phòng Tiền Giải phẫu. Chỉ có một mình bà Thuộc, Sage-femme, với 1 Sage-fille (Sinh Viên Nữ Hộ Sinh) năm thứ ba phụ giúp. Bà người Huế, kiểu cách và có dáng vẻ quan liêu. Giọng Huế nhẹ nhàng, Nhưng bà nổi tiếng rất khó, và “hành” Sage fille tối đa, đi làm về là “phờ râu”. Sage-fille năm thứ ba ai cũng sợ làm ở phòng bà. Thì đúng vào tháng sửa soạn thi ra trường, chị Mô Hồng Loan lại xếp tôi “đi Salle” tại phòng này. Tôi tự hỏi phải chăng đây là “ân sủng cuối cùng” chị Hồng Loan đã dành cho tôi?Nhưng có ai học được chữ Ngờ! một “Bất Ngờ May Mắn” mà không phải ai cũng có được!Hôm tôi đầu tiên lên làm với bà Thuộc. Tôi chào bà và nói rằng hôm nay vừa đổi salle, em sẽ lên đây làm 1 tháng trước khi thi ra trường.Bà hỏi: “_Thế em học thi đến đâu rồi?”“_ Thưa cũng không biết sao, bởi vì không có chỗ học, mỗi chiều cứ phải ra đằng sau khu B ngồi bệt xuống đất học, vì học trong giảng đường, đông người, em không tập trung được. Hàng năm thi lên lớp thì không sợ nhiều, còn tháng tới này, thi ra trường mà đậu thấp thì không được chọn chỗ. Nên

Trần Bảo Anh 147em lo lắm!”Bà nói: “Vậy mỗi sáng em lên đây chích thuốc cho bệnh nhân, hết khoảng một tiếng, xong rồi, chị cho em về dortoir học bài. Buổi chiều không cần lên. Làm “soins”(săn sóc bệnh) đã có mấy em năm thứ hai. Tôi thấy bà xưng chị và nói vậy. Tôi không tin vào lỗ tai của mình!Tôi cảm ơn bà, nhưng nói rằng: “Em không dám về sớm vì cô Sương (Mô) đi kiểm mà không thấy em, sẽ bị phạt”.Bà nói: “Nếu Chị Sương hỏi, tôi nói tôi sai em đi chỗ này, chỗ khác. Miễn là em không nói cho các bạn biết thôi. Nhưng thường thì chị Sương chỉ vào ngó qua rồi đi. Nếu về trường ai hỏi, thì nói em bị nhức đầu, tôi cho em về sớm. Rồi cứ mỗi ngày lúc 4 giờ thiếu 5, em đem sách lên đây, tôi về, em vào phòng tôi, khoá cửa lại học bài, Lúc muốn về trường, thì tắt đèn, khoá cửa phòng lại, là xong.”Một bất ngờ không thể tưởng tượng được!Tôi cảm ơn bà và nói rằng tôi sẽ tôi cố gắng đỗ cao để không phụ lòng tốt của bà. Và tôi âm thầm cảm ơn những người khuất mặt đã phù hộ cho tôi. Cảm ơn Thượng Đế đã xếp đặt cho những người khó tính nhất, đã thương yêu và giúp đỡ tôi.Quả là một phép màu! Tôi cho Oanh hưởng ké ân sủng này, có nghĩa là lên phòng bà Thuộc sau giờ làm việc, học chung với tôi. Nhưng tôi không cho biết chi tiết bà Thuộc giúp đỡ tôi.Vậy là mỗi ngày tôi chỉ lên chích thuốc mất khoảng một tiếng rồi về lại dortoir để ôn bài và có cả buổi tối yên tĩnh học bài.Thi ra trường có hai phần:1/ Phần thực hành: Rút thăm một cas bệnh: Phải làm đầy đủ chi tiết tư đầu đến cuối: Examen, Diagnostic, Pronostic, Manoeuvre (thủ thuật). Rồi trình bầy trước Hội Đồng Giáo sư

148 Thế Sự Thăng Trầm gồm 3 Bác Sĩ và 2 Mô.Tôi rút được một sản phụ, sanh lần thứ ba, vừa nhập viện. Sau khi khám, nghe tim thai thì được biết là sinh đôi, hai thai nhi không to, nằm thuận. Tình trạng thai nhi và sản phụ bình thường. Hai chị Mô nhìn tôi với ánh mắt lo ngại, (vì đây là một cas tưởng dễ mà khó, thì thấy khuôn mặt tôi hình như u ơ chẳng lo gì cả.)Mãi cho đến khi các chị và ban giám khảo thấy tôi trình bầy có thứ tự lớp lang: “Sau khi đỡ được đứa thứ nhất thì ngay lập tức “version” (xoay thai) kéo đứa thứ hai ra, phải bắt đúng chân và nhanh nhẹn để tránh cổ tử cung co lại, đồng thời phải có sẵn thuốc cầm máu v.v..” Có lẽ các chị không ngờ tôi lại rành rẽ như vậy.Có một giáo sư hỏi. Làm thế nào để biết là kéo đúng chân và phỏng đoán khi nào bà ấy sanh. Tôi nói: “Dựa trên bàn chân của em bé và chắc bà ấy sẽ là bệnh nhân của em trong tour de garde chiều nay.” Thật vậy tôi đã đỡ được 2 em bé, một trai sanh xuôi, một gái sanh ngược. “Mẹ tròn con vuông.” Trong tour de garde chiều hôm đó.Tôi đã được điểm tối đa trong phần thi này. Tôi phải cảm ơn chị Ngân Khánh dậy bảo và truyền kinh nghiệm nên đã gián tiếp giúp tôi điều này.2/ Phần bài học, sau khi thi viết thì thi Oral tất cả các môn học. Cách thi là rút đề thi, trả bài và trả lời những câu hỏi của giáo sư. Tất cả Giám Khảo đều là giáo sư đã dậy trong 3 năm, Riêng môn Pharmacologie, bất chợt, Dược sĩ Đính bận không đến được. Bác Sĩ Trường làm bên Bệnh Viện sang thay thế.Tôi đã gặp bà nhiều lần trong bệnh viện, nhưng chưa bao giờ trình bệnh hay nói chuyện với bà. Nhìn cách thức, thấy rằng bà không có thiện cảm với tôi là mấy, nhưng chẳng làm sao được!

Trần Bảo Anh 149Khi vào thi môn chót, Pharmacologie với Bác Sĩ Trường, tôi bốc được bài Vitamine C, ngắn thôi. Tôi đọc một hơi, theo bài của Dược sĩ Đính. Hết bài, bà hỏi tôi nói về những độc hại của Vitamin C. Tôi không biết, vì trong bài DS Đính không nói đến phần này, hoặc giả tôi không dự thính vì phải đi garde nên không biết. Dĩ nhiên bà không cho tôi điểm cao như những môn tôi đã vừa thi xong được điểm tối đa. Dường như bà cố tình đánh trượt.Cũng may, nếu các môn khác tôi bị ít điểm, thì trượt rồi! Nhưng tôi vẫn đậu cao!Thi đỗ xong. Mọi sinh viên đều phải nhận nhiệm sở ở các tỉnh từ một đến hai năm rồi mới xin thuyên chuyển được về nơi mình muốn, nhưng không hẳn là luôn luôn được chấp thuận.Tôi nhất định chọn Quân Y Viện Long Xuyên, trong khi có những chỗ gần Saigon hơn nhiều. Mọi người nhìn tôi với con mắt dò hỏi. Tôi tự hỏi, hình như cách hành sử của tôi có phần ngược đời!Bởi Quân Y Viện Long Xuyên cách Sàigon 180 km mà lại là Bệnh Viện Quân Đội. Xa hơn những nhiệm sở khác như Tây Ninh, Hậu Nghiã, Biên Hoà v.vv và còn phải qua hai cái bắc Mỹ Thuận và Vàm Cống. Nhưng ngày đó tôi được biết Long Xuyên là một tỉnh hiền hoà có Phật Giáo Hoà Hảo nổi tiếng là chống Cộng và không nghe tiếng súng. Hơn thế nữa với những cân nhắc ngây thơ, tôi nghĩ rằng tôi sẽ làm việc trực tiếp với các Bác Sĩ. Với khả năng và bản tính của tôi, có lẽ sẽ dễ chịu và không bị chèn ép. Thêm vào đó chắc những người lính là nam nhi cũng còn có máu “galant” thì không đến nỗi nào. Còn nếu tôi chọn các bệnh viện dân sự ở tỉnh gần Sàigon có thể tôi sẽ bị đẩy đi quận hay xã.Và tôi đã chọn Quân Y Viện Long Xuyên.Thật vậy, tôi đã được ưu đãi trong một năm làm việc tại