แผนการจัดการเรียนรู้ รายวิชา ว 31102 เคมีพื้นฐาน (1/2565) SATIT PSU

2.2 นักเรียนศึกษาการจำแนกธาตุในตารางธาตุ โดยแบ่งธาตุออกเป็นโลหะ อโลหะ และก่ึงโลหะ แล้ว
รว่ มกนั ตอบคำถามในประเด็นคำถามต่อไปน้ี

- ธาตทุ เี่ ปน็ โลหะ มีสมบตั ิอยา่ งไร (แนวคำตอบ : มีสถานะเป็นของแข็งทอี่ ณุ หภูมหิ ้อง มีจุด
เดือดจดุ หลอมเหลวสูง นำความร้อนได้ดี นำไฟฟ้าไดด้ ี มแี นวโนม้ ให้อิเลก็ ตรอนเมื่อเกดิ ปฏกิ ิริยาเคมี)

- ธาตุทเ่ี ป็นอโลหะ มสี มบตั อิ ย่างไร (แนวคำตอบ : สามารถพบได้ท้ัง 3 สถานะอณุ หภมู หิ ้อง
มจี ดุ เดือดจุดหลอมเหลวต่ำ มแี นวโน้มรบั อิเลก็ ตรอนเม่ือเกิดปฏิกริ ยิ าเคม)ี

- ธาตุที่เป็นกึ่งโลหะ มีสมบัติอย่างไร (แนวคำตอบ : มีสถานะเป็นของแข็งที่อุณหภูมิห้อง
นำไฟฟ้าไดด้ ีกว่าอโลหะแต่ไม่ดเี ท่ากบั โลหะ)

2.3 นักเรียนศึกษาสมบัติของธาตุแต่ละหมู่ ว่ามีลักษณะสำคัญอย่างไร จากนั้นทำใบกิจกรรมที่ 1.3
เร่ือง ตารางธาตุและสมบตั ิของธาตุหลัก

2.4 นักเรียนร่วมกันทำกิจกรรม “periodic table spy เพราะฉนั คอื สายลับ” โดยใหน้ กั เรยี นแบ่งกลุ่ม
กลมุ่ ละ 5 คน จากน้ันครูจะมีการ์ดที่ระบธุ าตุ 7 ชุด คือ Na, Fe, Cl, Ar, Ca, Pt และ As แต่ละชุดจะมีการ์ดที่
ระบุธาตุชนิดดังกล่าว 4 ใบ และจะมีการ์ 1 ใบ ที่มีไม่สัญลักษณ์ของธาตุ ครูทำการแจกการ์ดให้กับนักเรียน
โดยนักเรียนที่ได้การ์ดที่มีไม่สัญลักษณ์ของธาตุ จะเป็น spy จะต้องสืบว่าในกลุ่มของตนเองว่ากำลังกล่าวถึง
ลักษณะสำคัญของธาตุชนิดใด และจะต้องไม่ให้เพื่อภายในกลุ่มรู้ว่าเราเป็น spy ส่วนคนที่ได้ที่ระบุธาตุชนิด
ดังกล่าว 4 ใบ จะต้องสืบว่าเพื่อนคนใดภายในกลุ่มเป็น spy โดยการตัง้ คำถามเกีย่ วกบั ลักษณะสำคัญของธาตุ
ที่ได้ โดยมีระยะเวลาในการสืบ 5 นาที หลังจากนั้นจะต้องทำการโหวต เพื่อหาว่าผู้เล่นคนใดเป็น spy หาก
สามารถระบุได้ว่าคนใดเป็น spy ได้ จะชนะในการเล่นเกมน้ี แตถ่ ้าหากไมส่ ามารถหาว่าผเู้ ล่นคนใดคือ spy ได้
spy จะเป็นผูช้ นะและจะต้องตอบวา่ ผเู้ ล่นคนอ่ืนถือการ์ดธาตุอะไรอยู่

3. ข้ันอธิบายและลงขอ้ สรปุ (Explanation state)
3.3 นักเรยี นรว่ มกันลงข้อสรปุ เก่ยี วกบั ตารางธาตุและการจำแนกตารางธาตุ ในประเดน็ ต่อไปน้ี
- จำนวนแถวตามแนวตั้งและแนวนอนเป็นเท่าใด การจัดเรียงธาตุมีความสัมพันธ์กับเลข

อะตอมอย่างไร (แนวคำตอบ : ตารางธาตมุ ี 18 แถวตามแนวตั้ง และ 7 แถวตามแนวนอน และการจัดเรียง
ธาตุเป็นไปตามลำดบั ตามเลขอะตอมจากนอ้ ยไปมาก)

- กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟและกลุ่มธาตุแทรนซชิ ันมีอย่างละก่ีหมู่ อยบู่ ริเวณใดของตารางธาตุ
(แนวคำตอบ : กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟมี 8 หมู่ (IA – VIIIA) อยู่ทางด้านซ้ายและขวาในตารางธาตุ และ
กลมุ่ ธาตแุ ทรนซชิ ันเป็นธาตุกลุ่ม B มี 8 หมู่ (IB – VIIIB) อยูต่ รงกลางในตารางธาต)ุ

4. ข้ันขยายความรู้ (Elaboration state)
4.1 นักเรียนศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการบรรจุธาตุที่ถูกค้นพบใหม่ 4 ธาตุ ลงในตารางธาตุ คือ

นิฮงเนียม (mibonium) มอสโคเวียม (moscovium) เทนเนสซีน (tennessine) และโอกาเนสสัน
(oganesson)

“ตารางธาตุในปัจจุบันมีธาตุบรรจุอยู่ครบแล้วทั้ง 7 คาบโดยสหภาพเคมีบริสุทธิ์และเคมีประยุกต์
ระหว่างประเทศ หรือ International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) ไดต้ กลงบรรจธุ าตุ
ทค่ี ้นพบใหม่อกี 4 ธาตเุ ขา้ ไปในตารางธาตุ ดงั น้ี

1. ธาตุที่มีเลขอะตอมได้รับชื่อว่า นิฮงเนียม (mibonium) มีสัญลักษณ์เป็น Nh โดยธาตุชนิดนี้ถูก
คน้ พบในประเทศญี่ปุ่น ซ่ึงเป็นธาตุชนดิ แรกท่ีคน้ พบในประเทศทางเอเชยี อีกดว้ ย

2. ธาตุที่มีเลขอะตอม 115 ได้รับชื่อว่า มอสโคเวียม (moscovium) มีสัญลักษณ์เป็น Me โดยตั้งช่ือ
ตามชื่อของเมอื งมอสโกในประเทศรัสเซยี ซง่ึ เป็นแหล่งวจิ ัยคน้ ควา้ และสังเคราะหธ์ าตชุ นิดน้ี

3. ธาตุท่มี ีเลขอะตอม 117 ไดร้ ับช่อื วา่ เทนเนสซนี (tennessine) มีสัญลักษณเ์ ปน็ Ts โดยต้ังช่ือตาม
ชือ่ ของรฐั เทนเนสซีในประเทศสหรฐั อเมริกา ซ่งึ เปน็ บริเวณที่ตงั้ ของศนู ยว์ ิจัยต่าง ๆ ท่ีคน้ พบธาตุชนิดนี้

4. ธาตุที่มเี ลขอะตอม 118 ไดร้ ับชอื่ วา่ โอกาเนสสัน (oganesson) มีสญั ลกั ษณเ์ ป็น Or โดยตัง้ ช่อื ตาม
นายยูรโิ อกาเนสเซยี น (Yuri Oganessian) นกั วทิ ยาศาสตร์ชาวรสั เซยี ผบู้ กุ เบกิ การสงั เคราะห์ธาตหุ นักต่าง ๆ”

5. ขนั้ ประเมินผล (Evaluation state)
5.1 นักเรียนทำใบกิจกรรม 1.3 ตารางธาตุและสมบตั ิของธาตุหลัก และส่งภายในคาบเรยี น

9. ส่ือ/แหลง่ การเรียนรู้
1. สไลดป์ ระกอบการสอน เรื่อง ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตุหลัก
2. ใบกจิ กรรม 1.3 ตารางธาตแุ ละสมบัตขิ องธาตุหลัก
3. วิดีทัศน์ Sodium in Water (https://www.sciencenewsforstudents.org/article/scientists-

say-periodic-table)
4. การ์ดกิจกรรม “periodic table spy เพราะฉันคอื สายลบั ”

10. การวดั ผลและการประเมนิ ผล

ส่ิงที่ต้องการวัด/ประเมนิ วธิ กี ารวัด เคร่ืองมือทีใ่ ช้วัด เกณฑก์ ารประเมนิ
1. ชดุ คำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
1. ระบุหมู่และคาบของธาตุจาก 1. สงั เกตการตอบคำถาม 2. ใบกจิ กรรมที่ 1.3 ประเมินในระดับ 2
ขึ้นไป
ตารางธาตไุ ด้ (K) จากการทำกจิ กรรม 1. ชดุ คำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
2. ใบกิจกรรมที่ 1.3 ประเมินในระดับ 2
2. ตรวจใบกิจกรรมที่ 1.3 ขึ้นไป
1. ชุดคำถาม
2. อธิบายสมบัติของธาตุโลหะ 1. สังเกตการตอบคำถาม 2. ใบกจิ กรรมที่ 1.3 นักเรียนผ่านเกณฑ์
ประเมินในระดับ 2
อโลหะ กึ่งโลหะ กล่มุ ธาตเุ รพรี จากการทำกิจกรรม 1. ชดุ คำถาม ขึ้นไป
เซนเททีฟ หรอื กลุ่มธาตแุ ทรนซิ 2. ตรวจใบกิจกรรมที่ 1.3 2. ใบกจิ กรรมท่ี 1.3 นักเรียนผ่านเกณฑ์
ชันจากตารางธาตุได้ (K) ประเมินในระดับ 2
1. แบบประเมินการ ขึน้ ไป
3. อ ธ ิ บ า ย ค ว า ม ห ม า ย ข อ ง 1. สงั เกตการตอบคำถาม ทำกจิ กรรม
นักเรียนผ่านเกณฑ์
ไอโซโทปของธาตไุ ด้ (K) ในชัน้ เรียน ประเมินในระดับ 2
ขนึ้ ไป
2. ตรวจใบกิจกรรมท่ี 1.3

3. เปรียบเทียบสมบัติการนำ 1. สงั เกตการตอบคำถาม

ไฟฟ้า การให้และรับอิเล็กตรอน ในช้ันเรียน
ระหว่างธาตุในกลุ่มโลหะกับ 2. ตรวจใบกจิ กรรมท่ี 1.3
อโลหะได้ (P)

5. ร่วมกนั ทำกิจกรรมอยา่ ง 1. สังเกตการมสี ว่ นร่วมใน

กระตือรอื ร้น (A) การทำกจิ กรรมในช้ันเรียน

เกณฑก์ ารประเมินก

รายการประเมนิ 3

1. ระบุหมู่และคาบของธาตุจากตารางธาตุได้ ระบหุ มแู่ ละคาบของธาตุ ระบุหม
จากตา
(K) จากตารางธาตุได้ถูกต้อง 3-4 สว่
อธบิ าย
ครบถ้วน โลหะ
กลุ่มธา
2. อธิบายสมบัติของธาตุโลหะ อโลหะ กึ่ง อธิบายสมบตั ขิ องธาตุ หรอื กล
จากตา
โลหะ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือกลุ่ม โลหะ อโลหะ กง่ึ โลหะ 3-4 ส่ว
เปรียบ
ธาตุแทรนซชิ ันจากตารางธาตุได้ (K) กลมุ่ ธาตเุ รพรเี ซนเททีฟ ไฟฟา้
อเิ ลก็ ต
หรือกลุ่มธาตุแทรนซชิ ัน กลุม่ โล
ถกู ต้อง
จากตารางธาตุได้ ถกู ต้อง

ครบถว้ น

3. เปรียบเทยี บสมบตั กิ ารนำไฟฟา้ การให้ เปรียบเทยี บสมบัตกิ ารนำ

และรบั อเิ ล็กตรอนระหว่างธาตใุ นกลุ่มโลหะ ไฟฟ้า การให้และรบั

กบั อโลหะได้ (P) อเิ ล็กตรอนระหว่างธาตใุ น

กลุ่มโลหะกบั อโลหะได้

ถกู ต้องครบถ้วน

การทำกจิ กรรม

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

21 0
ไมส่ ามารถระบหุ มแู่ ละ
มแู่ ละคาบของธาตุ ระบุหมแู่ ละคาบของธาตุ คาบของธาตุจากตาราง
ธาตุได้
ารางธาตุได้ ถกู ตอ้ ง จากตารางธาตุได้ ถูกตอ้ ง ไม่สามารถอธบิ ายสมบัติ
ของธาตุโลหะ อโลหะ กึ่ง
วน 2-1 ส่วน โลหะ กล่มุ ธาตเุ รพรเี ซนเท
ทีฟ หรือกลมุ่ ธาตแุ ทรนซิ
ยสมบัตขิ องธาตุ อธบิ ายสมบัติของธาตุ ชนั จากตารางธาตุได้

อโลหะ ก่งึ โลหะ โลหะ อโลหะ ก่ึงโลหะ ไม่สามารถเปรียบเทียบ
สมบัตกิ ารนำไฟฟ้า การให้
าตุเรพรีเซนเททีฟ กลุม่ ธาตเุ รพรเี ซนเททีฟ และรับอเิ ล็กตรอนระหวา่ ง
ธาตใุ นกล่มุ โลหะกับ
ลุ่มธาตุแทรนซิชนั หรอื กล่มุ ธาตแุ ทรนซชิ นั อโลหะได้

ารางธาตุได้ ถูกตอ้ ง จากตารางธาตุได้ ถกู ต้อง

วน 1-2 สว่ น

บเทียบสมบตั ิการนำ เปรยี บเทยี บสมบัตกิ ารนำ

การให้และรับ ไฟฟา้ การให้และรบั

ตรอนระหว่างธาตใุ น อิเล็กตรอนระหวา่ งธาตใุ น

ลหะกับอโลหะได้ กลุ่มโลหะกับอโลหะได้

ง 3-4 ส่วน ถกู ต้อง 1-2 ส่วน

เกณฑ์การประเมินก

รายการประเมนิ 3 ร่วมกัน
4. ร่วมกนั ทำกจิ กรรมอยา่ งกระตอื รอื รน้ (A) รว่ มกันทำกิจกรรมในชั้น เรียนอ
เรียนอย่างกระตือรือร้น และมีส
และมีส่วนร่วมตอ่ การทำ กิจกรร
กิจกรรมอยา่ งดีเยีย่ ม

การทำกิจกรรม

เกณฑ์การให้คะแนน

21 0
ไม่เขา้ รว่ มกันทำกิจกรรม
นทำกจิ กรรมในชน้ั รว่ มกนั ทำกิจกรรมในชั้น ในช้นั เรียน และไม่มีสว่ น
ร่วมต่อการทำกิจกรรม
อย่างกระตือรือร้น เรยี นอยา่ งกระตือรือร้น

สว่ นรว่ มต่อการทำ และมีสว่ นร่วมต่อการทำ

รมอย่างดี กิจกรรมพอใช้

แบบประเมินการทำกจิ กรรม

รายการประเมิน คะแนน
3 2 10

1. ระบหุ มแู่ ละคาบของธาตุจากตารางธาตุได้ (K)

2. อธบิ ายสมบัติของธาตุโลหะ อโลหะ กงึ่ โลหะ กลุ่มธาตุเรพรเี ซนเททฟี

หรือกลุ่มธาตแุ ทรนซชิ ันจากตารางธาตุได้ (K)

3. เปรยี บเทียบสมบตั ิการนำไฟฟา้ การใหแ้ ละรับอิเล็กตรอนระหว่างธาตุ

ในกลุม่ โลหะกบั อโลหะได้ (P)

4. ร่วมกันทำกจิ กรรมอย่างกระตอื รือรน้ (A)

เกณฑ์การให้คะแนน
ช่วงคะแนน ระดับคณุ ภาพ

8-12 ดี
4-7 พอใช้
0-3 ปรับปรุง

ลงชอ่ื ผู้สงั เกต
...................................................
(………………………………………………………..)
ตำแหนง่ ....................................................
วันที.่ ........../................./....................

บนั ทึกหลังการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้
ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 4/1
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
ช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 4/2
...................................................................................................................................................................... ........
.......................................................................................................................... ....................................................
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................................... .....................
ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 4/3
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ............................................................
(ปส.ภานสุ รณ์ คีรีเพช็ ร์)
นกั ศกึ ษาปฏบิ ัติการสอน

วนั ท.ี่ ........../............../..............
ความคิดเห็นอาจารยพ์ เี่ ลีย้ ง
.......................................................................................................... ....................................................................
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................... .....................................

ลงชือ่ ............................................................
(อ.ทรงธรรม แกว้ ประถม)
อาจารย์พ่ีเลี้ยง

วันท่ี.........../............../................

ใบกจิ กรรม 1.3
ตารางธาตแุ ละสมบตั ขิ องธาตหุ ลกั

ชอ่ื ...................................................... ชอ่ื เลน่ ................. ชน้ ั ................ เลขท่.ี ...........
1. จากตารางธาตุ จงเตมิ ขอ้ มลู ลงในชอ่ งว่างให้สมบรู ณ์

สญั ลกั ษณ์ ธาตุ เลขอะตอม โลหะ/ กง่ึ โลหะ/อโลหะ การนา ธาตเุ รพรเี ซนเททฟี /
ไฟฟ้า ธาตุแทรนซิชนั

Cu

O

S

Si

Al

Ag

2. ป ร อ ท ( Hg) เป็ น ธ า ตุโลหะท่ ีมสี ถานะ ขอ งเหลว ซ่ึง ไอ ป ร อ ทเป็ น มล พิษทา งอากาศท่ ีมี
ความเป็นพิษสูงปรอทอยู่หมู่ใดและคาบใดในตารางธาตุและจดั เป็นธาตุเรพรเี ซนเทฟหรอื
ธาตแุ ทรนซิชนั
...................................................................................................................................

...................................................................................................................................

3. ธาตุชนดิ หนง่ึ อยูห่ มู่ VIIA คาบ 3 ธาตนุ ้มี สี ญั ลกั ษณ์ ธาตุอยา่ งไร และมแี นวโนม้ ให้หรอื รบั
อเิ ลก็ ตรอน
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................

4. สารประกอบชนดิ หนง่ึ เกดิ จากการรวมกนั ของธาตุโซเดยี ม (Na) และฟลอู อรนี (F) ธาตุใดให้
อเิ ลก็ ตรอนและธาตุใดรบั อเิ ลก็ ตรอน
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................

เฉลยใบกจิ กรรม 1.3
ตารางธาตแุ ละสมบตั ขิ องธาตุหลกั

ชอ่ื ...................................................... ชอ่ื เลน่ ................. ชน้ ั ................ เลขท่.ี ...........
1. จากตารางธาตุ จงเตมิ ขอ้ มูลลงในชอ่ งว่างให้สมบูรณ์

สญั ลกั ษณ์ ธาตุ เลขอะตอม โลหะ/ กง่ึ โลหะ/อโลหะ การนา ธาตเุ รพรเี ซนเททฟี /
ไฟฟ้า ธาตแุ ทรนซิชนั

Cu 29 โลหะ นา ธาตแุ ทรนซิชนั

O8 อโลหะ ไมน่ า ธาตเุ รพรเี ซนเททฟี
S 16 อโลหะ ไมน่ า ธาตุเรพรเี ซนเททฟี
Si 14 กง่ึ โลหะ ธาตุเรพรเี ซนเททฟี
นา

Al 13 โลหะ นา ธาตุเรพรเี ซนเททฟี

Ag 47 โลหะ นา ธาตแุ ทรนซชิ นั

2. ป ร อ ท ( Hg) เป็ น ธ า ตุโลหะท่ ีมีส ถานะ ขอ งเหลว ซ่ึง ไอ ป ร อ ทเป็ น มล พิษทา งอากาศท่ ีมี
ความเป็นพิษสูงปรอทอยู่หมู่ใดและคาบใดในตารางธาตุและจดั เป็นธาตุเรพรเี ซนเทฟหรอื
ธาตแุ ทรนซชิ นั

ปรอท (Hg) อยูใ่ นหมู่ IIB คาบ 6 จดั เป็นธาตุแทรนซิชนั

3. ธาตุชนดิ หนง่ึ อยูห่ มู่ VIIA คาบ 3 ธาตุน้มี สี ญั ลกั ษณ์ ธาตอุ ยา่ งไร และมแี นวโนม้ ให้หรอื รบั
อเิ ลก็ ตรอน

คลอรนี (Cl) มแี นวโนม้ รบั อเิ ลก็ ตรอน

4. สารประกอบชนดิ หนง่ึ เกดิ จากการรวมกนั ของธาตโุ ซเดยี ม (Na) และฟลอู อรนี (F) ธาตุใดให้
อเิ ลก็ ตรอนและธาตใุ ดรบั อเิ ลก็ ตรอน

โซเดยี ม (Na) ให้อเิ ลก็ ตรอน และฟลูออรนี (F) รบั อเิ ลก็ ตรอน

แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 5

รายวชิ า ว31102 เคมีพืน้ ฐาน ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 4
หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 1 อะตอมและสมบัติของธาตุ ปีการศึกษา 2565
เรอ่ื ง การจดั เรียงอเิ ล็กตรอนของธาตุ จำนวน 2 ช่ัวโมง
ผู้สอน ปส.ภานุสรณ์ ครี ีเพ็ชร์
อาจารยพ์ ีเ่ ลี้ยง อ.ทรงธรรม แกว้ ประถม

1. มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องคป์ ระกอบของสสาร ความสัมพนั ธ์ระหว่างสมบัติของสสาร

กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร
การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกริ ิยาเคมี

2. ตวั ช้ีวัด
ว 2.1 ม.5/5 ระบุหมู่และคาบของธาตุ และระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ กลุ่มธาตุ

เรพรเี ซนเททีฟ หรือกลุม่ ธาตแุ ทรนซิชันจากตารางธาตุ
ว 2.1 ม.5/6 เปรียบเทียบสมบัติการนำไฟฟ้า การให้และรับอิเล็กตรอนระหว่างธาตุในกลุ่มโลหะกับ

อโลหะ

3. จุดประสงค์การเรียนรู้
1. อธบิ ายเกีย่ วกบั การจัดเรียงอเิ ลก็ ตรอนของธาตใุ นระดับพลงั งานหลกั ได้ (K)
2. เขียนการจัดเรียงอเิ ล็กตรอนของธาตุในระดบั พลังงานหลักได้ (P)
3. ระบหุ มแู่ ละคาบของธาตุ จากการจดั เรยี งอิเลก็ ตรอนของธาตุในระดับพลังงานหลกั ได้ (K)
4. รว่ มกันทำกิจกรรมอย่างกระตอื รอื ร้น (A)

4. สาระสำคัญ
อิเล็กตรอนรอบนิวเคลียสอยู่กันเป็นกลุ่มและอิเล็กตรอนที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันมีระดับพลังงานเท่ากัน

อิเล็กตรอน แต่ละกลุ่มจะอยู่ห่างจากนิวเคลียสไม่เท่ากัน อิเล็กตรอนกลุ่มที่อยู่ใกล้นิวเคลียสมากที่สุดมีระดับ
พลังงานต่ำที่สุด เรียกระดับพลังงาน n=1 อิเล็กตรอนกลุ่มที่อยู่ถัดออกไปมีระดับพลังงานสูงขึ้นเรียกระดับ
พลงั งาน n=2, 3, ... ตามลำดับ ในแต่ละระดับพลังงานมีจำนวนอิเล็กตรอนสงู สุดไม่เทา่ กนั

5. สาระการเรยี นรู้
ตารางแสดงการจดั เรยี งอเิ ล็กตรอนในระดับพลงั งานหลกั

ธาตุ เลขอะตอม จำนวนอิเลก็ ตรอนในระดับพลงั งาน แสดงการจดั ในระดับ
n=1 n=2 n=3 n=4 พลังงานหลัก

H 11 1

He 2 2 2

Li 3 2 1 2,1

Be 4 2 2 2,2

B 5 23 2,3

C 6 24 2,4

N 7 25 2,5

O 8 26 2,6

F 9 27 2,7

Ne 10 2 8 2,8

Na 11 2 8 1 2,8,1

Mg 12 2 8 2 2,8,2

Al 13 2 8 3 2,8,3

Si 14 2 8 4 2,8,4

P 15 2 8 5 2,8,5

S 16 2 8 6 2,8,6

Cl 17 2 8 7 2,8,7

Ar 18 2 8 8 2,8,8

K 19 2 8 8 1 2 , 8 , 8 , 1

Ca 20 2 8 8 2 2 , 8 , 8 , 2

เมื่อพิจารณาจะพบว่า จำนวนอิเล็กตรอนในระดับพลังงาน n=1 มีได้มากที่สุด 2 อิเล็กตรอน

จำนวนเล็กตรอนในระดับพลังงาน n=2 มีได้มากที่สุด 8 อิเล็กตรอน นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษารายละเอียด

การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุจำนวนมาก พบว่าระดับพลังงาน n=3, n=4 และ n=5 มีอิเล็กตรอนได้มาก

ที่สุด 18, 32 และ 50 อิเล็กตรอนตามลำดับ นั่นคือจำนวนอิเล็กตรอนมากที่สุดที่มีได้ในแต่ละระดับพลังงานมี

ค่าเท่ากับ 2n2 เมื่อ n คือจำนวนระดับพลังงาน อิเล็กตรอนที่อยู่ในระดับพลังงานสูงสุดหรือชั้นนอกสุด

เรยี กว่า เวเลนซอ์ ิเล็กตรอน (valence electron) ซ่งึ มีไมเ่ กิน 8 อเิ ล็กตรอน

การจดั เรยี งอิเล็กตรอนของธาตุมีความสัมพนั ธ์กับตำแหน่งธาตุในตารางธาตุ โดยธาตุท่ีมีจำนวนระดับ
พลังงานเท่ากันจะอยู่ในคาบเดียวกัน ดังนั้นจำนวนระดับพลังงานของอิเล็กตรอนเท่ากับเลขคาบ
และธาตทุ ม่ี จี ำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากันจะอยู่ในหมเู่ ดียวกัน (ยกเว้นฮีเลยี มมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 2
แต่อยู่หมู่ VIIIA) จำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนจึงทำให้ทราบเลขหมู่ของธาตุ ธาตุกลุ่ม A ที่มีจำนวนเวเลนซ์
อิเล็กตรอนเท่ากันหรืออยู่หมู่เดยี วกันในตารางธาตุจะมสี มบตั ิคล้ายคลึงกัน เช่น ธาตโุ ซเดยี ม และโพแทสเซียม
อยู่ในหมู่ IA มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 1 มีสมบัติเป็นโลหะอ่อนที่มีความหนาแน่นต่ำและเกิดปฏิกิริยาเคมี
กับน้ำอย่างรุนแรง ซึ่งนักเรียนได้ศึกษามาแล้ว ส่วนธาตุฮีเลียมนอนและอาร์กอนอยู่ในหมู่ VIIIA มีสมบัติ
เฉ่ือยต่อการเกิดปฏกิ ริ ิยาเคมีและไม่ทำปฏกิ ิรยิ ากับธาตุใด ๆ จงึ เรยี กธาตหุ มนู่ ี้ว่าแกส๊ เฉื่อย (inert gas)

6. สมรรถนะสำคญั ของผู้เรียน
1. ความสามารถในการสือ่ สาร
2. ความสามารถในการคดิ
3. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

7. คณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์
1. ใฝเ่ รยี นรู้
2. ม่งุ มัน่ ในการทำงาน
3. มีจิตสาธารณะ

8. กระบวนการจัดการเรียนรู้ (วธิ ีการสอนแบบ Inquiry-based Learning : 5Es)
1. ข้ันสร้างความสนใจ (Engagement stage)
1.1 นักเรียนสังเกตภาพอาคารที่จอดรถสำหรับประชาชน โรงพยาบาลปัตตานี แล้วร่วมกันตอบ

คำถามในประเด็นคำถามต่อไปนี้

ภาพที่ 1 ภาพอาคารทจี่ อดรถสำหรบั ประชาชน โรงพยาบาลปัตตานี
(ถา่ ยภาพเม่ือ 8 มถิ ุนายน พ.ศ.2565)

- จากภาพคือสถานที่ใด (แนวคำตอบ : อาคารที่จอดรถสำหรับประชาชน โรงพยาบา
ปัตตานี)

- อาคารที่จอดรถสำหรับประชาชน มีทั้งหมดก่ีชัน้ (แนวคำตอบ : 8 ช้นั )
- ถ้าต้องการขับรถเพื่อไปจอด นักเรียนจะเลือกหาบริเวณที่จอดรถชั้นไหนก่อน
(แนวคำตอบ : ชนั้ ที่ 1)
- ถ้าหากที่จอดรถบริเวณชั้นที่ 1 นักเรียนจะเลือกหาบริเวณที่จอดรถชั้นไหนต่อไป
(แนวคำตอบ : ช้ันท่ี 2 ถ้าช้ันที่ 2 เตม็ ก็จะขบั รถไปทชี่ ้นั ที่ 3 ตอ่ ไป)
- เพราะเหตุใดถึงเลือกจอดรถในบริเวณที่ชั้นต่ำ ๆ ก่อนที่จะไปเอจอดรถที่ชั้นสูง ๆ
(แนวคำตอบ : การจอดรถยนต์เพื่อใหม้ ีความสะดวกและประหยัดเวลา)
1.2 นักเรียนเปรียบเทียบภาพอาคารที่จอดรถสำหรับประชาชน โรงพยาบาลปัตตานี กับแบบจำลอง
อะตอมของโบว์ แล้วรว่ มกันตอบคำถามในประเดน็ คำถามต่อไปนี้

ภาพที่ 2 แบบจำลองอะตอมของนลี ส์ โบร์
(ทม่ี า : https://moonoey08.wordpress.com/แบบจำลองอะตอมของนลี ส์-โ/

สบื คน้ เมอื่ 6 มิถนุ ายน พ.ศ.2565)
- ภาพอาคารที่จอดรถสำหรับประชาชน โรงพยาบาลปัตตานี กับแบบจำลองอะตอมของโบว์
มีองค์ประกอบใดบ้างที่มีลักษณะคล้ายกัน (แนวคำตอบ : อาคารจอดรถแบบจำลองอะตอมมีลักษณะเป็น
ช้นั เหมอื นกนั )
- ถ้าแบบจำลองอะตอมของโบว์ จะมีอิเล็กตรอนวิ่งอยู่รอบ ๆ นิวเคลียส อาคารที่จอดรถ
สำหรับประชาชน จะมอี ะไรทเี่ ปรยี บเสมอื นอเิ ลก็ ตรอน (แนวคำตอบ : รถยนต์)
- นักเรียนคิดว่าแบบจำลองอะตอมของโบว์แต่ละระดับชั้นพลังงาน สามารถบรรจุเล็อตรอน
เท่ากันหรือไม่ (แนวคำตอบ : จำนวนอิเล็กตรอนมากที่สุดที่มีได้ในแต่ละระดับพลังงานมีค่าเท่ากับ 2n2
เมื่อ n คอื จำนวนระดบั พลงั งาน)

2. ขั้นสำรวจและคน้ หา (Exploration stage)

2.1 นักเรียนสังเกตและศึกษาตารางแสดงการจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานหลัก ของธาตุที่มี

เลขอะตอมตงั้ แต่ 1-20 แล้วร่วมกันตอบคำถามในประเดน็ คำถามต่อไปนี้

ธาตุ เลขอะตอม จำนวนอิเล็กตรอนในระดบั พลงั งาน
n=1 n=2 n=3 n=4

H 11

He 2 2

Li 3 2 1

Be 4 2 2

B 5 23

C 6 24

N 7 25

O 8 26

F 9 27

Ne 10 2 8

Na 11 2 8 1

Mg 12 2 8 2

Al 13 2 8 3

Si 14 2 8 4

P 15 2 8 5

S 16 2 8 6

Cl 17 2 8 7

Ar 18 2 8 8

K 19 2 8 8 1

Ca 20 2 8 8 2

- ในระดับชั้นพลังงาน n=1 มีจำนวนอิเล็กตรอนได้มากสุดเท่าไร (แนวคำตอบ :

2 อิเล็กตรอน)

- ในระดับชั้นพลังงาน n=2 มีจำนวนอิเล็กตรอนได้มากสุดเท่าไร (แนวคำตอบ :

8 อิเลก็ ตรอน)

- ความสัมพันธ์ระหว่างจำนวนอิเล็กตรอนกับระดับชั้นพลังงาน มีความสัมพันธ์กันอย่างไร
(แนวคำตอบ : จำนวนอิเล็กตรอนมากที่สุด เทา่ กับ 2n2 เมือ่ n คอื จำนวนระดับพลังงาน)

- แต่ละระดับชั้นพลังงาน จะมีอิเล็กตรอนที่บรรจุสูงสุดในระดับชั้นพลังงานมากที่สุดเท่าไร
(แนวคำตอบ : ในระดับชั้นพลงั งาน n=1 มอี ิเล็กตรอนท่ีบรรจมุ ากทส่ี ุด = 2(1)2 = 2

ในระดับชั้นพลงั งาน n=2 มีอิเล็กตรอนทบ่ี รรจุมากที่สดุ = 2(2)2 = 8
ในระดบั ชั้นพลังงาน n=3 มอี เิ ล็กตรอนทบี่ รรจมุ ากท่สี ุด = 2(3)2 = 18
ในระดบั ชั้นพลงั งาน n=4 มอี เิ ล็กตรอนที่บรรจมุ ากทส่ี ุด = 2(4)2 = 32
ในระดบั ชั้นพลังงาน n=5 มีอเิ ล็กตรอนที่บรรจมุ ากทีส่ ุด = 2(5)2 = 50
ในระดับชนั้ พลงั งาน n=6 มีอิเลก็ ตรอนท่ีบรรจมุ ากท่ีสดุ = 2(6)2 = 72
ในระดบั ชน้ั พลงั งาน n=7 มอี เิ ลก็ ตรอนทบ่ี รรจมุ ากทส่ี ดุ = 2(2)2 = 94)
- อิเล็กตรอนที่อยู่ในระดับพลังงานสูงสุดหรือชั้นนอกสุด เรียกว่าอะไร (แนวคำตอบ :
เวเลนซ์อิเล็กตรอน (valence electron)) และเวเลนซอ์ ิเล็กตรอน (valence electron) มีได้สูงสุดไม่เกินก่ี
อเิ ลก็ ตรอน (แนวคำตอบ : 8 อเิ ลก็ ตรอน)
2.2 นักเรียนศึกษาการจัดเรียงอิเล็กตรอนและการระบุตำแหน่งของธาตุในตารางธาตุ ด้วยตนเองใน
อินเตอรเ์ นต็ เพือ่ ทีจ่ ะให้นกั เรยี นทำกิจกรรม “Shell find?? ฉันอยู่ไหนไดบ้ า้ ง??” ตอ่ ไป
2.3 นักเรียนร่วมกนั ทำกิจกรรม “Shell find?? ฉันอยู่ไหนได้บ้าง??” โดยให้นักเรยี นรับการ์ดจัดเรยี ง
อิเล็กตรอน โดยภายในการ์ดจะระบุสัญลักษณ์ของธาตุและเลขอะตอม จากนั้นให้นักเรียนจัดเรียงอิเล็กตรอน
ของธาตุที่ตนเองได้รับ พร้อมทั้งระบุเลขหมู่ เลขคาบและเขียนอิเล็กตรอนบนแบบจำลองอะตอมของธาตุด้วย
เม่อื จัดเรยี งอิเล็กตรอนของธาตุที่ตนเองได้รับเสร็จแล้ว ให้นักเรยี นสำรวจเพ่ือนภายในชนั้ เรียนว่ามีนักเรียนคน
ไหนที่จัดเรียงอิเล็กตรอนแล้วอยู่หมู่เดียวกัน และคาบเดียวกัน พร้อมกับเขียนชื่อเพื่อนที่จัดเรียงอิเล็กตรอน
แลว้ อยหู่ มู่เดียวกนั และคาบเดียวกัน โดยมรี ะยะเวา 15 นาที ในการทำกิจกรรม

ภาพที่ 3 ภาพการด์ จดั เรียงอเิ ลก็ ตรอน

2.4 เมือ่ นักเรยี นทำกิจกรรม “Shell find?? ฉนั อยู่ไหนไดบ้ ้าง??” เสรจ็ ให้นกั เรียน 1 คน โดยมาจาก

วิธีการสุ่ม มานำเสนอการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่ได้รบั จากนั้นนกั เรยี นบอกว่ามีใครบ้างท่ีจัดอิเล็กตรอน

แล้ว อยู่ในหมู่เดียวกัน โดยให้ทุกคนที่อยู่หมู่เดียวกัน เขียนการจัดเรียงอิเล็กตรอนในพลังงานหลัก

ลงบนกระดาน เรียงลำดับจากน้อยไปมาก จากนั้นให้นักเรียนสงั เกตการจัดเรียงอิเล็กตรอนในกระดาน พร้อม

ร่วมกันอภิปรายเพอ่ื หาข้อสรปุ โดยมีประเด็นคำถามต่อไปน้ี

ตวั อยา่ ง

3Li จดั เรยี งอิเล็กตรอนไดเ้ ป็น 2, 1

11Na จดั เรยี งอิเลก็ ตรอนได้เปน็ 2, 8, 1

19K จดั เรยี งอเิ ล็กตรอนได้เป็น 2, 8, 8, 1

37Rb จดั เรียงอเิ ลก็ ตรอนได้เปน็ 2, 8, 18 , 8, 1

- จากการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่อยู่หมู่เดียวกัน นักเรียนสังเกตเห็นสิ่งที่เหมือนกัน

อะไรบา้ ง (แนวคำตอบ : การจดั เรียงอเิ ล็กตรอนของธาตุหมูเ่ ดยี วกนั จะมเี วเลนซอ์ เิ ลก็ ตรอนเทา่ กัน)

- จากการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่อยู่หมู่เดียวกัน นักเรียนสังเกตเห็นข้อแตกต่าง

อะไรบ้าง (แนวคำตอบ : การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุหมู่เดียวกัน จะมีจำนวนระดับชั้นพลังงาน

ไมเ่ ท่ากัน)

- จากการจากการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่อยู่หมู่เดียวกัน นักเรียนสามารถ

สรุปได้อย่างไร (แนวคำตอบ : ธาตุที่อยู่หมู่เดียวกัน จะมีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากัน แต่มีจำนวน

ระดับชั้นพลงั งานแตกต่างกนั )

2.5 นักเรียน 1 คน โดยมาจากวิธีการสุ่ม มานำเสนอการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่ได้รับ จากนั้น

นักเรียนบอกว่ามีใครบ้างที่จัดอิเล็กตรอนแล้ว อยู่ในคาบเดียวกัน โดยให้ทุกคนที่อยู่คาบเดียวกัน เขียนการ

จัดเรียงอิเล็กตรอนในพลังงานหลักลงบนกระดาน เรียงลำดับจากน้อยไปมาก จากนั้นให้นักเรียนสังเกตการ

จดั เรียงอเิ ล็กตรอนในกระดาน พรอ้ มร่วมกันอภปิ รายเพอื่ หาข้อสรปุ โดยมีประเดน็ คำถามต่อไปน้ี

ตัวอยา่ ง

19Li จดั เรยี งอเิ ล็กตรอนไดเ้ ป็น 2, 8, 8, 1

20Na จดั เรียงอเิ ลก็ ตรอนไดเ้ ปน็ 2, 8, 8, 2

31Ga จดั เรยี งอิเลก็ ตรอนไดเ้ ปน็ 2, 8, 18, 3

32Ge จดั เรียงอิเล็กตรอนได้เป็น 2, 8, 18, 4

33As จดั เรียงอิเล็กตรอนได้เป็น 2, 8, 18, 5

34Se จดั เรียงอิเลก็ ตรอนได้เปน็ 2, 8, 18, 6

35Br จดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนได้เป็น 2, 8, 18, 7

36Kr จดั เรียงอิเล็กตรอนได้เป็น 2, 8, 18, 8

- จากการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่อยู่คาบเดียวกัน นักเรียนสังเกตเห็นสิ่งที่เหมือนกัน

อะไรบ้าง (แนวคำตอบ : การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุคาบเดียวกัน จะมีจำนวนระดับชั้นพลังงาน

เทา่ กนั )

- จากการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่อยู่คาบเดียวกัน นักเรียนสังเกตเห็นข้อแตกต่าง

อะไรบ้าง (แนวคำตอบ : การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุคาบเดียวกัน จะมีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอน

ไมเ่ ทา่ กนั )

- จากการจากการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุที่อยู่คาบเดียวกัน นักเรียนสามารถ

สรุปได้อย่างไร (แนวคำตอบ : ธาตุที่อยู่คาบเดียวกัน จะมีจำนวนระดับชั้นพลังงานเท่ากัน แต่มีจำนวน

เวเลนซอ์ เิ ลก็ ตรอนแตกต่างกนั )

2.6 นักเรียนศึกษาการจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยจากภาพ แล้วร่วมกันตอบคำถามใน

ประเด็นคำถามตอ่ ไปนี้

sp d f

n=7

n=6

n=5

n=4

n=3

n=2

n=1

ภาพท่ี 4 แผนภาพการจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนในระดบั พลงั งานย่อย
(ทม่ี า : https://panyasociety.com/pages/เคมี-การจดั เรยี งอเิ ลก็ /

สบื ค้นเมอื่ 6 มิถนุ ายน พ.ศ.2565)
- ระดับพลังงานช้ันที่ 1 มีระดับพลังงานย่อยอะไร (แนวคำตอบ : ระดับพลังงานย่อย s)
แล้วคิดว่าสามารถบรรจุอิเล็กตรอนได้ในระดับพลังงานย่อย s สูงสุดเท่าไร (แนวคำตอบ : 2 อิเล็กตรอน)
ระดบั พลงั งานช้ันที่ 1 สามารถบรรจุอเิ ล็กตรอนได้สงู สดุ เท่าไร (แนวคำตอบ : 2 อเิ ลก็ ตรอน)
- ระดบั พลังงานชั้นที่ 2 มีระดบั พลงั งานย่อยอะไร (แนวคำตอบ : ระดบั พลงั งานย่อย s และ
p) ระดบั พลังงานย่อย p มีออร์บิทัลเป็นกีเ่ ท่าของระดับพลังงานย่อย s (แนวคำตอบ : ระดับพลังงานย่อย p

มีออร์บิทัลเป็น 3 เท่าของระดับพลังงานย่อย s) แล้วคิดว่าสามารถบรรจุอิเล็กตรอนในระดับพลังงานยอ่ ย p

ได้สูงสุดเท่าไร (แนวคำตอบ : 6 อิเล็กตรอน) ระดับพลังงานชั้นที่ 2 สามารถบรรจุอิเล็กตรอนได้สูงสุดเท่าไร

(แนวคำตอบ : 8 อิเลก็ ตรอน)

- ระดับพลังงานช้ันที่ 3 มีระดับพลังงานย่อยอะไร (แนวคำตอบ : ระดับพลังงานย่อย s, p

และ d) ระดับพลังงานย่อย d มีออร์บิทัลเป็นกี่เท่าของระดับพลังงานย่อย s (แนวคำตอบ : ระดับพลังงาน

ย่อย p มอี อรบ์ ิทัลเปน็ 5 เทา่ ของระดับพลังงานย่อย s) แล้วคดิ ว่าสามารถบรรจอุ เิ ล็กตรอนในระดบั พลังงาน

ย่อย d ได้สูงสุดเท่าไร (แนวคำตอบ : 10 อิเล็กตรอน) ระดับพลังงานช้ันที่ 3 สามารถบรรจุอิเล็กตรอนได้

สงู สุดเทา่ ไร (แนวคำตอบ : 18 อิเลก็ ตรอน)

- ระดับพลังงานช้ันที่ 4 มีระดับพลังงานย่อยอะไร (แนวคำตอบ : ระดับพลังงานย่อย s, p,

d และ f) ระดับพลังงานย่อย f มีออร์บิทัลเป็นกี่เท่าของระดับพลังงานย่อย s (แนวคำตอบ : ระดับพลังงาน

ย่อย p มอี อร์บทิ ัลเปน็ 7 เทา่ ของระดบั พลังงานย่อย s) แล้วคดิ ว่าสามารถบรรจุอิเล็กตรอนในระดับพลังงาน

ย่อย f ได้สงู สดุ เท่าไร (แนวคำตอบ : 14 อิเลก็ ตรอน) ระดบั พลังงานช้ันท่ี 4 สามารถบรรจอุ ิเล็กตรอนไดส้ ูงสุด

เท่าไร (แนวคำตอบ : 32 อิเล็กตรอน)

- จากแผนภาพ นักเรียนคดิ ว่าอิเลก็ ตรอนจะมีการบรรจุลงในออร์บิทัลอย่างไร (แนวคำตอบ

: อิเล็กตรอนจะบรรจลุ งในออรบ์ ิทัลในระดบั พลงั งานทตี่ ำ่ ที่สดุ ก่อน หรอื ตามลกู ศร)

- จากแผนภาพ นักเรียนคิดว่าลำดับการบรรจุอิเล็กตรอนลงในระดับพลังงานย่อยอย่างไร

(แนวคำตอบ : 1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p 5s 4d 5p 6s 4f 5d 6p 7s 5f 6d 7p …)

- นักเรียนคิดว่าเพราะเหตุใด จึงมีลำดับในการบรรจุอิเล็กตรอนลงในระดับพลังงานย่อยใน

ลักษณะดังกล่าว (แนวคำตอบ : การบรรจุอิเล็กตรอนต้องบรรจุลงในออร์บิทัลที่มีระดับพลังงานต่ำสุดและ

ว่างอยู่ก่อนเสมอ เพราะจะทำให้พลงั งานรวมท้งั หมดมีค่าต่ำและอะตอมมีความเสถียรท่สี ดุ )

- ใน 1 ออร์บิทัล สามารถบรรจุอิเล็กตรอนได้ 2 อิเล็กตรอน นักเรียนคิดว่า อิเล็กตรอนควร

บรรจุอยา่ งไร ถ้าหากแทนอเิ ล็กตรอนเป็นสัญลกั ษณล์ ูกศร (แนวคำตอบ : ↑↓ )
- ในระดับพลังงานย่อย p, d และ f มีก่ีออร์บิทัล (แนวคำตอบ : ระดับพลังงานย่อย p

มี 3 ออร์บิทัล, ระดับพลังงานย่อย d มี 5 ออร์บิทัล และระดับพลังงานย่อย f มี 7 ออร์บิทัล) นักเรียน

คิดว่า อิเล็กตรอนควรบรรจุอยา่ งไรในระดับพลงั งานย่อยที่มีมากกว่า 1 ออร์บิทัล ถ้าหากแทนอิเล็กตรอนเป็น

สัญลักษณ์ลูกศร (แนวคำตอบ : อิเล็กตรอนจะต้องกระจายให้ครบทุกออร์บิทัลก่อน โดยการบรรจุ

อิเล็กตรอนในระดับพลังงานที่เท่ากัน ให้บรรจุอิเล็กตรอน spin ขึ้นก่อน เมื่ออิเล็กตรอนกระจายครบ

ทุกออรบ์ ิทลั แล้ว จะบรรจุอเิ ลก็ ตรอน spin ลง ในระดับพลังงานยอ่ ยเดียวกนั )

pd f

↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓

14 25 36 1 6 2 7 3 8 4 9 5 10 1 8 2 9 3 10 4 11 5 12 6 13 7 14

3. ขัน้ อธิบายและลงขอ้ สรุป (Explanation state)

3.3 นักเรยี นรว่ มกนั ลงข้อสรุปเกีย่ วกบั การจดั เรยี งอเิ ล็กตรอนของธาตุ ในประเดน็ ต่อไปนี้

- จำนวนอิเล็กตรอนมากที่สุดที่มีได้ในแต่ละระดับพลังงานมีค่าเท่ากับเท่าไร (แนวคำตอบ :

จำนวนอเิ ลก็ ตรอนมากท่สี ดุ เทา่ กบั 2n2 เมือ่ n คือจำนวนระดบั พลังงาน) อิเล็กตรอนทอี่ ยู่ในระดับพลังงาน

สูงสดุ หรอื ชน้ั นอกสดุ เรียกวา่ เวเลนซ์อเิ ล็กตรอน (valence electron) ซึง่ มไี ม่เกิน 8 อเิ ลก็ ตรอน

- การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุมีความสัมพันธ์กับตำแหน่งธาตุในตารางธาตุอย่างไร

(แนวคำตอบ : ธาตทุ ีม่ ีจำนวนระดับพลังงานเทา่ กันจะอยใู่ นคาบเดียวกัน ดังนั้นจำนวนระดับพลังงานของ

อิเล็กตรอนเท่ากับเลขคาบ และธาตุที่มีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากันจะอยู่ในหมู่เดียวกัน

(ยกเว้นฮีเลียมมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 2 แต่อยู่หมู่ VIIIA) จำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนจึงทำให้ทราบ

เลขหม่ขู องธาตุ)

4. ขน้ั ขยายความรู้ (Elaboration state)

4.1 นักเรียนจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 8O แล้วร่วมกนั อภปิ ราย ในประเด็นคำถาม

ตอ่ ไปน้ี

จดั เรยี งอิเลก็ ตรอนในระดบั พลังงานย่อยของ 8O

8O 1s2 2s2 2p4

↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ ↑

12 34 58 6 7

- การจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 8O จัดเรียงได้อย่างไร (แนวคำตอบ :

1s2 2s2 2p4)

- ในระดับพลังงานย่อย p ของการจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 8O

สังเกตเห็นอะไรบ้าง (แนวคำตอบ : อิเล็กตรอนตัวที่ 6 และ 7 จะบรรจุในออร์บิทัล ออร์บิทัลละ

1 อิเลก็ ตรอน ส่วนอเิ ลก็ ตรอนตัวที่ 5 และ 8 จะบรรจุในออรบ์ ิทัลเดียวกัน)

- ออรบ์ ิทัลท่ีบรรจอุ เิ ลก็ ตรอนเพยี งตวั เดียว เรยี กว่าอะไร (แนวคำตอบ : อเิ ลก็ ตรอนเด่ียว)

4.2 นักเรียนศึกษาขอ้ มลู เพม่ิ เตมิ เกี่ยวกับสมบัติของธาตทุ ี่อยหู่ มู่เดียวกนั ในตารางธาตุ

“ธาตุกลุ่ม A ที่มีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากันหรืออยู่หมู่เดียวกันในตารางธาตุจะมีสมบัติ

คล้ายคลึงกัน เช่น ธาตุโซเดยี ม และโพแทสเซียมอยู่ในหมู่ IA มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 1 มีสมบัติเป็นโลหะ

อ่อนที่มีความหนาแน่นต่ำและเกิดปฏิกิริยาเคมีกับน้ำอย่างรุนแรง ส่วนธาตุฮีเลียม ซีนอนและอาร์กอน อยู่ใน

หมู่ VIIIA มีสมบัติเฉื่อยต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมีและไม่ทำปฏิกิริยากับธาตุใด ๆ จึงเรียกธาตุหมู่นี้ว่า แก๊สเฉื่อย

(inert gas)”

5. ขนั้ ประเมินผล (Evaluation state)

5.1 นกั เรยี นทำใบกิจกรรม 1.4 การจดั เรียงอเิ ล็กตรอนของธาตุ

9. สอื่ /แหลง่ การเรยี นรู้
1. สไลด์ประกอบการสอน เร่อื ง การจัดเรยี งอเิ ลก็ ตรอนของธาตุ
2. ใบกจิ กรรม 1.4 การจัดเรยี งอิเล็กตรอนของธาตุ
3. การ์ดกิจกรรม “Shell find?? ฉนั อยู่ไหนได้บ้าง??”

10. การวัดผลและการประเมนิ ผล

สงิ่ ท่ีต้องการวดั /ประเมนิ วธิ กี ารวดั เครอื่ งมือท่ใี ช้วดั เกณฑก์ ารประเมิน
1. ชดุ คำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
1. อธิบายเกี่ยวกับการจัดเรียง 1. สังเกตการตอบคำถาม 2. ใบกิจกรรมที่ 1.4 ประเมินในระดับ 2
ข้นึ ไป
อิเล็กตรอนของธาตุในระดับ จากการทำกจิ กรรม 1. ชดุ คำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
2. ใบกจิ กรรมท่ี 1.4 ประเมินในระดับ 2
พลังงานหลักได้ (K) 2. ตรวจใบกิจกรรมท่ี 1.4 ขน้ึ ไป
1. ชดุ คำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
2. เขยี นการจัดเรียงอเิ ลก็ ตรอน 1. สงั เกตการตอบคำถาม 2. ใบกิจกรรมที่ 1.4 ประเมินในระดับ 2
ขึ้นไป
ของธาตใุ นระดับพลังงานหลักได้ จากการทำกิจกรรม 1. แบบประเมินการ นักเรียนผ่านเกณฑ์
ทำกจิ กรรม ประเมินในระดับ 2
(P) 2. ตรวจใบกจิ กรรมท่ี 1.4 ข้นึ ไป

3. ระบุหมู่และคาบของธาตุ จาก 1. สังเกตการตอบคำถาม

การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุ ในชนั้ เรียน
ในระดับพลังงานหลักได้ (K) 2. ตรวจใบกิจกรรมที่ 1.4

4. รว่ มกนั ทำกจิ กรรมอย่าง 1. สงั เกตการมสี ว่ นรว่ มใน

กระตือรอื ร้น (A) การทำกิจกรรมในชนั้ เรยี น

เกณฑก์ ารประเมินก

รายการประเมิน 3

1. อธิบายเกีย่ วกับการจัดเรียงอิเล็กตรอนของ อธิบายเก่ียวกบั การ อธบิ าย
จดั เรีย
ธาตุในระดับพลังงานหลักได้ (K) จัดเรียงอเิ ลก็ ตรอนของ ธาตใุ น
ถูกต้อง
ธาตใุ นระดับพลงั งานหลกั เขียนก
อิเล็กต
ได้ถูกต้องครบถว้ น ระดบั พ
ถกู ต้อง
2. เขียนการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุใน เขียนการจดั เรียง ระบหุ ม
จากกา
ระดบั พลังงานหลักได้ (P) อเิ ล็กตรอนของธาตใุ น อเิ ลก็ ต
ระดับพ
ระดับพลังงานหลกั ได้ ถกู ต้อง

ถกู ต้องครบถ้วน

3. ระบหุ มแู่ ละคาบของธาตุ จากการจดั เรยี ง ระบหุ มูแ่ ละคาบของธาตุ

อิเล็กตรอนของธาตใุ นระดับพลงั งานหลกั ได้ จากการจดั เรยี ง

(K) อิเล็กตรอนของธาตุใน

ระดบั พลังงานหลักได้

ถกู ต้องครบถ้วน

การทำกจิ กรรม

เกณฑก์ ารให้คะแนน

21 0
ไม่สามารถอธิบายเก่ยี วกบั
ยเกี่ยวกับการ อธิบายเกย่ี วกบั การ การจัดเรยี งอเิ ล็กตรอน
ของธาตุในระดบั พลังงาน
ยงอิเลก็ ตรอนของ จดั เรียงอิเล็กตรอนของ หลักได้
ไมส่ ามารถเขียนการ
นระดบั พลงั งานหลัก ธาตใุ นระดบั พลงั งานหลัก จดั เรียงอิเล็กตรอนของ
ธาตใุ นระดับพลังงานหลัก
ง 3-4 ส่วน ถูกต้อง 2-1 ส่วน ได้ ได้
ไม่สามารถระบหุ มู่และ
การจดั เรยี ง เขียนการจัดเรยี ง คาบของธาตุ จากการ
จดั เรียงอเิ ล็กตรอนของ
ตรอนของธาตใุ น อเิ ล็กตรอนของธาตุใน ธาตุในระดบั พลงั งานหลัก
ได้
พลังงานหลกั ได้ ระดับพลงั งานหลกั ได้

ง 3-4 สว่ น ถกู ต้อง 1-2 ส่วน

มแู่ ละคาบของธาตุ ระบหุ ม่แู ละคาบของธาตุ

ารจดั เรียง จากการจัดเรยี ง

ตรอนของธาตุใน อิเล็กตรอนของธาตุใน

พลงั งานหลักได้ ระดับพลงั งานหลกั ได้

ง 3-4 ส่วน ถูกต้อง 1-2 สว่ น

เกณฑ์การประเมินก

รายการประเมนิ 3 ร่วมกัน
4. ร่วมกนั ทำกจิ กรรมอยา่ งกระตอื รอื รน้ (A) รว่ มกันทำกิจกรรมในชั้น เรียนอ
เรียนอย่างกระตือรือร้น และมีส
และมีส่วนร่วมตอ่ การทำ กิจกรร
กิจกรรมอยา่ งดีเยีย่ ม

การทำกิจกรรม

เกณฑ์การให้คะแนน

21 0
ไม่เขา้ รว่ มกันทำกิจกรรม
นทำกจิ กรรมในชน้ั รว่ มกนั ทำกิจกรรมในชั้น ในช้นั เรียน และไม่มีสว่ น
ร่วมต่อการทำกิจกรรม
อย่างกระตือรือร้น เรยี นอยา่ งกระตือรือร้น

สว่ นรว่ มต่อการทำ และมีสว่ นร่วมต่อการทำ

รมอย่างดี กิจกรรมพอใช้

แบบประเมินการทำกิจกรรม

รายการประเมนิ 3 คะแนน 0
21
1. อธิบายเก่ยี วกับการจดั เรยี งอิเลก็ ตรอนของธาตใุ นระดบั พลงั งานหลักได้
(K)
2. เขียนการจดั เรียงอิเล็กตรอนของธาตุในระดับพลงั งานหลักได้ (P)
3. ระบหุ มแู่ ละคาบของธาตุ จากการจดั เรยี งอิเลก็ ตรอนของธาตุในระดับ
พลงั งานหลักได้ (K)
4. ร่วมกันทำกจิ กรรมอย่างกระตือรือรน้ (A)

เกณฑก์ ารให้คะแนน
ชว่ งคะแนน ระดบั คณุ ภาพ

8-12 ดี
4-7 พอใช้
0-3 ปรบั ปรุง

ลงช่อื ผ้สู งั เกต
...................................................
(………………………………………………………..)
ตำแหนง่ ....................................................
วันท่.ี ........../................./....................

บนั ทึกหลังการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้
ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 4/1

นกั เรียน
- นักเรยี นมคี วามกระตือรือร้นเปน็ อยา่ งดีและสนกุ เมอื่ เริ่มทำกจิ กรรม Shell find รว่ มกนั ภายในช้นั
เรียน แต่มนี ักเรยี นส่วนน้อยท่ีอาจจะหลุดโฟกัสในระหวา่ งเรียน
- นกั เรยี นเลน่ โทรศพั ท์ระหวา่ งเรยี น
ครูผู้สอน
- กิจกรรมช่วงแรกของการเรียนการเรียนการสอน เป็นการ lecture มากเกินไป สง่ ผลให้นกั เรียนไม่
สนใจในกิจกรรม
- ระยะเวลาในการทำกจิ กรรม Shell find ใชร้ ะยะเวลานานเกนิ ไป สง่ ผลให้การทำกจิ กรรมตอ่ ปา่ ชา้
ไปด้วย

ชนั้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 4/2
นักเรยี น
- นักเรยี นมคี วามกระตือรือร้นเป็นอยา่ งดี สนุกในการทำกิจกรรมรว่ มกนั ภายในช้ันเรียน แตม่ นี ักเรยี น

ส่วนนอ้ ยท่อี าจจะหลุดโฟกัสในระหวา่ งเรียน
- นกั เรยี นเข้าห้องเรียนสาย ส่งผลใหก้ ารเร่ิมทำกจิ กรรมต้องเลอ่ื นไปด้วย
ครูผสู้ อน
- ช่วงแรกของการเรียนการเรียนการสอน ใชร้ ะยะเวลาในการนำเขา้ สู่บทเรยี นที่นาน อาจเป็นเพราะ

ตวั อย่างที่นำมา นกั เรียนมองภาพไม่ออกหรือจินตนาการตามไม่ทัน ทำให้ต้องมีการเฉลยเป็นบางครง้ั
- ระยะเวลาในการทำกจิ กรรม Shell find ใช้ระยะเวลานานเกนิ ไป สง่ ผลใหก้ ารทำกิจกรรมต่อป่าช้า

ไปดว้ ย

ชนั้ มัธยมศึกษาปที ่ี 4/3
นักเรยี น
- นกั เรียนส่วนใหญเ่ ข้าใจกับเน้อื หาท่เี รียน แต่มนี กั เรยี นบางส่วนท่ีต้องการทำความเข้าใจเพมิ่ เติม โดย

นักเรียนจะมาถามครผู ู้สอนหลังจบคาบสอนโดยตรง
- นกั เรียนหลดุ โฟกสั ในการเรียน ไมว่ า่ จะเลน่ โทรศัพทร์ ะหวา่ งเรยี นหรือวา่ หลบั ภายในชั้นเรียน แต่

เม่อื เร่ิมทำกจิ กรรม Shell find นักเรยี นสนใจในกจิ กรรมมากยงิ่ ข้ึน

ครูผสู้ อน
- ชว่ งแรกของการเรียนการเรียนการสอน ใช้ระยะเวลาในการนำเขา้ สู่บทเรยี นท่นี าน อาจเปน็ เพราะ
ตัวอยา่ งทีน่ ำมา นักเรยี นมองภาพไม่ออกหรือจนิ ตนาการตามไม่ทัน ทำให้ต้องมีการเฉลยเป็นบางครงั้
- ระยะเวลาในการทำกจิ กรรม Shell find ใช้ระยะเวลานานเกินไป ส่งผลให้การทำกจิ กรรมต่อปา่ ชา้
ไปดว้ ย

ลงช่ือ............................................................
(ปส.ภานสุ รณ์ คีรเี พ็ชร์)
นกั ศกึ ษาปฏบิ ตั กิ ารสอน

วนั ท่ี.........../............../..............
ความคิดเห็นอาจารย์พี่เลี้ยง
.......................................................................................................... ....................................................................
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................... .....................................

ลงช่ือ............................................................
(อ.ทรงธรรม แก้วประถม)
อาจารย์พ่ีเลีย้ ง

วนั ที่.........../............../................

ใบกจิ กรรม 1.4
การจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนของธาตุ

ชอ่ื ...................................................... ชอ่ื เลน่ ................. ชน้ ั ................ เลขท่.ี ...........
1. ธาตุ A, B, C, D และ E มเี ขอะตอม 8, 12, 16, 18 และ 20 ตามลาดบั จงตอบคาถาม

ต่อไปน้ ี
1.1 การจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนของแต่ละธาตเุ ป็นอยา่ งไร

ธาตุ เลขอะตอม การจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอน หมู่ คาบ สญั ลกั ษณ์
ธาตุ

A8

B 12

C 16

D 18

E 20

1.2 ธาตใุ ดบา้ งท่อี ยูห่ มเู่ ดยี วกนั และอยหู่ มใู่ ด
...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

1.3 ธาตใุ ดบา้ งท่อี ยูค่ าบเดยี วกนั และอยูค่ าบใด
...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

1.4 ธาตใุ ดบา้ งท่เี ป็นโลหะและอโลหะ
...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

1.5 ธาตุใดบา้ งท่เี ป็นแก๊สเฉ่อื ย
...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

เฉลยใบกจิ กรรม 1.4
การจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนของธาตุ

ชอ่ื ...................................................... ชอ่ื เลน่ ................. ชน้ ั ................ เลขท่.ี ...........
1. ธาตุ A, B, C, D และ E มเี ขอะตอม 8, 12, 16, 18 และ 20 ตามลาดบั จงตอบคาถาม

ต่อไปน้ ี
1.1 การจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนของแต่ละธาตุเป็นอยา่ งไร

ธาตุ เลขอะตอม การจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอน หมู่ คาบ สญั ลกั ษณ์
ธาตุ

A8 2, 6 62 O

B 12 2, 8, 2 23 Mg

C 16 2, 8, 6 63 S

D 18 2, 8, 8 83 Ar

E 20 2, 8, 8, 2 24 Ca

1.2 ธาตุใดบา้ งท่อี ยหู่ มเู่ ดยี วกนั และอยหู่ มใู่ ด
ธาตุ A , C อยหู่ มู่ 6 และ ธาตุ B , E อยหู่ มู่ 2

1.3 ธาตใุ ดบา้ งท่อี ยูค่ าบเดยี วกนั และอยคู่ าบใด
ธาตุ B , C , D อยูค่ าบ 3

1.4 ธาตุใดบา้ งท่เี ป็นโลหะและอโลหะ
ธาตุโลหะ คอื B E

ธาตุอโลหะ คอื A C

1.5 ธาตุใดบา้ งท่เี ป็นแก๊สเฉ่อื ย
แก๊ สเฉ่อื ย คอื D

การด์ กจิ กรรม “Shell find?? ฉนั อย่ไู หนไดบ้ ้าง??”

แผนการจัดการเรยี นร้ทู ี่ 6

รายวิชา ว31102 เคมพี ้นื ฐาน ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 4
หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 1 อะตอมและสมบตั ิของธาตุ ปกี ารศกึ ษา 2565
เร่อื ง การจดั เรียงอเิ ล็กตรอนของธาตุ จำนวน 1 ช่ัวโมง
ผสู้ อน ปส.ภานุสรณ์ ครี เี พช็ ร์
อาจารย์พ่ีเลี้ยง อ.ทรงธรรม แก้วประถม

1. มาตรฐานการเรยี นรู้
มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสมั พันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร

กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร
การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี

2. ตวั ช้ีวัด
ว 2.1 ม.5/5 ระบุหมู่และคาบของธาตุ และระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ กลุ่มธาตุ

เรพรเี ซนเททฟี หรอื กลุ่มธาตุแทรนซิชันจากตารางธาตุ
ว 2.1 ม.5/6 เปรียบเทียบสมบัติการนำไฟฟ้า การให้และรับอิเล็กตรอนระหว่างธาตุในกลุ่มโลหะกับ

อโลหะ

3. จุดประสงค์การเรียนรู้
1. อธิบายเก่ียวกับการจดั เรียงอเิ ลก็ ตรอนของธาตใุ นระดับพลงั งานย่อยได้ (K)
2. เขยี นการจดั เรยี งอเิ ล็กตรอนของธาตใุ นระดบั พลังงานย่อยได้ (P)
3. รว่ มกันทำกจิ กรรมอยา่ งกระตือรอื ร้น (A)

4. สาระสำคญั
อิเล็กตรอนรอบนิวเคลียสอยู่กันเป็นกลุ่มและอิเล็กตรอนที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันมีระดับพลังงานเท่ากัน

อิเล็กตรอน แต่ละกลุ่มจะอยู่ห่างจากนิวเคลียสไม่เท่ากัน อิเล็กตรอนกลุ่มที่อยู่ใกล้นิวเคลียสมากที่สุดมีระดับ
พลังงานต่ำที่สุด เรียกระดับพลังงาน n=1 อิเล็กตรอนกลุ่มที่อยู่ถัดออกไปมีระดับพลังงานสูงขึ้นเรียกระดับ
พลงั งาน n=2, 3, ... ตามลำดบั ในแตล่ ะระดับพลังงานมีจำนวนอเิ ล็กตรอนสูงสุดไม่เทา่ กัน

5. สาระการเรยี นรู้
ตารางแสดงการจดั เรยี งอเิ ล็กตรอนในระดับพลงั งานหลกั

ธาตุ เลขอะตอม จำนวนอิเลก็ ตรอนในระดับพลงั งาน แสดงการจดั ในระดับ
n=1 n=2 n=3 n=4 พลังงานหลัก

H 11 1

He 2 2 2

Li 3 2 1 2,1

Be 4 2 2 2,2

B 5 23 2,3

C 6 24 2,4

N 7 25 2,5

O 8 26 2,6

F 9 27 2,7

Ne 10 2 8 2,8

Na 11 2 8 1 2,8,1

Mg 12 2 8 2 2,8,2

Al 13 2 8 3 2,8,3

Si 14 2 8 4 2,8,4

P 15 2 8 5 2,8,5

S 16 2 8 6 2,8,6

Cl 17 2 8 7 2,8,7

Ar 18 2 8 8 2,8,8

K 19 2 8 8 1 2 , 8 , 8 , 1

Ca 20 2 8 8 2 2 , 8 , 8 , 2

เมื่อพิจารณาจะพบว่า จำนวนอิเล็กตรอนในระดับพลังงาน n=1 มีได้มากที่สุด 2 อิเล็กตรอน

จำนวนเล็กตรอนในระดับพลังงาน n=2 มีได้มากที่สุด 8 อิเล็กตรอน นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษารายละเอียด

การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุจำนวนมาก พบว่าระดับพลังงาน n=3, n=4 และ n=5 มีอิเล็กตรอนได้มาก

ที่สุด 18, 32 และ 50 อิเล็กตรอนตามลำดับ นั่นคือจำนวนอิเลก็ ตรอนมากที่สุดที่มไี ด้ในแต่ละระดับพลังงานมี

ค่าเท่ากับ 2n2 เมื่อ n คือจำนวนระดับพลังงาน อิเล็กตรอนที่อยู่ในระดับพลังงานสูงสุดหรือชั้นนอกสุด

เรยี กว่า เวเลนซอ์ ิเล็กตรอน (valence electron) ซง่ึ มีไมเ่ กิน 8 อิเล็กตรอน

การจดั เรยี งอิเล็กตรอนของธาตุมีความสัมพนั ธ์กับตำแหน่งธาตุในตารางธาตุ โดยธาตุท่ีมีจำนวนระดับ
พลังงานเท่ากันจะอยู่ในคาบเดียวกัน ดังนั้นจำนวนระดับพลังงานของอิเล็กตรอนเท่ากับเลขคาบ
และธาตทุ มี่ จี ำนวนเวเลนซ์อเิ ล็กตรอนเทา่ กันจะอยู่ในหมเู่ ดียวกัน (ยกเว้นฮีเลยี มมีเวเลนซ์อเิ ล็กตรอนเท่ากับ 2
แต่อยู่หมู่ VIIIA) จำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนจึงทำให้ทราบเลขหมู่ของธาตุ ธาตุกลุ่ม A ที่มีจำนวนเวเลนซ์
อเิ ลก็ ตรอนเท่ากันหรืออยู่หมู่เดียวกันในตารางธาตุจะมสี มบตั ิคล้ายคลึงกัน เชน่ ธาตโุ ซเดยี ม และโพแทสเซียม
อยู่ในหมู่ IA มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 1 มีสมบัติเป็นโลหะอ่อนที่มีความหนาแน่นต่ำและเกิดปฏิกิริยาเคมี
กับน้ำอย่างรุนแรง ซึ่งนักเรียนได้ศึกษามาแล้ว ส่วนธาตุฮีเลียมนอนและอาร์กอนอยู่ในหมู่ VIIIA มีสมบัติ
เฉอื่ ยต่อการเกิดปฏิกริ ิยาเคมีและไม่ทำปฏกิ ริ ิยากับธาตุใด ๆ จึงเรยี กธาตหุ ม่นู ว้ี า่ แกส๊ เฉ่ือย (inert gas)

6. สมรรถนะสำคญั ของผู้เรยี น
1. ความสามารถในการสอ่ื สาร
2. ความสามารถในการคิด
3. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

7. คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
1. ใฝ่เรยี นรู้
2. มงุ่ ม่นั ในการทำงาน
3. มีจิตสาธารณะ

8. กระบวนการจัดการเรียนรู้ (วธิ ีการสอนแบบ Inquiry-based Learning : 5Es)
1. ขนั้ สรา้ งความสนใจ (Engagement stage)
1.1 นักเรียนทำกิจกรรม “sub shell tournament!!” โดยก่อนทีน่ กั เรยี นจะเริ่มทำกิจกรรม นักเรียน

จะได้รับการ์ดธาตุที่มีเลขอะตอม จากนั้นให้นักเรียนจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานหลัก เพื่อทำการ
แบ่งกลุ่มนักเรียน โดยนักเรียนที่มีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากัน จะอยู่กลุ่มเดียวกัน และเพื่อเป็นการ
ทบทวนการจัดเรยี งอเิ ล็กตรอนในระดบั พลงั งานหลกั

20X

ภาพท่ี 1 การ์ดธาตุที่มีเลขอะตอม

2. ขนั้ สำรวจและค้นหา (Exploration stage)

2.1 นักเรียนเริ่มทำกิจกรรม “sub shell tournament!!” โดยนักเรียนที่จัดเรียงอิเล็กตรอนและมี

จำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากัน จะอยู่กลุ่มเดียวกัน จากนั้นนักเรียนเริ่มทำกิจกรรม ครูผู้สอนจะมีการ์ดธาตุ

ตัวอย่างและเลขอะตอม 8 ชนิด โดยจะวางการ์ดธาตุตัวอย่างไว้ตามจุดต่าง ๆ ของห้อง นักเรียนแต่ละกลุ่ม

จะต้องทำการจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยพร้อมทั้งเขียนการบรรจุอิเล็กตรอนลงในออร์บิทัล

ตามจุดต่าง ๆ ที่ครูผู้สอนได้วางไว้ หากนักเรียนกลุ่มไหนเสร็จแล้ว จะต้องมารับธงลำดับ กลุ่มไหนที่ใช้

ระยะเวลาทนี่ อ้ ยและจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนได้ถูกต้อง จะเปน็ ผ้ชู นะ

2.2 นักเรียนร่วมกันแสดงการจัดเรียงอิเล็กตรอนจากกิจกรรม โดยให้ตัวแทนแต่ละกลุ่มมาเขียนการ

จดั เรยี งอเิ ล็กตรอน พร้อมทงั้ อธบิ ายหลักการการจดั เรียงอิเลก็ ตรอน

ลงบนกระดาน เรียงลำดับจากน้อยไปมาก จากนั้นให้นักเรียนสังเกตการจัดเรียงอิเล็กตรอนในกระดาน

พร้อมรว่ มกนั อภปิ รายเพอ่ื หาข้อสรปุ โดยมีประเด็นคำถามตอ่ ไปนี้

3. ขนั้ อธบิ ายและลงข้อสรุป (Explanation state)

3.3 นักเรียนร่วมกันลงข้อสรปุ เกีย่ วกบั การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุ ในประเดน็ ต่อไปน้ี

sp d f

n=7
n=6
n=5
n=4
n=3
n=2
n=1

ภาพท่ี 3 แผนภาพการจัดเรยี งอิเลก็ ตรอนในระดบั พลังงานย่อย
(ท่ีมา : https://panyasociety.com/pages/เคมี-การจัดเรยี งอิเลก็ /

สบื คน้ เม่อื 6 มิถนุ ายน พ.ศ.2565)
- ลำดับการบรรจุอิเล็กตรอนลงในระดับพลังงานย่อยอย่างไร (แนวคำตอบ : 1s 2s 2p 3s
3p 4s 3d 4p 5s 4d 5p 6s 4f 5d 6p 7s 5f 6d 7p …)

- เพราะเหตใุ ด จึงมีลำดบั ในการบรรจุอิเล็กตรอนลงในระดับพลังงานย่อยในลักษณะดังกล่าว

(แนวคำตอบ : การบรรจุอิเล็กตรอนต้องบรรจุลงในออร์บิทัลที่มรี ะดับพลงั งานต่ำสุดและว่างอยู่กอ่ นเสมอ

เพราะจะทำให้พลังงานรวมท้งั หมดมีคา่ ตำ่ และอะตอมมีความเสถียรทส่ี ุด)

- ใน 1 ออร์บิทัล สามารถบรรจุอิเล็กตรอนได้ 2 อิเล็กตรอน นักเรียนคิดว่า อิเล็กตรอนควร

บรรจอุ ยา่ งไร ถา้ หากแทนอเิ ล็กตรอนเปน็ สัญลักษณล์ ูกศร (แนวคำตอบ : ↑↓ )

- ระดับพลังงานย่อย p d และ f ควรบรรจุอิเล็กตรอนอย่างไรในระดับพลังงานย่อยที่มี

มากกว่า 1 ออร์บิทัล ถ้าหากแทนอิเล็กตรอนเป็นสญั ลักษณ์ลูกศร (แนวคำตอบ : อิเล็กตรอนจะต้องกระจาย

ให้ครบทุกออร์บิทัลก่อน โดยการบรรจุอิเล็กตรอนในระดับพลังงานที่เท่ากัน ให้บรรจุอิเล็กตรอน spin

ขึ้นก่อน เมื่ออิเล็กตรอนกระจายครบทุกออร์บิทัลแล้ว จะบรรจุอิเล็กตรอน spin ลง ในระดับพลังงานย่อย

เดียวกนั )

pd f

↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓

14 25 36 1 6 2 7 3 8 4 9 5 10 1 8 2 9 3 10 4 11 5 12 6 13 7 14

- ออรบ์ ทิ ลั ทีบ่ รรจุอเิ ล็กตรอนเพยี งตวั เดยี ว เรียกว่าอะไร (แนวคำตอบ : อิเลก็ ตรอนเดยี่ ว)

ตวั อยา่ ง จดั เรียงอเิ ลก็ ตรอนในระดับพลงั งานยอ่ ยของ 8O

8O 1s2 2s2 2p4

↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ ↑

12 34 58 6 7

การจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 8O จะเห็นได้ว่า ระดับพลังงาน

ยอ่ ย p มีอเิ ล็กตรอนเด่ยี วจำนวน 2 อิเลก็ ตรอน

4. ขนั้ ขยายความรู้ (Elaboration state)

4.1 นักเรียนจัดเรยี งอเิ ล็กตรอนในระดับพลังงานยอ่ ย โดยผา่ นการทำขอ้ สอบ 9 วชิ าสามญั เคมี

กำหนดธาตุ A X Y และ Z ซึ่งมีเลขอะตอม 13 16 33 และ 35 ตามลำดับ ข้อใดเรียวลำดับ

จำนวนอิเล็กตรอนเดีย่ วในอะตอมท่สี ถานะพ้ืนจากน้อยไปมาก

1. A = Z < X < Y

2. A < X < Y < Z

3. A < X = Z < Y

4. A < Y < X < Z

5. Z < X < Y = A

(แนวคำตอบ :
- การจดั เรียงอิเล็กตรอนในระดบั พลงั งานยอ่ ย 13A จัดไดเ้ ป็น 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1
3p1

↑

1

การจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 13A จะเห็นได้ว่า ระดับพลังงานย่อย p
มีอิเลก็ ตรอนเดีย่ วจำนวน 1 อเิ ล็กตรอน

- การจดั เรียงอเิ ล็กตรอนในระดับพลงั งานย่อย 16X จดั ได้เป็น 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4
3p4

↑↓ ↑ ↑

14 2 3

การจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 16X จะเห็นได้ว่า ระดับพลังงานย่อย p
มอี ิเลก็ ตรอนเด่ียวจำนวน 2 อิเลก็ ตรอน

- การจัดเรียงอเิ ล็กตรอนในระดับพลงั งานยอ่ ย 33Y จดั ไดเ้ ป็น 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p3
4p3

↑↑↑

123

การจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 33Y จะเห็นได้ว่า ระดับพลังงานย่อย p
มอี เิ ลก็ ตรอนเดย่ี วจำนวน 3 อิเล็กตรอน

- การจดั เรียงอิเลก็ ตรอนในระดบั พลังงานยอ่ ย 35Z จัดไดเ้ ป็น 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p5
4p5

↑↓ ↑↓ ↑

14 25 3

การจัดเรียงอิเล็กตรอนในระดับพลังงานย่อยของ 35Y จะเห็นได้ว่า ระดับพลังงานย่อย p
มีอเิ ลก็ ตรอนเดีย่ วจำนวน 1 อิเลก็ ตรอน

เรียงลำดับจำนวนอิเล็กตรอนเด่ียวในอะตอมทีส่ ถานะพ้ืนจากน้อยไปมาก ได้เป็น A = Z < X < Y )
5. ข้ันประเมนิ ผล (Evaluation state)

5.1 นักเรยี นทำใบกิจกรรม “sub shell tournament!!”
9. สือ่ /แหลง่ การเรยี นรู้

1. สไลด์ประกอบการสอน เรอ่ื ง การจดั เรียงอิเลก็ ตรอนของธาตุ
2. การ์ดกิจกรรม “sub shell tournament!!”

10. การวัดผลและการประเมินผล

สิ่งทีต่ ้องการวดั /ประเมิน วิธกี ารวดั เครอ่ื งมอื ทใี่ ช้วัด เกณฑก์ ารประเมิน
1. ชดุ คำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
1. อธิบายเกี่ยวกับการจัดเรียง 1. สังเกตการตอบคำถาม 2. ใบกจิ กรรมท่ี 1.4 ประเมินในระดับ 2
ขึ้นไป
อิเล็กตรอนของธาตุในระดับ จากการทำกจิ กรรม 1. ชดุ คำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
2. ใบกิจกรรมท่ี 1.4 ประเมินในระดับ 2
พลงั งานหลกั ได้ (K) 2. ตรวจใบกิจกรรมที่ 1.4 ขึน้ ไป
1. ชุดคำถาม นักเรียนผ่านเกณฑ์
2. เขียนการจดั เรียงอเิ ล็กตรอน 1. สังเกตการตอบคำถาม 2. ใบกจิ กรรมที่ 1.4 ประเมินในระดับ 2
ขึ้นไป
ของธาตใุ นระดับพลงั งานหลักได้ จากการทำกจิ กรรม 1. แบบประเมินการ นักเรียนผ่านเกณฑ์
(P) 2. ตรวจใบกจิ กรรมที่ 1.4 ทำกจิ กรรม ประเมินในระดับ 2
ขึ้นไป
3. ระบุหมู่และคาบของธาตุ จาก 1. สงั เกตการตอบคำถาม

การจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุ ในช้นั เรยี น
ในระดบั พลงั งานหลักได้ (K) 2. ตรวจใบกิจกรรมท่ี 1.4

4. รว่ มกันทำกิจกรรมอยา่ ง 1. สงั เกตการมสี ่วนรว่ มใน

กระตือรอื รน้ (A) การทำกจิ กรรมในช้ันเรียน

เกณฑก์ ารประเมินก

รายการประเมิน 3

1. อธิบายเกีย่ วกับการจัดเรียงอิเล็กตรอนของ อธิบายเก่ียวกบั การ อธบิ าย
จดั เรีย
ธาตุในระดับพลังงานหลักได้ (K) จัดเรียงอเิ ลก็ ตรอนของ ธาตใุ น
ถูกต้อง
ธาตใุ นระดับพลงั งานหลกั เขียนก
อิเล็กต
ได้ถูกต้องครบถว้ น ระดบั พ
ถกู ต้อง
2. เขียนการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุใน เขียนการจดั เรียง ระบหุ ม
จากกา
ระดบั พลังงานหลักได้ (P) อเิ ล็กตรอนของธาตใุ น อเิ ลก็ ต
ระดับพ
ระดับพลังงานหลกั ได้ ถกู ต้อง

ถกู ต้องครบถ้วน

3. ระบหุ มแู่ ละคาบของธาตุ จากการจดั เรยี ง ระบหุ มูแ่ ละคาบของธาตุ

อิเล็กตรอนของธาตใุ นระดับพลงั งานหลกั ได้ จากการจดั เรยี ง

(K) อิเล็กตรอนของธาตุใน

ระดบั พลังงานหลักได้

ถกู ต้องครบถ้วน

การทำกจิ กรรม

เกณฑก์ ารให้คะแนน

21 0
ไม่สามารถอธิบายเก่ยี วกบั
ยเกี่ยวกับการ อธิบายเกย่ี วกบั การ การจัดเรยี งอเิ ล็กตรอน
ของธาตุในระดบั พลังงาน
ยงอิเลก็ ตรอนของ จดั เรียงอิเล็กตรอนของ หลักได้
ไมส่ ามารถเขียนการ
นระดบั พลงั งานหลัก ธาตใุ นระดบั พลงั งานหลัก จดั เรียงอิเล็กตรอนของ
ธาตใุ นระดับพลังงานหลัก
ง 3-4 ส่วน ถูกต้อง 2-1 ส่วน ได้ ได้
ไม่สามารถระบหุ มู่และ
การจดั เรยี ง เขียนการจัดเรยี ง คาบของธาตุ จากการ
จดั เรียงอเิ ล็กตรอนของ
ตรอนของธาตใุ น อเิ ล็กตรอนของธาตุใน ธาตุในระดบั พลงั งานหลัก
ได้
พลังงานหลกั ได้ ระดับพลงั งานหลกั ได้

ง 3-4 สว่ น ถกู ต้อง 1-2 ส่วน

มแู่ ละคาบของธาตุ ระบหุ ม่แู ละคาบของธาตุ

ารจดั เรียง จากการจัดเรยี ง

ตรอนของธาตุใน อิเล็กตรอนของธาตุใน

พลงั งานหลักได้ ระดับพลงั งานหลกั ได้

ง 3-4 ส่วน ถูกต้อง 1-2 สว่ น

เกณฑ์การประเมินก

รายการประเมนิ 3 ร่วมกัน
4. ร่วมกนั ทำกจิ กรรมอยา่ งกระตอื รอื รน้ (A) รว่ มกันทำกิจกรรมในชั้น เรียนอ
เรียนอย่างกระตือรือร้น และมีส
และมีส่วนร่วมตอ่ การทำ กิจกรร
กิจกรรมอยา่ งดีเยีย่ ม

การทำกิจกรรม

เกณฑ์การให้คะแนน

21 0
ไม่เขา้ รว่ มกันทำกิจกรรม
นทำกจิ กรรมในชน้ั รว่ มกนั ทำกิจกรรมในชั้น ในช้นั เรียน และไม่มีสว่ น
ร่วมต่อการทำกิจกรรม
อย่างกระตือรือร้น เรยี นอยา่ งกระตือรือร้น

สว่ นรว่ มต่อการทำ และมีสว่ นร่วมต่อการทำ

รมอย่างดี กิจกรรมพอใช้

แบบประเมินการทำกิจกรรม

รายการประเมนิ 3 คะแนน 0
21
1. อธิบายเก่ยี วกับการจดั เรยี งอิเลก็ ตรอนของธาตใุ นระดบั พลงั งานหลักได้
(K)
2. เขียนการจดั เรียงอิเล็กตรอนของธาตุในระดับพลงั งานหลักได้ (P)
3. ระบหุ มแู่ ละคาบของธาตุ จากการจดั เรยี งอิเลก็ ตรอนของธาตุในระดับ
พลงั งานหลักได้ (K)
4. ร่วมกันทำกจิ กรรมอย่างกระตือรือรน้ (A)

เกณฑก์ ารให้คะแนน
ชว่ งคะแนน ระดบั คณุ ภาพ

8-12 ดี
4-7 พอใช้
0-3 ปรบั ปรุง

ลงช่อื ผ้สู งั เกต
...................................................
(………………………………………………………..)
ตำแหนง่ ....................................................
วันท่.ี ........../................./....................

บนั ทึกหลังการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้
ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 4/1
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
ช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 4/2
...................................................................................................................................................................... ........
.......................................................................................................................... ....................................................
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................................... .....................
ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 4/3
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .................................................
............................................................................................................................. .................................................
..............................................................................................................................................................................

ลงชื่อ............................................................
(ปส.ภานสุ รณ์ คีรีเพช็ ร์)
นกั ศกึ ษาปฏบิ ัติการสอน

วนั ท.ี่ ........../............../..............
ความคิดเห็นอาจารยพ์ เี่ ลีย้ ง
.......................................................................................................... ....................................................................
............................................................................................................................. .................................................
......................................................................................................................................... .....................................

ลงชือ่ ............................................................
(อ.ทรงธรรม แกว้ ประถม)
อาจารย์พ่ีเลี้ยง

วันท่ี.........../............../................

กิจกรรม “sub shell tournament!!”

สมาชกิ กลุม่ ท่ ี ................

ชอ่ื .......................................................... ชอ่ื เลน่ .................... ชน้ ั .............. เลขท่ ี ............

ชอ่ื .......................................................... ชอ่ื เลน่ .................... ชน้ ั .............. เลขท่ ี ............

ชอ่ื .......................................................... ชอ่ื เลน่ .................... ชน้ ั .............. เลขท่ ี ............

ชอ่ื .......................................................... ชอ่ื เลน่ .................... ชน้ ั .............. เลขท่ ี ............

ชอ่ื .......................................................... ชอ่ื เลน่ .................... ชน้ ั .............. เลขท่ ี ............
sp d f

1. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เปน็ .............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เป็น

2. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เปน็ ............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เปน็

3. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เป็น ............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เป็น

4. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เป็น ............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เปน็

5. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เป็น ............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เปน็

6. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เปน็ ............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เปน็

7. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เป็น ............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เปน็

8. ธาตุ .......... จดั เรยี ง e- ของธาตุ ได้เปน็ ............................................................................
บรรจุ e- ลงในออร์บทิ ลั ได้เปน็

การ์ดกจิ กรรม “sub shell tournament!!”

11Si 7N 11Na

22Ti 17Cl 18Ar
25Mn 5B

แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 7

รายวชิ า ว31102 เคมพี ้ืนฐาน ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 4
หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี 1 อะตอมและสมบัติของธาตุ ปีการศกึ ษา 2565
เรอื่ ง สมบัติของธาตแุ ละสารประกอบ จำนวน 2 ช่ัวโมง
ผู้สอน ปส.ภานสุ รณ์ คีรเี พช็ ร์
อาจารยพ์ ่เี ลี้ยง อ.ทรงธรรม แก้วประถม

1. มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบตั ิของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสมั พันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร

กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลงสถานะของสสาร
การเกดิ สารละลาย และการเกิดปฏกิ ิรยิ าเคมี

2. ตัวชวี้ ดั
ว 2.1 ม.5/7 สืบคน้ ข้อมลู และนำเสนอตัวอยา่ งประโยชน์และอันตรายทเ่ี กดิ จากธาตุเรพรีเซนเททีฟและ

ธาตุแทรนซิชัน

3. จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้
1. สืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับประโยชน์และอันตรายที่เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุแทรนซิ

ชันจากแหลง่ สารสนเทศท่ีนา่ เช่ือถือ (P)
2. อธบิ ายประโยชน์และอันตรายทีเ่ กดิ จากธาตเุ รพรเี ซนเททฟี และธาตแุ ทรนซิชันได้ (K)
3. รว่ มกันทำกจิ กรรมอยา่ งกระตอื รอื รน้ (A)

4. สาระสำคัญ
ธาตุ คือ สารบริสุทธิ์ที่ประกอบด้วยอะตอมชนิดเดียวกัน มีสถานะต่าง ๆ ทั้งของแข็ง ของเหลวและ

ก๊าซ ธาตุต่างชนิดกันสามารถรวมตัวหรือทำปฏิกิริยากนั กลายเป็นสารประกอบชนิดต่าง ๆ ด้วยอัตราส่วนโดย
มวลคงที่ แต่ละธาตุมีสมบัติแตกต่างกันเป็นส่วนใหญ่ จะจัดธาตุออกเป็นหมวดหมู่โดยอาศัยสมบัติคลอไรด์
ออกไซด์ และซลั ไฟดข์ องธาตุ แล้วนำสมบตั ทิ ่ีได้มาจัดธาตุเป็นหมวดหมู่และตารางธาตุที่ใชอ้ ยใู่ นปจั จบุ ัน

5. สาระการเรยี นรู้

สมบัติของธาตุของความเป็นมันวาว การนำความร้อน การนำไฟฟ้า ความเปราะ (หรือความเหนียว)

จุดหลอมเหลว จุดเดือด รวมทั้งสมบัติความเป็นกรด - เบสของออกไซด์ ซึ่งใช้เป็นเกณฑ์สำหรับการแบ่งธาตุ

ออกเปน็ โลหะและอโลหะ

สมบัตขิ องโลหะ สมบตั ขิ องอโลหะ

1.มีสถานะเปน็ ของแข็งที่อุณหภมู หิ ้อง ยกเวน้ ปรอทซ่งึ เป็น 1.ท่อี ุณหภมู ิหอ้ งมไี ด้ทุกสถานะทัง้ ของแข็ง ของเหลวและ

ของเหลว ก๊าซ

2.เมอ่ื ขัดจะมคี วามเปน็ มันวาว 2. เมือ่ ขัดจะไม่มคี วามมันวาว

3.นำไฟฟ้าและนำความรอ้ นได้ดี แต่การนำไฟฟา้ จะลดลง 3. ไม่นำไฟฟ้าและความรอ้ น ยกเว้นบางตัว เชน่ แกรไ์ ฟต์

เม่ืออุณหภูมสิ ูงขึ้น นำไฟฟา้ ได้

4.เคาะจะมเี สียงกังวาน 4. เคาะจะไม่มเี สยี งกังวาน

5.แขง็ และเหนียวสามารถตแี ผใ่ หเ้ ป็นแผ่นหรอื ดึงเป็นเส้นได้ 5.สว่ นมากเปราะไม่สามารถจะทำให้เปน็ แผน่ หรอื เป็นเสน้

ได้

6. มจี ดุ หลอมเหลวและจุดเดอื ดสูง 6. ส่วนมากมจี ดุ หลอมเหลวและจดุ เดือดต่ำ

7. มีความหนาแนน่ และความถ่วงจำเพาะสงู 7. ส่วนมากมคี วามหนาแนน่ และความถว่ งจำเพาะตำ่

8.เป็นพวกชอบให้อิเล็กตรอน ทำใหเ้ กดิ เป็นไอออนบวก 8. เป็นพวกชอบรับอเิ ลก็ ตรอน ทำใหเ้ กดิ เป็นไอออนลบ

9.เกดิ เป็นสารประกอบเช่น ออกไซด์ คลอไรด์ ซลั ไฟด์ 9. เกิดเปน็ สารประกอบ เช่น ออกไซด์ คลอไรด์ ซัลไฟด์

และไฮไดรไ์ ด้ และไฮไดรไ์ ด้

10.สว่ นใหญจ่ ำทำปฏกิ ริ ยิ ากบั กรดเจอื จางใหก้ า๊ ซไฮโดรเจน 10 ไมท่ ำปฏิกิริยากับกรดเจือจาง

นอกจากสมบัติเกี่ยวกับความเป็นโลหะแล้ว ยังได้ศึกษาสมบัติอื่น ๆ อีกบางประการเพื่อใช้

ประกอบการจัดธาตุออกเป็นหมวดหมู่ สถานะ สี ความว่องไวในการเกิดปฏิกิริยา จุดหลอมเหลวและความ

หนาแน่น เปน็ ตน้ ดังใน

ธาตุ สญั ลักษณ์ มวล ลักษณะที่ mp.(0C) d (g/cm3) ความเป็น ความว่องไวใน
อะตอม อุณหภูมปิ กติ โลหะ- การเกดิ ปฏกิ ิรยิ า
อโลหะ

ไฮโดรเจน H 1.008 กา๊ ซไมม่ สี ี -259 0.07* อโลหะ มาก

ฮเี ลยี ม He 4.003 กา๊ ซไมม่ สี ี -272 0.15* โลหะ ไม่เกดิ

ลเิ ทียม Li 6.94 ของแขง็ สเี งิน 180 0.53 โลหะ มาก

เบรลิ เลยี ม Be 9.01 ของแขง็ สเี งิน 1280 1.45 โลหะ ปานกลาง

โบรอน B 10.81 ของแข็งสดี ำ 2030 2.34 กงึ่ โลหะ ปานกลาง

คารบ์ อน C 12.01 ของแข็งสดี ำ 3730 2.26 อโลหะ น้อย

ไนโตรเจน N 14.01 ก๊าซไมม่ สี ี -210 0.81* อโลหะ ปานกลาง

ออกซิเจน O 16.00 กา๊ ซไมม่ สี ี -219 1.15* อโลหะ มาก